Publikacja polecana przez:

© Copyright by Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa 2023

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Recenzent: dr n. o zdr. Marta Wleklik

Wydawca: Inga Markiewicz

Redaktor prowadzący: Beata Bednarczuk

Redakcja: Zespół

Korekta: Monika Ślusarska

Producent: Adam Krajewski

Projekt wnętrza, okładki i stron tytułowych: www.agatamuszalska.pl

Ilustracje na okładce oraz wewnątrz książki: Agata Muszalska (autor ikony w prawym górnym rogu: pandavector/123RF)

Autorzy zdjęć: s. 24: SpicyTruffel/Shutterstock, s. 26: November_Seventeen/iStock.

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2023r. (Wydanie I)

Warszawa 2023

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

ISBN 978-83-01-23334-1

DOI: https://doi.org/10.53271/2023.131

Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.

ul. G. Daimlera 2

02-460 Warszawa

pwn.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za treść ogłoszeń zamieszczonych przez reklamodawców.

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.:
Michał Latusek

Fragment

Przedmowa

1. Kilka słów na początek…

2. Kilka słów o niewydolności serca

Klasyfikacja niewydolności serca

Przyczyny niewydolności serca

Objawy niewydolności serca

Klasyfikacja objawów

Leczenie

Zmiana stylu życia

Leki

Inne metody leczenia

3. Kilka słów o stanie odżywienia. Czy moja masa ciała jest w normie?

Idealna masa ciała

Obwód talii

4. Wybrane składniki pokarmowe i wartość energetyczna diety pacjenta z niewydolnością serca – praktyczne wskazówki

Zapotrzebowanie energetyczne

Bilans energetyczny

Białko

Zalety białka roślinnego

Węglowodany

Tłuszcze

Nasycone kwasy tłuszczowe

Nienasycone kwasy tłuszczowe

Izomery trans kwasów tłuszczowych

Kwasy tłuszczowe omega-3

Potas

Sód

Jak zmniejszyć ilość soli w diecie?

Rekomendacje dotyczące podaży płynów

Ograniczenie spożycia płynów

Wskazówki dotyczące kontroli spożycia płynów

5. Przykładowe modele żywieniowe stosowane w niewydolności serca

Dieta śródziemnomorska

Warzywa i owoce

Pełnoziarniste produkty zbożowe

Oliwa

Nasiona roślin strączkowych

Orzechy i nasiona

Mięso

Ryby

Produkty mleczne

Przyprawy

Dieta DASH

Diety wegetariańskie

Białko

Tłuszcze

Wapń

Żelazo

Witamina B₁₂ (kobalamina)

Polskie zalecenia zdrowego żywienia

6. Samoopieka pacjenta z niewydolnością serca

Codzienna rutyna

7. Niewydolność serca w pytaniach i odpowiedziach

Jak kontrolować podaż witaminy K?

Czy muszę uważać na owoce sezonowe?

Co robić, gdy wystąpi suchość w jamie ustnej i silne uczucie pragnienia?

Jak czytać etykiety produktów spożywczych?

Dlaczego warto czytać ulotki leków?

Co zrobić w sytuacji, kiedy nie mam apetytu?

Czy mogę pić alkohol?

Czy mogę pić kawę?

Czy muszę suplementować witaminę D?

Czy powinienem suplementować kwasy tłuszczowe omega-3?

8. Przepisy

Śniadania

Omlet ze szparagami

Kanapki z pastą z łososia

Szakszuka

Komosanka na mleku migdałowym

Śniadaniowa tofucznica

Owsianka nocna z suszonymi morelami

Owsianka jak makowiec

Kanapki z hummusem

Kanapki z twarożkiem z tofu

Kanapki z pastą z fasoli

Obiady

Pierś z indyka z warzywami i ryżem

Dorsz pełen przypraw

Makaron w sosie jogurtowym z kurczakiem

Cukinia faszerowana kurczakiem i warzywami

Kremowa kasza jaglana z cukinią

Pieczony indyk z kaszą i warzywami

Roślinne szaszłyki z ziemniakami

Gulasz z zielonej soczewicy

Dorsz z sałatką z pęczakiem

Łosoś pieczony z pesto z ziemniakami i fasolką

Kolacje

Sałatka z awokado, fasolą i fetą

Tortilla z kurczakiem i awokado

Komosa ryżowa z warzywami

Bruschetta z mozzarellą

Sałatka z kaszą bulgur i jajkiem

Kanapki z awokado i mozzarellą

Makaron z pieczonym łososiem

Roślinny omlet z gruszką

Kanapki z twarogiem

Turecka sałatka z ciecierzycą i ryżem

Przekąski

Twarożek z cynamonem

Skyrnik z truskawkami i borówkami

Owoce jagodowe z orzechami włoskimi

Koktajl bogaty w antyoksydanty

Chia z czekoladą i malinami

Deser owsiany z jagodami

Sałatka z tofu i orzechami

Owocowy deser twarogowy

Hummus z warzywami

Sałatka w słoiku

Piśmiennictwo

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

dr hab. Michał Czapla

Dietetyk, ratownik medyczny, specjalista promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej. Adiunkt w Katedrze Ratownictwa Medycznego Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz dietetyk w Instytucie Chorób Serca Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Jana Mikulicza-Radeckiego we Wrocławiu. Członek Group of Research in Care (GRUPAC – Faculty of Health Science, University of La Rioja, Spain). Autor publikacji naukowych. Recenzent w międzynarodowych czasopismach naukowych. Członek wielu towarzystw naukowych, m.in. Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia, Heart Failure Assosiation, Accute Cardiovascular Care Association, European Association of Preventive Cardiology, Association of Cardiovascular Nursing and Allied Professional. Przewodniczący elekt zarządu sekcji Pielęgniarstwa Kardiologicznego i Pokrewnych Zawodów Medycznych oraz członek zarządu sekcji Chorób Serca u Kobiet Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (kadencja 2023–2025).

mgr Adrian Kwaśny

Dietetyk, asystent w Instytucie Dietetyki Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu w Łodzi. Autor artykułów w renomowanych czasopismach dla dietetyków oraz publikacji w międzynarodowych czasopismach naukowych. Systematycznie pogłębia wiedzę dotyczącą żywienia oraz zdrowego stylu życia, uczestnicząc w konferencjach i szkoleniach organizowanych przez stowarzyszenia naukowe – zarówno jako uczestnik, jak i prelegent. Opierając się na doniesieniach naukowych i aktualnym stanie wiedzy, pomaga pacjentom poprawić stan zdrowia i osiągnąć wyznaczone cele. Członek zarządu sekcji Pielęgniarstwa Kardiologicznego i Pokrewnych Zawodów Medycznych Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (kadencja 2023–2025), członek Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia oraz Association of Cardiovascular Nursing and Allied Professional.

Przedmowa

Niewydolność serca pozostaje jednym z największych wyzwań dla współczesnej kardiologii. Rozpoznanie niewydolności serca rozpoczyna dla pacjentów i ich rodzin podróż przez życie, obfitujące w wiele codziennych wyzwań: klinicznych i psychospołecznych. Mimo ciągłego rozpowszechniania się niewydolności serca, stanu klinicznego o zróżnicowanej etiologii i przewlekłym charakterze, wytyczne postępowania klinicznego pokazują, że można ją skutecznie kontrolować i leczyć.

Drogi pacjencie, nadrzędnym celem, jaki stawiamy sobie jako profesjonaliści ochrony zdrowia, jest zawsze poprawa jakości Twojego życia. Dieta jako element modyfikacji stylu życia jest kluczowym narzędziem, jednym ze znanych i skutecznych sposobów leczenia niewydolności serca. Cytując za Hipokratesem – książka, którą trzymasz w rękach, w sposób kompletny pokazuje Ci, że „Twoje pożywienie powinno być lekarstwem”. Lekarstwem, które pomoże Ci w ramach codziennej troski o siebie utrzymywać równowagę fizyczną, a także emocjonalną.

Autorzy książki w sposób niezwykle rzetelny opisują zagadnienia związane z dietą w niewydolności serca. Czytając, nie mogę oprzeć się wrażeniu, że kompendium to jest owocem bogatych doświadczeń klinicznych obu autorów, ale też odpowiedzią na potrzeby pacjentów, ich rodzin i bliskich. To także doskonałe narzędzie do pracy dla nas – medyków – pracujących w zespołach multidysyplinarnych. Dotąd brakowało na polskim rynku medycznym pozycji, która koncentruje się wyłącznie na zaleceniach dietetycznych i służy budowaniu kompetencji zdrowotnych i motywacji pacjentów w tym zakresie.

Autorzy to cenieni w świecie medycznym dietetycy, którzy na co dzień łączą pracę naukową z pracą kliniczną. Jak sami napisali, chcą być dla Ciebie przewodnikami po świecie zdrowego odżywiania. Daj im się zatem poprowadzić, bez względu na to, czy dopiero rozpoznano u Ciebie niewydolność serca, czy też potrzebujesz wsparcia dietetycznego w codziennym życiu z chorobą. Książka otwiera drzwi nie tylko do tego, abyś mógł dowiedzieć się więcej, ale żebyś mógł wiedzieć dobrze, a co ważniejsze – abyś mógł wybierać dobrze dla siebie. W swojej codziennej pracy dostrzegam ogromną i nieustającą potrzebę ciągłego budowania kompetencji zdrowotnych pacjentów w zakresie właściwego odżywiania.

W czasach obfitujących w wiele sprzecznych, docierających do nas informacji, również na temat diety, to właśnie ta książka w sposób jedyny i wartościowy scala i pozwala ugruntować wszystkie zagadnienia związane z Twoją dietą, która ma Cię odżywiać, dodawać energii, utrzymywać lub budować Twoje zasoby energetyczne. Niech stanie się dla Ciebie przewodnikiem w codziennym życiu, bo mimo choroby zasługujesz na to, być czuć się dobrze!

dr n. o zdr. Marta Wleklik

Specjalista w dziedzinie Pielęgniarstwa Kardiologicznego

Certyfikowana Pielęgniarka Niewydolności Serca

Adiunkt, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu,

Instytut Chorób Serca, Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu

1

Kilka słów na początek…

Z ogromną radością i satysfakcją przedstawiamy wyjątkową książkę: „Dieta w niewydolności serca”. Jesteśmy przekonani, że jej zawartość dostarczy nie tylko cennych informacji, lecz także wsparcia i nadziei w walce z tą trudną chorobą. Ta książka powstała z myślą o Tobie – pacjencie z niewydolnością serca – oraz o Twojej rodzinie, abyście wspólnie mogli podjąć wyzwanie i razem zmierzyć się z tym schorzeniem.

Niewydolność serca jest jedną z najpoważniejszych chorób układu sercowo-naczyniowego. Z tego powodu w Polsce leczonych jest ok. 1,24 mln osób, tj. ponad 3% populacji naszego kraju. To właśnie z powodu niewydolności serca co godzinę umiera 16 osób. Choroba ta wpływa nie tylko na zdrowie, lecz także na jakość życia pacjenta oraz jego bliskich. Wiemy, że rozpoznanie tej choroby może wywołać mnóstwo pytań i obaw. Dlatego też stworzyliśmy tę książkę jako kompendium wiedzy, którego celem jest dostarczenie rzetelnych informacji i praktycznych porad dotyczących diety, która jest jednym z kluczowych elementów w leczeniu niewydolności serca.

Prawidłowy sposób odżywiania to nie tylko terapia, lecz także sposób radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami, jakie niesie za sobą niewydolność serca. Stworzyliśmy dla Ciebie kompleksowy przewodnik, który pozwoli Ci zrozumieć, jakie zmiany w sposobie odżywiania są niezbędne oraz jakie korzyści mogą one przynieść. Wierzymy, że właściwy sposób odżywiania może znacząco wpłynąć na Twoje samopoczucie, jakość snu i poziom energii.

Znajdziesz tutaj jasno sformułowane wytyczne dotyczące różnych aspektów odżywiania, takich jak ograniczenie sodu, kontrola płynów, odpowiedni poziom białka i wybór odpowiednich tłuszczy. Przedstawiamy także listę produktów, które warto włączyć do codziennego jadłospisu, aby wspomóc funkcjonowanie Twojego serca oraz poprawić Twoje zdrowie. Nie zapomnieliśmy również o przepisach na pyszne i zdrowe potrawy, które pozwolą Ci cieszyć się jedzeniem, nie rezygnując z przyjemności kulinarnej.

„Dieta w niewydolności serca” jest nie tylko poradnikiem żywieniowym, lecz także książką, która pozwoli Ci zrozumieć chorobę i jej wpływ na Twoje życie. Dowiesz się również, jak dbać o siebie każdego dnia. Zachęcamy do czytania wspólnie z rodziną, uczestnictwa w dyskusjach i zrozumienia, że wsparcie bliskich w procesie leczenia jest bezcenne.

Pamiętaj, że niewydolność serca nie definiuje Cię jako osoby. Zmiana nawyków żywieniowych może być wyzwaniem, ale przy odpowiednim wsparciu i motywacji możesz osiągnąć znakomite efekty. Z radością obserwujemy, jak nasi pacjenci odzyskują kontrolę nad swoim życiem i czerpią radość z codziennych aktywności.

Wierzymy, że ta książka stanie się Twoim nieocenionym przewodnikiem po drodze do zdrowia. Odkryj potencjał, jaki kryje się w odpowiedniej diecie, a także we wsparciu ze strony najbliższych. Razem możemy pokonać niewydolność serca i razem możemy zbudować lepsze i zdrowsze życie.

Twoi przewodnicy po świecie zdrowego odżywiania, dietetycy:

mgr Adrian Kwaśny

dr hab. Michał Czapla