PODZIĘKOWANIA

Składamy serdeczne podziękowania wszystkim, którzy pozwolili nam przedrukować następujące teksty objęte prawem autorskim:

Z Gentle Bridges autorstwa Jeremy’ego W. Haywarda oraz Francisco J. Verela © 1992. Przedruk na podstawie umowy z Shambhala Publications Inc., Boston.

Z Flash of Lightning in the Dark of Night autorstwa Dalajlamy © 1994 wyd. przez Association Bouddhiste des Centres de Dordogne. Przedruk na podstawie umowy z Shambala Publications Inc., Boston.

Z Violence and Compassion: Conversations with the Dalai Lama, tłum. Jean Claude Carriere. Prawa autorskie tłumaczenia © 1996 Doubleday oddział Bantam Doubleday Dell Publishing Group. Wykorzystano za pozwoleniem Doubleday oddział Bantam Doubleday Dell Publishing Group, Inc.

Z Mandala magazine. Przedruk na podstawie umowy z Międzynarodowym Biurem Fundacji dla Zachowania Tradycji Mahajany (Foundation for the Preservation of the Mahayana Tradition – FPMT) California, wydawcy Mandala magazine.

Z The Transformed Mind: Reflections on Truth, Love and Happiness autorstwa J. Św. Dalajlamy, oprac. i red. Renuka Singh. Copyright © 1999, wydane przez Penguin Books India, New Delhi.

Z Generous Wisdom, red. Dexter Roberts © 1992, Dialogues on Universal Responsibility and Education autorstwa J. Św. Dalajlamy © 1995; Opening the Mind and Generating a Good Heart autorstwa J. Św. Dalajlamy © 1995 (wydanie czwarte). Przedruk na podstawie umowy z the Library of Tibetan Works and Archives, Dharamsala.

Z Collected Statements, Interviews and Articles, H. H. the XIV Dalai Lama © 1986. Przedruk na podstawie umowy z Departamentem Informacji i Stosunków Międzynarodowych (The Department of Information of International Relations), Dharamsala.

Z Mind Science autorstwa Dalajlamy © 1991; The Dalai Lama: The Meaning of Life, red. Jeffrey Hopkins © 1992; The World of Tibetan Buddhism autorstwa Dalajlamy, red. Geshe Thupten Jinpa © 1995; The Good Heart autorstwa J. Św. Dalajlamy, red. Robert Kiely © 1996; Sleeping, Dreaming and Dying, red. Francisco J. Verela © 1997. Przedruk na podstawie umowy z Wisdom Publications, New York.

Z Freedom in Exile by the Dalai Lama of Tibet © 1990. Wyd. przez Hodder & Stoughton, London.

Z Worlds in Harmony autorstwa Dalajlamy oraz Daniela Golemana i in. © 1992. Wyd. przez Parallax Press, California.

Z Dharma Celebration Lectures. Przedruk na podstawie umowy z Tushita Mahayana Meditation Centre, Delhi.

Dołożyliśmy wszelkich starań, aby odszukać wszystkich posiadaczy praw autorskich i uzyskać pozwolenie na przedruk, niestety, nie we wszystkich przypadkach było to możliwe. Wszystkie zgłoszone nam uwagi zostaną zamieszczone w kolejnych wydaniach.

PRZEDMOWA

DALAJLAMA

Wszyscy ludzie pragną być szczęśliwi i chcą uniknąć cierpienia. Z własnego, ograniczonego doświadczenia mogę powiedzieć, że realizacji tego celu niezwykle sprzyja osiągnięcie i utrzymanie pozytywnego stanu umysłu. W tradycji buddyjskiej, do której należę, jednym z najskuteczniejszych sposobów, jakie do tego prowadzą, jest praktyka medytacji. Chociaż czasami oznacza ona przyjmowanie określonej pozycji ciała i uspokajanie umysłu, obejmuje również nieustanne wzbudzanie pozytywnych myśli. Z tej właśnie przyczyny regularnie czytamy i recytujemy teksty świętych ksiąg i modlitw. Dla mnie osobiście w ciągu ostatnich lat wielką inspiracją było krótkie dzieło zatytułowane Osiem wierszy na temat ćwiczenia umysłu. Tekst ten radzi nam, abyśmy zawsze postrzegali innych jako ważniejszych od siebie, abyśmy stawiali czoło negatywnym emocjom zagrażającym spokojowi naszego umysłu oraz ofiarowywali wszelkie korzyści innym, biorąc na siebie wszystkie pojawiające się trudności.

Książka ta zawiera cytaty na każdy dzień roku, wybrane z moich opublikowanych i nieopublikowanych prac. Z pokorą modlę się, aby czytelnicy zostali nimi zainspirowani do wzbudzania życzliwego spokoju umysłu, będącego kluczem do trwałego szczęścia.

26 lutego 1998

OD REDAKTORA

Książka ta jest zbiorem codziennych rozważań Jego Świątobliwości Dalajlamy i stanowi zarazem jego wkład w zachowanie starożytnej indyjskiej mądrości i kultury. Pomysł stworzenia takiego opracowania zaproponował Jego Świątobliwości mój wydawca, Dalajlama zaaprobował projekt i dał mu swoje błogosławieństwo. Pracę nad zbieraniem materiałów do książki rozpoczęłam na początku zeszłego roku.

Oczywiście zdaję sobie sprawę z tego, że zbiór ten w wybiórczy sposób odzwierciedla myśli Dalajlamy. Zawarte w nim cytaty wybrałam z książek, nauk oraz sporadycznych wywiadów, jakich udzielił Jego Świątobliwość. Mam nadzieję, że trafnie oddadzą one istotę religijnych i świeckich rozważań Jego Świątobliwości oraz rozpowszechnią jego przesłanie powszechnej odpowiedzialności, współczucia i pokoju. Poprzez te cytaty pragnę również podzielić się zarówno z tymi czytelnikami, którzy po raz pierwszy stykają się z tematyką buddyjską, jak i z uczniami dharmy [nauk Buddy – przyp. tłum.] różnymi perspektywami i możliwościami, jakie otworzyły się przede mną. Chcę także ukazać czytelnikom pozorną prostotę, a zarazem złożoność najważniejszych myśli Jego Świątobliwości. Czytelnik musi jednak pamiętać o tym, że pojęcia, takie jak „słuchanie”, „dawanie”, „myślenie”, „medytowanie” itd., oznaczają pewne procesy i powinno się je rozumieć w kontekście buddyjskiej praktyki wzbudzania bodhiczitty, czyli pragnienia osiągnięcia oświecenia dla pożytku wszystkich istot.

W przedmowie Jego Świątobliwość niezwykle trafnie mówi o Ośmiu wierszach na temat ćwiczenia umysłu. Dla mnie również dzieło to stanowi niewyczerpane źródło inspiracji na duchowej ścieżce, dlatego też chciałabym przedstawić je tutaj:

Zdecydowany doprowadzić

Do najwyższego szczęścia wszystkie czujące istoty,

Jakie przyćmiewa nawet klejnot spełniający życzenia,

Nauczę się je kochać w najdoskonalszy sposób.

Kiedykolwiek będę się spotykał z innymi, nauczę się

Myśleć o sobie jako o najniższym spośród wszystkich

I w pełen szacunku sposób będę uważał innych za godniejszych

Z samej głębi serca.

We wszystkich działaniach nauczę się wnikać w mój umysł

I gdy tylko powstaną negatywne uczucia

Zagrażające mnie i innym,

Stanowczo stawię im czoło i odsunę je.

Nauczę się kochać istoty o złym charakterze

I te dręczone przez ciężkie negatywne działania i cierpienia,

Jak gdybym znalazł drogocenny

Skarb, który trudno odnaleźć.

Kiedy inni przez zawiść traktują mnie źle,

Złorzecząc, rzucając oszczerstwa i tym podobne,

Nauczę się brać całą stratę,

A zwycięstwo im ofiarować.

Kiedy ten, któremu przyniosłem pożytek z wielką nadzieją,

Krzywdzi mnie dotkliwie bez powodu,

Nauczę się postrzegać tę osobę

Jako wspaniałego duchowego przewodnika.

Krótko mówiąc, nauczę się ofiarowywać wszystkim bez wyjątku

Całą pomoc i szczęście bezpośrednio i pośrednio.

I w pełen szacunku sposób wezmę na siebie

Całą krzywdę i cierpienie moich matek.

Nauczę się utrzymywać wszystkie te praktyki

Niezanieczyszczone plamami ośmiu światowych myśli,

A przez zrozumienie, że wszystkie zjawiska są podobne iluzji,

Zostanę wyzwolony z niewoli przywiązania.

Jestem głęboko wdzięczna mojemu nauczycielowi i przyjacielowi, Jego Świątobliwości Czternastemu Dalajlamie Tenzinowi Gjatso, za wsparcie i błogosławieństwo, jakich udzielił temu projektowi. Za współpracę i okazywaną cierpliwość w szczególny sposób dziękuję Tenzinowi Geyche Tethongowi. Pragnę też podziękować Lhakdor za to, że zawsze bardzo szybko dostarczał mi niepublikowanych materiałów Jego Świątobliwości, oraz za jego niezwykle cenne sugestie.

Serdeczne podziękowania kieruję również do Lindy i Ashoka Jhalani, Antonelli i Naresha Mathur oraz Alison Ramsey za utwierdzenie mnie w wyborze cytatów. Dziękuję Pramie i Ranji Bhandari za wsparcie moralne oraz Sunicie Kakaria za zaopiekowanie się mną w McLeod Ganj. Chciałabym również podziękować za pomoc udzieloną mi przez V. K. Karthika oraz Sudeshna Shome Ghosh z wydawnictwa Penguin, które pracowicie współtworzyły tę książkę. Ogromną niespodzianką było dla mnie otrzymanie finansowego wsparcia dosłownie w ostatniej chwili od Dereka Goha, które pozwoliło mi uzyskać pozwolenia konieczne do opublikowania wybranych cytatów. Jestem mu niezwykle wdzięczna za to, że nie dopuścił do upadku tego projektu.

Na koniec dziękuję członkom mojej rodziny: Pritam Singh, Jyoti i Paulowi, Ashmie i Tsagaadai oraz Sumeet i Supriti za wsparcie, które pozwoliło mi poświęcić tak wiele czasu na pracę.

Książkę tę dedykuję wszystkim czującym istotom z życzeniem, aby osiągnęły wszelkie dobro i szczęście.

Renuka Singh

kwiecień 1998

STYCZEŃ

1 STYCZNIA

Szczególną cechą buddyzmu jest to, że jest on przesycony duchem humanizmu. Próbuje zdefiniować problemy, z jakimi stykamy się w życiu, i mówi, jak im zaradzić. W przeciwieństwie do większości systemów religijnych na świecie buddyzm nie opiera się na koncepcji boga. Mówi o człowieku i o tym, jak może on osiągnąć doskonałość.

2 STYCZNIA

Szczęście zawsze jest rezultatem twórczego działania, a cierpienie – działania negatywnego.

3 STYCZNIA

Kiedy umieramy, nie możemy ze sobą wziąć niczego prócz zarodków będących efektem pracy naszego życia i duchowej wiedzy.

4 STYCZNIA

Wierzę, że kluczem do szczęścia i powodzenia na każdym poziomie życia społecznego – w rodzinie, grupie plemiennej, w państwie i na arenie międzynarodowej – jest wzbudzanie współczucia.

5 STYCZNIA

Podstawą buddyzmu jest duchowa praktyka, czyli ćwiczenie własnego umysłu. Bóg, wiara czy błogosławieństwa nie wystarczą, abyśmy mogli się rozwijać. Oczywiście błogosławieństwo buddy, czyli oświeconej istoty, może w znaczący sposób wspomagać nasz rozwój, jednak aby całkowicie się oczyścić, musimy włożyć w to pewien wysiłek.

6 STYCZNIA

Wykorzystując inteligencję, rozwijamy wiarę, dzięki której możemy podjąć prawdziwy wysiłek umożliwiający dokonanie rzeczywistej przemiany. Czasami nawet sama wiara może do pewnego stopnia przekształcić nasze wewnętrzne doświadczenie.

7 STYCZNIA

Praktyka cierpliwości prowadzi nie tylko do osiągnięcia stanu wszechwiedzy w przyszłości. Również w codziennym życiu możemy doświadczyć korzyści z niej wynikających, takich jak zachowanie spokoju umysłu i pełnia radości.

8 STYCZNIA

Jeżeli mamy szczere i otwarte serce, w naturalny sposób pojawia się w nas poczucie własnej wartości oraz pewność siebie, nie mamy też żadnego powodu, aby bać się innych.

9 STYCZNIA

Zbytnia konsumpcja i wysiłek skierowany na zarabianie pieniędzy nie są dobre, podobnie jak niezbyt korzystne jest nadmierne poczucie zadowolenia. Chociaż w zasadzie naszym celem jest osiągnięcie zadowolenia, całkowite zadowolenie może nas zniszczyć.

10 STYCZNIA

Osobiście łączę praktykowanie współczucia i religię, ale ktoś inny może kształtować swoją duchowość, nie będąc religijnym. Człowiek świecki może być zatem człowiekiem duchowym. Każdy powinien wzbudzać w sobie współczucie. Gdybym był dyktatorem, nakazałbym wszystkim to robić.

11 STYCZNIA

Systemy religijne, ideologiczne, gospodarcze i polityczne zostały stworzone przez człowieka, dlatego też muszą wiązać się z ludzkimi uczuciami i ludzkim duchem. Jeżeli wprowadza się je w życie z ludzką wrażliwością, wówczas zaspokajają nasze podstawowe aspiracje. One są dla człowieka, a nie człowiek dla nich.

12 STYCZNIA

Sam rozwój materialny nie wystarczy, aby stworzyć idealne społeczeństwo. Nawet w krajach, w których dokonał się ogromny postęp tego rodzaju, wzrosła liczba problemów natury umysłowej. Żadne ustawodawstwo czy narzucony nakaz nie zapewnią pomyślności społeczeństwu, ponieważ zależy ona od wewnętrznego nastawienia ludzi, którzy je tworzą. Dlatego też niezwykle ważny jest rozwój umysłu, pozostający w harmonii z rozwojem materialnym.

13 STYCZNIA

Człowiek nie wykorzystał w pełni potencjału swojego umysłu. Nawet w zwyczajnym sensie w naszym wnętrzu jest jeszcze bardzo wiele do zbadania. Nie ma to nic wspólnego z ideologią religijną, tu chodzi o sferę duchową. Pewną część zdolności umysłu można w pełni wykorzystać jedynie poprzez głęboką medytację. Tymczasem jednak możemy zgłębiać ten potencjał w zwyczajny sposób. Z tego punktu widzenia istota ludzka jest niepełna.

14 STYCZNIA

Czasami, mówiąc coś, można zrobić na kimś piorunujące wrażenie, niekiedy jednak podobny efekt można uzyskać, zachowując milczenie.

15 STYCZNIA

Wszystkie żyjące istoty, począwszy od owadów, pragną szczęścia, a nie cierpienia. Jednak każdy z nas jest tylko pojedynczą istotą, podczas gdy innych jest nieskończenie wiele. Wyraźnie więc widać, że ważniejsze od naszego indywidualnego szczęścia jest to, aby inni je osiągnęli.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Tytuł oryginału: The Path to Tranquility: Daily Meditations

Copyright © 1998 by His Holiness The Dalai Lama

First English edition published by Penguin Random House India

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2020

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor merytoryczny: Jacek Kryg

Redaktor: Agnieszka Horzowska

Projekt i opracowanie graficzne okładki: Urszula Gireń

Ilustracja na okładce

© Trikona/Shutterstock

Wydanie I e-book (opracowane na podstawie wydania książkowego: Medytacje na każdy dzień. Ścieżka do spokoju, wyd. II, Poznań 2020)

ISBN 978-83-8188-805-9

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61 867 81 40, 61 867 47 08

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer