WROCŁAW 2015

Tytuł oryginału

The Gap of Time: The Winter’s Tale retold

Ilustracja na okładce

© Hans Neleman/Getty Images

Ilustracja na wyklejce

© Clare Curtis

Redakcja

MAŁGORZATA GROCHOCKA

Korekta

BOGUSŁAWA OTFINOWSKA

Redakcja techniczna

ADAM KOLENDA

Fragment wiersza For Sheridan Roberta Lowella ze zbioru Collected Poems. Copyright © 2003 by Harriet and Sheridan Lowell.

Za zgodą Farrar, Straus and Giroux, LLC. Cytat z Shiver Me Timbers Toma Waitsa © 1974 Fifth Floor Music Inc. (ASCAP).

Za zgodą BMG Rights Management (US) LLC. Cytat z It’s In His Kiss Rudy’ego Clarka © 1963 Trio Music Company (BMI)/By the Bay Music (BMI).

Za zgodą BMG Rights Management (US) LLC. Cytat z Mrs Robinson Paula Simona © 1968, 1970 Paul Simon (BMI).

Cytat z She’s Always A Woman Billy’ego Joela © 1977 Impulsive Music. Za zgodą Hal Leonard Corporation.

Copyright © Jeanette Winterson 2015

First published as A Winter’s Tale by Hogarth

Polish edition © Publicat S.A. MMXV (wydanie elektroniczne)

Wykorzystywanie e-booka niezgodne z regulaminem dystrybutora,

w tym nielegalne jego kopiowanie i rozpowszechnianie, jest zabronione.

All rights reserved

Patronat

jest znakiem towarowym Publicat S.A.

Wydanie elektroniczne 2015

ISBN 978-83-271-5436-1

Publicat S.A.

61-003 Poznań, ul. Chlebowa 24

tel. 61 652 92 52, fax 61 652 92 00

e-mail: office@publicat.pl, www.publicat.pl

Oddział we Wrocławiu

50-010 Wrocław, ul. Podwale 62

tel. 71 785 90 40, fax 71 785 90 66

e-mail: wydawnictwodolnoslaskie@publicat.pl

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej

Pamięci Ruth Rendell (1930–2015)

Po pięćdziesiątce odkrywamy ze zdziwieniem

i z poczuciem samobójczego rozgrzeszenia,

że to, co zamierzaliśmy, a nam nie wyszło,

nigdy nie mogło się dokonać,

i że należy to zrobić lepiej.

Robert Lowell, For Sheridan

ORYGINAŁ

MIEJSCE Sztuka zaczyna się na Sycylii – jednej z wielu wysp Szekspirowskiego świata fantazji.

CZAS Zmyślony.

FABUŁA Król Czech Poliksenes od dziewięciu miesięcy gości u przyjaciela z dzieciństwa, króla Sycylii Leontesa. Postanawia wracać do domu. Leontes bezskutecznie próbuje go przekonać, żeby został.

Interweniuje ciężarna żona Leontesa, Hermiona, i Poliksenes zgadza się przedłużyć wizytę.

Leontes podejrzewa jednak, że Poliksenes i Hermiona mają romans, a ojcem dziecka, które wkrótce ma się narodzić, jest jego przyjaciel.

Leontes wzywa swojego sługę Camilla i rozkazuje mu otruć Poliksenesa. Camillo ostrzega króla Czech, że Leontes zamierza go zabić. Poliksenes ucieka, zabierając ze sobą Camilla.

Ucieczka wywołuje wściekłość Leontesa, który publicznie oskarża żonę o niewierność. Wtrąca ją do więzienia, głuchy na protesty całego dworu, zwłaszcza szlachetnie urodzonej Pauliny, jedynej osoby mającej odwagę mu się sprzeciwić.

Leontes jest zły, że nikt nie wierzy jego szalonym, nikczemnym zarzutom pod adresem Hermiony, i nie chcąc, by nazywano go tyranem, wysyła posłańca do wyroczni delfickiej.

Tymczasem Hermiona rodzi córkę. Leontes wyrzeka się dziecka, uznając je za bękarta, i skazuje na śmierć.

Paulina przynosi dziewczynkę Leontesowi, mając nadzieję, że na widok dziecka władca zapomni o gniewie. Król grozi jednak, że rozbije mu czaszkę. Nie będąc w stanie stawić czoła Paulinie, zgadza się, by wywieziono dziecko w jakieś odległe miejsce i pozostawiono na pastwę losu. Zadanie ma wykonać Antygonus, mąż Pauliny.

Pod nieobecność Antygonusa Leontes wytacza Hermionie proces, upokarzając ją na oczach królewskiego dworu. Im bardziej poniewiera żoną, tym większa emanuje z niej godność: Hermiona z niezwykłym opanowaniem niezmiennie zaprzecza jego szalonym oskarżeniom.

Podczas tego sądu kapturowego posłańcy wracają z Delf. Wyrocznia oznajmiła, że Leontes jest zazdrosnym tyranem, Hermiona i Poliksenes są niewinni, dziecko także, a Leontes nie będzie miał następcy, dopóki nie odnajdzie się utracona córka.

Leontes gotuje się ze złości i zarzuca wyroczni kłamstwo. Gdy wypowiada te słowa, przybiega posłaniec z wiadomością o śmierci jego jedynego syna Mamiliusza.

Hermiona mdleje. Leontes się kaja. Za późno. Królowa nie żyje.

MIEJSCE Czechy. Ten kraj nigdy nie miał dostępu do morza.

FABUŁA Antygonus zostawia małą Perditę na czeskim wybrzeżu wraz z pieniędzmi oraz kilkoma pamiątkami rodzinnymi i próbuje uciec przed nadciągającą burzą. Jego statek się przewraca. Antygonus ginie w najsłynniejszych na świecie didaskaliach: „Wybiega, ścigany przez niedźwiedzia”.

Miejscowy rzezimieszek Autolikus widzi to wszystko, ale bardziej interesuje go przywłaszczanie sobie sakiewek, a Perditę znajdują ubogi pasterz i jego ociężały umysłowo syn. Litują się nad dzieckiem i wychowują je jak własne.

CZAS Szesnaście lat później.

Książę Floryzel, syn Poliksenesa, zakochuje się w Perdicie. Myśli, że dziewczyna jest córką pasterza.

Scena rozgrywa się na wesołym przyjęciu z okazji święta strzyżenia owiec. Nasz pasterz i jego syn są bogaci dzięki pieniądzom znalezionym przy Perdicie.

Floryzel udaje zwyczajnego chłopaka. Pod wpływem chwili proponuje Perdicie małżeństwo i prosi dwóch starszych nieznajomych na świadków.

Okazuje się, że nieznajomi to jego ojciec Poliksenes i Camillo w przebraniu.

W czasie gdy Perdita i Floryzel ogłaszają swoją miłość, rzezimieszek Autolikus okrada gości, kłamie i bawi się na uczcie.

To najbardziej uroczy z szekspirowskich złoczyńców – dowcipny, żywy i niezniszczalny. O dziwo, to właśnie on kieruje historię ku szczęśliwemu zakończeniu...

Gdy syn pasterza zabawia zaprzyjaźnione damy, Madzię i Dorkę, a pasterz gratuluje wszystkim szczęścia, Poliksenes zrzuca przebranie i grozi wszystkim uczestnikom przyjęcia rychłą śmiercią.

Pospiesznie wychodzi, zakazując Floryzelowi widywania się z Perditą. Camillo korzysta z okazji, by wrócić do domu. Proponuje Floryzelowi i Perdicie, że zabierze ich na Sycylię. Para zgadza się i ucieka.

Pasterz, jego syn i Autolikus ruszają ich śladem.

MIEJSCE Sycylia.

CZAS Szybko przemijająca teraźniejszość.

FABUŁA Floryzel i Perdita docierają na królewski dwór. Leontes jest przez chwilę zauroczony Perditą, a potem, gdy pasterz i jego syn zjawiają się z zawiniątkiem pełnym symboli jej pochodzenia, odkrywa, że dziewczyna jest jego córką.

Podążający za zbiegami Poliksenes godzi się zarówno z Leontesem, jak i z Floryzelem. Finał jest bliski. Paulina zaprasza wszystkich do swojego domu, żeby podziwiać posąg Hermiony. Rzeźba jest tak realistyczna, że Leontes chce ją pocałować, lecz Paulina go powstrzymuje, mówiąc, że poprosi posąg o zejście z cokołu.

Koniec sztuki, bez żadnego wyjaśnienia, ostrzeżenia czy psychologicznej analizy, rzuca wszystkie postacie w nowe życie. To, co z nim zrobią, pozostawia się „przepaści czasu”.

[...]