Zmieniając świat

Edukacja globalna między zyskiem
a zbawieniem

Katarzyna Jasikowska

Kraków 2018

Dla mojego syna Jakuba

W chwili, gdy strzepujesz pyłek,
jesz posiłek, sadzasz tyłek
na kanapie, łykasz wino –
ludzie giną.
W miastach o dziwacznych nazwach
grad ołowiu, grzmot żelaza:
nieświadomi, co ich winą,
ludzie giną.
W wioskach, których nie wyśledzi
wzrok – bez krzyku, bez spowiedzi,
bez żegnania się z rodziną
ludzie giną.
Ludzie giną, gdy do urny
wrzucasz głos na nowych durni
z ich nie nową już doktryną:
„Nie tu giną” […].

Fragment Piosenki o Bośni Josifa Brodskiego
w przekładzie Stanisława Barańczaka

Podziękowania

Książka ta nie powstałaby, gdyby nie pomoc bardzo wielu osób, które są zaangażowane w edukację globalną w ramach różnych instytucji i organizacji nie tylko w Polsce, ale i za granicą. Mam tutaj na myśli zarówno te osoby, które zgodziły się udzielić mi wywiadu w ramach prowadzonych badań, jak i te, które rozmawiały ze mną na tematy związane z edukacją globalną przy rozmaitych okazjach, takich jak szkolenia, seminaria, konwersatoria, spotkania grup roboczych, szkoły letnie, dyskusje panelowe, konferencje, projekty badawcze i edukacyjne, demonstracje i wiele innych. Dzięki Wam nigdy nie było nudno, choć ciężar gatunkowy poruszanych problemów, zaliczanych do problematyki edukacji globalnej, zwłaszcza na początkowym etapie, wydawał mi się przytłaczający i niemalże niemożliwy do ogarnięcia.

Spośród bardzo wielu życzliwych i pomocnych mi osób kilku z nich chciałabym podziękować szczególnie. Bardzo dziękuję Klarze, czyli Magdalenie Klarenbach z Fundacji Otwarty Plan, za wsparcie, merytoryczną pomoc i niezgadzanie się ze mną w wielu dyskusjach, które ostatecznie prowadziły jednak do lepszego opracowywania zgromadzonego w badaniach empirycznych materiału. Chciałabym podziękować także dr. Jędrzejowi Witkowskiemu z Centrum Edukacji Obywatelskiej, który tłumaczył mi zawiłości dotyczące instytucjonalnego funkcjonowania edukacji globalnej w Polsce i na szczeblu europejskim, dzięki czemu udało mi się uniknąć niejednego merytorycznego błędu. Chcę szczególnie podziękować dr hab. Beacie Kowalskiej z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego za jej krytyczne komentarze dotyczące powstającej książki, które dawały mi do myślenia i nie pozwalały popadać w nieuzasadnione samozadowolenie. Wreszcie pragnę podziękować dr. hab. Janowi Sowie, który jako niezależny recenzent utwierdził mnie w przekonaniu, że ostatecznie było warto tę książkę napisać.

Autorka

Spis treści

Nota metodologiczna

I. Edukacja globalna a współczesny świat

1. Współczesny świat w pułapce logiki zysku

2. Edukacja globalna jako odpowiedź na kryzysy

2.1. Szyldy edukacji globalnej

2.2. Warunki tworzenia krytycznej edukacji globalnej – wybrane rysy

2.3. Krytyczna edukacja globalna a akademia

3. Narzędzia edukacji globalnej

3.1. Transformacyjne uczenie się

3.2. Pedagogika emancypacyjna

3.3. Studia postkolonialne

4. Światowe Forum Społeczne – w kierunku godności

II. Edukacja globalna w Polsce

5. Doświadczenia kolonializmu i neokolonializmu

6. Początki edukacji globalnej

6.1. Międzynarodowy kontekst powstawania

6.2. Różne sposoby rozumienia edukacji globalnej

7. Międzysektorowy tłum edukacji globalnej

7.1. Charakterystyka tłumu

7.2. Wzajemne postrzeganie się działających podmiotów

7.3. Proces międzysektorowy jako edukacja globalna w działaniu

8. Krytyczna analiza działania tłumu

8.1. Uwarunkowania

8.2. Tłum o efektach swoich działań

9. Ludzie tworzący edukację globalną o sobie

9.1. Inspiracje i droga

9.2. Wartości

Zakończenie

Bibliografia

Strona redakcyjna

© Copyright by Katarzyna Jasikowska, 2018

Recenzent:
dr hab. Jan Sowa

Opracowanie typograficzne wersji elektronicznej:
Andrzej Augustyński

Projekt okładki:
Anna Maria Damasiewicz

ISBN wersji drukowanej: 978-83-8095-456-4

ISBN wesji elektronicznej: 978-83-8095-542-4

Oficyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506 624 220
www.impulsoficyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl
Wydanie I, Kraków 2018