Spis treści

Wstęp

Pytania

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

151

152

153

154

155

156

157

158

159

160

161

162

163

164

165

166

167

168

169

170

171

172

173

174

175

176

177

178

179

180

181

182

183

184

185

186

187

188

189

190

191

192

193

194

195

196

197

198

199

200

201

202

203

204

205

206

207

208

209

210

211

212

213

214

215

216

217

218

219

220

221

222

223

224

225

226

227

228

229

230

231

232

233

234

235

236

237

238

239

240

241

242

243

244

245

246

247

248

249

250

251

252

253

254

255

256

257

258

259

260

261

262

263

264

265

266

267

268

269

270

Odpowiedzi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

151

152

153

154

155

156

157

158

159

160

161

162

163

164

165

166

167

168

169

170

171

172

173

174

175

176

177

178

179

180

181

182

183

184

185

186

187

188

189

190

191

192

193

194

195

196

197

198

199

200

201

202

203

204

205

206

207

208

209

210

211

212

213

214

215

216

217

218

219

220

221

222

223

224

225

226

227

228

229

230

231

232

233

234

235

236

237

238

239

240

241

242

243

244

245

246

247

248

249

250

251

252

253

254

255

256

257

258

259

260

261

262

263

264

265

266

267

268

269

270

Bibliografia

Przypisy

Wstęp

W 2019 roku Polski Związek Piłki Nożnej świętował stulecie swojego istnienia. Warto jednak pamiętać, że historia polskiego piłkarstwa zaczęła się już pod koniec XIX wieku (dokładnie w grudniu 1890 roku) w krakowskim parku Jordana. Okres zaborów sprawił, że na utworzenie piłkarskiej reprezentacji i rozgrywki o mistrzostwo Polski trzeba było poczekać do odzyskania niepodległości. Dwie dekady później wybuchła druga wojna światowa. Niemcy zakazali Polakom uprawiania sportu, a za złamanie tego zakazu groziła kara śmierci. Po niespełna sześciu latach okupacji rozpoczął się kolejny trudny etap naszej historii – rządy partii komunistycznej. Paradoksalnie to właśnie w czasach PRL-u polska piłka święciła największe triumfy: mistrzostwo (1972) i wicemistrzostwo (1976) olimpijskie, trzecie miejsce (1974 i 1982) w mistrzostwach świata, finał Pucharu Zdobywców Pucharów (1970). Okres III Rzeczypospolitej był dla niej o wiele mniej łaskawy – nasi piłkarze zdołali wywalczyć jedynie srebrny medal olimpijski (1992). Pomimo braku tak spektakularnych sukcesów jak mistrzostwo świata lub Europy czy wygrana w Lidze Mistrzów były w dziejach polskiego futbolu momenty ciekawe, przełomowe, czasem humorystyczne, ale przede wszystkim niezapomniane.

Opracowany przeze mnie quiz – obejmujący dwieście siedemdziesiąt pytań z czterema wariantami odpowiedzi – ma na celu ich przypomnienie i przybliżenie. Jest to przede wszystkim propozycja zabawy połączonej z nauką. Tematyka pytań jest bardzo różnorodna: od reprezentacji przez rozgrywki ligowe i pucharowe po ciekawostki o meczach, drużynach, piłkarzach… Większość odpowiedzi opatrzyłem przypisami zawierającymi dodatkowe informacje wraz z odesłaniem do źródeł pozwalających zgłębić temat.

Wszystkim Czytelnikom życzę przyjemnej lektury!

Pytania

1

1. Pierwsza skórzana piłka nożna pojawiła się na ziemiach polskich latem 1890 roku. Przywiózł ją z Brunszwiku do Krakowa:

a) Tadeusz Boy-Żeleński

b) Józef Friedlein

c) Henryk Jordan

d) Juliusz Leo

2

2. W którym roku rozegrano pierwszy oficjalny mecz piłki nożnej na ziemiach polskich?

a) w 1894

b) w 1904

c) w 1914

d) w 1924

3

3. Strzelcem pierwszego udokumentowanego gola na ziemiach polskich był:

a) Włodzimierz Chomicki

b) Bronisław Gołorodski

c) Juliusz Onyszkiewicz

d) Seweryn Rudnicki

4

4. Pierwszym klubem piłkarskim utworzonym na ziemiach polskich była:

a) Cracovia

b) Lechia Lwów

c) Pogoń Lwów

d) Wisła Kraków

5

5. Pogoń Lwów przyjęła w 1907 roku niebiesko-czerwone barwy, wzorując się na:

a) Evertonie F.C.

b) FC Barcelonie

c) FC Basel

d) Steaua Bukareszt

6

6. Legia Warszawa została założona w 1916 roku przez żołnierzy:

a) Armii Austro-Węgier

b) Armii Rezerwowej

c) Błękitnej Armii

d) Legionów Polskich

7

7. Napisany w 1911 roku przez Tadeusza Boya-Żeleńskiego Kuplet footbalisty był śpiewany na melodię kolędy:

a) Bóg się rodzi

b) Lulajże, Jezuniu

c) Przybieżeli do Betlejem

d) Wśród nocnej ciszy

8

8. W którym roku założono Polski Związek Piłki Nożnej (PZPN)?

a) w 1918

b) w 1919

c) w 1920

d) w 1921

9

9. PZPN początkowo miał siedzibę w:

a) Gdańsku

b) Krakowie

c) Łodzi

d) Warszawie

10

10. Pierwszym w historii prezesem PZPN był:

a) Władysław Bończa-Uzdowski

b) Edward Cetnarowski

c) Kazimierz Glabisz

d) Tadeusz Kuchar

11

11. Pierwsze mistrzostwo Polski wywalczyła drużyna:

a) Cracovii

b) Legii Warszawa

c) Ruchu Chorzów

d) Wisły Kraków

12

12. W którym roku reprezentacja Polski rozegrała swój pierwszy oficjalny mecz międzypaństwowy?

a) w 1919

b) w 1920

c) w 1921

d) w 1922

13

13. Pierwszym przeciwnikiem Biało-Czerwonych w oficjalnym meczu międzypaństwowym była reprezentacja:

a) Czechosłowacji

b) Finlandii

c) Rumunii

d) Węgier

14

14. Pierwszy w dziejach selekcjoner reprezentacji Polski kierował przygotowaniami drużyny narodowej do zaledwie jednego meczu. Był nim:

a) Edward Cetnarowski

b) Tadeusz Kuchar

c) Adam Obrubański

d) Józef Szkolnikowski

15

15. Pierwsze zwycięstwo w meczu międzypaństwowym reprezentacja Polski odniosła 28 maja 1922 roku w towarzyskim meczu z drużyną:

a) Estonii

b) Jugosławii

c) Rumunii

d) Szwecji

16

16. Który z poetów Awangardy Krakowskiej porównał w wierszu Footbal piłkę nożną do ptaka, „który by był ciekłą latarnią / i rozpinał łuk szeroko wykreślonym biodrem / najpiękniejszej kobiety, lub latającą spiżarnią / słodyczy zebranych między najwonniejszym miodem”?

a) Jalu Kurek

b) Tadeusz Peiper

c) Julian Przyboś

d) Adam Ważyk

17

17. W 1926 roku we Lwowie ukazał się pierwszy polski podręcznik piłkarski pt. Sztuka gry w piłkę nożną wraz z najnowszemi przepisami gry. Kto był jego autorem?

a) Tadeusz Boy-Żeleński

b) Józef Kałuża

c) Stanisław Mielech

d) Jan Weyssenhoff

18

18. Strzelcem pierwszego w historii gola dla reprezentacji Polski był:

a) Józef Grabień

b) Józef Kałuża

c) Józef Klotz

d) Henryk Reyman

19

19. Polska została przyjęta do Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej (FIFA) w roku:

a) 1919

b) 1921

c) 1922

d) 1923

20

20. Reprezentacja Polski w piłce nożnej zadebiutowała na igrzyskach olimpijskich w:

a) Paryżu w 1924 roku

b) Amsterdamie w 1928 roku

c) Los Angeles w 1932 roku

d) Berlinie w 1936 roku

21

21. Na igrzyskach olimpijskich w Berlinie w 1936 roku Biało-Czerwoni zajęli czwarte miejsce, przegrywając mecz o brązowy medal z reprezentacją:

a) Austrii

b) Norwegii

c) Peru

d) Włoch

22

22. Pierwszym zdobywcą Pucharu Polski została drużyna:

a) Pogoni Lwów

b) Ruchu Chorzów

c) Sparty Lwów

d) Wisły Kraków

23

23. Pierwsze mistrzostwa Polski w piłce nożnej w formie rozgrywek ligowych rozegrano w roku:

a) 1925

b) 1926

c) 1927

d) 1928

24

24. W 1927 roku królem strzelców polskiej ekstraklasy1 został Henryk Reyman. Ile goli wówczas zdobył?

a) dwadzieścia siedem

b) trzydzieści siedem

c) czterdzieści

d) pięćdziesiąt

25

25. W którym roku przeniesiono siedzibę PZPN z Krakowa do Warszawy?

a) w 1924

b) w 1926

c) w 1928

d) w 1930

26

26. W którym roku przeprowadzono pierwszą w Polsce transmisję radiową meczu piłkarskiego?

a) w 1923

b) w 1925

c) w 1927

d) w 1929

27

27. Pierwszym przeciwnikiem reprezentacji Polski w meczu eliminacyjnym mistrzostw świata była drużyna:

a) Czechosłowacji

b) Hiszpanii

c) Jugosławii

d) Węgier

28

28. Tylko jeden piłkarz w historii polskiej ekstraklasy strzelił dziesięć goli w jednym meczu. Był to:

a) Józef Kałuża

b) Teodor Peterek

c) Henryk Reyman

d) Ernest Wilimowski

29

29. Reprezentacja Polski zadebiutowała na mistrzostwach świata:

a) w Urugwaju w 1930 roku

b) we Włoszech w 1934 roku

c) we Francji w 1938 roku

d) w Brazylii w 1950 roku

30

30. Pierwszym w historii przeciwnikiem Biało-Czerwonych na mistrzostwach świata była reprezentacja:

a) Argentyny

b) Brazylii

c) Holandii

d) Włoch

Odpowiedzi

1

1. c) Henryk Jordan2

2

2. a) w 18943

3

3. a) Włodzimierz Chomicki4

4

4. b) Lechia Lwów5

5

5. a) Evertonie F.C.6

6

6. d) Legionów Polskich7

7

7. c) Przybieżeli do Betlejem8

8

8. b) w 1919

9

9. b) Krakowie

10

10. b) Edward Cetnarowski9

11

11. a) Cracovii10

12

12. c) w 1921

13

13. d) Węgier11

14

14. d) Józef Szkolnikowski12

15

15. d) Szwecji13

16

16. b) Tadeusz Peiper14

17

17. d) Jan Weyssenhoff15

18

18. c) Józef Klotz16

19

19. d) 1923

20

20. a) Paryżu w 1924 roku17

21

21. b) Norwegii18

22

22. d) Wisły Kraków19

23

23. c) 192720

24

24. b) trzydzieści siedem21

25

25. c) w 1928

26

26. d) w 192922

27

27. a) Czechosłowacji23

28

28. d) Ernest Wilimowski24

29

29. c) we Francji w 1938 roku

30

30. b) Brazylii

Przypisy

1 Określenia „ekstraklasa” używam w znaczeniu: najwyższa w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich, bez względu na obowiązujące w różnych okresach nazwy.

2 Według opisu dr. Henryka Jordana „piłką nożną zwie się mocny kauczukowy balon osłonięty skórą, by nie przedzierał się na kamieniu. Piłka nożna wydęta ma około 30 cm średnicy” (Miejski Park dra Jordana w Krakowie, Kraków 1894, s. 31).

3 W sobotę 14 lipca 1894 roku, podczas II Zlotu Towarzystw Sokolich we Lwowie, odbył się mecz piłki nożnej pomiędzy lwowskim i krakowskim oddziałem Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Na ogół przyjmuje się, że mecz trwał sześć minut i zakończył się zwycięstwem gospodarzy (zob. np. „Przegląd Polityczny, Społeczny i Literacki” 1894, nr 161, s. 2; E. Cenar, W odpowiedzi p. Dr. E. Piaseckiemu na krytykę mojej książki p.t. : „Gimnastyka szkolna i Gry”, „Przewodnik Gimnastyczny «Sokół»” 1907, nr 1, s. 4; W. Chomicki, Pierwsze kroki piłki nożnej w Polsce, „Przewodnik Gimnastyczny «Sokół»” 1930, nr 5, s. 80), choć niektóre źródła podają, że nie został rozstrzygnięty (np. „Nowa Reforma” 1894, nr 159, s. 1; „Przewodnik Gimnastyczny «Sokół»” 1894, nr 11, s. 110). W tym przypadku brak rozstrzygnięcia nie musi jednak oznaczać remisu. Chodzi raczej o to, że – z uwagi na napięty grafik zlotu – mecz został przerwany przy stanie 1 : 0 i już go nie dokończono. Trzeba również wziąć pod uwagę fakt, że „W wielu wydaniach z tego okresu o wyniku meczu nic się nie mówi. W niektórych podkreśla się jedynie, że mecz piłki nożnej się odbył. Bardzo prosto to wytłumaczyć: dziennikarze po prostu nie znali się na piłce nożnej, nie doceniali tej gry i przelot piłki ponad bramką w tym harmiderze mógł być po prostu przez nich niezauważony” [B. Lupa, Pierwszy mecz i pierwszy gol (cz. I), „Kurier Galicyjski” 2019, nr 15–16, s. 34].

4 Ten historyczny gol padł w meczu pomiędzy lwowskim i krakowskim oddziałem PTG „Sokół”, rozegranym w ramach II Zlotu Towarzystw Sokolich we Lwowie. Jego strzelec tak wspominał po latach decydującą o wyniku akcję: „W tem piłka wybiła się ze środka i leci wprost na młodego wówczas gracza Chomickiego, który nie namyślając się, wali piłkę prawą nogą i przebija wysoko ponad bramkarzem przez bramkę. Następuje konsternacja po stronie krakowskiej i natarczywe żądanie natychmiastowego rewanżu” (W. Chomicki, Pierwsze kroki piłki nożnej…, op. cit., s. 80). Bardziej szczegółową relację znajdziemy w książce Rudolfa Wacka pt. Wspomnienia sportowe: „Stałem po lewej stronie przed bramką krakowską («zapewne na spalonem»), przed którą kotłował się tłum graczy; z tłumu tego wyleciała nagle piłka i padła przed mymi nogami – nie namyślając się ani chwili, zawinąłem od razu silnie prawą nogą w stronę bramki i piłka doskonale uderzona przeleciała niespodziewanie nad głową krakowskiego bramkarza, który wprawdzie podniósł ręce – niestety – za późno. W tej samej chwili usłyszałem z ust sędziego Wyrobka głośne zaklęcie, a w tłumie graczy krzyk – u jednych okrzyk tryumfu, u drugich niezadowolenia. Stało się to w 6-tej minucie po rozpoczęciu gry, którą już dalej nie prowadzono na wyraźny rozkaz Durskiego z powodu zbyt obfitego programu Zlotu, a braku czasu. Na darmo protestował sam sędzia prof. Wyrobek i żądał natychmiastowego rewanżu; drużyny musiały boisko opuścić, bo na nie weszły kolumny ćwiczących” (R. Wacek, Wspomnienia sportowe, Opole [1948], s. 19).

5 Lwowski Klub Sportowy Lechia Lwów został założony latem 1903 roku przez uczniów III i VI Gimnazjum. Drużyna odbywała treningi na boisku Sokoła-Macierzy, dlatego nazywano ją początkowo Kółkiem Footbalistów Sokoła-Macierzy (R. Wacek, Wspomnienia sportowe, op. cit., s. 21). Por. A. Gowarzewski et al., Lwów i Wilno w ekstraklasie. Dzieje polskiego futbolu kresowego, Katowice 1997, s. 84; C. Michalski, Pierwsze kluby sportowe we Lwowie do 1914 roku [w:] Lwów. Miasto, społeczeństwo, kultura. Studia z dziejów Lwowa, t. 4, red. K. Karolczak, Kraków 2002, s. 247–259.

6 Jak pisze Stefan Szczepłek, „Everton używał czerwono-niebieskich strojów tylko przez kilka lat, na przełomie wieku XIX i XX, ale dzięki temu przeszedł do historii polskiego futbolu” (S. Szczepłek, Moja historia futbolu, t. 2: Polska, Kraków 2016, s. 19).

7 W kwietniu 1916 roku w osadzie polowej Komendy Legionów Polskich na Wołyniu, zwanej Legionowem, założono drużynę piłkarską. Jednym z jej twórców był plutonowy Stanisław Mielech (1894–1962) – pomysłodawca nazwy „Drużyna Sportowa Legia”.

8 Kuplet footbalisty – z Szopki krakowskiej wystawianej w kabarecie Zielony Balonik w sezonie 1911/1912 – stanowi parodię zawodów piłkarskich i towarzyszącego im dopingu. Utwór Boya jest przykładem kontrafaktury, czyli zastąpienia oryginalnego tekstu kompozycji wokalnej tekstem nowym. „Ten zabieg […] koresponduje z praktyką układania przez kibiców nowych słów do pieśni religijnych i patriotycznych, zwracając zarazem uwagę, że na stadion spieszy się niczym do stajenki betlejemskiej” (D. Wojda, „Zdanie złożone z kilku podań”. Poezja – futbol – performans, „Teksty Drugie” 2014, nr 3, s. 250–251).

9 Edward Cetnarowski (1877–1933) był jednym z działaczy klubowych Cracovii oraz jej prezesem (w latach 1919–1932), a z wykształcenia – lekarzem ginekologiem. Funkcję prezesa PZPN sprawował w latach 1919–1928.

10 Ówczesne rozgrywki różniły się znacząco od obecnych. Wiosną byli wyłaniani mistrzowie pięciu okręgów (krakowskiego, lwowskiego, łódzkiego, poznańskiego i warszawskiego), którzy jesienią rywalizowali między sobą w turnieju finałowym o tytuł mistrza Polski (systemem ligowym – każdy z każdym, mecz i rewanż). W 1921 roku Cracovia zdobyła tytuł mistrzowski, nie przegrywając ani jednego meczu (ten wyczyn powtórzył dopiero w sezonie 1995/1996 Widzew Łódź). Należy nadmienić, że mistrzostwa Polski w piłce nożnej zostały zorganizowane już w 1920 roku, jednak musiały być przerwane ze względu na trwającą wojnę polsko-bolszewicką.

11 Ten historyczny mecz został rozegrany 18 grudnia 1921 roku w Budapeszcie i zakończył się skromną wygraną (1 : 0) reprezentacji Węgier.

12 Józef Szkolnikowski (1889–1958) był zawodowym oficerem Wojska Polskiego w stopniu majora. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej i obu wojnach światowych. W 1921 roku piastował stanowisko przewodniczącego Wydziału Gier PZPN i to właśnie na nim ciążył obowiązek skompletowania składu Biało-Czerwonych. Ze swojego zadania się wywiązał, ale na premierowy mecz w historii reprezentacji Polski już nie pojechał. W Budapeszcie drużynę prowadził wyznaczony przez Szkolnikowskiego trener Imre Pozsonyi – późniejszy szkoleniowiec FC Barcelony (w latach 1924–1925).

13 Mecz został rozegrany na Stadionie Olimpijskim w Sztokholmie. Biało-Czerwoni pokonali Szwedów 2 : 1 po golach Józefa Klotza (w 27’) i Józefa Grabienia (w 74’).

14 Według Doroty Wojdy „Peiper tak ujął istotę meczu i poezji, że za każdym razem, kiedy wiersz jest czytany, zdarzenia te rozgrywają się na nowo, są więc performansami, które angażują odbiorcę w swoje wykonanie” (D. Wojda, „Zdanie złożone z kilku podań”…, op. cit., s. 252).

15 Jan Weyssenhoff (1889–1972) był z wykształcenia fizykiem, profesorem Uniwersytetu Wileńskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jako piłkarz występował m.in. w barwach Wisły Kraków i Cracovii.

16 Józef Klotz (1900–1941) „imponował potężnymi uderzeniami z rzutów karnych i wolnych oraz nienaganną techniką. W Jutrzence [Kraków] tworzył twardy duet obronny z Ignacym Offenem, a w 1925 roku zasilił warszawski Makkabi. W ekipie narodowej zagrał dwa mecze, no i strzelił pierwszą w dziejach bramkę dla Polski” (T. Wołek, Futbol – historie prawdziwe, Ożarów Mazowiecki 2012, s. 28). Zob. też przypis 13.

17 Nasza reprezentacja zakończyła olimpijskie zmagania już w pierwszej rundzie, ulegając Węgrom aż 0 : 5.

18 13 sierpnia 1936 roku Norwegia wygrała z Polską 3 : 2. Gole dla Polski zdobyli Gerard Wodarz (w 5’) i Teodor Peterek (w 24’).

19 W meczu finałowym, rozegranym 5 września 1926 roku, Wisła Kraków pokonała Spartę Lwów 2 : 1.

20 Mistrzem Polski została Wisła Kraków.

21 Rekord Reymana do dziś nie został pobity. Czterdzieści pięć lat po jego ustanowieniu imieniem najskuteczniejszego strzelca nazwano ulicę przylegającą do Stadionu Miejskiego w Krakowie.

22 11 sierpnia 1929 roku na falach poznańskiej rozgłośni Polskiego Radia zrelacjonowano przebieg towarzyskiego spotkania Warty Poznań (ówczesnego mistrza Polski) z holenderskim PSV Eindhoven (ówczesnym mistrzem Holandii). Poznaniacy wygrali 5 : 2, a mecz komentował Ludomir Budziński, student pierwszego roku medycyny, który później pracował m.in. jako reżyser dźwięku i realizator słuchowisk.

23 Pierwszy mecz eliminacyjny mistrzostw świata, rozegrany 15 października 1933 roku w Warszawie, zakończył się porażką reprezentacji Polski 1 : 2 (gol Henryka Martyny w 52’). Na rewanż nie zezwoliło kierowane przez Józefa Becka Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Powodem był spór terytorialny z Czechosłowacją o Zaolzie.

24 21 maja 1939 roku Ruch Chorzów wygrał z Union-Touring Łódź 12 : 1 po dziesięciu trafieniach Wilimowskiego i dwóch Peterka. Por. L. Jarosz, Lewandowski, Wilimowski i rekordy ligi polskiej, 2015, sport.tvp.pl/21810798/lewandowski-wilimowski-i-rekordy-ligi-polskiej (dostęp: 22.02.2020). Nie było to jednak najwyższe zwycięstwo w dziejach ekstraklasy. Niepobity do dziś rekord należy do Wisły Kraków, która 11 września 1927 roku pokonała Toruński Klub Sportowy aż 15 : 0. „Katastrofalna klęska TKS-u znalazła swe wytłumaczenie w fakcie, że TKS grał ten mecz w dziesiątkę, z której tylko pięciu graczy należało do pierwszej drużyny. Na dworcu bowiem w Toruniu zjawił się patrol żołnierzy, zabierając na mecz wojskowy sześciu graczy, mających prawidłowe urlopy!” (Boje piłkarskie, „Stadjon” 1927, nr 37, s. 11).

© Copyright by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2020

© Copyright by Patrycjusz Pilawski, 2020

Redakcja wydawnicza:

Beata Bednarz

Projekt okładki:

Anna M. Damasiewicz

Grafika wykorzystana na okładce:

© yuran78 | depositphotos.com

ISBN 978-83-8294-189-0

Oficyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506 624 220
www.impulsoficyna.com.pl,
e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl
Wydanie I, Kraków 2020

Przygotowanie wersji elektronicznej
Epubeum