TOMASZ

KONATKOWSKI

BAZYLISZEK

Copyright © Grupa Wydawnicza Foksal, MMXV

Wydanie I

Warszawa MMXV

Dopiero po chwili doszedłem do wniosku, że ukazanie się Boga byłoby potwierdzeniem Boga. W pierwszym momencie myśli się o zjawisku. Z tego wniosek, że byłoby zdziwienie, ale na miarę przyjęcia. Czy wiara by na tym naprawdę zyskała – nie jestem pewien. Wydaje mi się, że lepiej jest bez ukazania.

Miron Białoszewski, Chamowo

Człowiek kieruje lepiej, jeśli jest mało znany.

Jorge Ángel Livraga Rizzi, Le Labyrinthe de Lapis Lazuli

Marana tha

On przyjdzie – powiedział przewodnik. – Czekaj, po prostu czekaj. To jedyne, co możesz teraz zrobić.

– Jak długo jeszcze mam czekać? – Głos, który zadał to pytanie, bez wątpienia należał do kobiety. Przewodnik nie mógł jej dostrzec, bo siedziała w cieniu. A raczej: nie dostrzegał jej, gdyż otaczała go plama jasnego światła. Nie okazał zniecierpliwienia. Pośpiech, niepokój i zwątpienie były zarezerwowane dla ludzi, którzy znajdowali się na innych etapach drogi. Właśnie dla tych, którzy wciąż przebywali w cieniu.

– Zapewniam cię, że stanie się to wkrótce.

– Wkrótce... – powtórzyła machinalnie kobieta.

– Musisz uwierzyć. Nie wierzysz?

– Wierzę! – W tym głosie nie było wątpliwości. – Wierzę. Modlę się o to, wszyscy się modlimy, prawda? Każdy z nas modli się za siebie, za siostry i braci. Ale ja czuję, że modlitwa to za mało. Chciałabym... Chciałabym coś zrobić. Zawsze byłam słaba, zawsze poddawałam się temu, co mnie spotykało...

– To nic złego. Błogosławieni cisi, pamiętasz...? To nie straciło na ważności.

– Wiem, ale... Ja już się obudziłam z marazmu. – Kobieta przez chwilę patrzyła w przestrzeń. – Tak, to właściwe określenie. Obudziłam się. Tak jakby moje dotychczasowe życie było snem, i to śnionym wbrew mojej woli. Byłam jak robot. Robot, który śpi. No tak, może roboty nie śpią, ale ja spałam. A teraz chcę działać. I to nie jest przejaw pychy. Po prostu zmieniłam się i pychą by było, gdybym poprzestała wyłącznie na sobie. Chciałabym pomóc innym ludziom.

– Opowiadaj o Nim. Wysławiaj Go, chwal Go. Tak po prostu, w zwykłych słowach. Nie musisz używać całej swojej wiedzy, siły, którą zdołałaś uzyskać, bo to może innych zniechęcić czy nawet odstraszyć. Użyj życzliwości, którą masz w sobie. Tylko... – Mężczyzna zawiesił głos. – Nie jestem pewien, czy to, co powiedziałaś, jest prawdą.

– To znaczy? – W jej głosie pojawiło się zdziwienie.

– Nie, nie mówię ci, że kłamiesz. – Nauczyciel uśmiechnął się, żeby ją uspokoić. – Chcę tylko powiedzieć, że nie wiem, czy na pewno się zmieniłaś. Rozumiesz? – Przerwał na moment, ale nie czekał na odpowiedź. – Może to jednak oznaka pychy. Stwierdzenie, że jesteś już na końcu swojej drogi. Niepokoisz się przecież, czuję to. Nie tylko czuję, wiem. A niepokój jest oznaką choroby, udręczenia.

– Ja... – Kobieta zamilkła nagle. – Staram się już nie przejmować codziennymi kłopotami – podjęła po chwili, tym razem to nie zabrzmiało szczerze. – Umiem rozróżnić sprawy istotne i nieistotne.

Przewodnik znów uśmiechnął się lekko. Zawsze tak mówili.

– A ten problem, o którym rozmawialiśmy ostatnio? Czy osoba, o której wspominałaś, nie zmieniła swojego postępowania?

Kobieta poruszyła się na krześle.

– Nie, nie zmieniła.

– Widziałaś się z nią?

– Tak.

– Rozmawiałaś?

– Tak.

– O czym?

– O rodzinie, o domu. O jej ojcu. – Tym razem w głosie kobiety słychać było niechęć.

– O pieniądzach również?

– Nie. Nie tym razem. No, może trochę, one zawsze się pojawiają, mam na myśli pieniądze. Wydatki, długi, kredyty, codzienność... Sprawy, które są po stronie rzeczy nieistotnych.

– Ta osoba też tam według ciebie jest, po tamtej stronie?

– No przecież... Tak.

– A chciałabyś, żeby znalazła się po tej właściwej?

Kobieta zawahała się.

– Nie wiem – odparła po dłuższej chwili.

– Nie wiesz? Jak to możliwe?

– Ja... Przecież... Tak, chciałabym. – Teraz ton głosu kobiety znów zdradzał zdziwienie. Chyba była zdumiona, że udało jej się wypowiedzieć to zdanie.

– Sama widzisz. Pragniesz coś uczynić, ale nie możesz, bo przepełnia cię niepokój, który wiąże się z twoim problemem. Musisz zatem starać się go rozwiązać, to twoje najważniejsze zadanie. Zacznij działać, a znajdziesz to, czego szukasz, i Tego, którego szukasz. Kiedy zobaczy, że pracujesz i naprawdę nie koncentrujesz się tylko na sobie, wówczas pojawi się w twoim życiu. Po prostu pewnego dnia poczujesz jego obecność.

– To trudne – powiedziała kobieta po chwili. – Inni ludzie są trudni. Czy to jedyna droga?

– Tak. On przyjdzie – powtórzył z przekonaniem przewodnik. Spojrzał w górę, a potem skierował wzrok na drzwi. – Przyjdzie.

Dziury na facjacie

1

Nadkomisarz Adam Nowak przeżegnał się. Uniósł głowę, przymknął powieki i wciągnął powietrze do płuc. Poczuł zapach ziemi, butwiejących liści i rozgrzanej parafiny – niewidomy człowiek, który nagle znalazłby się w tym miejscu, mógłby na podstawie wrażeń odbieranych pozostałymi zmysłami określić datę z dokładnością do kilku dni. Otworzył oczy. Przed nim, za kolejnymi rzędami grobów, za ogrodzeniem cmentarza i za łąką, na betonowym murze okalającym składy budowlane, magazyny i opuszczone fabryczki, widniał napis: „Radzymin, miasto Cudu nad Wisłą, wita Ojca Świętego”.Nowak przyjrzał się stojącemu obok szczupłemu mężczyźnie, niższemu od niego od głowę. Andrzej Nowak parę tygodni temu skończył siedemdziesiąt jeden lat. Czy wyglądał na swój wiek? Może. Ale co to właściwie znaczy? Jaki jest wzorzec siedemdziesięciolatka? Dalajlama? Charlie Watts? Czy raczej ten zaniedbany facet z tramwaju, z pogniecioną reklamówką z Lidla, trzymaną na kolanach? Ktoś, kogo widujemy przez dłuższy czas niemal codziennie, nie starzeje się. Tylko małym dzieciom wciąż trzeba tłumaczyć, że rodzice będą zawsze starsi, że te dwadzieścia, trzydzieści lat różnicy nigdy nie zniknie.

Andrzej Nowak nadal stał ze schyloną głową przy grobie swojej jedynej żony, położonym tuż obok grobu matki i ojca. Powiedział w końcu coś pod nosem i wykonał niezdarny, niepotrzebny gest, przesuwając o parę centymetrów chryzantemy stojące na prostej, pozbawionej ozdób płycie nagrobka.

– No dobrze, obowiązek spełniony – stwierdził. – Jakoś więcej zniczy musiałem w tym roku postawić, kolejni znajomi przenieśli się tam, na łono. – Uśmiechnął się krzywo i spojrzał na syna. – Ja też już zarezerwowałem sobie miejsce za rondem. Będziemy niestety osobno, ja i mama.

– Co? Za jakim rondem, na litość boską? – Na jedynym rondzie w miasteczku, niedaleko bloku, w którym mieszkał ojciec nadkomisarza, krzyżowały się ulice Weteranów, Kilińskiego, prymasa Wyszyńskiego i Jana Pawła II. Wszyscy patroni pozwalali dokądś uciec, czy to na chwilę nad Jezioro Zegrzyńskie, czy do pracy do Warszawy, czy też na całe życie, choćby i do Wołomina albo Wyszkowa. Tylko dzielny szewc uniemożliwiał wjazd pod kościół, strasząc znakiem zakazu wjazdu. Taka gmina.

– No, tutaj, na cmentarzu. – Ojciec nadkomisarza machnął ręką. – Tam zrobili taki okrągły placyk z kostki, nie widziałeś? Dalej są wolne miejsca, wykupiłem jedno. Ponura okolica, ale nie musi być przecież wesoła, nie?

– Tato, nie za wcześnie o tym myśleć...? – powiedział z obowiązku Adam Nowak.

– Daj spokój, wcale nie za wcześnie, dobrze o tym wiesz. Powinieneś się cieszyć, ułatwiam ci życie. W razie czego będziesz miał jeden problem mniej. Właściwie od razu dwa. – Andrzej Nowak roześmiał się.

– Przestań.

– No mówię przecież, kiedyś przestanę. Nowy już nie jestem, co nie?

– Oj, weź już nie marudź! Koniecznie chcesz rozmawiać o śmierci?

– A kiedy mam o niej rozmawiać, jeżeli nie dziś? – Starszy mężczyzna zatoczył ręką koło. – Jeżeli nie tutaj?

Adam Nowak musiał przyznać ojcu rację. Wprawdzie 1 listopada wypadał w tym roku we wtorek, ale ludzie korzystali z przedłużonego weekendu i słonecznej, wyjątkowo ciepłej soboty. Wiatr zrzucał na groby i ścieżki jaskrawożółte liście klonu, pozostałe drzewa właściwie już były gołe. Alejkami przemieszczały się grupki ludzi wyposażonych w narzędzia ogrodnicze i foliowe torby wypełnione zniczami. Wśród spacerujących rodzin wolnym krokiem maszerowały samotne stare kobiety, dla których te święta nie różniły się szczególnie od innych dni w roku.

– To święto żywych, nie zmarłych – stwierdził Adam Nowak. – Chodź, postawimy jeszcze znicze żołnierzom i pojedziemy na Powązki. A potem do nas, Kasia czeka.

– Kasia i nowe życie.

– Tak, nowe życie, które wciąż chce tylko jeść i spać.

– Jak wszyscy. – Ojciec westchnął ciężko. – Dobra, chodźmy już.

Zatrzymali się na moment przy jednej z „bratnich mogił” i dostawili dwa znicze do dziesiątek innych, a potem wyszli z cmentarza. Ruch był coraz większy. Pojawili się harcerze, którzy kierowali przyjeżdżających na wolne miejsca. Dosłownie dwa centymetry za tylnym zderzakiem toyoty, którą przyjechał Adam Nowak, stał teraz pordzewiały golf bliżej nieokreślonej generacji. Tylne siedzenie miał zawalone starymi gazetami i zgrzewkami zniczy. Nadkomisarz pokiwał głową, przeszedł parę kroków i ocenił odstęp z przodu.

– Zaczekaj, aż wyjadę – powiedział. – Chwilkę mi to zajmie.

– Mistrzunio – rzucił ojciec. – Poszukać gościa? Musi być w pobliżu, skoro trzyma towar w aucie.

– Dam sobie radę.

– Pomogę ci, odsuń szybę.

Z niejakim wysiłkiem młodszy Nowak wydostał się z miejsca parkingowego. Kiedy ruszyli, ojciec zamilkł. Wyglądał przez okno, bezgłośnie odczytywał szyldy mijanych firm i napisy na murach. Patrzył na nowe osiedla po prawej stronie jezdni, już w granicach Warszawy, na rozkopane otoczenie trasy, na nowe przeszklone tunele na Bródnie. Mimo zwężeń i remontów nie było większego tłoku. W te święta większy ruch jest w drugą stronę.

Dopiero na wysokości Żerania pokręcił głową i spojrzał na syna.

– Coś ci powiem, Adam. Nie chce mi się.

– Słucham? – Nowak na moment oderwał wzrok od drogi.

– Nie chce mi się jechać na Powązki. Jestem zmęczony przypominaniem sobie śmierci. Nie, nie śmierci, życia. Rozumiesz, Adam? Tego, że jeszcze niedawno żyli ludzie, których kochałem. Pamiętasz, dwa lata temu na Wszystkich Świętych przyjechał Piotrek, sam, bez Marieke i dzieciaków, i razem poszliśmy na grób dziadka i pradziadka. To jest pradziadka i prapradziadka. – Andrzej Nowak spojrzał na syna. Ten zrozumiał, że ojciec stara się opisać rodzinne koligacje w jego języku, z jego punktu widzenia, po raz kolejny chcąc mu coś ułatwić, w czymś pomóc.

– Pamiętam.

– Teraz on też jest po drugiej stronie – mruknął ojciec. – Jeżeli w ogóle jest jakakolwiek strona. Niepotrzebnie to mówię, znowu muszę sobie wyobrażać tę ciężarówkę, zakręt, miejsce, w którym zginął. Jak byliśmy w Holandii...

– Pamiętam – powtórzył Adam Nowak. – Szukałeś tego miejsca. Ja też. Nie wiem dlaczego.

– Chciałeś być przez chwilę z bratem, w momencie jego śmierci.

Nadkomisarz przypomniał sobie moment, w którym dowiedział się o śmierci brata. Była sobota, 28 marca 2009 roku. Dzień wcześniej udało mu się zatrzymać sprawcę zupełnie niepotrzebnej śmierci zupełnie niepotrzebnego człowieka. W domu trwała mała wojna o przyszłość, a zupełnie niepotrzebna reprezentacja Polski w piłce nożnej przegrała kolejny mecz.

Adam Nowak zerknął na ojca. Starszy pan mrużył oczy w ostrym październikowym słońcu.

– To jak? Naprawdę nie chcesz iść na Powązki? Mam jechać od razu do nas? Zdecyduj się szybko, to zawrócę przy Broniewskiego.

– Nie, nie, teraz to już muszę. Rozumiesz, mam odłożone dwie dychy dla aktora.

– Aktora? A, rozumiem, do puszki, na zabytki?

– Tak. Tylko musisz mi powiedzieć, czy to prawdziwy aktor, a nie jakiś podrabiany. Gołasa to jeszcze rozpoznam, ale tych młodych nie znam, nie oglądam seriali.

– Ja też nie. – Nadkomisarz uśmiechnął się pod nosem. – Ale jakoś sobie poradzimy.

To kiedy ślub? – Andrzej Nowak odwrócił się od okna. Był rozluźniony, spokojny. Jakkolwiek by to dziwnie zabrzmiało, dobrze mu zrobiła wizyta na Powązkach. Zupełnie inaczej wyglądają odwiedziny grobu najbliższych, a zupełnie inaczej ludzi, których się słabo pamięta albo których się nie znało w ogóle. Adam Nowak widział tylko pojedyncze zdjęcia pradziadka, wklejone bez podpisu do rozpadającego się już albumu, wyciąganego przez ojca z szafy przy specjalnych okazjach. Jedna fotografia przedstawiała krępego mężczyznę w wojskowym mundurze, inna pochodziła z niedzielnego spaceru w Ogrodzie Saskim. Mężczyzna sztywno uśmiechał się do obiektywu, prababcia trzymała męża pod rękę. Obok stała jakaś para, również w najlepszych ubraniach. No właśnie: na Powązkach ojciec nie był już samotnym emerytem ze swoimi podmiejskimi problemami, na moment znów stawał się mieszkańcem miasta, w którym się urodził i w którym kiedyś spędzał tyle czasu.

– Ślub na wiosnę, a dokładniej 7 maja. Ustaliliśmy, że musi być w maju, bo maj nie zawiera litery „r”.

– Ale zaraz... Przecież właśnie powinien... – zdziwił się ojciec. Usiadł przy stole i sięgnął po kolejnego dietetycznego herbatnika. – Taki przesąd jest, nie? No i mówią, że „w maju ślub, szybki grób”...

– Pamiętasz, co mówiła babcia? Mama? – Nowak też odruchowo pomógł ojcu znaleźć właściwe miejsce w drzewie genealogicznym. – Kto wierzy w gusła, temu dupa uschła. Nie, tato, specjalnie tak zrobiliśmy. Chcieliśmy w ten sposób zaprotestować.

– Przeciwko Chomeiniemu? – spytał ojciec z powagą.

– Co? – Adam Nowak dopiero po chwili przypomniał sobie starą piosenkę. Roześmiał się. – Mniej więcej. Świat zrobił się irracjonalny do szóstej potęgi. Wykształceni ludzie zamiast zająć się tym, co najważniejsze, wymyślają rytuały i symbole. Wierzą w szatana, horoskopy i dzwonią do wróżki. Albo wróża.

Andrzej Nowak westchnął i pokręcił głową.

– Adam, jakie symbole? Toż to zwyczaj, żart.

– Przesąd, tato. Zabobon.

– Co niby złego w przesądach, skoro pomagają w życiu? Nie masz pojęcia, ilu ludzi myśli przede wszystkim o tym, żeby przetrwać.

– Mam, mam. Nie zapominaj, gdzie pracuję.

– A co to ma do rzeczy?

– Wielu ludziom nie udaje się przetrwać. Ten kawałek świata jest mi znany.

– Kawałek świata...! – Andrzej Nowak uniósł brwi. – Nie wymądrzaj się, synu.

– O co wy się właściwie kłócicie, na litość boską? – spytała nagle Kasia. – Typowi Polacy. Zaczęliście od drobiazgu, a teraz weszliście na jakieś „tematy ogólnorozwojowe”, jak by powiedział mój tata. Nie umiecie ze sobą rozmawiać.

– Nie umiemy – przyznał Adam Nowak.

– Wcale się nie kłócimy, tylko dyskutujemy. Nie wiem wprawdzie, o czym, ale może Adam mi to zaraz wyjaśni.

Nadkomisarz pomedytował przez chwilę.

Rzeczywiście, uczepił się jakiejś błahostki, właściwie tylko po to, żeby się z ojcem trochę posprzeczać. Ze zdziwieniem uświadomił sobie, że na co dzień mu tego brakuje. Trzeba się kłócić z ludźmi, póki są obok nas.

– No dobrze – westchnął. – W każdym razie ślub 5 maja, cicho i bez pompy. Chciałem powiedzieć „bez świadków”, ale świadkowie akurat być muszą.

– W którym kościele? – Andrzej Nowak uśmiechnął się krzywo.

– Niedaleko katedry.

– Pałac Ślubów?

– Tak.

– Założę garnitur. Pamiętacie jeszcze, jak pachnie naftalina?

Kasia roześmiała się i zerknęła w stronę łóżeczka Marcina, najnowszego członka rodziny Nowaków. Chłopczyk nie spał, przez cały czas gaworzył, a teraz wydał z siebie jakiś dziwny odgłos. Niby radosny, ale pełen żalu. Kasia wstała od stołu, podeszła do dziecka i wzięła je na ręce. Andrzej Nowak spojrzał z dumą na wnuka.

– Mówiłem wam, że się cieszę? Tak, milion razy, więc powtórzę raz jeszcze: cieszę się jak cholera. Udało się wam, wyglądacie na szczęśliwych, zwłaszcza teraz – powiedział Andrzej Nowak, wskazując na dziecko. – I już tak zostanie, bo co mogłoby się zmienić?

– Wszystko. Na przykład teraz mógłby zadzwonić mój telefon. – Nadkomisarz podniósł leżącą na stole komórkę. – Zło się czai, może zaatakować w dowolnym momencie.

– Wierzysz w zło?

Nadkomisarz ze zdziwieniem spojrzał na ojca.

– Co masz na myśli?

– No, te wszystkie zabójstwa, morderstwa... Czy poczułeś kiedyś zło, prawdziwe zło? Myślałeś, że coś kieruje tymi ludźmi, którzy popełniają zbrodnie?

– Wiesz, zawsze coś nimi kieruje – powiedział po chwili Adam Nowak. – Przemoc zdarza się codziennie, śmierć też, i zwykle nie ma w tym nic skomplikowanego. Szaleńców działających według własnych chorych zasad jest niewielu.

– Ale...

– Jasne, parę razy widziałem rzeczy, których nie zapomnę, ale nigdy się nie bałem zła, takiego ciemnego, bezosobowego, o którym mówisz.

– Wcale nie powiedziałem, że bezosobowego – odparł ojciec.

– Zacząłeś wierzyć w demony?!

– Nie macie lepszych tematów? – wtrąciła Kasia. – Zawsze rozmawialiście o futbolu. Możecie przecież pogadać o tym, kto jest trenerem Polonii akurat w tym tygodniu.

– Teraz jest stabilizacja. Józef nie wykonuje nerwowych ruchów – odparł natychmiast Adam. – Dobra, tato, krótko: nie wierzę w zło. W głupotę tak, ale nie w zło. A dlaczego właściwie pytasz? Znowu byli u ciebie świadkowie Jehowy?

Ojciec zmieszał się lekko.

– To stara znajoma – mruknął. – Wpuściłem, wiesz przecież, że nie mam z kim pogadać. I nie mówię tego z wyrzutem. – Nie zabrzmiało to szczerze. – Dobrze, nieważne już. Przez samotność przychodzą człowiekowi do łba różne bzdury. Pożyczycie mi coś do czytania, to może będę miał czym zająć głowę. Miałeś mi dać tę książkę o Stalingradzie.

– Jasne. Do niezłej rodziny trafiłaś, moja kochana. – Adam Nowak zwrócił się do przyszłej żony. – Druga wojna światowa lekiem na depresję. Zawsze to lepsze niż „Strażnica”.

– A właśnie, do rodziny – zainteresował się ojciec, również patrząc na Kasię. – Ty od maja będziesz Żurek czy Nowak? A może Żurek-Nowak?

– Tak na pewno nie! – Roześmiała się. – To brzmiałoby jak Baden-Baden albo Marek Jurek.

– Marek Jurek jest w porządku. Chodzi na właściwy stadion – rzucił Adam Nowak. Kasia tylko machnęła ręką.

– Nie wiem, nie podjęłam jeszcze decyzji. Już dwa razy zmieniałam nazwisko, teraz mi się nie chce.

– Nie chcesz powtarzać starych błędów?

– Jeden błąd już postanowiłaś powtórzyć – wtrącił nadkomisarz.

Kasia tym razem spojrzała na niego ponuro.

– Racja. I ty też. Chcesz się wycofać?

– Za późno.

– Oj, dzieci, przestańcie. – Andrzej Nowak pokręcił głową. Wskazał okno. – Piękną macie tu jesień. Co jutro robicie?

– Siedzimy w domu. W poniedziałek albo we wtorek Adam zostanie z Marcinem, a ja pojadę na Powązki i na Wólkę – odparła Kasia, kołysząc dziecko.

– Z Jankiem? Nie, chyba nie, wspominałaś przecież, że chory?

– Tak, ale to tylko jakiś jesienny wirus go dopadł. Tata sobie poradzi, to przedwojenny materiał, zawsze to powtarza. Dziś wolał nie przychodzić ze względu na Marcinka. Zobaczymy, jak się będzie czuł jutro, pojutrze. Jeżeli będzie chciał wyjść z domu, to go zabiorę.

– Lepiej poczekać. Emeryt nie może zarazić dzieciaka.

Nadkomisarz uśmiechnął się pod nosem. Rola dziadka bardzo ojcu odpowiadała. Nie odgrywał jej po raz pierwszy: Paul, syn Piotra, skończył niedawno dziewiętnaście lat, a jego brat Andreas siedemnaście. To były jednak wnuki... eksportowe, zagraniczne, nietutejsze. Można je umieścić w CV przedstawianym Panu Bogu, ale nie da się z nimi nawiązać prawdziwej relacji. Nie da się z nimi nawet pogadać po polsku. Teraz Andrzej Nowak dostał nową szansę, i to dość niespodziewaną, żeby nie powiedzieć: spóźnioną.

– No dobrze – stwierdził Andrzej Nowak. – Wróciłbym już do domu. Skoro nowy Nowak chwilowo nie śpi, to ucałuję go jeszcze na pożegnanie.

Kasia przekazała mu dziecko. Uniósł wnuka do góry i zaczął do niego przemawiać niskim, spokojnym głosem, zmieniając intonację, ale nie zniekształcając słów w dziecinny sposób. Marcin nie płakał, był zaciekawiony i chyba zadowolony z okazywanego mu zainteresowania. Znał już dziadka, rozpoznawał jego twarz, nie bał się jego okularów.

Adam Nowak zdjął kurtkę z wieszaka w przedpokoju. Kluczyki od samochodu spadły na podłogę. Zaklął cicho i podniósł je, po czym spojrzał wyczekująco na ojca.

– Nie zapomnijcie o Stalingradzie – powiedziała Kasia.

2

Nowak zaparkował przy ogrodzeniu stacji energetycznej. Zgasił silnik, ale zapomniał wyłączyć wcześniej wycieraczki, które zatrzymały się pośrodku szyby. Zignorował to. Wysiadł i rozejrzał się.

– Śląsk, jak Boga kocham – rzucił pod nosem. – Trafiłem na Śląsk.

Teren za płotem był nawet nieźle utrzymany, zielone podwórko otaczały wysokie topole, ale dalej, za szaroniebieskimi klockami transformatorowni, rozciągało się już błotniste pustkowie. Szara mgła wisiała nad wielkim, ogrodzonym terenem, za którym widać było kontury opuszczonych budynków, hal fabrycznych i kominów.

Ulica Szamoty biegła wzdłuż linii kolejowej. Stacja znajdowała się tuż obok, na nasypie. Nowak wyobraził sobie, jak w porannym szczycie zatrzymuje się tu żółto-niebieski skład elektryczny, z którego wylewa się tłum robotników spieszących do pracy. Kilkadziesiąt lat temu pewnie tak to wyglądało, ale teraz wszystko się zmieniło, nawet kolory pociągów. Kolej jednak nie zapomniała o tym miejscu, wiaty na peronach wyglądały na całkiem niedawno odremontowane. Mimo to jesienią 2011 roku mało kto chciałby tu przebywać dłużej niż to konieczne. Tu nie mogło wydarzyć się nic godnego uwagi.

A jednak się wydarzyło.

Czarny renault vel satis stał tuż przy dziurze w ogrodzeniu, a właściwie w miejscu, w którym brakowało siatki, chyba i tak niepotrzebnej. Parę metrów dalej leżały trzy szare segmenty rur ciepłowniczych, wzdłuż ulicy ciągnęły się wykopy, kilka miejsc zabezpieczono biało-czerwonymi barierkami. Teren za płotem był porośnięty szarobrązowym zielskiem, osiągającym wysokość człowieka. Gdyby nie ludzie, świat należałby do chwastów, cały krajobraz zajęłyby nieużytki, pomyślał Nowak. To naturalny stan ziemi. Ludzie stawiają miasta, ale to skazana na niepowodzenie walka z entropią. Być może praca tych mężczyzn w kombinezonach, którzy teraz kręcili się w zaroślach, też nie przyniesie żadnych efektów.

Przez krzaczory dało się przejść na skróty do budynków widocznych w oddali za bezlistnymi drzewami. Stały tam biurowce z rodzaju tych, które w latach osiemdziesiątych składano z enerdowskich segmentów. Nowak przypomniał sobie z czasów studenckich informację przekazaną ponurym głosem przez strażaka prowadzącego szkolenie BHP: „budynki tego typu płoną doszczętnie w ciągu siedmiu minut”. Obok, w dawnych zabudowaniach fabrycznych, mieścił się sklep odzieżowy, zwany przez młodzież oraz aspiranta Pawlaka outletem.

Na przystanku zatrzymał się autobus linii 177 i wysiadło z niego kilka osób. Nowak wzdrygnął się z zimna. Sięgnął do kołnierza kurtki i naciągnął na głowę kaptur. Ruszył w kierunku grupy osób skupionych wokół czarnego auta.

Aspirant Pawlak uniósł dłoń. Postrach gospodyń domowych nie wyglądał najlepiej. Miał dziś dyżur i to on musiał tu przyjechać po szóstej rano, kiedy policjanci z Włoch w czasie rutynowego patrolu zauważyli podejrzany samochód.

– Cześć – rzucił Nowak. – I co, jedna osoba, tak? Czy para?

– Cześć, cześć. Jedna osoba, znaczy jeden mężczyzna. Rzeczywiście chłopaki na początku myśleli, że to jacyś nocni kochasie. – Wzruszył ramionami.

– Jasne. Wiesz coś o tym, prawda?

– Daj sobie spokój – warknął Pawlak. – Ale miejsce w sumie mało ciekawe na randkę. Prędzej mogła tu odchodzić jakaś dilerka...

– Dilerka wymaga sprzedawcy i klienta.

– Ta. A przede wszystkim towaru. No, w każdym razie koledzy podeszli do auta i elegancko zastukali w szybę, ale pasażer nie odpowiedział.

– Pasażer?

– Siedzi na miejscu pasażera, z przodu. Sam zobacz. Zwróć uwagę na pewien szczegół.

Nowak wziął od technika rękawiczki i latarkę. Otworzył drzwi. Najpierw pojawił się zapach, a raczej smród wydzielin ludzkiego ciała. Nadkomisarz poczuł mdłości i odruchowo cofnął głowę.

Nie dało się stwierdzić na pierwszy rzut oka, w jakim wieku był ten mężczyzna. Jego twarz była pokryta zakrzepłą krwią, podobnie jak ciemne włosy. Podbródek opadł na pierś, na prawej skroni i na czole widać było wyraźne wgłębienia. Człowiek miał na sobie białą koszulę. Tak, o dziwo, wciąż przypominała białą, była tylko trochę poplamiona i lekko rozdarta. Oraz ciemnogranatową marynarkę.

I nic więcej.

Trup siedział w lekkim rozkroku, w niedbałej pozycji, na przedniej części fotela, bezwstydnie prezentując genitalia. Gdyby nie rany, mężczyzna wyglądałby na znużonego balangowicza, który nieco zesztywniały odpoczywa po nocnych orgiach. Jądra mężczyzny wyglądały na opuchnięte, choć na podbrzuszu trudno było dostrzec jakiekolwiek rany czy sińce. Nowak zauważył za to ciemne podbiegnięcia na udzie i liczne skaleczenia na nogach.

– Szczegół. Tak, rzeczywiście. Czyli może jednak kochasie – mruknął Nowak. – Ciekawe, gdzie jest druga strona.

– Nie widać śladów aktywności seksualnej. – Nowak usłyszał za sobą znajomy głos. – Zaraz wyciągniemy ciało i zobaczymy, co jest na fotelu.

Nadkomisarz podniósł głowę i spojrzał na medyka sądowego. Coś się zmieniło w twarzy doktora Marczaka od ostatniego spotkania, kiedy to było, przed miesiącem? Szczupły, szpakowaty, w grubych okularach, z wąskimi, zaciętymi ustami, wyglądał jak doświadczony lekarz z amerykańskiego serialu szpitalnego, raczej niezbyt sympatyczny.

– Dzień dobry.

Medyk wzruszył ramionami.

– Jak dla kogo, drodzy panowie. Przynajmniej ten osobnik ma w miarę luksusowy karawan. Francuski.

Nowak jeszcze raz omiótł światłem latarki wnętrze samochodu.

– Nie znaleźliście reszty ubrania? Butów?

– Na razie nie.

– Brudno tutaj – stwierdził nadkomisarz. – Pełno błota.

– Nie Bródno, tylko Włochy... To znaczy Ursus. – Medyk uśmiechnął się krzywo.

Nadkomisarz wzruszył ramionami. Nie spodziewał się głupich żartów akurat ze strony doktora Marczaka.

– Nie padało ostatnio, jest tylko mgła – dodał lekarz.

– No właśnie.

– Kiedy zginął?

– Nie wiem. Jakoś niedawno, pewnie w nocy. I raczej nie w tym samochodzie.

– Nie wiem, czy myślicie to samo, co ja – powiedział Pawlak.

– Ja ostatnio nie myślę – mruknął Nowak.

– Dobrze. – Pawlak westchnął. – Słuchajcie, ten człowiek ma na sobie tylko marynarkę i koszulę.

– Zauważyłem.

– Ktoś, kto go tu przywiózł, chciał uniknąć problemów po drodze. Ubrał nagiego trupa od pasa w górę, żeby nie budził podejrzeń. No wiesz, gdyby się zatrzymał na światłach i...

– To dlaczego nie wrzucił go do bagażnika? – przerwał Nowak. – Albo na tylne siedzenie?

– Może zabójca albo zabójcy nie działali do końca racjonalnie? Zafiksował się tylko na tym, żeby trup udawał żywego.

– Jak książę Sułkowski – rzucił Nowak pod nosem.

– Kto? – Pawlak spojrzał na niego ze zdziwieniem. Chrząknął. – Pamiętasz, co się stało w zimie, w zeszłym roku? Tego gościa, który zabił kobietę i woził ją potem przez parę godzin po mieście, bo nie wiedział, co z nią zrobić?

– Tak. To było u nas, na Białołęce.

– No. I może tutaj stało się coś podobnego.

– Diabła tam. Może zabójca się po prostu spieszył.

– Diabła... tak. Może się spieszył. Ale wcześniej trochę nad nim popracował. – Aspirant wskazał głowę denata.

– Odsuniecie się, panowie, z łaski swojej, czy jeszcze chcecie popatrzeć? – powiedział doktor Marczak, tym razem już zniecierpliwiony. – Schowki i bagażnik przeszukacie dokładniej u siebie w domu. Trzeba wydobyć zwłoki i dokończyć oględziny. – Rozejrzał się. – No i masz, prokurator gdzieś zniknął.

– Momencik. – Nowak schylił się. Wiedział, że wnętrze samochodu zostało uwiecznione już na dziesiątkach fotografii, które będzie przeglądać przez najbliższe dni, a może tygodnie i miesiące, ale chciał jeszcze przez chwilę popatrzeć, zrobić sobie w głowie prywatną odbitkę. Kolejne wirtualne zdjęcie, które wyprze inne, przyjemniejsze wspomnienia albo interesujące fakty dotyczące bitwy pod Stalingradem. Jeszcze raz popatrzył na ponurego śpiocha z fiutem na wierzchu. Podniósł głowę, odetchnął peryferyjnym, wilgotnym powietrzem i rozejrzał się po raz kolejny. Tak, może to nie było specjalnie piękne miejsce, ale coś zaczynało się tu dziać. Przez chwilę miał irracjonalne wrażenie, że ktoś właśnie złożył ofiarę miastu, żeby stało się łaskawe i wreszcie na dobre wchłonęło te tereny. Tylko po co?

– W porządku. Gdzie te chłopaki? – Nadkomisarz zwrócił się do Pawlaka.

– Słucham?

– No, ci policjanci, którzy znaleźli zwłoki.

– Siedzą tam. – Aspirant wskazał srebrną vectrę. – Z Kwiatkowskim i z prokuratorem.

– Kto przyjechał?

– Jeden gość z Wiślickiej.

– Domyśliłem się, że nie z archidiecezji – burknął Nowak. – Znasz go?

– Kiedyś go już widziałem. – Pawlak wzruszył ramionami. – Jakieś takie niemieckie nazwisko ma.

– Knapp?

– Tak. Chcesz z nim pogadać?

– To on będzie chciał ze mną pogadać, mam nadzieję. Powinien tu być.

– Pójdę po niego. Z tymi z patrolu już oczywiście rozmawiałem. Mówią, że byli tu wcześniej, przy poprzednim kółku, mniej więcej o trzeciej nad ranem, i nie widzieli żadnego samochodu. To dość dobrze wyznacza nam ramy czasowe, nieprawdaż?

– Prawdaż.

– O, idzie.

Z opla wysiadł niski mężczyzna w czarnym płaszczu. Zbliżył się do nich dostojnym krokiem. Nie był specjalnie urodziwy, miał szeroką twarz, wysuniętą szczękę, na lewym policzku widniało czarne, nieprzyjemne znamię, tylko częściowo zasłonięte przez zarost. Mimo to aspirant Pawlak pokiwał głową z uznaniem. Być może spodobał mu się gustowny kaszkiet prokuratora.

– Komisarz Adam Nowak?

– Tak. – Nowak uznał, że nie wypada zwracać uwagi na degradację. Prefiksy nie są najważniejsze, sam się jeszcze nie zdążył przyzwyczaić do awansu.

– Miło mi, jeśli można tak powiedzieć w tych okolicznościach. Tomasz Knapp.

– Już się kiedyś spotkaliśmy.

Prokurator zmarszczył brwi.

– Sprawa zabójstwa tego starszego małżeństwa na Okęciu – wyjaśnił nadkomisarz. – W zeszłym roku.

– Ach tak, rzeczywiście. – Na pełnych ustach mężczyzny pojawił się cień uśmiechu, przez co jego twarz stała się jeszcze brzydsza. – No dobrze, panie doktorze, proszę kontynuować. Chyba nie trzeba będzie demontować drzwi, prawda?

– Nie sądzę.

Jeden z techników najpierw pochylił ostrożnie zwłoki do przodu i przyjrzał się oparciu fotela. Po chwili chwycił trupa pod pachami, podciągnął go do góry i przytrzymując głowę barkiem, zaczął wysuwać ciało z auta. Stęknął głośno. Drugi mężczyzna wsunął się bliżej drzwi, pochylił się i podłożył ręce powyżej i poniżej kolan ofiary, tak aby ciało nie było wleczone po ziemi i nie stykało się zbytnio z wnętrzem samochodu. Gdy spoczęło na foliowej płachcie, pojawił się trzeci pracownik laboratorium z aparatem i wykonał zdjęcia pustego fotela. Szarą, welurową tapicerkę pokrywały plamy, choć nie można powiedzieć, żeby była zalana krwią. Dwaj technicy przystąpili do zbierania śladów. Pawlak poprosił o sprawdzenie schowków i poszukanie dokumentów.

– Rozbieramy go tutaj? – spytał prokurator.

Lekarz skinął głową.

– Zdejmijmy marynarkę, a potem zobaczymy. – Przykucnął i pomógł technikowi wyciągnąć zesztywniałe ręce trupa z rękawów.

– O kurde – powiedział Pawlak.

– Święty Sebastian. – Prokurator pokiwał głową. Na białej koszuli widniało kilkanaście stosunkowo niewielkich plam krwi. Nie tworzyły regularnego wzoru, nie były od siebie równo oddalone. W poszczególnych miejscach nie było otworów ani rozdarć.

– Denat został ubrany już po zadaniu ran, być może jeszcze za życia – stwierdził Marczak. – Co do tego nie ma wątpliwości.

– Marynarka, prawdopodobnie od garnituru – powiedział technik. – Kolor: ciemnogranatowy, jednorzędowa. Podszewka błyszcząca, również granatowa. Metka: 100% WOOL i znak Woolmark. Mała metka z rozmiarem: 54. Wszywka z nazwą producenta: Vistula. Dwa guziki, niezniszczone. Guziki na rękawach: na lewym dwa, na prawym jeden, ślad po urwaniu. Zanieczyszczenia i plamy na plecach, trzy duże i jedna, dwie... pięć małych. Na podszewce dużo drobnych rudobrązowych plam. Kieszenie... – Delikatnie obmacał marynarkę. – Kieszenie puste. Ewentualne drobiny i ślady organiczne do zbadania w laboratorium.

Umieścił marynarkę w worku i odłożył na blat w furgonetce laboratorium kryminalistycznego. Poradził sobie ze zdjęciem koszuli, po czym podyktował jej opis. Również trafiła do osobnego worka.

– Ciekawe, kto to był – powiedział Pawlak.

– Ciekawe? – Knapp uniósł brwi. – Nie wiem, czy ciekawe, ale panowie to przecież ustalą. Macie odpowiedź z systemu? Do kogo należy auto?

– Do banku.

– Jak to? Zastaw, leasing?

– Nie, służbowy. Sprawdziliśmy w rejestrze wykroczeń, nie mamy niestety żadnego nazwiska – odparł Pawlak.

– O jaki bank chodzi?

– BKG SA.

– Świetnie. Zatem wkrótce będziecie wiedzieli, kto zacz. Zaspokoi pan swoją ciekawość.

– Jakieś pięćdziesiąt lat – stwierdził Nowak. – Obrączka na palcu... Samochód dość dobry, więc facet zajmował prestiżowe stanowisko.

– Albo jego brat, żona lub kochanka. Albo kradł – wtrącił Pawlak.

– Albo kradł. – Nadkomisarz skinął głową. – Czyli pan Nikt, żonaty, być może majętny. Milion powodów, żeby się go pozbyć.

Zawsze jest milion powodów. Zawsze na początku jest milion powodów i jakieś dwa miliony podejrzanych, pomyślał. Lubił to miasto.

– Panowie, przecież nawet nie wiemy, czy auto nie zostało skradzione i kto nim jeździł – zauważył Knapp. – Ponosi was wyobraźnia.

Marczak kontynuował oględziny, dyktując szczegółowy opis ran i zadrapań. Nowak spojrzał jeszcze raz w stronę stacji kolejowej. Na peron prowadził otoczony jasnoniebieskimi barierami podjazd. Pod nasypem biegła droga wyłożona zapadającymi się betonowymi płytami, całe stosy podobnych płyt leżały obok.

– Idę się rozejrzeć – oświadczył Nowak i ruszył na peron. Barierka była malowana chyba niedawno, na betonie wciąż widać było jaskrawe kleksy. Nadkomisarz podszedł do eleganckiej gabloty Kolei Mazowieckich i przyjrzał się rozkładowi jazdy. Na jednej kartce wyszczególniono wszystkie pociągi, które odjeżdżały ze stacji Ursus Północny w obu kierunkach. Wyszukał ostatnie połączenia. O 23.59 był pociąg do Sochaczewa, o 23.15 do Łowicza, o 23.46 znów tylko do Sochaczewa. O 22.24 można było dotrzeć na Wschodni – z jakiegoś powodu ten pociąg wymieniono dwukrotnie, raz jako kursujący w dni robocze, a raz w niedziele i święta. Kolorowy plakacik zapowiadał zmianę rozkładu jazdy na 11 listopada, a inny prezentował listę sześciu podstawowych praw pasażera w transporcie kolejowym, wśród których, obok bezpiecznego podróżowania, znalazło się odszkodowanie z tytułu śmierci i obrażeń.

Nadkomisarz usłyszał dźwięk aparatu cyfrowego. Odwrócił się. Aspirant zrobił zdjęcie wydruku z rozkładem jazdy.

– Myślisz, że ten, kto go tu przywiózł, mógł odjechać pociągiem? – powiedział Pawlak. – Jezu, chyba już od dziesięciu lat nie jechałem pociągiem. Metrem tak, ale nigdy w Polskę. Może pogadamy z maszynistami PKP.

– Chyba Kolei Mazowieckich – stwierdził Nowak. – Chociaż w sumie cholera wie która firma ich teraz zatrudnia. Ale najpierw monitoring.

– No przecież wiem – obruszył się aspirant. – Widziałem tabliczki. Gdzie są kamery? Nie widać. Pewnie tu i tam. – Pokazał dwa stalowe pomosty rozpięte nad torami, z wysięgnikami podtrzymującymi przewody trakcyjne. – Chyba że to tylko... jak mawiała twoja babcia?

– Pic i fotomontaż.

– Właśnie.

– Energetycy coś mają?

– Jedna osoba tam była na dyżurze. Stacja jest w zasadzie bezobsługowa, jeżeli wszystko dobrze działa. No ale żeby dobrze działało, trzeba monitorować. – Pawlak chrząknął. – To znaczy urządzenia.

– To mają coś nagrane czy nie mają?

– Z zewnątrz? Nic.

– Aha. – Nadkomisarz pokiwał głową. – Byli tu już?

– Kto?

– Jak to kto? – Nowak zirytował się. – Przecież nie zabójcy. Technicy.

– Nie. Spoko, szefie, zaraz przyjdą. Powiedziałem, żeby się tu rozejrzeli.

– Idziemy na drugi peron?

– A czym się różni od tego?

– Kierunkiem ruchu. No, idziemy?

Ruszyli w stronę przykrytych blaszanym dachem schodów prowadzących do podnóża nasypu. Podobnie jak wiaty na peronie, betonowe ściany przejścia były upstrzone bazgrołami grafficiarzy w znacznie większym stopniu niż wiaty na peronie. Nazwa i herb ulubionego klubu Nowaka też tu były, ale konkurencja zdążyła już je przekreślić smugami czerwonej farby. Ktoś upamiętnił jeszcze GKS założony w 1922 roku. Który to GKS?

Pawlak zrobił jeszcze kilka zdjęć.

– Tak dla orientacji – stwierdził niepotrzebnie.

– Pstrykaj, pstrykaj. Już co najmniej raz mi się zdarzyło, że takie bazgroły okazały się ważne.

Nowak spojrzał w lewo, w jedyne miejsce, w którym jeszcze było widać nieco zieleni. Ogródki działkowe. Wąska asfaltowa droga prowadziła wzdłuż ogrodzenia, w stronę parkingu depozytowego. Przy wjeździe do tego hospicjum porzuconych – albo podrzuconych – samochodów rozpięto łańcuch ze znakiem zakazu ruchu, ale jezdnia biegła dalej, w zarośla, w kierunku torów do Poznania. Na wprost widać było jakieś hale, hurtownie, właśnie wyjeżdżały z bramy dwie furgonetki. Po drugiej stronie ulicy Chrościckiego, tuż przy stacji, mieścił się prowizoryczny hotel robotniczy, dwa piętrowe budynki zestawione z kontenerów. Nowak dostrzegł, że zza ogrodzenia przypatruje mu się ochroniarz ubrany w nieprzemakalną pelerynę. Obok rozciągał się ogromny plac, porośnięty chwastami, krzakami i drzewami, wśród których majaczyły pozostałości jakichś przemysłowych budynków i rząd widmowych latarń. Na prawym krańcu tej otoczonej blaszanym płotem przestrzeni, od strony Włoch, majaczyły maszty z biało-zielonymi flagami. Teren przeszedł we władanie jakiegoś dewelopera, świadczyły o tym nie tylko billboardy i budka z biurem sprzedaży, ale przede wszystkim betonowe szkielety, wyrastające znad pustkowia, oraz sześć wielkich żurawi, które chyba dziś jeszcze nie rozpoczęły pracy. Stalowe giganty czaiły się we mgle, ich obecność potwierdzały nieruchome czerwone światełka, wyraźniej rysował się jedynie kształt dźwigu stojącego najbliżej torów, za wielką hałdą.

Tym miastem rządzą deweloperzy i ochroniarze, pomyślał Nowak. Nawet klubami piłkarskimi kierują deweloperzy, którzy zachowują się jak ochroniarze.

– Trzeba pogadać z ochroniarzami – powiedział Pawlak. – I z robotnikami. Chciałbyś mieszkać w czymś takim? – Wskazał ręką kontenery. – Albo tłuc się co tydzień mikrobusem z Nowego Targu do Warszawy?

Nadkomisarz nie odpowiedział.

Po drugiej stronie, tam, gdzie znajdowała się stacja energetyczna i trup w samochodzie, z hałasem przejechały trzy identyczne ciężarówki firmy spedycyjnej.

– Spory tu ruch – zauważył aspirant. – Niby zadupie, a to wygodna trasa komunikacyjna. Łączy Ursus z Włochami wzdłuż torów.

– No i?

– No i tak sobie myślę, że mieliśmy tego trupa szybko znaleźć, my albo ktoś inny. Nie porzuca się zwłok na trasie łączącej dwie dzielnice, za duże ryzyko. Chyba lepiej zajebać człowieka w jakimś starym magazynie, a potem pierdolnąć do jakiejś dziury w lesie, do rzeki...

– Pewnie, że lepiej. – Nowak uśmiechnął się pod nosem.

W tym momencie zabrzęczała komórka Pawlaka.

– No co? – Aspirant zwrócił głowę w kierunku radiowozów i grupy ludzi krążącej wokół czarnego samochodu. Krępy mężczyzna w ciemnej kurtce zamachał do niego. – Powiedz mu, że już idziemy. Przecież nas widzi, nie? – Rozłączył się i spojrzał na Nowaka. – Prokurator czeka. Denerwuje się.

Nowak zatrzymał się na moment w przejściu pod torami. Teraz było sucho, ale w deszczowe dni musiała tu stać wielka kałuża, samochód mógłby mieć problemy. Szybko zlustrował wzrokiem ściany, lecz nie znalazł żadnych świeżych napisów.

Mina prokuratora rzeczywiście wyrażała najwyższy stopień zniecierpliwienia. Tomasz Knapp dotknął prawą dłonią rękawa płaszcza, jakby chciał odsłonić zegarek na przegubie i wymownie na niego spojrzeć. Burknął jednak tylko:

– Gdzie panowie łazicie? Szanujmy nawzajem swój czas, dobrze?

Pawlak już otwierał usta, żeby wygłosić jakąś ciętą ripostę, ale nadkomisarz powstrzymał go gestem.

– Przepraszam.

– Pan nie jest od przepraszania, tylko od nadzorowania czynności śledczych. Przynajmniej na razie.

– Właśnie je rozpoczęliśmy. – Nowak nie zwrócił prokuratorowi uwagi, kto tak naprawdę odpowiada za nadzór.

– Świetnie. Zatem ustalcie panowie tożsamość tego mężczyzny. – Wskazał na zwłoki, które właśnie pakowano do foliowego worka. – Zresztą chyba nie muszę mówić, co należy zrobić. – Tym razem spojrzał na zegarek. – Pojedziemy teraz na komisariat w Ursusie, spiszemy protokół oględzin. Przygotuję postanowienie o wszczęciu śledztwa, prokuratura powierza prowadzenie czynności dochodzeniowych policji.

– OK – stwierdził nadkomisarz.

– Sekcję pewnie uda się zorganizować dopiero jutro rano – stwierdził medyk. – Gdzie jest ambulans?

– W drodze. Pewnie przebija się przez Aleje. – Knapp wzruszył ramionami. – Dobrze. Do zobaczenia. – Skierował się w stronę swojego samochodu.

Nadkomisarz spojrzał na Pawlaka.

– To jadę załatwiać papierki. Przyjechać tu jeszcze do ciebie czy dasz sobie radę?

– Dam sobie radę, ale jak chcesz, możesz przyjechać. – Przypatrzył się przełożonemu. – Aha, chcesz, widzę.

Nowak uśmiechnął się i jeszcze raz rozejrzał dookoła. Mgła powoli zaczynała się unosić. Cholerna mgła, nie londyńska, nie smoleńska, tylko warszawska, peryferyjna. Odchodzi na jakiś czas, ale dziś wieczorem znów powróci. Nie skrywała niczego, nadawała tylko rzeczom właściwy wymiar, likwidowała tło, a pozbawione tła przedmioty i ludzie tracili znaczenie.

– Wiesz, że kiedy byłem w Londynie, nie widziałem mgły ani razu? – zwrócił się do Pawlaka. – Wiktoriańska mgła została już tylko w literaturze. I w filmach.

– Słucham? Możesz powtórzyć? – Aspirant spojrzał z roztargnieniem na przełożonego. – Sorry, planuję działania.

– Świetnie. Pomogę ci.

Redaktor serii: Filip Modrzejewski

Redakcja: Ewa Serzysko

Korekta: Małgorzata Denys, Sylwia Ciuła

Adiustacja: Ida Jahnke

Projekt okładki: Krzysztof Rychter

Fotografia wykorzystana na okładce: © Krzysztof Ismonowicz

Skład i łamanie: Tekst – Małgorzata Krzywicka

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel. 22 828 98 08, 22 894 60 54

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-2295-9

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Marcin Kapusta / Virtualo Sp. z o.o.