Magdalena Grzesiak, Sublimacja. Dziesięć krótkich historii sennych, Kraków 2025

Copyright © by the Author, 2025
Copyright © for this edition by Wydawnictwo Ha!art, 2025

Redakcja serii • Piotr Marecki

Redaktor inicjujący • Robert Rybicki

Redakcja • Justyna Adamus

Korekta • Zespół

Projekt okładki • Bolesław Chromry

Projekt typograficzny, skład i łamanie • By Mouse • www.bymouse.pl

Wydanie I

ISBN 978-83-67713-21-4

551. publikacja wydawnictwa

Wydawnictwo Ha!art
ul. Konarskiego 35/8, 30-049 Kraków
tel. 795 124 207
wydawnictwo@ha.art.pl
www.ha.art.pl

FB Wydawnictwo Ha!art

INST @wydawnictwohaart

TW @wydhaart

Konwersja: eLitera s.c.

Seria prozatorska pod redakcją Piotra Mareckiego

Jerzy Franczak, Trzy historye

Sławomir Shuty, Bełkot

Łukasz Orbitowski, Szeroki, głęboki, wymalować wszystko

Piotr Cegiełka, Sandacz w bursztynie

Sławomir Shuty, Cukier w normie

Michał Palmowski, Przygody Hiszpana Dete

Michał Witkowski, Lubiewo

Marta Dzido, Małż

Marian Pankowski, Rudolf

Maciek Miller, Pozytywni

Ewa Schilling, Głupiec

Adam Wiedemann, Sceny łóżkowe

Jan Dzban, Dentro

Piotr Szulkin, Socjopatia

Marian Pankowski, Bal wdów i wdowców

Jerzy Nasierowski, Zbrodnia i...

Piotr Czerski, Ojciec odchodzi

Maciek Miller, Zakręt hipokampa

Łukasz Orbitowski, Horror Show

Joanna Pawluśkiewicz, Pani na domkach

Joanna Wilengowska, Zęby

Marta Dzido, Ślad po mamie

Jan Krasnowolski, Klatka

Marian Pankowski, Pątnicy z Macierzyzny

Hubert Klimko-Dobrzaniecki, Raz. Dwa. Trzy

Michał Zygmunt, New Romantic

Joanna Pawluśkiewicz, Telenowela

Jerzy Franczak, Przymierzalnia

Wojciech Bruszewski, Fotograf

Krzysztof Niemczyk, Kurtyzana i pisklęta

Sylwia Chutnik, Kieszonkowy atlas kobiet

Juliusz Strachota, Cień pod blokiem Mirona Białoszewskiego

Natalia Rolleczek, Drewniany różaniec

Marian Pankowski, Niewola i dola
Adama Poremby

Maciek Miller, Cockring

Dominika Ożarowska, Nie uderzy żaden piorun

Ewa Schilling, Codzienność

Marian Pankowski, Tratwa nas czeka

Piotr Szulkin, Epikryza

Jerzy Franczak, NN

Sławomir Shuty, Jaszczur

Darek Foks, Kebab Meister

Tomasz Pułka, Vida Local

Ziemowit Szczerek, Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian

Wojciech Bruszewski, Big Dick. Fikcja dokumentalna

Jan Krasnowolski,Afrykańska elektronika

Daniel Kot, Kierunkowy 22

Marian Pankowski, Nastka, śmiej się!
Opowiadania

Sławomir Shuty, Dziewięćdziesiąte

Łukasz Orbitowski, Horror Show [wyd. II popr.]

Joanna Dziwak, Gry losowe

Søren Gauger, Nie to / nie tamto

Maciej Bobula, Katarzyna Gondek, Adam Miklasz, Aleksander Przybylski, Michał Zantman, Bękarty Wołgi. Klechdy miejskie

Ziemowit Szczerek, Siódemka

Juliusz Strachota, Relaks amerykański

Flash fiction. Antologia

Dariusz Orszulewski, Zjednoczone Siły Królestwa Utopii

Stanisław Czycz, Nie wierz nikomu.
Baza

Konrad Janczura, Przemytnicy

Maciej Piotr Prus, Przyducha

Marta Dzido, Frajda

Olga Hund, Psy ras drobnych

Juliusz Strachota, Turysta polski w ZSRR

Jakub Michalczenia, Gigusie

Anna Mazurek, Dziwka

Natalka Suszczyńska, Dropie

Antonina Kardaś, Czernucha

Aleksandra Wstecz, Kwiaty rozłączki

Jarek Skurzyński, Zrolowany wrześniowy Vogue

Zenon Sakson, Zaczarowany uber

Sławomir Shuty, Historie o ludziach z wolnego wybiegu. Pasty i skity

Maciej Topolski, Niż

Jakub Michalczenia, Korszakowo [wyd. II popr. i uzupeł.]

Maciej Piotr Prus, Wyspa i inni ludzie

Jan Dzban, Dentro De Luxe

Anna Sudoł, Projekt

Sławomir Shuty, Bełkot [wyd. II popr.]

Jaga Słowińska, Czarnolas

Sławomir Shuty, Cukier w normie [wyd. III popr.]

Sławomir Shuty, Nowy wspaniały smak

Marian Pilot, Dzikie mieso

Soren Gauger, Imitacja życia

Mateusz Górniak, Trash Story

Gaba Krzyżanowska, Jedna czwarta wróbla

Marta Kozłowska, Berdyczów

Z. Szczerek, Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian [wyd. II]

M. Pilot, Zakaz zwałki

M. Czub, Objawienie Bogini-Świni

A. Kaczanowski, Ze Słowackiego

J. Bliźniak, Dźwięki z Ha’Tun

N. Suszczyńska, Chipsy dla gości

J. Słowińska, Siostro

K. Krasny, Love song

Z. Skrzypulec, Eksperyment ze znikaniem

M. Grzesiak, Sublimacja. Dziesięć krótkich historii sennych

Przemiana jakiegoś zdarzenia w słowa, znak, serię znaków i słów to inne zdarzenia, które nigdy nie odtwarzają pierwszego, począwszy od tego, od którego zacznę zapisywać.

Jean Genet, Zakochany jeniec

Wszelkie podobieństwo do realnych osób i zdarzeń jest zupełnie przypadkowe.

O pewnym procesie

Koperta była brązowa. Urzędowa. Niewyraźnie odbita pieczątka, można było odczytać tylko „Sąd” i „ulica Za”, reszta rozmazana. Listonosz podał mi ją z przepraszającym uśmiechem:

– Taką już dostałem. Chyba komuś spadła do kałuży.

Tak wyglądała. Odłożyłam kopertę na rosnący stos korespondencji, której nawet nie chciało mi się otwierać; same koperty z niewiadomą zawartością i ulotki wyciągane co kilka dni ze skrzynki. Nie interesowałam się nimi. Dopiero po dwóch dniach dotarło do mnie, że to przecież jest list z sądu. Podpisałam odbiór. Rozsądek nakazywał, aby kopertę otworzyć. Już dawno nie słuchałam rozsądku, ale w tym momencie to on zwyciężył nad moją obojętnością wobec otaczającego świata.

Otworzyłam. Biała kartka z czarnym napisem: WEZWANIE. Krzyczący nagłówek od razu mnie zaniepokoił. Dalej czytałam już kompletnie przerażona. Pismo z sądu karnego. Poważna sygnatura akt. Wezwanie na rozprawę sądową w dniu, o godzinie, ulica, sala. Ja w roli oskarżonej. Ja oskarżona? Nie mogłam nabrać powietrza. Ja oskarżona?! O co? Wymienione artykuły kodeksu karnego nic mi nie mówiły. Jakie oskarżenie? Nadal nie mogłam zrozumieć. Nikt mnie w żadnej sprawie nie przesłuchiwał, nigdzie mnie nie wzywano. Skąd nagle sąd? Sąd karny? Nie rozumiałam. Siedziałam przy stole oniemiała. Nie mogłam się poruszyć przez dłuższy czas.

Minęły kolejne dni, zanim odważyłam się sprawdzić, co kryją widniejące w oskarżeniu artykuły kodeksu. Narażenie na utratę zdrowia i nękanie. To musiało być jakieś nieporozumienie. To czyjaś pomyłka. Może zbieżność nazwisk? Czy ja kogoś nękałam? Szukałam w pamięci wśród wydarzeń dalszych i bliższych czegokolwiek, co można tak nazwać. Nic mi nie wiadomo, abym kogokolwiek kiedykolwiek nękała. A narażenie na utratę zdrowia? To kolejny absurd. Postanowiłam zapomnieć o całej sprawie. Zignorować wezwanie. A może lepiej nie. Na końcu wezwania wymieniono poważnie brzmiące przepisy, które groziły doprowadzeniem mnie na rozprawę siłą, jeżeli nie stawię się dobrowolnie. Przyjdzie po mnie policja? Po mnie? Chciałam zadzwonić, pojechać do kancelarii sądu, dowiedzieć się czegoś, wyjaśnić. Wydawało mi się to jednak zbyt trudne, ponad moje siły. Nie miałam wątpliwości, że to musi być pomyłka.

W wyznaczonym dniu pojechałam do sądu. Stanęłam przed salą rozpraw ponad kwadrans przed wyznaczoną godziną rozpoczęcia sprawy. Na krześle siedział młody mężczyzna, trzymał teczkę z aktami, obok leżała czarna toga. Spojrzał na mnie bez większego zainteresowania. Przerzucał pospiesznie papiery w teczce.

– Jak się pani nazywa? – zapytał po dłuższej chwili.

Odpowiedziałam.

– Jestem pani obrońcą z urzędu.

Jakim obrońcą? Nic nie rozumiałam.

– Jako oskarżonej przysługuje pani obrońca z urzędu. Chyba że ma pani swojego adwokata.

– Nie, nie mam nikogo. To chyba jest pomyłka. Przecież ja nic złego nie zrobiłam.

– Tak, wszyscy tak mówią. Jeszcze nigdy nie spotkałem oskarżonego, który powiedziałby szczerze: „Jestem winny”. Może mi pani coś powiedzieć o tej sprawie? Nie miałem czasu przejrzeć dokładnie akt. Dostałem je dzisiaj rano.

– To jak chce mnie pan bronić, jeżeli nie zna pan sprawy?

– To prosta sprawa. Nie ma szans pani obronić, jest pani winna, co do tego nikt nie ma wątpliwości. To tylko rodzaj teatru. Ja będę udawał, że panią bronię, sędzia będzie udawał, że przyjmuje, iż ja panią bronię, a pani będzie udawała, że jest niewinna. Każdy odegra swoją rolę, sąd ogłosi wyrok i, miejmy nadzieję, wszystko szybko się skończy.

– Pan żartuje? – zapytałam cicho, bardzo cicho.

– Ja? Nie, skądże, mówię zupełnie poważnie.

– Przecież sam pan powiedział, że nie miał pan czasu nawet przejrzeć akt. Jak może pan przesądzać o mojej winie?

– Bystry jestem. Rzuciłem okiem na to, co mi dali w teczce. Wina pani jest oczywista, reszta to tylko szczegóły potrzebne do odegrania roli.

– Nawet nie wiem, o co jestem oskarżona.

– Chyba pani kpi, każdy wie, co mu zarzucają, tylko krzyczy, że jest niewinny, że zaszła pomyłka itepe.

– Nie wiem, kto i o co mnie posądza.

– Nie wie pani? – Teraz spojrzał na mnie z pewnym zaciekawieniem. – Naprawdę pani nie wie? Oskarża panią święta rodzina.

– Święta rodzina?

– Tak, święta rodzina. Tak ich nazwałem. Józef i Maria N. Zna ich pani?

– Nie wiem. Mój były mąż ma na imię Józef, ale zmienił nazwisko. Nie chciałam po rozwodzie wrócić do panieńskiego, więc on zmienił swoje rodowe, aby nie mieć ze mną nic wspólnego, nawet nazwiska.

– Wygląda na to, że to on ze swoją nową żoną panią oskarżają.

– O co?

– O to, że ich pani nęka i naraża na utratę zdrowia.

– Nękam? W jaki sposób? Od ponad roku go nie widziałam, nie słyszałam. Nie dzwonię, nie piszę. Nie wiem, co robi, nie wiem, gdzie mieszka. Jak mogę go nękać?

– To ciekawe. Nęka pani nie tylko jego, ale przede wszystkim jego młodą, wrażliwą żonę, która przez panią nie może cieszyć się w pełni pożyciem z pani byłym, uroczym małżonkiem – zaśmiał się, chyba nieco szyderczo.

Nic więcej nie zdążył mi wyjaśnić. Poproszono nas do sali. Usiadłam obok mojego obrońcy z poczuciem, że biorę udział w jakimś dziwnym spektaklu. Jak to powiedział ten młody adwokat? Każdy tu musi odegrać jakąś rolę, to rodzaj teatru. Miałam poczucie oderwania od rzeczywistości. Znowu dziwny sen? Do sali weszły kolejne osoby. Usiadły naprzeciwko. Serce mi zamarło. On. Mój były mąż z młodą, bardzo młodziutką żoną i ich adwokat, moi oskarżyciele. Ona rozbawiona, rozglądała się wokół z zaciekawieniem, jakby przyszła na jakieś przedstawienie. On patrzył w podłogę. Nawet na chwilę nie spojrzał w moją stronę. Jakby mnie nie było. Zamarłam. Wiedziałam, że dzieje się coś dziwnego, ale jednocześnie niedobrego. Niedobrego dla mnie.

Rozpoczęła się rozprawa. Dowiedziałam się, o co mnie oskarżono. Wreszcie. Początkowo uznałam, że jest to tak absurdalne, iż starałam się wyłączyć, nie patrzeć, nie słuchać. Dopiero po chwili zrozumiałam, że ten absurd może się dla mnie źle skończyć.

Najpierw przed sądem stanął on. Odpowiadał na pytania. Ze szczegółami opisywał, jakie okropne lata ze mną spędził. Powtarzał to samo, co mówił na rozprawie rozwodowej, kiedy udowadniał, że to nie jego zdrada była powodem rozwodu, ale moja okropna, niszcząca go osoba. Piękny tekst przygotowany na tamtą rozprawę nie pozostał zapomniany – były mąż odświeżył sobie ten monolog i teraz z pełnym zaangażowaniem go recytował. Identycznie jak ponad rok temu w tych samych miejscach zawieszał głos, spoglądał smutno wokół, pociągał nosem. Znowu mówił o tym, jak wykańczała go moja nieustanna ponurość, przygniatał mój pesymizm, odstręczał mój sceptycyzm, jak maltretowałam go wynurzeniami o bezsensie życia, ciągałam do kina na ponure filmy; czuł się udręczony, uciemiężony, przybity, zmęczony, itede, itepe.

Wyłączyłam się. Nie mogłam tego słuchać, to było bolesne. Wciąż zbyt bolesne. Zobaczyłam motyle wlatujące przez lekko uchylone okno, jeden za drugim; przyleciały, jakby umówione na jakieś spotkanie. Pomyślałam, że mogłyby osłonić mnie przed tymi kłującymi słowami, zawisnąć na podobieństwo dźwiękoszczelnej osłony. Słowa nie były nowe, ale nadal sprawiały ból. Motyle zaczęły krążyć pod sufitem niczym barwna chmura, pokręciły się koło mnie przez krótką chwilę, a potem przeleciały do niej, nowej żony mojego byłego męża. Fruwały wokół kobiety, jakby była dla nich słodkim kwiatem. Cieszyła się jak dziecko, piszczała i robiła zdjęcia motylom przysiadającym na jej ramieniu, włosach. On na chwilę przerwał swoją przemowę, próbował uspokoić żonę, coś jej mówił szeptem, ale ona nie zwracała na to uwagi, była zajęta robieniem sobie zdjęć z motylami. Sąd poprosił o zachowanie powagi miejsca.

– Dlaczego zatem żył pan przez kilkanaście lat z taką okropną kobietą? – zapytał sędzia, gdy on skończył swój monolog ofiary.

– Kiedyś wydawało mi się, że ją kocham. Widać wcześniej oplotła mnie tym swoim koszmarnym poczuciem beznadziejności, może myślałem, że żadnej lepszej już w życiu nie spotkam. Nie chciałem być sam, bałem się samotności, więc trwałem przy niej w tym udręczeniu. Pomyliłem się. Zrozumiałem to dopiero wtedy, gdy poznałem kobietę mojego życia. Moją największą, a właściwie jedyną miłość.

Odwrócił się i spojrzał na młodą kobietę, która robiła kolejne zdjęcie, tym razem własnej stopy z siedzącym na srebrnym pantoflu motylem. Mąż spojrzał na żonę wymownie, aby nikt nie miał wątpliwości, która kobieta jest jego jedyną miłością. Znowu ukłucie.

Potem długo i szczegółowo opisywał, jak dręczę jego i jego nową rodzinę. Nic z tego nie rozumiałam, wszystko, co działo się wokół, było jakimś absurdem, może koszmarnym snem.

– Nęka nas swoim smutkiem. Przez nią nie możemy się cieszyć naszą miłością. Ten smutek codziennie dociera do naszego mieszkania, odkłada się na półkach, wisi na lampach, wciska do szaf i szafek. Jest jak niewidzialna pajęczyna rozrastająca się wciąż od nowa. Codziennie ją usuwamy, wycieramy, a za chwilę jest z powrotem. Niekiedy ten jej przeraźliwy, pełen słonej wilgoci smutek wciska się do łóżka, układa się między nami, wszystko od razu staje się mokre, jakby wpłynęły tam gęste, nasiąknięte wodą mgły. Nie możemy się kochać, ba, czasami nawet nie możemy się przytulić, smutek oddziela nas, ziębi, moczy. Trzeba wstać, wyrzucić, zmienić mokrą pościel. To wszystko trwa. Jesteśmy niewyspani, zmęczeni. I jeszcze te sny. Jej sny też nas nękają. Prawie co noc, a przynajmniej co drugą noc wpływają do łóżka obrazy, historie, które ona śni.

– Skąd pan wie, że to są sny oskarżonej? – zainteresował się sędzia.

– Nikt inny nie śni takich idiotyzmów. Wciąż te same bzdury, znikanie, zmniejszanie, spadanie. Mroczne i przygniatające. Koszmarne. Podrzuca nam te sny specjalnie, aby nas dręczyć.

– W jaki sposób? Jak można przesłać komuś sny, które samemu się śni?

– Nie wiem, wysoki sądzie. Ale widać można, skoro tak się dzieje. Ona jest dziwna, to i dziwne rzeczy może robić.

„Dziwne to są rzeczy, których wysłuchuję teraz na swój temat” – pomyślałam.

Potem na pytania sądu odpowiadała ona. Co chwilę poprawiała zalotnie ciemne włosy i rozglądała się po Sali, jakby sprawdzała, jakie wrażenie robi na nielicznych siedzących tutaj osobach. Powtórzyła wszystko, co on już powiedział, że ich męczę, dręczę, że nie odpuszczam, chociaż już tyle czasu minęło.

– Każda normalna kobieta, wysoki sądzie, już dawno dałaby sobie spokój. A ta – Odwróciła się i wskazała mnie palcem, chociaż było wiadomo, o kogo chodzi – a ta nie, wciąż kocha mojego mężczyznę, mojego męża. To nie jest normalne, prawda? Kocha i smęci, wspomina i płacze, śni jakieś idiotyzmy i to nam podrzuca. Staram się, chcę być dobrą żoną i matką. Bardzo się staram. Ale to ponad moje siły. Całymi dniami usuwam ten jej smutek z naszego gniazdka. Chcę, aby było radosne, pełne życia, śmiechu, ale jej przygnębienie wszystko przytłacza, przygniata nas. Proszę spojrzeć na mojego męża, wysoki sądzie, to przecież wrak człowieka. Zamiast cieszyć się życiem u mojego boku, walczy z jej snami, wspomnieniami i tym wilgotnym smutkiem. Gdyby tylko wysoki sąd poczuł, jak w nocy wślizguje się ta żałość pod kołdrę, rozpełza się między nami, ziębi i moczy wszystko. Mnie to napawa obrzydzeniem, ale mojego męża przygniata, jest udręczony, zgnębiony, a z takim mężczyzną trudno jest mi wytrzymać.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki