Leonid Andriejew

Mrok

Redaktor Przemysław Musiałowski

Tłumacz Przemysław Musiałowski

© Leonid Andriejew, 2020

© Przemysław Musiałowski, tłumaczenie, 2020

Mrok Leonida Andriejewa to głębsza opowieść o buntowniku-idealiście Aleksieju i prostytutce Lubie, których na krótką chwilę przypadkiem zetknęło ze sobą życie.

To lektura dla wszystkich tych, którzy lubią plastycznie zarysowane postacie, piękny styl, powolne budowanie napięcia, niezwykłe obrazy na zawsze zapadające w pamięć, malowanie słowem.

Ogromnie popularna za życia autora, na nowo zredagowana i odświeżona Wielka Klasyka Literatury Rosyjskiej.

ISBN 978-83-8189-572-9

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Układ tekstu na podstawie:

Пол. соб. соч. и пис. в 23-х томах. Том 5 (2017)

© Copyright Przemysław Musiałowski 2019

Wszystkie prawa zastrzeżone

Opracowanie: Przemysław Musiałowski

Korekta: Przemysław Musiałowski

Wydanie I

Projekt okładki za zgodą Munchmuseet

Foto: Edvard Munch, Mann und Weib sich küssend, 1905

© Copyright Munchmuseet

Więcej informacji na temat Leonida Andriejewa na stronach:

www.leonidandriejew.pl

https://www.facebook.com/PolecamPoczytacAndriejewa

Zachęcam do zakupu drukowanej wersji książki w RIDERO.

UWAGA:

Pozycja niniejsza jest przeznaczona tylko i wyłącznie do użytku domowego.

Nabywca NIE MOŻE upubliczniać elektronicznej wersji niniejszej książki w żadnej postaci, o co w tym miejscu proszę, gdyż w przyszłości może zdarzyć się tak, że będę poszerzał wstęp albo dokonywał jakichś drobnych zmian do Wydania II.

Niniejsza wersja przekładu, zredagowana i porównana z oryginałem rosyjskim oraz z tłumaczeniami angielskimi i francuskimi, NIE NALEŻY do DOMENY PUBLICZNEJ.

Rozpowszechnianie treści niniejszej publikacji, jej fragmentów, ze szczególnym uwzględnieniem rozpowszechniania na portalach CHOMIKUJ, SCRIBD i DOCER, jest nielegalne.

Leonid Andriejew (1871—1919)

SZANOWNY CZYTELNIKU!

Prezentowany tu przekład jest zredagowaną i skorygowaną wersją przedwojennego polskiego przekładu opowiadania „Mrok” z 1908 roku.

Stary przekład, jego liczne fragmenty, został przeze mnie porównany z rosyjskim oryginałem, wydaniem angielskim „The Dark” (1922) w tłumaczeniu L. A. Magnusa, oraz z wydaniem francuskim „La victoire des ténèbres” (1913) w tłumaczeniu S. Persky’ego. Jako ciekawostkę dodam, że przekład angielski ukazał się nakładem domu wydawniczego The Hogarth Press, założonego przez Leonarda i Virginię Woolf.

Opracowanie niniejszej publikacji, wraz z wykonaniem nowej okładki, zajęło blisko 120 godzin pracy. Samo przeniesienie tekstu do formatu Word zajmuje minimum 15—20 godzin, gdyż cały tekst trzeba kawałek po kawałku przerabiać i przeformatowywać, i właśnie tego etapu, najbardziej nieprzyjemnego i wielce czasochłonnego, nie da się w żaden sposób pominąć.

Prezentowany tu przekład jest najlepszym dostępnym w Polsce przekładem opowiadania „Mrok”, gdyż na chwilę obecną żaden inny nowy przekład nie istnieje.

Przemysław Musiałowski  19.12.2019

Rozdział I

Zazwyczaj wszystkim przedsięwzięciom jego towarzyszyło powodzenie; w ciągu ostatnich trzech dni jednak okoliczności składały się dlań wyjątkowo niepomyślnie, a nawet wrogo. Jako człowiek, dla którego całe niedługie dotychczasowe życie podobne było do olbrzymiej, niebezpiecznej i straszliwie ryzykownej gry — rozumiał wszystkie te nagłe zmiany losu i odpowiednio do tego umiał liczyć się z nimi; stawką w tej grze było samo życie — zarówno własne, jak cudze — i to jedno już wyrobiło w nim rozwagę, szybkość orientowania się i chłodną, nieugiętą trzeźwość.

Tym razem los zwrócił się niebezpiecznie przeciwko niemu. Jakiś przypadek, jeden z tych drobnych przypadków, jakich nigdy niepodobna przewidzieć, naprowadził na jego ślady policję; i oto teraz od dwóch już dni za nim, znanym terrorystą i zamachowcem, uganiali się bez przerwy szpiedzy, usiłując zapędzić go w zwarty, zamknięty krąg. Jedno za drugim odcięto przed nim wszystkie konspiracyjne mieszkania, w których mógł znaleźć schronienie; pozostawały dlań wolnymi jeszcze niektóre ulice, skwery i restauracje, lecz okrutne zmęczenie, wywołane dwudniową bezsennością i krańcowym napięciem uwagi, stwarzało nowe niebezpieczeństwo; mógł bądź w dorożce, bądź też na którymś ze skwerów zasnąć i następnie wskutek takiego głupstwa znalazłby się, jako pijany, w cyrkule. Było to we wtorek. W czwartek zaś, a więc po upływie dnia, miał dokonać bardzo poważnego zamachu terrorystycznego. Od dłuższego już czasu cała ich niewielka organizacja zajęta była przygotowaniami do tego zamachu, a „honor“ rzucenia tej ostatniej, decydującej bomby przypadł w udziale jemu właśnie. Musiał więc za wszelką cenę przetrzymać kryzys.

I oto wówczas, w wieczór październikowy, stojąc na rogu dwóch ruchliwych ulic, zdecydował się pojechać do domu publicznego — na przedmieściu.

Na krok ten, niezupełnie zresztą pewny, zdecydowałby się już wcześniej, gdyby nie pewna komplikująca sprawę okoliczność: mimo dwudziestu sześciu lat, był on niewinny, kobiet, jako kobiet, nie znał zupełnie, a w domach publicznych nie bywał nigdy. Niegdyś, w swoim czasie stoczył ciężką i zaciętą walkę z pokusami ciała, lecz stopniowo abstynencja przeszła w nawyk; wobec kobiet zachowywał się najzupełniej obojętnie. I oto teraz, zmuszony znaleźć się tak blisko kobiety, traktującej miłość jako rzemiosło, zmuszony nawet może oglądać ją nagą — lękał się, iż popełni cały szereg charakterystycznych i przykrych niewłaściwości. W ostateczności, jeżeli okaże się to konieczne, postanowił mieć stosunek z prostytutką, obecnie bowiem, gdy pożądanie nie dawało o sobie znać już od dawna i gdy miał dokonać tak wielkiego i decydującego czynu — dziewiczość i walka o nią zatraciły już dlań swą wartość. W każdym jednak razie było to dlań niemiłe, podobnie jak niemiły bywa czasami jakiś obrzydliwy drobiazg, którego na drodze swej ominąć niepodobna.

Raz, gdy przeprowadzano jeden z większych zamachów terrorystycznych, w którym on uczestniczył jako pomocnik z zapasową bombą, ujrzał zabitego konia z pokiereszowanym zadem i wychodzącymi na wierzch wnętrznościami; i ten brudny, obrzydliwy, niepotrzebny i równocześnie niezbędny szczegół wywarł na nim wrażenie poniekąd przykrzejsze, aniżeli śmierć towarzysza, który zginął przy rzucaniu bomby. I o ile spokojnie, bez trwogi, a nawet z radością oczekiwał czwartku, kiedy prawdopodobnie przyjdzie mu umrzeć — o tyle noc spędzona z prostytutką, kobietą traktującą miłość jako rzemiosło, wydawała mu się bezsensownym głupstwem, upostaciowaniem jakiegoś zgiełkliwego i nikłego, brudnego chaosu.

Lecz innego sposobu wyjścia nie widział, gdyż zataczał się ze zmęczenia.

Rozdział II

Gdy około godziny dziesiątej przybył na miejsce, wielka biała sala ze złoconymi krzesłami i zwierciadłami, choć przedwcześnie, była już przygotowana na przyjęcie gości, a wszystkie światła płonęły. Przed otwartym fortepianem siedział pianista, bardzo przyzwoity młody człowiek w czarnym tużurku — dom ten należał do droższych — paląc papierosa, delikatnie strząsał popiół, tak aby nie zawalać swego ubrania, i przerzucał nuty; w kąciku sali, w pobliżu na wpół oświetlonego pokoju, siedziały na krzesłach trzy dziewczyny, rozmawiając o czymś cicho.

Gdy wszedł w towarzystwie gospodyni, dwie spośród siedzących powstały, trzecia zaś pozostała na swym miejscu; te, które powstały, były ogromnie wydekoltowane, podczas gdy siedząca ubrana była w suknię czarną, skromnie zapiętą pod szyją. Pierwsze dwie spoglądały nań zmęczonym, obojętnym wzrokiem, trzecia zaś odwróciła się od niego; profil jej twarzy był równy i spokojny, podobnie jak u każdej przyzwoitej dziewczyny, kiedy się zamyśli. Dziewczyna ta, jak się zdaje, opowiadała coś swym koleżankom, w obecnej zaś chwili myślała w dalszym ciągu o tym, co im mówiła, kończąc w milczeniu swe opowiadanie.

Wybrał ją dlatego właśnie, że podobało mu się jej milczące zadumanie i obojętność, z jaką spoglądała na niego — wreszcie pociągnął go ku sobie jej wygląd, nadający jej pozór przyzwoitej kobiety. Nie będąc nigdy w takim miejscu, nie wiedział, iż w każdym solidniejszym domu publicznym spotyka się zazwyczaj jedną lub dwie kobiety tej kategorii; ubierają się one na czarno, jak mniszki lub młode wdowy, ich twarze zaś są blade, bez rumieńców, a nawet maluje się na nich wyraz powagi; zadanie ich polega na tym, aby dawać ułudę przyzwoitości tym, którzy tego poszukują. Kiedy jednak kobiety te udają się do sypialni w towarzystwie mężczyzn i gdy się tam upiją, stają się takie, jak wszystkie inne, a niekiedy nawet i gorsze: częstokroć awanturują się i tłuką naczynia, czasami tańczą nago i nagie wybiegają na salę, niekiedy zaś biją zbyt natarczywych mężczyzn. Są to te właśnie kobiety, w których zakochują się pijani studenci, nakłaniając je, aby rozpoczęły nowe, uczciwe życie.

Ale on o tym wszystkim nie wiedział. Kiedy więc podniosła się leniwie ze swego miejsca i spojrzała nań niechętnie swymi podmalowanymi oczami i gdy na jej matowobladej twarzy ukazał się jakiś szczególnie ostry wyraz — pomyślał znowu: „Jaka ona jednakże przyzwoita!”. I wnet doznał wrażenia ulgi. Nie wychodząc ze swej roli ciągłego maskowania się, które rozdwajało jego życie, czyniąc je teatralnym, okręcił się filuternie na pięcie, pstryknął palcami i przemówił głosem doświadczonego, pewnego siebie rozpustnika:

— Jakże więc, moja droga? Cóż, pójdziemy do ciebie? A gdzież jest twoje gniazdko miłości?

— Tak zaraz? — zdziwiła się dziewczyna, podnosząc nań oczy.

On roześmiał się wesoło, ukazując w uśmiechu swym rząd ściśle osadzonych, mocnych zębów i zaczerwieniony odpowiedział:

— Oczywiście. Po cóż tracić mamy czas.

— Tu ma być muzyka. Będziemy tańczyć.

— Lecz cóż to są tańce, moja ty ślicznotko? Zwyczajne kręcenie się w kółko, chwytanie samego siebie za ogon. Co zaś do muzyki, to przypuszczam, że i stamtąd będziemy ją także słyszeli.

Spojrzała na niego z uśmiechem.

— Troszkę słychać.

Zaczynał się jej podobać; jego starannie wygolona twarz była krągła, o wystających kościach policzkowych; podbródek i zewnętrzna górna warga jego miały odcień niebieskawy, jak zwykle u golących się często brunetów. Miał piękne ciemne oczy, aczkolwiek w spojrzeniu ich była jakaś dziwna nieruchliwość; i poruszały się one z wolna i ociężale, jak gdyby miały do przebycia bardzo wielką przestrzeń. Jednak mimo swej wygolonej twarzy i pewności siebie, nie wyglądał na aktora, lecz podobny był raczej do zruszczonego cudzoziemca, a najprędzej do Anglika.

— Czyś ty Niemiec? — zapytała dziewczyna.

— Troszeczkę, chociaż prędzej Anglik. A czy lubisz Anglików?

— Ale jak ty dobrze mówisz po rosyjsku! Zupełnie poznać nie można.

Przypomniał mu się jego paszport angielski i ten łamany język, jakim posiłkował się ciągle w ostatnich czasach; przyszło mu na myśl, że oto teraz zapomniał maskować się, jak należy, i zaczerwienił się z lekka. Nieznacznie zasępiony, ujął dziewczynę pod ramię i uprowadził szybko za sobą.

— Rosjanin jestem, Rosjanin. A teraz pokaż mi drogę. Czy to tutaj?

W wielkim lustrze odbiły się wyraziście ich postacie: ona blada, czarno ubrana, i z daleka bardzo piękna; on wysoki, barczysty, także czarno ubrany i również blady; szczególnie bladymi wydawały się w padającym z góry i odbijającym się w lustrze świetle elektrycznym jego szerokie czoło i wystające kości policzkowe; zamiast oczu zarówno jego, jak i dziewczyny, widniały czarne, cokolwiek tajemnicze, lecz piękne głębie. I ta czarna, surowa para, jaką ujrzał wśród tych białych ścian w wielkim złoconym lustrze, wydała mu się tak niezwykła, że zatrzymał się na chwilę zdumiony i pomyślał: „Zupełnie jak para narzeczonych”. Zresztą wskutek bezsenności, a prawdopodobnie i ze zmęczenia, umysł jego się plątał i nasuwały mu się myśli nieoczekiwane i bezsensowne; toteż gdy w następnej już chwili oczy jego ujrzały w lustrze ponownie czarną, poważną i żałobną parę, pomyślał: „Zupełnie jak na pogrzebie”. Zarówno pierwsze, jak drugie było dlań równie niemiłe.

Widocznie nastrój jego udzielił się i dziewczynie; i ona również spoglądała, milcząc, to na niego, to na siebie — na siebie i na niego; zmrużyła oczy, lecz lustro nie odzwierciedliło tego nieznacznego ruchu i w dalszym ciągu odbijało w sobie uporczywie czarną, zastygłą parę.

I nie wiadomo, czy wydało się to dziewczynie pięknym, czy też przypomniało się jej coś smutnego z własnego życia — lecz uśmiechnęła się łagodnie i z lekka uścisnęła jego silnie zaciśniętą dłoń.

— Jaka z nas parka! — powiedziała w zamyśleniu.

Nie odpowiedział jej i szybko poszedł naprzód, pociągając za sobą dziewczynę, która szła za nim stukając o podłogę swymi wysokimi, francuskimi obcasami. Szli przez korytarz, w którym znajdowały się ciemne, małe pokoiki z otwartymi drzwiami; weszli do jednego z tych pokoików, na drzwiach którego znajdował się skreślony niewprawnym pismem napis: „Luba”.

— Otóż, Lubo — powiedział, oglądając się za siebie, zwyczajem swym zacierając obie ręce, jak gdyby mył je w zimnej wodzie — trza by nam wódki i jeszcze czegoś, może by tak owoców.

— U nas owoce są drogie.

— To nic nie szkodzi. A czy pani pije wódkę?

— Przez zapomnienie powiedział „pani” i chociaż zauważył to, nie chciał się jednak poprawiać; od chwili, gdy uścisnęła rękę jego, nie chciał do niej mówić „ty”, nie chciał żartować z nią i maskować się wobec niej.

Uczucie to udzieliło się w pewnym stopniu również i jej: spojrzała nań uważnie i, zaczekawszy chwilę, odpowiedziała niepewnym głosem:

— Tak jest, piję. Niech pan chwilę zaczeka. Zaraz wrócę. Z owoców każę przysłać tylko dwie gruszki i dwa jabłka.

Czy wystarczy panu? Mówiła doń również „panie”, a w tonie głosu jej, gdy wymawiała to słowo, dźwięczała ta sama niepewność, jakieś wahanie i pytanie. On jednak nie zwrócił na to uwagi i gdy pozostał sam, zaczął uważnie i wszechstronnie oglądać pokój. Spróbował zamknąć drzwi i przekonał się, że zamykają się dobrze na klucz i na haczyk; zbliżył się do okna i otworzył je na oścież — znajdowało się ono na trzecim piętrze i wychodziło na podwórze. Zmarszczył brwi i pokiwał głową. Później uczynił doświadczenie ze światłem: w pokoiku znajdowały się dwie lampy; gdy górna gasła, wówczas zapalała się nad łóżkiem druga, z czerwonym kloszem — jak w przyzwoitych hotelach.

Ale łóżko!…

Podniósł wysoko ramiona i wyszczerzył zęby, udając śmiech, nie był to jednak śmiech, lecz jedynie gra twarzy, właściwa ludziom skrytym i zamkniętym w sobie, kiedy nareszcie pozostają sami.

Ach, to łóżko!

Obszedł je kilkakrotnie, dotknął lekko watowanej na wpół odrzuconej kołdry i, uradowany nadzieją wypoczynku, figlarnie, jak gdyby był dzieckiem, wykrzywił głowę, wydął wargi i wytrzeszczył oczy, wyrażając przez to najwyższe zdumienie. Ale wnet stał się poważny, usiadł i począł niecierpliwie wyczekiwać powrotu Luby. Usiłował myśleć o czwartku i o tym, że już w tej chwili znajduje się nareszcie w domu publicznym, ale myśli, nad którymi nie mógł panować, plątały się, wypierając jedna drugą. To poirytowany sen upominał się o swe prawa; tak łagodny tam na ulicy, tutaj nie głaskał go po twarzy swą jedwabistą dłonią, lecz skręcał nogi i ręce, wyprężał całe ciało, jak gdyby chciał je rozerwać na strzępy.

Nagle zaczął ziewać, aż do łez. Wydobył brauning, trzy zapasowe magazynki z nabojami i ze złością dmuchnął w lufę, jak w otwór klucza — wszystko było w porządku, tylko jemu chciało się spać nieznośnie. Kiedy nareszcie przyniesiono wódkę i owoce i gdy powróciła Luba, zbliżył się do drzwi, zamknął je początkowo tylko na haczyk i odezwał się:

— Otóż, niech pani pije. Proszę.

— A pan? — zapytała zdumiona dziewczyna i szybkim ukośnym spojrzeniem objęła jego postać.

— Ja później. Widzi pani, ja przez dwie noce hulałem, nie śpiąc zupełnie, i teraz… — otworzył szeroko usta, ziewając w sposób przerażający.

— Więc?

— To krótko potrwa. Małą godzinkę. A pani niechaj pije, proszę, niech pani się nie krępuje. Niech pani je i owoce. Dlaczego pani kazała przynieść tak mało?

— A czy mogę pójść do sali. Tam niedługo zacznie grać muzyka.

Było to niezręczne. Mogą zacząć rozmowę o dziwnym gościu, który położył się spać, i poczną czynić domysły — tak, byłoby to niezręcznością. Powstrzymując ziewanie, które otwierało już jego usta, przemówił łagodnie i poważnie:

— Nie, Lubo, proszę niech pani tu zostanie. Widzi pani, ja ogromnie nie lubię spać w pokoju sam. Rozumie się, że nie jest to nic innego jak kaprys, ale niech mi pani wybaczy.

— Dlaczegóż by nie… Skoro pan zapłacił pieniądze…

— Tak, to prawda — powiedział i zaczerwienił się po raz trzeci. — Oczywiście. Ale nie o to chodzi. Jeżeli pani chce tego… Pani może się także położyć. Zostawię dla pani miejsce. Tylko proszę, niech pani położy się bliżej ściany. Czy pani to nie przeszkadza?

— Zupełnie, tylko mi się nie chce spać. Posiedzę sobie.

— Niech pani coś poczyta.

— Tutaj nie ma książek.

— Może pani chce gazetę dzisiejszą? Mam ją nawet przy sobie, proszę. Są w niej dosyć ciekawe rzeczy.

— Nie, nie chcę.

— Jak pani uważa, jak będzie pani wygodniej. Ja zaś, jeżeli pani pozwoli… — zbliżył się do drzwi, przekręcił dwa razy klucz i schował go do kieszeni. Czyniąc to, nie zauważył dziwnego wzroku, jakim obrzuciła go dziewczyna.

W ogóle cała ta przyzwoita i delikatna rozmowa, tak dziwnie brzmiąca w tym domu, w którym powietrze przesycone było wyziewami alkoholowymi i przekleństwami — wydawała mu się zarówno prosta i naturalna, jak i najzupełniej przekonywająca. Z tą samą uprzejmością, jak gdyby znajdował się na łódce w towarzystwie młodych dam, zwrócił się do niej, zdejmując nieśmiało surdut:

— Czy pani pozwoli mi zdjąć surdut?

Dziewczyna zasępiła się.

— Proszę. Przecież pan jest… — urwała nagle, nie kończąc zaczętego zdania.

— I kamizelkę też? Bardzo ciasna.

Nie odpowiedziała nic, nieznacznie wzruszywszy ramionami.

— Ma pani tu pugilares z pieniędzmi. Niech pani będzie tak dobra i schowa to u siebie.

— Pan by lepiej oddał pieniądze do kantoru. U nas wszyscy tak robią.

— A po cóż to? — spojrzawszy jednak na dziewczynę, z zawstydzeniem opuścił oczy. — Ach, tak, tak. Ech, to przecież głupstwo.

— A czy pan wie, ile tu jest pieniędzy? Bo to zdarza się, że niektórzy nie wiedzą, i dopiero potem…

— Wiem, wiem… — Że też pani coś podobnego przypuszcza.

Położył się, pozostawiając dla niej uprzejmie miejsce obok siebie, bliżej ściany. I wnet zachwycony sen uśmiechnął się doń swobodnie i jedwabistym swym policzkiem przylgnął delikatnie do jego policzka, połaskotał go rozkosznie po kolanach i zamilkł błogo, położywszy na piersiach jego swą miękką, puszystą głowę.

Zaśmiał się radośnie.

— Czego pan się śmieje? — zapytała z odcieniem niezadowolenia dziewczyna.

— Tak sobie, jest mi bardzo dobrze. Jakie tu u was miękkie poduszki! Teraz możemy trochę pogawędzić. Dlaczego pani jednak nie pije?

— A ja, czy mogę zdjąć stanik? Pozwala pan? Zapewne długo tu pozostanę — i w głosie jej zadźwięczała nuta utajonego śmiechu. Gdy jednak wzrok jej spotkał się z jego ufnymi oczami, w których malowała się odpowiedź: „Rozumie się, niech pani będzie łaskawa!”, z poważną prostotą dodała:

— Mam bardzo ciasny gorset, który później pozostawia mi pręgi na ciele.

— Oczywiście, oczywiście. Proszę bardzo.

Odwrócił się nieco i poczerwieniał znowu. I czy to dlatego, że bezsenność mąciła mu myśli, czy też dlatego, że mimo dwudziestu sześciu lat był istotnie naiwnym — to wypowiedziane przezeń „można” wydało mu się „czymś” brzmiącym najzupełniej naturalnie w domu, w którym wszystko było wolno i w którym nikt nigdy nie pytał o pozwolenie.

W pokoju słychać było szelest jedwabiu i chrzęst rozpinanych guzików metalowych. Po chwili rozległo się pytanie:

— Czy pan czasem nie literat?

— Literat? Nie, nie jestem literatem. A czy pani nie lubi literatów?

— Nie, nie lubię.

— Dlaczego, przecież to ludzie — ziewnął rozkosznie i przeciągle — dość sympatyczni.

— A jak się pan nazywa?

Milczał, aż wreszcie odpowiedział sennym głosem:

— Niech mi pani mówi… Niech będzie, Piotrze. Tak, Piotr.

Nastąpiło nowe pytanie.

— A pan kto taki? Kim pan jest?

Dziewczyna pytała cicho, lecz stanowczo, a głos jej wywierał takie wrażenie, jak gdyby przysunęła się nagle do leżącego mężczyzny. Ale on już tego nie słyszał, gdyż zasypiał. Na jedno mgnienie odżyła gasnąca myśl i zarysowała przed nim obraz, odzwierciadlający plastycznie całe ubiegłe dwa dni i dwie noce wściekłego pościgu; czas i przestrzeń stopiły się w obrazie tym w jedną bryłę cieni, mroków i światła, ludzi, snujących się po nieskończenie długich ulicach, i kół, kręcących się nieustannie. I nagle wszystko to ucichło, przyblakło i znikło — a wśród głębokiej ciszy w łagodnym półświetle ujrzał jedną z sal galerii obrazów, w której wczoraj spędził dwie godziny, ukryty przed szpiegami. I wydało mu się, że oto siedzi na dziwnie miękkiej aksamitnej kanapie i nieruchomo spogląda na jakiś wielki, czarny obraz: od czarnego, i spękanego już, starego tego obrazu idzie ku niemu jakiś dziwny spokój; wzrok jego wypoczywa, i jest mu w tej chwili tak dobrze i tak pogodnie płyną jego myśli, że na wpół śpiący poczyna walczyć ze snem — uląkł się go, jak czegoś tajemniczego, co mu zamąci ten spokój.

Ale oto w sali zagrała muzyka, rozbrzmiały krótkie, urywane dźwięki i nagle pomyślał: „Teraz mogę już spać”. I wnet ogarnął go mocny sen.

Tryumfujący, miły sen objął go swym ciepłym tchnieniem i w głębokim milczeniu z utajonym oddechem — popłynęli wspólnie w przejrzystą, tajemniczą dal.

W ten sposób, leżąc na wznak, w tej samej pozycji, w jakiej ułożył się zawczasu, spędził we śnie dwie godziny; prawą rękę zagłębił w kieszeni, w której znajdował się klucz i rewolwer. Dziewczyna tymczasem siedziała naprzeciw z obnażonymi rękami i odsłoniętą szyją, paląc papierosy, pijąc powoli koniak i nieruchomo wpatrując się w niego; od czasu do czasu, chcąc lepiej widzieć, wyciągała przed siebie swą cienką, gibką szyję, a równocześnie z tym ruchem w kącikach warg jej ukazywały się dwie głębokie bruzdy.

Kładąc się spać, nie zgasił górnej lampy i w jaskrawym jej świetle nie wydawał się jej ani młody, ani stary, ani cudzy, ani bliski, lecz jakąś zagadkową postacią; zagadkowe były jego policzki, zagadkowy był jego nos, zagięty jak u ptaka, zagadkowy wreszcie wydawał się jego mocny, równy oddech.

Gęste czarne włosy śpiącego były ostrzyżone przy skórze, po żołniersku, na lewej skroni w pobliżu oka miał niewielką szramę, pozostałą po jakimś dawnym skaleczeniu; na piersiach nie nosił krzyżyka.

Muzyka na sali to zamierała, to wybuchała znów dźwiękami skrzypiec i fortepianu, śpiewem i tupotem tańczących nóg, a ona tymczasem siedziała wciąż po dawnemu, paląc papierosy i przyglądając się śpiącemu. Wyciągnąwszy przed siebie szyję, przyjrzała się jego opartej na piersi lewej ręce — miała ona bardzo szeroką dłoń z wielkimi, spokojnymi palcami; oparta na piersiach sprawiała wrażenie przytłaczającego je mocno ciężaru.

Ostrożnym ruchem uniosła rękę jego, kładąc ją wzdłuż ciała na łóżku. Następnie szybko i z hałasem powstała ze swego miejsca i zgasiła górną lampę, zapalając natomiast dolną, osłoniętą czerwonym kloszem. Lecz on nie poruszył się i tym razem, a zaróżowiona twarz jego pozostała w dalszym ciągu zagadkową, przerażającą swym spokojem i nieruchomością. Dziewczyna odwróciła się od niego, delikatnie zaróżowionymi rękami objęła kolana i, zadarłszy głowę do góry, utkwiła nieruchomo w suficie czarne źrenice swych oczu. W ustach jej zastygł niedopalony, zgasły papieros.

Rozdział III

Stało się coś niespodziewanego i przerażającego. Na wpół rozbudzony, jeszcze na pierwszy dźwięk obcego, zachrypłego głosu zrozumiał, że podczas snu jego musiał się zdarzyć jakiś doniosły i ważny wypadek; zrozumiał to dzięki swej przeczulonej intuicji ostrzegawczej, która zarówno dla niego jak i dla towarzyszy jego stała się nowym odrębnym zmysłem. Opuścił szybko nogi i siadł na łóżku; podczas gdy oczy przenikliwie badały różową mgłę, w ręku swym zaciskał mocno rewolwer. I kiedy ujrzał ją siedzącą w tej samej pozycji, co przedtem — gdy ujrzał jej przejrzyste zaróżowione ramiona i piersi, jej nieruchomo utkwione zagadkowe oczy — w pierwszej chwili nasunęła mu się myśl: „Wydała!”. Przyjrzał się jej uważniej i odetchnął z ulgą: dotąd jeszcze nie wydała, lecz wyda.

Jest źle!

Westchnął raz jeszcze i zapytał łagodnie:

— Co takiego?

Ale ona milczała. Patrzyła nań z tryumfalnym i złym uśmiechem — jakby uważała go już za swojego i jakby chciała nasycić się swoją władzą.

— Coś ty mówiła przed chwilą? — spytał zachmurzony.

— Co mówiłam? Powiedziałam, żebyś wstał. Dosyć już. Wyspałeś się — i dosyć. Trzeba mieć ambicję. Tu, kochany, nie dom noclegowy.

— Zapal lampę.

— Nie zapalę.

Zapalił sam i ujrzał w białym świetle jej bezdennie złe, podmalowane czarne oczy, usta zaciśnięte w nienawiści i pogardzie i obnażone ramiona. I kiedy patrzył na tę obcą, zdecydowaną na coś stanowczego prostytutkę, wydała mu się ona wstrętną.

— Co tobie? Pijana jesteś? — zapytał zaniepokojony, wyciągając rękę po swój wysoki nakrochmalony kołnierzyk. Ale ona wyprzedziła nagle jego ruch, chwyciła kołnierzyk ze stołu i, nie patrząc nań, rzuciła go gdzieś do kąta za komodę.

— Nie dam!

— A to co? — zawołał, ściskając mocno jej rękę, jakby żelaznymi kleszczami.

— Puszczaj! To boli!

Ścisnął ją słabiej, zatrzymując jednak nadal rękę jej w swej dłoni.

— Miej ty się na baczności!

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.