Andrzej Sarwa

Życie przed życiem, życie po życiu?

zaświaty w tradycjach niebiblijnych

***

Armoryka

Sandomierz

Projekt okładki: Juliusz Susak 

Na okładce: Aelbert van Ouwater, Wskrzeszenie Łazarza (fragment) - XV wiek,
(licencja public domain), źródło: Internet -
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bf/Aelbert_van_Ouwater_001.jpgg 

© Copyright by Andrzej Sarwa 2006, 2013

Wydawnictwo ARMORYKA

ul. Krucza 16

27-600 Sandomierz

tel +48 15 833 21 41

e-mail: wydawnictwo.armoryka@interia.pl 

http://www.armoryka.pl/ 

ISBN 978-83-64145-91-9

KONIEC ŚWIATA W ŹRÓDŁACH POZABIBLIJNYCH

Przepowiednie, objawienia, proroctwa...

Poza Biblią informacje dotyczące rzeczy ostatecznych człowieka i świata odnaleźć można również w chrześcijańskich i niechrześcijańskich objawieniach, przepowiedniach, proroctwach. I tym zajmiemy się teraz. Nim jednak przejdziemy do właściwego tematu, powinniśmy w miarę wyczerpująco poznać samo zagadnienie objawień, proroctw i przepowiedni. Temat objawień i przepowiedni intrygował ludzi zawsze i wszędzie i to od zarania dziejów, na obszarze całego globu ziemskiego. Niejeden oddałby wiele, byleby dowiedzieć się co go czeka za rok, za miesiąc, a czasem na drugi dzień.

Powody chęci zaspokajania takich pragnień mogą być różnorakie. Nie rozwodząc się jednak nad tym, możemy stwierdzić, że dzięki tejże ludzkiej ciekawości i chęci poznania przyszłości mogli i wciąż mogą funkcjonować i doskonale prosperować, najrozmaitsi wróże i astrolodzy, kabaliści, jasnowidze i hipnotyzerzy, których nie tylko na świecie, ale i w Polsce przybywa w zastraszającym wprost tempie. Ale to nie oni będą nas interesować, choć stanowią temat bardzo sam w sobie interesujący.

Zjawiska umysłowe pochodzenia nadnaturalnego

Na temat objawień rzymskokatolicka literatura podaje:

„Objawienia prywatne nazywają się bezpośrednie, osobiste objawienia, jakie Bóg daje niektórym duszom uprzywilejowanym, czy to dla udzielenia im jaśniejszego poznania tajemnic, będących wspólnym przedmiotem wiary wszystkich chrześcijan, czy też dla pokazania im przyszłości, czy dla odkrycia im, w chwili bieżącej, rzeczy nieprzystępnych dla naturalnego poznania, jak zamiary Opatrzności, skrytości serc, albo dla natchnienia ich do pewnych czynów, które będąc wprost użytecznymi pewnej, mniejszej czy większej ilości jednostek, obracają się, choćby tylko ubocznie na pożytek religii. Objaw. prywatne różnią się od wielkiego objawienia powszechnego, przekazanego Kościołowi tym, iż jest to ściśle autentyczne im powagę bezwzględną dla wiary wszystkich ludzi; te zaś są wyjątkowe i nigdy nie mogą służyć za regułę wiary. W porządku łaski, podobnie jak i w porządku natury, Bóg wszystko działa przez prawa powszechne i stałe. W Bożej ekonomii świata, tak naturalnego, jak nadnaturalnego, nie na kapryśnej zmienności i dowolności, ale we wszystkim panuje mądrość, jedność, harmonia. Tak się ma i z prawdą objawioną, złożona w Kościele. Jezus Chrystus sam i przez Ducha Ś. złożył ją w ręce Apostołów, aby ci całkowicie przekazali ją pasterzom, którzy po nich nastąpić mieli; z biegiem wieków prawdę tę ludzkość przyswajać sobie będzie coraz pełniej, poznawać ją będzie dokładniej; ale depozyt niebieski nie ulegnie żadnej zmianie ani istotnemu przyrostowi. Dogmat pozostanie w istocie swojej jednym i tym samym w boskiej swej niezmienności. "Prawda Pańska trwa na wieki" (Ps. 116, 2). Podobnież niezmiennymi pozostaną na zawsze drogi normalne, ustanowione przez J[ezusa] Ch[rystusa] dla przekazywania i szerzenia jego nauki: zawsze otrzymywać ją będą ludzie od ustanowionej przez niego powagi, jakiej pełność otrzymuje następca ś. Piotra; przez niego zaś udziela się ona wszystkim stopniom hierarchii. Tym sposobem urzeczywistnia się w Kościele jedność nauki i wiary; tym sposobem prawda Boża przechodzi z wyższych na niższych, a zawsze środkami zewnętrznymi, ludzkimi, społecznymi, tak, że wszystkie ogniwa społeczeństwa chrześcijańskiego łączą się i wiążą z sobą prawem wzajemnej zależności, podobnej do tej, jaka panuje w ruchu sfer niebieskich, że choć Bóg postawił Kościół zewnętrzny i widzialny, jako pośrednika pomiędzy ludźmi a sobą, wszakże zachował swój stosunek bezpośredni i osobisty z duszami ludzkimi. Właściwie nawet, widzialne społeczeństwo ludzi jest tylko warunkiem i sposobem inicjacji do bezpośredniego a niewysłowionego obcowania dusz z Bogiem. W tym jest właśnie życie Kościoła, jego żywioł nadnaturalny i boski; reszta jest łupiną i pokrywą fizyczną. A i w tym bezpośrednim, tajemniczym obcowaniu, Bóg zachowuje pewien porządek, nazywany przez nas zwykłym porządkiem Opatrzności; ale będąc zawsze panem swych darów, szafuje nimi, podług mądrości swej, a niekiedy w mierze wyjątkowej i właściwie cudownej. Tak, na przykład, oświeca on niektóre dusze w sposób cudowny, odkrywając im skarby swych tajemnic, czy to sam bezpośrednio, czy też przez aniołów, bez posługiwania się swoim Kościołem, któremu wtedy zostawia tylko, w razie potrzeby, kontrolę i sprawdzenie tych boskich objawień, aby zabezpieczyć swych wyznawców od błędu i złudzeń. Tym sposobem cudowne te wyjątki wiążą się i podporządkowują pod prawa powszechne opatrznościowych rządów Bożych. Że zaś objawienia te prywatne, jednostkowe, miały często miejsce w Kościele, wątpliwości żadnej nie ulega. W czasach apostolskich wyjątkowe te objawienia były tak częste, iż wydawały się rzeczą prawie zwyczajną. Pierwotni wierni Kościoła Chrystusowego otrzymywali bardzo często dar proroctwa, dar języków i inne tym podobne dary łaski, jakoby zwykły skutek chrztu i bierzmowania. Ale był to wówczas moment formowania się Kościoła, i, jak się wyraża ś. Augustyn, potrzeba było dla tej boskiej rośliny, jeszcze delikatnej i nierozwiniętej, aby ogrodnik niebieski zraszał ją obficiej, niż potem, gdy wyrosła i wzmocniona poprzestać mogła na zwykłym deszczu niebieskim. Ale i później, choć objawienia prywatne były rzadsze, nie ustały zupełnie. W II w. ś. Ireneusz świadczy, iż w jego czasach żyły osoby, miewające widzenia niebieskie. Ś. Justyn składa takież świadectwo, a prawdziwość tych łask cudownych ma za rzecz tak pewną, iż nie waha się jej stawiąc poganom, jako dowodu boskości chrystianizmu. Orygenes zapewnia w swej księdze "Przeciwko Celsowi", że wielu pogan zostało chrześcijanami, nawróceni widzeniami boskimi, którymi umocnieni, szli z radością na męczeństwo. I wielu innych Ojców, jak ś. Cyprian, ś. Ambroży, ś. Augustyn, najwyraźniej, a częstokroć z własnego doświadczenia stwierdzają rzeczywistość objawień prywatnych (...) Zresztą niezaprzeczalne świadectwa tego faktu podają nam dzieje Kościoła. Nie ma prawie świętego, któryby w mniejszej lub większej mierze nie miewał objawień i widzeń niebieskich. Dosyć powołać się tu na Akta męczenników, na żywoty pustelników, jak ś. Antoniego, ś. Pawła i in., oraz żywoty wielkich założycieli zakonów jak ś. Franciszka z Asyżu, ś. Dominika i w. in. Szczególniej też wiele kobiet otrzymywało te nadzwyczajne dary łaski, co bynajmniej nie pozostaje w sprzeczności ze słowami ś. Pawła, zabraniającymi kobietom nauczać w Kościele; zakaz ten bowiem, zatwierdzony i objawiony powszechną tradycją, rozumie się tylko o nauczaniu publicznym i urzędowym. Co się tyczy nauczania prywatnego, Opatrzność nie tylko ich od niego nie wyłącza, lecz owszem, daje w nim udział potężny: one bowiem wpajają w dzieci pierwsze zarodki wiary i nauki chrześcijański ej; nie jedna też z pomiędzy nich, czy to z szeregu księżniczek, czy z pokornego stanu niewolnic chrześcijańskich (np. ś. Nina), była narzędziem nawrócenia całych narodów. Słynne też i powszechnie znane są objawienia ś. Hildegardy, ś. Gertrudy, ś. Brygidy, ś. Katarzyny ze Sieny, ś. Franciszki Rzymianki, S. Katarzyny Bolońskiej, ś. Teresy, ś. Róży limańskiej, ś. Magdaleny Pazzi, ś. Katarzyny Ricci, bł. Małgorzaty Marii i in. Tak więc, od pierwszych wieków aż do naszych czasów, mamy nieprzerwany szereg objawień prywatnych. Tysiące faktów autentycznych, stwierdzonych najściślejszą krytyką w procesach beatyfikacyjnych, dowodzą jak najzupełniej, że objawienia te ponawiają się za dni naszych. Źródło objawień, tak jak i innych łask nadzwyczajnych, jakie Bóg obiecał Kościołowi, wyczerpaniu ulegać nie może. Byłoby więc wielką lekkomyślnością bardzo naganną i wcale z duchem chrześcijańskim niezgodną odrzucać z góry wszystkie objawienia prywatne, jakie mogły mieć miejsce w nowszych czasach. Ale z drugiej strony strzec się należy drugiej ostateczności, i przyznawać wszystko za objawienie boskie, co się za takie podaje, a co częstokroć jest tylko przywidzeniem wyobraźni, lub złudzeniem szatańskim. Ś. Alfons Ligouri (...) zapewnia nawet, że objawienia owe fałszywe są daleko częstsze, niż objawienia rzeczywiste. Historia też przedstawia ich przykłady nader liczne, poczynając od autorów apokalips i ewangelii apokryficznych, aż do kuglarstw i praktyk nowożytnych spirytystów. W tym długim, przez wieki się ciągnącym łańcuchu przywidzeń i złudzeń występują przeróżne postacie iluminatorów, wizjonerów, mistyków fałszywych i mniemanych ekstatyków. I tu tedy, jak we wszystkim co ludzkie, obok prawdy i dobra, obok rzeczywistej świętości i rzeczywistych objawień Bożych, widzimy błąd, fałsz, nadużycia wszelkiego rodzaju i we wszelkiej postaci. Nawet, co więcej! Nawet dusze, praktykujące wysokie cnoty, ulegały niekiedy fatalnemu złudzeniu w kwestii objawień i widzeń nadnaturalnych. I dlatego to ś. Jan Apostoł, świadek nadużyć, jakie za jego czasów pojawiały się z przyczyny fałszywych objawień, pisał do wiernych: "nie każdemu duchowi wierzcie, ale doświadczajcie duchów jeśli z Boga są; bo wiele fałszywych proroków wyszło na świat." (1 J, 4, 1). Ś. Paweł daje tę samą przestrogę tessalończykom (...), bo powiedziawszy: "proroctw nie lekceważcie", dodaje zaraz: "a wszystkiego doświadczajcie, co dobre jest dzierżcie" czym nader jasno daje do zrozumienia, że wszystko, co się tyczy darów nadzwyczajnych, powinno być przedmiotem bacznego i ścisłego rozpatrzenia. Do dosyć trudnego niekiedy w praktyce rozróżnienia objawień prawdziwych od fałszywych, teologowie i mistrze życia duchowego podają reguły, które dają się przywieść do następujących: I. Odrzucać należy jako fałszywe wszystkie owe objawienia, które przeciwne są wierze i obrażają moralność, lub przedstawią charakter, wyłączający widocznie interwencję Bożą, jak np. przypisujące Bogu zamysły śmieszne i niegodne Jego najwyższej mądrości. Nie ma wątpliwości, że fałszywe są te objawienia, które nasuwają, lub zalecają pogwałcenie prawa naturalnego, lub Bożego; gdy zawierają coś nieprzyzwoitego, a tym bardziej cielesnego; gdy wywołują zarozumiałość, pychę, lub zniechęcenie i zobojętnienie. Wszystkiego te znaki są nieomylne, i jeżeli choć jeden z nich się pokazuje, można na pewno twierdzić, że nie ma tam działania Bożego. 2. Należy uważać za mniej lub więcej podejrzane te objawienia, które podają zdania osobliwe, dziwne; również jak i te, które mają za przedmiot rzeczy tylko ciekawe i bezpożyteczne; wreszcie objawienia, otrzymane przez osoby, których charakter i usposobienie nie przedstawiają większej rękojmi moralnej. Nowym i osobliwym nazywamy tu to wszystko, co nie ma podstawy w Piśmie ś. i w Tradycji, co oddala się od zdania powszechnie przyjętego przez Ojców ś. i teologów. Jednakże nie należy, dla tego już samego, poczytywać bezwzględnie jakiego objawienia za fałszywe, iż zawiera zdania tego rodzaju; byłoby to z naszej strony dowolnym zacieśnieniem sfery objawień Bożych. Nawet objawień, które z pozoru wydają się bezużytecznymi i tylko ciekawości zwykłej dogodnymi, Benedykt XIV (...) nie uważa za właściwe odrzucać bez bliższego zbadania, gdyż rady i drogi Boże nie zawsze dają się mierzyć miarą zwykłych naszych pojęć, i w planach Bożych może może znaczyć wiele to, co nam się zrazu wydaje drobnym i bezpożytecznym. Ale nader zasadnym jest podejrzenie, jeżeli osoby, podające się za udarowane objawieniami, są dopiero nowicjuszami w życiu duchowym, gdy nie doświadczają żadnego wewnętrznego popędu do umartwień, gdy pożądają same z ciekawością tych objawień, a szczególniej gdy się nimi przechwalają; to ostatnie bywa zazwyczaj znakiem kłamstwa lub halucynacji. "Szatan drży z radości, mówi ś. Jan od Krzyża (...), gdy widzi, że dusza pożąda objawień. W tym jej usposobieniu znajduje on wyborną sposobność nasuwania jej trucizny błędu i odwodzenia jej od życia wiary. Kto pożąda objawień, łatwo wpada w ciężkie złudzenie i ulega niebezpiecznym pokusom." A na fatalniejszej jeszcze drodze są ci, co z objawień swoich szukają rozgłosu, zapowiadają z góry dzień i godzinę swych zachwytów, swych objawień, chcąc tym pobudzić ciekawość widzów. Zupełnie jest to przeciwne duchowi świętych, którzy w tajemnicy starali się chować szczególne łaski, jakimi ich Bóg odznaczał. Ś. Paweł o zachwytach swych milczał przez lat czternaście i dopiero wówczas je wyjawił, gdy tego potrzeba było dla dobra drugich. Jest to przykład wyborny dla tych (...) co nie mają nic pilniejszego nad rozpowiadanie o widzeniach, jakimi ich Pan Bóg udarował, a które najczęściej bywają tylko przywidzeniami ich wyobraźni (...) W ogóle, wyobraźnia odgrywała główna rolę w złudzeniach najsłynniejszych wizjonerów i iluminatów; szczególniej zaś złudzeniom tym ulegają kobiety. Ś. Teresa, doskonale znająca się na życiu duchowym, przestrzega przed tymi złudzeniami "na jakie, jak mówi, szczególniej narażone są kobiety. Ma to szczególniej miejsce, gdy niektóre z nich, będąc już z natury słabowite, podejmują wielkie umartwienia, długie czuwania i długie modlitwy; jeżeli wtedy uczują jakieś zadowolenie wewnętrzne, połączone z osłabieniem zewnętrznym, jakim ciało jest zmożone i przygniecione, i wpadają wtedy w sen, który nazywają duchowym: natenczas wyobrażają sobie, że to jest jedno i to samo i upajają się tą myślą. A gdy upojenie to wzmaga się, a ciało słabnie coraz więcej, poczytują to za zachwyt: w rzeczy samej jest to tylko marnowanie czasu i zdrowia. Znam pewną osobę, której zdarzało się po osiem godzin pozostawać w tym stanie, bez utraty wszakże świadomości. Spowiednik jej, ona sama i inne osoby poczytywały ją za rzeczywistą ekstatyczkę; ale ktoś znający się na rzeczach, dowiedziawszy się o tym, zobowiązał ją do zaprzestania nadmiernych umartwień i do obfitszego przyjmowania pokarmów, i wszystko przeszło." Wielka łatwość, z jaką kobiety ulegają złudzeniom, podaje ich objawienia tym większej wątpliwości (...) 3. Prawdziwość objawień prywatnych poznaje się nie z jednego, jakiego bądź znaku, wziętego oddzielnie, ale z uważnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności, tyczących osoby, sposobu, w jaki odbywają się owe objawienia, i skutków, jakie z nich wyniknęły. Znakami decydującymi są tu: 1) Zgodność zupełna udarowanego objawieniami z Kościołem, tak pod względem wiary, jak pod względem jego życia moralnego. 2) Obawa jego przed złudzeniami szatana i żywe pragnienie życia na zwykłych drogach postępu duchowego, połączone z zupełnym oderwaniem się od rzeczy ziemskich. 3) Szczere otworzenie swego serca przełożonym kościelnym i unikanie wszelkiej skrytości względem przewodników swej duszy; Bóg bowiem chce, aby człowiek sankcję prawdy miał w słowie innego człowieka, który jest sługą prawdy. 4) Prawdziwe posłuszeństwo względem swych przewodników duchowych i cierpliwe poddanie się próbom i prześladowaniom, jakie mogą go spotkać na tych drogach nadzwyczajnych, po jakich prowadzi go łaska Boska. 5) Pokora zupełna. Jak bowiem pycha jest znamieniem szatana i niezawodnym znakiem jego działalności, tak pokora jest najpewniejszym znakiem obecności Bożej w duszy i probierzem boskiej tam działalności. Nieodłączną jest ona od objawień fałszywych. Gerson tak wysoce ceni to znamię pokory, iż uważa, że ono samo wystarcza. Oto jego słowa: "Jeżeli wszystkie słowa wewnętrzne, wszystkie porywy pobożności, wszystkie objawienia, wszystkie cuda, cała miłość ekstatyczna, wszystkie zachwyty, wreszcie, wszystkie czynności wewnętrzne i zewnętrzne życia duchowego mają pokorę i jako swoją poprzedniczkę, i jako swoją towarzyszkę, i jeżeli nic nie zachodzi takiego, co by ją naruszało, można być pewnym, że wszystko to z Boga pochodzi". Okoliczności cudowne, towarzyszące objawieniom, jak ekstazy, z podniesieniem się nad ziemię, odkrycie tajnych rzeczy, spełnienie pewnych przepowiedni, zamysły i postanowienia heroiczne, same przez się nie dowodzą jeszcze boskości tych objawień, bo niektóre z nich mogą być i dziełem szatana, a niektóre mogą być nawet zjawiskami czysto naturalnymi. Dla tego też zasadą tu jest nie polegać na jednym jakimś wyłącznym znaku; ale je wszystkie brać pod uwagę. Kwestia powagi objawień prywatnych rozwiązuje się tą, z wielowiekowych obserwacji życia duchowego wydobytą tezą, że nawet przy objawieniach najpewniejszych, co do swej istoty i ogólnej treści, mogą mieć jeszcze miejsce w szczegółach złudzenia osobiste. Pomimo łask najobfitszych, jakimi Bóg obdarza dusze, nawiedzane swymi objawieniami, nie daje im jednak daru nieomylności, ani tej asystencji szczegółowej, jakie są przywilejem natchnionych autorów św. i Kościoła nauczającego. Dusza, podniesiona nawet do najwyższych stopni stanu nadnaturalnego, z wyjątkiem może pewnych momentów, mniej lub więcej długich, zachowując do pewnego stopnia użycie swej wolności, swej wyobraźni i swego rozumu. A zatem, mimo wiedzy swej, do tego, co otrzymuje od Boga, może przymieszać to, co jest wyłącznie skutkiem własnej działalności. Nadto, brać tu należy pod uwagę nie tylko chwilę bezpośredniej działalności Bożej na duszę, ale i czas zaraz potem następujący. Dusza wówczas znajduje się jeszcze rozpłomieniona i poruszona dotknięciem Bożym; i w tym okresie przejścia najwięcej obawiać się należy złudzeń, bo "częstokroć zdarza się wówczas, jak uczy ś. Ignacy (...), że czy to ze zwyczaju, czy z rozumowania, czy z popędu dobrego, czy złego ducha, dusza doświadcza uczuć i wytwarza myśli, które nie płyną już wprost od Boga i wymagają ścisłego rozpatrzenia dla swej aprobaty." A na nowe jeszcze niebezpieczeństwo pobłądzenia i złudzeń wystawione są te, łaską uprzywilejowane osoby, gdy opowiadają, lub opisują swoje objawienia. Nieraz może im nie dostawać właściwych wyrażeń na dokładne oddanie treści objawienia; nieraz też może nie dopisać im pamięć. Nieraz działanie władz duszy może wpłynąć na niedokładne przedstawienie otrzymanego objawienia, szczególniej, jeżeli znacznie później jest opowiadane lub spisywane. Błędy, niedokładności, złudzenia mogą się tedy w różny sposób przymieszać do objawień prywatnych. Bóg dopuszcza to dla przestrogi i nauki dusz, które swymi łaskami obdarza. Uczy ich przez to, aby zawsze się miały na baczności. Dla uniknięcia pychy i zarozumiałości. Dla wszystkich zaś chrześcijan jest stąd nauka, że jedynym autentycznym organem słowa Bożego i jedynym nieomylnym tłumaczeniem prawa Bożego i zawsze pewnym kierownikiem sumień jest Kościół święty. I w rzeczy samej, rozpatrując objawienia niektórych świętych, znajdujemy w nich rzeczy nie tylko wątpliwe, ale nawet niekiedy i fałszywe. Nieraz też objawienia te są ze sobą sprzeczne i zawierają różne oznaki halucynacji Bollandysta Papebrachius rozebrawszy niektóre objawienia bł. Hermana Józefa, nie wahał się wyrzec, iż nie podobna ich uznać za rzeczywiste objawienia. I w ogóle bollandyści odrzucają wiele innych objawień, jak np. ś. Elżbiety z Schoenau o męczeństwie ś. Urszuli i jej towarzyszek. (...) Wielu uczonych krytyków podnosi poważne zarzuty przeciwko takim nawet objawieniom, które Kościół do pewnego stopnia zaaprobował, jak np. ś. Hildegardy, ś. Brygidy, ś. Katarzyny seneńskiej. (...) A nie ubliża to czci należnej tym świętym, jeżeli tylko krytyka taka jest poważna i bez lekceważenia przedmiotu potwierdzona. W tych granicach Kościół pozostawia szerokie pole naszym badaniom; "mało mu zależy, mówi Melchior Canus (...), czy kto wierzy, czy nie wierzy w objawienia ś. Brygidy, lub innych: rzeczy te nie należą do wiary." Wprawdzie osoba otrzymująca te objawienia może i powinna im wierzyć wiarą nadprzyrodzoną, byleby tylko miała nie proste podobieństwo, lecz rzeczywistą pewność ich boskiego początku; ale co do innych wiernych, nie są oni do tego zobowiązani. Aprobując objawienia niektórych świętych, Kościół wcale nie zamierza przez to narzucać ich naszej wierze; aprobatą swoją poświadcza tylko, iż nie ma w nich nic takiego, co by wprost było przeciwne wierze lub dobrym obyczajom, i że można je czytać z pożytkiem, lub bez niebezpieczeństwa. Zresztą nie poręcza wcale prawdy każdego zdania w szczególności, i szeroką zostawia w tym względzie swobodę krytyce, byleby ta prowadzoną była w granicach, jak wyżej wspomnieliśmy, przedmiotowi temu należnych. Co się tyczy ostatecznie powagi tych objawień, mają one tylko znaczenie świadectwa osoby, która je powtarza. Że zaś ta osoba nie jest nieomylną, przeto rzeczy, jakie poświadcza, nie przedstawiają jeszcze bezwzględnej pewności, z wyjątkiem wszakże, gdy cud został dokonany wprost na stwierdzenie tego świadectwa. Poza tym wyjątkiem, powaga objawień prywatnych jest czysto ludzką. Stąd, w ogóle mówiąc, nie należy ich przywodzić dla poparcia spornej kwestii teologicznej, filozoficznej, historycznej, lub naukowej. Byłoby to nadużyciem, z wyjątkiem chyba jakimś nader wyłącznym, przywodzić objawienia prywatne na kazalnicy. Co najwięcej, w przemowach osób bogobojnych, godzi się podać je niekiedy dla ich duchowego zbudowania. Ale wtedy należy to tak czynić, aby te osoby nie przesadzały poszanowania tych objawień ponad miarę, jakie się im należy. W tym celu można im przytoczyć słowa ś. Jana od Krzyża: jeden czyn, jeden akt woli pochodzący z miłości, ma więcej wartości przed Bogiem, niż wszystkie wizje i objawienia, i wiele dusz nie obdarowanych tymi łaskami, nierównie stoi wyżej niż inne, które nimi szczodrze były opatrzone.” („Encyklopedja Kościelna” podług teologicznej Encyklopedji Wetzera i Weltego z licznemi jej dopełnieniami. Przy współpracownictwie kilkunastu duchownych i świeckich osób, wydana przez X. Michała Nowodworskiego, Warszawa 1885, t. XVI, s. 550-556).

Istota objawień prywatnych

„Jak dokonują się objawienia? Dokonują się na trzy różne sposoby: przez widzenia, nadprzyrodzone słowa i dotyki Boże.

Widzenia polegają na oglądaniu nadprzyrodzonym przedmiotów, które w porządku przyrodzonym są dla człowieka niewidzialne. Objawieniami są one wtedy tylko, gdy odsłaniają jakieś prawdy ukryte. Trojakiego bywają rodzaju: zmysłowe, wyobrażeniowe lub czysto umysłowe.

Przez widzenia zmysłowe, zwane także zjawieniami rozumiemy te, w których zmysły nasze oglądają jakąś przedmiotową rzeczywistość, niewidzialną w w porządku przyrodzonym dla człowieka. Przedmiot oglądany niekoniecznie musi być z ciała i kości, wystarcza by był postacią zewnętrzną lub świetlną.

Tak więc, zgodnie ze zdaniem św. Tomasza, powszechnie przyjętą jest opinia, że Chrystus Pan po Wniebowstąpieniu swym osobiście ukazywał się niezmiernie rzadko; na ogół więc ukazują się w postaci zewnętrznej, która nie jest rzeczywistym jego ciałem. (...)

To cośmy powiedzieli o Chrystusie Panu, stosuje się też do Najśw. Panny; kiedy więc np. ukazała się w Lourdes ciało jej pozostawało w niebie, na miejscu zaś zjawienia się był tylko kształt zewnętrzny, przedstawiający ją. Tym też tłumaczy się, że Najśw. Panna może zjawiać się raz w takiej, raz w innej postaci.

Widzenia wyobrażeniowe są to te, które wywołuje Bóg lub Aniołowie, na jawie lub we śnie, w naszej wyobraźni. Tak np. kilkakrotnie ukazuje się św. Józefowi Anioł we śnie, i św. Teresa opowiada też o kilku innych widzeniach wyobrażeniowych człowieczeństwo Chrystusa Pana, których doznała na jawie; widzeniom tym towarzyszy częstokroć widzenie umysłowe, wyjaśniające ich znaczenie. Niekiedy w widzeniu przebiega się odległe krainy; są to wtedy przeważnie widzenia wyobrażeniowe.

Widzeniami umysłowymi są te, w których umysł ogląda jakąś prawdę duchową, nie mającą kształtów zewnętrznych. Takie było widzenie Przenajświętszej Trójcy, które miała św. Teresa (...) Widzenia te dokonują się już to za pomocą pojęć poprzednio nabytych, w które Bóg wprowadza jednak pewne podporządkowanie i uzupełnienie; już to za pomocą postaci wlanych (species infusae), które lepiej od nabytych pojęć przedstawiają rzeczy boże. Niekiedy ciemne są i ukazują samą tylko obecność przedmiotu; innym razem bywają jasne, lecz trwają chwilę tylko; są to jakby intuicje, pozostawiające po sobie głębokie wrażenie.

Zdarzają się widzenia, w których kojarzą się z sobą dwie lub trzy cechy na raz. Widzenie np. św. Pawła na drodze do Damaszku było jednocześnie zmysłowe, gdy ujrzał jaśniejące światło, wyobrażeniowe, gdy postać Ananiasza przedstawiona mu została w wyobraźni, i umysłowe, gdy zrozumiał, jaką była względem niego wola boża.

Nadprzyrodzone słowa są to ujawnienia myśli bożej, uchwytne dla zmysłów zewnętrznych, dla zmysłów wewnętrznych, albo wprost dla rozumu. Nazywają się uszne, gdy mamy do czynienia z falowaniem, wywołanym w sposób cudowny i dźwięczącym w uszach; wyobraźniowe, gdy chwyta je wyobraźnia; umysłowe, gdy zwrócone są wprost do rozumu.

Dotyki boże są to rozkoszne uczucia duchowe wyciśnięte na woli przez pewnego rodzaju zetknięcie się z Bogiem; towarzyszy im żywe oświecenie rozumu.

Rozróżniamy dwa rodzaje tych dotyków: zwyczajne i rdzenne (substantiales), które choć dotykają woli, tak jednak są głębokie, iż dokonywują się jakby w samym rdzeniu (substantia) duszy; stąd owe wyrażenia mistyków, którzy oświadczają nam, że doznali zetknięcia się istoty z istotą (substantia). W rzeczywistości zaś dotyki te dokonywują się na samym szczycie woli i rozumu, w tym miejscu, gdzie władze te wrastają w sam rdzeń duszy; wrażeń tych jednak doznają, według nauki św. Tomasza, nie istota (substantia), lecz władza duszy. Ten szczyt woli nazywa się u mistyków wierzchołkiem ducha, lub wierzchołkiem woli, albo tez dnem duszy. (...)

Odrzucić należy wszelkie widzenia, któreby się okazały przeciwne prawu moralnemu lub przyzwoitości; np. ukazywanie się postaci ludzkich bez odzieży, słowa prostackie lub nieskromne, drobiazgowe lub szczegółowe opisy nieczystych nałogów, które tylko obrażać mogą wstydliwość. Bóg dający objawienie wyłącznie dla dobra dusz, nie może być oczywiście twórcą takich objawień, które z natury swej skłaniają do grzechu.

W myśl tej samej zasady podejrzanymi są zjawy, którym brak godności lub powściągliwości, a tym bardziej te wszystkie, z których przeziera śmieszność; ten ostatni rys cechuje naśladownictwa od ludzi lub szatana pochodzące; takimi były objawienia na cmentarzu św. Medarda.

Nie można też uważać za pochodzące od Boga żądań niemożliwych do spełnienia, biorąc pod uwagę porządek opatrznościowy i cuda jakie Bóg zwykle czyni, gdyż Bóg nie wymaga rzeczy niemożliwych.” (O. AD. Tanquerey: „Zarys teologii ascetycznej i mistycznej”, przeł. z francuskiego Ks. Piotr Mańkowski Arcyb. Enejski, Kraków 1949, t. II, s. 680 i n.).

Reguły dotyczące skutków objawienia

„Z owoców sądzi się o drzewie; można więc sądzić objawienia na mocy skutków, jakie w duszy sprawiają. Według św. Ignacego i św. Teresy objawienia boże wywołują zrazu uczucie zdziwienia i trwogi, po którym rychło następuje głębokie i trwałe uczucie spokoju, radości i bezpieczeństwa. Przeciwnie rzecz się ma z wizjami szatańskimi; choć zrazu sprawiają radość, niebawem wszakże wywołują zamieszanie, smutek i zniechęcenie; tą drogą szatan doprowadza dusze do upadku.

Prawdziwe objawienia umacniają duszę w cnotach pokory, posłuszeństwa, cierpliwości, zdania się na wolę bożą; fałszywe rodzą pychę, zarozumiałość, nieposłuszeństwo.

Posłuchajmy św. Teresy: "Łaska ta przynosi z sobą w wysokim bardzo stopniu zawstydzenie i pokorę, podczas gdy działanie szatana pozostawiłoby skutki wręcz przeciwne. Pochodzenie jej od Boga jest wyraźne... że dusza w ten sposób obdarzona łaską, znajduje się w całkowitej niemożności dojrzenia w sobie czegokolwiek dobrego, co by od niej samej pochodziło: jest dla niej rzeczą jasną, że to dar boży... Skarby, jakimi ta łaska wzbogaca duszę, i skutki wewnętrzne przez nią wywołane, nie pozwalają uważać jej za objaw melancholii. Ani też szatan nie mógłby tak wielkiego dobra wyświadczyć; dusza nie odczuwałaby tak głębokiego spokoju, tak stałego pragnienia przypodobania się Bogu, tak wielkiej wzgardy dla wszystkiego, co jej do niego nie prowadzi."

Tu nasuwa się pytanie, czy godzi się prosić o jakieś znaki na potwierdzenie prawdziwości objawień prywatnych. a) Jeśli chodzi o rzecz ważną - wolno, lecz prosić trzeba z pokorą i warunkowo; gdyż Bóg nie jest obowiązany czynić cuda na dowód prawdziwości tych widzeń. b) jeśli się o nie prosi, dobrze jest zostawić ich wybór Bogu. Zacny proboszcz z Lourdes polecił Bernadecie prosić Najśw. Pannę, żeby na rozkaz jej zakwitł wśród zimy krzak dzikiej róży; znaku tego nie otrzymał, natomiast sprawiła Dziewica Niepokalana, iż wytrysło cudowne źródło, które miało uzdrawiać ciała i dusze. c) Gdy cud żądany zostanie należycie stwierdzony, jak łączność jego z objawieniem, wtedy mamy poważny dowód na jego prawdziwość.” (Tamże).

Reguły do rozpoznawania prawdy od fałszu w prywatnych objawieniach

„Objawienie może być prawdziwe co do istoty, a jednak mieć przymieszkę dodatkowych błędów. Bóg nie mnoży cudów bez powodu i nie prostuje przesądów lub błędów, które się mogą znaleźć w umyśle ludzi wierzących, gdyż ma to na celu ich dobro duchowne, nie zaś wykształcenie rozumu. Zrozumiemy to lepiej, analizując główne przyczyny błędów, jakie spotykamy w niektórych prywatnych objawieniach.

Pierwszą przyczyną jest przymieszka działalności ludzkiej do nadprzyrodzonego działania bożego, zwłaszcza jeśli wyobraźnia i umysł odznaczają się wielką żywością.

1) Tak więc napotykamy w objawieniach prywatnych błędy wynikające ze współczesnego stanu nauk przyrodniczych lub historycznych. Św. Franciszka Rzymianka twierdzi, iż widziała niebo kryształowe pomiędzy niebem gwiaździstym i rajskim (coelum empyreum) i przypisuje barwę niebieską sklepienia niebieskiego niebu gwiaździstemu. Marii de Agreda zdawało się, iż poznała z objawienia jakoby niebo to kryształowe rozdzieliło się na jedenaście części w chwili Wcielenia.

2)Znaleźć można również w tych objawieniach pojęcia, a niekiedy przesądy i systemy duchowych kierowników osób widzących. Wierząc kierownikom swoim zdawało się św. Kolecie, iż wiedziała z objawienia, jakoby św. Anna trzykrotnie za mąż wychodziła i nawiedzała ją w towarzystwie licznej swej rodziny. Niektóre święte Dominikanki i Franciszkanki opisując widzenia swe, wyrażają się w sposób odpowiadający systemowi właściwemu ich zakonowi.

3) Niekiedy też wciskają się do objawień błędy historyczne. Bóg nie zwykł objawiać dokładnych szczegółów o życiu Chrystusa lub Najśw. Panny, jeśli nie posiadają wielkiej wagi dla obudzenia pobożności; niektóre zaś osoby widzące, mieszając własne pobożne rozmyślania z objawieniami, podają szczegóły, liczby, daty sprzeczne z dokumentami historycznymi lub innymi objawieniami. Tak więc w różnych opowiadaniach Męki Pańskiej wiele drobnych szczegółów, poddanych z objawień, np. ilość razów jakie otrzymał Pan Jezus podczas biczowania, nie zgadza się z sobą, albo też sprzeciwia się badaniom historyków.

Objawienie boże może być źle wytłumaczone.

Św. Joanna d'Arc np., gdy zapytała "swych głosów", czy będzie spalona, otrzymała od nich odpowiedź, żeby w tej sprawie zdała się na Jezusa, że on jej dopomoże i że będzie wielkim zwycięstwem wybawiona. Otóż zdawało się jej, że tym wielkim zwycięstwem będzie uwolnienie jej z więzienia; w rzeczy samej zaś było to jej męczeństwo i wejście do nieba. - Św. Norbert oświadczył, iż wie z objawienia i z całkowitą pewnością, że antychryst pojawi się za czasów współczesnego mu pokolenia (XII wiek); przyparty do muru przez św. Bernarda, rzekł, że przynajmniej nie umrze, zanim nie ujrzy powszechne prześladowanie Kościoła. - Św. Wincenty Ferrariusz zapowiedział, iż bliskim jest sąd ostateczny, i zdawało się, jakoby przepowiednię tę potwierdził cudami.

Objawienie może też niekiedy być nieświadomie przeinaczone przez sama osobę widzącą, w chwili gdy stara się je wytłumaczyć, lub częściej jeszcze, przez tych, którzy je ze słów jej spisują.

Św. Brygida przyznaje sama, iż niekiedy wprowadzała poprawki do swych objawień, aby je lepiej wytłumaczyć; te zaś wyjaśnienia nie zawsze są wolne od błędów. Dziś przyznają również, że sekretarze, którzy spisywali objawienia Marii z Agreda, Katarzyny Emmerich i Marii Lataste, tak je popoprawiali, że dziś trudno właściwy tekst rozpoznać.

Dla tych wszystkich powodów nigdy zbyt wielkiej roztropności przy badaniu objawień prywatnych zachować nie podobna.” (Tamże).

Jak zachować się wobec objawień prywatnych

„Nic lepszego jak brać wzór z mądrej powściągliwości Kościoła i świętych. Kościół zaś wtedy dopiero uzna objawienia za prawdziwe, gdy zostały dobrze i należycie stwierdzone, a i wtedy jeszcze nie nakazuje wiernym w nie wierzyć. Co więcej, gdy chodzi o ustanowienie jakiegoś święta lub o jakąś zewnętrzną fundację, czeka długie lata, zanim się wypowie, i nie postanawia nic, zanim nie podda dojrzałemu zbadaniu rzeczy samej w sobie oraz w jej stosunku do dogmatu i liturgii.

Bł. Julianna z Liége, choć obrana przez Boga, by przeprowadzić uroczystość Bożego Ciała, przedłożyła swój projekt teologom dopiero w 22 lata po pierwszych widzeniach swoich; a biskup z Liége ustanowił to święto w swojej diecezji w lat szesnaście później; wreszcie papież Urban IV w sześć lat po śmierci bł. Julianny zaprowadził je w całym Kościele (1264 r) Podobnie i święto Bożego Serca zatwierdzone zostało w wiele lat dopiero po objawieniach św. Małgorzaty Marii i dla powodów niezależnych od samych objawień.

Jest w tym dla nas nauka, z której skorzystać powinniśmy?

Nie należy więc wypowiadać się z zupełną pewnością o istnieniu objawienia prywatnego, dopóki nie będzie się miało dowodów przekonywających, które tak znakomicie streścił Benedykt XIV w swej księdze o kanonizacji. Na ogół nie należy też zadowalać się jednym tylko dowodem, lecz żądać trzeba większej ich ilości; trzeba też postawić sobie pytanie, czy te dowody gromadzą nowy materiał i czy zmierzają do jednego punktu, czy się nawzajem potwierdzają: im zaś będą liczniejsze, tym większą zyskamy pewność.

Gdy kierownik (duchowny - A.S.) otrzymuje zwierzenia, dotyczące objawień, niech się strzeże okazywać podziw z tego powodu; to bowiem zachęcałoby osoby widzące do uważania swoich przywidzeń za prawdziwe, a może i do wzbicia się w pychę. Powinien przeciwnie oświadczyć wyraźnie, że są to rzeczy znacznie mniejszej wagi, niż wykonywanie cnót, że łatwo jest ulec złudzeniu, iż należy odnosić się do nich z nieufnością i zrazu raczej odrzucać je niż przyjmować.

Taką regułę nakreślili Święci. Oto co pisze św. Teresa: "Czy chodzi o dusze chore czy zdrowe, zawsze dobrze będzie nieufnym być, dopóki nie nastąpi zupełna pewność, jaki mianowicie duch działa w danym wypadku. Dlatego też powiadam, że z początku najlepiej zawsze zachowywać się opornie. Jeśli zjawiska te pochodzą od Boga, tym bardziej ponawiać się będą, gdyż próba sprawia, iż wzmagają się, a nie zmniejszają; jest to ścisła prawda. Z drugiej strony wszakże unikać trzeba zbytniego krępowania duszy, jak również wprawiania jej w niepokój, gdyż rzeczą pewną jest, że ona nic tu poradzić nie może." Św. Jan od Krzyża wyraża się jeszcze silniej; wyliczywszy sześć głównych powodów, dla których byłoby niewłaściwym widzenia te przyjmować za prawdziwe, dodaje następnie: "Nic milszego dla szatana nad duszę, która szuka objawień i jest na nie chciwą; znaczy to czynić mu wielkie ułatwienia, by mógł podsuwać błędy i osłabiać wiarę, i w ten sposób dusza najczęściej wystawiona jest na dziwactwa i na silne pokusy.

Kierownik wszakże łagodnie obchodzić się powinien z osobami, którym się zdaje, iż mają objawienia. W ten sposób pozyska ich zaufanie i skuteczniej pozna szczegóły, które mu umożliwią wydanie sądu po dojrzałym namyśle. Jeśli te osoby się łudzą, z tym większą powagą będzie je mógł oświecić i przyprowadzić do prawdy.

Taką daje radę św. Jan od Krzyża, skądinąd tak surowy w sprawie widzeń: "Z wielkim naciskiem mówiliśmy o konieczności nieprzejmowania się widzeniami i objawieniami, dodając, że spowiednicy powinni odwracać dusze od nich, a nie wdawać się w długie rozprawy, - nie dlatego jednak, ażeby ojcom duchownym godziło się w sprawie objawień okazywać duszom niezadowolenie, czy też je ze wzgardą odtrącać. W ten sposób zamknęlibyśmy drzwi wszelkim szczerym zwierzeniom, dusze popchnęlibyśmy do zamknięcia się w sobie, tak żeby już nic nie mówiły, z czego wyniknąć mogą same tylko nędze."

Jeśli chodzi o jakąś instytucję lub fundację zewnętrzną, niech się wystrzega kierownik, by do niej zachęcał, zanim w świetle nadprzyrodzonej roztropności pilnie nie rozważy powodów przemawiających za i przeciw.

Tak postępowali Święci. Św. Teresa, która tyle otrzymała objawień, nie chciała jednak, by na decyzje kierowników wpływały jej widzenia. I tak, kiedy Chrystus Pan polecił jej w objawieniu, by założyła klasztor zreformowany w Awilli, zamiar ten pokornie przedłożyła swemu kierownikowi, a ponieważ tenże wahał się, zapytała o zdanie św. Piotra z Alkantary, św. Franciszka Borgiasza i św. Ludwika Bertranda.

Co zaś do samych osób widzących, jednej tylko zasady trzymać się powinny, mianowicie: wyjawić swe objawienia roztropnemu kierownikowi, i z pokorą i we wszystkim iść tą drogą, którą on im wytknie; jest to najpewniejszy sposób, aby się nie zbłąkać.” (Tamże).

Pęd współczesnego człowieka ku niezwykłościom i "zjawiskom mistycznym"

Dlaczego tak się dzieje że człowiek współczesny z takim nienasyceniem chłonie wszystko co niezwykłe i tajemnicze? Zapewne jedną z przyczyn jest to, iż tak zwana "naukowość", czyli skrajny, bezkrytyczny, karykaturalny wprost racjonalizm mu nie wystarcza. Bo nie wystarcza mu sam materializm. Dziś już nie tylko to co doczesne tłumaczy się w sposób racjonalistyczny, ale także i to, co nadprzyrodzone. Innym powodem będzie i to, że tajemniczość wzbudza dreszczyk emocji i rozpala wyobraźnię...

Istnieją przecież zjawiska nadnaturalne, których zanegować się nie da, takie jak np.: jasnowidzenie, jasnosłyszenie, prekognicja, lewitacja, stygmatyzm, widzialne promieniowanie świetlne u pewnych osób uchodzących za świątobliwe (i to nie tylko tych należących do Kościoła katolickiego, czy prawosławnego ale i niechrześcijan, np. lamaistów tybetańskich), bilokacja zwana inaczej duolokacją (czyli obecność jednej osoby w dwu lub więcej miejscach na raz), wydzielanie przepięknych "nadziemskich" woni (często róż bądź fiołków) przez tychże świątobliwych ludzi. Istnieje zjawisko inedii, czyli całkowitego powstrzymywania się od jedzenia i picia, utrzymującego się całymi latami, a nawet dziesiątkami lat. Faktem jest, niewytłumaczalne z punktu widzenia oficjalnej nauki, zachowanie ciał niektórych osób zmarłych w "opinii świętości" od rozkładu, wydzielanie przez te ciała zamiast trupiego odoru pięknego zapachu, a nawet czegoś co przypomina wonną oliwę. Niepodważalnymi i niezaprzeczalnymi faktami są cudowne, nagłe uleczenia z chorób, które zwykłymi sposobami nigdy by nie mogły zostać uleczone.

Wymienione wyżej zjawiska katolicka teologia mistyczna uznaje za zjawiska pochodzenia boskiego (o ile tylko nie stoją w sprzeczności z nauką Kościoła rzymskiego), ale rozróżnia także zjawiska pochodzenia szatańskiego, do których będą należeć między innymi: mówienie w nieznanych przez osobę obcych językach i rozumienie ich, wyjawianie rzeczy ukrytych, czego w sposób naturalny nie da się wyjaśnić, ogromna siła fizyczna, przewyższająca przyrodzoną dla danej osoby siłę (w stosunku do jej płci, wieku i kondycji), a także niekiedy lewitacja, czyli unoszenie się w powietrzu.

Takie są fakty, potwierdzone autorytetem i powagą wielu poważnych, poważanych i obdarzonych autorytetem osób.

OBJAWIENIA PRYWATNE

Ponieważ w dalszej części książki będziemy się zajmować tzw. "objawieniami prywatnymi" oraz ściśle związanymi z nimi proroctwami i przepowiedniami, uznanymi przez Kościół rzymskokatolicki za rzeczywiste i boskie, musimy wpierw zaznajomić się, jak je tenże Kościół rozumie. 

Na początku zatem ustalmy czym jest proroctwo. Otóż jest ono, ni mniej, ni więcej, tylko objawieniem konkretnemu człowiekowi informacji, których ów nie mógłby w sposób naturalny, przy pomocy swoich zmysłów i swojego umysłu poznać, a zatem nieznanych i niedostępnych rozumowi ludzkiemu, bez względu na to, czy dotyczyć one będą rzeczy i zdarzeń, które zaistniały w przeszłości, istnieją w teraźniejszości, ale są zakryte, czy zaistnieją one dopiero w przyszłości. 

Potocznie i pospolicie wszakże uważa się, iż proroctwo jest uchyleniem zasłony oddzielającej teraźniejszość od przyszłości, a zatem poinformowaniem nas o tym, co dopiero ma nastąpić. Dokładnie tak samo można by zdefiniować przepowiednię. W tym miejscu muszę jednak poinformować Czytelnika że nie każda przepowiednia może być traktowana jako proroctwo. To ostatnie bowiem musi spełniać określone warunki i charakteryzować się określonymi cechami. A oto one: proroctwo może być objawione wyłącznie przez Boga, często posługującego się do tego osobą anioła, świętego, Matki Najświętszej, prawdy zawierające się w proroctwie muszą być sprecyzowane jasno i czytelnie, będąc zrozumiałe dla każdego, kto się z nimi zapoznaje; jeśli są ciemne, niejasne i możliwe do interpretowania na różne sposoby, nie mogą zostać zaakceptowane i przyjęte do wierzenia, proroctwo musi odkrywać prawdy, jakich przy samym tylko użyciu ludzkiego rozumu, zdolności, umiejętności i zdobyczy naukowo-technicznych ani odkryć, ani przewidzieć się nie da.

A zatem: 

Biorąc pod uwagę to wszystko co wcześniej zostało powiedziane, mając świadomość, iż z wszelkich istot jedynie Bóg jest wszechwiedzący prawdziwie, proroctwo może pochodzić wyłącznie od Niego, jako od źródła wszelkiej, nigdy i niczym nie skrępowanej wiedzy, chociaż do przekazywania proroctwa może użyć różnych sposobów: natchnień, objawień, niekiedy snów.

Kim zatem - w katolickim rozumieniu - jest prorok, czyli osoba-przekaźnik (że użyje takiego niezbyt fortunnego i niezbyt ładnego określenia)? Czy musi to być osoba o odpowiednich predyspozycjach psychicznych, czy zdolność do prorokowania się dziedziczy, czy musi to być (zawsze, koniecznie, bezwzględnie) osoba wiodąca wyjątkowo czyste, prawe życie? 

Nie, bowiem Bóg wybiera niekoniecznie i nie zawsze tych, którzy w oczach świata uchodzą za nieskalanych. Lecz kiedy już kogoś wybierze, to pomoże mu we wznoszeniu się ku świętości, tak iż dany człowiek osiągnie niezwykłą czystość moralną.

A zatem - nikt nie rodzi się prorokiem i nie jest prawdą, jakoby osoba proroka to ktoś tak rożny od otaczającej go społeczności, wśród której wypadło mu żyć, iż można go rozpoznać na pierwszy rzut oka.

Na proroka Bóg wybiera tę, czy inna osobę, ale jej nie zniewala, nie "przebudowuje", pozostawiając całą pełnię jej człowieczeństwa nietkniętą. Zatem dana osoba wezwanie Boże może przyjąć, ale może je też odrzucić (choć często Bóg na wybranego człowieka dość mocno naciska, aby Jego wezwanie przyjął, jak na przykład było z Jonaszem). Jeśli je przyjmie, może dostąpić szczególnych łask i przywilejów, a w jej obecności mogą powstawać zjawiska określane mianem mistycznych, wykraczające poza ramy znanych nam praw natury (ale oczywiście nie naruszające praw natury!). To ostatnie nie jest bynajmniej regułą, a raczej wyjątkiem.

Przeważnie prorok wiedzie życie takie samo, jak inni ludzie. Zdarzają się przecież momenty, kiedy za sprawą Bożą znajduje się w "formie stanu nadprzyrodzonego" i wtedy to właśnie światło nadprzyrodzone oświeca umysł wybrańca tak, iż albo doświadcza wizji, albo słyszy słowa wieszczące to, co ma dopiero nadejść. W wyjątkowych wypadkach Bóg może posłużyć się też i widziadłami sennymi. Najczęściej jednak objawia mu się w osobie Jezusa, przysyła Matkę Najświętszą, anioła, bądź świętego, który ustnie przekaże takie czy inne przesłanie albo polecenie, częstokroć - choć nie zawsze - ilustrując je odpowiednią wizją. Jeśli przekazywaniu proroctwa towarzyszą wizje, to mogą być one albo dosłowne, albo symboliczne.

Na ogół osoba wybrana na proroka, czyli kogoś, kto ma szerszemu ogółowi przekazać Boskie przesłanie, nie czuje się godna takiego wyróżnienia.

Tak zwane objawienie prywatne niosące ze sobą proroctwo, uznane przez Kościół katolicki, iż jest boskiego pochodzenia musi spełniać określone kryterium, które definiuje się tak:

„Proroctwo jest sprawdzianem nieomylności i prawdziwości i boskości objawienia, pokazuje się to z samej jego natury. Znajomość rzeczy przyszłych, będących przedmiotem proroctwa, jest tylko umysłem Bożym objęta. Proroctwo więc tylko od Boga pochodzi, kto je wypowiada, może to czynić z objawienia Bożego. Bóg nie odkrywa tajemnic przyszłości człowiekowi, który by ich użył na potwierdzenie fałszu, na uwiedzenie ludzi. Inaczej Bóg pośrednio sprawiałby, iż w najwyższej dziedzinie wiedzy religijnej ludzie zostawaliby w błędzie. Na to świętość Boska nie dozwala. A więc wniosek, że proroctwo, gdy się spełni, jest znakiem pewnym i misji proroka i prawdy, której jest on organem. Tym większej nabiera ono siły, im bardziej jego przedmiot wykracza poza sfery wiedzy ludzkiej i praw natury.” („Encyklopedja Kościelna...”, Warszawa 1896, t. XXI, s.466).

Jak już wcześniej wspomniano przepowiednie i objawienia pochodzenia Boskiego są zawsze jasne i pozbawione dwuznaczności, chociaż często są one przedstawiane pod postacią symboli - ale symboli czytelnych i oczywistych, niemożliwych do błędnego zinterpretowania.

Zgoła inaczej ma się sprawa z przepowiedniami pochodzenia szatańskiego.

Tak więc Szatan jako istota stworzona i skończona niemoże ludziom odkrywać tajemnic przyszłości, o ile ich poznanie wykracza poza obowiązujące prawa natury, do których i on musi się stosować, którym i on - oczywiście w innym wymiarze i zakresie niż ludzie - podlega.

Objawienia prywatne, a więc te, które nie posiadają takiego znaczenia jak biblijne, ale jeśli nie stoją z nimi w sprzeczności, oraz przynoszą pozytywne efekty w sferze ludzkiej duchowości i moralności, bywają uznawane przez Kościół katolicki za autentyczne, z tym że wierni mogą, ale nie muszą w nie wierzyć. Oczywiście wierni w 99 procentach wierzą w nie bardziej niż w cokolwiek innego. A to dlatego, iż niosą ze sobą duży ładunek dreszczyku, emocji i sensacyjności, a ponadto, że bezgranicznie wierzą duchownym i "skoro ksiądz wierzy, że to jest to prawda, zatem i ja wierzyć muszę!" 

Objawień prywatnych: Jezusa, Maryi, aniołów i całych rzesz świętych w dziejach katolicyzmu było i jest nadal wiele, niektóre z nich dotykają wielkich tajemnic - przyszłości Ziemi i rodzaju ludzkiego.

Po pobieżnej nawet analizie, wydaje się, iż najwięcej - oficjalnie uznanych przez Kościół katolicki za autentyczne - było objawień maryjnych. I co ciekawe - wszystkie z nich stanowiły przestrogę dla grzesznej ludzkości, oraz wielkie wołanie o nawrócenie dla odwrócenia gniewu Bożego i jego skutku - wojny, pożogi, moru, zagłady... A charakterystyczne dla objawień maryjnych jest to, iż Zjawa zwykle oświadcza, że gdy nieszczęścia i potworności osiągną apogeum, ONA zatryumfuje...

Szczególne emocje - po dziś dzień - budzi objawienie w Fatimie (Portugalia), a właściwie jego część nosząca miano "trzeciej tajemnicy fatimskiej", bądź "trzeciego sekretu fatimskiego".

Nie uprzedzajmy jednak faktów. Objawieniem fatimskim i "trzecia tajemnicą fatimską" zajmiemy się na dalszym miejscu. Teraz - co wydaje mi się słuszne i potrzebne - omówimy kolejno te z objawień prywatnych, które są najciekawsze, a dodatkowo większość z nich odnosi się do czasów nam współczesnych.

Nadzwyczaj istotne i bardzo charakterystyczne jest to, iż wszystkie one - bez wyjątku - wieszczą wielki kataklizm jaki spadnie na ludzkość, o ile ta się nie nawróci. Na czym dokładnie ma polegać owo nawrócenie i zadośćuczynienie za grzechy, dowiemy się z treści samych objawień.

Przykłady prywatnych objawień

Koniec świata zawsze intrygował i rozpalał wyobraźnię wielu osób. Dużo na temat końca świata spekulowano, dużo na ów temat spekuluje się nadal. Na początek warto chyba zatrzymać się nad objawieniami prywatnymi. Takich objawień prywatnych: Jezusa, Maryi, aniołów i świętych w dziejach chrystianizmu było wiele, wiele z nich dotyka kwestii rzeczy ostatecznych człowieka i świata.

  Po pobieżnej nawet analizie, wydaje się, iż najwięcej - uznanych za autentyczne - było prywatnych objawień maryjnych. I co ciekawe - prawie wszystkie z nich stanowiły przestrogę dla grzesznej ludzkości, oraz wołanie o nawrócenie, dla odwrócenia gniewu Bożego.

Nadzwyczaj istotne i bardzo charakterystyczne jest to, iż wszystkie one - bez wyjątku - wieszczą wielki kataklizm jaki spadnie na ludzkość, o ile ta się nie nawróci.

Jako pierwsze zaprezentuję objawienie mało znane, które trafiło do moich rąk w dość dziwny sposób, otóż na krótko przed śmiercią przysłał mi, na moją prośbę, jego tekst arcybiskup Marcel Lefebvre, sugerując iż jest w nim mowa o nim i o jego misji, w kontekście eschatologicznym. 

Z tego objawienia może - jak sugerują niektórzy - wynikać iż odnosi się ono do czasów Antychrysta. Według innych, że dotyczy ono raczej czasów wielkiego kryzysu w Kościele, jaki nastanie przed „czasami Antychrysta” Tak, czy inaczej treść jest ciekawa i zagadkowa.

Objawienie Matki Bożej z Quito

„Dnia 2 lutego 1634 roku matka Maria-Anna od Jezusa Torres modliła się przed Najświętszym Sakramentem, gdy niespodziewanie zgasła lampa paląca się przed ołtarzem. Kiedy próbowała zapalić ją ponownie, niezwykła światłość zalała świątynię.

Córko droga mojemu sercu, jestem Maryją Dobrego Zdarzenia, twoją Matką i Opiekunką, która niosąc na lewym ramieniu swojego najświętszego Syna i trzymając berło w prawej ręce przychodzę do ciebie z dobrą nowiną: za dziesięć miesięcy i dziesięć dni zamkniesz oczy na światło materialnego świata, by otworzyć je w blasku Światłości Wiecznej."

"Och, gdyby wszyscy śmiertelnicy i religijne dusze poznały czym jest niebo, co to jest posiadanie Boga, jakże inaczej żyłyby i nie odmawiałyby żadnej ofiary, aby posiadać go jeszcze bardziej. Ale niektóre z nich dają się oślepić fałszywym blaskiem godności i wielkości ludzkiej, podczas gdy inne zaślepia miłość własna i nie domyślają się nawet, że popadają w oziębłość - uniemożliwiając w klasztorach religijną gorliwość, pokorę, wyrzeczenie się samego siebie, nieustanne praktykowanie cnót religijnych, braterskie miłosierdzie płynące z tej dziecinnej prostoty, która czyni dusze drogimi mojemu boskiemu Synowi i mnie Jego Matce."

Po tych słowach Matka Boża Dobrego Zdarzenia zaczęła mówić o Zakonie Niepokalanego poczęcia, zaś specjalnie o klasztorze Poczęcia w Quito.

"Klasztor ten będzie zwalczać piekielna wściekłość, aby go zniszczyć, unicestwić, ale ja i Opatrzność Boska będziemy czuwać, by został zachowany, wspomagając praktykowanie cnót przez mieszkanki... Wiedz również, moja ukochana córko, że moja matczyna miłość strzec będzie klasztorów założonych na tej ziemi przez członków tego zgromadzenia. Liczne znajdą się na granicy unicestwienia, ale w cudowny sposób się odrodzą. Jeden zostanie zamknięty zgodnie z wolą Boga: dowiesz się który, kiedy będziesz w niebie."

Gasnąca lampa: proroczy symbol.

"Lampa paląca się przed uwięzioną Miłością, a którą widziałaś gasnącą, ma wiele znaczeń. Pierwsze: W końcu XIX wieku i podczas dużej części wieku XX zaroi się na tej ziemi, wówczas "wolnej" republice (oznacza to że będzie panował ustrój demokratyczny, w przeciwieństwie do monarchicznego, typowego dla wieku XVII - przyp. A.S.), od rozmaitych herezji. Cenne światło wiary zgaśnie w duszach z powodu prawie całkowitego zepsucia obyczajów w tych czasach. Nadejdą wielkie klęski: fizyczne, moralne, publiczne i prywatne. Niewielka liczba dusz, która zachowa kult wiary i cnót cierpieć będzie okrutną niewymowna boleść, wiele z nich zejdzie do grobu wskutek okrutnych cierpień i zostanie zaliczona do męczenników ofiarujących się za Kościół i ojczyznę. Aby wyzwolić się z niewoli tych herezji, potrzebna będzie wielka siła woli, wytrwałość, odwaga i ogromna ufność w Bogu, dary miłosiernej miłości mojego Boskiego Syna dla tych, których On wybrał dla tej odnowy. Przyjdzie taki moment, gdy wszystko wydawać się będzie stracone i sparaliżowane, a to dlatego, by poddać próbie wiarę i ufność sprawiedliwych i wtedy nastąpi szczęśliwy początek całkowitego odrodzenia."

"Drugie. Moje zgromadzenia zostaną opuszczone, będą pochłonięte morzem goryczy bez dna i wydawać się będzie, że utonęły na skutek przeciwności. Ileż prawdziwych powołań będzie zaprzepaszczonych przez ich nieumiejętne formowanie, z braku ostrożnego prowadzenia. Przełożone nowicjuszek powinny mieć ducha modlitwy i dar poznawania różnorodności dusz."

Rozwiązłość obyczajów.

"Trzeci powód, dla którego lampa zgasła, to atmosfera tego czasu przepełniona duchem nieczystości, który niby morze ohydne zaleje ulice, place i miejsca publiczne. To wyuzdanie będzie tak wielkie, iż nie będzie już na świecie dziewiczej duszy."

"Czwartą przyczyną jest to, iż po opanowaniu wszystkich klas społecznych, sekty z wielką zręcznością dążyć będą do zawładnięcia rodzinami, z zatraceniem dzieci włącznie. Diabeł szczycić się będzie żerowaniem w perfidny sposób w sercach dzieci. Dziecięca niewinność przetrwa w zaledwie niewielkim zakresie."

Dym Szatana w Kościele Bożym.

"Powołania kapłańskie zostaną wtedy zmarnowane, co będzie prawdziwą klęską. Księża odejdą od swoich świętych obowiązków i zejdą z drogi wytyczonej przez Boga. Wtedy też Kościół doświadczy głębokich ciemności z powodu nieobecności Hierarchy i Ojca, który czuwałby z miłością, łagodnością, siłą i przezornością, a wielu z nich straci ducha Bożego wystawiając swoją duszę na wielkie niebezpieczeństwo."

Ulubiony Hierarcha.

"Proś usilnie, wołaj nieustannie i płacz gorzkimi łzami w skrytości swego serca, błagając naszego Ojca Niebieskiego, aby z miłości do Eucharystycznego Serca mojego Najświętszego Syna, dla Jego najdroższej Krwi wylanej z taką hojnością oraz głębokiej goryczy i bólu Jego męki i śmierci ulitował się nad Swoimi Sługami i położył kres tym strasznym czasom wysyłając Kościołowi Hierarchę, który odnowiłby ducha kapłanów. Tego syna, którego miłuje mój Boski Syn i ja kochamy szczególną miłością, napełniamy wieloma łaskami pokory serca, poddania się rozmaitym natchnieniom, siły, aby bronić praw Kościoła i serca, który ogarnie, niby nowy Chrystus, wielkich i najmniejszych, nie pomijając najbardziej nieszczęśliwych. Poprowadzi do klasztorów dusze poświęcone służbie Bożej z doskonałością, łagodnością tak, aby uczynić im lekkie jarzmo Pana.

Będzie miał w swym ręku władzę nad świątynią, by wszystko czynione było z właściwą wagą i miarą, aby Bóg został uwielbiony. Ten Hierarcha i Ojciec stanowić będzie przeciwwagę dla oziębłości dusz poświęconych kapłaństwu i religii. Szatan przywłaszczy sobie tę ziemię z winy ludzi bez wiary, którzy, jak czarne chmury zasłonią jasne niebo Ziemi poświęconej Najświętszemu Sercu mojego Boskiego Syna. Ponieważ republika dopuści się wszelkich występków, poniesie wszystkie rodzaje kar: zarazę, głód, niezgodę, odszczepieństwo i utratę niezliczonych dusz."

Nadejdzie okropna noc.

"I aby rozproszyć te czarne chmury zasłaniające promienny dzień wolności Kościoła, wybuchnie straszliwa wojna i popłynie krew kapłanów i zakonników... Ta noc będzie przerażająca do tego stopnia, że wydawać się będzie, iż zło zatryumfowało. Wtedy nadejdzie moja godzina: w zdumiewający sposób zniszczę dumę Szatana miażdżąc go swoimi stopami, zamknę w czeluściach piekielnych, oswobadzając wreszcie Kościół i Ziemię z jego okrutnej tyranii."

Piąty powód, dla którego zgasła lampa jest taki, że osoby posiadające olbrzymie bogactwa z obojętnością patrzeć będą na uciskany Kościół, prześladowaną cnotę, triumfujące zło. Nie użyją swych bogactw, aby zwalczyć zło, ulegając wszelkim nałogom i występkom. Ach, moja córko, gdyby przyszło ci żyć w tych okropnych czasach, umarłabyś z bólu widząc, że dokonuje się wszystko to, co ci zapowiedziałam. Miłość mojego Najświętszego Syna i moja do tej Ziemi jest tak wielka, iż pragniemy, aby od tej chwili ofiary i dobre uczynki przyczyniły się do skrócenia czasu tej straszliwej katastrofy."”

***

Chociaż spotkałem się z opiniami, że objawienie to odnosi się do czasów ostatecznych, czasów Antychrysta, to trudno mi się do końca z takim poglądem zgodzić. Niewątpliwie mówi ono o czasie kryzysu w świecie i w Kościele, ale nie upoważnia jednak do wyciągania wniosku, iż będzie to już ostatni kryzys po którym nastąpi koniec świata.

Zwolennicy poglądu, iż jednak owo objawienie mówi o czasach ostatecznych, na podparcie swych twierdzeń wskazują inne objawienie maryjne - z La Salette. Istotnie, w objawieniu z La Salette jest wyraźnie mowa o czasach Antychrysta, i rzeczywiście jego treść przedziwnie koresponduje z objawieniem z Quito.

Objawienie z La Salette

Jednym z bardziej intrygujących objawień maryjnych jest to z La Salette we Francji, które miało miejsce w roku 1846. Podczas tegoż objawienia zostało przekazane widzącym orędzie, zwane również "sekretem z La Salette.

„Objawienia owego doznało dwoje nastolatków: jedenastoletni Maximin Giraud i piętnastoletnia Melanie Mathieu, często nazywana od przydomka, czy też przezwiska, jakie nosił jej ojciec - Calvat. Dzieci zajmowały się wypasaniem trzody na alpejskich łąkach. 

Zarówno Maximin, jak i Melania pochodzą z Corps, z nizin społecznych. Ojciec chłopaka jest kołodziejem, dwukrotnie żonaty (Maximin pochodził z pierwszego małżeństwa), zarabia tylko tyle - naprawiając koła dyliżansów - że starcza zaledwie na nędzną wegetację. Jak podają źródła, stary Giraud nie chodził do kościoła ponad dwadzieścia lat. Pożycie z drugą żoną zupełnie mu się nie układa, co niekorzystnie odbija się na wychowaniu syna, który ani nie chodzi do szkoły, ani nie uczęszcza na katechizację. Natomiast zajmuje się pasieniem kóz sąsiadów.

Melania, starsza od Maximina, również należy do rodziny biedaków, i podobnie jak Maximin nie chodzi ani do szkoły, ani na katechizację. Ciekawe, że wiedza religijna obydwojga dzieci jest tak nikła, iż nie zostały one dopuszczone do pierwszej komunii św.

Melania, najstarsza z siedmiorga rodzeństwa, pomaga ojcu z zawodu traczowi, częściej jednak bezrobotnemu, niż mającemu pracę, utrzymać rodzinę, wynajmując się na służbę. We wrześniu 1846 roku podobnie jak Maximin, pracuje jako pasterka w miejscowości Ablandins.

Melania i Maximin nie znali się wcześniej. Po raz pierwszy spotkali się 17 września i postanowili wspólnie paść zwierzęta. Po bliższym poznaniu się, postanawiają, by 19 września wspiąć się na szczyt góry.

Dzień nie zapowiadał się inaczej, jak dni poprzednie. Przedpołudnie minęło bez żadnych szczególnych zdarzeń. Około południa Melania i Maximin zapędzili bydło do wodopoju zwanego "źródłem zwierząt", a następnie popędzili je na płaską łąkę o soczystej trawie, same zaś wspięli się nieco wyżej, na zbocze, skąd mieli dobry widok na stado. Tutaj usiadłszy w pobliżu tak zwanego "źródła ludzi", z którego wypływa strumyk, posilają się, zjadając skromny posiłek, po czym schodzą ku okresowo tylko istniejącemu źródełku, w którym woda bywa tylko na wiosnę i jesienią, rozsiadły się wygodnie ucinając sobie trwającą około dwa kwadranse drzemkę. Dzieci nie mogły określić dokładnego jej czasu, z tego prostego powodu, że nie posiadały zegarków. 

Pierwsza ocknęła się Melania i obudziwszy Maximina poszła zobaczyć gdzie są krowy, które zniknęły im z oczu. Wspiąwszy się na szczyt zbocza zobaczyła, że krowy spokojnie pasą się na łące, tam gdzie były zostawione. Melania schodzi niżej, szukając koszyka z jedzeniem, który tam pozostawiła. I w tym momencie dostrzega coś niesamowitego - ogromną świetlistą, czy też ognistą kulę w miejscu, gdzie wcześniej ucięli sobie drzemkę. Ogromna kula promienieje światłem. Dzieci są przerażone, strach nieomal je paraliżuje. Nie na długo jednak. Maximin, oceniając ich sytuację jako raczej beznadziejną, usiłuje nie poddawać się i stawić czoła niebezpieczeństwu. Jest bardzo odważny. Nakazuje Melanii pozostać na miejscu, a sam mocniej ująwszy pasterski kij, szykuje się by podjąć ewentualną walkę. Choć nie wie z kim.

Kula wiruje wokół własnej osi, jednocześnie się powiększając. Po chwili dzieci dostrzegają coś jeszcze bardziej dziwnego. Kula otwiera się, a w jej wnętrzu widzą siedzącą kobietę. Kobieta płacze. Bardzo płacze. Kobieta we łzach wzbudza współczucie dzieci i Maximin chciałby ją pocieszyć.

Maximin i Melania stoją nieruchomo, oczekując dalszego biegu wydarzeń. Nagle Zjawa, którą - nie wiedząc kim jest - nazwały Panią, czy też Piękną Panią podnosi głowę i zaczyna do nich mówić. Przemawia cicho, spokojnie, łagodnie, zapraszając dzieci by zbliżyły się do niej. Ale dzieci nie bardzo rozumieją jej słowa. One znają jedynie lokalną gwarę, a Zjawa mówi po francusku. Gdy Pani zorientowała się wreszcie, iż jej słowa nie są dobrze rozumiane, przechodzi z francuskiego na góralską gwarę. Widzących opuszcza lęk.

Teraz zdobywają się odwagę, by dokładnie przyjrzeć się Pani. Jest ubrana dość dziwnie. Trochę jak miejscowa wieśniaczka, a trochę jak wielka dama, jak "wielka, pełna majestatu" królowa. 

Zjawa ma na sobie długą białą suknię, złocisto żółty fartuch, chustkę zarzuconą na ramiona, ale jednocześnie przyozdobiona jest przepięknym wieńcem z różnobarwnych róż, który spowija jej głowę, ramiona, talię, a nawet stopy. Głowę Pani wieńczy świetlista korona, czy może raczej diadem. Stroju dopełnia ciężki, spoczywający na ramionach, łańcuch. Inny, mniejszy, zwiesza się z jej szyi, a na jego końcu widać krzyż, którego ramiona zdobne są wyobrażeniami męki Pańskiej - do prawego ramienia przymocowane są obcęgi, do lewego zaś młotek.

Zaiste - przedziwny strój.

Teraz Zjawa zwraca się do dzieci z orędziem, które wygłasza częściowo po francusku, częściowo zaś w lokalnym dialekcie, tłumacząc nań słowa czy zwroty, których dzieci nie rozumieją:

"Jeżeli mój lud nie zechce się poddać, będę zmuszona puścić ramię mojego Syna. Jest ono tak mocne i tak ciężkie, że nie zdołam go dłużej powstrzymywać.

Od jak dawna cierpię już za was. Chcąc, by mój Syn was nie opuścił, jestem zmuszona ustawicznie Go o to prosić, a wy sobie sobie nic z tego nie robicie.

Choćbyście nie wiem jak się modlili i nie wiem co czynili, nigdy nie zdołacie wynagrodzić trudu, którego się dla was podjęłam.

Dałam (Zjawa mówi tak jakby była Bogiem! - przyp. red.) wam sześć dni pracy, siódmy zastrzegłam sobie i nie chcą mi go przyznać. To właśnie czyni tak ciężkim ramię mego Syna.

Woźnice przeklinając wymawiają imię mego Syna. Te dwie rzeczy tak bardzo obciążają ramię mego Syna.

Jeśli zbiory się psują, to tylko z waszej winy. Pokazałam wam to zeszłego roku na ziemniakach, ale nic sobie z tego nie robiliście. Przeciwnie, znajdując ziemniaki zepsute, przeklinaliście, wymawiając wśród przekleństw Imię mojego Syna. Będą się one psuły nadal, a tego roku na Boże Narodzenie nie będzie ich wcale.

[Przy słowie "ziemniaki", Melania pytająco patrzy na Maksymina, ale Piękna Pani uprzedza jej pytanie: "Ach! moje dzieci, wy nie rozumiecie po francusku, a więc powiem wam to inaczej". Mówi teraz w lokalnej gwarze od fragmentu o psującym się zbożu i kontynuuje:] (fragment w nawiasie kwadratowym dodano według M. Schlewer „Wybierajcie życie”, Kraków 1999 r opracował ks. dr Zbigniew Żyźniewski MS - przyp. red.).

Jeśli macie zboże, nie trzeba go zasiewać, bo wszystko, co posiejecie, zjedzą robaki. A jeśli coś wyrośnie, obróci się w proch przy młóceniu. Nastanie wielki głód, lecz zanim to nastąpi, dzieci poniżej siedmiu lat będą dostawały dreszczy (drgawek - przyp. A.S.) i będą umierać na rękach trzymających je osób. Inni będą cierpieć z powodu głodu. Orzechy się zepsują, a winogrona zgniją.

[Od tej chwili Maximin widzi poruszające się wargi pięknej Pan, ale nie słyszy słów - jest to sekret przekazywany wyłącznie do wiadomości Melanii, taki sam sekret otrzyma za chwile także i on sam. Po chwili Zjawa kontynuuje głośno i zrozumiale dla obydwojga widzących - dodatek autora]

Jeśli się nawrócą, kamienie i skały zamienią się w sterty zboża, a ziemniaki same się zasadzą.

Czy dobrze się modlicie, moje dzieci?

[Dzieci odpowiedziały: "- Nie bardzo" - dodatek autora]

Ach, moje dzieci, trzeba się dobrze modlić rano i wieczorem...

[Jeżeli nie możecie, to przynajmniej zmówcie "Ojcze nasz" i "Zdrowaś Mario". Ale kiedy będziecie mieli czas i gdy będziecie mogły, módlcie się więcej.] (Tamże).

Na Mszę św. chodzi zaledwie kilka starszych niewiast. Inni pracują w niedzielę przez całe lato, a w zimie, gdy nie wiedzą, czym się zająć, idą na Mszę św. jedynie po to, by sobie drwić z religii.

W czasie Wielkiego Postu chodzą do rzeźni jak psy... ["- Czy nigdy nie widziałyście zepsutego zboża moje dzieci?" "- Nie, proszę Pani!" Matka Boża zwraca się do Maksymina: "- Ale ty, moje dziecko, musiałeś je widzieć jeden raz, w okolicy Coin. Gospodarz powiedział do twego ojca: "Przyjdź zobaczyć jak moje zboże się psuje". Poszliście razem. Twój ojciec wziął dwa lub trzy kłosy zboża w swoją dłoń, potarł je i wszystko zamieniło się w proch. Później, kiedy wracaliście i byliście w połowie drogi od Corps, twój ojciec dał tobie kawałek chleba i powiedział: "Masz, moje dziecko, jedz jeszcze chleb tego roku, bo nie wiem czy będzie go kto jadł w roku przyszłym, jeżeli zboże będzie się nadal tak psuło?" "- To prawda, proszę Pani, przed chwilą tego nie pamiętałem". Ona dorzuca po francusku: ] (Tamże).

A więc moje dzieci, przekażcie to całemu mojemu ludowi." („Madonna Płacząca”, wybór i opracowanie Ks. Ryszard Ukleja, Watrszawa 1995, s. 18 - 19).

I to juz koniec spotkania z Piękną Panią. Ominąwszy Maximina i Melanię przekracza strumyk i idąc odwrócona tyłem do dzieci zalecając, by treść orędzia została przekazana ludziom. Pani zmierza ku szczytowi wzgórza, a dzieci idą za nią. Gdy osiągnęła szczyt, uniosła się nad ziemię - według świadectwa dzieci na około półtora metra - po czym unosząc się ku niebu, poczęła powoli znikać. Maximin próbował jeszcze oderwać na pamiątkę jedną z róż przyozdabiających stopy Zjawy, lecz mu się to nie udało.

Po zniknięciu pięknej Pani, dzieci poczynają się zastanawiać, kim mogła ona być, w końcu uznając, że to pewnie jakaś wielka święta i żałują, iż nie poprosili, by zabrała ich ze sobą.

Jakby ostatnim znakiem pochodzącym od Zjawy było to, że źródełko, które tylko okresowo - albo podczas jesiennych dżdżów, albo wiosennych roztopów - napełniało się wodą, w dwa dni po objawieniu, czyli 21 września, napełnia się wodą i zaczyna bić regularnie, nigdy już od tamtej pory nie wysychając.

Dzieci powróciwszy między ludzi, zaczynają opowiadać o niezwykłym zdarzeniu jakie przeżyli pasąc bydło. Pierwszy, "babci Caron", pewnej starowince z Ablandins, relacjonuje zdarzenie Maximin. Maximin nie ma pojęcia kogo widział, i z kim rozmawiał. A to, że musiała to być Dziewica Maria orzeka właśnie owa babcia. I jej wyjaśnienie jest przyjęte bez zastrzeżeń.

Oczywiście nie omieszkano przepytać także Melanii. Relacje dzieci są zgodne. Wieść o objawieniu rozchodzi się po okolicy. Ludzie zaczynają ściągać na miejsce zdarzenia. Są ich tysiące! Szacuje się, że w pierwszą rocznicę objawienia, przybyło ich blisko sto tysięcy!

Tymczasem hierarchia kościelna bada całą sprawę. Aż wreszcie w dniu 16 listopada 1851 objawienie zostaje oficjalnie, za zgodą Rzymu, uznane za prawdziwe, a Zjawa uznana za Najświętszą Maryję Pannę.

Mimo, iż objawienie było tylko jedno i trwało około pół godziny, nie jest to jednak koniec całej historii. Ponieważ do tego czasu widzący ujawnili zaledwie orędzie Pani, zaś sekret jaki został im przekazany, Melania mogła ogłosić dopiero znacznie później.

Sam sekret jest o wiele bardziej interesujący od orędzia. 

A oto co - według źródeł oficjalnych, potwierdzonych autorytetem Kościoła rzymskokatolickiego - Piękna Pani powiedziała pasterzom:

„Melanio, to co ci teraz powiem, nie będzie zawsze tajemnicą; w roku 1858 będziesz mogła to opublikować. 

Księża, słudzy mego Syna, ci księża przez swoje haniebne życie, przez ich brak szacunku i ich brak pobożności przy celebrowaniu świętych tajemnic, przez ich miłość do pieniądza, przez ich skłonność do zaszczytów i przyjemności, tak, ci księża stali się dołami nieczystości. Tak, życie księży woła o pomstę, i pomsta wisi nad ich głowami. Biada księżom i innym osobom poświęconym Bogu, którzy przez swą niewierność i swoje złe życie na nowo krzyżują mego Syna! Grzechy ludzi poświęconych Bogu wołają do Nieba i wołają o pomstę, i już pomsta stoi przed ich drzwiami, gdyż nie ma już nikogo, aby wybłagać miłosierdzia i przebaczenia dla ludu; nie ma już szlachetnych dusz, nie ma już nikogo, kto byłby godzien złożyć Wiecznemu ofiarę nieskazitelnego baranka dla dobra świata. 

Bóg będzie karcił w bezprzykładny sposób. 

Biada mieszkańcom ziemi! Bóg wyleje swój cały gniew, i nikt nie będzie mógł ujść prze wieloma plagami. 

Głowy, przywódcy ludu Bożego, zaniedbali modlitwy i pokuty, i demon zaciemnił ich rozum. Stali się oni tymi błędnymi gwiazdami, które stary diabeł pociągnie swoim ogonem za sobą, aby je zniszczyć. Bóg pozwoli staremu wężowi, aby siał niezgodę między rządzących, we wszystkie społeczności i wszystkie rodziny. Będzie się cierpiało bóle cielesne i duchowe; Bóg pozostawi ludzi samych sobie i ześle kary, które będą po sobie następować przez trzydzieści pięć lat. 

Społeczeństwo jest u progu straszliwych plag i największych przemian; trzeba się przygotować na to, że będzie się rządzonym żelaznym batem i że się wypije kielich gniewu Bożego. 

Niech Wikariusz mego Syna, Suwerenny Papież Pius IX, nie opuszcza już Rzymu po roku 1859; ale niech będzie niewzruszony i wielkoduszny i niech walczy orężem wiary i miłości; ja będę z nim. Przed Napoleonem niech się ma na baczności. Jest on dwulicowy, i gdy pewnego dnia będzie chciał stać się papieżem i cesarzem, to Bóg się wnet od niego odwróci; jest on orłem, który chce się wnieść coraz to wyżej i spadnie na miecz, którym chciał się posłużyć aby zmusić narody do wzniesienia go. 

Włochy zostaną ukarane za swoje dążenie do zrzucenia jarzma Pana wszystkich panów; zostaną oddane wojnie i krew będzie wszędzie płynąć; kościoły będą zamykane lub bezczeszczone; księża i zakonnicy będą przepędzani; przeznaczy ich się na śmierć i okrutnie zabije. Wielu z nich zrezygnuje z wiary i ilość księży i zakonników, którzy odpadną od prawdziwej wiary, będzie wielka; między nimi będą nawet biskupi. 

Papież ma się mieć na baczności przed cudotwórcami; gdyż nadszedł czas, w którym będą następować najbardziej zadziwiające wydarzenia na ziemi i w powietrzu. 

W roku 1864 zostanie wypuszczony z piekła Lucyfer wraz z dużą liczbą demonów. Demony będą podkopywać wiarę kawałek po kawałku, i to nawet u osób poświęconych Bogu, które oślepią w ten sposób, że osoby te przyjmą ducha tych złych aniołów, jeżeli nie otrzymają szczególnej łaski; wiele domów zakonnych straci zupełnie wiarę i pociągnie wiele dusz na zatracenie. 

Złych książek będzie na ziemi w nadmiarze i duchy ciemności będą wszędzie rozprzestrzeniać oziębłość wobec wszystkiego, co dotyczy służby Bogu; będą miały one wielką władzę nad naturą. Będą kościoły do służenia tym duchom. 

Ludzie będą przenoszeni z jednego miejsca na drugie przez te złe duchy, i nawet księża, ponieważ nie będą wiedzeni przez dobrego ducha Ewangelii, który jest duchem pokory, miłosierdzia i żarliwości na chwałę Bożą. 

Będzie się dokonywać zmartwychwstanie zmarłych i sprawiedliwych [tzn. zmarli ci przyjmą postać dusz sprawiedliwych, które żyły na ziemi, aby móc lepiej zwieść ludzi. Ci tak zwani zmarli, pod których postacią ukrywają się tylko diabły, będą głosić inną ewangelię, przeciwną tej prawdziwego Jezusa Chrystusa, zaprzeczającą istnieniu Nieba i także dusz potępionych. Wszystkie te dusze będą wydawać się zjednoczone ze swoimi ciałami]. Wszędzie będą występować nadzwyczajne cuda, ponieważ prawdziwa wiara zgasła i fałszywe światło oświetla świat. 

Biada Książętom Kościoła, którzy są tylko tym zajęci, aby zbierać coraz więcej bogactw, zachować swoją władzę i rządzić w pysze! 

Wikariusz Mego Syna będzie dużo cierpiał, ponieważ przez pewien czas Kościół będzie wystawiony na ciężkie prześladowania: to będzie czas ciemności; Kościół będzie przeżywał straszliwy kryzys. 

Ponieważ święta wiara w Boga poszła w zapomnienie, każda jednostka będzie się chciała sama prowadzić, stać nad podobnymi sobie. Zostaną obalone władze cywilne i kościelne, wszelki porządek i wszelka sprawiedliwość zostaną podeptane; będzie się widzieć tylko zabójstwa, nienawiść, zazdrość, kłamstwo i niezgodę, bez miłości do ojczyzny i do rodziny. 

Ojciec święty będzie dużo cierpiał. Będę przy nim aż do końca, aby przyjąć jego ofiarę. 

Niegodziwcy będą wielokrotnie nastawać na jego życie, nie mogąc zaszkodzić jego dniom; lecz ani on ani jego następca [na marginesie swego egzemplarza z Lecce Melania napisała w nawiasie następujące słowa: "który nie będzie długo rządził"] nie zobaczy triumfu Kościoła Bożego. 

Rządy cywilne będą wszystkie miały ten sam zamiar, którym będzie obalenie i zatarcie wszystkich zasad religijnych, aby zrobić miejsce dla materializmu, dla ateizmu, dla spirytyzmu i dla wszystkich rodzajów przywar. 

W roku 1865 będzie widać podłości w świętych miejscach; w domach zakonnych kwiaty Kościoła będą gniły a demon będzie udawał króla serc. Niech ci, którzy są głową wspólnot zakonnych, mają się na baczności wobec tych, których mają przyjąć, gdyż demon użyje całej swej przewrotności, aby do zakonów religijnych wprowadzić osoby oddane grzechowi, bo rozwiązłości i zamiłowanie do przyjemności cielesnych będą rozpowszechnione po całej ziemi. 

Francja, Włochy, Hiszpania i Anglia będą w stanie wojny; krew będzie płynąć ulicami; Francuz będzie walczyć z Francuzem, Włoch z Włochem; w końcu nastąpi ogólna wojna, która będzie straszliwa. Przez pewien czas Bóg nie wspomni ani Francji ani Włoch, gdyż Ewangelia Jezusa Chrystusa nie będzie już znana. Niegodziwcy rozwiną swą całą przewrotność; będzie się zabijać, będzie się masakrować nawzajem aż do wnętrza domów. 

Za pierwszym zamachem Jego błyskawicznego miecza góry i cała natura zadrżą z przerażenia, gdyż rozwiązłości i przestępstwa ludzi przenikną sklepienie Niebios. Paryż zostanie spalony a Marsylia pochłonięta. [Melania powiedziała: "Paryż zostanie spalony". Interpretowano to w roku 1870: "To będzie przez Prusaków", na co Maximin odpowiedział: "Nie, nie, to nie przez Prusaków Paryż zostanie spalony, lecz przez swój motłoch (canaille)" - przyp.tłum.]; wiele wielkich miast zostanie wstrząśniętych i pochłoniętych przez trzęsienia ziemi; będzie się sądzić, że wszystko jest stracone; będzie widać tylko zabójstwa, będzie słychać tylko szczęk broni i bluźnierstwa. 

Sprawiedliwi będą dużo cierpieć; ich modlitwy, ich pokuta i ich łzy wzniosą się do Nieba i cały lud Boży będzie prosić o wybaczenie i miłosierdzie i będzie prosić o moją pomoc i wstawiennictwo. Wówczas Jezus Chrystus przez akt swej sprawiedliwości i swego wielkiego miłosierdzia dla sprawiedliwych, rozkaże swoim aniołom, aby wszyscy Jego wrogowie zostali zabici. Za jednym zamachem prześladowcy Kościoła Jezusa Chrystusa i wszyscy ludzie oddani grzechowi zginą i ziemia stanie się jak pustynia. 

Wówczas nastanie pokój, pojednanie Boga z ludźmi; Jezusowi Chrystusowi będzie się służyło, oddawało cześć i chwałę; dobroczynność wszędzie zakwitnie. Nowi królowie będą prawym ramieniem Kościoła Świętego, który będzie silny, pokorny, pobożny, biedny, żarliwy i naśladowcą cnót Jezusa Chrystusa. 

Ewangelia będzie głoszona wszędzie i ludzie poczynią duże postępy w wierze, ponieważ będzie jedność między robotnikami Jezusa Chrystusa i ludzie będą żyli w bojaźni Bożej. 

Ten pokój między ludźmi nie będzie długotrwały: dwadzieścia pięć lat obfitych żniw pozwolą im zapomnieć, że grzechy ludzkie są przyczyną wszystkich kar, które przychodzą na ziemię. 

Prekursor antychrysta, ze swymi oddziałami z kilku narodów, będzie walczył przeciwko prawdziwemu Chrystusowi, jedynemu Zbawcy świata; przeleje wiele krwi i Będzie chciał zniszczyć kult Boga, aby siebie kazać uważać za Boga. 

Ziemię uderzą wszelkie rodzaje plag [oprócz pomoru i głodu, które będą powszechne]; będą wojny aż do ostatniej wojny, która będzie prowadzona przez dziesięciu królów antychrysta, którzy to królowie będą mieli ten sam zamysł i będą jedynymi, którzy będą rządzić światem. 

Zanim to nastąpi, będzie pewnego rodzaju fałszywy pokój na świecie; nie będzie się myślało o niczym innym niż o rozrywce; źli oddadzą się wszelkiego rodzaju grzechom; ale dzieci Kościoła Świętego, dzieci wiary, moi prawdziwi naśladowcy, wzrosną w miłości do Boga i w cnotach, które są mi najbardziej drogie. 

Szczęśliwe są dusze pokorne, prowadzone przez Ducha Świętego! Będę walczyć razem z nimi aż do chwili, gdy dojdą do pełni wieku. 

Natura domaga się pomsty względem ludzi i drży ze zgrozy w oczekiwaniu tego, co musi przyjść na ziemię zbrukaną grzechami. 

Drżyjcie, ziemio, i wy, którzy zajmujecie się służeniem Jezusowi Chrystusowi a którzy wewnątrz wielbicie samych siebie, drżyjcie; gdyż Bóg wyda was swemu wrogowi, ponieważ miejsca święte są w zepsuciu; wiele zakonów nie jest już domami Bożymi, lecz pastwiskami Asmodeusza i jego bliskich. 

Będzie to w tym czasie, gdy narodzi się antychryst z zakonnicy hebrajskiej, fałszywej dziewicy, która będzie miała łączność ze starym wężem, mistrzem nieczystości; jego ojcem będzie Biskup; rodząc się będzie pluł bluźnierstwa, będzie miał zęby; jednym słowem, będzie to diabeł wcielony; będzie wydawać straszliwe okrzyki, będzie czynił niezwykłe zjawiska, będzie się karmił tylko nieczystościami. 

Będzie miał braci, którzy, nie będąc wprawdzie jak on wcielonymi demonami, będą dziećmi złego; mając 12 lat, wyróżnią się swoimi dzielnymi zwycięstwami, które odniosą; wkrótce każdy z nich będzie na czele armii, wspomaganych przez legiony piekła. 

Pory roku się zmienią, ziemia będzie produkować tylko złe owoce, gwiazdy stracą swe prawidłowe ruchy, księżyc będzie odbijał tylko słabe czerwonawe światło; woda i ogień nadadzą kuli ziemskiej drgawkowe ruchy i straszliwe trzęsienia ziemi, które spowodują pochłonięcie gór, miast [itd.] 

Rzym straci wiarę i stanie się siedzibą antychrysta. 

Demony powietrza będą czynić wraz z antychrystem wielkie niezwykłe zjawiska na ziemi i w powietrzu, i ludzie się coraz bardziej zepsują. Bóg będzie się troszczył o swoich wiernych sług i ludzi dobrej woli; Ewangelia będzie wszędzie głoszona , wszyscy ludzie i wszystkie narody będą wiedziały o prawdzie! 

Kieruję pilny apel do ziemi: wzywam prawdziwych uczniów Boga żywego i królującego w niebiosach; wzywam prawdziwych naśladowców Jezusa uczłowieczonego, jedynego i prawdziwego Zbawcy ludzkości; wzywam moje dzieci, moich prawdziwych pobożnych, tych, którzy są mi oddani, abym ich prowadziła do mojego Boskiego Syna, tych, których niosę, że tak powiem, w swych ramionach, tych, którzy żyli moim duchem; wreszcie wzywam Apostołów czasów ostatecznych, wiernych uczniów Jezusa Chrystusa, którzy żyli w pogardzie dla świata i samych siebie, w ubóstwie i w pokorze, w czystości i w jedności z Bogiem, w cierpieniu i nieznani światu. 

Czas jest, aby ukazali się i przyszli oświecić świat. Chodźcie i okażcie się moimi drogimi dziećmi; jestem z wami i w was, oby tylko wasza wiara była światłem, które was oświeca w tych dniach nieszczęścia. Oby wasza żarliwość uczyniła was jakby zgłodniałych chwały i czci Jezusa Chrystusa. Walczcie, dzieci światła, wy, mała liczba, którzy widzicie; gdyż to jest czas czasów, koniec końców. 

Kościół będzie zaćmiony, świat będzie w osłupieniu. Ale oto Henoch i Eliasz przepełnieni duchem Bożym; oni będą głosić kazania z siłą Bożą i ludzie dobrej woli będą wierzyć w Boga i wiele dusz będzie pocieszonych, oni uczynią wielki postęp mocą Ducha Świętego i potępią błędy diabelskie antychrysta. 

Biada mieszkańcom ziemi! Będą krwawe wojny i głód; pomory i choroby zakaźne; będą okropne opady gradu; grzmoty, które wstrząsną miastami; trzęsienia ziemi, które pochłoną kraje; będzie słychać głosy w powietrzu; ludzie będą uderzać głową o mury; będą wołać śmierci a śmierć będzie z innej strony zadawała swe męki; krew będzie płynąć ze wszystkich stron. Kto będzie mógł zwyciężyć, jeśli Bóg nie skróci czasu próby? 

Przez krew, łzy i modlitwę sprawiedliwych Bóg da się zmiękczyć; Henoch i Eliasz zostaną zabici; Rzym pogański zniknie; ogień z Nieba spadnie i strawi trzy miasta; cały świat będzie dotknięty, gdyż nie wielbili prawdziwego Chrystusa, żyjącego wśród nich. Już czas; słońce się zaćmiewa; sama wiara będzie żyć. 

Oto już czas; otchłań się otwiera. 

Oto król królów ciemności. Oto bestia ze swymi podwładnymi, nazywająca siebie zbawcą świata. 

Wzniesie się z pychą w przestworza aby dojść aż do Nieba; będzie uduszony przez tchnienie świętego Michała Archanioła. Spadnie, i ziemia, która od trzech dni będzie w ciągłych zmianach, otworzy swe łono pełne ognia; on będzie pogrążony na zawsze ze wszystkimi swymi w wiecznych otchłaniach piekła. 

Wówczas woda i ogień oczyszczą ziemię i strawią wszystkie dzieła pychy ludzkiej, i wszystko będzie odnowione: Bogu będzie się służyć i oddawać chwałę.” (Objawienie i Wielka Tajemnica Matki Bożej w La Salette z dnia 19 września 1846 r., zebrał i przetłumaczył na język polski Karl-Aleksander Patuschinski, [w:] Internet - http://www.fortunecity.com/victorian /abbey/54/salette3.html (dostęp: 24.06.2000).

Proroctwo św. Malachiasza

W Polsce najpierw w odpisach, potem na kartkach powielaczowych broszur, wreszcie i prawdziwych książek krążyło (i krąży po dziś dzień) wśród ludzi tajemnicze proroctwo św. Malachiasza, którym się teraz zajmiemy. Na początek wyjaśnienie, tak naprawdę, to nie można w tym przypadku mówić o proroctwie (nie spełnia kryteriów), a jedynie o przepowiedni. Ponieważ jednak utarło się określenie "proroctwo", więc i ja go będę używał zamiennie z "przepowiednią".

Kim był św. Malachiasz? Poniższa nota biograficzna została zaczerpnięta nie z wyobraźni piszącego (niestety, w innych opracowaniach dotyczących świętomalachiaszowej przepowiedni, treść noty biograficznej czerpana jest przeważnie z wyobraźni piszących, aby "proroctwo", także przez nich wymyślone, uwiarygodnić i uczynić bardziej jeszcze tajemniczym), a z poważnego dzieła. Oprócz owej noty w cytacie znajdują się jeszcze krytyczne uwagi odnoszące się do przepowiedni św. Malachiasza, a ona sama zostanie dokładnie omówiona. 

„Malachiasz, święty (3 List.), prymas irlandzki, ur. 1094 w Armagh, w Irlandii, wśród ludu w barbarzyństwie pogrążonego, z możnych rodziców (...). W dzieciństwie wychowywany przez matkę, niewiastę pełną chrześcijańskiego ducha, wzrastał ustawicznie w bojaźni Bożej, przytym uczęszczał do szkoły, niemałe czynił w nauce postępy, tak, iż wszyscy podziwiali go, oraz uwielbiali. Wyszedłszy z lat dziecinnych, oddał się pod kierunek Imara, pobożnego ascety, który w pobliżu kościoła armgahańakiego wybudował był sobie celę i prowadził żywot surowy. Krok ten Malachiasza wzbudził najprzód zdumienie powszechne, a chociaż potem wielu poszło za jego przykładem, jednak przewyższył wszystkich w świątobliwości. Arcybiskup miejscowy (Celsus) uznał go godnym djakonatu, lecz prawie gwałtu potrzeba było użyć, żeby Malachiasza do przyjęcia święcenia nakłonić. Wyświęcony następnie (w 25 r. życia) na kapłana, z polecenia tegoż bpa nauczał lud, żyjący dotąd bez prawa, bez karności, prawie nie znający Boga, a nauczał gorliwie, wytępiał zwyczaje zabobonne, wprowadzał na ich miejsce po kościołach ustawy i zwyczaje ś. Kościoła rzymskiego, organizował zaniedbane nawet w katedralnym kościele śpiewy, nakłaniał do częstej i pilnej spowiedzi, do bierzmowania, do małżeństw, co wszystko albo mało było znanym, albo zupełnie zaniechanym. Żeby zaś przy zaprowadzaniu instytucji kościelnych nie zbłądzić i nie obrazić w czymkolwiek ducha Kościoła powszechnego, Malachiasz z błogosławieństwem duchownego ojca Imara, za pozwoleniem swego bpa, udał się do Lesmor, gdzie mieszkał bp Malchus. Mąż to był święty, rodem Irlandczyk, żył długi czas poprzednio w klasztorze Winton, w Anglii, zanim na stolicę w Lesmor został wyniesiony; przyświecał swej owczarni cnotą, nauką, i cudami. Malachjasz przebył u niego lat kilka i wrócił, gdy ci, którzy go wysłali, dłużej bez niego obejść się nie mogąc, napowrót go powołali. W rodzinnym miejscu Bóg mu przegotował nową pracę. Wuj jego oddał mu wszystkie swoje posiadłości, w skład których wchodził i Bangor, pod warunkiem, żeby przywrócił istniejący tamże (pod Bangor) niegdyś wielki klasztor. Malachjasz jako miłośnik ubóstwa, zatrzymał tylko niewielką, przestrzeń, resztę oddał komu innemu, a wziąwszy 10 braci, przystąpił z nimi do budowy klasztoru, którego został rządcą zarazem i regułą. Szczupła garstka braci pod jego zarządem coraz wzrastała; imię bowiem Malachiasza, którego Bóg już wtedy obdarzył łaską cudów, szeroko się rozeszło. Niedługo potem obrany został na wakującą od dawna stolicę biskupią w Connereth. Wymawiał się jak mógł od tego zaszczytu, w końcu jednak, posłuszny radzie swego ojca duchownego Imara i poleceniu arcybiskupa irlandzkiego Celsa, przyjął wybór (w 30 r. życia). Owczarnia, która się jego duchownej pieczy dostała, była w opłakanym stanie: ludzie wydawali się raczej dzikimi zwierzętami niż ludźmi; chrześcijanami byli z imienia tylko, z uczynków poganami; kapłanów była liczba niewielka, a i ci wśród takiej ludności nie mieli co robić; po kościołach nie słyszałeś ani nauk, ani śpiewu. - Każdego innego zraziłby taki stan diecezji; Malachiasz ufny w pomoc Pańską, jako dobry pasterz, nie najemnik, wziął się z całą, usilnością do naprawy złego. Ponieważ do Kościoła nikt prawie nie uczęszczał, on chodził po ulicach, i rynkach swej stolicy, po miastach i wioskach, szukając, żeby kogo pozyskać Chrystusowi. Podróż odbywał pieszo, z pewną liczbą swych uczniów. Pracę jego uwieńczył Bóg pomyślnym skutkiem: po pewnym przeciągu czasu lud zaczął się pozbywać swej dzikości; prawa barbarzyńskie zostały wyrugowane i zastąpione rzymskimi; miejsce zwyczajów zabobonnych zajęły obrzędy i zwyczaje kościelne; odbudowano kościoły, a w nich duchowieństwo sprawowało uroczyście sakramenta, do których pilnie i godnie przystępowano; ustało nałożnictwo; słowem, wszystko odmieniło się na lepsze. Na nieszczęście Irlandia podzielona była między kilka drobnych królów, wśród których prawie ciągle trwały spory i wzajemne najazdy. Jeden z takich królów najechał Connereth i spustoszył. Malachiasz z 30 przeszło uczniami musiał sobie szukać innego miejsca. To stało się powodem do założenia klasztoru w Ibrach. Malachiasz tu osiadł i przewodniczył braciom. Chociaż był biskupem i przełożonym, nie wahał się pełnić najniższych posług razem z innymi, skoro przyszła na niego kolej. Tymczasem umarł arcybiskup armaghański Cels, który Malachiasza był wyświęcił na diakona, kapłana i biskupa. Czując zbliżający się koniec, następcą po sobie wybrał św. biskupa z Connereth i o tej woli swojej zawiadomił duchowieństwo, biskupów, oraz możnych panów, zaklinając wszystkich na ś. Patryka, żeby się temu nie sprzeciwiali. Cześć ku temu św. Apostołowi Irlandii była tak wielka, że ustanowienie Celsa przyjęli; tylko pycha niektórych magnatów stanęła temu na przeszkodzie. Przez nadużycie stolica armaghańska już prawie od 15 pokoleń była dziedziczną w kilku rodzinach. Niektórzy poprzedników Celsa byli nawet żonatymi i bez żadnych święceń. Tacy metropolici stanowili biskupów także bez święceń, przenosili ich samowolnie z jednej stolicy na drugą, tworzyli nowe stolice, żeby dogodzić widokom prywatnym itp. W tym, między innymi, tkwiła przyczyna, że karność kościelna, upadła, religia poszła w poniewierkę, a obyczaje pogańskie wzięły górę. Cels, mąż dobry i bogobojny, ciężko nad takim stanem rzeczy ubolewał i sądził,, że najlepiej mu zaradzi, gdy Malachiaszowi następstwo po sobie zapewni. Lubo Malachiasz, jak nadmieniliśmy, prawie przez wszystkich arcybiskupem uznany został, stolicy jednak objąć nie chciał, już to przez pokorę już dla tego, że ją przemocą zajął niejaki Maurycy, popierany rodziny, które godność arcybiskupią za swoją dziedziczną uważały. Maurycy postępował jak tyran, nie jak biskup, a tym sposobem wszystkich dobrze myślących niejako zmusił nalegać na Malachiasza, żeby rząd metropolii w swoje wziął ręce. Przez 3 lata upierał się pokorny Malachiasz, pod pozorem, że nie może w pokoju tego dokonać, a zamieszek też przyczyniać nie chce; dopiero gdy zebrani na synod biskupi, tłumaczenie jego odrzuciwszy klątwą mu zagrozili, przyjął arcybiskupstwo pod warunkiem atoli, że skoro rzecz się odmieni na lepsze i pokój zostanie przywróconym, on do swej owczarni i ubóstwa. Biskupi na ten warunek się zgodzili i Malachiasz rozpoczął swoje urzędowanie; osiadł jednak nie w samym Armagh, lecz w bliskości, czekając, aż przywłaszczyciel sam ustąpi. Po dwóch latach Maurycy umarł nagle, miejsce jego zajął niejaki Nigellus, jako krewny, lecz biskupi z królem na czele postanowili Malachiasza uroczyście zainstalować. Żeby temu przeszkodzić, krewni Nigella ułożyli spisek: zaczajeni w lesie na przyległym wzgórzu, mieli wypaść nagle, gdy orszak będzie przechodził, i króla wraz z biskupem, oraz wielu innymi zamordować. Uprzedzony o zasadzce, Malachiasz udał się do bliskiego kościoła i, gdy się modlił, powstała burza, która cały plan sprzysiężonym popsuła: kilku z nich nazajutrz znaleziono spalonych wraz z drzewami, od piorunów zapalonymi, innych na pół umarłych, inni się rozproszyli. Gdy tym sposobem Bóg usunął przeciwników, Malachiasz objął spokojnie metropolitalną stolicę całej Irlandii (w 38 r. życia). (...) Po trzech latach bezustannej pracy, gdy Kościół odzyskał swobodę, gdy pokój i chrześcijańskie obyczaje przywrócone zostały, Malachiasz ustanowił po sobie na prymasostwie Gelazego, sam zaś wrócił do poprzedniej diecezji (...) Teraz pragnął Malachiasz utwierdzić wszystko powagą Stolicy Apostolskiej, chciał mianowicie dla stolicy armaghańskiej, jako prymacjalnej, oraz dla drugiej stolicy, którą poprzednik jego Cels wyniósł do godności metropolii, arcybiskupowi armaghańskiemu podległej, uzyskać palljusze. W tym celu udał się (1139) przez Szkocję, Anglię i Francję do Rzymu, po drodze zwiedzając znaczniejsze klasztory. Ze wszystkich najwięcej mu się podobało Clairvaux (...), gdzie zastał ś. Bernarda. W Rzymie bawił cały miesiąc, oddając się nabożeństwu w miejscach świętych, przy grobach męczenników. Papież Innocenty II często z nim rozmawiał, wypytywał o urządzenia irlandzkie, zwyczaje ludu, stan kościołów i t.p., zatwierdził nową metropolię, Malachiasza mianował legatem apostolskim na cały kraj (...) I teraz Malachiasz drogę swoją skierował na Clairvaux, gdzie zostawił na pewien czas czterech braci zakonnych, towarzyszów swej podroży, żeby się pod kierunkiem ś. Bernarda wykształcili i tegoż samego ducha zakonnego w irlandzkich klasztorach później zaszczepić mogli. (...) Chociaż godnością biskupa i legata Stolicy św. ozdobiony, Malachiasz żył jak najskromniejszy zakonnik; owszem, im więcej był wywyższanym, tym bardziej sam się poniżał: ubiór, stół i mieszkanie podzielał z zakonnikami, podróże odbywał prawie zawsze pieszo. Bóg obdarzył go łaską cudów jeszcze za życia, darem proroctwa i nawracania grzeszników. Życzeniem jego, zapewne z nieba natchnionym, było umrzeć w dzień Zaduszny i być pogrzebanym obok ś. Patryka, albo w Clairvaux, gdyby go śmierć zastała za granicą. Tak się też stało. Dowiedziawszy się, że na Stolicy św. zasiadł Eugeniusz III, uczeń ś. Bernarda, i chwilowo we Francji przebywał (Marz. 1147 - Maj 1148), mając także nadzieję, że on w udzieleniu palljuszów dla stolic irlandzkich będzie chętniejszym, wybrał się raz jeszcze w drogę do Francji. Była to ostatnia jego podróż. Jak poprzednio, tak i teraz drogę obrócił na Szkocje i Anglię. Tu spotkał przeszkodę niespodzianą: król bowiem, zostając w złych z Papieżem stosunkach, nie dozwolił Malachiaszowi wsiąść na okręt. Gdy Papież z Francji już wyjechał (ok. Maja 1148), przybył do Clairvaux. Tu w dzień ś. Łukasza (18 Paźdź.) po Mszy ś. zachorował i musiał położyć się w łóżko. Choroba z początku nie wydawała się groźną, wszyscy się pocieszali nadzieją, że niedługo przejdzie; tylko sam chory innego był zdania i na śmierć się z ochotą gotował przyjął ostatnie sakramenta z wielkim nabożeństwem, a ponieważ cały konwent przy tym akcie chciał być obecnym, Malachiasz powstał z łoża, o własnej sile przeszedł z piętra do dolnej sali, gdzie byli bracia zebrani, i po otrzymaniu Oleju ś. oraz Wiatyku, również o swej mocy na górę wrócił. W dzień Wszystkich śś. pod wieczór gorączka się wzmogła i on, jak przepowiedział, w dzień Zaduszny Bogu ducha oddał (2 List. 1148 r.), mając lat 54 (...) Ś. Malachiasz kanonizowanym był przez Pap. Klemensa III r. 1191. (...)

Temu to świętemu przypisywane jest proroctwo o Papieżach (Propheta de summis Pontificibus), poczynając od Celestyna II (1143-44) aż końca świata. Są to krótkie, bo po większej części w dwóch tylko wyrazach zawarte, symboliczne orzeczenia. Wszystkich jest 112 (...). O ile te symbole dotąd się sprawdziły, zawierają one: aluzje do herbu samego, np. Draco depressus, Klemens IV (1265-1268) mający w herbie orła, który w szponach trzyma smoka; Ex rosa leonina, Honoiusz IV (1285 - 87), mający w herbie lwa, który trzyma różę; Fructus Jovis jubavit, Juliusz II (1503 - 1513), którego herb jest dąb, drzewo Jowiszowe; Montium custos, Aleksander VII (1655 - 67) (...) ma w herbie górę o sześciu wierzchołkach i in;. - aluzje do herbu i imienia ojca: Leo Florentinus, Adrian VI (1522 - 23), herb lew, syn Florencjusza; - do herbu i nazwiska rodzinnego: De meliore sydere, Inocenty VII (1404 - 1406), Cosmatus de Melioratis, w herbie miał gwiazdę; Sus in Cribo, Urban III (1185 - 87) z rodu Cribellów, w herbie świnia; do herbu i imienia własnego: Amator Crucis, antypapież Feliks V, Amadeusz Ks. Sabaudzki, w herbie krzyż; do herbu i stanowiska poprzednio zajmowanego: Ensis Laurentii, Grzegorz VIII (1187), poprzednio kardynał tyt., ś. Wawrzyńca (po łac. Laurentego - przyp. A.S.), w herbie dwa miecze; De rosa Atrebatensi, Klemens VI (1342 - 52), w herbie róże, poprzednio biskup Arras; Bos albanus in portu, Aleksander VI (1492 - 1503), kardynał albański i portueński, w herbie wół; - do samego stanowiska: De cerva leone, Paweł II (1464 - 71), poprzednio komendariusz kościoła cerveńskiego, kardynał tytularny św. Marka (symbol jego lew); De capra et albergo, Pius II (1458 - 64), poprzednio sekretarz kardynałów: Capranica i Albergati; - inne aluzje odnoszą się do miejsca urodzenia samego, albo łącznie ze stanowiskiem poprzednio zajmowanym itp. Niekiedy, ale to rzadko, owe symbole malują charakter panowania: jak np. Crux de cruce, spełniło się na ś. Papieżu Piusie IX, bo ten ciągle dźwigał k r z y ż prześladowania ze strony domu sabaudzkiego (w herbie krzyż), który popierał rewolucję, w celu opanowania Rzymu i posiadłości Stolicy Apostolskiej. Kilka jest też takich, że nie wiadomo do czego ich stosować. (...) Proroctwo to pierwszy raz wydał r. 1595 Arnold Wion, benedyktyn, w nader dziś rzadkim dziele p. t. Lignum vitae, ornamentum et decus Ecclesiae, in 5 libros divisum, in quibus totius ss. religionis de Benedicti initia etc. Describuntur, Venet. 1595, part. I p. 307-311 (...) Obok tekstu zamieścił Wion wytłumaczenie o ile każde proroctwo się spełniło. To tłumaczenie dał mu Alfons Ciaconus, dominikanin; obejmuje ono pierwsze 74 proroctwa, od Celestyna II do Urbana VIII (...) Dzieło Wion'a przełożył na język niemiecki; Stengel (...), gdzie powtórzył proroctwo zwane, malachiaszowym. Z tegoż źródła przedrukowywali je inni (...) Przyczyny, dla których jedni odrzucają zupełnie to proroctwo, są mniej więcej te: 1) Nieprawdopodobnym jest, żeby ono aż do czasów Wion'a pozostało w ukryciu, gdyby rzeczywiście od Malachiasza pochodziło (...) 2) Ś. Bernard, który tak szczegółowo opisał żywot ś. Malachiasza i wspomina o nadanym mu przez Boga darze proroctwa, żadnych pisanych proroctw nie wymienia. 3) Proroctwo to miesza papieży prawych z widocznymi antypapieżami, żadnej między jednymi a drugimi nie czyniąc różnicy. 4) Sprzeciwia się słowom Ewangelii (...) że ostatnie chwile świata znane są samemu Bogu tylko. Dla tych powodów niektórzy do tego się posuwają, że utrzymują, jakoby przepowiednie o których mowa zmyślone zostały podczas konklawe r. 1590, przez stronników kardynała Simoncelli, a przez Wiona i Ciaconiego uznane zostały za malachiaszowe. Lecz nie mamy najmniejszej racji, żeby obu tym autorom zarzucać złą wiarę. Wion wspomina, że ogłasza to proroctwo z dawnego rękopisu i że czyni to na żądanie wielu. Więc było ono znane przed Wionem. Niesłusznie przeciwnicy twierdzą, że stronnicy kardynała Simoncelli je zmyślili; żaden bowiem z historyków ówczesnych, piszących o konklawe z r. 1590, nie wspomina, żeby ten kardynał był podawany na kandydata do tiary (papabilis). Na przytoczone zaś zarzuty można odpowiedzieć: Ze słów ś. Bernarda to tylko widać, że co Malachiasz ustanowił w obrębie porządku i karności kościelnej, jako legat Stolicy Ap., było ze czcią spisywane i to się rozchodziło; jeśli zaś proroctwo o papieżach napisał Malachiasz w Rzymie r. 1139, to ono łatwo mogło pozostać w ukryciu i być gdzie indziej nie znanym, zwłaszcza że w Rzymie mniej byli skorymi w uznawaniu tego rodzaju objawień, i stąd nic dziwnego, że dopiero Wion wydobył je z ukrycia. Dwa więc pierwsze dowody przeciwko autentyczności jego, oparte jedynie na milczeniu współczesnych, tracą swoja wartość, a tracą tym bardziej, że skądinąd nie są poparte ani wewnętrznymi, ani zewnętrznymi dowodami nieautentyczności. Owszem, za autentycznością może przemawiać język, noszący cechy łaciny z XII w. Nie upieramy się jednak za tym, że Malachiasz, nie kto inny, jest autorem. Dwa drugie dowody tyczą raczej prorockiej powagi, niż autentyczności. I tu również dowody przeciwników są słabe. Nie można bowiem zaprzeczyć, że przedmiot sam (los królestwa Bożego na ziemi) jest godnym objawienia, a to przede wszystkim winno być na uwadze. Że autor miesza antypapieżów z papieżami prawymi i że nawet pierwsi wprzód są przez niego wymienianymi niż drudzy (Wiktor IV, Kalikst III, Paschalis III przed Aleksandrem III; Klemens VII, Benedykt XIII i Klemens VIII przed Urbanem VI), to niczego nie dowodzi: jak w historii, tak i w proroctwie jedni obok drugich być muszą, bo jedni i drudzy wpływ na losy Kościoła wywierają; chronologicznego zaś porządku przestrzeganie nie należy wcale do warunków proroctwa i tego się od proroków nie wymaga. W cytowanych ustępach Ewangelii jest tylko mowa, że ś c i ś l e oznaczyć czas końca świata nie jest i nie będzie dane ludziom; nasz też autor tego nie czyni, roku ani dnia nie oznacza. Tak więc i przeciwko prorockiej prawdzie nic, ściśle mówiąc, zarzucić nie można. Owszem, dziwne a dosłowne sprawdzenie się jego na wielu papieżach jak tego wyżej podaliśmy przykłady, przemawiać się zdają na korzyść autora, że był rzeczywiście od Boga natchnionym do objawienia przyszłości. Jeżeli zaś niektórych jego części wytłumaczyć sobie nie umiemy, to pamiętać należy, że i w prorokach Starego Testamentu wiele jest tajemnic niezgłębionych, lub takich, którym najrozmaitsze tłumaczenie może być przypisywane. W każdym razie wolno nam w natchnienie autora wierzyć lub nie wierzyć, dopóki Kościół nie zawyrokuje.” (Encyklopedja Kościelna..., Warszawa 1880, t. XIII, s. 103-110).

Jako uzupełnienie powyższego cytatu koniecznie dodać należy, co proroctwo malachiaszowe mówi na temat papieży wieku XX i XXI, oraz ilu ich jeszcze - według niego - licząc od Benedykta XVI ma być do końca świata, wreszcie co głosi na temat ostatniego papieża, panującego w czasach końca świata.

Tym razem posłużę się dziełem Ks. Marcina Ziółkowskiego, w którym można znaleźć co następuje:

„Papieże z XX w. według tego proroctwa mają następujące przydomki: św. Pius X (1903-1914) - Ignis ardens (Ogień gorejący), Benedykt XV (1914-1922) - Religio depopulata (Religia spustoszona), Pius XI (1922-1939) - Fides intrepida (Wiara nieustraszona), Pius XII (1939-1958) - Pastor Angelicus (Pasterz Anielski), Jan XXII [(1958)-1963 - w nawiasach kwadratowych dodałem dane, których brakuje w cyt. dziele - A.S.] - Pastor et nauta (Pasterz i żeglarz). W świetle tej przepowiedni następni papieże mają przydomki: [Paweł VI (1963-1978)] - Flos florum (Kwiat kwiatów); [Jan Paweł I (1978)] - De mediate lunae (Ze środka księżyca); [Jan Paweł II (1978-2005)] - De labore solis (Z pracy słońca); [Benedykt XVI (2005-2013) - Gloria olivae (Chwała gałązki oliwnej) (albo chwała oliwki - przyp. A.S.). Wreszcie proroctwo to tak się kończy: In persecutione extrema sanctae Romanae ecclesiae sedebit Petrus Romanus II, qui pascet oves in multis tribulationibus, quibus transactis, civitas septicollis diruetur, et Judex tremendus iudicabit populum suum (W czasie ostatniego prześladowania świętego Kościoła Rzymskiego będzie zasiadał Piotr Rzymianin II [aktualnie panujący Franciszek I - 2013] (można tu zauważyć charakterystyczną zbieżność - pierwszym władcą Rzymu był Romulus, ostatnim cesarzem zachodniorzymskim był Romulus Augustulus; pierwszym papieżem rzymskim był św. Piotr Apostoł, ostatnim wg przepowiedni ma być Piotr Rzymianin II - przyp. A.S.), który będzie pasł owce wśród wielu utrapień, po przebyciu których miasto położone na siedmiu wzgórzach będzie zburzone, i straszliwy Sędzia będzie sądził lud swój).” (Ks. M. Ziółkowski, „Eschatologia”, Sandomierz 1963, s. 349-351).

Z powyższego wynika, ze obecny papież, Franciszek I jest ostatnim papieżem przed końcem świata i wielu czytelników może doczekać końca jego pontyfikatu.

Teraz chciałbym się zatrzymać na cytacie z „Eschatologii...” Ziółkowskiego, dotyczącym papieży XX-wiecznych, a konkretnie Piusa XI, którego pontyfikat przypadał na lata 1914 - 1922. Nosi on przydomek "Religio depopulata" - "Religia spustoszona". Nie można było chyba celniej scharakteryzować jego pontyfikatu. Czyż to właśnie nie podczas jego trwania religia na świecie rzeczywiście nie została spustoszona? Na te lata przypada I wojna światowa, rewolucja październikowa w Rosji i powszechna ateizacja świata. 

Niemniej ciekawym jest przydomek Jana Pawła I - "De mediate lunae" - "Ze środka księżyca", który porównuje tego papieża do meteorytu, który przelatuje i gaśnie, a według średniowiecznych wierzeń odrywa się właśnie ze środka księżyca. Istotnie, pontyfikat tego papieża można przyrównać do przelotu meteorytu, trwał bowiem od 26 sierpnia do 28 września 1978 roku...

Pontyfikaty papieży mają różny czas trwania, średnio jednak niezbyt długi. Za mojego kilkudziesięcioletniego życia panowało już sześciu Biskupów Rzymu. 

Tak w świetle zacytowanych wyżej objawień maryjnych, z Quito oraz z La Salette, jak i proroctwa Malachiasza, koniec świata zdaje się być tuż tuż. Warto by może zatem zastanowić się, jak też ma on wyglądać według źródeł pozabiblijnych?

Koniec świata - groza i przerażenie

A oto jak to sobie ludzie na przestrzeni wieków wyobrażali, a co - nie ma żadnego umocowania w Biblii, chociaż z pewnymi biblijnymi opisami doskonale koresponduje. Jak choćby z tym oto tekstem św. Piotra Apostoła:

„Dzień Pański nadejdzie jako złodziej i wówczas niebiosa z wielkim szumem przeminą, żywioły od żaru stopnieją, a ziemie i jej dzieła strawi ogień.” (2 P, 3, 10 - NP - Biblia, tzw. Nowy Przekład.)

Jakby w rozwinięciu powyższych słów, bardzo obrazowo czas ostatecznego kataklizmu jest opisany w przepowiedni przypisywanej św. Hieronimowi. Czy rzeczywiście wyszła ona spod jego pióra nie ma co do tego pewności, chociaż skądinąd wiadomo, iż święty ów zajmował się takimi kwestiami, ale wiadomo również, iż przypisano mu wiele pism, których autorem nie był. Tak czy inaczej, warto bliżej się przyjrzeć owej przepowiedni.

„Święty Hieronim, czyli Sophronius Eusebius Hieronymus to jedna z najznamienitszych postaci chrześcijaństwa pierwszych wieków, Ojciec i Doktor Kościoła. Podobno był Słowianinem. Urodził się między rokiem 321 a 346 w Strydonie (Stridon, Stridowa, Strigowa) na pograniczu panońsko-dalmackim. Jako młodzieniec pobierał nauki w Rzymie. Podróżował po Europie i Bliskim Wschodzie, wreszcie udał się na pustynię, gdzie wiódł życie pełne wyrzeczeń i umartwień i gdzie dużo pisał, a także wyuczył się biegle hebrajskiego. Przymuszony przez jednego z biskupów przyjął święcenia kapłańskie, ale nie pracował jako kapłan diecezjalny. Za największe jego osiągnięcie uchodzi przekład Pisma Świętego na język łaciński, zwany Wulgatą. Po pracowitym życiu zmarł w bardzo sędziwym wieku dnia 30 września roku 420.” (Encyklopedja Kościelna...,Warszawa 1875, t. VII, s. 280-290).

Zbigniew Przybylak, za XVII-wiecznym autorem Stanisławem Słowakowicem, powołującym się za św. Hieronima, takie podaje znaki i zjawiska towarzyszące ostatecznemu kataklizmowi:

„1. Morze i wszystkie rzeki podniosą się nad góry na cztery łokcie. 2. Wyniosłe w górę wody nie opuszczą swej wyniosłości nazajutrz (...) 3. Wszystkie ryby, wieloryby i inne monstra morskie zgromadza się w jednym morzu i tak będą ryczeć, beczeć, że ich głos pod Niebo rozlegać się będzie, czyniąc niejako nad grzesznym człowiekiem żałość, pokutę. 4. Wszystkie lasy i zioła będą się pocić krwawym potem. 5. Nastąpi generalne trzęsienie Ziemi tak wielkie, że wszystkie budynki upadać będą. 6. Będą skały i opoki padały i jedna o drugą wzajemnie obijać się będą. 7. Ptactwo i zwierz leśny drapieżny będą się koło ludzi łasić i z nimi bez szkody współżyć. 8. Ptactwo zleci się w jedno miejsce z całego świata. A to przyczyni się do większego zatroskania i zakłopotania grzesznych ludzi, którzy się tym trapić będą, że i biedne ptactwo czując sąd boży lepiej sobie radzi aniżeli człowiek. 9. Pagórki wysokie i góry będą się równały z ziemią. 10. Ludzie wychodzić będą z głębokich jaskiń, w których się pokryli, chcąc się przed tak strasznymi rzeczami na świecie uchronić. 11. Gwiazdy będą z Nieba spadały (...) 12. Lud wszystek będzie nagle wymierać. 13. Niebo i ziemia odnowią się przez ogień. 14. Wszyscy umarli z grobów powstaną i będą oczekiwać na dzień sądny.”

Podaje też, za „Złotą legendą” Jakuba de Voragine, inną wersje przepowiedni św. Hieronima, którą przytacza Władysław Kopaliński. Jest to piętnaście znaków, pojawiających się w ciągu kolejnych piętnastu dni poprzedzających Sąd Ostateczny, które - rzekomo - miał święty odnaleźć w jakichś pismach hebrajskich. A oto one:

„1. Morze wzniesie się na 15 łokci. 2. Morze opadnie. 3 Potwory morskie ukażą się i zaryczą. 4. Morze się zapali. 5. Z roślin wydzieli się krwawa rosa. 6. Budynki runą. 7. Kamienie rozpękną się i będą tłuc o siebie. 8. Wystąpi trzęsienie ziemi. 9. Wyrówna się ziemia. 10. Ludzie wyjdą z pieczar i będą się błąkać bez słowa. 11 Kości powstaną z grobów. 12. Spadną gwiazdy. 13. Wszystko co żywe umrze. 14. Niebo i ziemia zapłoną. 15. Będą nowe niebo i nowa ziemia, a wszyscy zmartwychwstaną.”

Zastanówmy się przez chwilę - oczywiście będą to tylko do niczego nie zobowiązujące spekulacje - cóż to może być za wydarzenie, które spowoduje owo potworne trzęsienie ziemi, wzburzenie wód w oceanach, zalanie przez nie obszarów przybrzeżnych i nisko położonych, a wreszcie powszechny pożar?  

Odpowiedź nasuwa się - mimo woli - sama. Może tu chodzić tu o serię wybuchów jądrowych o niezwykłej mocy rażenia. Oczywiście to tylko niczym nieuzasadnione domniemanie, ale chyba można je brać pod uwagę.

Czy umarli mogą objawiać się żywym?

Oczywiste i zrozumiałe będzie, że po śmierci ciała łączność pomiędzy duszą osoby zmarłej, a ludźmi żyjącymi zostaje przerwana raz na zawsze, oczywiście w wymiarze doczesnym, materialnym. 

Świat żywych i świat umarłych są oddzielone od siebie tak dalece jak istnienie w czasie, od istnienia w wieczności.

Czy Pan Bóg w pewnych szczególnych przypadkach nie zezwala duszom czyśćcowym - w jasno określonym celu, mającym bez wątpienia także i dobro duchowe (a nawet i doczesne) żyjących - kontaktować się z tymi ostatnimi?

Kościół głosi, że "nie nam wnikać w Boże zamysły, nie nam osądzać Boże decyzje", niemniej jednak od wieków całych literatura pobożnościowa pełna jest opisów spotkań dusz ludzi zmarłych z ludźmi żyjącymi. I dotyczyło to zarówno tych dusz, które prosto dostawały się do nieba, jak też tych skazanych na pokutę w czyśćcu, jak i wreszcie potępionych na wieki i strąconych w czeluści piekielne.

Teologowie informują nas, że ani cuda, ani objawienia (z dopuszczenia Bożego) - w tym również i dusz czyśćcowych - nie mają miejsca po to, aby nam dostarczać sensacji i rozrywki. Stanowią one niepodważalne fakty, a to, że Bóg na nie zezwala, ma głębsze podłoże, mające na celu nasze duchowe dobro, jak również przypomnienie nam o spoczywającym na nas obowiązku pomocy duszom cierpiącym w czyśćcu.

Opowieści o duszach pokutujących na cmentarzach, w starych zamczyskach, kościołach, czy klasztorach, obecnie uznano za bajki nie tylko bałamutne, ale i szkodliwe dla żyjących wiernych. Wszakże przecież, pytają niektórzy teologowie: czy czyściec to stan dusz, miejsce, w którym przebywają, czy może też i jedno i drugie? Czy z absolutną pewnością można wykluczyć, iż kary czyśćcowe nie mogą być odbywane także i na ziemi, tyle że może w jakimś innym wymiarze, różnym od znanego nam materialnego?

Sądzę, iż warto by czytelnik zapoznał się z garścią przykładów mówiących o objawieniu się dusz czyśćcowych ludziom żyjącym, bądź też o innych formach kontaktów umarłych z żyjącymi.

Wszystkie owe przykłady zostały zaczerpnięte ze dawnej literatury pobożnościowej, niczego ani nie zmyśliłem, ani nie dodałem od siebie, miejscami tylko uwspółcześniłem język, by stał się w pełni zrozumiały dla dzisiejszego Czytelnika.

Wedle tych opowieści świat żywych i świat umarłych jest o wiele bliższy, niż by się to nam mogło wydawać na podstawie obserwacji otaczającej nas rzeczywistości.

Teraz czytelnik będzie miał możność zaznajomienia się z powszechnymi aż do początku XX wieku wierzeniami o dość baśniowym charakterze. Niemniej opowieści owe odcisnęły ogromne piętno na katolickiej mentalności, to one w znacznej mierze kształtowały wiarę i prostych ludzi, i szlachty, księży i zakonników. Wszak to spod piór tych ostatnich wychodziły opowieści mniej lub bardziej fantastyczne, budzące w naszych przodkach grozę i lęk przed czyśćcem. Celowo przytoczyłem tak wiele z tych opowieści, by czytelnik miał rozeznanie za co można trafić do czyśćca, a także za co i jak tam cierpieć.

Zapoznanie się z tymi opowieściami jest ważne również i z innego powodu: otóż Kościół nie zabiera oficjalnego stanowiska w kwestii oczyszczania się z grzechów dusz w czyśćcu cierpiących. Dlatego ową lukę wypełniała tego rodzaju literatura pobożnościowa:

OPOWIEŚCI O OBJAWIANIU SIĘ DUSZ CZYŚĆCOWYCH

Dbałość o duszę

Zasłużony pisarz Walenty Wielogłowski opowiada: "Piotr Gamrat, biskup krakowski, z życia i pokuty do św. Magdaleny był podobny. Za młodu, świeckim będąc, życie prowadził rozpustne, mając do swoich swawoli towarzysza i przywódcę niejakiego Kurosza czyli Kurozwańskiego. Z czasem jednak tknięty łaską Ducha św. dawne życie porzucił i kapłanem został. Doszedł do godności biskupa krakowskiego. Dla ubogich był miłosiernym, że na każdy dzień stu ich swoim chlebem żywił, i za nim chodziły zawsze dwa wozy naładowane kożuchami i inną odzieżą. Więc gdy kogo obdartego albo od zimna drżącego na drodze spotkał, nie tylko go przyodział, ale i obdarował. Raz w wigilię święta jakiegoś wybierał się na nieszpory do kościoła; w pokoju tedy sam siedząc, czekał, rychło mu dadzą znać, że czas już nadchodzi. 

Tymczasem stanęła przednim postać znajomej mu osoby, a mianowicie owego Kurosza, dawno już zmarłego. Zrazu począł się lękać, ale przyszedłszy do siebie, pytał Kurosza skąd przychodzi. Odpowiedział: Żyję i daleko szczęśliwszym życiem niż wy. - Gamrat na to: Czy może być, abyś ty był zbawionym, któryś życie tak sprośne prowadził, o czym i ja wiem? Wtedy Kurosz odpowiedział. W młodym wieku będąc w cudzych krajach, byłem w towarzystwie takiego, który bluźnił i lżył Matkę Boską, a ja zdjęty gorliwością o Jej honor, ująłem się i dzielnie broniłem. W dalszym życiu nigdy mi ta rzecz na myśl nie przyszła, aż wtenczas, gdy dusza moja z ciałem się rozstawać miał. Gdy słusznie sądu Bożego się lękałem, stawa przede mną Najśw. Panna z orszakiem aniołów i rzuciwszy na mnie okiem miłosierdzia rzekła; Czyliż mój żołnierz, obrońca honoru mego ma zginąć? Wstawiła się tedy Najśw. Panna za mną do Syna swego. a gdy się to stało, wzięła mnie skrucha serdeczna z obrzydzeniem dawnych nałogów. Prosiłem już nie ustami, ale sercem swoim o miłosierdzie Boskie i przyjął Bóg żal mój i gdym w nim skonał, nie potępił duszy mojej, ale ją między wybranych swoich policzył. Teraz mnie do ciebie posłał, żebym cię o bliskim życia schyłku przestrzegł. Tyle twoja litość nad ubogimi przed majestatem Bożym sprawiła, że ci miłosierdzie Boże zjednała. Wiedz, że za sześć miesięcy pewnie się z tym światem rozstaniesz. Masz więc jeszcze czas pokuty i przejednania Boga - To wyrzekłszy, zniknął z oczu Gamrata, a on zlawszy się łzami, szczerze o poprawie życia i pokucie myśleć począł i nikogo tego dnia do siebie nie dopuszczając, nierychło potem poufałym sobie powiedział, co się z nim stało".

Oddał się cały pokucie i w sześć miesięcy potem (w r. 1545), jak mu przepowiedzianym było, zszedł z tego świata. („Co warta dusza. Karta z życia Siostry Dominiki, Szarytki, z czasów wojny francusko-pruskiej w 1870 roku”, Nakład i własność SS. Loteranek. Warszawa 1930, s. 23-26).

Pamięć dusz o nas

Ks. Jezuita Mrowiński pisze: "W gnieźnieńskim powiecie znajduje się wieś Czeszewo, która przed kilkudziesięciu laty należała do radcy sądowego śp. Szumana. Stracił on w późnym już wieku małżonkę i zamieszkał sam jeden, bo był bezdzietnym, dość obszerny dwór staropolski. Dwór ten był stawiany, jak prawie wszystkie dawniejsze, z drewna i miał tę nierzadką na owe czasy osobliwość, że będąc pokrytym słomą, zaciekał, ile razy deszcz padał. W kilku miejscach pokoju stawiano talerze na łóżkach, szafkach itd. dla chwytania przeciekającej wody. Oczywiście, że sufity i belki bardzo na tym cierpiały. - W kilka tygodni po śmierci żony, pan radca spał sobie najsmaczniej, nagle budzi się i widzi we drzwiach, prowadzących do drugiego pokoju, nieboszczkę, żonę swoją, która patrząc nań uprzejmie, kiwa palcem, żeby wstał i do niej się zbliżył. Zbudzony zapalił świecę, ale nic nie widząc, nie fatygował się, mruknął sobie : "imaginacja!" zgasił świecę i zasnął. Po chwili ta sama postać żony w tym samym miejscu jemu się pokazuje i tak samo jak przedtem na niego kiwa. Radca zapalił świecę, ale że widzenie znikło, a on bardzo trzeźwym człowiekiem i w żądne strachy nie wierzył, zgasił światło i usnął. Po chwili pokazuje mu się zmarła żona po raz trzeci w tym samym miejscu i kiwa nań z wielką usilnością. Radcy było tego już za wiele, zapalił świecę, wdział na siebie szlafrok i wychodzi do drugiego pokoju, dokąd weszła żona; świeci, szuka, nie ma nikogo. Kiedy zmieszany trochę już się wraca do sypialnego pokoju, wtem słyszy łoskot i krach łamiących się belek, spadającego sufity, który zdruzgotał łóżko i wszystko, co było w sypialnym pokoju. Z przestrachu upadł na ziemię, chmura kurzu zaległa salę, w której się znajdował. Wkrótce jednak przyszedł do siebie, a następnie opowiedział wszystkim to dziwne zdarzenie, o którym i ja słyszałem od jego bratanków, powszechnie szanowanych w Księstwie Poznańskim obywateli, z których jeden był prezesem Koła sejmowego polskiego w Berlinie. (Tamże).

Cuda miłosierdzia Bożego za przyczyną dusz czyśćcowych

Wilhelm Freyszen, sławny księgarz w Kolonii, otrzymawszy dwie znakomite łaski od Boga, w roku 1649, przez przyczynę dusz czyśćcowych napisał list do Ojca Jakuba Monfort, gorliwego szerzyciela nabożeństwa za zmarłych, przez wydanie książki pod tytułem: „De misericordia defunctis exhibenda”. List ten poddajemy w całości.

„Piszę do Was, mój Ojcze, aby Wam oznajmić o dwojakim cudzie, którego doznałem z miłosierdzia Bożego, to jest uzdrowienie mojej żony i mojego syna. W dni świąteczne sklep mój zwyczajnie jest zamknięty; mając tedy więcej czasu, zabrałem się do czytania książki o nabożeństwie za dusze czyśćcowe, której wydrukowanie łaskawie mi powierzyć raczyłeś. Gdybym jeszcze był zajęty tym czytaniem, oznajmują mi, że moje dziecko, czteroletni chłopczyk, ciężko zachorował; po kilku dniach tak mu się pogorszyło, że doktorowie nie mieli żadnej nadziei wyleczenia go, i już czyniono przygotowania do pogrzebu. W ciężkiej boleści mojej, zwróciłem się do Boga i przyszła mi myśl, że może go uratuję, czyniąc ślubna korzyść dusz czyśćcowych. Nazajutrz rano idę do kościoła i gorąco proszę Pana Boga, aby mnie wysłuchał, obowiązując się ślubem rozdać darmo sto egzemplarzy tej książeczki zachęcającej do miłosierdzia nad Kościołem cierpiącym, a rozdać je kapłanom i zakonnikom, aby z większym pożytkiem wypełnione były praktyki, które tam są wskazane.

Byłem pełen nadziei. Gdym wrócił do domu, znalazłem lepiej syna mojego; prosił o posiłek, chociaż od kilku dni nie mógł przełknąć ani kropli wody. Nazajutrz zdrów był zupełnie, wstał poszedł na przechadzkę, jadł, jakby nigdy nie chorował. Przejęty wdzięcznością starałem się jak najprędzej dopełnić mego przyrzeczenia. Poszedłem do księży, prosiłem, aby ze stu egzemplarzy wzięli dla siebie, ile zechcą, a resztę, żeby sami rozdali kapłanom, zakonnikom, klasztorom; aby dusze czyśćcowe, moje dobrodziejki, miały z ich modlitwy ratunek..."

(Tenże sam człowiek za wstawiennictwem dusz czyśćcowych wyprosił uleczenie śmiertelnie chorej żony, pomijam ów opis, jako bardzo podobny do poprzedniego). (A. Morawski, „Cuda i łaski Miłosierdzia Bożego oraz Nowenna za dusze w czyśćcu cierpiące”, Warszawa 1892, s. 12-14).

O żołnierzach po śmierci o wspomożenie proszących

Około Roku Pańskiego 1078, nieopodal Wormacji, przez wiele dni i nocy obserwować można było wielkie dziwy. Oto wielka ilość zbrojnych - jednych pieszych, innych zasię konnych, pokazywała się okolicznym mieszkańcom, zgiełk czyniąc. A zdawało się jakby zastępy owe wychodziły z pobliskiej góry.

Zdarzenie to wzbudzało ni tylko zdziwienie, ale i strach. Znalazł się jednak przecież mnich pewien, mieszkaniec Lunxurgeńskiego klasztoru, który wespół z kilkoma towarzyszami, zawiesiwszy sobie na szyi krzyż, wyszedł odważnie owym zbrojnym na spotkanie.

Skoro ich zagadnął kim są, skąd się tutaj wzięli i czego by żądali, usłyszał takową odpowiedź:

- Nie jesteśmy nocnym przywidzeniem, ani też żywymi ludźmi, lecz duszami, które niegdyś na tym świecie możnym panom służyły. Przed wielu laty w tym właśnie miejscu, w srogiej bitwie śmierć ponieśliśmy.

- A ponieważ bezbożny żywot pędziliśmy, karę teraz cierpieć musimy.

- Patrz na nas. Ubiór, zbroja, oręż, konie, które nam za życia służyły i niejednokrotnie były powodem grzechu, po śmierci stały się przyczyną straszliwych mąk. Wszystko co teraz widzicie około nas, wszystko to jest dla nas ogniem, który nas pali, aczkolwiek wy go swymi śmiertelnymi oczyma nie widzicie.

A gdy zakonnik pytał, czy żywi mogą im jakoś pomóc i poratować, od tej samej duszy żołnierza usłyszał:

- Postami i modlitwami, a osobliwie ofiarami Ciała i Krwi Pana Jezusowej ratowani być możemy i o to prosimy.

Skoro skończył mówić, cała rzesza duchów jednym głosem zawołała po trzykroć:

„ - Módlcie się za nami!"

I zaraz się zdało, jakby się wszyscy oni w ogień obrócili, a i góra sama, jakby ogniem gorzała, po niebie przetaczały się grzmoty, a korony drzew wydawały wielki szum. (Ioan. Trithe. in Chron. Anno Domini 1098. („Zwierciadło przykładów”: Więcej niźli Pięćdziesiąt Pisarzów, pobożnością, nauką, y starowiecznością przezacnych: także z rozmaitych Historyi y Traktatów Kościelnych wyjęte, przez iednego nie mianowanego, ktory żył około Roku Pańskiego 1480. Po tym przez X. Jana Maiora Societatis Iesu, dowodem samych Autorów obiaśnione: tudzież też więcej niźli stem i sześćdziesiąt Przykładów rozszerzone. Po tym z X. Antoniego Dauroulciusa Societatis Tesu, który wielce znamienitą Księgę Flores Exemplorum abo Catchechismum Historialem, wydał, szeroko rozwiedzione. Y naostatek Przez X. Symona Wysockiego Societatis Iesu kapłana, na Polskie znowu przełożone y sporządzone. Każdy nowy Tytuł y Przykład z gwiazdką iest naznaczony, y do swych Tytułów y materyi, porządkiem abecadła Polskiego na mieyscu swym położony. Z dozwoleniem Starszych. Cum Gratia et Priuilegio S.R.M., w Krakowie, w drukarni Macieia Andrzeiowczyka, Roku Pańskiego 1624, s. 269). 

O zakonniku, który za niedbalstwo w modlitwie do czyśćca trafił

W Konwencie Poczęcia Najświętszej Panny w Parmie, roku 1541, umarł uważany przez wszystkich za nadzwyczaj świątobliwego ojciec Jan de Via.

Za życia przyjaźnił się on z równie nabożnym zakonnikiem, z bratem Ascentiusem.

Skoro po śmierci Jana Ascentius przez kilka dni trwał na modlitwie za spokój duszy swego przyjaciela, naraz ogarnęła go jasność wprost nie do opisania, a z owej jasności wyłoniła się postać zmarłego.

Tak straszny lęk zdjął Ascentiusza, że nie mógł wydusić z siebie ani jednego słowa. Ponieważ zjawisko to ciągle trwało, w końcu oswoiwszy się z nim nieco i wziąwszy na odwagę, zapytał, czego by umarły żądał od niego.

Ten zaś ozwał się w te słowa:

- Mimo świątobliwego życia, żarliwych modlitw, postów i pokut zaniedbywałem odmawiać Officium za umarłych. I chociaż Pan Bóg w miłosierdziu swoim mnie nie potępił, to jednak nie pierwej osiągnę chwałę wiekuistą i przekroczę bramy raju, aż wy żyjący w tym klasztorze dopełnicie tego, czegom ja nie dopełnił.

Po wyrzeczeniu owych słów, widzenie znikło.

Przestraszony i niemniej przejęty brat Ascentius powiadomił o zaszłych zdarzeniu gwardiana, a ów, nie zwlekając, zarządził to, o co prosiła pokutująca dusza ojca Jana de Via.

Po niejakim czasie tenże ostatni znów się ukazał swemu przyjacielowi, tyle że tym razem w daleko większej jasności, dziękując za spełnienie przedłożonej mu prośby, która dla umarłego miała tak kolosalne znaczenie. (Tamże, s. 270).

Godzina w czyśćcu zdaje się wiecznością

Pewien zakonnik umierając prosił, aby opat podobnie tak jak wszystkich ten padół opuszczających, zaopatrzył go na śmierć świętymi sakramentami i dał mu rozgrzeszenie.

Ponieważ opat koniecznie musiał właśnie w tym czasie na pewien okres opuścić klasztor, nie przypuszczając, że mnich ów rzeczywiście prędko umrze, rzecz całą postanowił odłożyć do swojego powrotu.

Pech sprawił, iż pod nieobecność opata konający rozstał się z tym światem. 

Skoro opat powrócił, ciało umarłego nie było jeszcze pogrzebane. Opat zaś udawszy się do kościoła, ze smutkiem myślał, że nie spełnił prośby umierającego, narażając go przez to na cierpienia po przekroczeniu progu żywota.

Tak się jednak złożyło, że mnich ów umarł obciążony jedynie grzechami lekkimi, więc nie zasługiwał na wieczne potępienie i nie mógł być strącony do piekła ognistego.

Ze szczególnego pozwolenia Bożego pozwolono umarłemu objawić się bolejącego nad jego losem opatowi, a gdy ów go ujrzał, umarły jął się domagać od niego przyobiecanego rozgrzeszenia i wyznaczenia stosownej pokuty.

Opat nie wiedząc, co by za pokutę dać nieboszczykowi, rzekł:

- Jako zadośćuczynienie za twoje przewiny, masz przebywać w czyśćcu do momentu, aż twoje ciało zostanie pogrzebane.

Skoro to umarły usłyszał, tak okrutnie i tak rozpaczliwie krzyknął, że głos jego po całym opactwie się rozległ.

- Och! Ty niemiłosierny człowiecze! Skazałeś mnie na tak długie męki. Rozkazałeś mi tak długo trwać w ogniu, gdzie upływa zgoła inaczej niż w doczesności, a minuta równa się wiekom całym. 

To wykrzyknąwszy - zniknął. (Collector Speculi huius). (Tamże, s. 270-274).

O ciężkości mąk czyśćcowych

Był pewien zakonnik dominikanin, nader pobożny i świątobliwy, który wielce się przyjaźnił z jednym minorytą.

Pewnego razu, podczas rozmowy dotyczącej wieczności i bytawania po śmierci w nowej rzeczywistości, niebacznie sobie obiecali, że (jeżeli taka by była wola Pańska), który z nich pierwszy z tego świata zejdzie, objawi się temu, który jeszcze pomiędzy żywymi się ostanie i o swoim stanie mu oznajmi.

Umarł tedy jako pierwszy franciszkanin minoryta, a po upływie kilku dni, gdy dominikanin był w refektarzu, ukazał mu się umarły, i gdy ze sobą przez chwilę rozmawiali, niektóre mu rzeczy bardzo dziwne, a dotyczące przyszłego żywota, powiedział, a w końcu i to, iż doświadcza niezmiernie ciężkich mąk czyśćcowych.

Na potwierdzenie tejże prawdy, położył rękę na stole i zaraz wypalił nią ognisty, głęboki ślad, który po dziś dzień w Amoreńskim Konwencie można oglądać, na dowód, że istnieje życie po śmierci, i że w tym życiu - kto winien - musi się wypłacać Boskiej sprawiedliwości. (Antonius Senensius in Chronico Praedicatorum ad annum 1218, pag. 32) (Tamże). 

Czyściec według św. Franciszki Rzymianki

Ogień czyśćcowy różni się wielce od ognia piekielnego. Ten ostatni przedstawia się św. Franciszce jako płomień czarny; ogień w czyśćcu jest jasny i czerwony. Widzi ona - nie w czyśćcu, ale na zewnątrz - anioła stróża po prawej, szatana kusiciela po lewej stronie. Anioł stróż przedstawia Bogu modły ofiarowane przez żyjących za dusze w czyśćcu cierpiące. Co do modlitw ofiarowanych za te dusze, które sądzimy być w czyśćcu, a których tam nie ma, przeznaczenie ich według św. Franciszki jest następujące: Jeśli dusza, którą sądzimy być w czyśćcu, jest w niebie i modlitw naszych nie potrzebuje, modlitwa idzie na pożytek innych dusz w czyśćcu pozostających, a także na pożytek tego, który modły zanosi; jeżeli dusza, którą sądzimy być w czyśćcu jest w piekle, modlitwa za nią zaniesiona idzie całkowicie na pożytek osoby modlącej się i nie rozdziela się na inne dusze jak w razie poprzednim.

Św. Franciszka widzi w czyśćcu trojakie pomieszczenie, niejednakowo straszne i bolesne. Te części dzielą się jeszcze na oddziały. Wszędzie kara jest ustosunkowana do grzechu, do jego rodzaju, przyczyn, skutków i innych okoliczności. (E. Hello, „Oblicza świętych”, Warszawa 1910, s. 57).

Czyściec w opisie s. Joanny á Jesu Maria

Prowadzono mnie też wpośród czyśćca. Są tam równie okropne męki i utrapienia jako i indziej, z tą jednak różnicą, że miejsce to jest miejscem pokoju, a nie złorzeczenia; bo tu Pana Boga nie przeklinają, i owszem, chwalą i błogosławią. To zaś najcięższe jest, co cierpią, że zatrzymani są, i Pana Boga nie widzą jeszcze. Wreszcie insze wszystkie męki prawie też są, jakom pierwej w piekle wspominała. O, gdyby to niektórych ludzi napomnieć i nastraszyć mogło! którzy grzechy niektóre lekce sobie ważą. Odpowiadają, kiedy się im o tym mówi, że Bóg nie jest takim jako my skrupulantem. O jak nie dobrze wiadomi są co się na tamtym świecie dzieje! wszystkie tam ściśle roztrząsają tak dalece, iż dziwna zgoła zdałaby się rzecz widzieć, gdyby wolno było, co się tam dzieje, keidy surowie jedno słówko wolniejsze dla żartu wyrzeczone karzą. („O żywocie Wielebney Panny siostry Ioanny á Jesu Marya”, druk XVII lub XVIII wieczny, brak karty tytułowej. s. 67).

Jako błogosławiona s. Joanna á Jesu Maria duszom czyśćcowym pomagała

Błogosławiona Joanna bardzo była litościwa i miłości wielkiej ku bliźnim. Do tego oczyma widziała i sama doznała okrutnych mąk czyśćcowych [ za życia w ciele, na ziemi - przyp. A.S.], a uważała też że w onych mękach będące dusze były przyjaciółkami Boga i w tejże łasce zostawały. Dlatego (...) politowanie miała nad zatrzymaniem ich w onym więzieniu, i nic bardziej nie miała we staraniu, jako aby onych z tego więzienia na wolność wyzwolić, torując im drogę do wiecznej chwały. Utrapienia, umartwienia, boleści i pokuty jej do tego jedynie zmierzały, aby przez takowe dobre uczynki (..) ratować dusze z mąk czyśćcowych (...) mogła. (...) [Dusze czyśćcowe] Joannę na wszystkich miejscach oblatywały jako kurz promienie słoneczne i chodziły za nią, gdzie się tylko obróciła. Odnajmowała każdą [z dusz] oblubienicy Chrystusowej, jak długo i na wiele lat do czyśćca jest naznaczona, oraz i męki które ponosiła. Obstępowały czasem ją i ogniem, silnie przypalały tak, iż wszystkie jej ciało z ciężkim bólem gorzało, i kości się paliły. Z tej tedy przyczyny i doświadczenia osobistego srogich mąk czyśćcowych, tym pilniej i silniej modliła się za dusze w czyśćcu będące. Kiedy raz Chrystus Pan oblubienicy swej niebezpieczeństwo królestwa tego [hiszpańskiego ? - przyp. A.S.] dla ciężkich i różnych grzechów przed oczy przedłożył, tak usilnie turbowała się o to i starała przebłagać Majestat Boży, iż o duszach w czyśćcu będących zapomniała. Przyszedł tedy Piątek Wielki, gdy wszystkie klasztoru tego siostry odprawowały Męce Bożej, rozpamiętywając uroczyste nabożeństwo. Ksieni pierwsza dusze w czyśćcu będące siostrom swym polecała. Joanna tego nie usłyszawszy dobrze, pyta się jednej siostry co pani ksieni mówiła. Gdy zaś dowiedziała się, że dusze w czyśćcu będące zalecone są ich modlitwom, rzekła: "- Insze i pilniejsze dla nas potrzeby są: błogosławione dusze są na miejscu bezpiecznym, niech nieco poczekają. Tylko co to Joanna wymówiła, zaraz uczucie żelazną ręką ognistą, która całe ramię jej objęła i prawie spaliła, tak iż z bólu wielkiego bardzo zawołała: " - Gorę! Palę się!" Trwała ta męka przez czas niemały. Na ten czas doświadczeniem samym za sprawiedliwym dopuszczeniem Bożym poznała, iż na całym świecie większej potrzeby nie masz, nad potrzeby dusz w czyśćcu będących. 

Nad to zawsze jej Bóg objawił srogość i rozliczność mąk czyśćcowych, i onę do cierpienia i modlenia się za te dusze pobudzał. (...) [Urban VIII papież] skoro zszedł z tego świata, zaraz dzień zejścia jego S. Joannie był objawiony, i ona dosyć czyniąc powinności swoje, do których się zobowiązała, usilnie o wyzwolenie duszy jego modlitwami swymi starała się z czyśćca go wydobyć. Pokazał się jej sam papież, ale zewsząd tak wielkimi ogarniony mękami, iż stanu jego duszy poznać nie mogła. Nie przestawała za niego gorąco i płaczliwie modlić się, bijąc się dyscyplinami i biczami różnymi, a nadto wiele innych umartwień sobie zadając, jednak zawsze w tymże nędznym stanie zostającego go widziała, ani zdało się być co pociechy onej i czasem kiedy w pokazaniu się powtórnym pytała o stan jego, odpowiedział jej, że nie ma pozwolenia od Boga oznajmić jej o stanie swym. Odpowiedź ta ciężkością napełniła serce Joanny (...) silniej tedy modlitwą swą nastąpiła i uprzykrzyła się Majestatowi Boskiemu, ale Bóg jakby zdał się nie słyszeć [jej próśb]. [Ale ona tym bardziej prosiła.]

[Nie mógł dłużej ignorować próśb oblubienicy Chrystus Pan, więc ją w końcu poinformował, że męka papieża skrócona być nie może i dopełnić się musi]." (Tamże, s. 74-79).

***

Siostra Joanna á Jesu Maria była Hiszpanką i żyła w latach 1564 - 1650. Doświadczała wielu przeżyć mistycznych. (przyp. A.S)

Czyściec w objawieniach św. Brygidy Szwedzkiej

Św. Brygida Szwedzka była córką Birgera, - księcia z królewskiego rodu szwedzkiego - i Sugridy, pochodzącej także z królewskiego domu Gotów. Brygida urodziła się około roku 1302 w Szwecji, a zmarła w Rzymie w 1373 roku.

Chociaż żyłą w małżeństwie, jej życie odznaczało się niezwykłą surowością. Wiele się modliła i umartwiała ciało na najróżniejsze sposoby. Szczególną łaską jaką wyświadczył jej Pan Jezus, były objawienia, które zebrane zostały w wielką i grubą księgę. Objawienia te zostały uznane przez Kościół. Brygida po śmierci męża założyła zakon od imienia fundatorki zwany brygidkami. Jej objawienia - chociaż bardzo trudne i hermetyczne, (mimo iż niektóre z nich dawno się już zdezaktualizowały), godne są lektury, niosą bowiem ze sobą wiele pożytku duchowego.

Przykłady odnoszące się do czyśćca, miejsca i stanu dusz tam cierpiących, zaczerpnięto właśnie z księgi objawień tej szwedzkiej świętej. Niektóre z nich nie robią większego wrażenia, niektóre zaś są wręcz drastyczne, a nawet trącą horrorem.

***

Trzecie miejsce [pośmiertnego bytowania, mówi Matka Boska, czego świadkiem jest św. Brygida - przyp. A.S.] jest czyściec, a ci, co w nim są potrzebują trojakiego miłosierdzia, bo trojako trapieni zostają. Trapią się w słuchaniu, bo nic lepszego nie słyszą tylko męki, karania i nędzę; trapią się widzeniem, bo nic nie widzą, tylko swą nędzę; trapią się dotknieniem, bo czują gorącość ognia nieznośnego, i ciężkiego karania. Dajże im mój SYNU i Panie miłosierdzie Twoje, dla próśb moich. Odpowiedział SYN. Chętnie dla ciebie dam trojakie miłosierdzie im: naprzód słuchowi ich ulżę; widzenie uspokoi się, i karanie umniejszy się i skromniejsze będzie. Na ostatek, którzykolwiek od tej godziny są w największych mękach czyśćcowych, będą przeniesieni do średnich, albo miernych; a ci zaś którzy są w miernym karaniu, otrzymają wolniusieńkie karanie, a którzy zaś są w wolniusieńkim karaniu, przeniosą się do odpoczynku wiecznego. Odpowiedziała MATKA BOŻA: Niech ci będzie cześć i chwała wieczna Panie mój (...). („Skarby niebieskich taiemnic to iest księgi obiawienia niebieskiego Świętej Matki Brygidy z Rodzaju Krolewskiego. Xiężnej neryckiey ze Szwecyey. Fundatorki S. Salvatora”, z łacińskiego na polskie przełożone przez zakonnika Braci Mniejszych Ojców Bernardynów, z pozwoleniem starszych, Lwów 1698, s. 75).

Widzenie czyśćca w objawieniach św. Brygidy

Nad ciemnościami zaś tymi [to znaczy ponad miejscem wiecznych mąk, piekieł - przyp. A.S.] jest największe karanie czyśćcowe, które dusze mogą znosić, a dalej od tego miejsca insze, gdzie jest mniejsze karania, które nie jest insze jedno defekt sił w męstwie, w piękności, i podobnych rzeczach, jako przez podobieństwo powiadam: nie inaczej, jedno kiedyby kto był chory, a gdy ustała choroba, albo męka nie miałby siły, żeby po lęku przyjść do siebie. Trzecie zaś miejsce wyższe jest, gdzie żadnej męki nie masz, jedno pragnienie przyjść do BOGA (...) Na pierwszym miejscu, nad ciemnościami jest wielkie karanie czyśćcowe, gdzieś widziała onę duszę oczyszczającą się. Tam jest dotykanie czartów, tam przez podobieństwo pokazują się jadowici robacy, i podobieństwo zwierząt srogich. Tam jest gorąco i zimno, tam ciemności i zamieszanie, które pochodzą z karania, które jest w [położonym niżej - przyp. A.S.] piekle. Tam niektóre dusze mają mniejsze męki, a niektóre większe, wedle tego jako kto poprawił się z grzechów swoich na ten czas, którego dusza wraz z ciałem mieszkała. (Tamże, s. 722).

O straszliwych mękach pewnej duszy, które widziała św. Brygida

Pewna dusza wiele zła popełniła w życiu doczesny, stanąwszy przed obliczem Najwyższego, z jego dekretu oto męki musiał wycierpieć, aby do wiekuistej światłości być dopuszczoną:

"...widziałam, że jakoby wiązka niejaka była przywiązana do głowy na kształt korony, którą tak bardzo ściskała, że tył głowy pospołu z obliczem złączył się; oczy zaś wypadły z miejsc swoich, i wisiały na żyłkach, aż na jagodach (policzkach - przyp. A.S.); włosy też jakoby od ognia zgorzały i uschły, mózg się też rwał płynąc przez nozdrza, i przez uszy, język był wywieszony, i zęby powypadały; kości w ramionach były pogruchotane, i jakby powrozy skręcone; ręce złupione do szyi przywiązane, piersi zaś i żywot (brzuch - przyp. A.S.) tak mocno się z grzbietem łączyły, że żebra połamawszy się, serce ze wszystkimi wnętrznościami wywrócone rozpękło się; lędźwie zaś wisiały po bokach i kości pogruchotane wypadały, i ciągnęły się jako cienkie nici. (...) I Sędzia na ten czas rzekł: dla Męki mojej, będzie jej otworzone niebo, pierwej z grzechów oczyściwszy się, tak długo będzie powinna cierpieć, chyba że będzie miał wspomożenie z dobrych uczynków żyjących ludzi na świecie. (Tamże).

Św. s. Faustyna Kowalska widzi duszę męki cierpiącą

Wtem ujrzałam pewną duszę, która się rozłączyła od ciała w strasznych mękach. O Jezu, kiedy mam to pisać, drżę cała na widok okropności, które świadczą przeciw niej.. Widziałam, jak wychodziły z jakiejś otchłani błotnistej dusze małych dzieci i większych, jakie dziewięć lat; dusze te były wstrętne i obrzydliwe, podobne do najstraszniejszych potworów, do rozpadających się trupów, ale te trupy były żywe i głośno świadczyły przeciw duszy tej, którą widzę w skonaniu; a dusza którą widzę w skonaniu, jest to dusza, która była pełna zaszczytów i oklasków światowych, a których końcem jest próżnia i grzech. Na koniec wyszła niewiasta, która trzymała jakby w fartuchu łzy, i ta bardzo świadczyła przeciw niemu.

O godzino straszna, w której widzieć trzeba wszystkie czyny swoje w całej nagości i [nędzy]; nie ginie z nich ani jeden, wiernie towarzyszyć nam będą na sąd Boży. Nie mam wyrazów ani porównań na wypowiedzenie rzeczy tak strasznych, a chociaż zdaje mi się, że ta nie jest potępiona, to jednak męki jej nie różnią się niczym od mąk piekielnych, tylko jest ta różnica, [że] się kiedyś skończą. (M. F. Kowalska, Bł. s., DZIENNICZEK. „Miłosierdzie Boże w duszy mojej”, Warszawa 1995, s. 152-153).

Jak św. Krystyna pokutowała, by ulżyć doli dusz czyśćcowych

Ze świętą Krystyną rzecz tak się miała. Skoro umarła, aniołowie powiedli ją do raju, a tam Pan pozwolił jej zobaczyć straszliwą ciemnicę, dusz ludzkich pełną, które przerażające męki - wypłacając się sprawiedliwości Boskiej - cierpiały. I oznajmiono jej, że jest to czyściec.

Później natomiast zaprowadzono ją ponownie przed oblicze Pana Jezusa Chrystusa, który ją zapytał, czy teraz - przeszedłszy do wieczności w stanie łaski uświęcającej - zechce już na zawsze zostać w niebie, czy też - litując się nad nieborakami tak wielkie męki cierpiącymi, zechce - ale zupełnie dobrowolnie, bez żadnego przymusu! - powrócić do życia i tam podejmując jak najsroższe pokuty umniejszać męki i czas pokuty dusz czyśćcowych. 

Święta Krystyna zdjęta litością nad onymi mizeraczkami, rzekła Panu, że wybiera powrót na ziemię. I stało się zadość jej życzeniu.

Skoro tylko ocknęła się ze snu śmiertelnego, poczęła w piece gorejące się rzucać, do ognia się kłaść, w kotłach pełnych wrzącej wody zanurzać. W zimie natomiast, całymi godzinami pod lodem przebywać, głowę tylko wystawiając nad jego powierzchnię, aby móc oddychać. 

Ba! Mało tego! W grobach, pomiędzy ciałami cuchnącymi, w stanie rozkładu, się kładła, a czasem nawet jeszcze sroższe umartwienia czyniła.

I rzecz szczególna. Mimo, że w tenże sposób się dręczyła, ogromne męki i boleści cierpiała, że niejednokrotnie z bólu aż wyła, ciało jej zawsze nienaruszone zostawało, bez najmniejszych nawet śladów ran, oparzeń, czy odmrożeń. Czego byli liczni świadkowie, którym nie mamy prawa nie dowierzać, tym bardziej, że Pan Bóg niejednokrotnie - i to za naszych czasów, większe jeszcze cuda czyni, niźli te, które czynił za pośrednictwem św. Katarzyny, tej wielkiej przyjaciółki i miłośniczki dusz czyśćcowych. („Zwierciadło przykładów...”, Kraków 1624, s. 344).

O pewnym żołnierzu, któremu dusze czyśćcowe życie uratowały

Pewien pobożny żołnierz miał zwyczaj, że ilekroć przechodził obok cmentarza, odmawiał modlitwy za spokój dusz zmarłych. 

Razu jednego stało się ta, że spostrzegłszy go oddział nieprzyjaciół, zapragnął go zamordować. Wojskowy widząc się w niebezpieczeństwie śmierci, jął uciekać, a że droga wiodła przez cmentarz, znalazłszy się pośród mogił, pomyślał:

- Co mi czynić wypada? Żywot ratować, czy zwyczaju dochować i zwykłą za umarłych odmówić modlitwę?

Niezbyt długo bił się z myślami, bo czasu po temu nie stało. 

Wybrał modlitwę za dusze. Skoro tedy przeżegnawszy się nabożnie jął "wieczne odpoczywanie" odmawiać, nieprzyjaciele jego wpadli na cmentarz, aby go rozsiekać.

I oto naraz prześladowcy zatrzymali się w miejsce niczym skamieniali. Ujrzeli bowiem owego żołnierza otoczonego niezliczoną rzeszą zbrojnych, którzy najwyraźniej pragnęli go bronić.

Prześladowcy widząc taką przewagę, czym prędzej uciekli. 

Jeśli Czytelnik jeszcze się tego nie domyślił, wyjaśnię, że owe rzesze zbrojnych otaczających naszego żołnierza, to były dusze, które za szczególnym zezwoleniem Bożym swemu dobroczyńcy pośpieszyły na ratunek, chroniąc go od niechybnej śmierci. (Tamże, s. 347-348).

Dusze zmarłych modlącemu się kapłanowi „Amen” odpowiedziały

W czasach kiedy klasztor kluniacki był w pełnym rozkwicie, jeden mnich, kapłan, urząd swój godnie sprawujący, między innymi cnotami, którymi był ozdobiony, miał i tę, iż przechodząc przez cmentarz, modlił się za spoczywających w grobach, nigdy nie zapominając o tym, iż Panu Bogu podoba się, gdy o umarłych pamiętamy i wspomagamy ich ofiarując im nasze zasługi.

Pewnego dnia, gdy znów wypadło mu ścieżkę cmentarną przemierzyć, modląc się po cichu, na głos dodał: „Recuiescant in pace - Niech spoczywają w pokoju”.

Wówczas, ku swemu wielkiemu zdumieniu, posłyszał głosy wielkiej rzeszy ludzi, którzy mu odpowiedzieli: " - Amen! Amen!"

Zrozumiał mnich, iż były to głosy - pełne wdzięczności - tych, za których się modlił, utwierdzające go w przekonaniu, że to co czyni, wielką ma wartość dla nich.

Od owej pory jeszcze gorliwiej modlił się za umarłych, pomagając im i przynosząc ulgę cierpiącym, a sobie skarbiąc wdzięczność tych, którym owych cierpień ujmował. Jednocześnie także zdobywając zasługi w oczach Bożych, bo jak mówi Pismo Święte: "święta to i zbawienna myśl modlić się za umarłych".

Nie należy też wątpić, że kiedy ów zakonnik kończył bieg swego żywota, osiągnął kres wędrówki przez doczesność, po drugiej stronie żywota czekały nań zastępy świętych, którym pomógł wydźwignąć się z ciemnej otchłani.

Wdzięczność dusz czyśćcowych dla swych dobroczyńców jest wielka i nigdy nie zapominają oni o tych, którzy wspomagali ich swymi modlitwami. (Tamże, s. 348).

Jako św. Odylon wielu wiernych z rąk czartowskich uwolnił

Pewien zakonnik wracający statkiem z miasta świętego Jeruzalem, gdy korab wiatry zagnały do brzegów samotnej skalistej wysepki, spotkał tam świątobliwego męża, który zadał mu pytanie, czy nie zna niejakiego Odylona, opata kluniackiego.

Skoro zagadnięty znajomość tę potwierdził, z ust pustelnika usłyszał co następuje:

- Jest w pobliżu mego zamieszkania miejsce, kędy dusze czyśćcowe srodze są przez czartów dręczone. Lecz wiele dusz z diabelskich łap, dzięki modłom kluniackich mnichów i ich opata, zostaje wyrwanych i do chwały niebieskiej wprowadzonych, co niezmiernie złości złe moce. Skoro tedy dotrzesz w swoje strony, wydostawszy się z tej wysepki, postaraj się co rychlej uwiadomić o wszystkim Odylona, prosząc go, by jeszcze pilniej modlił się i jałmużnę dawał (wraz z braćmi swymi zakonnymi) w intencji umarłych, a wielu ich dzięki temu wspomoże.

Kiedy pielgrzym wrócił do kraju i stanął w Kluniaku, opowiedział o wszystkim Odylonowi. Tenże zaś we wszystkich swoich klasztorach postanowił, by dzień 2. listopada obchodzono jako "dzień zaduszny", modląc się wówczas w sposób szczególny za umarłych. A obyczaj ten przetrwał aż po czasy nam współczesne. (Vincent: lib. 24. cap. 105. Spec: Histor.) (Tamże, s. 348-349).

O tym, jako łzy wylewane po umarłych szkody im przysparzają

Pewna kobieta miała syna. I bardzo mądrego, i bardzo pięknego, i odznaczającego się wielką zacnością. Kochała go też ogromnie, widząc w nim podporę swojej starości.

Przecież nie zawsze tak bywa, jak sobie zamarzymy. Stało się tedy dnia pewnego, iż ów syn umarł.

Boleść kobiety po stracie jedynaka przekraczała wszelkie granice i, nieukojona w żalu po nim, płakała przez wiele dni i tygodni całych.

Aliści razu pewnego - nie wiadomo czy doświadczyła tego na jawie, czy też w półśnie będąc, ujrzała przed sobą szeroką wygodną drogę, ciągnącą się śród pól, łąk zagajników. Na jej obrzeżach w kępach całych rosły cudne kwiaty i soczysta trawa.

Środkiem owej drogi szło dwu młodzieńców niebiańskiej urody w świetlanych szatach, zaś z tyłu za nimi, o wiele, wiele kroków dalej, wlókł się powoli, noga za nogą, jej syn.

- Synu! - zakrzyknęła na jego widok. - I czemuż nie dołączysz do owych młodzieńców, którzy cię tak znacznie wyprzedzają? Wszak - jak mniemam - udają się oni do raju niebieskiego?!

- Tak, matko, lecz żebym nie wiem jak chciał, nie przyśpieszę. Spójrz, oto moja suknia, cała przesiąknięta twymi łzami, któreś po mojej śmierci wylała po próżnicy, tamuje mi ruchy i stanowi wielki ciężar. Och! Matko, gdybyś - zamiast rozpaczać i łzy wylewać - modliła się za mnie, nie tylko bym owych młodzieńców doścignął, ale i prześcignął nawet!

To wyrzekłszy rozpłynął się w powietrzu, a widzenie zniknęło. 

Gdy kobieta ocknęła się, przemyślawszy całą sprawę i wyciągnąwszy z niej stosowną naukę, już więcej po swym jedynaku nie płakała. (Cantiprantus lib. 2. cap. 53. part. 14 de Apibus) (Tamże, s. 350).

O nieuczciwym siostrzeńcu

Działo się to w czasach, gdy cesarzował Karol Wielki. Miał on w swojej drużynie pewnego szlachetnego, prawego i nad wyraz bogobojnego rycerza. Ów, gdy śmierć zajrzała mu w oczy, widząc że nie obejdzie się bez tego, iżby musiał wypłacić Boskiej sprawiedliwości w czyśćcowej ciemnicy, zawołał do swego łoża siostrzeńca, którego darzył uczuciem i w te się doń odezwał słowa:

- Posłuchaj, mój miły. Ponieważ cały mój majątek jaki posiadam stanowi zacny, szlachetnej krwi, koń bojowy, skoro skonam, sprzedaj go najdrożej jak potrafisz, a uzyskane w ten sposób pieniądze rozdaj ubogim, w intencji ukrócenia moich mąk czyśćcowych. 

To rzekłszy zamknął oczy, aby nigdy ich już nie otworzyć.

Mimo, iż zaufał siostrzeńcowi, to przecież przeliczył się srodze, ów bowiem miast wypełnić wolę umierającego, rumaka sobie przywłaszczył i jeszcze chełpił się z jego posiadania.

I tak minął rok jeden. Aż oto któregoś razu, kiedy ów siostrzeniec odpoczywał wieczorem w swojej sypialnej komnacie, stanęła przed nim postać zmarłego wuja otoczona blaskiem nieziemskiej światłości.

- Nie uczyniłeś tego, o com cię był prosił - ozwała się zjawa - dla poratowania mego. Dlategom musiał srogie męki cierpieć w ogniu. Ale głos mojej skargi na ciebie dotarł do uszu Pana, a ów wiedziony miłosierdziem i sprawiedliwością resztę kary mi darował, jednocześnie postanawiając, że ty ją zamiast mnie dopełnisz. Jako widzisz udają się do nieba. Ty natomiast szykuj się na srogie cierpienia, które odtąd będą już twoim stałym udziałem.

To rzekłszy zjawa zniknęła, nieuczciwy zaś siostrzeniec natychmiast zapadł na ciężką i bolesną chorobę, która go trapiła póki żył.). (Tamże, s. 351-352).

O karze jaką poniósł kapłan pewien, gdy przywłaszczył sobie cudzy płaszcz

We wsi pewnej, pielgrzym jeden ubogi umierając, za cały majątek płaszcz wełniany mający, oddał go tamtejszemu plebanowi, iżby ów w modlitwach polecił jego duszę Bogu.

Kapłan płaszcz wziął, a jakże, ale czy to przez roztargnienie, czyli też z jakowegoś innego powodu, rychło o nim zapomniał i za zmarłego się nie modlił.

Po latach kapłan ów, powodowany szczególnym powołaniem, wstąpił do klasztoru, gdzie pędził świątobliwe życie, wiele się modląc, poszcząc i biczując.

O płaszczu owym, o którym wcześniej wspominaliśmy, ani o pielgrzymie, który go o westchnienie do Boga prosił, ani pamiętał.

Nie zapomniało przecież o tym niebo. I stało się razu jednego, ze szczególnego dopuszczenia Bożego, że nasz kapłan śpiąc w swojej celi, ujrzał się w piekle, kędy wielki tumult i rwetes panował, a demony na rozmaite sposoby znęcały się nad potępieńcami.

Przestraszony mocno tym, co oglądał, stanął cichuchno z boku, przemyśliwując jakby się tu niepostrzeżenie wymknąć z owego miejsca kaźni i wiekuistej rozpaczy.

Niestety - diabli go wypatrzyli, a jeden z nich wskazał nań palcem rzekł:

- Patrzcie! Oto przywłaszczyciel cudzego płaszcza, godzien odebrać zapłatę za swój grzech!

Po czym demon, nie wiedzieć skąd płaszcz ów wydobył, a zamoczywszy go w smrodliwym i wrzącym ługu, z całej siły po dwakroć uderzył nim w twarz nieuczciwego kapłana.

Ten, w owym momencie przebudził się ze snu, a czując nieznośny, nie do opisania ból, począł z całych sił krzyczeć:

- Ratujcie mnie! Ratujcie mnie! Bo płonę i umieram!

Zbiegli się zatrwożeni mnisi i zdumieni stanęli u łoża wołającego. Oto bowiem cała twarz jego spalona była miejscami aż do kości, skóra czarna i popękana, przez którą wyzierały krwawe płaty mięsa. (Caesarius lib: 12. cap. 42). (Tamże, s. 352-353).

Jako jedna ofiara Mszy św. od piętnastu lat męki uwolniła umarłego

Ojciec Iwo, dominikanin, niegdyś prowincjał w Ziemi Świętej, odprawiając jutrznię w kościele, naraz ujrzał przed sobą jakowegoś mnicha w plugawy habit przyodzianego.

- Kim jesteś, i czego tu szukasz? - zapytał Iwo.

- Jak to? Nie poznajesz mnie? Wszak jestem twoim przyjacielem, który niedawno rozstał się z życiem. Po zgonie trafiłem do czyśćca, gdzie wyznaczono mi piętnaście lat srogiej męki.

- Aż tyle? - zdumiał się prowincjał, znał bowiem zmarłego i wiedział, że ów za żywota stawiany był jako wzór wszelkich cnót zakonnych.

- Ach! Sprawiedliwość Boska wie co czyni. Zaprawdę zasłużyłem na ów wyrok solennie. Gdybyś jednak zechciał okazać mi pomoc - na co miłosierdzie Najwyższego zezwoliło - to módl się w mojej intencji. 

Skoro więc tylko rozedniało, Iwo przybrawszy się w szaty kapłańskie, podjął sprawowanie Najświętszej Liturgii, a pokonsekrowawszy hostię, tak mówił:

- Panie! Wszak nie jesteś okrutniejszy od Szatana. Błagam Cię i proszę, przez wzgląd na nieprzebrane miłosierdzie Twoje, wyzwól z więzienia czyśćcowego umiłowanego brata mego i przyjmij go do chwały wiekuistej.

A słowa te, z wielkim łez wylewaniem, powtarzał po wielokroć, tak że odprawianie Mszy świętej niepomiernie się wydłużyło.

Następnej nocy, gdy Iwo znów modlił się w kościele, ponownie ujrzał owego zmarłego brata. Tym razem już nie w sukni plugawej, ale z jaśniejszego bisioru.

- Dobrze, że przez łaskę Bożą uprosiłeś u Pana skrócenie moich mąk, żeś mnie nie zawiódł i próśb mych nie zlekceważył. Oto dobry Bóg darował mi dalsze wypłacanie się sprawiedliwości Jego i oddał mnie tobie. Będąc tedy wybawionym z czyśćca, idę w towarzystwie duchów błogosławionych do niebieskiej ojczyzny.

I wyrzekłszy to, zaraz zniknął. (Lib, qui dicitur Vitae Praedicatorum, par. 5. cap. 4). (Tamże, s. 353-354).

O dziwnym rozkazaniu św. Pachomiusza

Gdy św. Pachomiusz pewnego razu wizytował jeden z klasztorów, które miał pod swoją władzą, akurat trafił na pogrzeb pewnego zakonnika, który za życia nieświątobliwie się prowadził.

Pogrzeb był okazały, ze śpiewaniem psalmów i kadzeniami. Sam zaś umarły - zgodnie ze zwyczajem - w szaty kapłańskie przybrany. Skoro mnisi ujrzeli zbliżającego się św. Pachomiusza, jęli go błagać, by i on uczcił zmarłego, przyłączając się do okazałego pogrzebu.

Świątobliwy starzec miast tego rozkazał:

- Natychmiast przerwijcie kadzenia, a trupa rozdziejcie z szat kapłańskich, po czym cicho i bez rozgłosu złóżcie go do ziemi i usypcie nad nim mogiłę.

Skoro wszyscy jęli się oburzać na świętego za takie jego niemiłosierne postanowienie, które umarłego - w ich mniemaniu - krzywdziło, a rodzinie przynosiło despekt, Pachomiusz rzekł tak:

- Wszyscy wiecie, że ów zmarły niepoczciwe życie prowadził, i że Pan każe mu to odpokutować w czyśćcu (a mówił to będąc pod natchnieniem Ducha św.). Wystawny pogrzeb jaki zamierzaliście mu urządzić, trupowi i tak by w niczym nie pomógł, duszy zaś, która odeszła w zaświaty, przydałby jedynie dodatkowych, a wcale nie lekkich, mąk. Mając więc zmiłowanie nad nim, oszczędźcie mu tego dodatkowego bólu. W modlitwach tylko wstawiając się za nim.

Wtedy to obecni przy pochówku pojęli, że św. Pachomiusz podejmując taką właśnie decyzję, kierował się nie uprzedzeniem i niechęcią, ale miłosierdziem względem zmarłego.

Dlatego też uczyniono, jak im był rozkazał i w cichości, po pogrzebaniu zwłok, każdy poszedł w swoją stronę. (Ex gestis S. Pachomii, § 39). (Tamże, s. 355).

Nie godzi się umarłych obmawiać

Pewien szlachcic leżąc na łożu, a nie mogąc zasnąć, bo akurat pełnia była, począł przemyśliwać nad złym życiem pewnego swego znajomego, który niedawno był umarł.

Wynajdował mu różne grzechy i uchybienia - słowem niczego dobrego nic chcąc w nim dostrzec, i o samo złe go oskarżał. 

Aż oto naraz, nie wiadomo skąd kiedy, ów umarły, o którym nasz rycerz tak źle myślał, stanął przed nim, a doskonale był widoczny w blasku księżyca, który przez szeroko rozwarte okno zaglądał.

Zjawa jakiś czas milczała, by w końcu tymi się ozwać słowami:

- Przyjacielu, przestań o mnie źle myśleć, a jeżelim ci coś złego uczynił, albo w czym uchybił, z całego serca wybacz. Po śmierci bowiem trafiłem do czyśćca, gdzie srodze jestem męczony. Nie przysparzaj mi boleści ty jeszcze, a raczej wspomóż modlitwą.

Ponieważ leżący w łożu szlachcic nie należał do lękliwych, zapytał zjawę, za jakież to przewiny najsroższe cierpiała męki. W odpowiedzi usłyszał:

- Za to, żem na jednym cmentarzu w pojedynku krew przelał i za to, iżem z rannego suknię zdarł i ją sobie przywłaszczyłem. A suknia ta teraz, w czyśćcowej otchłani, bardziej mi ciąży niźli niebotyczna góra!

Gdy szlachcic przyobiecał pod słowem honoru, że pewnego zacnego i świątobliwego pustelnika uprosi, iżby się modlił w intencji owego zmarłego, ten mu oznajmił na koniec:

- Z wdzięcznością za obiecane poratowanie wyjawię ci, co jest dla ciebie ważniejsze od wszelkich innych rzeczy na świecie. Otóż, po upływie dwu lat, licząc od chwili obecnej, umrzesz. Masz czas, szykuj się na śmierć. Pokutuj, abyś unikał losu, jaki mnie przypadł w udziale.

Dopowiedziawszy słów tych, widziadło zniknęło.

Przepowiednia owa zaś spełniła się co do joty, a szlachcic wziąwszy do serca słowa zjawy, dotychczasowe życie odmienił i zgromadziwszy wiele zasług, skoro owe dwa lata minęły. pobożnie zasnął w Panu. (Iacobus Archiepiscopus Genuensis, in Festo Omnius Sanctorum). (Tamże, s. 357).

Jako dusze zmarłych wspomogły księcia Euzebiusza

Dwoje książąt ustawicznie walki między sobą wiodło. Jeden pochodził z Sardynii, a Euzebiasz mu było na imię, drugi zaś z Sycylii Osterggisem zwany.

Euzebiusz wielkie miał staranie około dusz czyśćcowych, licznymi je wspomagając ofiarami. Ba! Mało tego! Jedno z miast swoich niejako umarłym na własność oddał. Bowiem wszelkie dochody jakie ono przynosiło, przeznaczał na Msze i jałmużny mające dusze z ognia czyśćcowego ratować.

I stało się, iż wróg jego, książe sycylijski Ostergis, najechał to miasto, podstępnie je zdobył i dla siebie zagarnął.

Jak nie trudno się domyślić, książe Euzebiusz wraz z wiernym sobie rycerstwem, ani myślał pozostawić zdobyczy w rękach najeźdźcy. Bał się jednak, że sromotną klęskę poniesie, ponieważ siły nieprzyjacielskie o wiele liczniejsze były od jego własnych.

Gdy tak się tym trapił, stojąc na szczycie baszty zamkowej, oto dostrzegł, iż w kierunku jego siedziby zbliża się nieprzebrana liczba zbrojnych. Armia tak ogromna, że aż po horyzont się ciągnąca. A każdy z owych zbrojnych przyodziany był w białą zbroję, płaszcz biały, dzierżył w dłoni biały proporczyk i siedział na białym koniu, białym czaprakiem okrytym.

Czym prędzej Euzebiusz posłał swych ludzi ku owemu wojsku, aby zasięgnęli języka kim są i po co tu zmierzają.

Skoro posłowie wrócili, przekazali księciu najmilszą z wieści, jakich mógł oczekiwać:

- Oto, panie nasz, Bóg ci na pomoc przysyła swoje zastępy, aby odbiły z rąk nieprzyjacielskich miasto, któreś na pożytek dusz w czyśćcu cierpiących ofiarował.

I tak się stało.

Najeźdźca przestraszony niezliczoną liczbą zbrojnych, którzy ostro zażądali, by czym prędzej zagrabione miasto i ziemię opuścił, posłusznie wycofali się do swego kraju.

Tymczasem Euzebiusz wiedziony ciekawością ośmielił się zapytać zbrojnych, kim by oni byli, czyby nie aniołami samymi.

Lecz oni zaprzeczyli:

- Jesteśmy duszami zmarłych, które dzięki twoim dobrodziejstwom i jałmużnom, dostąpili chwały wiekuistej.

Potem zaś owi zmarli pożegnawszy się z księciem tąż drogą którą przyszli, odeszli. (Collector Speculi huius). (Tamże, s. 359-362).

Nepotyzm przyczyną mąk czyśćcowych

Opat pewien, wśród podległych sobie mnichów wielkie poważania mający, a odznaczający się prawdziwą, a nie udawaną pobożnością i życiem ponad wszelki wyraz cnotliwym, umierając postanowił, przez względy rodzinne, namówić zakonników, iżby właśnie jego krewniaka, gdy czas po temu nadejdzie, obrali swoim opatem.

Stary opat umarł, a jego życzeniu stało się zadość.

Ponieważ żył świątobliwie i świątobliwie umarł, wszyscy byli przekonani, iż trafił wprost do niebiańskiej szczęśliwości. Tymczasem, razu pewnego, ukazał się on swemu krewniakowi, lamentując przy tym okrutnie.

Krewniak strachem zdjęty, zapytał o powód jego narzekań. Umarły zaś odpowiedział:

- Jęczę i lamentuję, bo gorę!

- Ty gorzesz? Dlaczego?

- Bom z tego powodu trafił do czyśćcowej otchłani. Miast bowiem słuchać głosu Bożego, afektem ku tobie zaślepiony, ciebie poleciłem na swego następcę. I z tejże to przyczyny Bóg skazał mnie na czyściec. (EX lib de Viris Illistr. Ord. Cisterciensis). (Tamże, s. 7-8).

Szczery żal za grzechy nawet zbrodniarza ratuje przed piekłem

Pewien młodzieniec szlachetnego rodu, z fantazji raczej, niźli z powołania, postanowił wstąpić do zakonu cystersów i po złożeniu ślubów, święcenia kapłańskie przyjął.

Krewniak jego, który był biskupem miejscowej diecezji, na próżno odwodził go od tego zamysłu. Nic to nie pomogło.

Przeminął rok jeden i drugi, a naszemu młodemu mnichowi znudziło się klasztorne życie. Porzucił zatem zakon, zzuł z siebie habit i przywdział świeckie szaty.

Nie sporo mu jednak było wracać do rodziców, bo wstyd mu było iż nie wytrwał w zakonie. Nie bardzo wiedząc co ze sobą począć, przystał do bandy zbójów. I rychło tak się wyszkolił w bandyckim rzemiośle, że stał się najokrutniejszym spośród zbrodniarzy, budząc grozę nawet u najokrutniejszych z nich. 

Ponieważ życie każdego z nas ma swój kres nadszedł też kres i owego występnego mnicha. Oto w jakiejś potyczce, śmiertelnie raniony, jął żegnać się już z doczesnością. Przed śmiercią jednak odezwały się w nim wyrzuty sumienia i poczuł prawdziwy, a szczery żal za grzechy.

Poprosił tedy kamratów, iżby przywiedli doń kapłana, by móc przed nim oczyścić się z grzechów i uzyskawszy rozgrzeszenie, przejść na drugą stronę żywota.

Gdy przybył pleban, nasz mnich uczynił przed nim szczere wyznanie. Oświadczył, iż jest kapłanem, zbiegiem z cysterskiego klasztoru. Że przez te wszystkie lata, kiedy był członkiem zbójeckiej bandy, zbroczył ręce krwią setek niewinnych ludzi, których pozbawił życia, na dodatek rabując ich mienie. Wyznał ponadto, iż zgwałcił wiele tak panien, jak i mężatek, nie przepuszczając nawet zakonnicom. Teraz zaś, stanąwszy w obliczu śmierci, szczerze żałuje tego zła, jakiego się dopuścił i ze łzami w oczach o rozgrzeszenie błaga.

Pleban, który owej spowiedzi słuchał, albo był niezbyt rozgarnięty, albo jakowyś dziwnie nieużyty, bowiem spowiadającemu się, tak powiedział:

- Grzechy twoje są tak straszne, że nie godne odpuszczenia. 

Darmo kajał się umierający, darmo żebrał litości i o absolucję prosił. Pleban uparł się i nawet nie chciał słyszeć o udzieleniu rozgrzeszenia.

Wtedy ex-mnich rzekł:

- Jeśli tak, to przynajmniej, na drogę wieczności, posil mnie Ciałem Pańskim.

- Czyś oszalał?! - zawołał ksiądz. - Jeśli cię nie chcę rozgrzeszyć, to udzielę ci Komunii świętej?!

- Ha, skoro tak, to pozwól przynajmniej, że za moje niezliczone i potworne zbrodnie, sam sobie wyznaczę pokutę.

- Cóż, na to jedno mogę się zgodzić - łaskawie skinął głową pleban, a zaraz potem zapytał: - A jakąż to pokutę sobie wyznaczysz?

- Dwa tysiące lat mąk czyśćcowych - odrzekł mnich-rozbójnik i z tymi słowami na ustach skonał.

Gdy o jego śmierci dowiedział się kuzyn biskup, zdjęty politowaniem, zarządził, iżby we wszystkich podlegających mu kościołach i klasztorach przez rok modlono się w intencji owego umarłego. I polecenie to skrzętnie było wypełnione.

Gdy się ów rok skończył, po mszy sprawowanej przez biskupa, za ołtarzem stojąc, ukazał się mu zmarły. Blady był, wyschły, nędzny w odzieniu żałobnym.

Kiedy go biskup zapytał jako się miewa i skąd przybywa, odparł:

- W mękach jestem i z mąk przychodzę, ale dziękują miłości twojej, iż rok ten, dla jałmużny i modlitw twoich, także dla dobrodziejstwa Kościoła twojego, o tysiąc lat męki moje skrócono, które w czyśćcu cierpieć miał. A jeśli jeszcze przez następny rok także o mnie staranie mieć będziesz, całkiem uwolniony od kary zostanę.

Usłyszawszy to biskup uradował się i dzięki Bogu, no i oczywiście zarządził kolejny rok modłów w intencji zmarłego mnicha - rozbójnika.

Gdy zaś rok ów minął, a biskup Mszę świętą sprawował, ponownie ukazał mu się umarły i rzekł:

- Dla twojej usilności i miłosierdzia jestem wyratowany z mąk czyśćcowych i już do wesela mego Pana wchodzę. A owe dwa lata waszych modlitw i ofiar są mi poczytane za dwa tysiące lat. 

Od tamtej pory już go ów biskup nigdy nie widział. (Cantipratensis lib 2: cap: 3). (Tamże, s. 38-40).

Lata cierpień w ciele, niczym są wobec jednej chwili w czyśćcu

Razu jednego pewien człek zachorował i cierpiał okrutne bóle. Cierpiał zaś tak srodze, że co dzień usilnie błagał Pana Boga o to, by zesłał nań śmierć, iżby już więcej się nie męczył.

Pan zamiast śmierci, posłał doń anioła, który powiedział tak:

- Nasz Wszechmogący Stwórca daje ci do wyboru, albo śmierć i trzy dni czyśćca po niej, albo jeszcze rok życia w ciele, cierpiąc tak, jak cierpisz teraz. Skoro jednak ów rok przeminie, pójdziesz prosto do nieba.

Rok, a trzy dni? Chory nie długo się zastanawiał. Wybrał czyściec.

Zatem stało się zadość jego życzeniu. Umarł i trafił do ognistej otchłani. Po upływie jednego dnia, ponownie nawiedził go anioł i zapytał, czy nadal trwa przy swym poprzednim postanowieniu.

Ale nasz umarły z oburzeniem wykrzyknął, że został oszukany, bowiem nie jeden dzień, jak twierdzi anioł, lecz wieki całe już się w ogniu smaży.

Posłaniec Pański, nie zrażony tymi wyrzutami, wyjaśnił duszy, co następuje:

- Nie długością czasu, ale nieznośnością męki oszukany jesteś, a rzeczywiście: zaledwie dzień jeden w miejscu tej męki przebywasz! Nie lękaj się przecie. Pan zmiłował się nad tobą i zezwolił, żebyś do swego ciała powrócił. 

O jakże ochotnie zgodził się na to nasz zmarły!

I tak jak miał wcześniej zapowiedziane, przez cały rok cierpiał z powodu choroby, potem zaś zawiedziono go wprost do raju. (Cantipratanus lib: Apum 2. ca. 51. parte II). (Tamże, s. 86).

Czyściec jako rzeka wrzącej smoły

Opisując dziwne widzenie Vinfridus albo Bonifacius w liście do siostry pewnego zmartwychwstałego człowieka, tak mówi:

Umarły brat twój widział miejsce przedziwnej uciechy, na którym piękni ludzie bawili się i weselili. A z tego miejsca dziwna jakaś słodkawa wonność do nozdrzy dochodziła.

Anioł, który mu towarzyszył, twierdził, że jest to część raju.

Ale oprócz raju ujrzał też rzekę toczącą miast wody potoki wrzącej smoły, a ponad brzegami jej przerzucony był zamiast mostu tylko pień suchego drzewa.

Po pniu owym przechodziły dusze, a wiele z nich spadało z niego. Niektóre we wrzącej smole całe zanurzały, inne do pasa, jeszcze inne do kolan, a jeszcze inne ledwo do kostek. Po czym wychodziły na brzeg oczyszczone i jaśniejące.

Anioł przewodnik wyjaśnił, iż są to dusze, które w ten sposób przechodzą męki czyśćcowe, aby potem już godne, dostąpić chwały wiekuistej i zamieszkać w świętym mieście, niebieskim Jeruzalem (Ex Epist. Bonifa. de hom. ad vitam renocato. Baron. Tom. 9. Annal. ad Annum 716. 24. 25). (Tamże, s. 123-124).

O duszy, która się uradowała z narodzin dziecka

Pewien człowiek, który był umarłym, a ożył, opowiadał potem, iż będąc w czyśćcu widział takie oto zdarzenie.

Oto dusza jedna, w samym największym ogniu gorejąca, nagle zawołała:

- O jakież to szczęście mnie spotkało!

A gdy ją zapytano o powód tej radości, odrzekła:

- Oto aniołowie mi objawili, że w tej minucie dziecko się narodziło, które w przyszłości zostanie kapłanem i podczas pierwszej mszy, jaką odprawi, mnie od mąk czyśćcowych wyzwoli. (Cantipr. lib: 2. cap: 53. par: 17. et 31. de Apibus). (Tamże, s. 308).

W myślistwie się kochający nadmiernie, ciężką mękę cierpiał

Pewien człowiek nabożny wpadłszy w zachwycenie, widział pewnego żołnierza pogrążonego w czyśćcu. Chociaż żołnierz ów był czysty, dobry, uczynny i pobożnie żywot pędzący, trafił do ognia, bowiem w myślistwie zbytnio się kochał.

Kara zaś jego tak oto wyglądała:

Na jego ręku siedział ptak, który go w twarz, w ramię, w ręce kłując, sztukami mięso z owych miejsc wyrywał i w ten sposób pokutując okrutnie dręczył.

A gdy ów człowiek w zachwyceniu będący pytał, czemu by to cierpiał, skoro tak przyzwoicie żył i praw Boskich nie łamał, żołnierz powiedział:

- Przykazania Boskie zachowywałem, nigdy nikogo w najdrobniejszej rzeczy nawet nie oszukał, tyle tylko żem ponad wszystko umiłował polowanie z ptakami, czyniąc z tego zajęcia bożka nieomal. I z owej przyczyny tak okrutną i ciężką mękę cierpię. A trwać to będzie do czasu, aż całkowicie oczyszczony zostanę.

Pokutujący zamilkł na chwilę, a potem znów począł mówić:

- Jeśli masz politowanie nade mną, proś Pana Boga w mojej intencji, i powiedz też synom i powinowatym, żeby mnie jałmużnami i modlitwami i świętymi ofiarami ratowali, albowiem nieopisane męki cierpię.

Człowiek nasz, o którym na początku wspomnieliśmy, skoro z zachwycenia wyszedł, nie zapomniał o prośbie duszy pokutującej, ale ją co do joty wypełnił, skarbiąc sobie wdzięczność u niej, a zasługę u Boga. (Collector Speculi huius). (Tamże, s. 390).

Widzenie św. Brygidy

Widziałam miejsce ciemne, straszne i przepaść ognistą, a nad nią duszę, jakoby obleczoną ciałem... Straszne płomienie z głębiny wznosiły się ku niej i paliły ją z taką mocą, że pory jej ciała zdawały się być otwartymi żyłami, z których tryskał ogień... I słyszaLam duszę wołającą pięć razy: Biada!... Biada mi, żem tak mało kochała P. Boga, chociaż łaskami Jego hojnie obdarzona byłam!... Biada mi! żem się nie bała sprawiedliwości Jego! Biadami! żem szukała haniebnych rozkoszy ciała! Biada mi! żem pragnęła bogactwa zaszczytów i chwały! Biada mi! żem słuchała ciebie szatanie, któryś prowadził mnie do złego. - Natenczas anioł rzekł do mnie: Przepaść ta jest piekłem, kto w nią wejdzie, nigdy Boga nie ogląda. Nad tą przepaścią jest miejsce największych mąk czyśćcowych - Dusza, którą widzisz, cierpi upalenie ognia pożerającego... zasmucona jest ciemnością... wielce poniżona i zawstydzona i przerażona jest widokiem szatanów - a jednak w tych wszystkich mękach jest pocieszona wspomnieniem swoich dobrych uczynków. - Jest drugie miejsce oczyszczenia, gdzie męki są mniejsze. Dusze tam pozostające, podobne są do słabych, powoli odzyskujących siły i piękność. - Nareszcie jest trzecie miejsce, wyższe nad tym, czyściec duchowy, gdzie dusze cierpią tylko straszną mękę tęsknoty za Bogiem. („O czyśćcu i duszach czyśćcowych”, [w] "Głosy Katolickie", 1901. s. 8-9).

Objawienie w Zamora

W klasztorze dominikańskim, w Hiszpanii, pokazał się jednemu z Ojców Dominikanów przyjaciel jego, zakonnik św. Franciszka,, cały ogniem gorejący, mówic mu: "że jest zbawiony z miłosierdzia Bożego, lecz cierpi wiele w czyśćcu za mnóstwo drobnych uchybień, za które nie żałował za życia. Nic na świecie, dodał, nie może ci dać pojęcia tej strasznej męki!" I wtedy położył na stole rękę i natychmiast głęboki znak został wypalony, jakby od żelaza rozpalonego. Stół ten zachowano na pamiątkę i dotąd go pokazują.). (Tamże, s. 9).

Widzenie O. Hipolita Scealvo

W życiu świątobliwego O. Hipolita Scealvo, zak. OO.Kapucynów, czytamy, że miał wielkie nabożeństwo za dusze czyśćcowe i między innymi codzień o świcie odmawiał officium za zmarłych. Gdy tak dnia jednego modlił się w chórze za dusze jednego z nowicjuszy, tej nocy zmarłego, ten objawił mu się w jaskrawych ognistych płomieniach, i mówił mu, że z polecenia Bożego przychodzi wyznać swoją winę i prosić o pokutę, którą O. Scealvo, jako przełożony jego, mamu naznaczyć. O. Scealvo bez namysłu wyznaczył mu pokutę do prymy, tj. do pierwszej modlitwy, którą bracia zakonni rano w chórze odmawiają. - Na to słyszy głos tej duszy czyśćcowej: "O serce bez litości, o ojcze bez miłosierdzia nad cierpiącym synem. Czyż można taką dać pokutę za małą winę? Czyliż nie wiesz, jak straszne są męki ognia czyśćcowego? O pokuto bez miłosierdzia!" - Ojciec Scealvo struchlał cały!... Wpadł na pomysł... i w tej chwili biegnie do dzwonka i zwołuje zakonników do kościoła, opowiada im swoje widzenie, i każe zaraz odmawiać prymę... Przez 20 lat, które żył, nie mógł zapomnieć tego zdarzenia, i często je w swoich kazaniach opowiadał. (Tamże, s. 9-10).

Objawienie się polskiej hr. Łosiowej

W Brzuchowicach koło Przemyślan, pokazała się dusza 19 lipca 1750 roku w jasny dzień Heleny z Cetnerów hr. Łosiowej, zmarłej 26 maja t.r., prosząc o ratunek i na dowód prawdy wypaliła ślad ręki na stole. Syn jej hr. Józef Łoś dał ten stół z obszernym opisem na marmurowej tablicy do kościoła parafialnego w Przemyślanach, gdzie do dziś dnia się znajduje. (Tamże, s. 10).

O zjaweniu się Anny Potockiej

W klasztorze PP Benedyktynek w Przemyślu okazywała się po kilkakroć razy jednej zakonnicy dusza Anny Potockiej, żony Salezego Potockiego z Krystynopola. - Ostatnią razą w obecności komisji Biskupiej (...) i na dowód prawdy wypaliła jej na ręce ogniem krzyż. (...) Obszerny opis tego wraz z aktami komsji Biskupiej czytałem w kronice OO. Bazylianów w Krystynopolu, gdzie ciało Potockiej spoczywa. (Tamże, s. 10-11).

Pokutujący Benedyktyn

W opactwie OO. Benedyktynów w Latrobe, w Ameryce, okazywał się od 18 września r. 1859 jeden zmarły Benedyktyn przez 2 miesiące. i powiedział w obecności drugiego jeszcze brata, że od 77 lat cierpi w czyśćcu za to, że nie odprawił siedmiu Mszy obowiązkowych, i prosił o tychże odprawienie. X. Opat Wimmer ogłosił to w gazetach. (Tamże, s. 11).

Objawienie się Teresy Giotti

Roku 1859 w klasztorze PP. Franciszkanek we Foligno, koło Asyżu, ukazała się dusza zmarłej zakonnicy Teresy Giotti, następczyni swej na urzędzie, Annie Felicji - cała w ogniu, i wypaliła, na dowód prawdy, na drzwiach ślad swej ręki. Powiedziała, że straszne męki cierpi i że skazana jest na 40 lat czyśćca za niektóre drobne wykroczenia przeciw ubóstwu zakonnemu, i za to, że nie równym sercem kochała swe siostry zakonne. Powiedziała, że przychodzi z polecenia miłosierdzia Boskiego prosić o pomoc i ratunek. Po klku dniach, gdy wiele modlitw i uczynków pokutnych, zwłaszcza Mszy św. za nią ofiarowano, pokazała się ponownie - dziękując za pomoc i oświadczając, że jest z czyśćca wbawioną i że idzie do nieba. Z polecenia ks. Biskupa z Foligno i zarządu miasta otworzono jej grób, wyjęto ciało z grobu i przyłożono rękę zmarłej do wypalonego śladu w drzwiach i przekazan, że ślad wypalony najzupełniej odpowiadał drobnej ręce zmarłej zakonnicy. Drzwi z wypalonym śladem zachowują po dziś dzień w kościele. X. Biskup Segur widzieł na własne oczy te drzwi i ślad ręki w nich wypalony i opisał to zdarzenie obszernie w swym dziełku: "Jest piekło". (Tamże, s. 11-12).

Zjawienie się Antoniego Korso

Świątobliwy brat Korso, zakonu św. Franciszka, którego dla jego świątobliwego życia nazywano powszechnie aniołem ziemskim, po śmierci nie poszedł prosto do nieba, ale za pozwoleniem Bożym okazał się infirmarzowi klasztornemu bardzo smutny. Ten ochłonąwszy ze strachu - zawołał: "Cóż to? brat Antoni w czyśćcu? Mniemałem, żeś już w chwale niebieskiej?... I cóż cierpisz?..."

- Ach, odpowie tenże, cierpię straszną mękę tęsknoty za Bogiem, bo jeszcze do oglądania Jego nie jestem przypuszczony. I choćbym cierpał wszystkie katusze piekła znośniejszymby mi były, niźli ten ogień, który mnie pali i dręczy... Jest to srogi głód, niszczące pragnienie, od którego dusza usycha i kona, i skonać nie może. Nikt ze śmiertelnych tej strasznej męczarni pojąć nie zdoła. Módl się za mną i poleć mnie modlitwom wszystkich braci. Dopomóżcie mi do połączenia się z Bogiem! Dajcież mi Boga!... Ach! dajcie mi Boga mego!" (Tamże, s. 24-25).

Pokutująca Francuska

W pewnym klasztorze we Francji, r. 1863, jedna z zakonnic wychodząc z celi, ijrzała wielką światłość i usłyszała, że ktoś ją woła po imieniu. Bardzo strwożona z razu nic nie odpowiedziała - potem widząc przed sobą postać ludzką - więcej ośmielona, zapytała się zjawiska, kto jest i czego potrzebuje. - "Jestem siostrą twoją Zofią... pamiętasz, jak ci wczoraj mówiono żeś podobna do siostry Zofii, zmarłej 7 lat, a tyś mnie w duchu prosiła o przyczynę za sobą, jeżeli jestem w niebie, a jeślim zatrzymana w czyśćcu, ofiarowałaś za mnie odpusty nastęnego dnia. Za ten czyn miłości P. Bóg pozwala mi prosić cię o wsparcie, którego bardzo potrzebuję. Ach! módl się za mnie i proś przełożonej, żeby mnie zaleciła modłom zgromadzenia, abym co prędzej Boga oglądać mogła." - Po kilku dniach zakonnica ta słyszy znów wołanie - i widzi światłość dokoła, a dusza znów prosiła o pomoc: aby ze swej tęsknicy zwolnioną była, dodając, że wprawdzie odprawiono za nią wszystko, co reguła zakonna siostry zmarłe naznacza, ale teraz nikt już na nią nie pamięta. - "Jeśli uczynicie mi miłosierdzie, przez całą wieczność będę wam wdzięczna." Odprawiono więc za nią różne modlitwy i ofiarowano wiele Mszy św. i Komunii św. Od tego czasu zakonnica ta siostrę Zofię, jakby we mgle ustawicznie widziała przy sobie. Im więcej się modlono, tym zjawisko stawało się jaśniejszym i wyraźniejszym. - Trzy inne zakonnice widziały również tę duszę przed jej ostatecznym wybawieniem. Nareszcie po kilku tygodniach, okazała się ostatni raz jaśniejąca blaskiem chwały - jako idąca już do nieba. (Tamże, s. 25-26).

Wizja św. Gertrudy

Św. Gertrudzie pokazała się po śmierci dusza jednej bardzo (...) świątobliwej zakonnicy, mówiąc, że jest zatrzymana w czyśćcu za to, że w ostatniej chorobie zbytnich ulg i pociech szukała. (Tamże, s. 30).

Objawienie bł. Weroniki

U Bollandystów czytamy w życiu bł. Weroniki, iż miała od Boga objawione straszne męki czyśćcowe dusz zakonnych za małe nieposłuszeństwa, za niedbalstwa w odprawianiu ćwiczeń duchowych, za lekkie szemranie itd. Po tym widzeniu, cała smutkiem zdjęta i wielką boleścią i przerażeniem, poczęła wołąć płaczliwym głosem: "Ach! ach! co za straszne męki dziś widziałam, co za straszne katusze!" To mówiąc popadła w wielką gorączkę i na dowód prawdy na całym jej cieel pokazały się znaki, wielkości dłoni, jakby płomienie ogniste. (Tamże, s. 30-31).

Zjawienie się br. Konstantyna

Br. Konstantyn, zakonu OO. Kapucynów, mąż świętości życia i słynący cudami za życia i po śmierci, pokazał się w kilka dni po swej śmierci jednemu z kapłanów tegoż zakonu. A gdy od niego zapytany o drugim życiu, odpowiedział: "Ach! bracie, jak straszne są sądy Pańskie! Całkiem różne od sądów ludzkich i mniemań! Co się żyjącym zdawało cnotą, od P. Boga, który wszystko sprawiedliwie mierzy - cząsto osądzone jest jako za występek! Ja wprawdzie z miłosierdzia Boskiego dostąpiłem zbawienia, ale 3 dni byłem w czyśćcu, które mi się zdawały, prawdę ci mówię - jakby 3 tysiące lat - a to za niektóre błędy, których za życia anim za wykroczenie uważał. (Tamże, s.32-33).

O niezwykłym przeżyciu księcia Lubomirskiego

Książe Lubomirski, jak sam o tym opowiadał, napisał książkę przeciw nieśmiertelności duszy i miał ją już oddać do druku... gdy przechodzając się po swym ogrodzie, spotkał łzami zalaną wieśniaczkę, która do nóg mu się rzuciła i ze łzami go prosiła o jałmużnę na pogrzeb i na Mszę św. za duszę swego męża, dopiero co zmarłego - dodając, że on może w czyśćcu ratunku potrzebuje - a ona biedna nie może ani jednej Mszy św. zamówić. - Książę, choć w nieśmiertelność duszy nie wierzył - ale jakoś zmiękł - i od niechcenia dał jej sztukę złota... W 5 dni potem, gdy książę w swym pokoju odczytywał swój bezbożny rękopis, ujrzał przed sobą stojącego wieśniaka, który mu rzekł: - "Przychodzę ci, książę, podziękować za twą jałmużnę. Jestem mężem tej ubogiej kobiety, która cię przed kilkoma dniami prosiła o jałmużnę na Mszę św. za mą duszę... Uczyniłeś jej i mnie miłosierdzie, P. Bóg pozwolił mi przyjść ci podziękować." To rzekłszy znikł - a książe do głębi przerażony i przejęty - nawrócił się i swój rękopis spalił i odtąd był przykładem cnót chrześcijańskich i uczynków miłosierdzia. (Tamże, s. 43).

***

Ponieważ powyższe opowieści dotyczyły się objawiania żywym istot duchowych dobrze będzie przytoczyć oficjalna katolicką definicję tych ostatnich:

„D u c h y. Duchami, światem duchów nazywają się zbiorowo wszystkie istoty stworzone, istniejące poza światem materialnym, bezcielesne, obdarzone siłą myślenia, czucia i chcenia, słowem istoty duchowe, a zatem aniołowie, szatani i dusze ludzi zmarłych. W ściślejszym znaczeniu przez wyrażenie duchy, świat duchów, rozumiemy najbliżej pomiędzy duchami względem człowieka stojące dusze ludzi zmarłych, a zatem znajdujące się w niebie, czyśćcu i piekle. (...) niekiedy zachodzi (...) szczególny z nimi stosunek, nazywany widzeniem duchów, pokazywaniem się duchów: pierwsze wyrażenie oznacza podniesienie wewnętrznego zmysłu w widzącym; drugie oznacza, że zetknięcie się ze światem duchów zawarunkowane jest więcej ze strony pokazującego się niż widzącego. Właściwie mówiąc, o zmysłowym widzeniu, ducha substancji niematerialnej, mowy być nie może; gdy widzenie takie ma miejsce, a nie jest czczym złudzeniem zmysłów, tam musi pośredniczyć przystępna dla czułości naszego zmysłu materia. Widzący i pokazujący się, muszą się spotykać w dziedzinie widzialnej. Mysteriozofowie też twierdzą, że chociaż w śmierci duch odłącza się od ciał, wszakże pozostaje mu jeszcze pewna uduchowiona pozostałość fizyczna, i że ta pozostałość fizyczna pozwala zmarłemu pokazać się ludziom żywym, a żywemu widzieć ducha zmarłego. Wiara w takie pokazywanie się pośmiertne znajduje się u prawie wszystkich ludów starożytnych i łączy się z wiarą w nieśmiertelność duszy. W najdawniejszej greckiej mitologii duszę (psychi), po oddzieleniu się jej od ciał, jako cień, widmo, idolon, prowadzi Hermes w pozaświaty, skąd środkami czarodziejskim może wywołaną (...). Pokazywanie się ducha nazywali Grecy jasma, widziadło, dhma, strach, i w późniejszych czasach uważali te pokazywania się nie za coś nadzwyczajnego, ale za zwykłą dla ludzi zmysłowo żyjących pośmiertną karą. Krążeniem koło grobów, pokazywaniem się ludziom żyjącym, odpokutować mieli zmarli swoje niedbalstwo w doskonaleniu ducha nieśmiertelnego. Stara mitologia łacińska zna także życie dusz ludzi zmarłych (manes) i ich pojawianie się na siłę zaklęcia. Rozróżnia nawet pomiędzy nimi pewne klasy: lemures nazywały się w ogóle dusze zmarłych: lares dusze dobre, czczone jako opiekuńcze bóstwa domowe; larvae dusze złe, dusze nocne, upiory. Późniejsi Rzymianie wierzyli podobnie w widma: powszechne było u nich przekonanie, że dusze zamordowanych pokazują się w miejscu morderstwa. Ludy germańskie i słowiańskie wierzyły także w pośmiertne pokazywanie się dusz. Dawni pisarze kościelni nie zaprzeczali faktu pokazywania się duchów u pogan, ale przypisywali to działaniu szatana, tak Tertulian (De anima c. 57), św. Hieronim (Comment. in Mt. Vi 31), pseudo-Justyn (Quaest. et Resp. ad Orthod. 52. n. 3) biblijne opowiadanie 1 Kr. 28. 7... tłumaczyli w ten sposób, że wywołaną została nie dusza Samuela, ale złudny obraz w postaci Samuela, i to w skutek działania diabelskiego. Tymczasem św. Justyn (Apol. I c. 18 n. 15 i Dial. cum tryph. c. 105), Orygenes (Hom. in 1 Reg. 28), Sulpicjusz Severus (Hist. sacr. I c. 36) w zjawieniu tym widzą rzeczywistą duszę Samuela. Kościół o pokazywaniu się duchów w szczególności nic nie uczy, uznaje je jednak, jako podchodzące w ogóle pod kategoria zjawisk cudownych. Teologowie dla zapobieżenia tak teoretycznym w tym względzie błędom, jak i praktycznym zabobonom, dotykali często tego przedmiotu. Św. Tomasz (Summa p. 3. suppl. q. 69 a. 3) na pytanie: "czy dusze będące w niebie lub w piekle mogą stamtąd wychodzić?" odpowiada, że nie może być tu mowy o takim wychodzeniu i wyzwalaniu się z właściwego im stanu, jak gdyby miejsca te nie były im wyznaczone na stały pobyt, że możliwe jest tylko chwilowe tych miejsc opuszczenie, i że to opuszczanie nie może się dziać według praw natury, lecz jedynie według praw opatrzności Bożej. Toż samo rozumie się i o duszach w czyśćcu przebywających (...) tj. że dusza nie może podług własnego upodobania opuszczać choćby na chwilę miejsca swego pobytu pośmiertnego. Augustyn św. dopuszcza takie fakty jako nadzwyczajną rzadkość i sam opowiada (De cura pro mortuis agemda) o św. Feliksie, że ten pokazał się mieszkańcom Noli w czasie oblężenia miasta. Św. Hieronim broni przeciwko Wigilancjuszowi pokazywania się świętych. Historia kościelna podaje wiele faktów takich [zjawień]. W ogóle pokazywanie się duchów, jak je uznają teologowie katoliccy, nie otwiera bynajmniej drogi zabobonom, ani nie pozwala na niepokojenie umysłów, ponieważ przyznają je oni wyłącznie opatrznej woli Bożej.” („Encyklopedja Kościelna...”, t. IV,Warszawa 1874, s. 365-367).

Opowieści o piekle

Na temat piekła, ognia piekielnego, kar piekielnych, a nawet możliwości porwania żywego człowieka w to przerażające miejsce szeroko rozpisywała się literatura pobożnościowa, przekazując relacje z objawiania się bądź to dusz potępionych, bądź samych demonów świątobliwym osobom. Jedną z najciekawszych opowieści, są relacje s. Józefy Menendez, która za życia była porywana do piekła i doświadczała mąk piekielnych. Są także opowieści mówiące o tym, iż demony mogą atakować ludzi już za życia, raniąc je i zadając im ból.

Jak już wiemy, prócz tego co zawiera się w Biblii i św. Tradycji, a co jest zdefiniowane jako dogmaty, są jeszcze opinie na temat piekła i opisy piekła powstałe w wyniku objawień, jakich doświadczyły osoby określane jako świątobliwe, a które zasłużyły sobie na łaskę, czy może raczej na przywilej, wejrzenia poza szczelną zasłonę odgradzającą doczesność od wieczności. Prócz opowieści o widzeniu piekła zaprezentuję także i te, które mówią o atakach Szatana na osoby żyjące jeszcze w doczesności, ukazując ogromną moc Księcia Tego Świata i podległych mu demonów, które mogą zawładnąć ludzkim ciałem.

Poniżej przedstawię niektóre z nich:

Opowieści o piekle, duszach potępionych i ludziach opętanych

Dzieci z Fatimy

W 1917 roku, w Portugalii, trójka dzieci: Franciszek, Hiacynta i Łucja doznały objawień Matki Bożej, która wzywała świat do modlitwy i pokuty, jednocześnie powierzając owym dzieciom pewną tajemnicę, składającą się z trzech części, a dotyczącą przyszłości świata, jak i samych widzących.

W dniu 31 sierpnia 1941 roku, Łucja - jedyna żyjąca (bo Franciszek i Hiacynta pomarli w niedługi czas po doznaniu objawień) kierując się nakazem nieba, dwie spośród nich wyjawiła. W liście do swego ordynariusza, biskupa Lerii, tak pisze:

  "Tajemnica (...) składa się z trzech części, teraz wyjawię dwie. Pierwsza to widzenie piekła. Najśw. Dziewica rozłożyła ręce, a z nich wytrysnęły strumienie światła, które przeniknęły ziemię. Ujrzeliśmy morze ognia znajdujące się jakby pod ziemią. W tym morzu pogrążeni byli szatani i dusze w postaci ludzkiej, które bądź wznosiły się w powietrzu jak płomienie z wydobywającymi się z nich kłębami dymu, bądź podobne do iskier olbrzymiego pożaru opadały na wszystkie strony w postaci deszczu, wśród przeraźliwych krzyków i wycia z powodu okropnego bólu i rozpaczy, wywołując potworny strach i przerażenie. Szatani odróżniali się od ludzi odrażającą postacią potwornych i nieznanych zwierząt czarnych i przezroczystych. Widzenie trwało tylko chwilę i wywołało grozę. Byliśmy pełni wdzięczności dla naszej Niebieskiej Matki za wcześniejsze zapewnienie, że zabierze nas ze sobą do Nieba. Gdyby nie to, chyba umarlibyśmy z wstrząsającego przeżycia." (H. Jongen, Ks., „Tajemnica Fatimy”, Warszawa (Struga) 1990, s. 23-24).

Jest to bez wątpienia opis wstrząsający, ale przecież istnieją jeszcze drastyczniejsze. 

Sługa Boża Józefa Menendez

Kolejną postacią, którą się teraz zajmę, będzie Sługa Boża siostra Józefa Menendez, zakonnica która zmarła 1923 roku, a jej proces beatyfikacyjny jest w toku. Jej przypadek różni się od pozostałych tym, iż ona świadomie i dobrowolnie, jako ofiara za grzechy świata i dusz Bogu poświęconych, przyjęła dręczenie diabelskie.

Opisy tego, co Szatan wyczyniał z ową kobietą, gdyby nie pewność, że świadectwa jej współsióstr, które na własne oczy widywały, co się z nią działo, są absolutnie uczciwe, można by uznać je za przejaw bujnej wyobraźni, tak to wszystko wygląda fantastycznie. Udręki jednak były prawdziwe, a ponieważ doświadczała mąk nadzwyczaj okrutnych, trzeba podziwiać jej wytrzymałość i samozaparcie.

Szatan dręczył ją na najrozmaitsze sposoby, szczególnie przecież upodobał sobie fizyczne znęcanie się nad zakonnicą.

Siostra Józefa była ustawicznie dotkliwie bita po całym ciele. Dalej - zły duch przeszkadzał jej w modlitwie, bardzo często nie pozwalał wchodzić do kaplicy klasztornej, lub - o ile się już tam znalazła - wyciągał ja gwałtem na zewnątrz.

Albo też - a działo się to wszystko na oczach innych zakonnic - porywał ją (co wyglądało w ten sposób, Józefa naraz znikała) - by po dłuższym, bądź krótszym czasie porzucić ją w którymś z rzadka uczęszczanych, lub trudno dostępnych zakamarków klasztoru. Przez długi czas działo się to każdego dnia.

Innym z prześladowań diabła było palenie żywym ogniem ciała Józefy. Przełożona i współsiostry widziały, jak ni stąd ni zowąd ubranie Józefy stawało w płomieniach, a ciało pokrywało się głębokimi oparzeliznami.

W tym samym czasie udręczona kobieta doznawała dodatkowo katuszy innego rodzaju, katuszy duchowych, bowiem objawiał się jej sam Szatan pod najrozmaitszymi postaciami, od postaci Jezusa poczynając, poprzez rozmaite zwierzęce kształty, a na posturze najbardziej przerażającej i odrażającej - ludzkiej postaci - kończąc, kusząc ją i namawiając na najrozmaitsze sposoby do odstępstwa od Prawdy i Miłości. Podsuwał też wówczas myśli plugawe i bluźniercze, które nie opuszczały jej przez długie godziny, a nieraz nawet dnie i noce.

Bywała też porywana do piekła, gdzie cierpiała niewyobrażalne wprost męki ognia, smrodu, rozpaczy, musząc wysłuchiwać zawodzeń, wycia, ryków, obelg, bluźnierstw i przekleństw potępionych. W owym miejscu katuszy nie doświadczała jedynie nienawiści, choć czuła się opuszczona i pozbawiona miłości, zatracając jednocześnie poczucie czasu, tak iż sądziła, że jej pobyt w czeluściach piekielnych trwa w wieczności. Jak wynika z jej słów, do otchłani boleści i rozpaczy była przenoszona ponad sto razy! (L. G. de Ségur, „Piekło. Czy istnieje? Czym jest?”, Wrocław 1993, [w:] „Dodatek. Wybór tekstów, pod redakcją Walentego Barczaka”, s. 77-110; oraz: „Wieczność piekielna albo o Ogniu, Więzieniu, y Mękach, które w Piekle cierpią ludzie potępieni. Obrazu Wieczności Część Wtora”. Wydana Naprzod przez W.O.Hieremiasza Drexeliusza, Societate Iesu A teraz na Polski ięzyk przełozona y do Druku podana przez iednego teyze Societatis Iesu Kapłana, Kraków 1640, s. 14-120).

Jedno z uprowadzeń diabelskich siostra Józefa opisuje tak oto: "... wleczono mnie przez długą drogę pogrążoną w ciemnościach. Ze wszystkich stron słyszę straszliwe krzyki. W ścianach tego wąskiego korytarzyka, znajdowały się zagłębienia jedne na przeciw drugich, skąd wychodził dym niemal bez płomienia, a zapach jego był nieznośny. Stąd też głosy potępionych miotały różnego rodzaju bluźnierstwa i brudne słowa. Jedni przeklinali swe ciało, drudzy - swych rodziców. Inni wyrzucali sobie, że nie korzystali ze sposobności i ze światła, aby porzucić zło. A wreszcie była to wrzawa pełna wściekłości i rozpaczy.

Wleczono mnie przez to przejście, w rodzaju korytarza, który nie miał końca. A potem otrzymałam tak gwałtowne uderzenie, że zgiętą we dwoje, wepchnięto mnie do jednej z tych nisz. Czułam się jakby ściśnięta między rozżarzonymi igłami. Naprzeciw i obok mnie przeklinały mnie dusze i bluźniły. To sprawiało mi najwięcej cierpienia... Ale, co nie może być porównane z żadną katuszą, to udręka duszy widzącej, że jest odrzucona przez Boga...

Zdawało mi się, że spędziłam długie lata w tym piekle, a przecież trwało to tylko sześć do siedmiu godzin... Nagle szarpnięto mnie gwałtownie i znalazłam się w ciemnym miejscu, gdzie szatan, uderzywszy mnie zniknął i zostawił mnie wolną... Nie potrafię wypowiedzieć, co czułam w duszy, kiedy zdałam sobie sprawę, że żyję jeszcze i że mogę miłować Boga (...)

Widzę jasno, że wszystkie cierpienia świata są niczym w porównaniu z bólem, jaki sprawia świadomość, że już więcej nie można miłować, gdyż tam oddycha się tylko nienawiścią i pragnieniem zatracenia dusz..." (L.G. de Ségur, „Piekło...”, s. 96-97).

Z niektórych opisów wizjonerów wynika, że ogień piekielny, choć posiadający naturę zwyczajnego, ziemskiego ognia, od tego ostatniego poważnie różni się wyglądem. Jest bowiem ciemny i nie dający blasku. Będzie to chyba logiczne i zrozumiałe, zważywszy na fakt, iż piekło to miejsce opuszczenia, rozpaczy i ciemności, gdzie nie ma światłości.

Siostra Menendez pisała także, iż Szatan, który objawiał się jej bardzo często pod rozmaitymi postaciami, gdy przybierał posturę najbardziej przerażającą, czyli ludzkie kształty, wydzielał (bowiem był on najpierw Aniołem Światłości) dość intensywne światło, tyle że jakby zamglone, jakby osłonięte filtrem utworzonym z ciemnego obłoku, czy też z czegoś przypominającego mgłę lub dym.

Św. Faustyna Kowalska

Opis mąk piekielnych odnajdziemy także w DZIENNICZKU św. Faustyny Kowalskiej, polskiej mistyczki i wizjonerki. Pisze ona, że Bóg dozwolił jej zajrzeć w czeluście piekielne, gdzie oglądając przerażające cierpienie i katusze, zrozumiała co duszom sprawia największy ból, i wymienia je po kolei. A więc informuje nas, że najstraszniejszą męką jest utrata Boga, wieczne od niego oddzielenie. Drugą, gryzące i nigdy nie ustające wyrzuty sumienia. Kolejną, świadomość niezmienności tego losu. Dalej, dusza doświadcza męki ognia, który ją pali, lecz nie niszczy. Następną kaźnią jest niczym nie rozjaśniona ciemność, duszący smród, obcowanie z demonami i duszami innych potępionych, a przede wszystkim z Szatanem. Wreszcie jest to rozpacz, wypływające z niej bluźnierstwa i przekleństwa, nienawiść Boga, samego siebie i wszystkich istot, świadomość, że mogło się osiągnąć niebieskie szczęście, a wybrało się ohydę piekła.

Bł. Faustyna informuje nas dalej, że powyższe męki odnoszą się do wszystkich dusz potępionych, ale bynajmniej nie są one jedyne. Do tych "ogólnych" bowiem dołączają się jeszcze cierpienia indywidualne, stosownie do głównych ciężkich grzechów jakich dany potępieniec najczęściej się dopuszczał za życia. Pisze też, że w piekle są rozmaite "lochy i otchłanie kaźni", gdzie potępieni doznają katuszy. 

Widok tego przeklętego miejsca uczynił na niej tak przerażające wrażenie, że gdyby nie opieka Pana Boga, to strach i przerażenie jakich tam doświadczyła, bez wątpienia byłyby ją zabiły. Siostra Faustyna informuje nas ponadto, że pisząc na ów temat, czyni to z rozkazu Bożego, ku przestrodze błądzącym ludziom, aby nie odrzucali wiary w nigdy nie kończące się męki po śmierci, argumentującym, iż nie można w nie wierzyć, bo nikt z żyjących w piekle nie był, nie widział go i nie zaświadczył o nim.

Według bł. Faustyny do piekła trafia najwięcej dusz, które nie dowierzały w jego istnienie.

Ojciec Pio

Ponieważ Szatan nie ma dostępu do serc i umysłów ludzi dobrych, bo te zajmuje jedynie miłość i chęć pełnienia woli Bożej, działa na nich w inny sposób. Napotykając na tak silny opór woli człowieka, że nie może nań wywrzeć najmniejszego nawet wpływu, doprowadzony tym do wściekłości, stosuje wobec tych dusz wiernych Panu, nie tylko ataki w sferze psychicznej, ale również i w fizycznej. 

Na początku opowiemy o dręczeniu diabelskim, jakiego doświadczał za życia św. Ojciec Pio, stygmatyk włoski, należący do zakonu kapucynów, zmarły 23. września 1968 roku.

Zarówno z własnoręcznych zapisków O. Pio (a konkretnie jego listów do kierowników duchowych), jak i w oparciu o świadectwa tych, którzy widywali napaści szatańskie na owego niezwykłego człowieka, niezbicie wynika, że był on dręczony w sposób szczególny, i to przez lata całe (poczynając od dzieciństwa, aż po schyłek życia).

Sam O. Pio tak mówi na ów temat:

"Moje słabe zdrowie (...) ma swoje lepsze i gorsze chwile. Prawdą jest, że cierpię, ale cieszę się bardzo, że przez moje cierpienie Pan daje mi przeżyć niewyrażalną radość! Jeśliby nie było tych cierpień, tej ustawicznej walki, którą szatan nieustannie toczy ze mną (...) chyba już byłbym w raju. Tymczasem czuję, że tkwię w pazurach szatana, który usiłuje mnie wyrwać z rąk Jezusa. Mój Boże! Jakaż to okrutna, przejmująca bitwa!

Moja wielka słabość napawa mnie lękiem i sprawia, że zimny pot oblewa me ciało. Szatan w swej przewrotnej strategii, wojując ze mną, nie męczy się nigdy (...) Diabeł czyni potworny zamęt i nieustannie wydaje ryki, krążąc wokół mnie, wokół mej ubogiej woli. (...) W pewnych chwilach staję jakby na krawędzi zatracenia i wydaje mi się, że ta walka służy raczej mojemu ośmieszeniu przez tych strasznych łajdaków. Wszystko to przeżywam, odczuwając uderzenia bolesnych ciosów.

Diabeł za wszelką cenę chce mnie zdobyć dla siebie. Proszę mi wierzyć, że to wszystko znoszę i cierpię dlatego, że jestem chrześcijaninem. Gdybym nim nie był, to by tego nie było. Nie znam jednak powodu, dla którego Bóg dopuszcza to wszystko na mnie i dotychczas nie ulitował się nade mną, i nie uwolnił mnie od tego. Tylko to wiem, że On nie działa bez celu i że wszystko ma swój najświętszy sens i pożytek dla mej duszy. (...)

Odnoszę wrażenie (...), że znajduję się w rękach szatana, który chce mnie wyrwać z rąk Jezusa. Jakaż to wielka walka, o mój Boże, którą szatan podejmuje przeciwko mnie. To prawda, że pokusy, na które zostałem wystawiony, są okrutne. Pokładam jednak ufność w Bożej Opatrzności i mam nadzieję, że nie wpadnę w otchłań kusiciela." („Ojciec Pio”, oprac. Irena Burchacka, Warszawa 1986, s. 26). 

Warto również powołać się na świadectwo jednego ze współbraci zakonnych O. Pio, mianowicie na świadectwo O. Alberto d'Apolito, który widział i słyszał, jak demony nękają stygmatyka:

"My, braciszkowie, bywaliśmy często budzeni ze snu w środku nocy przerażającym odgłosem rzucanych mocno łańcuchów, zgrzytem żelaza, krzykami i jękami dochodzącymi z celi numer 5, w której przebywał O. Pio. Chłopcy naciągali kołdry na głowy, drżąc ze strachu. O. Pio, pragnąc ich uspokoić, zapewniał, że demon nie będzie ich dręczył ani nie zrobi im nic złego, że całą złość i nienawiść kieruje ku niemu. Raz jeden z chłopców rzekł, chcąc ujść za śmiałka: "Gdyby mi się ukazał, przegoniłbym go precz". Na to O. Pio: "Nie wiesz co mówisz. Gdybyś ujrzał demona, umarłbyś z przerażenia." (Tamże).

Pewnego razu zdarzyło się, że demon obsiedliwszy ciało opętanej dziewczyny publicznie, w obecności licznie zgromadzonych wiernych, którzy czekali na odprawienie przez O. Pio Mszy św., szczycił się, iż minionej nocy tak dotkliwie uderzył zakonnika, iż ten nie będzie miał siły przyjść do kościoła. Jak potwierdzili to świadkowie, współbracia zakonni stygmatyka, fakt taki istotnie miał miejsce i od owego pobicia musiało upłynąć kilka dni, by O. Pio mógł znów podjąć swoje normalne obowiązki kapłańskie.

Święta Katarzyna Sieneńska

Wielka święta, jaką niewątpliwie była Katarzyna Sieneńska, także doświadczała napaści ze strony złych duchów. I to zarówno w sferze psychicznej, jak i fizycznej, o czym można dowiedzieć się z jej biografii, która wyszła spod pióra jej spowiednika O. Rajmunda z Kapui. 

Katarzyna była atakowana niezmiernie ciężkimi pokusami, myślami natrętnymi i koszmarami nocnymi. Ba! Demony ukazywały się jej także i w postaci widzialnej, unosząc się w powietrze, pokazując jej i mówiąc rzeczy obrzydliwe.

Broniąc się przed owymi napaściami diabelskimi, św. Katarzyna czyniła ostrą pokutę, biczując się, opasując żelaznymi łańcuchami i pozbawiając snu.

Ale niewiele to pomagało. Demony, nieraz w bardzo wielkiej liczbie, unosząc się w powietrzu, przybierając przerażające postaci, naśmiewały się z niej, albo przeciwnie - użalały się nad nią, mówiąc:

- Czemu tak nędzne życie prowadzisz? Znęcając się nad własnym ciałem, co najwyżej możesz je o śmierć przyprawić. Nie myśl sobie, że dasz radę wytrzymać w tak srogiej pokucie. Lepiej dla ciebie będzie, kiedy to wszystko porzucisz, zanim samą siebie zamordujesz. Jeszcze masz dość czasu! Jeszcze możesz dobrze użyć świata! Młodaś jeszcze! Żyj jak inne dziewczęta! Idź za mąż i wychowuj dzieci. Przyczyniaj się do rozmnażania rodzaju ludzkiego!

Na owe jawne pokusy święta zupełnie nie reagowała, nie odpowiadając demonom i nie wdając się z nimi w żadne dysputy. Bywało jednak, że ponad miarę udręczona, traciła już siły psychiczne, i wtedy modliła się tymi słowy:

- Ufam Panu Jezusowi Chrystusowi, a nie samej sobie!

Wówczas przerażające widzenia ją opuszczały i doznawała ulgi. („Żywot przedziwny świętey dziewice KATHARZYNY SENENSKIEY, przez wielebnego oyca Raymunda Kapuana, Generała Zakonu Dominika S. na ten czas Spowiednika tey ś. Panny napisany, y od niegoż, THEOLOGIA MYSTICA, nazwany, iż taiemne nauki Boskie w sobie zamyka”. Z łacińskiego na polskie przez X. Symona Wysockiego, Societetis Iesu, przełożony, y tu y owdzie potrosze skrocony, w Drukarni Mikołaja Loba, Kraków 1609, s. 101-103).

Kiedy nie skutkowały pokusy, widziadła i natrętne namowy, czart używał względem św. Katarzyny przemocy fizycznej.

Pewnego razu, w obecności licznych wiarygodnych świadków, diabeł wrzucił świętą w środek płonącego ognia. Gdy przerażeni świadkowie usiłowali ją czym prędzej stamtąd wydobyć, lękając się o jej życie , ona z uśmiechem mówiła:

- Nie bójcie się, szatan to sprawił, ale żadna krzywda mnie nie spotka.

Po czym nietknięta przez ogień ani na ciele, ani na ubraniu, wyszła zeń.

Drugim razem przytrafiło się, że gdy leżała chora w łóżku, ustawiono obok niej dużą glinianą donicę, napełnioną żarzącymi się węglami, aby świętej było ciepło, diabeł z całej siły pchnął jej głowę w ową donicę, że padając twarzą w węgle, uderzyła z taką siłą, iż naczynie roztrzaskała się na kawałki. I tym razem z opresji owej wyszła bez szwanku. (Tamże, s. 138-139).

Świadkowie potwierdzili również, iż widzieli na ciele świętej rany, ślady i blizny od uderzeń zadawanych jej przez duchy nieczyste, oraz że w roku jej śmierci dało się słyszeć głosy straszliwe, wołające:

- O przeklęta! Dotychczas wszędzie nas i zawsze prześladowałaś, ale wreszcie przyszedł czas, że teraz my wypędzimy życie z ciebie!

I przy tych słowach jakieś niewidzialne ręce zadawały jej bolesne razy. A męka ta trwała przez kilka tygodni, aż do samego dnia jej śmierci. (Tamże, s. 408-409).

Przeważnie tak się dzieje, że dusze szczególnie miłe Bogu, które doświadczają napaści szatańskich, srodze cierpiąc z tego powodu, mają równocześnie wielką władzę nad złymi duchami, które wyrzucają z ciał osób opętanych. Święta Katarzyna również tę władzę nad demonami posiadała i wiele osób spod wpływu mocy ciemności w imię Jezusa uwolniła.

Św. Teresa od Dzieciątka Jezus

Szatan nękał także św. Teresę od Dzieciątka Jezusa:

Wczoraj wieczór - mówiła /św. Teresa/ do matki Agnieszki od Jezusa - opanowała mnie trwoga, a ciemności wzmogły się. Jakiś głos wrogi mówił do mnie: "Czy jesteś pewna, że Bóg cię miłuje? Czy przyszedł i to ci powiedział? Zdanie niektórych ludzi nie uczyni cię przed Nim sprawiedliwą." (...)

W miesiącu sierpniu była /św. Teresa/ przez kilka dni w takim stanie duszy, jakoby od siebie odchodziła, i błagała nas, aby się za nią modlić. Nigdy nie widziałyśmy jej w podobnym stanie duszy. W tym niewypowiedzianym udręczeniu powtarzała co chwila:

"O, gdyby ludzie wiedzieli, jak potrzeba się modlić za konających!"

Pewnej nocy prosiła infirmerkę, by skropiła jej łóżko święconą wodą, mówiąc:

"Szatan jest koło mnie; nie widzę go, ale czuję... dręczy mię, trzyma mnie jakby żelazną ręką, by nie dopuścić najmniejszej ulgi; przysparza mi cierpień, aby mnie przywieść do zwątpienia... A nie mogę się modlić!... Mogę tylko patrzeć na Najśw. Pannę i wymawiać: Jezus! Jakże potrzebna jest modlitwa komplety:

Procul recedant somnia, et noctium phantasmata! Wybaw nas od widziadeł nocnych.

«Dziwne mam uczucie, nie cierpię za siebie, lecz za inną jakąś duszę... a szatan nie chce tego»."

Infirmerka wzruszona, zapaliła gromnicę, a duch ciemności uciekł bezpowrotnie. Jednak nasza siostra /św. Teresa/ zostawała aż do końca w bolesnych trwogach. („DZIEJE DUSZY czyli żywot św. Teresy od Dzieciątka Jezus i od Najśw. Oblicza Karmelitanki Bosej przez nią samą skreślony. Listy - Poezje - Cuda, Poznań - Warszawa - Wilno - Lublin 1925, s. 247-248). 

Św. Jan Maria Vianney

Kolejną postacią, o której opowiem w tym rozdziale będzie św. Proboszcz z Ars - Jan Maria Vianney. Żył w wieku XIX i po dziś dzień jest niejako klasycznym przykładem, często przytaczanym w różnych dziełach, nękania przez złego ducha.

Był nieuczonym, lecz niezwykle świątobliwym, ascetycznym kapłanem, który za cel życia postawił sobie przyprowadzenie jak największej liczby dusz do Boga.

Od momentu objęcia przezeń bardzo zaniedbanej moralnie parafii w Ars, i podjęcia działań, by ją odrodzić do życia w zgodzie z prawem Bożym, począł nękać go demon, którego on na poły żartobliwie nazywał Grappinem.

Początkowo nie działał wprost, ale za pośrednictwem oszczerstw i obelg rzucanych na proboszcza przez wrogich mu ludzi, nie widząc jednak żadnego pozytywnego rezultatu takowych działań, jął go osobiście dręczyć. 

Napaści szatańskie na świętego rozpoczęły się w szóstym roku jego proboszczowania, gdy liczył sobie trzydzieści osiem lat.

Demon począł go nawiedzać w nocy i wyłącznie w nocy. W dzień nie miał do niego przystępu. A oto opis niektórych nadnaturalnych zjawisk:

Początkowo demon, każdej nocy, tylko szarpał zasłony wokół łóżka, na którym sypiał kapłan. Skoro to jednak nie niepokoiło proboszcza (zjawisko przypisywał harcom szczurów) zły duch posunął się dalej:

Następnych nocy dało się słyszeć dobijanie do drzwi i dziwne krzyki rozlegające się we wnętrzu budynku plebani. Tym razem Jan Maria Vianney przypuszczał, że to złodzieje, próbujący go ograbić.

Dla tego też powodu poprosił jednego z miejscowych osiłków André Verchére, by spędził noc na plebani i jeśli to rzeczywiście włamywacze kręcą się koło niej, wraz z proboszczem, spróbował ich przegonić.

André nie miał nic przeciwko temu. Zaopatrzony w nabitą strzelbę udał się do wyznaczonego mu przez proboszcza pokoju, rozebrał i usiłował zasnąć.

Nie było mu to przecież dane. Ledwie minęło kilka chwil od jego udania się na spoczynek, posłyszał okropne, niezwykle silne uderzenia w drzwi wejściowe, które pod ich wpływem całe się trzęsły, a wewnątrz pomieszczenia plebani dało się słyszeć huki i łoskot.

Schwyciwszy strzelbę, odważnie pobiegł na poszukiwanie intruza. Nie znalazł jednak nikogo. Tymczasem potworny łoskot, huki i walenie w drzwi trwały nadal. Wówczas gość proboszcza zrozumiał, że z diabłem to sprawa.

Gdy demon wreszcie zamilkł, udali się na spoczynek, a następnego dnia, gdy ksiądz go prosił, by znów przyszedł na nocleg, zdecydowanie odmówił.

Kolejne dwanaście nocy spędziło na plebani dwóch silnych i odważnych młodych mężczyzn, im jednak demon nie dał się słyszeć.

Proboszcz upewnił się - ostatecznie - co do szatańskiego pochodzenia owych zjawisk dopiero wówczas, gdy pewnej zimowej nocy, kiedy spadł świeży śnieg i przysypał cały plac wokół plebanii i kościoła, z owego placu dało się słyszeć dźwięki głośnych rozmów i krzyki, jakby wielkiej liczby ludzi, którzy tam się znajdowali. Duchowny natychmiast wyszedł z latarką na dwór - na świeżym śniegu nie było ani jednego śladu. Niepokalana biel pokrywała wszystko wokół.

Jak sam relacjonował później, dopiero po tym zdarzeniu począł odczuwać strach.

Od tej pory nie miał już ani jednej spokojnej nocy. Każdej dawało się słyszeć mniej lub bardziej nasilone hałasy.

Po dłuższym czasie święty doszedł do wniosku, iż w sposób szczególny nasilają się one wówczas, gdy następnego dnia ma do Ars przybyć jakiś zatwardziały grzesznik i tu się nawróci.

W miarę upływu czasu proboszcz przestawał się bać. Ot, po prostu, przyzwyczaił się do Grappina. Kiedy ów zaczynał harce żegnał się znakiem krzyża, a z demona kpił i mu urągał. Traktując go jak idiotę.

Pewnego razu Grappin, czyli demon nękający św. Proboszcza, powędrował wraz z nim poza Ars, do Saint Trivier, gdzie nocą, na plebani, dał się słyszeć przerażający łoskot i huki dobiegające z sypialni Jana Marii. Byli liczni świadkowie, spośród okolicznego duchowieństwa.

Diabeł nękający Proboszcza z Ars dręczył go i na inne sposoby - a to ni stąd, ni zowąd, w postnym posiłku pojawiało się mięso, a to odgrażał mu się i urągał, przemawiając strasznym, grozę budzącym głosem.

Wielokroć demon dyszał mu w twarz, bądź przesuwał się po niej jakby pod postacią niewidzialnego szczura.

Demon ukazywał mu się również widomie, raz jako potworny, potężny czarny pies o ognistych oczach rozkopujący mogiłę, w której pochowano zmarłego bez sakramentów zatwardziałego grzesznika, a raz pod postacią niezliczonej ilości nietoperzy, które napełniły całą jego sypialnię, to znów pod postacią roju pszczół.

Innym razem przed świtem, grudniowego dnia 1826 roku, gdy znajdował się w drodze do sąsiedniej parafii, wokół niego, w powietrzu, jęły się unosić kłęby ognia, a po chwili zdało się, iż drzewa i krzewy po obydwu stronach drogi płoną.

Szatan znieważał i plugawił obraz Zwiastowania N.M.P., tak często, że proboszcz musiał go zabrać z plebani i przenieść do kościoła.

Hałasy na plebani, bądź przesuwanie się mebli słyszeli i widzieli liczni świadkowie, np. Maria Ricotier, Franciszek Pertinard, Ks. Dionizy Chaland.

Również liczne osoby słyszeli głos demona, który wołał:

- Vianney, Vianney! Wynoś się stąd! I tak cię dostanę!

Demon wielokroć, w nocy, ciągnął łóżko, na którym spoczywał św. Proboszcz, po całym pokoju. A ukoronowaniem prześladowań diabelskich było podpalenie owego łóżka. Na szczęście wówczas, gdy Jana Marii nie było w sypiali, lecz w kościele, gdzie siedział w konfesjonale i od pięciu godzin spowiadał.

Pod koniec życia proboszcza napaści szatańskie i dręczenia nocne ustały zupełnie, tak że mógł spokojnie przenieść się do Wieczności. (F. Truchu, Ks., Proboszcz z Ars święty Jan Marja Vianney 1786-1859. Na podstawie aktów procesu kanonizacyjnego i niewydanych dokumentów. Z francuskiego przełożył ks. dr Piotr Mańkowski Arcybiskup Enejski, brak miejsca wydania, 1932 rok, s. 216-231).

O opętanej dwórce

Święta Katarzyna Sieneńska pewnego razu odwiedziła zaprzyjaźnionych ze sobą ludzi, którzy mieszkali w bogatym pałacu. Jedna z dwórek pani domu była opętana przez ducha nieczystego.

Ucieszyli się gospodarze - wiedząc już, że czarty przed św. Katarzyną uciekają - iż zostali nawiedzeni przez też pobożną niewiastę. Poprosili ją zatem co rychlej, aby wyzwoliła nieszczęsną opętaną z mocy ducha ciemności.

Ponieważ Katarzyna akurat nie miała czasu, musiała bowiem odwiedzić - w ważnej i nie cierpiącej zwłoki sprawie - jeszcze jeden dom w tym mieście, widząc, iż w pałacu przebywa znany z pokory i nabożeństwa mnich, nakazała przyprowadzić opętaną. A gdy ją przywiedziono, nakazała jej uklęknąć przed mnichem i ułożywszy głowę na jego kolanach trwać tak bez ruchu aż do jej powrotu z owego drugiego domu, o którym wcześniej wspomnieliśmy.

Zły duch zaklęty w imię Jezusa, związany wolą świętej panny, musiał być posłuszny rozkazowi. 

Cały czas jednak poprzez usta opętanej złorzeczył, bluźnił i przeklinał, jednocześnie informując, gdzie się Katarzyna w danej chwili znajduje. Na koniec krzyknął:

- Oto wchodzi w drzwi domu tego!

I rzeczywiście, Katarzyna weszła do pałacu, a znalazłszy się w komnacie, w której przebywała opętana usłyszała jęki i zawodzenia demona:

- Ach! Czemuż mnie zatrzymujesz?! Czemu mnie dręczysz?!

Św. Katarzyna zaś na to:

- Wstań nędzniku, wyjdź z dziewczyny, opuść to stworzenie Pana Jezusowe, i więcej w nią nie wchodź. 

Na owe słowa diabeł opuścił ciało opętanej, a ta została na trwałe uleczona. („Żywot przedziwny...”, s. 364-68). 

Przypadek Marii Cecylii Pistorini

Dawniejsza literatura dotycząca tak opętań, jak i czarownictwa nader często zamieszcza opisy unoszenia się ludzi w powietrzu.

Na polecenie cesarzowej austriackiej Marii Teresy (1717-1780) opat Oswald Laschert szczegółowo przebadał przypadek opętania niejakiej Marii Cecylii Pistorini, jednej z mniszek klasztoru kierowanego przez ksienię Renatę Seanger, oskarżoną o uprawianie czarnej magii i rzucanie uroków na podległe sobie zakonnice.

Według świadectwa uczonego opata Maria Cecylia wielokrotnie, kilkadziesiąt, do stu razy na dzień, była gwałtownie unoszona w powietrze, a potem z ogromna siłą ciskana o posadzkę, co jednak nie powodowało obrażeń zagrażających jej życiu. Poddana zabiegom egzorcyzmowania, również została - wraz z krzesłem - uniesiona do góry.

W czasie masowych opętań, jakie miały miejsce w XVII wieku w Loudun i Marsylii, prócz objawów katalepsji, znieczulenia ciała na ból, ujawniania się dodatkowych osobowości, telepatii i jasnowidzenia, obserwowane były również - u niektórych z opętanych niewiast - również i zdolności lewitacyjne. (I. Matuszewski, „Czarnoksięstwo i medyumizm”, Warszawa 1896, s. 86 i n.).

Opętanie w Loudun

W roku 1626 założono w Loudun klasztor Urszulanek. Zakonnice w większości odznaczały się wysokimi przymiotami i na ogół pochodziły z dobrych domów, i zgodnie ze swym powołaniem zajmowały się wychowaniem dziewcząt.

Pierwszym spowiednikiem urszulanek był przeor O. Moussant. W niedługi czas po jego śmierci poczęły się dziać w budynku klasztornym rzeczy co najmniej dziwne. Dawało się zupełnie wyraźnie słyszeć w nocy hałasy, a wiele spośród zakonnic uległo dziwnym objawom przypominającym opętanie. Samej matce przełożonej ukazywały się widma, przypominające bądź to zmarłego spowiednika, bądź też jakowąś inną osobę duchowną.

Ponieważ owe dziwne zjawiska trwały bez ustanku, zakonnice poinformowały o wszystkim nowego spowiednika, ks. Jana Mignon, kanonika z kościoła św. Krzyża w Loudun, pomijając głównego bohatera dramatu ks. Urbana Grandier. Powód pominięcie Grandiera nie jest znany, wydaje się jednak prawdopodobnym, że urszulanki nie zaproponowały mu stanowiska swego spowiednika, z powodu faktu złej opinii, jaką się ów duchowny cieszył. Zamieszany był nawet w procesy sądowe, a w końcu ukarany przez miejscowego biskupa za złe prowadzenie się. Ale Grandier nic sobie z tego nie robił, apelował do wyższych instancji, przez które został od kary uwolniony.

Tymczasem zjawiska natury szatańskiej w klasztorze urszulanek nie ustawały. Widząc to ks. Mignon poprosił o radę i wsparcie ks. Piotra Barré, proboszcza kościoła św. Jakuba i kanonika de Saint Meme. Owi duchowni, w towarzystwie jeszcze dwu karmelitów sporządzili szczegółowy protokół, dotyczący niezwykłych zjawisk, który zaopatrzyli własnymi podpisami.

Niebawem zjawiska przybrały wyraźniejszy charakter, wiele zakonnic i sama przełożona podlegały dziwnym konwulsjom, a ich czynności i rozmowy w czasie ataków zupełnie były niezgodne z zachowaniem jakie przystoi mniszkom.

Wówczas księża Mignon i Barré, mając na to zgodę biskupa z Poitiers, odprawili nad opętanymi zakonnicami egzorcyzmy. Było to latem 1613 roku. W październiku - wobec bezskuteczności tamtych egzorcyzmów - odprawiono nowe, tym razem w obecności władz świeckich.

Opętane zakonnice badano, zadając im pytania po łacinie, czyli w języku, którego się uczyły, a demony odpowiadały, że przyczyną opętania jest ks. kanonik Urban Grandier, proboszcz u św. Piotra. Można sobie wyobrazić jakie wrażenie na świadkach wywołało takie oświadczenie. W tym miejscu - co istotne - należy zaznaczyć, że egzorcyzmy odbywały się zawsze w obecności świadków.

Pod koniec listopada ksiądz Barré uznał za stosowne, aby biskup Poitiers dodał mu dwóch nowych świadków do obrzędu egzorcyzmów. I rzeczywiście dodano mu dziekanów kapituły Champiny i Thouars. Z kolei podejrzany o spowodowanie opętanie ks. Urban Grandier ze swej strony wniósł prośbę do arcybiskupa Bordeaux, który przeznaczył na egzorcystów ks. Barré, O. Escaye, jezuitę z Poitiers, i O. Gau, oratorianina z Tours, dał im szczegółową instrukcję i rozkazał oddalić wszystkich innych świadków, oprócz mera miasta Loudun, prezesa sądów kryminalnych i przełożonego opactwa Saint Jouin.

Pech chciał, że w tym samym czasie - w zupełnie innej sprawie - w Loudun znajdował się delegat królewski, którego kuzynka była przełożoną owego klasztoru urszulanek. Była to panna Belsiel, w zakonie nosząca imię (rozsławione w negatywny sposób przez literaturę i film) Matki Joanny od Aniołów.

Delegat królewski dowiedziawszy się o wszystkim, co się u urszulanek dzieje, pojechał czym prędzej do Paryża, zdał sprawę królowi Ludwikowi XIII i kardynałowi Richelieu, po czym, dnia 30 listopada 1633 roku przybył do Loudun z komisją królewską, która miała zbadać całą sprawę.

Komisja swoją pracę zaczęła od aresztowania ks. Urbana Grandier i dokładnej rewizji w jego domu. Nie znaleziono niczego kompromitującego, poza odręcznym pismem księdza wymierzonym przeciwko celibatowi duchowieństwa. Pismo to miało uspokoić sumienie pewnej dziewczyny, która dała się uwieść temu występnemu kapłanowi.

Niemniej był to kamyczek, który pociągnął za sobą lawinę. Przeciw Ks. kan. Urbanowi Grandier komisja królewska wytoczyła formalny proces kryminalny i powołała licznych świadków, którzy zeznawali przeciw niemu. Badanie świadków wykazało u ks. Grandier wiele wykroczeń przeciw moralności, a jedna z zeznających kobiet , niejaka Elżbieta Blanchard zeznała, iż oskarżony proponował jej, że ją uczyni czarownicą.

W tym samym czasie w klasztorze urszulanek, gdzie objawy opętania nie zanikły, zarządzono nowe egzorcyzmy. Brali w nich udział m. in. O. Laktancjusz, reformat, O. Tranquille, kapucyn i O. Józef, kapucyn.

Proces przeciwko ks. Grandier, oskarżonemu o spowodowanie opętania zakonnic, i egzorcyzmy odprawiane nad nimi, trwały siedem miesięcy, po czym akta procesu przewieziono do Paryża, gdzie po ich dokładnym zbadaniu uznano, że Grandier jest winny i 3 lipca 1634 roku ustanowiono specjalną komisję złożoną z 14 urzędników duchownych i świeckich, dla wydania ostatecznego wyroku. Dnia 18 sierpnia komisja owa uznała ks. kanonika Urbana Grandier winnym magii, czarnoksięstwa, spowodowania opętania i skazała go na śmierć. 

Grandier tego samego dnia został stracony.

Mimo to, objawy opętania nie ustawały. Udzielały się nawet wielu świeckim kobietom w Loudun i jego okolicach, a także w Chinon. Również opętani zostali niektórzy spośród egzorcystów. Przytrafiło się to między innymi O. Laktancjuszowi, który zmarł 18 września 1634, O. Tranquille, który żył jeszcze kilka lat, mianowicie do roku 1638 i O. Surin, który zastępował O. Laktanciusza po jego śmierci. O. Surin pozostawił nam szczegółowy opis swego stanu i wiele spostrzeżeń o wypadkach opętania, zaszłych po śmierci księdza Grandier.

O. Surin przybył do Loudun dopiero w cztery miesiące po wyroku na księdza Grandier, uwolnił on w części matkę Joannę od Aniołów spod władzy demonów i został odwołany, a zastąpiony przez O. Recés, również jezuitę. W czasie od śmierci ks. Grandier do roku 1639 i 1640, kiedy opętania ustały i wieści o nich znacznie ucichły, mamy do zaznaczenia niektóre wizyty znakomitych osób, świadczących za rzeczywistością opętania. Oprócz kilku biskupów był tam rodzony brat królewski i dał świadectwo autentyczne, własną ręką podpisane dnia 11 maja, na rzecz prawdziwości opętania, na podstawie dokonanych prób z opętanymi, które sam sprawdzał. Nie możemy też pominąć świadectwa lorda Montagu i pana de Quériolet, którzy tak byli wstrząśnięci tym, co widzieli, iż nie tylko opętanie uznali za absolutnie prawdziwe, ale - ponadto - stało się to okazją do głośnego i niespodziewanego nawrócenia wspomnianego lorda.

Opętanie w Loudun przez licznych pisarzy o "krytycznym i postępowym" nastawieniu uznane zostało, bez gruntownego zbadania, za fałszerstwo z premedytacją przygotowane i przeprowadzone przez księży i zakonnice.

Tymczasem bezstronne badanie dowiodło, iż w opętaniu w Loudun dało się zauważyć wszystkie cechy prawdziwego opętania. I tak: na ręce Matki Joanny od Aniołów pokazywały się napisy o nadnaturalnym pochodzeniu, zakonnice nie znające łaciny, odpowiadały po łacinie na po łacinie zadawane im pytania, wyjawiały ukryte tajemnice i widziały na odległość. („Słownik apologetyczny wiary katolickiej, podług D-ra Jana Jaugey'a”, opracowany i wydany staraniem X. Władysława Szcześniaka, Mag. Teol, i grona współpracowników, Warszawa 1894, t. I, s. s. 505-514).

Opętanie Ojca Surin

Jan Józef Surin S.J., urodził się w roku 1600 w Bordeaux. W roku 1616 wstąpił do zakonu jezuitów, gdzie ukończył studia teologiczne. Następnie, w roku 1628, został wyświęcony na kapłana. 17 grudnia 1634 roku, w kilka miesięcy po wykonaniu wyroku śmierci na księdzu Grandier (a zatem - nie był zamieszany w sprawę tego występnego duchownego!), skierowano go do egzorcyzmowania opętanych urszulanek w Loudun. Z powierzonego mu zadania wywiązał się nadzwyczaj sumiennie. Widząc jednak, iż jego wysiłki nie przynoszą spodziewanego rezultatu, po kilku miesiącach bezowocnych prób uwolnienia opętanych spod władzy demonów, ofiarował się Bogu jako ofiara zastępcza owego opętania, prosząc by demony opuściły ciała zakonnic, a weszły w niego. Jego prośby zostały wysłuchane i tak też się stało.

Ojciec Surin był przekonany, że jego ciało i wyobraźnia podlegają jakiejś obcej woli. Stan opętania świątobliwego kapłana utrzymywał się nieustannie od tego czasu do roku 1658, a więc przez ponad dwadzieścia lat.

Przez pewien okres - uznany przez władze zakonne za umysłowo chorego - przebywał w odosobnieniu. W tym też właśnie czasie powstały jego głębokie dzieła ascetyczne, które są najlepszym dowodem na to, iż Ojciec Surin był całkowicie zdrowy psychicznie i że stan, któremu podlegał był rzeczywistym, a nie urojonym opętaniem (poseją). Dopiero na trzy lata przed śmiercią został uwolniony spod władzy demonów. Potworne udręczenie ustąpiło miejsca niewyobrażalnej wprost radości. Umarł w Bordeaux 22. kwietnia 1665 roku. Napisał wiele dzieł i rozpraw, w tym i na temat opętania w Loudun. Nas interesować będzie, jak sam określał swój stan i co odczuwał, znajdując się we władaniu demonów. („Encyklopedja Kościelna...”, t. XXVII, Warszawa 1904, s. 147).

A oto słowa Ojca Surin:

"Zdawało się, że cała moja istota, wszystkie władze mojej duszy i członki ciała, z niewypowiedzianą gwałtownością wydzierały się ku Panu Bogu mojemu, którego uznawałem jako najwyższe moje szczęście, jako dobro nieskończone, jako jedyny przedmiot mojego istnienia. Ale jednocześnie czułem, że jakaś siła, mimo mojego oporu, gwałtem mnie odrywa i trzyma z dala od Niego tak dalece, iż stworzony na to, aby żyć, widziałem się i czułem pozbawiony Tego, który jest Żywotem; stworzony dla prawdy i światła, widziałem się stanowczo odpychanym od światłości i prawdy. Stworzony dla miłości, byłem bez miłości i odepchnięty od niej. Stworzony dla dobra, byłem pogrążony w otchłani zła. Trwogę, rozpacz, która przenikała mnie w tym niewymownym ścisku serca, mógłbym chyba przyrównać do stanu lecącej strzały, z wielką mocą wypuszczonej ku pewnemu celowi, a nieustannie od niego odpychanej nieprzepartą siłą: koniecznie dążyć musi naprzód, a ciągle coś ją odpycha wstecz." (L. G. de Ségur, „Piekło...”, s. 32).

Konwulsjoniści z cmentarza św. Medarda

Przypadki, bądź to sporadycznych, bądź epidemicznie występujących, konwulsji, wywoływanych albo przyczynami naturalnymi, albo pozanaturalnymi o charakterze szatańskim, są odnotowywane od najgłębszego średniowiecza poczynając.

Najgłośniejsze z konwulsji są te, związane z jansenizmem, kultem diakona Parisa i cmentarzem św. Medarda w Paryżu.

Na wstępie kilka słów wyjaśnienia. Oto w XVII wieku powstała błędna nauka o łasce Bożej, która zyskała licznych zwolenników zwanych - od nazwiska autora heretyckiego dzieła - jansenistami. Przeciw jansenistom i ich błędom ostro wystąpił Rzym, ostatecznie potępiając ich bullą papieską Unigenitus (z 8 września 1713 roku).

Janseniści wszakże nie dali za wygraną i postanowili apelować od decyzji papieża do przyszłego Soboru Powszechnego. Jednocześnie wciąż szerzyli swoją naukę, którą w pewnym okresie wsparli rzekomymi cudami, które jakoby się miały dziać - jako potwierdzenie z nieba - tego czego uczyli.

Tak więc, czego nie mogli dokonać przy użyciu innych środków, postanowili przeprowadzić za pomocą rzekomych cudów zmarłego w Paryżu w roku 1726 diakona Franciszka de Paris, który swoim pełnym umartwień i prowadzeniem działalności dobroczynnej życiem zyskał duży rozgłos w stolicy Francji. Rozpuszczono wieści, że przy grobie owego diakona, pogrzebanego na cmentarzu św. Medarda, dochodzi do licznych cudownych uzdrowień. Sprawiło to, że na grób de Parisa wyruszyły tysiące pielgrzymów.

Zaczęto wówczas, wobec licznych świadków, dochodzić do zachwytów i ekstaz, objawiających się straszliwymi konwulsjami i wykręcaniem członków ciała. 

Na wieść o tym król Ludwik XV zakazał wstępu na rzeczony cmentarz. Wtedy czciciele zmarłego diakona, ze swymi praktykami przenieśli się do prywatnych domów, gdzie grób "świętego" zastępowała przyniesiona z niego garść ziemi.

Nie ma absolutnie żadnych podstaw i możliwości, by zaprzeczyć realności konwulsji, ponieważ ich świadkami było tysiące ludzi i to zarówno jansenistów (zwolenników konwulsjonizmu), jak i katolików (upatrujących w konwulsjoniźmie działań diabelskich). Ludzie ci mogli doskonale kontrolować się nawzajem. Tedy - bezwzględnie wykluczyć trzeba oszustwo.

Franciszek de Paris był diakonem, wyznawcą jansenizmu, który należał do stronnictwa apelantów (odwołujących się od bulli Unigenitus do Soboru Powszechnego). Żył, srodze umartwiając swe ciało, i słynąć z dobroczynności. Umierając oświadczył, że umiera jako jansenista. W glorii sławy świętego, przez swoich współwyznawców, został 1 maja 1727 roku pochowany na wspomnianym cmentarzu św. Medarda w Paryżu. 

O rzekomych cudach, których komisja kościelna nie uznała za prawdziwe, już wspomniałem wcześniej.

W lipcu 1731 roku zdarzył się pierwszy wypadek konwulsji na grobie jansenistycznego świętego u niejakiej Amalii Pivert. W sierpniu podlega jej pewna głuchoniema kobieta z Wersalu, oraz ksiądz Bescherrant.

Z czasem konwulsje tak się rozpowszechniają, że ulegają im tysiące ludzi. Konwulsje owe są przyczyną wielkich cierpień tych, którzy im ulegli.

Konwulsjonistom się zdaje, że przynosi im ulgę, gdy się ich... bije po żołądkach, ściska ciała i kopie je nogami. Zadanie tegoż "przynoszenia ulgi" przypadło ludziom nazwanym wspomożycielami. Wspomożyciele owi, zwykle mężczyźni, bili swe ofiary pięścią, niekiedy po dwunastu kładli się na desce, gniotącej ciało konwulsjonisty. Później z tego zwykłego wspomagania, wynikł drugi jego rodzaj - wspomaganie zabójcze, dokonywane poprzez uderzanie ofiary sztabą żelaza lub drągiem drewnianym.

Władza - zarówno świecka, jak i duchowna (z wyjątkiem biskupów sprzyjających jansenizmowi) - rozpoczęła ostrą walkę z konwulsjonistami, zabraniając im występowania publicznie.

Mimo to, zjawisko nie tylko, że nie ustępuje, ale nawet się wzmaga. Zgromadzeni po prywatnych domach janseniści doświadczają konwulsji, popadają w ekstazy, przemawiają nieznanymi językami, prorokują. Mimo fizycznego znęcania się przez "wspomożycieli" nad ich ciałami, nie doznają najmniejszych nawet urazów! Na ciałach niektórych pojawiają się stygmaty Męki Jezusa i zjawisko konania. Ta epidemia trwa aż do wybuchu Rewolucji Francuskiej w 1789 roku. Potem o niej już nie słychać.

Co sądzić o tych dziwnych wydarzeniach?

Wykluczając oszustwo (bo było niemożliwe na tak wielką skalę) musimy przypuścić, że konwulsje na cmentarzu św. Medarda, z towarzyszącymi im zwykle objawami, miały w istocie początek pozanaturalny. Nie możemy jednak przypisać ich pochodzenia ani działaniu Boga, ani dobrych aniołów, a jedynie szatana, bowiem w samych konwulsjach, w postępowaniu konwulsjonistów ich przemowach daje się zauważyć cechy diabelskie. 

Na przykład niejaki brat Augustyn, kładł się na stole i twierdząc, że jest "Barankiem bez zmazy" kazał sobie oddawać cześć boską. Inny z konwulsjonistów, ks. Vaillant, ogłosił się wcieleniem proroka Eliasza. Ba! dzięki działalności "braci wspomagających" dwanaście dziewcząt konwulsjonistek zaszło w ciążę, a prorocy konwulsjoniści w swych przemowach namawiali matki, by te same oddawały im córki, bo to podoba się Bogu.

Dalej. Cóż może mieć wspólnego z dziełem bożym (jak o konwulsjoniźmie mówili janseniści) tzw. wielkie wspomaganie, zwłaszcza wspomaganie zabójcze? Niesłychanie brutalne katowanie ludzi znajdujących się w transie? Do okrucieństwa dodajmy rozpacz (nieomylny znak działania Szatana!). Widziano jak jedna z konwulsjonistek, rozorawszy sobie twarz paznokciami, usiłowała popełnić samobójstwo. W czasie zaś przemów i obrzędów konwulsjonistycznych dopuszczano się wielu bluźnierstw i świętokradztw.

Np. jedna z kobiet konwulsjonistek odprawiała mszę, do której służyli jej księża. Inna także odprawiała mszę, z godnością i powagą, w nikomu nieznanym języku. Jeszcze inna także odprawiała mszę, ale na leżąco, wijąc się i rzucając w sposób nieprzyzwoity tak, że musiano przytrzymywać jej ubranie, aby nie zostały odsłonięte intymne części ciała.

Co się tyczy pozanaturalnych objawów konwulsjonizmu, to słuszna jest ocena jednego z teologów, że są one przejawem działania Szatana. Dowody? Wdowa Thévenet wznosiła się od czasu do czasu na siedem lub osiem stóp nad ziemię, aż do sufitu. A unosząc się pociągała za sobą na trzy stopy od ziemi dwie inne osoby, które całym swoim ciężarem wisiały u jej nóg. Wypadek jeszcze bardziej dziwny - podczas gdy wspomniana wdowa podnosiła głowę do góry, jej spódnice i bielizna zwijały się jakby własną siłą ponad jej głową. 

Istotnym będzie zaznaczenie faktu, iż konwulsje wybuchały właśnie w chwili, kiedy dana osoba dotykała grobu diakona Parisa, a bezzwłocznie ustępowały, skoro ją tylko od grobu odsuwano. 

Nadzwyczajność bywała jeszcze bardziej widoczna, kiedy relikwie rzekomego świętego przykładano do ciał dzieci, lub dorosłych którzy nie byli tego świadomi, albo pogrążeni w głębokim śnie, a natychmiast po owym przyłożeniu relikwii następowały gwałtowne konwulsje. W momencie, gdy relikwie usuwano, natychmiast konwulsje ustawały.

Niezliczone są jeszcze bardzo okrutne doświadczenia, którym poddano dziewczęta konwulsjonistki. Niejaką Nisettę bito w głowę drągiem drewnianym. Czterech mężczyzn waliło z całej mocy pięściami w głowę Małgorzatę-Katarzynę Turpin. Tęż samą bito w twarz, plecy, boki i brzuch kawałem drewna tak grubym, że z trudem można było unieść oburącz. Takich ciosów zadawano jej nieraz aż do dwóch tysięcy (!). I tu rzecz znamienna: uderzenia owe nigdy nie pozostawiały najmniejszego nawet śladu zranienia. („Słownik apologetyczny...”, s. 305-316).

KSZTAŁTOWANIE SIĘ
NOWYCH WIERZEŃ ESCHATOLOGICZNYCH
W XIX I XX W.

W okresie ostatnich stu pięćdziesięciu lat można obserwować dość złożony proces kształtowania się nowych wyobrażeń na temat rzeczy ostatecznych człowieka i świata, do tej pory jeszcze nie zakończony.

Życie przed narodzeniem i po śmierci?

Co powstanie z tego "eschatologicznego bałaganu", czyli próby "pozlepiania" ze sobą najrozmaitszych tradycji eschatologicznych, jakie tylko znane są ludzkości, trudno dziś odpowiedzieć. Jedno natomiast można już stwierdzić - że absolutnie nie zaginie wiara w to, iż śmierć bynajmniej nie oznacza końca istnienia istoty ludzkiej.

Ciekawe jest również, że współczesne wierzenia eschatologiczne pełnymi garściami czerpią nie tylko z wierzeń chrześcijańskich, buddyjskich, czy jeszcze innych, ale przejmują także i to, czego można się dowiedzieć z doświadczeń spirytystycznych, czy doświadczeń "życia po życiu", po raz pierwszy nagłośnionych przez dra R. Moody'ego (chociaż znanych już w średniowieczu).

"Życie po życiu?" - rewelacje dra Moody'ego

Przez całe stulecia i tysiąclecia ludzka wiedza na temat możliwości istnienia jakiegoś nieśmiertelnego pierwiastka, który w chwili zgonu opuszcza ciało, by - znalazłszy się w innej rzeczywistości - egzystować w jakże różny sposób od tego, do jakiego przyzwyczajony był człowiek podczas doczesnego bytowania, czerpała wiedzę jedynie i wyłącznie z prawd wiary objawionych przez taką, czy inną religię.

Ponieważ na naszym globie owych religii było (i jest oczywiście nadal) bardzo wiele (i to poważnie różniących się między sobą)n, dlatego też wyobrażenia poszczególnych osób, będące zależne od tego jakiej doktryny ich nauczono, różniły się znacznie od siebie.

Ale przecież wszystkie owe doktryny miały coś wspólnego: właśnie to, iż pouczały, że człowiek to bynajmniej nie sama materia, lecz także i pierwiastek duchowy, który tę materię nie tylko ożywia, lecz również udziela istocie ludzkiej samoświadomości i zdolności do abstrakcyjnego myślenia, co w jakże istotny sposób odróżnia ją od świata zwierzęcego czy roślinnego.

Niestety, nigdy i nigdzie nie udawało się zweryfikować owych prawd religijnych tyczących duszy nieśmiertelnej w taki sposób, by można było w nią nie tylko wierzyć, lecz również poprzez wiedzę być o jej istnieniu przekonanym.

I oto naraz ogromnego zamieszania w świecie nauki materialistycznej (bo przedstawiciele religii i Kościołów zachowali tutaj ostrożne milczenie) wywarła praca amerykańskiego lekarza Raymonda A. Moody'ego, "Life After Life", nosząca polski tytuł: "Życie po życiu".

Otóż autor, ni mniej, ni więcej tylko na niezbyt wielu stronach swojej dość niepozornej książki przedstawia wspomnienia ludzi, którzy znajdowali się w stanie śmierci klinicznej i zostali przez lekarzy, po wykonaniu zabiegów reanimacyjnych, przywróceni do życia.

Chociaż wcześniej nikt i nigdy (mowa tu o lekarzach i badaczach) nie zajmował się kwestią, czy ludzie, którzy umarli mogli mieć jakiekolwiek przeżycia i wspomnienia z okresu, kiedy nie było ich pomiędzy żywymi, uważając iż jest to absolutnie niemożliwe, teraz zareagowali dość nieufnie, czemu zresztą nie należy się dziwić.

Jak było do przewidzenia, oponenci Moody'ego (chociaż on sam powstrzymał się od wyciągania jakichkolwiek wniosków, zadowalając się jedynie podawaniem suchych faktów - relacji ludzi przywróconych życiu, podzielili się - najogólniej rzecz biorąc - na dwie grupy. Jedna z nich skupiała te osoby, które zdecydowanie i jednoznacznie odrzuciły relacje zawarte w książce Moody'ego, twierdząc, iż jest to wszystko oszustwem i mistyfikacją. Druga natomiast skupiała tych, którzy relacji owych nie poddawali w wątpliwość, lecz starali się dowodzić iż przeżycia umarłych powstały "na drodze chemicznej", kiedy to w chwili zgonu ciało ludzkie zaczęło produkować bliżej nieokreślony związek chemiczny, działający jako halucynogen.

Oczywiście te wyjaśnienia (mimo, iż przez ogromną większość osób przyjmowane jak "nieomylne słowo boże") są tylko i wyłącznie prywatnymi poglądami ich autorów, na dobitkę wcale nie oryginalnymi, ale raczej dość prymitywnymi. I należałoby je zaliczyć do grupy pobożnych życzeń oraz wyjątkowo nieprawdopodobnych hipotez, bo z rzetelnym wyjaśnieniem zjawiska nie mają absolutnie nic wspólnego. Owe tłumaczenia, może nie wypowiadając się na ów temat wprost, lecz wyraźnie dając do zrozumienia co się o nich sądzi, zakwestionował sam dr R. A. Moody.

Nie wydaje mi się słuszne zajmować się tutaj ich prezentowaniem i szczegółowym analizowaniem; muszę jednak przedstawić jeden poważny kontrargument:

Otóż zwolennicy prawdziwości przeżyć posmiertnych mówią: "Załóżmy, iż rzeczywiście są to halucynacje spowodowane czynnikami psychologicznymi, bądź jakimiś bliżej nieokreślonymi związkami chemicznymi, to czy wszyscy którzy umierają muszą wiedzieć jeśli nawet nie dokładnie to samo, to przynajmniej p r a w i e t o s a m o. Ich wizje zaś przebiegać według jednego i tego samego scenariusza? Przecież osobnicy żywi i zdrowi (chorzy zresztą też), po użyciu narkotyków halucynogennych nie miewają jednakich i takich samych wizji! A umierający (czy też umarli, których dopiero później przywrócono życiu) je mają!"

I to jest chyba najsilniejszy argument przemawiający za tym, iż owe osoby, wszystko to, o czym potem opowiedziały Moody'emu, rzeczywiście przeżyły.

Kiedy czyta się relacje zawarte w książkach amerykańskiego lekarza (potem napisał ich jeszcze trzy: "Reflection of Life after Life", "The Light Beyound" oraz "Coming Back"), nie sposób oprzeć się wrażeniu, że opisy przeżyć zawarte w trzech jego pierwszych pracach w sposób uderzający podobne są do tego, czego naucza eschatologia religii objawionych (chrześcijańska, judaistyczna, zoroastryjska, islamska). W ostatniej "Coming Back", noszącej polski tytuł "Życie przed Życiem", można natomiast usiłować poszukiwać potwierdzenia koncepcji reinkarnacyjnych.

Ale przecież "wspomnienia pośmiertne" nie są całkowicie identyczne z tym, co jest zawarte w monoteistycznych doktrynach religijnych, dlatego więc trudno byłoby uznać za potwierdzenie nauk dotyczących kwestii rzeczy ostatecznych człowieka, zawartych w nauce judaistycznej, chrześcijańskiej i muzułmańskiej. Niemniej jednak, dają one wiele, a nawet bardzo wiele do myślenia.

Mimo, iż zakładam, że jeśli nie wszyscy, to przynajmniej większość Czytelników, zna książki Raymonda A. Moody'ego, to pisząc tak wiele o jego odkryciu, nie mogę nie przytoczyć choćby jednego opisu przeżyć pośmiertnych człowieka. Jako najbardziej odpowiadający oczekiwaniom, wybrałem opis "modelowy" (jak go określa sam autor), zawierający wszystkie z występujących "po tamtej stronie" przeżyć ludzkich:

Moment zgonu człowieka jest zdarzeniem nadzwyczaj przykrym. Nie oznacza to jednak że traci się wówczas kontakt z otoczeniem. Tak nie jest, bowiem odbiera się także i wówczas bodźce zmysłowe. Jeżeli śmierć ma miejsce w obecności innych osób i wyrażają one na głos swoją opinię na temat, że ona właśnie nastąpiła, słyszy się to.

Teraz rozpoczyna się wędrówka w zaświatach. W chwilę po zgonie nasze "duchowe uszy" (trudno znaleźć odpowiedniejsze określenie) odbierają nieprzyjemne, przykre dźwięki, coś przypominającego dzwonienie bądź buczenie, a oprócz tego doświadcza się uczucia szybkiego poruszania się w ciemnym i wąskim pomieszczeniu przypominającym tunel.

Kolejnym etapem jest wydostanie się naszego "ja" z materialnej cielesnej powłoki. Wygląda to w ten sposób, iż w pełni zachowujemy samoświadomość, mimo że fizycznie już nie należymy do świata, w którym żyliśmy dotychczas.

Po opuszczeniu ciała zachowujemy także - choć nie sposób tego pojąć - zdolność widzenia i słyszenia. Z owego powodu w pierwszych chwilach po uwolnieniu się ducha doznajemy wręcz szoku, ponieważ wciąż znajdujemy się w dawnej rzeczywistości, obserwujemy własne martwe ciało, bliskie osoby, a nieraz także lekarzy i pielęgniarki w trakcie dokonywania na nas samych zabiegów reanimacyjnych.

Szok nie trwa jednak długo. Rychło przyzwyczajamy się do nowej sytuacji. Stwierdzamy, że mimo iż opuściliśmy materialną powłokę, nadal posiadamy jakieś cielesne kształty, chociaż bynajmniej nie jest to ciało w czymkolwiek podobne do ziemskiego. Jest ono bowiem różne od tego ostatniego i nie sposób go opisać przy użyciu potocznych zwrotów zwykłego ludzkiego języka. Posiada również inne zdolności, możliwości i właściwości.

Po przedostaniu się na drugą stronę "tunelu" znajdujemy się już w innej, nowej rzeczywistości, innego, nowego świata, zupełnie różnego od tego, w którym żyliśmy dotychczas.

Po drugiej stronie życia, po zgonie, dochodzi do spotkania z duszami naszych bliskich zmarłych, krewnych i przyjaciół. Ich zadaniem jest ułatwienie nam wejścia do nowego wymiaru, podtrzymywanie nas na duchu - jednym słowem pomoc w zaadaptowaniu się do nowych warunków egzystencji.

Kolejnym etapem jest spotkanie z Istotą Nadprzyrodzoną, jakimś Bytem, którego nie sposób opisać przy użyciu dostępnych nam pojęć. Jest to Świetlista Istota, od której emanuje spokój, dobro i miłość. Owa Świetlista Istota prezentuje nam przegląd całego życia. Oglądając wszelkie zdarzenia i uczynki, które były naszym udziałem, dokonujemy osądu samych siebie, rozumiejąc co podczas naszej ziemskiej wędrówki było dobrego, a co złego.

Po owym przeglądzie ruszamy w dalszą drogę. Tym razem docieramy do czegoś, co kojarzy się nam z pojęciem granicy. Jest to granica oddzielająca już ostatecznie doczesność od wieczności. Uświadamiamy sobie wtedy, że jej przekroczenie odetnie nas raz na zawsze od materialnego świata, do którego od tej chwili nie będzie już powrotu.

Dla ludzi w stanie śmierci klinicznej na ogół jeszcze nie nadszedł moment rozstania się z doczesnością, dlatego z ich wspomnień wynika, że Świetlista Istota dała im do zrozumienia, że pora wracać.

Prawie wszyscy, którzy znaleźli się poza ciałem, znajdują ów nowy stan bytowania jako o wiele, wiele lepszy od dotychczasowego, dlatego na ogół nie chcą wracać do ziemskiej rzeczywistości. Ale bywa też, że mimo iż "na tamtym brzegu" doświadczają błogości, spokoju i szczęścia, rozumiejąc, że nie wszystko jeszcze załatwili, że są potrzebni bliskim, i z innych podobnych do wymienionych powodów, sami proszą Świetlistą Istotę, aby ich odesłała na ziemię. 

Powrót do ciała odbywa się niejako poza świadomością. Oto bowiem raptownie budzimy się znów w swoim własnym materialnym ciele.

Przeżycie tej "wycieczki" do świata pozagrobowego nie pozostaje bez wpływu na nas, na nasze życie wewnętrzne. Po takim doświadczeniu doczesność i otaczającą nas rzeczywistość widzimy w innym świetle. Zmienia się nasza skala wartości i życiowe priorytety. Stajemy się spokojniejsi, pogodniejsi, cierpliwsi i bardziej wyrozumiali. Przestajemy także lękać się śmierci, wiedząc, iż poza nią, znajduje się wspaniałe, pełne szczęścia oraz miłości nowe życie. (R. Moody, „Życie po życiu”, Bydgoszcz 1994).

Prawda, że to nadzwyczaj interesujące i dające wiele do myślenia? Jakże teraz inaczej wyglądać będą relacje o kontaktach osób żywych z duchami umarłych, których wiele znamy czy to z własnych przeżyć, czy ze słyszenia, czy w końcu z literatury.

Świat Żywych i Świat Umarłych

Z relacji ludzi, którzy znajdowali się w stanie śmierci klinicznej lub "otarli się" o śmierć, wywnioskować można, iż na drugim brzegu żywota nie wszyscy i niekoniecznie muszą być szczęśliwi. A oto czego niektórzy z umarłych doświadczają na drugim brzegu żywota.

Z wcześniej omawianego fragmentu pracy dra Moody'ego dowiedzieliśmy się, że ludzie po śmierci, po spotkaniu z bardzo jasnym światłem i po dokonanym przeglądzie całego swojego życia, doświadczają ogromnej radości, miłości i spokoju. Ponieważ jednak był to opis przeżycia "modelowego", nie uwzględniono w nim doznań innych, niepozytywnych, niemiłych, sprawiających ból i cierpienie.

W relacjach osób umarłych i potem przywróconych życiu nie ma co prawda wspomnień z miejsca, w którym dusze cierpią z powodu ognia (rzeczywistego, lecz o innej naturze, niż nas zwykły, ziemski ogień), a relacjonowane nieprzyjemne odczucia odnosiły się jedynie do sfery psychicznej. Chociaż nie jest to prawda całkowita, bowiem w książce "W stronę światła" A. Moody zamieścił też jedną relację z pobytu w piekle. (R. Moody, „W stronę Światła”, Bydgoszcz 1992).

Mimo, że nie do końca wyjaśniono jaka jest i na czym polega kara za popełnione zabójstwo i samobójstwo, niektórzy z samobójców twierdzą, że targnięcie się na własne życie, mające na celu ostateczne uwolnienie się od nierozwiązalnych w doczesności problemów, nie spełniło pokładanych w nim nadziei. Wręcz przeciwnie - oto wszystkie swoje smutki, lęki, straszliwe problemy, przed którymi usiłowali uciec na "tamtą stronę", zabrali ze sobą!

Ludzie, zarówno samobójcy, jak i ci, którzy odeszli z tego padołu w sposób naturalny, niezależny od swojej woli, przynieśli z Wieczności taką oto wiedzę: szczególnie dwa grzechy nie powinny być nigdy pod żadnym pozorem popełnione grzech zabójstwa i samobójstwa, ponieważ godzą one i burzą plany oraz zamysły Boże w stosunku do nas, do czego człowiek nigdy nie był, nie jest i nigdy nie będzie uprawniony.

Warto tu jeszcze wspomnieć i o osobach, które podczas pobytu za progiem życia doczesnego zauważyły że, obok duchów jasnych i radosnych znajdują się duchy smutne, cierpiące, zasiedlające - jak to określa jedna z rozmówczyń Moody'ego - "szare miejsca".

Rzeczą charakterystyczną jest fakt, iż przebywają one wciąż w "przestrzeni" (w odniesieniu do Wieczności i Nieskończoności określenie to nie ma większego sensu, lecz trudno nam w ubogim języku żyjących znaleźć inne, bardziej odpowiednie), znajdującej się jak gdyby na pograniczu dwóch bytów - doczesnego i wiekuistego. Ich cierpienia są prawdopodobnie wywołane dwoma zasadniczymi czynnikami. Otóż, albo nie mogą oni uwolnić się ze swego ogromnego przywiązania do doczesności, przedmiotów, osób, miejsc, albo też znalazłszy po tamtej stronie swoje życie przegranym i zmarnotrawionym, wiedząc już i rozumiejąc, jak powinni postępować by zasłużyć na bytowanie - po opuszczeniu materialnej powłoki - w szczęściu, radości i spokoju, mając osoby bliskie i kochane w naszej rzeczywistości, usiłują powiedzieć im, jak winny postępować, aby uniknąć podobnego losu.

Niestety ich wysiłki i zabiegi są bezskuteczne i z góry skazane na niepowodzenie, albowiem przecież, z momentem zgonu, łączność istoty ludzkiej ze światem doczesnym, w którym i przeżyła mniejszą, albo większą liczbę lat, jakie jej ofiarowano, raz na zawsze i całkowicie zostaje przerwana.

Chociaż podobno bywają wyjątki od tej reguły. Oto bowiem - jak niekiedy możemy się dowiedzieć - czasami Bóg może osobom szczególnym, które z pokorą przyjmą tę jego decyzję, pozwolić na kontakt (i to niejednokrotnie nadzwyczaj ścisły) z duszami odbywającymi kary mąk czyśćcowych. Ale tylko z nimi. Ponieważ ci, którzy trafili do piekła nie mają już absolutnie żadnych, najmniejszych nawet szans na to, by móc skorzystać z pomocy osób żyjących. Zresztą potępieni pomocy tej nie pragną, wiedząc, że z chwilą wybrania przez nich formy bytowania w tym miejscu przeklętym, łączność z ludźmi stojącymi moralnie wyżej od nich, bezpowrotnie została zerwana. Zresztą, potępieni nie potrafią zdobyć się na żadne inne uczucie, oprócz nienawiści. Ta nienawiść poraża ich. Owładnięci nią stają się sparaliżowani, napełnieni i przepełnieni ową straszliwą obsesją. 

Istnieje wiele relacji na temat zaświatów, różnych osób, które poświęciły siebie samych w intencji ulżenia mękom dusz czyśćcowych. Wydaje się, iż niektóre z owych relacji są na tyle ciekawe, aby zaprezentować Czytelnikowi, co też takiego interesującego zawierają one w sobie.

Oto według informacji rzekomo uzyskanych podczas kontaktów żywych z umarłymi, świat i życie pozagrobowe są dość zróżnicowane. Niestety, nie dowiadujemy się niczego bliższego na temat miejsc, w których znajdują się: niebo, czyściec i piekło. Zresztą relacje sugerują raczej, by nie tyle mówić tu o miejscach (chociaż są to na pewno jakieś "wydzielone obszary"), co o stanach.

Z uważnej lektury owych opowieści natomiast wywnioskować można - jak sądzę - iż czyściec, a przynajmniej niektóre z jego "kręgów", czy może "aspektów", znajdują się gdzieś w pobliżu naszej fizycznej rzeczywistości, a może nawet wręcz się z nią przenikają nawzajem. Byłoby to zupełnie logiczne, biorąc pod uwagę, iż czyściec nie jest miejscem i stanem wiecznym, lecz ograniczonym czasem i skończonym. To tylko niebo i piekło są niezmienne i wiekuiste.

Być może za ów czyściec należałoby uznać te szare miejsca, jakie pewnym osobom, które przeżyły stan śmierci klinicznej, udało się zaobserwować w czasie swojego krótkiego pobytu w innej, a przecież realnej dla nich tak samo jak doczesna, rzeczywistości?

Według objawień, jakich doznali niektórzy ludzie, istota kar czyśćcowych nie polega jedynie na doświadczeniu męki ognia. Kary za przewinienia są różne i odbywają się w rozmaitych kręgach.

Najbardziej potwornym z nich, jest krąg błądzenia (szare miejsca?), czyli przestrzeń sąsiadująca z doczesnym wymiarem bytowania, w którym otępiała dusza nie pojmuje, gdzie się znajduje, ani nie pamięta niczego z poprzedniego życia, ani nie wie (nie domyśla się nawet!) co ją czeka w przyszłości. Tkwi tylko w upiornej, porażającej ją, nieustannej teraźniejszości.

Po odbyciu tej kary, można trafić w miejsce inne, w którym człowiekowi, z całą jasnością, przedstawia się wyłącznie wszelkie zło i grzechy jakie popełnił przebywając w ciele. Dręczy się on i zamartwia z ich powodu, rozumiejąc doskonale, że w to przerażające miejsce przybył z ich przyczyny.

Pełen jest żalu za nie, lecz równocześnie bezsilny, bo rozumiejący, że nie jest w stanie odwrócić tego, co się już stało, mając jednocześnie świadomość, iż nie posiada żadnego nawet najmniejszego wpływu na swój dalszy los. Że może jedynie cierpieć, żałować win i czekać...

Rozmaite grzechy podlegają rozmaitym karom. Co jest i słuszne, i sprawiedliwe, bo przecież nie ma, nie było i nigdy nie będzie ludzi ani jednakowo dobrych, ani jednakowo złych.

Zatem za poszczególne przewinienia, dane dusze doznają rozmaitych mąk. Nie uważam za celowe wyszczególnić tu możliwych do odbycia kar w określonych miejscach (stanach?) czyśćca. Należy jednak - jak mniemam - koniecznie wymienić te najważniejsze. Do takich bez wątpienia należą kręgi: współwinnych i widzenia następstw.

W pierwszym z nich pokutują obok siebie dusze, które za życia w ciele bądź pobudzały się nawzajem do grzechu, bądź też pospołu grzeszyły. Jak informują osoby "widzące", krąg ów najliczniej zasiedlają rozpustnicy. Ich mękę potęguje widzenie partnerów (o ile trafili akurat do czyśćca, a nie do piekła, bądź nieba), z którymi uprawiali rozpustę. Jakże chętnie chcieliby ich już nigdy więcej nie oglądać, kiedy cóż, niestety muszą, i to aż do momentu zupełnego i doskonałego oczyszczenia z tych właśnie przewinień.

Krąg widzenia następstw jest równie przerażający. Jakże bowiem straszną udręką musi być obserwowanie złych skutków własnych poczynań za życia w ciele, tego wszystkiego złego, co przez nas, za naszą przyczyną, czynią żywi pozostali na ziemi, bezmyślnie, na ślepo pędzący ku otchłani piekielnej, a w najlepszym razie do miejsca mąk czyśćcowych. Jakże chciałoby się im pomóc, ale poza modlitwą w ich intencji, dusze pokutujące nie mają żadnej, ale to absolutnie żadnej możliwości działania.

Lecz oprócz takich czy innych udręk i cierpień, największą męką jest świadomość, że obraziło się Boga i straszna, paląca tęsknota za Nim. Gdyby nie wiedza dusz czyśćcowych, że kiedyś nadejdzie dla nich kres oddzielenia od Jedynego Dobra, Światłości, Szczęścia i Miłości, łagodząca przeraźliwą boleść, byłaby ona tak straszna jak męczarnia dusz potępionych w piekle.

W końcu jednak - podobno - każda z dusz trafia do ostatniego, przed zupełnym wyzwoleniem, kręgu, który można nazwać kręgiem oczekiwania. Tutaj już się nie cierpi. Tutaj wyłącznie się czeka na ostateczne wyzwolenie, gdy wreszcie dopełni się wyznaczony jej na ekspiację przez Boga czas, albo zostanie on skrócony dzięki zasługom świętych, bądź modlitwom, ofiarom i spełnionym dobrym uczynkom przez żywych, w intencji dusz czyśćcowych.

Po opuszczeniu czyśćca dusza kieruje się do nieba, gdzie przeżywa radości odpowiednie do stanu jej zasług i świętości. Bowiem wiedzieć nam trzeba, że szczęście błogosławionych w raju także jest zróżnicowane. Jak nie ma jednako ciężkich kar dla podlegających im, tak też nie ma jednakiej nagrody dla zasługujących na nią i takiego samego "natężenia" szczęścia dla zbawionych. Jeśli idzie o rozdział i "natężenie" kar w piekle, to również jest to uzależnione od przewinień poszczególnych dusz. 

Oczywiście potępiony doskonale zdaje sobie sprawę z tego, iż za to, że trafił tu gdzie trafił, i nie może obwiniać nikogo prócz samego siebie. Rozumiejąc wreszcie, jak wielki błąd popełnił i pojmując doskonale, że nigdy go już nie będzie mógł naprawić, ponieważ czas win i czas zasług zakończył się raz na zawsze w chwili zgonu, poczyna w sposób straszny i przerażający nienawidzić sam siebie, dalej - nienawidzić Szatana i demonów, z którymi dzieli los przeklętego, a także innych dusz zmarłych, znajdujących się w czeluściach piekielnych.

Tutaj podobnie jak w czyśćcu znajdują się rozmaite kręgi kar, różniące się tym głównie od czyśćcowych, iż nie mają one skończonego i czasowego charakteru, lecz nieskończony i wieczny.

I wszystko to trwa w nieustannej teraźniejszości: "gdzie robak ich nie umiera, a ogień nie gaśnie".

Oprócz tego - mniej czy bardziej zgodnego z ortodoksyjną nauką kościelną - obrazu zaświatów, oprócz podawania przez niektóre z wybranych do kontaktów z duszami umarłych osób, istnieją też i inne źródła informacji o "tamtej stronie".

SPIRYTYZM

Informacje pochodzące tym razem od ludzi o specjalnych uzdolnieniach mediumicznych, zajmujących się spirytyzmem, a twierdzących, iż kontaktowanie się z duchami wcale nie jest trudne i skomplikowane. Ba! utworzyli oni nawet zorganizowany ruch działający w świecie od bardzo wielu już lat.

W końcu prócz spirytystów klasycznych spotykamy ostatnio jeszcze i innych, którzy rzekomo przy użyciu najnowocześniejszej aparatury - radia, magnetofonu itp. - są jak twierdzą - w stanie nawiązać łączność z zaświatami.

Może warto teraz będzie - choćby w kilku zdaniach opowiedzieć o początkach spirytyzmu. Otóż, ruch ten powstał zupełnie przypadkowo i w sposób nie zamierzony około połowy XX wieku na terenie USA. 

W niewielkiej miejscowości Hydesville, w stanie Nowy Jork, mieszkała rodzina Foxów, składająca się z ojca Johna, matki Margarett, oraz dwóch córek: piętnastoletniej Leach i dwunastoletniej Katie.

W nocy z 31 marca na 1 kwietnia 1848 roku dziewczęta zostały obudzone silnym stukaniem w ściany pokoju, w którym spały. Mimo natychmiastowego dokładnego sprawdzenia tak samego domu, jak również jego obejścia, rodzina Foxów wykluczyła możliwość spowodowania owego hałasu przez jakąkolwiek żywą istotę.

Jednocześnie obydwie Foxówny doszły do przekonania, że owo "coś", co obudziło je hałasem, nie chce zrobić im krzywdy, a raczej usiłuje nawiązać kontakt. Przemawiając zatem do owego "czegoś" uzgodniły, że będą się z nimi porozumiewać przy pomocy ustalonej i ściśle określonej liczby stuknięć.

Przyniosło to zdumiewające wprost rezultaty: dziewczęta nawiązały kontakt z duchem osoby umarłej! A oto czego się dowiedziały odeń: jest Charlesem Rosmy, komiwojażerem, którego obrabowano i zamordowano w tym właśnie domu przed pięciu laty, zanim Foxowie wprowadzili się pod jego dach. Ciało Rosmy'ego miało rzekomo zostać pogrzebane w piwnicy.

To była już bardzo konkretna informacja, której John D. Fox nie omieszkał sprawdzić. Mimo, iż w obecności powiadomionych o wszystkim sąsiadów przekopał dokładnie całą piwnicę, nie natknął się nawet na ślad ludzkich szczątków. Zobaczyły one światło dzienne dopiero w 1904 roku, kiedy to przypadkowo, po zawaleniu się jednej ze ścian piwnicy starego domu Foxów natknięto się na z a m u r o w a n y w niej szkielet Rosmy'ego oraz jego kuferek komiwojażera.

Od tamtej pory było głośno o tym fenomenie, jak również i innych kontaktach z duchami. Ale owo ostateczne potwierdzenie realności zdarzeń, jakie miały w domu Foxów przed laty, nie było już potrzebne, ponieważ ruch spirytystyczny od długiego czasu rozwijał się - narastając lawinowo - nie tylko w całej Ameryce Północnej, ale przekroczywszy Ocean, zawojował Europę.

Nieformalną głową owego ruchu i jego teoretykiem został znany uczony francuski, urodzony w 1804 roku w Lyonie, Leon Hippolyte Denizart Rivail, który jako spirytysta przybrał nazwisko Allan Kardec, pod jakim rzekomo żył w poprzednim wcieleniu. Lecz Rivail zanim stał się Kardeck'iem był do spirytyzmu nastawiony sceptycznie. Uwierzył weń i nawrócił się dopiero po wzięciu udziału w nadzwyczaj udanym seansie z udziałem wirującego stolika.

Jego przemiana okazała się tak silna, że resztę życia poświęcił spirytyzmowi. Napisał i wydał wiele dzieł traktujących o kontaktach żywych z umarłymi, między innymi: „Księgę Duchów”, „Księgę Mediów”, „Ewangelię według Spirytyzmu”, „Piekło i Niebo”, „Genezę”, „Cuda i przepowiednie według Spirytyzmu”, dając podwaliny teoretyczne, wyjaśniając zjawiska i szczegółowo opracowując doktrynę (spirytyści odżegnują się stanowczo od określenia ich ruchu jako ruchu religijnego; twierdzą natomiast, że posiada on charakter wyłącznie naukowy).

Podczas seansów spirytystycznych, w których bezwzględnie musi brać udział medium, czyli osoba posiadająca szczególne właściwości kontaktowania się ze światem ponadzmysłowym, manifestują swą obecność jakieś inteligentne osoby, które powszechnie uważane są za duchy zmarłych: bliskich, znajomych, ale też niekiedy zupełnie obcych.

Manifestacje owych inteligentnych osób, nie należących do świata doczesnego, nie ograniczają się bynajmniej do odgłosów stukania, czy poruszania przedmiotami służącymi do porozumiewania się z nimi (np. stolikami, talerzykami itp.).

Jedną z ciekawszych manifestacji jest tzw. pismo automatyczne, polegające na tym, iż medium pod wpływem ducha pisze to, co on ma zebranym uczestnikom seansu do zakomunikowania. Fenomen owego pisma polega na fakcie, iż medium nie zdaje sobie sprawy z tego, jakie słowa kreśli i jakie przekazuje treści.

Ale najciekawszą z form manifestacji duchów jest bez wątpienia fenomen ukazywania się zjaw, lecz o tym będzie niżej.

Interesująca będzie opinia - i warto o niej powiedzieć Kościoła rzymskokatolickiego, jak i innych kościołów i wyznań chrześcijańskich, odnosząca się do mediumizmu inkarnacyjnego, czyli do fenomenu manifestowania się ducha przez owładnięcie, wcielanie się, bądź innego rodzaju posłużenie się ciałem i zmysłami żywej istoty ludzkiej. Oczywiście Kościół nie zaprzecza możliwości wystąpienia, zaistnienia tego zjawiska z tej oczywistej przyczyny, że stałoby to w sprzeczności z mającymi miejsce faktami, które są znane z historii, a zdarzają się i dziś. Kościół jednak dokonuje tu pewnego rozróżnienia: czym innym jest manifestowanie się dusz zmarłych żywym ludziom, a czym innym inkarnowanie się j a k i e j ś obcej inteligencji.

Nie przez przypadek napisano tutaj o "j a k i e j ś obcej inteligencji", ponieważ Kościoły chrześcijańskie z całą stanowczością wykluczają, aby mogły to być dusze zmarłych ludzi, którzy są wzywani i zapraszani do przybycia z powrotem do naszej materialnej rzeczywistości.

Wcielanie się jest jednak niepodważalnym faktem. Tyle, że można w tym wypadku mówić o jednym tylko - o pewnej specyficznej działalności Szatana i jego demonów. To one właśnie manifestują się poprzez wcielenia.

Jeśli chodzi o objawienie się dusz osób zmarłych osobom żyjącym, to - jak pouczają Kościoły - Bóg niekiedy, w pewnych szczególnych okolicznościach dopuszcza taką możliwość. Ale - i to zasługuje na podkreślenie za każdym razem zależy to od woli i zgody Stwórcy. Nie ma tak, że dusze przychodzą na wezwanie żywych, ilekroć tym ostatnim przyjdzie na to ochota.

Aby do czegoś podobnego mogło dojść, bezwzględnie musi zaistnieć nadzwyczaj poważna przyczyna. Przeważnie chodzi o ostrzeżenie, czy nawrócenie kogoś z żyjących - a więc jest to spowodowane miłością i troską o niego.

W związku z powyższym zrozumiałe się staje, iż ukazywanie się zjaw (albo manifestowanie swej obecności w jakikolwiek inny sposób), nie może dotyczyć nikogo, jak tylko złych duchów. Według opinii Kościołów to właśnie one przychodzą do nas, aby oszukiwać i zwodzić. To one przyoblekają na siebie kształty tych, których pragnęlibyśmy zobaczyć, to one naśladują ich głosy, ich gesty, ich sposób zachowania. Poza tym jeszcze - znając tajniki naszych serc i umysłów - umieją tak z nami rozmawiać, że wyzbywamy się jakichkolwiek wątpliwości i bezkrytycznie zaczynamy wierzyć, iż przyszli do nas ci, których kochaliśmy, bądź ci, których pragnęliśmy ujrzeć z jakiegoś innego powodu.

Co się zaś tyczy inkarnowania się, czyli wcielania w osobę medium podczas seansu spirytystycznego, to nie może owo być czymkolwiek innym, jak tylko rodzajem czy formą czasowego opętania człowieka przez demona.

Po seansie zły duch, który przebywał w ciele medium i przemawiał jego ustami, na ogół odchodzi, ale wielokrotnie zdarza się, że opętuje na stałe czy to tego, który dobrowolnie użyczył mu swej materialnej powłoki, czy też jakiegoś innego uczestnika seansu.

Oczywiście, zupełnie zrozumiała jest ludzka ciekawość, nawiasem mówiąc będąca jedną z cech naszej natury, ale według Kościoła jakiekolwiek próby rozerwania owej zasłony podejmowane na seansach spirytystycznych, są całkowicie zakazane i niebezpieczne.

Zapoznawszy się z poglądami religii (rozmaitych) na problem możliwości manifestowania się przedstawicieli "tamtego świata" w "naszym świecie", w postaci tzw. duchów, powinniśmy chyba przejść do omówienia ciekawych przypadków owych kontaktów.

Od czasów pierwszych prób nawiązania łączności z zaświatami, jakie miały miejsce w domu Foxów, poprzez lata, przy udziale nadzwyczaj uzdolnionych mediów, osiągnięto zadziwiające rezultaty.

Wirujące stoliki, talerzyki, stukoty, pismo automatyczne, czy nawet wcielanie się ducha - przybyłego na wezwanie w medium (łącznie ze zmianą rysów twarzy i głosu tego ostatniego) są niczym wobec zjawiska ukazywania się zjaw.

W ciągu wieków, relacji na temat manifestowania się zjaw było bardzo wiele, opisy w nich zawarte są bez wątpienia niezwykle interesujące, niemniej - według mojej skromnej oceny - za jedno z najbardziej intrygujących i zarazem tajemniczych było pojawienie się niejakiej Katie King, doskonale przebadane przez angielskiego uczonego, Crookesa.

Profesor William Crookes i Katie King

Profesor William Crookes (1832-1919) to postać, której nawet najbardziej nieprzychylny naukowiec nie powinien zarzucić braku kompetencji, czy też obiektywizmu. Co oczywiście nie znaczy, iż wyniki badań przeprowadzonych przez tego człowieka zostały uznane i zaakceptowane. Wprost przeciwnie - koledzy naukowcy uznali Crookesa za "osobę naiwną i łatwowierną", która pozwalała się oszukiwać sprytnym cwaniakom.

Nie chcę tu wyliczać wielkich zasług i osiągnięć profesora na polu nauki, bo nie ma miejsca na to, wspomnieć jednak muszę, że zyskał on bardzo wiele nader poważnych i liczących się osiągnięć w dziedzinie fizyki i chemii, a prócz tego wniósł też pewien wkład w rozwój nowoczesnej astronomii.

Otóż ten właśnie uczony, początkowo nastawiony bardzo sceptycznie, po przeprowadzeniu długich i rzetelnych badań musiał orzec, iż ukazywanie się zjaw jest niezbitym i niepodważalnym faktem. Eksperymentował on z tak znaną i głośną postacią, jaką był Daniel D. Home oraz z Florencją Cook, w obecności której manifestowała się zjawa Katie King (zjawa sama prosiła, żeby tak ją nazywać).

Cała sprawa zaczęła się zupełnie przypadkowo. Oto bowiem w maju 1871 roku pewna mieszkanka Londynu, pani Cook, matka piętnastoletniej Florencji, przez jakiś dziwny, tajemniczy głos dobiegający skądś, nie wiadomo skąd, została poinformowana, że w obecności jej córki mogą się zacząć dziać rzeczy niezwykłe, o ile zostaną spełnione pewne, określone warunki. Głoś podał też, co należy uczynić, aby się owo stało. Zgodnie zatem ze wskazaniami głosu przygotowała w wydzielonej części mieszkania zupełnie zaciemniony gabinet, w którym zasiadła Florencja.

Po jakimś czasie obok dziewczyny częściowo zmaterializowała się kobieca postać. Materializacja nie była całkowita, a ograniczała się jedynie do głowy i barków. Ta głowa poruszając wargami usiłowała coś powiedzieć, ale nie mogła wydobyć głosu. Potem znikła.

Oczywiście nie był to jedyny eksperyment, po nim następowały kolejne. Im było ich więcej, tym zjawa poszerzała swoje możliwości. Materializowała się w całości, zyskała możliwość porozumiewania się za pomocą mowy, chodziła, pisała...

Jak nietrudno się chyba domyślić, początkowe pojawienie się postaci Katie King, która z chwilą uzyskania zdolności mówienia poinformowała, że tak właśnie się nazywa oraz iż będzie się objawiać jedynie w ciągu trzech lat, czyli do maja 1874 roku, zostało uznane za oszustwo.

Jednak mimo to do badań nad fenomenem oprócz zwykłych spirytystów, włączyli się także solidni, kompetentni i rzetelni badacze, m.in.: W. H. Harrison, dr J. C. Prudron, dr J. M. Gully, dr G. Sexton, czy A. N. Aksakow. Seanse przeprowadzane w ich obecności, w warunkach nadzwyczaj surowej kontroli, w y k l u c z y ł y jakąkolwiek możliwość oszustwa tak ze strony samego medium, jak też i postronnych osób trzecich.

W grudniu roku 1873 badaniem zjawy zajął się wymieniony wcześniej profesor Crookes. A oto co przyniosły jego obserwacje i eksperymenty. Crookes w warunkach niezwykle surowej kontroli przeprowadzał seanse w r ó ż n y c h oddalonych od siebie i nie znanych uprzednio przez medium domach, w tym także i w swoim własnym, i w s z ę d z i e dochodziło do ukazania się zjawy Katie King w t a k i e j samej postaci.

Jak się zdaje, jej materializacja była - jak dotąd - najpełniejsza i najlepiej przebadana. Początkowo Katie ukazywała się tylko w ciemnościach, potem przy słabym świetle, wreszcie pozwalała się widzieć również i w świetle pełnym.

Zjawa zgadzała się, by ją wielokrotnie i w najrozmaitszych pozycjach fotografować, a jej zdjęcia istnieją po dziś dzień. Mimo, iż było pewne fizyczne podobieństwo rysów twarzy zjawy do medium (co przedstawiono jako zarzut, mający rzekomo podważyć prawdziwość zjawiska i sugerować, że zaszło tu oszustwo), to przecież różniły się one od siebie znacznie, między innymi wzrostem (Katie była wyższa od Florencji), kolorem skóry i włosów. Ponadto medium posiadało bliznę na szyi oraz przebite uszy, czego nie stwierdzono u Katie King.

Ta ostatnia pozwalała się nie tylko fotografować, lecz również dotykać, badać tętno, a nawet odciąć pukiel włosów. Oprócz mierzenia pulsu, profesor Crookes osłuchiwał także i serce zjawy.

Wszystkie te badania utwierdziły go w niezbitym przekonaniu, iż ma do czynienia z osobą jak najbardziej realną i materialną, absolutnie ż y w ą, o wysokiej, całkowicie autonomicznej inteligencji, niezależnej od woli i inteligencji kogokolwiek z gromadzących się na seansach uczestników.

Najbardziej ciekawego badania zjawy Katie King dokonała pani Florence Marryat, która dokładnie obmacała ową zagadkową postać, stwierdzając iż bez najmniejszej nawet wątpliwości jest to rzeczywiście żywa ludzka istota. Katie ponadto wprowadziwszy ją za zasłonę, rozebrała się do naga i raz jeszcze pozwoliła się szczegółowo obejrzeć i zbadać!

Po raz ostatni zjawa zmaterializowała się na seansie w dniu 21 maja 1874 roku, w obecności licznie zebranych osób. Z otrzymanych od dwu panów pożegnalnych bukietów kwiatów uwiła wieniec, później napisała kilka listów do nieobecnych podówczas znajomych uczestników wcześniejszych seansów, odcięła pukiel włosów i kawałki swego odzienia, zostawiając je na pamiątkę. Wreszcie oddaliła się do gabinetu, w którym znajdowała się pogrążona w transie Florencja. Zjawie towarzyszył tam profesor Crookes, Katie obudziła Florencję, z którą jeszcze czas jakiś rozmawiała. Wówczas to profesor (z owej rozmowy) dowiedział się z jej ust, iż nigdy więcej nikt już nie będzie jej widział w fizycznej postaci. Dalej - że owe trzy lata, podczas których przyoblekała się w cielesną powłokę, były dla niej niezwykle ciężkim, smutnym i trudnym czasem pokuty za popełnione w ziemskim życiu grzechy, oraz iż teraz spłaciwszy swój dług i oczyściwszy się zupełnie, odchodzi do lepszego świata.

Mimo bezsprzecznych i niepodważalnych - zgodnych z kryteriami i wymaganiami nauki - dowodów potwierdzających realność ukazywania się zjawy (chociaż bynajmniej nie udzielającej odpowiedzi na pytania skąd się ona wzięła i kim - lub czym - w rzeczywistości była), po dziś dzień wśród naukowców panuje obiegowa opinia, iż wszystko to było oszustwo i mistyfikacja. Wysuwają oni przy tym tak głupie, naiwne i absurdalne zarzuty, że nie licują one absolutnie z naukową godnością i odpowiedzialnością. Co więcej, owe zarzuty zdają się bezsprzecznie dowodzić, że ci krytycy nigdy nie zadali sobie trudu, by przestudiować materiał dowodowy pozostawiony zarówno przez profesora Crookesa, jak i innych równie godnych zaufania - uczestników seansów, podczas których ukazywała się Katie King. 

Na zakończenie tego rozdziału chciałbym jeszcze wspomnieć o wybitnym polskim fenomenie mediumizmu, używającym pseudonimu Franek Kluski, czyli o Teofilu Modrzejewskim (1873-1943). Zdolności mediumiczne tego człowieka, który był urzędnikiem bankowym, dziennikarzem i poetą, ujawniły się stosunkowo późno, bo dopiero w wieku 45 lat. Od tamtej pory aż przez sześć lat trwały bardzo wnikliwie prowadzone badania fenomenu, pod przewodnictwem Norberta Okołowicza.

Nie chcę się tutaj rozwodzić i przytaczać opisów tych seansów, krótko tylko wspomnę, co podczas nich można było zaobserwować.

Otóż kolejność niezwykłych zjawisk (zaobserwowano kilkaset materializacji duchów!) była na ogół mniej więcej taka sama. Najpierw "pozaziemskie moce" demonstrowały swą obecność poprzez tzw. podmuchy, którym towarzyszyło obniżenie (znacznie: czasem o 8-10°C) temperatury pomieszczenia, zapachy m.in. kadzidła, ambry, mięty, kwiatów pomarańczy, dotykanie zebranych przez niewidzialne ręce i zjawiska świetlne, polegające na ukazywaniu się w powietrzu ogników o kształtach kulistych, eliptycznych, a czasem też i innych.

W końcu dochodziło do materializacji częściowych lub całkowitych postaci ludzi, rzadziej zwierząt. Rzeczą charakterystyczną jest to, iż około jedna czwarta zjaw została rozpoznana przez uczestników seansów z Modrzejewskim, jako fantomy znanych im osób zmarłych! Co do pozostałej liczby pojawiających się postaci, nie można było użyć tak kategorycznego stwierdzenia, z tej choćby przyczyny, iż nie były one znane nikomu z biorących udział w tych posiedzeniach. Oczywiście nie stanowi to również dowodu, że nie mogły to być zjawy osób zmarłych (co wydaje się raczej logiczne), czy też - jak chcą Kościoły chrześcijańskie - demonów przybierających kształty ludzi nieżyjących.

Często się zdarzało, iż zjawy poproszone o to, zanurzały części swych ciał (kończyny, twarze) w płynnej parafinie. Powstałe w ten sposób foremki wypełniono rzadkim gipsem i uzyskiwano doskonałe odlewy. Potwierdzały one w sposób bezsprzeczny to, iż fantomy podczas objawiania się na seansach posiadały rzeczywistą materialną postać zupełnie normalnych ludzi, a jednocześnie, iż były to rzeczywiście zjawy!

Seanse owe udowodniły ponadto, iż wszystkie te zjawy posiadały prawdziwą ludzką wiedzę, osobowość i inteligencję, autonomiczną i niezależną od inteligencji czy woli którejkolwiek z osób biorących udział w eksperymentach, a zatem fakt, że ich inteligencja musiała pochodzić od nich samych, przybyłych nie wiadomo skąd, bądź też od jakichś ponadludzkich mocy.

Podobnie jak w przypadku innych manifestacji duchów polegających na materializacji, tak samo i te, które miały miejsce podczas seansów z Teofilem Modrzejewskim, naukowcy po dziś dzień uważają za ordynarne oszustwo i mistyfikację, które według nich miały na celu wyłudzanie pieniędzy od naiwnych obserwatorów. Oczywiście zgodnie z wypracowanym przed laty schematem obowiązującym przy tego rodzaju "naukowym" wyjaśnieniu zjawisk paranormalnych, uczeni nie zadali sobie trudu, by przeanalizować rzetelny i obszerny materiał dowodowy. ponadto oskarżenie Modrzejewskiego o czerpanie korzyści materialnych z seansów jest najzwyklejszym kłamstwem, ponieważ - jak zapewniali ci, którzy go znali i uczestniczyli w eksperymentach mediumicznych, człowiek ów nigdy nie wziął nawet grosza za demonstrowanie swych uzdolnień.

Współczesne kontakty z zaświatami

Jak nietrudno się domyślić, próby nawiązania kontaktów z zaświatami wcale nie ustały z chwilą zakończenia II wojny światowej, chociaż tamto pokolenie, tak mocno fascynujące się spirytyzmem, który został niejako "wywołany" przez siostry Fox w połowie XIX stulecia, odeszło już z tego padołu.

Mimo, iż klasycznych spirytystów jest dzisiaj dosyć mało, to przecież istnieją ludzie nie należący do tej grupy, którzy cały problem traktują poważnie i prowadzą bardzo interesujące badania. Wydaje się, że do najciekawszych zaliczyć należy odkrycie pewnego Szweda, Friedricha Jurgensena. A oto jak do niego doszło.

Któregoś dnia 1959 roku Jurgensen, jak to miał w zwyczaju, udał się do lasu, aby zająć się nagrywaniem ptasich głosów na taśmę magnetofonową. Po ukończeniu nagrania, gdy w domu przesłuchiwał taśmę, zamiast głosu ptaka (na którym nawiasem mówiąc bardzo mu zależało) posłyszał jakieś niewyraźne szmery, przypominające ludzki szept. Po kilkakrotnym przesłuchaniu taśmy i wyregulowaniu magnetofonu, ze zdumieniem skonstatował, iż jest to coś, czego w miejscu sporządzania nagrania nie słyszał i słyszeć nie miał prawa: dźwięki fanfar i rzeczywiście ludzki głos.

Nie będę się tutaj rozwodził nad pracami i badaniami, jakie przez dość długi okres prowadził Jurgensen, zanim mógł bez najmniejszych nawet obaw i wątpliwości stwierdzić, iż na taśmie magnetofonowej, w jakichś bardzo szczególnych okolicznościach można zarejestrować ni mniej, ni więcej, tylko głosy ludzi... zmarłych!

Informacje, jakie w ten sposób uzyskał "z tamtego brzegu", zmieniły zupełnie jego obraz widzenia świata i całe życie. Od owej pory Szwed badania nad światem zagrobowym i techniki kontaktowania się żywych z umarłymi uznał za swoje powołanie.

Za Jurgensenem poszli i inni. Dziś takimi badaniami zajmuje się znaczna liczba poważnych osób, które trudno byłoby posądzić o mistyfikację czy niesmaczne żarty. Ich dokonania w owej dziedzinie poszły jednak dalej. Oto bowiem - jak twierdzą - przy pomocy radia i komputera jest obecnie możliwy nie tylko kontakt jednostronny, jak to miało miejsce w przypadku pierwszych nagrań Jurgensena, ale dwustronny.

Największą sensację jednak wzbudziły doniesienia z ostatniego czasu, mówiące o tym, iż również przy pomocy taśmy video można zdobyć wieści z tamtej strony żywota, która teraz wzbudza nasz lęk, a ku której wszyscy powoli, acz nieustannie, z każdą sekundą, z każdym uderzeniem serca zmierzamy.

Od czasów, kiedy z nagraniem głosów dusz zmarłych eksperymentował Friedrich Jurgensen, bardzo wiele zmieniło się w tej dziedzinie. Przede wszystkim uległy zmianie urządzenia, które służą do tego celu. Dawne prymitywne magnetofony, z równie prymitywnymi i mało czułymi mikrofonami, zastąpiły nowoczesne, super wysokiej klasy.

Przez te wszystkie lata ponad wszelką wątpliwość stwierdzono, że zjawisko, które ochrzczono mianem psychofonii, wywoływane jest przez jakieś - bliżej nie określone - czynniki pozaludzkie. Ponieważ głosy, jakie zapisują taśmy magnetofonowe, z całą pewnością nie pochodzą od osób żyjących, mogących mieć jakikolwiek kontakt z tymi urządzeniami.

Spore zasługi w dziedzinie badań nad spontanicznie ujawniającymi się głosami, jak i nad doskonaleniem sprzętu mającego za zadanie wychwytywać je i rejestrować, położył niemiecki badacz zjawisk paranormalnych O. Koenig. Urządzenia Koeniga zostały poddane gruntownemu badaniu przez specjalistów od elektroniki i radiofonii, zdając bardzo surowe testy.

Kiedy sprawa psychofonii stała się już dość głośna - tak jak było to do przewidzenia - w ślady pierwszych łowców przekazów z zaświatów poszło wielu ludzi. Z czasem poczęli się oni skupiać i organizować w kluby i towarzystwa, których w obecnej dobie jest wiele - mniej czy bardziej sprawnie działających.

W miarę rozwoju techniki, w miarę jak poczęto konstruować zupełnie nowe urządzenia, zwiększyły się - o ile można użyć takiego określenia - również i możliwości duchów. Teraz nie są niejako przywiązane do magnetofonów, ponieważ mają całą gamę najróżnorodniejszego sprzętu, który mogą wykorzystywać do emitowania swoich przekazów. Pierwszym urządzeniem po magnetofonie, jakiego udało się im użyć, aby nadać swego rodzaju komunikat, był magnetowid. Jak łatwo się domyślić, istoty duchowe posłużyły się teraz nie tylko dźwiękiem, ale również i obrazem.

Jednym z pierwszych badaczy, któremu udało się zarejestrować na taśmie video wizerunki jakichś osób i widoki jakiegoś - można się tego domyślać, chociaż oczywiście nie ma na to żadnych przekonujących dowodów - różnego od naszego świata, był Klaus Schreiber.

Jest on przekonany, że w "otwieraniu drzwi" pomiędzy naszą doczesną rzeczywistością, a rzeczywistością nieskończoną i wiekuistą, poczyniono bardzo poważne postępy. Oczywiście nie ma on najmniejszych nawet wątpliwości, że na taśmie video, w jakiś niepojęty sposób, rejestruje się obrazy dusz zmarłych ludzi.

Kolejnym krokiem w stronę możliwości pełnego porozumienia się żywych ze zmarłymi było, wykorzystanie przez tych ostatnich komputera. Identycznie jak w przypadku taśm magnetowidowych, oraz taśm video, tym razem jakieś istoty duchowe "wczytywały" bez udziału żywego człowieka przekazy na dyskietki komputerowe.

Oczywiście - co nietrudno zauważyć - wniosek nasuwa się sam: nie ma żadnego dowodu, że to rzeczywiście dusze zmarłych ludzi usiłują się kontaktować z nami żywymi. W przypadku przekazów magnetowidowych, video, czy komputerowych, istnieją uderzające analogie do przekazów o wiele prostszych, mniej skomplikowanych, prymitywniejszych, takich jak stukające stoliki, wirujące talerzyki, czy pismo tak zwane bezpośrednie.

Tutaj jakieś inteligentne istoty z zaświatów korzystają po prostu z nowych możliwości, jakich im dostarczają nowe urządzenia techniczne.

Kościoły chrześcijańskie takie kontaktowanie się z zaświatami przy pomocy techniki i elektroniki potępiają i uważają za szkodliwe, czy nawet wręcz niebezpieczne dla człowieka. Oczywiście badaczy tych zjawisk ani ta opinia nie przekonuje, ani nie odstrasza. Oni bowiem uważają, że oto wreszcie rysuje się perspektywa - i to wcale nieodległa - ścisłego nawiązywania kontaktów między żywymi, a umarłymi. Wydaje się, że w tym miejscu warto jeszcze będzie wspomnieć także i o innych rodzajach kontaktów z rzekomymi umarłymi.

Pismo bezpośrednie i pismo automatyczne

Niezwykle ciekawym, a jednocześnie zagadkowym fenomenem, będzie fenomen tak zwanego pisma bezpośredniego. Przyjrzyjmy się mu nieco bliżej. Chodzi tu o takie pismo, które bez woli człowieka pojawia się na kartce papieru, pergaminu, tabliczce, bądź jakiejkolwiek innej nadającej się do pisania powierzchni.

W XIX wieku badaniem tego zjawiska zajmowali się liczni uczeni, tacy jak na przykład Zoellner, Crookes, czy Aksakow. Oczywiście nie udało im się odkryć, ani zrozumieć natury fenomenu, jedyne co osiągnęli, to bezwzględne ustalenie jego prawdziwości i realności.

W warunkach ściśle kontrolowanych, w obecności mediów spirytystycznych, pojawiały się pisane przez nie wiadomo kogo, przez nie wiadomo jakie siły, komunikaty. Na ogół - co jest typowe dla tego typu zjawisk - pokazywało się pismo odwrotne, które można było odczytać jedynie w lustrze, chociaż - o czym także należy powiedzieć - pojawiło się (tyle że rzadziej) i pismo normalne, które dawało się odczytywać w zwykły sposób.

W tym miejscu należy zatrzymać się dłużej nad zagadnieniem odwrotności w spirytyzmie. Zauważono już przed wiekami, że jest to typowe dla zjawisk nadzwyczajnych, paranormalnych. To samo zresztą obserwuje się i dziś. Tak więc w tej materii nic się nie zmieniło. Zjawisko odwrotności stanowi zagadkę, której jak dotąd nie da się rozwikłać.

Z kolei dla osób trzymających się tradycyjnej nauki kościelnej i podzielających poglądy bez mała wszystkich wyznań chrześcijańskich, świadczy ono o demonicznym jego pochodzeniu. Według wierzeń Szatan i jego królestwo stanowią niejako odwrotność hierarchii i porządku niebieskiego, dlatego prawie zawsze wszystko co robią, robią odwrotnie, od końca, w negatywie, w odbiciu lustrzanym.

Zresztą to przekonanie występowało nie tylko u ludzi, którzy dochowali wierności Bogu, ale i u tych, którzy przeszli na stronę Szatana. Dowodem na to jest obrzędowość i liturgia satanistyczna, lub dawna czarownicza, gdzie na ołtarzu umieszcza się krzyż w pozycji odwróconej, niektóre modlitwy odmawia od końca, a świątynię okrąża nie w procesjach, ale recesjach (marszach do tyłu).

Co do opinii na temat, kto jest autorem przekazów podawanych ludziom za pomocą pisma bezpośredniego, są one rozbieżne i podzielone. Jedni dowodzą ich demonicznego charakteru, inni uważają, że należy to powiązać z działalnością duchów osób zmarłych (ten ostatni pogląd głoszą jedynie spirytyści!).

Inaczej zupełnie rzecz się ma z innym rodzajem pisma nienaturalnego, z tak zwanym pismem automatycznym, mogącym z czasem przechodzić w pismo intuicyjne. Zjawisko to stało się głośne w czasach nam współczesnych, a to z powodu nagłaśniania owego fenomenu przez środki masowego przekazu, jak również i dlatego, iż wydano kilka książek na ten temat, zawierających treści i komunikaty przekazywane za pomocą tego właśnie pisma.

A oto czym ono się różni od omawianego na początku rozdziału i jak na ogół dochodzi do jego ujawnienia się. Niech przykładem nam posłuży przypadek pewnej Francuski, Jeanne Morannier.

Pani Morannier nie należała nigdy do osób łatwowiernych i bezkrytycznie wierzących w rozmaite nadnaturalne fenomeny. Wręcz przeciwnie nawet - nastawiona była do nich sceptycznie. Wszystko się zmieniło dopiero po śmierci jej syna (Georgesa Morannier, kiedy to w jej mieszkaniu dało się słyszeć różne stukoty i hałasy o nieokreślonym źródle i pochodzeniu. Wtedy poczęła podejrzewać, że są to próby nawiązania kontaktu z matką jej nieżyjącego syna. Nie umiała jednak tego dokonać.

Aż oto pomógł czysty przypadek. Któregoś dnia wzięła pustą kartkę papieru, ujęła w palce długopis i naraz - ni stąd, ni zowąd - jej ręka wbrew woli i kontroli umysłu poczęła się szybko poruszać, a długopis jął kreślić znaki na papierze. W końcu pośród wielu bezsensownych znaków, pojawiło się tylko jedno logiczne zdanie, informujące ją, że przekaz pochodzi ze świata "odwróconego" (zwracam uwagę Czytelników na to stwierdzenie! ).

Jej zmarły syn, Georges Morannier był z wykształcenia fizykiem i posiadał tytuł profesora. Nie umiał jednak znaleźć odpowiedniej drogi w życiu. Szukał prawdy, która by mu pozwoliła odnaleźć sens bytu. Uważał, że pomogą mu w tym religie Dalekiego Wschodu. Pod wpływem pewnych nauk, być może okultystycznych, popełnił samobójstwo.

W przekazach notowanych przez jego matkę pismem normalnym, nie odwróconym, od kilkunastu lat codziennie, informuje on, że samobójstwo to nic złego, i że nie ma za nie kary na tamtym świecie, co jest w sposób oczywisty sprzeczne z naukami nie tylko chrześcijańskimi, ale i wszelkich innych wielkich religii objawionych, a także z tym, co przekazują nam ludzie, którzy wrócili do życia ze stanu śmierci klinicznej, o czym pisze w swych książkach dr Raymond A. Moody.

Jak nietrudno się domyślić, u podłoża tego wszystkiego stoi ta sama inteligencja, która porusza stukającymi stolikami, wirującymi talerzykami, przemawia przez usta mediów w transie, czy nagrywa się na taśmę magnetofonową bądź taśmę video, albo na dyskietkę komputerową.

W tym miejscu, niejako na zakończenie, chcę jeszcze wspomnieć i o tym, że ta sama inteligencja, umie korzystać z... telefonu i zdarza się, że rzeczywiście posługuje się tym urządzeniem. Bywa tak, że nie wiedząc o śmierci bliskiej osoby, będąc przekonanym, że ona żyje, dzwoni się pod jej numer, prowadzi z nią dłuższą bądź krótszą rozmowę, by za dzień, czy dwa dowiedzieć się, iż coś takiego było niemożliwe. A przecież miało miejsce! Albo też inaczej. To zmarły telefonuje do kogoś z krewnych lub znajomych. Ostatnimi czasy liczba takich rozmów z zaświatami, szczególnie na Zachodzie, niepomiernie wzrosła.

BIBLIOGRAFIA

Bugaj R., „Eksterioryzacja - istnienie poza ciałem”, Warszawa 1990

„Co warta dusza. Karta z życia Siostry Dominiki, Szarytki, z czasów wojny francusko-pruskiej w 1870 roku”, nakład i własność SS. Loteranek. Warszawa 1930

„DZIEJE DUSZY czyli żywot św. Teresy od Dzieciątka Jezus i od Najśw. Oblicza Karmelitanki Bosej przez nią samą skreślony. Listy - Poezje - Cuda”, Poznań - Warszawa - Wilno - Lublin 1925

„Encyklopedja Kościelna podług teologicznej Encyklopedji Wetzera i Weltego z licznemi jej dopełnieniami.” Przy współpracownictwie kilkunastu duchownych i świeckich osób, wydana przez X. Michała Nowodworskiego, t. IV, Warszawa 1874; Warszawa 1875, t. VII; Warszawa 1880, t. XIII; Warszawa 1885, t. XVI; Warszawa 1896, t. XXI; t. XXVII, Warszawa 1904

Hello E., „Oblicza świętych”, Warszawa 1910

Jongen H., Ks., „Tajemnica Fatimy”, Warszawa (Struga) 1990

Kowalska M.F., „Dzienniczek. Miłosierdzie Boże w duszy mojej”, Warszawa 1995

„Madonna Płacząca”, wybór i opracowanie Ks. R. Ukleja, Warszawa 1995

Matuszewski I., „Czarnoksięstwo i medyumizm”, Warszawa 1896

Moody R., „W stronę Światła”, Bydgoszcz 1992

Moody R., „Życie po życiu”, Bydgoszcz 1994

Morawski A., „Cuda i łaski Miłosierdzia Bożego oraz Nowenna za dusze w czyśćcu cierpiące”, Warszawa 1892

„O czyśćcu i duszach czyśćcowych”, [w] "Głosy Katolickie", 1901

„O żywocie Wielebney Panny siostry Ioanny á Jesu Marya”, druk XVII lub XVIII wieczny, w egzemplarzu, z którego korzystano brak karty tytułowej

„Objawienie i Wielka Tajemnica Matki Bożej w La Salette z dnia 19 września 1846 r.”, zebrał i przetłumaczył na język polski Karl-Aleksander Patuschinski, [w:] Internet - http://www.fortunecity.com/victorian /abbey/54/salette3.html (dostęp: 24.06.2000)

„Ojciec Pio”, oprac. I. Burchacka, Warszawa 1986

Sarwa A. J. „Opętanie przez demony. Prawda czy mit?”, Sandomierz 1996

Sarwa A. J., „Opowieści prawdziwe o objawianiu się dusz czyśćcowych”, Sandomierz 1996

Sarwa A. J., „Zagadki ludzkiej natury”, Tarnów 1994

Sarwa A. J., „Życie przed narodzeniem i po śmierci?”, Tarnów 1994

Schlewer M., „Wybierajcie życie”, oprac. ks. dr Zbigniew Żyźniewski MS, Kraków 1999

Ségur L.G. de, „Piekło. Czy istnieje? Czym jest?”, Wrocław 1993

„Skarby niebieskich taiemnic to iest księgi obiawienia niebieskiego Świętej Matki Brygidy z Rodzaju Krolewskiego. Xiężnej neryckiey ze Szwecyey. Fundatorki S. Salvatora”, z łacińskiego na polskie przełożone przez zakonnika Braci Mniejszych Ojców Bernardynów, z pozwoleniem starszych, Lwów 1698.

„Słownik apologetyczny wiary katolickiej”, podług D-ra Jana Jaugey'a, opracowany i wydany staraniem X. Władysława Szcześniaka, Mag. Teol, i grona współpracowników, Warszawa 1894, t. I

Tanquerey O. AD., „Zarys teologii ascetycznej i mistycznej”, przeł. z francuskiego Ks. Piotr Mańkowski Arcyb. Enejski, Kraków 1949, t. II

Truchu F., Ks., „Proboszcz z Ars święty Jan Marja Vianney 1786-1859. Na podstawie aktów procesu kanonizacyjnego i niewydanych dokumentów”. Z francuskiego przełożył ks. dr Piotr Mańkowski Arcybiskup Enejski, brak miejsca wydania, 1932

„Wieczność piekielna albo o Ogniu, Więzieniu, y Mękach, które w Piekle cierpią ludzie potępieni. Obrazu Wieczności Część Wtora”. Wydana Naprzod przez W.O.Hieremiasza Drexeliusza, Societate Iesu A teraz na Polski ięzyk przełozona y do Druku podana przez iednego teyze Societatis Iesu Kapłana, Kraków 1640

Ziółkowski M., Ks., „Eschatologia”, Sandomierz 1963

„Zwierciadło przykładów”: Więcej niźli Pięćdziesiąt Pisarzów, pobożnością, nauką, y starowiecznością przezacnych: także z rozmaitych Historyi y Traktatów Kościelnych wyjęte, przez iednego nie mianowanego, ktory żył około Roku Pańskiego 1480. Po tym przez X. Jana Maiora Societatis Iesu, dowodem samych Autorów obiaśnione: tudzież też więcej niźli stem i sześćdziesiąt Przykładów rozszerzone. Po tym z X. Antoniego Dauroulciusa Societatis Tesu, który wielce znamienitą Księgę Flores Exemplorum abo Catchechismum Historialem, wydał, szeroko rozwiedzione. Y naostatek Przez X. Symona Wysockiego Societatis Iesu kapłana, na Polskie znowu przełożone y sporządzone. Każdy nowy Tytuł y Przykład z gwiazdką iest naznaczony, y do swych Tytułów y materyi, porządkiem abecadła Polskiego na mieyscu swym położony. Z dozwoleniem Starszych. Cum Gratia et Priuilegio S.R.M., w Krakowie, w drukarni Macieia Andrzeiowczyka, Roku Pańskiego 1624

„Żywot przedziwny świętey dziewice KATHARZYNY SENENSKIEY”, przez wielebnego oyca Raymunda Kapuana, Generała Zakonu Dominika S. na ten czas Spowiednika tey ś. Panny napisany, y od niegoż, THEOLOGIA MYSTICA, nazwany, iż taiemne nauki Boskie w sobie zamyka. Z łacińskiego na polskie przez X. Symona Wysockiego, Societetis Iesu, przełożony, y tu y owdzie potrosze skrocony, w Drukarni Mikołaja Loba, Kraków 1609