Tytuł oryginału
TREASURE ISLAND

Copyright © for the illustrations by Prìncipi & Princípi Italy
Copyright © for the Polish edition by Media Rodzina Sp. z o.o.
Copyright © for the Polish translation by Andrzej Polkowski

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie całości lub fragmentów książki — z wyjątkiem cytatów w artykułach i przeglądach krytycznych — możliwe jest tylko na podstawie pisemnej zgody wydawcy.

ISBN 978-83-7278-957-0

Media Rodzina Sp. z o.o.
ul. Pasieka 24, 61-657 Poznań
tel. 61 827 08 60
www.mediarodzina.pl
mediarodzina@mediarodzina.pl

Konwersję wykonano w systemie Zecer.

Dla S. L. O.,

amerykańskiego dżentelmena,
tę opowieść, napisaną w klasycznym stylu,
zgodnym z jego literackim smakiem,
którą teraz, w podzięce za wiele cudownych godzin
razem z nim spędzonych,
wraz z najmilszymi życzeniami
dedykuje jego serdeczny przyjaciel,

Autor

Do wahającego się nabywcy

Jeśli żeglarskie szanty i gawędy,
Burze, przygody, upały i chłody,
Szkunery, wyspy i nieznane lądy,
Ukryte skarby, bitwy i korsarze,
Chytre podstępy, śmiałe abordaże,
Co mnie tak ongiś za serce chwytały,
Kiedym je chłonął jako chłopiec mały,
Dziś spodobają się zacnej młodzieży,
Która w te morskie przygody uwierzy –

To niech tak będzie! Lecz jeśli uczona
Młodzież już dzisiaj nie czyta Kingstona
Czy Ballantyne’a i Jamesa Coopera,
Ja jej wybaczę, niech pamięć zamiera
O krwawych zbrodniach Flinta i Silvera!
Lecz żal mnie bierze, gdy pomyślę nieraz,
Że chyba legnę w grobie razem z korsarzami,
Co los żałosny dzielą z tymi pisarzami!

R. L. S.

CZĘŚĆ PIERWSZA

STARY PIRAT

ROZDZIAŁ I Stary wilk morski w gospodzie „Admirał Benbow”

ROZDZIAŁ I

Stary wilk morski w gospodzie „Admirał Benbow”

Pan dziedzic Trelawney, doktor Livesey i inni panowie prosili mnie, bym spisał od początku do końca wszystkie okoliczności i wydarzenia tyczące Wyspy Skarbów, nie pomijając niczego prócz jej położenia, a to jedynie dlatego, że jest tam do tej pory niewydobyty skarb. Chwytam więc za pióro Roku Pańskiego 17.. i powracam do owych czasów, kiedy mój ojciec prowadził gospodę „Admirał Benbow”, a pewnego dnia zawitał do niej stary, ogorzały żeglarz z blizną od szabli na policzku, aby zamieszkać pod naszym dachem.

Pamiętam to, jakby wydarzyło się wczoraj. Podszedł do drzwi gospody ciężkim krokiem, a za nim ktoś przywlókł wózek z jego marynarskim kufrem. Był to człek wysoki, silny, zwalisty, o twarzy spalonej słońcem. Nasycony dziegciem harcap opadał na jego przeżarty kurzem niebieski kubrak, dłonie miał szorstkie i poorane bliznami, paznokcie czarne i połamane, a przez policzek biegła mu szrama od cięcia szablą, biała pośród zbrązowiałej jak orzech twarzy. Pamiętam, jak rozglądał się po zatoce, pogwizdując z cicha, a potem zaśpiewał nagle starą żeglarską piosenkę, której później tak często musieliśmy wysłuchiwać:

Piętnastu chłopa na truposza skrzyni —
Ju-hu-hu, i butelka rumu!

Głos miał mocny, ale załamujący się i skrzypiący, jakby go nastrojono i zdarto na starym kabestanie. Potem załomotał w drzwi podobnym do łomu kijem, a kiedy pojawił się mój ojciec, szorstko zażądał szklanki rumu. Gdy mu ją przyniesiono, jął powoli popijać trunek, delektując się nim jak znawca i popatrując to na skaliste brzegi zatoki, to na nasz szyld.

— Całkiem przytulna zatoczka — rzekł w końcu — a i szynk stoi tam, gdzie stać powinien. Wielu macie gości, karczmarzu?

Ojciec odpowiedział, że niestety niewielu.

— A mnie to akurat pasuje — on na to. — Hej, człowieku! — zawołał do tego, który przywiózł mu bagaż. — Chwyć mój kufer i zataszcz go na górę! Zostanę tu jakiś czas — ciągnął dalej, zwracając się do mojego ojca. — Prosty ze mnie człek, wystarczy mi rum i jajka na boczku, no i łeb na karku, żebym mógł wypatrywać statków. Jak się macie do mnie zwracać? Ano, możecie mnie zwać kapitanem. Oho, widzę, co was trapi… Macie tu! — Rzucił na próg ze trzy lub cztery złote monety. — I dajcie mi znak, jak to przejem i przepiję — dodał surowo, marszcząc brwi jak prawdziwy kapitan.

I istotnie, choć odzienie miał liche, a język prostacki, nie wyglądał na zwykłego marynarza, raczej na mata lub szypra nawykłego do posłuchu i użycia pięści. Człowiek, który przywiózł mu kufer, powiedział nam, że ów przybysz poprzedniego ranka wysiadł z dyliżansu przed „Królem Jerzym” i wypytywał o gospody na wybrzeżu, a usłyszawszy, jak mniemam, że o naszej gospodzie dobrze mówią, i że leży na uboczu, wybrał ją spośród innych na miejsce swojego zamieszkania. Tyle tylko zdołaliśmy się dowiedzieć się o naszym gościu.

Był z natury bardzo milczący. W ciągu dnia włóczył się brzegiem zatoki albo po otaczających ją skałach, zawsze z mosiężną lunetą pod pachą, wieczorem zasiadał w kącie przy kominku, tęgo popijając rum zakrapiany wodą. Kiedy go zagadywano, zwykle nie odpowiadał, tylko podrywał głowę, rzucał na pytającego srogie spojrzenie i buczał przez nos jak róg okrętowy podczas mgły. Wkrótce i my, i ludzie odwiedzający naszą gospodę przywykliśmy do tego, że lepiej zostawić go w spokoju. Dzień w dzień, kiedy powracał ze swoich samotnych przechadzek, zapytywał, czy nie przechodzili drogą jacyś marynarze. Z początku myśleliśmy, że pyta, bo brak mu żeglarskiej kompanii, ale w końcu do nas dotarło, że jest na odwrót — on wyraźnie od niej stronił. Kiedy do „Admirała Benbow” zaszedł jakiś marynarz (a zdarzało się to od czasu do czasu, bo gospoda leżała przy nadmorskiej drodze do Bristolu), zawsze przyglądał mu się bacznie spoza firanki przysłaniającej drzwi, a kiedy gość już wszedł do izby, milczał jak grób. Mnie akurat zachowanie kapitana nie wydawało się szczególnie tajemnicze, bo sam odczuwałem dziwny niepokój na widok tych ludzi. Pewnego dnia wziął mnie na stronę i obiecał, że pierwszego dnia każdego miesiąca będzie mi wypłacał srebrną czteropensówkę, jeśli tylko zgodzę się „bacznie wypatrywać żeglarza z jedną nogą” i natychmiast dam mu znać, kiedy taki się pojawi. Często się zdarzało, że kiedy nadchodził pierwszy dzień miesiąca, dopominałem się o zapłatę, a on tylko burczał przez nos, mierząc mnie pogardliwym spojrzeniem, ale po paru dniach jakby się rozmyślał i wręczał mi te cztery pensy, powtarzając, żebym wypatrywał „żeglarza z jedną nogą”.

Nie muszę chyba mówić, że postać tego kuternogi nie raz dręczyła mnie we śnie. W burzliwe noce, kiedy wicher trząsł całym domem, a bałwany z rykiem rozbijały się na brzegach zatoki i waliły w przybrzeżne skały, pojawiał mi się w najróżniejszych kształtach, strojąc tysiące diabelskich min. Raz miał nogę obciętą w kolanie, raz tuż pod biodrem, to znowu był jakąś straszną poczwarą o jednej nodze, i to wyrastającej pośrodku tułowia. A już najgorszym koszmarem było to, że zwykle ścigał mnie, skacząc na tej jednej nodze przez płoty i rowy. Wziąwszy te moje nocne męki pod uwagę, musicie przyznać, że cztery pensy co miesiąc wcale nie były wygórowaną zapłatą.

A jednak, choć już na samą myśl o jednonogim żeglarzu cierpła mi skóra, to naszego gościa lękałem się o wiele mniej niż ktokolwiek z tych, co go znali. Zdarzały się wieczory, gdy wypił więcej rumu, niż mogła znieść jego głowa, a wówczas siedział w kącie i wyśpiewywał swoje plugawe, stare i dzikie marynarskie pieśni, nie bacząc na nikogo, ale bywało i tak, że nakazywał podać rumu wszystkim i zmuszał całe wystraszone towarzystwo do wysłuchiwania jego opowieści lub do wtórowania jego pieśniom. Często cały dom aż dygotał od przyśpiewki „Ju-hu-hu, i butelka rumu!”, a wszyscy włączali się skwapliwie do chóru w obawie o swe życie, przy czym każdy starał się wydzierać głośniej od innych, byle tylko nie zwrócić na siebie jego uwagi. Bo też w czasie takich napadów stawał się całkowicie niepoczytalny — walił pięścią w stół, by uciszyć wszystkich, wpadał w złość, kiedy ktoś zadał mu jakieś pytanie, albo na odwrót, gdy nikt go o nic nie pytał, bo w jednym i drugim przypadku uznawał, że nie dość uważnie słuchano jego opowieści. I nikt nie mógł opuścić gospody, póki on sam, spity na umór, nie udał się chwiejnym krokiem na spoczynek.

Największy strach jednak budziły w ludziach jego opowieści. Bo też przerażające to były historie: o wieszaniu na rei lub zmuszaniu ofiar do chodzenia po wąskiej desce nad burtą, co kończyło się ich śmiercią w odmętach, o sztormach, o spalonych słońcem wyspach Tortugas, o odrażających zbrodniach dokonywanych w dzikich zakątkach na Karaibach. Sądząc z tego, co mówił, musiał spędzić życie pośród najgorszych szumowin, jakim Bóg dozwolił pływać po morzu, a już sam język, jakim się posługiwał, mierził słuchających go prostych wieśniaków niemal tak, jak opisywane przez niego występki.

Mój ojciec wciąż narzekał, że wkrótce przyjdzie nam zbankrutować, bo co to za gospoda, w której gości tyranizuje się i poniża, a kiedy kładą się do łóżka, dygocą ze strachu. Ja jednak, kiedy teraz o tym myślę, dochodzę do wniosku, że obecność starego żeglarza wychodziła nam na korzyść. To prawda, ludzie z początku się bali, ale po jakimś czasie chyba to polubili; w końcu była to całkiem niezła rozrywka w ich spokojnym wiejskim życiu. Była nawet grupka młodzików, którzy udawali, że go podziwiają, nazywając „prawdziwym wilkiem morskim”, „starym wygą” i innymi pochlebnymi przydomkami, i dowodząc, że to dzięki takim jak on Anglia stała się postrachem mórz.

Trzeba jednak przyznać, że pod jednym względem zanosiło się na to, że nas w końcu zrujnuje. Mijał tydzień za tygodniem jego pobytu, potem miesiąc za miesiącem, a pieniądze, które pierwszego dnia rzucił na próg, dawno się wyczerpały. Mój ojciec nie potrafił zdobyć się na odwagę, by stanowczo zażądać więcej. Kiedy tylko o należnej zapłacie napomykał, kapitan buczał przez nos z taką mocą, że właściwiej byłoby nazwać to rykiem, i patrzył na mojego biednego ojca tak, że ten bez słowa opuszczał izbę. Widziałem, jak po każdej takiej odprawie ojciec tarł dłonie w bezsilnej złości i jestem pewien, że właśnie ta złość i lęk, w których przyszło mu żyć, w znacznej mierze przyspieszyły jego przedwczesną i nieszczęsną śmierć.

Przez cały czas, w którym u nas mieszkał, kapitan chodził w tym samym przyodziewku. Raz tylko kupił kilka par pończoch u wędrownego kramarza. Pewnego dnia jeden róg kapelusza złamał mu się i zwisł smętnie, ale on nie przejął się tym ani trochę, choć musiało to bardzo przeszkadzać, gdy wiatr wiał mu w twarz. Dobrze pamiętam jego kubrak, który tak często łatał w swojej izdebce na górze, że w końcu łatę naszywał na łacie. Nigdy ani nie pisał, ani nie dostawał listów, nie rozmawiał też z nikim prócz miejscowych ludzi, i to przeważnie tylko wtedy, gdy wypił sporo rumu. I nikt nigdy nie widział, żeby otwierał swój wielki marynarski kufer.

Tylko raz ktoś mu się sprzeciwił, a zdarzyło się to, kiedy mój ojciec, złożony niemocą, już dogorywał. Pewnego dnia, tuż przed wieczorem, przybył do nas doktor Livesey, żeby go zbadać. Po oględzinach zjadł co nieco z kolacji podanej mu przez moją matkę, po czym zasiadł w saloniku, by ćmiąc fajkę, zaczekać, aż z wioski przyprowadzą mu konia, bo przy naszej gospodzie nie było stajni. Wszedłem tam za nim i pamiętam, że uderzył mnie kontrast między tym schludnym, pogodnym doktorem w śnieżnobiałej peruce, o bystrych czarnych oczach i miłym obejściu, a nieokrzesanymi wieśniakami, a już szczególnie między nim a tym brudnym, ociężałym, kaprawym piratem przypominającym stracha na wróble, który, zamroczony już rumem, siedział, wsparty łokciami na stole. Nagle zaczął śpiewać — kapitan, rzecz jasna — swoją odwieczną piosenkę:

Piętnastu chłopa na truposza skrzyni —
Ju-hu-hu, i butelka rumu!
Trunek i diabli resztę wykończyli —
Ju-hu-hu, i butelka rumu!

Z początku sądziłem, że ta „truposza skrzynia” to jego wielki kufer, co stał we frontowym pokoju na piętrze, więc nie dziw, że natychmiast przychodził mi na myśl ów żeglarz o jednej nodze, który nawiedzał mnie w nocnych koszmarach. Lecz w tym czasie już dawno wszyscy przestaliśmy zwracać uwagę na słowa tej pieśni, za to były one całkiem nowe dla doktora Lindsaya. Spostrzegłem, że nie wywarły na nim dobrego wrażenia, bo poderwał głowę i spojrzał z oburzeniem na kapitana, po czym znów powrócił do rozmowy ze starym ogrodnikiem Taylorem na temat jakiejś nowej kuracji na reumatyzm. Tymczasem kapitana stopniowo ożywiało własne śpiewanie, aż w końcu rąbnął dłonią w stół, co dla każdego z obecnych znaczyło jedno — mają zamilknąć. Natychmiast wszyscy ucichli, wszyscy prócz doktora, bo ten mówił nadal, wyraźnie i uprzejmie, raz po raz pykając energicznie z fajki. Kapitan rzucił mu gniewne spojrzenie, znowu uderzył dłonią w stół, spojrzał ponownie, tym razem już z wściekłością, aż w końcu bluznął plugawym, ordynarnym przekleństwem i ryknął:

— Morda w kubeł, tam, na międzypokładzie!

— Szanowny pan zwraca się do mnie? — zapytał doktor, a kiedy ten gbur to potwierdził, opatrując swoje słowa nowym przekleństwem, dodał: — Mam panu tylko jedno do powiedzenia, łaskawy panie: jeśli będziesz pan nadal tyle pił, to wkrótce świat pozbędzie się pewnego obmierzłego łotra!

Kapitan wpadł w furię. Zerwał się od stołu, wyciągnął z kieszeni składany żeglarski nóż, otworzył go i kołysząc nim w dłoni, najwyraźniej szykował się do przygwożdżenia doktora do ściany.

Doktor nawet nie drgnął, tylko przemówił do niego jak za pierwszym razem, przez ramię, tym samym co uprzednio tonem, dość głośno, żeby wszyscy w izbie usłyszeli, ale ze spokojem i opanowaniem:

— Jeśli natychmiast nie schowa pan tego kozika do kieszeni, to przysięgam na honor, że po najbliższym posiedzeniu miejscowego sądu zawiśnie pan na szubienicy.

I zaczęli mierzyć się wzrokiem, lecz kapitan wkrótce dał za wygraną, schował nóż i usiadł przy stole, warcząc jak obity pies.

— A teraz, drogi panie — ciągnął doktor — skoro już wiem, że mam kogoś takiego w moim okręgu, możesz być pewny, że będę miał pana na oku we dnie i w nocy. Nie jestem tylko lekarzem, jestem też sędzią pokoju, i wystarczy, że usłyszę jedną skargę na pana, choćby chodziło o takie grubiaństwo jak przed chwilą, a podejmę skuteczne kroki, by pana pojmano i przepędzono z tej okolicy. Niech to panu wystarczy.

Wkrótce potem przyprowadzono przed gospodę konia i doktor Livesey odjechał. Tego wieczoru, a i przez wiele następnych, kapitan zachowywał się przyzwoicie.

ROZDZIAŁ II Czarny Pies pojawia się i znika

ROZDZIAŁ II

Czarny Pies pojawia się i znika

W jakiś czas po tym doszło do pierwszego z tajemniczych wydarzeń, dzięki którym pozbyliśmy się wreszcie kapitana, choć, jak sami zobaczycie, nie uwolniliśmy się od związanych z nim kłopotów. Nastała wyjątkowo ostra zima, z długotrwałymi silnymi mrozami i zawiejami śnieżnymi, i od samego początku było jasne, że mój biedny ojciec nie doczeka wiosny. Z dnia na dzień tracił siły, więc cały ciężar prowadzenia gospody spadł na mnie i na matkę. Roboty mieliśmy tyle, że przestaliśmy zwracać uwagę na naszego niemiłego gościa.

Stało się to pewnego styczniowego wczesnego poranka. Mróz był siarczysty, szary szron pokrył zatokę, drobne, leniwe fale obmywały przybrzeżne skały, słońce stało jeszcze nisko, ledwo muskając szczyty wzgórz, a rozświetlając swym blaskiem daleki przestwór morza. Kapitan wstał wcześniej niż zazwyczaj i od razu wyszedł na brzeg zatoki. Pod szeroką połą jego starej granatowej kurtki dyndał kordelas, spod pachy wyzierała mu mosiężna luneta, kapelusz zsunął się na tył głowy. Pamiętam, że gdy odchodził, snuł się za nim jego oddech zamieniony na mrozie w parę, a ostatnim odgłosem, jaki dobiegł mnie od niego, zanim znikł za wielką skałą, było głośne, pełne oburzenia prychnięcie, jakby wciąż rozpamiętywał swoją utarczkę z doktorem Liveseyem.

Matka była na górze u ojca, a ja nakrywałem do śniadania dla kapitana, kiedy otworzyły się drzwi i do izby gościnnej wkroczył mężczyzna, którego nigdy przedtem nie widziałem. Twarz miał bladą, cerę tłustą, jakby powleczoną łojem, u lewej dłoni brakowało mu dwóch palców, a choć miał kordelas u pasa, nie wyglądał na skorego do walki. Od dawna pilnie przyglądałem się ludziom morza i pamiętam, że w tym człowieku coś mnie uderzyło. Nie miał w sobie nic z marynarza, a jednak czuć go było morzem.

Zapytałem, czym można mu służyć, a on odrzekł, że napiłby się rumu, ale kiedy już wychodziłem po trunek, siadł przy stole i gestem przywołał mnie do siebie. Zatrzymałem się z serwetką w ręku.

— Chodź no tu, synku — rzekł. — Podejdź bliżej.

Zrobiłem krok ku niemu.

— Pewnie to stół nakryty dla mojego starego kompana Billa, co? — zapytał z chytrym uśmieszkiem.

Powiedziałem, że nie znam jego kompana Billa, a stół nakryłem dla osoby, która tutaj mieszka, zwanej przez nas kapitanem.

— No cóż — on na to — mojego kompana Billa można nazwać i kapitanem, czemu nie? No więc ten mój kompan Bill ma szramę na policzku, a w obejściu jest nadzwyczaj miły, zwłaszcza gdy sobie podpije. Załóżmy, że wasz kapitan ma szramę na policzku… no i załóżmy, na ten przykład, że to prawy policzek. Aha! A nie mówiłem? No to jak, jest w tym domu mój kompan Bill?

Odpowiedziałem, że go nie ma, wyszedł na przechadzkę.

— A w którą stronę, synku? Dokąd poszedł?

Wskazałem mu skałę i wyjaśniłem, którędy kapitan najprawdopodobniej będzie wracał i kiedy można się go spodziewać, a potem odpowiedziałem jeszcze na parę innych pytań.

— Ach, to ci dopiero będzie niespodzianka dla mojego kompana Billa! Miła jak szklaneczka rumu.

Wyraz jego twarzy wcale nie był miły i miałem powody, by mniemać, że się myli, nawet jeśli nie kpił, lecz mówił na serio. Pomyślałem jednak, że to nie moja sprawa, a zresztą nie bardzo wiedziałem, co mógłbym zrobić. Nieznajomy wciąż stał tuż przy drzwiach, wyglądając za nie jak kot czyhający na mysz. W pewnej chwili wyszedłem na drogę, ale on natychmiast zawołał, abym wracał, a kiedy nie uczyniłem tego tak szybko, jak sobie życzył, jego ziemistą gębę wykrzywił straszny grymas i zaklął tak siarczyście, że aż podskoczyłem. Zaledwie wróciłem, jego twarz przybrała dawny wyraz, na wpół przymilny, na wpół kpiący, poklepał mnie po ramieniu i powiedział, że dobry ze mnie chłopak i że już mnie polubił.

— Mam syna — rzekł — kubek w kubek takiego jak ty i bardzo jestem z niego dumny. Ale z chłopcami nie można się cackać, grunt to dyscyplina, tak, synku, dyscyplina. Bo, na ten przykład, gdybyś pływał po morzach z Billem, nie stałbyś tutaj jak kołek, czekając, aż ci się coś dwa razy powtórzy, co to, to nie. To nie było w zwyczaju Billa ani tych, którzy z nim żeglowali. Ale oto ani chybi mój stary kompan Bill, z lunetą pod pachą, niech mu Pan Bóg da zdrowie! Teraz razem wrócimy do izby gościnnej, ty i ja, synku, staniemy sobie za drzwiami i zrobimy Billowi małą niespodziankę, niech mu Pan Bóg da zdrowie, powtórzę jeszcze raz.

Po tych słowach nieznajomy wrócił ze mną do izby gościnnej i pociągnął mnie do kąta, tak że nie było nas widać przez otwarte drzwi. Możecie sobie wyobrazić, jak byłem zakłopotany i wystraszony, a mój lęk jeszcze bardziej wzrósł, gdy spostrzegłem, że nieznajomy sam wyraźnie się boi. Chwycił za rękojeść kordelasa i wysunął go trochę z pochwy, a kiedyśmy tak czekali, przez cały czas przełykał głośno ślinę, jakby miał, jak to się mówi, gulę w gardle.

W końcu kapitan wkroczył do izby, zatrzasnął za sobą drzwi i nie rozglądając się na prawo i lewo, pomaszerował do stołu, na którym czekało przygotowane dla niego śniadanie.

— Bill — odezwał się nieznajomy głosem, któremu, jak pomyślałem, starał się nadać ton stanowczy i pewny siebie.

Kapitan obrócił się na pięcie i stanął przodem do nas; twarz mu pobladła i nawet nos posiniał, a minę zrobił taką, jakby zobaczył ducha albo samego diabła, albo coś jeszcze gorszego, jeśli to w ogóle możliwe, i daję słowo, żal mi się go zrobiło, tak się nagle postarzał i załamał.

— No co ty, Bill, nie poznajesz starego druha? — zapytał nieznajomy.

Kapitanowi jakby dech zaparło.

— Czarny Pies! — powiedział w końcu.

— A któż by inny? — odrzekł tamten, odzyskując rezon. — Czarny Pies, ten sam, co zawsze, przybył odwiedzić swojego starego kompana ze statku, Billa, w gospodzie „Admirał Benbow”. Ach, Bill, Bill, kopa lat! Szmat czasu już przeżyliśmy, ty i ja, odkąd straciłem te dwa szpony. — I uniósł okaleczoną dłoń.

— Słuchaj no — odparł kapitan — wreszcie mnie dopadłeś, stoję tu przed tobą, więc, dalej, gadaj, o co ci chodzi!

— O ciebie, Bill, o ciebie, i dobrze o tym wiesz. Ten miły chłopak zaraz mi przyniesie szklaneczkę rumu, bo trochę mnie suszy, a my sobie usiądziemy, jeśli łaska, i szczerze pogadamy, jak starzy przyjaciele z okrętu.

Kiedy wróciłem z rumem, już siedzieli po obu stronach stołu — Czarny Pies bliżej drzwi, nieco ku nim zwrócony, jakby chciał jednym okiem spoglądać na swojego starego kompana, a drugim, jak pomyślałem, widzieć drogę ucieczki.

Kazał mi odejść i zostawić drzwi szeroko otwarte.

— Tylko bez podglądania, synku — rzekł, a ja wycofałem się do szynkwasu.

Przez dłuższy czas wytężałem słuch, ale mamrotali tak cicho, że niczego nie zrozumiałem. W końcu obaj podnieśli głosy i zdołałem uchwycić parę słów, głównie przekleństw, z ust kapitana:

— Nie, nie, nie, i jeszcze raz nie! Dość tego! Jak mamy wisieć, to wszyscy. Takie jest moje zdanie.

Potem nastąpił straszliwy wybuch przekleństw i innych hałasów — krzesło i stół runęły z łoskotem, stal szczęknęła o stal, ktoś krzyknął z bólu i po chwili ujrzałem Czarnego Psa uciekającego ile sił w nogach, a za nim ścigającego go kapitana. Obaj mieli w rękach kordelasy, a Czarny Pies broczył krwią z lewego ramienia. Już w drzwiach kapitan po raz ostatni zamachnął się na niego kordelasem i byłby mu rozpłatał szyję, gdyby klinga nie zawadziła o nasz wielki szyld. Szczerbę na dolnym brzegu ramy można oglądać po dziś dzień.

Był to ostatni cios w tej walce. Dopadłszy drogi, Czarny Pies, mimo rany, okazał się zadziwiająco szybki w nogach i nie minęła minuta, gdy zniknął za zboczem wzgórza. Kapitan zaś przez chwilę stał oniemiały, gapiąc się na szyld, po czym parę razy przetarł oczy i w końcu wszedł z powrotem do środka.

— Jim… — wystękał — daj mi rumu… — A potem zachwiał się i oparł jedną ręką o ścianę.

— Jest pan ranny?!

— Rumu — powtórzył. — Muszę się stąd wynosić. Rumu! Rumu!

Pobiegłem po trunek, ale to, czego dopiero co byłem świadkiem, tak mnie wytrąciło z równowagi, że stłukłem szklankę i źle wetknąłem szpunt do beczułki, a kiedy próbowałem sobie jakoś z tym poradzić, z izby gościnnej dobiegł mnie głuchy łoskot. Wpadłem tam i ujrzałem kapitana leżącego na podłodze. W tej samej chwili moja matka, zatrwożona krzykami i odgłosami walki, zbiegła po schodach, żeby mi pomóc. We dwoje unieśliśmy mu głowę. Oddychał z trudem, rzężąc, oczy miał zamknięte, a twarz straszliwie bladą.

— Och, mój Boże, o mój Boże — zawołała moja matka. — Co za hańba dla naszego domu! A twój biedny ojciec taki chory!

Nie mieliśmy pojęcia, co począć, by pomóc kapitanowi, i jedna tylko myśl kołatała się nam w głowach — że nieznajomy zadał mu śmiertelny cios. Rum przyniosłem, a jakże, i próbowałem wlać mu do gardła, ale zęby miał mocno zaciśnięte, a szczęki jak z żelaza. Poczuliśmy wielką ulgę, gdy nagle drzwi się otworzyły i wszedł doktor Livesey, by zobaczyć, jak się miewa mój ojciec.

— Och, doktorze — zawołaliśmy — co robić? Jest ranny, ale nie wiemy gdzie!

— Ranny? Akurat! — odrzekł doktor. — Taki on ranny jak wy lub ja. Ten człowiek ma atak apopleksji, przecież go ostrzegałem. Pani Hawkins, niech pani biegnie na górę do męża, ale proszę mu nic nie mówić. Ja zaś zrobię, co w mojej mocy, by uratować nędzne życie tego jegomościa. Jim, przynieś mi miednicę.

Kiedy wróciłem z miednicą, doktor zdążył już rozerwać rękaw kurtki kapitana, obnażając potężne, żylaste ramię, pokryte tatuażami. Na przedramieniu widniały zgrabnie i wyraźnie wykłute napisy: „Na szczęście”, „Pomyślnych wiatrów” i „Billy Bones a jakże!”, a wyżej, blisko barku, rysunek szubienicy z wisielcem, wykonany, na mój gust, z wielkim talentem.

— Prorocze — rzekł doktor, dotykając szubienicy palcem. — A teraz, panie Billy Bones, jeśli tak się nazywasz, zobaczymy, jaki kolor ma twoja krew. Jim, boisz się widoku krwi?

— Nie, proszę pana — odrzekłem.

— No to potrzymaj miednicę. — Po tych słowach wyjął lancet i otworzył żyłę.

Wiele krwi trzeba było upuścić, zanim kapitan otworzył oczy i rozejrzał się dookoła mglistym wzrokiem. Wpierw rozpoznał doktora i zmarszczył brwi, krzywiąc się nieco, potem jego spojrzenie padło na mnie i natychmiast się rozpogodził. Ale nagle poczerwieniał na twarzy i spróbował się podnieść, wołając:

— Gdzie jest Czarny Pies?

— Nie ma tu żadnego czarnego psa — odpowiedział doktor — chyba że chodzi o tego, co siedzi ci na karku. Piłeś pan rum i dostałeś ataku apopleksji, dokładnie tak, jak ci przepowiedziałem. A ja dopiero co, wbrew własnej woli, wyciągnąłem cię z grobu. A teraz, panie Bones…

— Nie nazywam się tak — przerwał mu kapitan.

— Mało mnie to obchodzi. Takie nazwisko nosi pewien znany mi pirat, a ja dla wygody tak pana nazywam. I muszę panu powiedzieć, co następuje: jedna szklanka rumu nikogo nie zabije, ale na jednej pan nie poprzestanie, a stawiam w zakład moją perukę, człowieku, że jeśli nie przerwiesz picia, to umrzesz, rozumiesz? Umrzesz pan i pójdziesz tam, gdzie twoje miejsce, jak ten człowiek w Biblii. No, a teraz zdobądź się pan na wysiłek. Tym razem jeszcze zaprowadzę cię do łóżka.

We dwóch, z wielkim trudem, wciągnęliśmy go po schodach na górę i położyliśmy do łóżka, gdzie natychmiast głowa opadła mu na poduszkę, jakby stracił przytomność.

— A teraz zapamiętaj pan sobie moje słowa — rzekł doktor. — Z czystym sumieniem mogę powiedzieć: rum to dla pana śmierć.

Po tych słowach wziął mnie pod ramię i wyszedł, aby zobaczyć, jak się miewa mój ojciec.

Ledwo zamknął za nami drzwi, powiedział:

— Nie przejmuj się, nic mu nie będzie. Utoczyłem mu dość krwi, by przez jakiś czas był spokojny. Powinien przez tydzień leżeć w łóżku, co i jemu, i wam wyjdzie na dobre, ale następny atak może go zabić.

ROZDZIAŁ III Czarny znak

ROZDZIAŁ III

Czarny znak

Około południa stanąłem w drzwiach pokoju kapitana, niosąc mu jakiś chłodny napój i leki. Leżał prawie w tej samej pozycji, w jakiej go zostawiliśmy, tylko trochę wyżej, a wydał mi się jednocześnie osłabiony i podniecony.

— Jim — powiedział — tylko ty jesteś tu coś wart, i przecież wiesz, że zawsze byłem dla ciebie dobry. Nie było miesiąca, żebym ci nie dał srebrnej czteropensówki. A teraz, jak sam widzisz, kolego, kiepsko ze mną i wszyscy mnie opuścili. Jim… przyniósłbyś mi kwaterkę rumu, co, kolego?

— Doktor… — zacząłem, ale przerwał mi, przeklinając doktora głosem słabym, lecz pełnym zawziętości.

— Wszyscy doktorzy to szumowiny, a ten tutaj… Szkoda gadać, co on tam wie o żeglarskiej braci? Bywałem w miejscach gorących jak smoła, gdzie ludzie padali niczym muchy od żółtej febry, byłem w takim przeklętym kraju, gdzie ziemia dygotała jak morze od podziemnych wstrząsów. Co ten wasz konował wie o takich lądach? A przeżyłem, bo piłem rum, tyle ci powiem. Rum to dla mnie żarcie i picie, kompan i żona, i jak zaraz nie dostanę rumu, to będę jak stara, biedna łajba wyrzucona na brzeg, gdzie nigdy nie wieją wiatry. A moja krew spadnie na ciebie, Jim. Ten doktor to drań…

I znowu rzucił stekiem przekleństw, po czym ciągnął dalej błagalnym tonem:

— Patrz, Jim, jak mi się ręce trzęsą, nie mogę ich utrzymać, no nie mogę. W tym parszywym dniu nie miałem jeszcze w ustach ani kropelki. Ten doktor to dureń, mówię ci, Jim. Jak się nie napiję, zadręczą mnie koszmary. Jednegom już widział. O, tam, w kącie za tobą stał stary Flint, widziałem go wyraźnie jak teraz ciebie. A jeśli znowu opadną mnie koszmary, to… Wiesz przecież, że krewki ze mnie gość… Kain się we mnie obudzi. Ten twój doktor sam powiedział, że jedna szklanka mi nie zaszkodzi. Jim, dam ci złotą gwineę za kwaterkę.

Stawał się coraz bardziej podniecony, więc ogarnął mnie niepokój o mojego ojca, który tego dnia poczuł się bardzo źle i potrzebował spokoju. W końcu doktor rzeczywiście tak powiedział, natomiast poczułem się urażony propozycją łapówki.

— Nie chcę od pana żadnych pieniędzy — powiedziałem — poza tymi, które jest pan winien mojemu ojcu. Przyniosę panu szklaneczkę i ani kropli więcej.

Kiedy mu przyniosłem trunek, chwycił łapczywie szklankę i wychylił do dna.

— O tak, tak… — rzekł. — Już mi trochę lepiej. Powiedz mi jeszcze, kolego, jak długo kazał mi ten wasz doktor leżeć na tej parszywej koi?

— Przynajmniej z tydzień.

— Do pioruna! — zawołał. — Tydzień! Na to nie mogę sobie pozwolić, do tego czasu już mi przyślą czarny znak. Te łotry zaraz mnie wywęszą, już niuchają, w tej przeklętej chwili… łotry, co nie potrafią poprzestać na tym, co mają, tylko chcą zagarnąć cudze. Pytam, czy tak się zachowują żeglarze? Ale ze mnie człek oszczędny. Nigdy nie trwoniłem pieniędzy na próżno i nigdy ich odebrać sobie nie dałem. I teraz znów ich wyprowadzę w pole. Nie boję się ich. Zrefuję jeszcze jeden żagiel, bracie, i szukaj wiatru w polu.

Mówiąc to, jął z trudem podnosić się na łóżku, chwyciwszy mnie za ramię z taką siłą, że o mało co nie krzyknąłem z bólu. Nogi opadły mu na podłogę bezwładnie, jakby były z ołowiu. Jego słowa, choć tak butne, kłóciły się ze słabością głosu, jakim je wypowiedział. Umilkł, kiedy już usiadł na skraju łóżka.

— Ten doktor coś mi zrobił — mruknął po chwili. — W uszach mi dzwoni. Połóż mnie z powrotem.

Zanim zdołałem mu pomóc, sam opadł na plecy i jakiś czas leżał w milczeniu.

— Jim, widziałeś dzisiaj tego żeglarza? — spytał w końcu.

— Czarnego Psa? — zapytałem.

— Jego! Czarnego Psa! — on na to. — To łotr, ale są jeszcze gorsi, ci, co go przysłali. Sęk w tym, że jeśli nie zdołam stąd zwiać, a oni doręczą mi czarny znak, to zapamiętaj… im chodzi o moją starą marynarską skrzynię. Wskoczysz na konia… chyba potrafisz, co? No więc wskoczysz na konia i pognasz do… tak, właśnie tak!… do tego przeklętego konowała, i powiesz mu, by skrzyknął wszystkich swoich ludzi… sędziów i różnych takich… I niech się zasadzi na nich u „Admirała Benbow”… na całą dawną załogę Flinta, starych i młodych, wszystkich, którzy pozostali. Byłem pierwszym oficerem, tak, byłem pierwszym oficerem Flinta, i tylko ja znam to miejsce. Bo, widzisz, wyjawił mi je w Savannah, gdy już ledwo dychał, tak jak ja teraz. Ale nie wygadaj tego, zanim mi nie przyślą czarnego znaku albo zanim nie zobaczysz znowu Czarnego Psa czy tego kuternogi, jego przede wszystkim, Jim, pamiętaj.

— A co to za czarny znak, panie kapitanie? — zapytałem.

— To wezwanie, bracie. Powiem ci, kiedy go przyślą. Ale miej oczy otwarte, Jim, a podzielę się z tobą po połowie, przysięgam na honor.

Bredził tak jeszcze przez chwilę słabnącym głosem, ale gdy podałem mu lek, przyjął go potulnie jak dziecko, ze słowami: „Chyba jeszcze nie było marynarza, który by tak potrzebował leków jak ja teraz”, po czym zapadł w ciężki, podobny do omdlenia sen. I tak go zostawiłem. Nie miałem pojęcia, co bym mógł zrobić, żeby wszystko dobrze się skończyło. Może powinienem opowiedzieć o wszystkim doktorowi? Bałem się śmiertelnie, że kapitan pożałuje swoich wyznań i skończy ze mną. Lecz tak się zdarzyło, że mój biedny ojciec zmarł nagle tego wieczoru, co sprawiło, że wszystko inne przestało się liczyć. Nasz zrozumiały ból, odwiedziny sąsiadów, przygotowania do pogrzebu — a przez cały czas trzeba było też zajmować się gospodą — tak mnie pochłaniały, że nie miałem nawet czasu, by pomyśleć o kapitanie, a co dopiero go się bać.

Następnego ranka zszedł na dół o własnych siłach, a jakże, zjadł jak zwykle śniadanie, choć niewiele z niego uszczknął, za to wypił chyba więcej rumu niż zazwyczaj, bo sam się obsługiwał przy szynkwasie, spoglądając spode łba na wszystkich i bucząc przez nos tak groźnie, że nikt nie śmiał mu się sprzeciwić. Wieczorem w przeddzień pogrzebu spił się na umór i przykro było słuchać, kiedy nie zważając na panującą w domu żałobę, wyśpiewywał tę swoją obmierzłą żeglarską piosenkę, ale był tak słaby, że wszyscy baliśmy się, że zaraz nam tu umrze. Doktora wezwano do nagłego przypadku wiele mil stąd i od śmierci mojego ojca nie pojawił się w gospodzie. Jak powiedziałem, kapitan był słaby, i istotnie, wyglądało na to, że zamiast odzyskiwać siły, z każdą chwilą je traci. Gramolił się po schodach to w górę, to w dół, łaził z izby gościnnej do szynkwasu i znowu z powrotem do izby, od czasu do czasu szedł do drzwi, trzymając się ściany, i wystawiał za nie głowę, by poczuć woń morza, a oddychał tak ciężko i szybko, jakby się wspinał na stromą górę. Ani razu nie zwrócił się bezpośrednio do mnie i pomyślałem, że zapomniał już o swoich zwierzeniach, Jego zachowanie zaś stawało się coraz bardziej nieobliczalne i, zważywszy na to, jak był słaby, jeszcze bardziej gwałtowne niż zwykle. Gdy się spił, ku przerażeniu wszystkich wyciągał kordelas z pochwy i kładł go przed sobą na stole. Zdawało się, że zwracał mniej uwagi na ludzi, był pogrążony we własnych myślach i jakby nieobecny. Raz, na przykład, ku naszemu niepomiernemu zdumieniu zaczął wyśpiewywać jakąś inną melodię, coś w rodzaju wiejskiej piosenki miłosnej, której pewnie nauczył się w młodości, zanim wyruszył na morze.

I tak to trwało, aż wydarzyło się, co następuje. Nazajutrz po pogrzebie, w ponury, mglisty i mroźny dzień, była chyba trzecia po południu, kiedy stanąłem na chwilę w drzwiach gospody, ze smutkiem wspominając mojego ojca. Nagle zobaczyłem jakiegoś człowieka wlokącego się drogą. Był najwyraźniej ślepy, bo macał kijem przed sobą, a oczy i nos skrywał mu duży zielony daszek. Szedł przygarbiony, jakby go wiek lub słabość przygięły do ziemi, cały spowity w obszerną, starą i obszarpaną żeglarską pelerynę z kapturem, przez co wyglądał jak jakiś posępny strach na wróble. Jeszcze nigdy nie widziałem tak przerażającej postaci. Zatrzymał się przed gospodą i zawołał dziwnym, śpiewnym głosem w pustkę przed sobą:

— Czy jakaś poczciwa dusza zechce powiedzieć biednemu ślepcowi, co stracił swój cenny dar widzenia w chwalebnej obronie swej ojczyzny Anglii i jej króla Jerzego… niech go Bóg błogosławi!… gdzie albo w jakiej części kraju się znajduje?

— Jesteś przed „Admirałem Benbow”, nad zatoką Black Hill, dobry człowieku — odrzekłem.

— Słyszę głos — on na to. — Młody głos. Podasz mi rękę, mój zacny młody przyjacielu, i wprowadzisz mnie do środka?

Wyciągnąłem rękę, a to tak gładko przemawiające, bezokie straszydło natychmiast uchwyciło ją z taką siłą, jakby mi dłoń uwięzła w stalowym imadle. Przerażony usiłowałem wyrwać ją z uścisku, ale ślepiec jednym ruchem ramienia przyciągnął mnie do siebie.

— A teraz, chłopcze — rzekł — prowadź mnie do kapitana.

— Kiedy nie śmiem, panie — wyjąkałem.

— A to ci dopiero! — zadrwił. — Prowadź mnie do niego zaraz albo ci złamię rękę.

I wykręcił mi ją tak, że wrzasnąłem z bólu.

— Panie — powiedziałem — mówię to przez wzgląd na pańskie dobro. Kapitan nie jest już taki jak dawniej. Siedzi z dobytym kordelasem. Pewien inny pan…

— Nie gadaj, tylko prowadź — przerwał mi głosem tak brutalnym, zimnym i obmierzłym, że ciarki mnie przeszły.

Ten głos przeraził mnie bardziej od bólu, więc natychmiast usłuchałem, prowadząc go do drzwi gospody i kierując się do izby gościnnej, w której siedział nasz stary, schorowany pirat, odurzony rumem. Ślepiec uwiesił się na mnie całym ciężarem, wciąż ściskając mi rękę żelazną dłonią.

— Prowadź mnie prosto do niego, a kiedy go zobaczysz, krzyknij: „Bill, jakiś znajomy do ciebie!”. Jak tego nie zrobisz, to ci zrobię… o tak.

I wykręcił mi rękę tak okrutnie, że o mało co nie zemdlałem. Ten ślepy żebrak napędził mi takiego strachu, że przestałem się bać kapitana i otworzywszy drzwi do izby gościnnej, wykrzyknąłem to, co mi kazano.

Biedny kapitan podniósł oczy i natychmiast wytrzeźwiał. Spojrzał na nas całkiem przytomnie, a na jego twarzy odmalował się nie tyle strach, ile jakaś śmiertelna niemoc. Poruszył się, jakby zamierzał wstać, ale chyba nie starczyło mu na to sił.

— Dobra, Bill, siedź i nie ruszaj się — powiedział żebrak. — Może i nie widzę, ale słuch mam dobry, więc usłyszę, jak kiwniesz palcem. Interes to interes. Wyciągnij lewą rękę. Chłopcze, chwyć jego lewą rękę za nadgarstek i przyciągnij do mojej prawej.

Obaj usłuchaliśmy go skwapliwie, a on przełożył coś z dłoni, w której trzymał kostur, do dłoni kapitana, która natychmiast się zacisnęła.

— No i po sprawie — rzekł ślepiec.

Nagle puścił moje ramię i z niewiarygodną zręcznością wybiegł w podskokach z izby, a potem na drogę, skąd — kiedy zamarłem bez ruchu — dobiegł mnie oddalający się stukot jego kija.

Minął jakiś czas, zanim obaj z kapitanem zdołaliśmy ochłonąć, ale w końcu, i to prawie jednocześnie, ja puściłem jego nadgarstek, a on cofnął rękę i spojrzał bystro na swą dłoń.

— O dziesiątej! — zawołał. — Sześć godzin. Jeszcze im pokażemy! — I zerwał się na nogi.

Gdy tylko to zrobił, zatoczył się, chwycił za gardło, zachwiał się i runął twarzą w dół na podłogę.

Natychmiast do niego podbiegłem, krzykiem wzywając matkę. Ale pośpiech na nic się nie zdał. Kapitan leżał martwy, powalony atakiem apopleksji. Dziwne to i samemu trudno mi to pojąć, bo choć ostatnio budził we mnie litość, z całą pewnością nigdy nie darzyłem go sympatią, ale teraz, kiedy zobaczyłem, że nie żyje, zalałem się łzami. Była to druga śmierć, z jaką się zetknąłem, a smutek po tej pierwszej wciąż był świeży w moim sercu.

ROZDZIAŁ IV Marynarski kufer

ROZDZIAŁ IV

Marynarski kufer

Nie tracąc czasu, powiedziałem matce wszystko, co wiedziałem, i chyba powinienem był jej to powiedzieć o wiele wcześniej. Od razu uświadomiliśmy sobie, w jak trudnym i niebezpiecznym znaleźliśmy się położeniu. Jakaś część pieniędzy tego człowieka — jeśli w ogóle miał pieniądze — z pewnością nam się należała, ale trudno było się spodziewać, że kamraci kapitana, a zwłaszcza tych dwóch osobników, których już poznałem, Czarny Pies i ślepy żebrak, będą skłonni zrezygnować z części swojego łupu, by spłacić długi nieboszczyka. Nie do pomyślenia było również wykonanie polecenia kapitana, bym wsiadał na konia i jechał po doktora Liveseya, bo wówczas pozostawiłbym matkę samą, bez opieki. Nie sposób było jednak pomyśleć, by można było pozostać dłużej w tym domu, gdzie każdy dźwięk, taki jak trzask węgli osuwających się na kuchennym palenisku, ba, nawet tykanie zegara, budził w nas lęk. Zdawało się nam, że słyszymy, jak ktoś krąży wokół domu, a do tego dręczyła nas świadomość, że w jadalni leży na podłodze trup kapitana i że ów obmierzły ślepy żebrak czyha gdzieś niedaleko i w każdej chwili może powrócić, więc zdarzały się chwile, w których, jak to się mówi, ze strachu wyłaziłem ze skóry. Trzeba było coś przedsięwziąć, i to szybko. W końcu przyszło nam do głowy, by wyjść z domu i szukać pomocy w pobliskiej wiosce. I tak zrobiliśmy. Jak staliśmy, z gołymi głowami, wybiegliśmy natychmiast z domu w wieczorną gęstniejącą mgłę i siarczysty mróz.

Wioska oddalona była zaledwie o kilkaset jardów, po drugiej stronie sąsiedniej zatoki, a odwagi dodawała mi świadomość, że leży w przeciwnym kierunku do tego, z którego nadszedł ów ślepiec i w którym zapewne się oddalił. Droga zajęła nam zaledwie kilkadziesiąt minut, choć od czasu do czasu zatrzymywaliśmy się, by wzajemnie dodać sobie otuchy i nasłuchiwać. Nie było jednak słychać żadnych niepokojących odgłosów — nic prócz cichego plusku fal i krakania wron w lesie.

Kiedy dotarliśmy do wioski, pozapalano już świece, i nigdy nie zapomnę, jak podniósł mnie na duchu widok żółtawych odblasków w oknach i otwartych drzwiach. Wnet się jednak okazało, że była to jedyna pomoc, na jaką mogliśmy tu liczyć. Bo — choć zapewne pomyślicie, że ludzie powinni się tego wstydzić — nikt nie zgodził się wrócić z nami do „Admirała Benbow”. Im dłużej opowiadaliśmy o naszych kłopotach, tym skwapliwiej wszyscy — mężczyźni, kobiety i dzieci — chronili się pod dachy własnych domostw. Niektórym nazwisko kapitana Flinta, mnie całkiem obce, było dobrze znane i budziło wielki strach. Paru ludzi pracujących w polu nieopodal naszej gospody zapamiętało, że widzieli na drodze jakichś obcych i wziąwszy ich za przemytników, czym prędzej uciekli, a jeden widział nawet mały lugier w zatoczce zwanej przez nas Dziurą Kitta. Dlatego każdy, kto mógł być kamratem kapitana Flinta, budził w nich śmiertelny strach. Żeby nie przedłużać opowieści, powiem tylko, że choć znalazło się kilku chętnych, którzy gotowi byli pojechać konno po doktora Liveseya, a więc w całkiem przeciwnym do nas kierunku, to nikt nie chciał nam pomóc w obronie gospody.

Powiadają, że tchórzostwo jest zaraźliwe, za to wygarnięcie prawdy w oczy dodaje odwagi, więc kiedy już każdy powiedział, co miał do powiedzenia, moja matka palnęła im mowę. Oświadczyła, że nie zamierza rezygnować z pieniędzy należących się jej osieroconemu synowi.

— Skoro tacy z was tchórze — powiedziała — to Jim i ja sami się na to odważymy. Obejdzie się bez waszej łaski, osiłki o zajęczych sercach. Wrócimy do siebie tą samą drogą, którą tu przyszliśmy. Otworzymy ten kufer, choćby nam przyszło zapłacić za to życiem. A pani, pani Crossley, będę wdzięczna za pożyczenie mi tego woreczka, żebym miała gdzie wsadzić pieniądze, które nam się prawnie należą.

Oczywiście od razu oznajmiłem, że idę z matką, i oczywiście wszyscy zaczęli wykrzykiwać jeden przez drugiego, że to czyste szaleństwo, ale nawet wtedy żaden z mężczyzn nie zgodził się nam towarzyszyć. Dali mi tylko nabity pistolet, na wypadek gdyby nas zaatakowano, i obiecali, że będą mieć w pogotowiu osiodłane konie, na wypadek gdyby nas ścigano w drodze powrotnej. Jeden z chłopaków miał też pojechać konno do domu doktora i prosić go o zorganizowanie zbrojnej pomocy.

Serce waliło mi jak młotem, gdy w tę mroźną noc ruszyliśmy w drogę powrotną, wiedząc, że porywamy się na śmiertelnie groźną przygodę. Wschodził już księżyc w pełni, przeświecając czerwonawo przez górne warstwy mgły, więc przyspieszyliśmy kroku, bo było oczywiste, że zanim dojdziemy do domu, będzie jasno jak w dzień i nasze wyjście może być zauważone przez jakiegoś obserwatora. Przemykaliśmy się ukradkiem wzdłuż żywopłotów, nie słysząc ani nie spostrzegając niczego, co mogłoby pogłębić nasz strach, aż wreszcie, ku naszej wielkiej uldze, zamknęliśmy za sobą drzwi „Admirała Benbow”.

Czym prędzej zasunąłem rygiel i przez chwilę staliśmy, dysząc, w ciemności, sami jedni w domu z trupem kapitana. Potem matka wzięła świecę z szynkwasu i razem, trzymając się za ręce, weszliśmy do izby gościnnej. Leżał tak, jak go zostawiliśmy, na plecach, z otwartymi oczami i wyciągniętą ręką.

— Opuść żaluzję, Jim — wyszeptała matka — bo mogą przyjść i podglądać nas z zewnątrz. A teraz — powiedziała, kiedy to zrobiłem — trzeba zabrać klucz… temu tam… tylko chciałabym wiedzieć, kto go dotknie!

I z jej ust wyrwał się cichy szloch.

Natychmiast ukląkłem przy trupie. Na podłodze, tuż przy jego dłoni, leżał mały papierowy krążek poczerniony z jednej strony. Nie miałem wątpliwości, że to ów czarny znak. Podniósłszy go, znalazłem po drugiej stronie taką oto wiadomość, wypisaną bardzo wyrobionym i czytelnym charakterem: „Masz czas do dziesiątej wieczorem”.

— Miał czas do dziesiątej, mamo — wyjaśniłem i w tejże chwili zaczął bić nasz stary zegar. Wzdrygnęliśmy się na ten nagły odgłos, ale wiadomość była dobra, bo zegar wybił tylko sześć razy.

— A teraz, Jim, ten kluczyk — powiedziała matka.

Przeszukałem kieszenie nieboszczyka, jedną po drugiej. Parę drobnych monet, naparstek, trochę nici i dużych igieł, nadgryziona prymka tytoniu, duży nóż z zakrzywioną rączką, kieszonkowy kompas oraz pudełeczko z hubką i krzesiwem — to wszystko, co znalazłem. Zacząłem wpadać w rozpacz.

— Może ma go na szyi — podsunęła mi matka.

Przewalczywszy silną odrazę, rozerwałem mu koszulę na szyi i tam rzeczywiście znaleźliśmy kluczyk wiszący na kawałku nasączonego dziegciem sznurka, który przeciąłem jego własnym nożem. Z nadzieją w sercach natychmiast pobiegliśmy na górę do małej izdebki, w której przespał tyle nocy i w której stał jego kufer od dnia jego przybycia do naszej gospody.

Z zewnątrz wyglądał jak każdy marynarski kufer. Na wieku wypalono literę „B”, a rogi były trochę poobijane i wytarte, zapewne przez długie i niedbałe obchodzenie się z kufrem.

— Daj mi ten kluczyk — powiedziała matka.

Zamek był bardzo oporny, ale w końcu zdołała przekręcić kluczyk i szybko uniosła wieko.

Z wnętrza buchnęła mocna woń tytoniu i dziegciu. Na wierzchu leżało bardzo przyzwoite ubranie, wyszczotkowane i porządnie złożone. Ani razu nienoszone, oceniła moja matka. Pod nim różne różności — kwadrant, blaszany kubek, kilka lasek tytoniu, dwa bardzo ładne pistolety, sztabka srebra, stary zegarek szwajcarski i trochę innych świecidełek lichej wartości i przeważnie obcego pochodzenia, para mosiężnych kompasów i pięć czy sześć dziwnych muszli z Indii Zachodnich. Później często się zastanawiałem, po co włóczył ze sobą te muszle, wiodąc tak niespokojne życie włóczęgi, grzesznika i zbiega.

Jak dotąd, nie znaleźliśmy nic cenniejszego prócz tego srebra i drobiazgów, z którymi nie wiedzielibyśmy, co zrobić. Na spodzie leżał stary płaszcz żeglarski, pobielały od soli morskiej w wielu rejsach. Moja matka wyciągnęła go niecierpliwie i oto naszym oczom ukazały się dwa ostatnie przedmioty znajdujące się w kufrze: paczka owinięta w ceratę, wyglądająca na plik papierów, i płócienny woreczek, który przy dotknięciu wydał z siebie brzęk złotych monet.

— Pokażę tym łajdakom, że jestem uczciwą kobietą — powiedziała moja matka. — Wezmę tyle, ile mi się należy, i ani pensa więcej. Potrzymaj woreczek pani Crossley.

I zaczęła odliczać z worka kapitana sumę, którą był nam winien, wrzucając je do trzymanej przeze mnie sakiewki.

Długie to było i żmudne zajęcie, bo monety pochodziły z całego świata i były rozmaitej wielkości — dublony, luidory, gwinee, hiszpańskie dolary i sam już nie wiem jakie, wszystkie ze sobą wymieszane. Na dobitkę gwinei było najmniej, a tylko te wybierała matka, bo przecież wartości innych monet nie znała.

Byliśmy prawie w połowie tej roboty, kiedy nagle położyłem jej dłoń na ramieniu, bo w ciszy mroźnej nocy usłyszałem dźwięk, który sprawił, że serce podeszło mi do gardła — stuk kija owego ślepca na zamarzniętej drodze. Przybliżał się coraz bardziej, a my zamarliśmy, wstrzymując oddech. Po chwili kij załomotał w drzwi gospody, a potem usłyszeliśmy, jak gałka się obraca i rygiel grzechoce, jakby ktoś próbował wejść. Wreszcie nastała długa cisza, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz domu, aż w końcu znowu rozległo się postukiwanie kija, które, ku naszej nieopisanej radości i uldze, powoli cichło, aż zupełnie umilkło.

— Mamo — powiedziałem — bierz wszystko i uciekajmy stąd!

Byłem bowiem pewny, że zaryglowane drzwi musiały wzbudzić podejrzenie i zaraz zwali nam się tutaj cały rój szerszeni, choć nikt, kto nie widział tego okropnego człowieka, nie potrafiłby sobie wyobrazić, jak byłem szczęśliwy, że je zaryglowałem.

Ale moja matka, choć tak przerażona, nie zgodziłaby się wziąć choćby o pensa więcej, niż jej się należało, a uparła się, że nie weźmie mniej. Oświadczyła, że do siódmej jeszcze daleko, a ona zna swoje prawa i zamierza z nich skorzystać. Spierała się jeszcze ze mną, gdy od wzgórza dobiegł nas krótki, cichy gwizd. Tego już było dla nas obojga za wiele.

— Wezmę to, co mam — powiedziała, zrywając się na równe nogi.

— A ja zabiorę to dla wyrównania rachunku — dodałem, chwytając ceratowe zawiniątko.

W następnej chwili zbiegliśmy po omacku po schodach, zostawiwszy świecę przy pustym kufrze. Otworzyliśmy drzwi i zaczęliśmy uciekać ile sił w nogach. Zrobiliśmy to w ostatnim momencie. Mgła szybko się rozpraszała, księżyc już oświetlał zbocza wzgórz po obu stronach zatoki i tylko na samym dnie wąwozu, a także wokół drzwi gospody zalegała jeszcze wąska smuga mroku, skrywając pierwsze kroki naszej panicznej ucieczki. Ale nie przebyliśmy nawet połowy drogi do wioski, gdy za podnóżem wzgórza musieliśmy wybiec na pełne światło księżyca. Mało tego, uszu naszych dobiegł tupot wielu stóp, a kiedy spojrzeliśmy za siebie, dostrzegliśmy zbliżające się szybko chybotliwe światełko, co oznaczało, że jeden ze ścigających nas ludzi ma latarnię.

— Mój kochany — rzekła nagle moja matka — bierz te pieniądze i uciekaj. Ja zaraz zemdleję.

Pomyślałem, że wybiła nasza ostatnia godzina. Jakże przeklinałem tchórzostwo sąsiadów, jakie wyrzuty czyniłem w duchu mojej matce za jej uczciwość i za jej chciwość, za jej uprzednią brawurę i obecną słabość! Na szczęście byliśmy już przy mostku, więc słaniającą się na nogach jakoś doprowadziłem na sam brzeg, gdzie westchnęła głęboko i opadła na moje ramię. Nie wiem, skąd znalazłem w sobie tyle siły, by tego dokonać, i obawiam się, że nie byłem zbyt delikatny, ale udało mi się zaciągnąć ją wzdłuż brzegu pod sam mostek. Głębiej już nie dałem rady, bo mostek był zbyt niski i sam ledwo się pod niego wczołgałem. Tam musieliśmy pozostać — moja matka prawie cała widoczna, a oboje w zasięgu słuchu od gospody.

ROZDZIAŁ V Jak skończył ślepiec

ROZDZIAŁ V

Jak skończył ślepiec

Ciekawość okazała się jednak silniejsza od strachu, bo zamiast pozostać w swojej kryjówce, wczołgałem się z powrotem na brzeg, skąd, ukryty za krzakiem janowca, mogłem obserwować drogę przed drzwiami gospody. Zaledwie zająłem tę pozycję, gdy w polu mojego widzenia pojawili się nasi wrogowie; było ich siedmiu czy ośmiu, a biegli szybko, tupocąc butami po stwardniałej od mrozu drodze. Na przedzie biegł człowiek z latarnią, kilka kroków za nim trzech, trzymając się za ręce. Mimo mgły w środkowym rozpoznałem tego ślepego żebraka. Chwilę później jego głos upewnił mnie, że się nie mylę.

— Wywalić drzwi! — zawołał.

— Tak jest! — odpowiedziało dwóch lub trzech i wnet zaroili się pod drzwiami „Admirała Benbow”, a wśród nich człowiek z latarnią.

Potem na chwilę się zatrzymali i dobiegły mnie ich przyciszone głosy. Widocznie zaskoczyło ich, że drzwi są otwarte. Trwało to krótko, bo ślepiec znowu zaczął nimi dyrygować, i to głosem mocniejszym i piskliwym, jakby go paliła niecierpliwość i wściekłość.

— Do środka, do środka! — krzyknął i zaczął obrzucać ich przekleństwami za powolność.

Czterech czy pięciu natychmiast usłuchało, dwaj zostali na drodze z groźnym żebrakiem. Nastała cisza, aż nagle z domu dobiegł krzyk zdumienia, a potem ktoś zawołał:

— Bill nie żyje!

Ale ślepiec znowu ich zrugał.

— Niech go któryś migiem obszuka, wałkonie i obiboki! Reszta na górę i znosić kufer!

Usłyszałem tupot ich nóg po naszych starych schodach, od którego chyba zatrząsł się cały dom. Zaraz potem rozległy się znowu okrzyki zdumienia, okienko izby kapitana otworzyło się z trzaskiem i brzękiem tłuczonego szkła i wychynęła z niego głowa i ramiona mężczyzny, który zawołał do ślepca stojącego na drodze:

— Pew, już tu byli! Przetrząsnęli kufer do samego dna!

— Jest tam to?! — ryknął Pew.

— Są pieniądze.

Ślepiec zaklął ciężko.

— Chodzi o papiery Flinta!

— Nigdzie ich tu nie widać.

— Ej, wy na dole, może są przy Billu?!

Na to w drzwiach gospody pojawił się inny mężczyzna, zapewne jeden z tych, co pozostali na dole, by obszukać trupa.

— Billa już ktoś dokładnie obmacał — powiedział. — Obrobili go ze wszystkiego.

— To ci ludzie z gospody… to ten przeklęty chłopak. Żałuję, żem mu oczu nie wyłupił! — zawołał ślepiec. — Byli tu całkiem niedawno… Zaryglowali drzwi, jak próbowałem się dostać do środka. Dalej, chłopcy, rozbiegnijcie się na wszystkie strony i zaraz mi ich odnajdźcie!

— Racja, szefie, bo nawet świeczkę zostawili — powiedział człowiek w oknie.

— Znajdźcie mi ich migiem! Przetrząśnijcie cały dom! — ryknął ślepiec, waląc kijem w ziemię.

Wtedy w naszej starej gospodzie rozpętało się prawdziwe piekło: dudniły ciężkie buciory, meble waliły się z łoskotem, kopniakami wyważano drzwi, aż echo toczyło się po skałach, a w końcu cała ta zgraja wypadła z gospody, jeden po drugim, oznajmiając, że nigdzie nas nie znaleźli. I właśnie wtedy dał się słyszeć ten sam krótki gwizd, który tak przestraszył mnie i moją matkę, gdyśmy liczyli pieniądze zmarłego kapitana, ale tym razem rozbrzmiał dwukrotnie. Wówczas myślałem, że to jakby trąbka bojowa ślepego żebraka, wzywająca jego kompanów do ataku, ale teraz zorientowałem się, że był to sygnał ze wzgórza położonego bliżej wioski, a sądząc po wrażeniu, jakie wywarł na piratach, sygnał ostrzegający ich przed jakimś zagrożeniem.

— To znowu Dirk — rzekł jeden. — Dwa razy! Chłopcy, trzeba zwiewać.

— Ja ci dam zwiewać, nicponiu! — krzyknął Pew. — Dirka chcesz słuchać, tego gamonia i tchórza? Muszą być gdzieś blisko, nie mogli daleko uciec, mamy ich w garści. Rozbiec się i szukać ich, nędzne psy! A niech to diabli, gdybym tylko miał oczy!

To wezwanie liche zrobiło wrażenie na jego kompanach, bo paru zaczęło zaglądać między zwalone obok domu drewno, ale, jak mi się zdawało, bez przekonania, bardziej dbając o własne bezpieczeństwo, reszta zaś stała na drodze, wyraźnie nie wiedząc, co robić.

— Macie już prawie w garści grube tysiące, durnie, a nie chce wam się ruszyć tyłków! Jak to znajdziecie, będziecie bogaci jak królowie! Dobrze wiecie, że to gdzieś tutaj jest, a stoicie jak kołki w płocie, trzęsąc portkami. Żaden z was nie odważył się stawić czoła Billowi, a ja to zrobiłem… ja, ślepiec! I co, teraz mam przez was wszystko stracić? Mam być nędznym, płaszczącym się żebrakiem, naciągającym ludzi na rum, kiedy mógłbym rozbijać się po świecie karetą? Gdybyście mieli w sobie choć tyle odwagi, ile robak w mące, to byście już dawno ich złapali.

— Daj spokój, Pew, mamy dublony! — warknął jeden z nich.

— Mogli gdzieś to ukryć — odezwał się inny. — Bierz forsę, Pew, i przestań drzeć gębę.

Ale Pew nie tylko nie przestał „drzeć gęby”, lecz ich obiekcje jeszcze bardziej go rozwścieczyły, aż w końcu zupełnie stracił panowanie nad sobą i zaczął walić kijem na oślep, a kij nie jeden raz zadudnił na czyichś plecach.

Oni z kolei obrzucili go stekiem przekleństw i okropnych gróźb, próbując wyrwać mu kij z dłoni.

Ta kłótnia okazała się dla nas zbawienna, bo kiedy jeszcze szalała w najlepsze, ze szczytu wzgórza od strony wioski dobiegł inny odgłos — tętent galopujących koni. Prawie jednocześnie od strony żywopłotu błysnęło i huknął strzał. Był to wyraźnie sygnał bezpośredniego zagrożenia, bo piraci natychmiast rozbiegli się w różne strony, jeden pognał wzdłuż brzegu zatoczki, inny na ukos zboczem wzgórza, więc nie minęło pół minuty, a przed gospodą pozostał tylko Pew. Wszyscy go opuścili, nie wiem, czy ze strachu, czy z zemsty za jego obelgi i razy, w każdym razie został sam jak palec, gorączkowo stukając kijem wokół siebie i nawołując swych kamratów. W końcu obrócił się w złą stronę i pobiegł w kierunku wioski, mijając mnie o kilka kroków i wrzeszcząc:

— Johnny, Czarny Psie, Dirk! — i jeszcze kilka innych imion. — Nie zostawiajcie starego Pew, koledzy… Nie zostawiajcie mnie samego!

W tym momencie na szczycie wzniesienia zadudniły końskie kopyta i w blasku księżyca ujrzałem czterech czy pięciu jeźdźców gnających w pełnym galopie w dół zbocza.

Dopiero teraz Pew zrozumiał, że popełnił błąd, obrócił się z krzykiem i pobiegł prosto do rowu, do którego się stoczył. Podniósł się jednak natychmiast i całkiem już ogłupiały ponownie wbiegł na drogę, ale tym razem trafił prosto pod kopyta pierwszego z nadjeżdżających koni.

Jeździec próbował go ocalić, ale było już za późno. Ślepiec runął z krzykiem, który rozdarł ciszę nocy, cztery kopyta stratowały go, odrzuciły i pomknęły dalej. Upadł na bok, a potem łagodnie przewrócił się na twarz i już się nie poruszył.

Zerwałem się na nogi, wołając do jeźdźców. Zresztą i tak już się zatrzymywali przerażeni tym wypadkiem. Teraz zobaczyłem, kim są. Jednym z nich, trzymającym się w tyle, był ów chłopak, który pojechał z wioski po doktora Liveseya, pozostali to strażnicy celni, których spotkał po drodze i z którymi od razu powrócił, wykazując tym godny pochwały rozsądek. Wieści o lugierze w Dziurze Kitta dotarły do inspektora Dance’a, który natychmiast wyruszył ze swoimi ludźmi w naszą stronę. Tej okoliczności moja matka i ja zawdzięczamy ocalenie od niechybnej śmierci.

Pew był martwy jak głaz. Co się tyczy mojej matki, to kiedy zanieśliśmy ją do wioski, łyk zimnej wody i sole trzeźwiące przywróciły ją do życia i nawet nie była zbytnio przerażona, tylko od razu zaczęła biadolić, że nie odebrała całego długu. Tymczasem inspektor pognał do Dziury Kitta, natomiast swoim ludziom kazał zsiąść z koni i przedzierać się w dół zalesionego parowu, co też uczynili, prowadząc, a czasami podtrzymując swoje wierzchowce i nieustannie wypatrując zasadzki. Nie dziw więc, że kiedy dotarli do Dziury, lugier już wypłynął z zatoczki, choć był jeszcze dość blisko. Inspektor zawołał, aby wrócili do brzegu, na co mu odkrzyknięto, żeby lepiej nie stał tak w blasku księżyca, bo go poczęstują ołowiem, i w tej samej chwili kula gwizdnęła mu koło ramienia. Wkrótce lugier zniknął za cyplem. Pan Dance stał „jak ryba wyjęta z wody” — sam tak się o sobie wyraził — a jedyne, co mógł w tej sytuacji zrobić, to posłać kogoś do B…, żeby powiadomił załogę kutra patrolowego.

— Ale i tak na nic to się zda — powiedział. — Zwiali nam i tyle. Rad jestem tylko — dodał — że nadepnąłem na odcisk panu Pew, bo tym razem dotarło do niego, co chciałem mu powiedzieć.

Powróciłem z nim do „Admirała Benbow” i trudno sobie wyobrazić, jaki tam zastałem widok. Nawet zegar strącili ze ściany, kiedy tak zajadle polowali na mnie i na moją matkę, a chociaż zabrali tylko woreczek z pieniędzmi kapitana i trochę drobniaków z kasy, od razu zrozumiałem, że jesteśmy zrujnowani. Pan Dance nie mógł się w tym wszystkim połapać.

— Mówisz, że wzięli pieniądze, tak? Ale w takim razie, czego jeszcze, na Boga, szukali? Może innych pieniędzy, co?

— Nie, proszę pana, myślę, że nie pieniędzy — odrzekłem. — Bo, w rzeczy samej, proszę pana, wierzę, że to, czego szukali, mam w kieszeni na piersiach, a prawdę mówiąc, wolałbym, żeby to się znalazło w jakimś bezpiecznym miejscu.

— Naturalnie, chłopcze, masz rację. Jak chcesz, to ja to wezmę.

— Pomyślałem, że może doktor Livesey… — zacząłem.

— Całkiem słusznie — przerwał mi, wyraźnie ucieszony. — Całkiem słusznie… to dżentelmen, i do tego sędzia. A jak już o tym mowa, to przyszło mi do głowy, że mógłbym sam do niego pojechać i o wszystkim go powiadomić. W końcu pan Pew nie żyje, nie żebym go żałował, ale nie żyje, więc sam rozumiesz, że ludzie mieliby za złe oficerowi straży celnej jego królewskiej mości, gdyby nie zrobił wszystkiego, co w jego mocy. I powiem ci, Hawkins: jak chcesz, to zabiorę ciebie ze sobą.

Podziękowałem mu serdecznie za tę propozycję i poszliśmy do wioski, gdzie czekały konie. Ledwo zdążyłem powiadomić o tym matkę, wszyscy już siedzieli w siodłach.

— Dogger — rzekł pan Dance — ty masz dobrego konia, posadź tego chłopca za sobą.

Gdy tylko wsiadłem na konia i złapałem się pasa Doggera, inspektor wydał komendę i cały oddział ruszył kłusem drogą wiodącą do domu doktora Liveseya.

ROZDZIAŁ VI Papiery kapitana

ROZDZIAŁ VI

Papiery kapitana

Jechaliśmy cały czas galopem, póki nie zatrzymaliśmy się przed drzwiami domu doktora Liveseya. Od frontu nie paliło się żadne światło.

Pan Dance kazał mi zsiąść z konia i zapukać, a Dogger podsunął strzemię, żeby było mi łatwiej. Po chwili w drzwiach stanęła służąca.

— Czy jest doktor Livesey? — zapytałem.

Odpowiedziała, że doktora nie ma w domu; wprawdzie wrócił po południu, ale potem udał się do dworu na kolację i pogawędkę z dziedzicem.

— Jedziemy tam, chłopcy — rzekł pan Dance.

Tym razem, ponieważ odległość była niewielka, biegłem, trzymając się strzemienia Doggera, aż do samej bramy posiadłości, a potem długą, oczyszczoną z liści i oblaną światłem księżyca aleją, ku białej linii zabudowań dworskich, otoczonych z obu stron starym parkiem. Tu pan Dance zsiadł z konia i kazał mi iść ze sobą. Wystarczyło jedno słowo inspektora, by wpuszczono nas do środka.

Służący poprowadził nas wyłożonym dywanami korytarzem do wielkiej biblioteki o ścianach zastawionych szafami na książki, z popiersiami na szczytach. Po obu stronach płonącego kominka siedzieli tam dziedzic i doktor Livesey, obaj z fajkami w dłoniach.

Po raz pierwszy zobaczyłem dziedzica z tak bliska. Był to wysoki mężczyzna, mierzący ponad sześć stóp, barczysty, o wyrazistej, dobrodusznej twarzy, stwardniałej, ogorzałej i pooranej bruzdami podczas długich podróży. Brwi miał bardzo czarne i ruchliwe, co nadawało mu wygląd człowieka zapalczywego, nie złego, ale łatwo wpadającego w gniew.

— Niech pan wejdzie, panie Dance — rzekł protekcjonalnym tonem.

— Dobry wieczór, Dance — powiedział doktor, skłaniając lekko głowę. — Dobry wieczór i ty, młody przyjacielu Jimie. Co was tu sprowadza?

Inspektor wyprostował się i zesztywniał, po czym opowiedział wszystko jak uczeń lekcję. Trzeba było widzieć, jak obaj panowie wychylili się do przodu i popatrzyli na siebie, ze zdumienia i zaciekawienia zapominając o swoich fajkach. Kiedy usłyszeli, jak moja matka wróciła do gospody, doktor uderzył dłonią w udo, a dziedzic krzyknął: „Brawo!” i złamał swoją długą fajkę, uderzając nią w kratę kominka. Na długo przed końcem opowieści pan Trelawney (bo tak się nazywał dziedzic) wstał z fotela i zaczął krążyć po pokoju, a doktor, jakby chciał lepiej słyszeć, zdjął napudrowaną perukę i siedział tak, wyglądając bardzo dziwnie ze swoją własną, krótko ostrzyżoną czarną czupryną.

W końcu opowieść inspektora dobiegła końca.

— Panie Dance — rzekł dziedzic — szlachetny z pana człowiek. Jeśli zaś idzie o stratowanie tego podłego, odrażającego łajdaka, to uważam to za czyn chwalebny, jak, powiedzmy, rozdeptanie karalucha. A z tego młodego Hawkinsa, jak widzę, to prawdziwy zuch. Hawkins, mógłbyś zadzwonić? Pan Dance musi napić się piwa.

— A zatem, Jim — odezwał się doktor — masz tę rzecz, której szukali, tak?

— Oto ona — odrzekłem i podałem mu paczuszkę zawiniętą w ceratę.

Doktor obejrzał ją ze wszystkich stron, jakby go palce świerzbiły, żeby ją rozwinąć, ale zamiast tego włożył ją spokojnie do kieszeni surduta.

— Panie dziedzicu — powiedział — kiedy Dance napije się piwa, będzie pewnie musiał nas opuścić, by dalej służyć jego królewskiej mości, ale chciałbym zatrzymać tu Jima i zabrać go do siebie na nocleg, więc jeśli się pan łaskawie zgodzi, to proponuję, żeby teraz poczęstować go choćby zimną zapiekanką, bo pewnie nie jadł kolacji.

— Jak pan sobie życzy, Livesey — zgodził się dziedzic. — Ale Hawkins zasłużył na coś więcej niż zimna zapiekanka.

Przyniesiono wielką zapiekankę z mięsem gołębim i postawiono na bocznym stoliku. Byłem głodny jak wilk, więc zacząłem ją pochłaniać z wielkim apetytem, a tymczasem pan Dance wysłuchał jeszcze kilku pochwał i został odprawiony.

— A teraz, Trelawney… — zaczął doktor.

— A teraz, Livesey — rzekł jednocześnie dziedzic.

— Nie obaj naraz, nie obaj naraz — zaśmiał się doktor. — Pewnie słyszał pan o tym Flincie?

— Czy o nim słyszałem? — zawołał dziedzic. — Pyta mnie pan, czy o nim słyszałem? To najbardziej krwiożerczy pirat, jaki kiedykolwiek pływał po morzach. Czarnobrody to niewiniątko przy Flincie. Hiszpanie tak się go bali, że czasami, wyznam panu szczerze, byłem dumny, że jest Anglikiem. Na własne oczy widziałem topsle jego okrętu niedaleko Trynidadu, ale ten tchórz, ten opój, z którym płynąłem, zawrócił… Wyobraź pan sobie, zawrócił i schronił się w Port of Spain.

— No tak, ja też o nim słyszałem, tu, w Anglii — rzekł doktor. — Ale pytanie brzmi: czy miał pieniądze?

— Pieniądze! — krzyknął dziedzic. — Przecież słyszał pan tę opowieść. Czego by te łotry szukały, jak nie pieniędzy? Co ich w ogóle obchodzi prócz pieniędzy? W imię czego narażaliby swoje obmierzłe cielska, jak nie dla pieniędzy?

— Zaraz się tego dowiemy — odrzekł doktor. — Ależ z pana raptus! Tak pan pokrzykuje, że nie mogę dojść do słowa. Otóż pragnę przede wszystkim ustalić rzecz następującą: zakładając, że mam w kieszeni wskazówki, gdzie Flint ukrył swój skarb, jaka może być wartość tego skarbu?

— Jaką ma wartość, pyta pan? — zawołał dziedzic. — Oto jak ją szacuję: jeśli mamy te wskazówki, o których pan mówi, to natychmiast wynajmę statek w dokach Bristolu i zabiorę ze sobą pana i Hawkinsa, żeby odnaleźć ten skarb, choćbym miał go szukać cały rok.

— Znakomicie — powiedział doktor. — No, to jeśli Jim nie ma nic przeciwko temu, otwórzmy to zawiniątko.

I położył je przed sobą na stole.

Zawiniątko było zaszyte, więc doktor musiał sięgnąć po swoją torbę lekarską i przeciąć szwy chirurgicznymi nożycami. W środku były dwa przedmioty: notes i jakiś zapieczętowany papier.

— Najpierw zobaczmy, co jest w tym notesie — zaproponował doktor.

Dziedzic i ja stanęliśmy za nim, gdy otworzył notes, bo doktor Livesey przywołał mnie łaskawie od bocznego stolika, bym i ja wziął udział w tych ekscytujących poszukiwaniach. Na pierwszej stronie były tylko jakieś gryzmoły, jakby ktoś z piórem w ręce wypisywał, co mu akurat przyszło do głowy, z nudów albo dla wprawy. Jedno zdanie było identyczne z tatuażem na ramieniu kapitana: „Billy Bones a jakże”. Dalej było: „Pan W. Bones, mat”, „Koniec z rumem”, „Dostał to pod Palm Key” i trochę innych bazgrołów, głównie pojedynczych słów bez związku i sensu. Zacząłem się zastanawiać, kim był ten, który „dostał to”, i czym mogło być owo „to”. Najpewniej dostał nożem w plecy.

— Wiele nam to nie wyjaśniło — rzekł doktor Livesey, przewracając kartkę.

Następne dziesięć czy dwanaście stron wypełniały kolumny dziwnych zapisków. Na końcu każdej linijki była data, a na początku suma pieniędzy, jak w każdej księdze rachunkowej, jednak pośrodku, zamiast notki wyjaśniającej, widniały tylko krzyżyki w różnej liczbie. Na przykład pod datą 12 czerwca 1745 roku zapisano sumę siedemdziesięciu funtów, najwyraźniej komuś należną, ale prócz sześciu krzyżyków innych wyjaśnień nie było. W kilku przypadkach dodano nazwę miejsca, na przykład „Pod Caracas”, albo tylko szerokość i długość geograficzną, na przykład 62º 17’ 20’’,19º 2’ 40’’.

Zapiski obejmowały okres blisko dwudziestu lat, przy czym z biegiem czasu poszczególnych notatek było coraz więcej, a na końcu, po kilku pomyłkach w dodawaniu, uwieczniono wreszcie sumę ogólną i dopisano słowa: „Bones, jego działka”.

— Nie mogę się w tym połapać — powiedział doktor Livesey.

— Ależ to jasne jak słońce! — zawołał dziedzic. — Przecież to księga rachunkowa tego wściekłego psa. Krzyżyki zastępują nazwy statków lub miasteczek, które zatopili albo splądrowali. Sumy to udziały tego szubrawca w łupach, a tam, gdzie obawiał się niejasności, coś dodawał. Weźmy, na przykład, to „Pod Caracas”. To znaczy, że przy brzegach tej miejscowości złupili jakiś statek. Niech Bóg zlituje się nad duszami tych nieszczęśników, z których składała się załoga. Pewnie ich kości już dawno obrosły koralowcami.

— Święta racja! — zgodził się doktor. — Co to znaczy być podróżnikiem. Racja! I zważcie, sumy są coraz większe, w miarę jak zdobywał większą rangę.

Niewiele więcej było w notesie, jedynie na pustych kartkach przy końcu zanotowano położenie kilku miejsc, a także sporządzono tabelkę do przeliczania wartości pieniędzy francuskich, angielskich i hiszpańskich.

— A to szelma! — zawołał doktor. — Takiego nikt by nie oszukał.

— A teraz — rzekł dziedzic — weźmy ten papier.

Papier był opieczętowany w kilku miejscach, ale zamiast pieczęci użyto naparstka, pewnie tego samego, który znalazłem w kieszeni kapitana. Doktor ostrożnie przełamał pieczęcie i ze środka wypadła mapa jakiejś wyspy opatrzona wszelkimi danymi pozwalającymi ją odnaleźć i zakotwiczyć przy niej okręt, a więc szerokością i długością geograficzną, pomiarami głębokości, nazwami wzgórz, zatok i zatoczek. Wyspa miała około dziewięciu mil długości i pięciu mil szerokości, a jej kształt przywodził na myśl opasłego smoka stojącego na tylnych łapach. Były tam dwie wygodne, otoczone lądem zatoki oraz wzgórze pośrodku o nazwie Luneta. Były również jakieś późniejsze dopiski, ale przede wszystkim trzy czerwone krzyżyki — dwa w północnej części wyspy i jeden w części południowo-zachodniej, a przy tym ostatnim słowa wypisane tym samym czerwonym tuszem, ale drobnym i zgrabnym pismem, całkiem różnym od bazgrołów kapitana: „Tu główny skarb”.

Na odwrocie mapy ta sama ręka dopisała takie oto dalsze informacje:

Wysokie drzewo, cypel Lunety, jeden rumb na N od NNE.
Wyspa Szkieletów ESE i przez E.
Dziesięć stóp.
Sztaby srebra w kryjówce północnej, iść wschodnim grzbietem, dziesięć sążni od czarnej skały z twarzą.
Broń łatwo znaleźć, na wydmie, na N od północnego cypla zatoki, rumb na E i ćwierć N.

J.F.

To było wszystko, ale choć te wskazówki były tak zwięzłe i dla mnie niezrozumiałe, dziedzica i doktora Liveseya wprawiły w zachwyt.

— Livesey — rzekł dziedzic — niech pan natychmiast rzuci w diabły swoją żałosną praktykę. Jutro jadę do Bristolu. W ciągu trzech… trzech tygodni!… dwóch tygodni… co ja mówię, w ciągu dziesięciu dni, będziemy mieli, mój panie, najlepszy statek i najwyborniejszą załogę w całej Anglii. Hawkins zostanie chłopcem okrętowym. Będziesz wybornym chłopcem okrętowym, Hawkins. Pan, Livesey, jesteś już lekarzem okrętowym, a ja admirałem. Zabierzemy Redrutha, Joyce’a i Huntera. Wiatry będą pomyślne, rejs szybki i bez trudu odnajdziemy to miejsce i pieniądze… dość pieniędzy, by się w nich tarzać i szastać nimi na prawo i lewo przez całe życie.

— Trelawney, jadę z panem — oświadczył doktor — i idę o zakład, że Jim też to zrobi i dzielnie się spisze. Jest tylko jeden człowiek, którego się boję.

— Któż to taki? — zawołał dziedzic. — Wymień nazwisko tego nędznika, doktorze!

— To pan — odrzekł doktor — bo trudno panu utrzymać język za zębami. Nie tylko my wiemy o tym papierze. Te rzezimieszki, które w nocy napadły na gospodę… bez wątpienia zuchwałe i gotowe na wszystko… i reszta, na pokładzie tego lugiera, a pewnie i inni, którzy czają się gdzieś w pobliżu, uczynią wszystko, by zdobyć te pieniądze. Póki nie wypłyniemy w morze, żaden z nas nie powinien ruszać się nigdzie sam. Jim i ja będziemy się trzymali razem, a pan niech weźmie ze sobą do Bristolu Joyce’a i Huntera. A przede wszystkim od tej chwili żadnemu z nas nie wolno pisnąć ani słówka o tym, co znaleźliśmy.

— Livesey — powiedział dziedzic — jak zwykle masz pan rację. Będę milczał jak grób.

CZĘŚĆ DRUGA

KUCHARZ OKRĘTOWY

ROZDZIAŁ VII Jadę do Bristolu

ROZDZIAŁ VII

Jadę do Bristolu

Upłynęło więcej czasu, niż sobie dziedzic wyobrażał, zanim byliśmy gotowi wyruszyć w morze, i żadnego z naszych pierwotnych planów — w tym i życzenia doktora Liveseya, bym mu stale towarzyszył — nie udało się wprowadzić w życie tak, jak zamierzaliśmy. Doktor musiał pojechać do Londynu, by znaleźć lekarza na swoje miejsce, dziedzic miał pełne ręce roboty w Bristolu, a ja zamieszkałem we dworze pod opieką starego leśniczego Redrutha, czując się prawie jak więzień, lecz z głową pełną marzeń o morzu i cudownych wizji dalekich wysp i niesamowitych przygód. Godzinami ślęczałem nad mapą, której najdrobniejsze szczegóły wryły mi się w pamięć. Siedząc przy kominku w pokoju ochmistrzyni, w marzeniach podpływałem do tej wyspy ze wszystkich możliwych stron, badałem każdy akr jej powierzchni, tysiąc razy wspinałem się na to wysokie wzgórze zwane Lunetą i z jego szczytu podziwiałem najwspanialsze i wciąż zmieniające się widoki. Czasami wyspa była pełna dzikusów, z którymi musieliśmy walczyć, czasami pełna groźnych zwierząt, które na nas polowały, ale we wszystkich tych fantazjach nie przytrafiło mi się nic tak dziwnego i strasznego jak przygody, które przyszło nam przeżyć w rzeczywistości.

I tak mijały tygodnie, aż wreszcie pewnego pięknego dnia nadszedł list adresowany do doktora Liveseya, z dopiskiem: „W przypadku jego nieobecności list niech otworzy Tom Redruth albo młody Hawkins”. Wypełniając to polecenie, zapoznaliśmy się — a ściślej ja się zapoznałem, bo leśniczy słabo czytał to, co nie było wydrukowane — z następującymi ważnymi nowinami:

Gospoda „Pod Starą Kotwicą”, Bristol, 1 marca 17..

Mój drogi Livesey,

ponieważ nie wiem, gdzie Pan obecnie przebywa, czy we dworze, czy nadal w Londynie, więc wysyłam po jednym egzemplarzu tego listu pod oba adresy.

Statek już zakupiłem i wyposażyłem. Stoi na kotwicy, gotów wypłynąć w morze. Nawet sobie Pan nie wyobraża, cóż to za cudowny szkuner. Dziecko mogłoby nim sterować! Dwieście ton wyporności. Zwie się „Hispaniola”.

Znalazłem go dzięki mojemu staremu znajomemu o nazwisku Blandly, który okazał się zadziwiająco obrotnym jegomościem. Ów wspaniały człowiek harował jak niewolnik, pilnując moich spraw, podobnie zresztą jak wszyscy w Bristolu, kiedy tylko wywąchali, do jakiego portu się wybieramy — to znaczy po skarb.

— Redruth — powiedziałem, przerywając czytanie — doktor Livesey nie będzie zachwycony. Dziedzic jednak się wygadał.

— A co, może nie ma prawa? — burknął gajowy. — Byłoby dziwne, gdyby jaśnie panu nie wolno było o czymś gadać, bo doktor Livesey sobie tego nie życzy.

Na takie dictum powstrzymałem się od komentarza i czytałem dalej:

Blandly sam znalazł „Hispaniolę” i dzięki swej godnej podziwu obrotności nabył ją za naprawdę znikomą sumkę. W Bristolu jest grupa ludzi okropnie do niego uprzedzonych. Nie wahają się twierdzić, że ten poczciwiec zrobiłby wszystko dla pieniędzy, że „Hispaniola” należała do niego i że sprzedał mi ją za absurdalnie wysoką cenę. To wyjątkowo podłe oszczerstwa. Nikt jednak nie ośmiela się kwestionować zalet tego statku.

Tak więc do tej pory wszystko szło jak z płatka. Co prawda cieśle i takielarze marudzili z robotą, aż złość mnie brała, ale z czasem się poprawili. Martwiła mnie tylko załoga.

Chciałem mieć dwudziestu ludzi — na wypadek kłopotów z krajowcami, piratami czy tymi obmierzłymi Francuzami — i po długich mękach zdołałem znaleźć zaledwie sześciu, aż na skutek wprost zdumiewającego zrządzenia losu spotkałem człowieka, jakiego mi było trzeba.

Stałem na nabrzeżu, kiedy całkiem przypadkowo wdałem się z nim w rozmowę. Okazało się, że to stary wilk morski, prowadzący teraz tawernę i znający wszystkich ludzi morza w całym Bristolu. Na lądzie podupadł na zdrowiu i chętnie podjąłby się pracy kucharza okrętowego, byle tylko znowu zobaczyć morze. Przykuśtykał tu tego ranka, by, jak powiedział, poczuć zapach soli.

Wzruszyłem się niezmiernie — Pan też pewnie by się wzruszył — i z czystej litości zatrudniłem go natychmiast jako kucharza okrętowego. Nazywa się Silver, a zwą go Długi John. Nie ma jednej nogi, ale uznałem to za rekomendację, bo stracił ją w służbie ojczyzny, pod rozkazami nieśmiertelnego admirała Hawke’a. Livesey, ten człowiek nie otrzymuje żadnej renty. W jak strasznych czasach żyjemy!

Otóż, Drogi Doktorze, sądziłem, że znalazłem tylko kucharza, a okazało się, że znalazłem całą załogę. Razem z Silverem zebraliśmy w ciągu paru dni gromadkę najbardziej zahartowanych starych wilków morskich, jakich sobie można wyobrazić. Urodą nie grzeszą, to fakt, ale wystarczy na nich spojrzeć, by wiedzieć, że to zuchy, które niczego się nie ulękną. Oświadczam wszem wobec, że z taką załogą możemy stawić czoło fregacie.

Długi John pozbył się nawet dwóch z tych sześciu czy siedmiu ludzi, których uprzednio nająłem. Szybko mnie przekonał, że to po prostu nieotrzaskane z morzem nicponie, na których w razie jakiegoś zagrożenia trudno byłoby polegać.

Zdrowie i animusz mi dopisują, na apetyt i zdrowy sen nie narzekam, ale nie zaznam ni chwili szczęścia, dopóki nie ujrzę moich starych wilków morskich krzątających się wokół kabestanu. W morze, ahoj! Pal sześć ten skarb! To urok morza zawrócił mi w głowie. A więc, Livesey, wsiadaj zaraz do dyliżansu i przyjeżdżaj, nie trać ani godziny, jeśli choć trochę mnie szanujesz.

Niech młody Hawkins natychmiast pożegna się ze swoją matką, ale pod strażą Redrutha, a potem niech obaj jak najszybciej stawią się w Bristolu.

John Trelawney

Postscriptum. Nie wspomniałem, że Blandly, który nawiasem mówiąc, ma wysłać po nas drugi okręt, jeśli nie powrócimy do końca sierpnia, znalazł wybornego kandydata na kapitana — człowieka milkliwego i sztywnego, nad czym trochę boleję, ale pod każdym innym względem to istny skarb. Długi John Silver wytrzasnął skądś bardzo doświadczonego oficera pokładowego, nazywa się Arrow. Mam też bosmana, który skutecznie posługuje się gwizdkiem, a zatem, Livesey, sam widzisz, że na pokładzie „Hispanioli” będzie ład i porządek jak na okręcie wojennym.

Zapomniałem dodać, że Silver to człowiek majętny. Wiadomo mi, że ma konto w banku, którego nigdy nie przekroczył. Zostawia żonie prowadzenie gospody, a trzeba wiedzieć, że to kobieta temperamentna, więc tacy dwaj starzy kawalerowie jak ty i ja mają prawo podejrzewać, że nie tylko zdrowie, ale i małżonka wzbudziła w nim pragnienie powrotu na morze.

J.T.

PPS. Hawkins może spędzić jedną noc u matki.

J.T.

Możecie sobie wyobrazić podniecenie, jakie mnie ogarnęło, gdy przeczytałem ten list. Nie posiadałem się wprost z radości i nikim tak nie gardziłem, jak starym Tomem Redruthem, który potrafił tylko zrzędzić i narzekać. Każdy inny gajowy chętnie by się z nim zamienił, ale taka była wola dziedzica, a dla nich wola dziedzica to prawo. Nikt, z wyjątkiem starego Redrutha, nie ośmieliłby się choćby mruknąć słowa sprzeciwu.

Następnego ranka poszedłem z nim do „Admirała Benbow”, gdzie zastałem matkę zdrową i w dobrym humorze. Kapitan, który tak długo przysparzał nam kłopotów, odszedł tam, gdzie tacy jak on niegodziwcy nikogo już nie będą niepokoić. Dziedzic kazał wszystko naprawić, pokoje gościnne i szyld odmalować, podarował też trochę nowych mebli, a przede wszystkim piękny fotel dla matki, ustawiony przy szynkwasie. Znalazł też chłopaka, który miał jej pomagać, kiedy mnie zabraknie.

Kiedy go zobaczyłem, dotarło do mnie, w jakiej znalazłem się sytuacji. Do tej pory myślałem tylko o czekających mnie przygodach, a nie o domu, który na tak długo opuszczę. Teraz, na widok tego obcego niezdary, który miał zająć moje miejsce przy matce, po raz pierwszy łzy stanęły mi w oczach. Przykro mi, ale chyba dałem się temu chłopcu porządnie we znaki, bo nie miał żadnej wprawy w takiej robocie. Było więc mnóstwo okazji, by go strofować i upokarzać, i chętnie z nich korzystałem.

Minęła noc i następnego dnia, po wczesnej kolacji, Redruth i ja ruszyliśmy w drogę. Pożegnałem się z matką i z zatoką, nad którą żyłem od dnia swoich narodzin, a także z ukochanym starym „Admirałem Benbow” — już nie tak ukochanym od czasu, gdy go odmalowali. Pomyślałem też o kapitanie, który tak często włóczył się po plaży w tym swoim trójgraniastym kapeluszu, z blizną od szabli na policzku i starą mosiężną lunetą pod pachą. Po chwili minęliśmy skałę i mój rodzinny dom zniknął mi z oczu.

Dyliżans zabrał nas o zmierzchu z wrzosowiska, sprzed „Króla Jerzego”. Siedziałem wciśnięty między Redrutha i jakiegoś otyłego starszego jegomościa. Mimo szybkiej jazdy i chłodnego nocnego powietrza już od pierwszej chwili raz po raz zapadałem w drzemkę. Potem zmorzył mnie sen i musiałem spać jak zabity przez całą drogę — pod górę i w dół, od zmiany koni do zmiany koni — bo obudziło mnie szturchnięcie w żebra, a kiedy otworzyłem oczy, stwierdziłem, że stoimy przed wielkim budynkiem na ulicy jakiegoś miasta i że to już biały dzień.

— Gdzie jesteśmy? — zapytałem.

— W Bristolu — odrzekł Tom. — Wyłaź.

Pan Trelawney zakwaterował się w gospodzie niedaleko doków, by doglądać roboty na szkunerze. Tam więc się udaliśmy, a droga, ku mojej wielkiej radości, wiodła wzdłuż nabrzeża, obok mnóstwa statków najróżniejszej wielkości, o różnym ożaglowaniu i pod wszelkimi możliwymi banderami. Na jednych marynarze pracowali ze śpiewem na ustach, na innych widziałem ludzi wiszących wysoko na olinowaniu, które z tej odległości wydawało się nie grubsze od pajęczyny. Choć od urodzenia żyłem na wybrzeżu, wydało mi się, że jeszcze nigdy nie byłem tak blisko morza jak wtedy. Nawet zapach dziegciu i soli wydał mi się jakiś nowy. Widziałem najcudowniejsze figury dziobowe, które pruły fale niejednego oceanu. Widziałem starych żeglarzy z kolczykami w uszach, z bokobrodami ufryzowanymi w pierścienie, z harcapami nasączonymi dziegciem, chodzących rozkołysanym, niezgrabnym krokiem marynarzy. I gdybym nawet zobaczył tyluż królów i arcybiskupów, mój zachwyt nie byłby wcale większy.

Oto i ja sam miałem wyruszyć w morze — na pokładzie szkunera, z bosmanem pogwizdującym na starych wilków morskich śpiewających żeglarskie szanty. Wyruszałem w morze, by dopłynąć do nieznanej wyspy i poszukiwać zakopanych tam skarbów!

Wciąż jeszcze pogrążony byłem w tych błogich marzeniach, gdy nagle stanęliśmy przed wielką gospodą, gdzie zobaczyliśmy pana Trelawneya, wystrojonego w mundur oficera marynarki z grubego niebieskiego sukna, który wychodził właśnie z gospody z uśmiechem na twarzy, kapitalnie naśladując krok marynarza.

— Jesteście! — zawołał. — Doktor też już wczoraj wieczorem przyjechał z Londynu. Brawo! Załoga w komplecie!

— Och, proszę pana, a kiedy odpływamy? — zapytałem.

— Kiedy odpływamy? — powtórzył. — Jutro!

ROZDZIAŁ VIII W oberży „Pod Lunetą”

ROZDZIAŁ VIII

W oberży „Pod Lunetą”

Kiedy zjadłem śniadanie, dziedzic dał mi liścik zaadresowany do Johna Silvera w oberży „Pod Lunetą” i zapewnił, że łatwo ją odnajdę, idąc wzdłuż doków i wypatrując małej tawerny z szyldem w postaci wielkiej mosiężnej lunety. Ruszyłem w drogę niezmiernie uradowany, że zobaczę jeszcze więcej statków i marynarzy. Przepychając się wśród ciżby ludzi, wozów i skrzyń, bo na nabrzeżu panował teraz największy ruch, wkrótce znalazłem tę oberżę.

Był to niewielki, ale całkiem przyzwoity lokal. Szyld był świeżo odmalowany, okna przysłonięte porządnymi czerwonymi firankami, podłoga wysypana czystym piaskiem. Z każdej strony budynku biegła ulica, a drzwi po obu stronach stały otworem, dzięki czemu, mimo kłębów dymu tytoniowego, dobrze było widać niską izbę.

Gośćmi byli przeważnie marynarze, a rozmawiali tak głośno, że przystanąłem w drzwiach, prawie bojąc się wejść do środka.

Kiedy tak stałem, z bocznej izby wyszedł jakiś mężczyzna, a ja natychmiast nabrałem pewności, że musi to być Długi John. Lewą nogę miał uciętą tuż przy biodrze, a pod lewą pachą trzymał szczudło, którym posługiwał się z zadziwiającą zręcznością, podskakując na nim jak ptaszek. Był bardzo wysoki i silny, a twarz miał wielką jak szynka — choć pospolitą i bladą, to jednak inteligentną i roześmianą. I rzeczywiście wyglądał na bardzo rozradowanego, bo pogwizdywał wesoło, krążąc między stołami i rzucając żartobliwe uwagi albo poklepując po ramieniu swoich ulubionych gości.

Prawdę powiedziawszy, już od pierwszej chwili, gdy w liście dziedzica zobaczyłem wzmiankę o Długim Johnie, zaczęło mnie dręczyć przeczucie, że może to być ten sam żeglarz kuternoga, którego tak długo wypatrywałem w starym „Admirale Benbow”. Wystarczyło mi jednak jedno spojrzenie na tego mężczyznę, bym się upewnił, że moje obawy były płonne. Widziałem już przecież kapitana i Czarnego Psa, a także tego ślepego Pew, więc zdawało mi się, że wiem, jak wygląda pirat — zupełnie inaczej, według mnie, niż ten schludny i dobroduszny oberżysta.

Od razu nabrałem odwagi, przekroczyłem próg i podszedłem do niego. Stał wsparty na szczudle, rozmawiając z jakimś gościem.

— Pan Silver, tak? — zapytałem, wyciągając ku niemu liścik.

— Zgadza się, chłopcze — odrzekł. — Tak bez wątpienia się nazywam. A ty kim jesteś?

Zdawało mi się, że kiedy zobaczył liścik dziedzica, lekko drgnął.

— Och! — Wyciągnął do mnie rękę. — Rozumiem. Jesteś naszym nowym chłopcem okrętowym. Miło mi cię poznać.

I mocno uścisnął mi dłoń.

Właśnie w tym momencie jeden z gości w głębi sali nagle wstał i ruszył ku drzwiom. Były tuż obok, więc po chwili znalazł się na ulicy. Ale ten pośpiech zwrócił moją uwagę na niego i natychmiast go rozpoznałem. To był ten sam człowiek o bladej twarzy, któremu brakowało dwóch palców — ten sam, który pierwszy pojawił się w „AdmiraleBenbow”.

— Och! — krzyknąłem. — Zatrzymajcie go! To Czarny Pies!

— Nie obchodzi mnie, jak się nazywa — zawołał Silver — ale nie zapłacił rachunku! Harry, leć za nim i złap mi go zaraz!

Jeden z tych, co siedzieli najbliżej drzwi, zerwał się i wybiegł na ulicę.

— Nawet gdyby to był sam admirał Hawke, rachunek powinien zapłacić! — wołał Silver, po czym puścił moją rękę i zapytał: — Jak go nazwałeś? Czarny…?

— Pies, proszę pana — odrzekłem. — Pan Trelawney nie mówił panu o piratach? To jeden z nich.

— Co?! W moim domu? Ben, biegnij i pomóż Harry’emu. Jeden z tych łotrów, powiadasz? To ty z nim piłeś, Morgan? Chodź no tu.

Mężczyzna nazwany Morganem — stary, siwy żeglarz o mahoniowej twarzy — podszedł do nas potulnie, obracając w ustach prymkę tytoniu.

— Słuchaj no, Morgan — rzekł surowo Długi John — tego Czarnego… Czarnego Psa nigdy przedtem nie spotkałeś, co?

— Nigdy, szefie — odrzekł Morgan, salutując.

— I nie wiedziałeś, jak się nazywa, tak?

— Nie, szefie.

— Na Boga, masz szczęście, Tomie Morganie! — zawołał oberżysta. — Bo gdybyś wdał się w konszachty z takimi jak on, twoja noga nigdy by już nie postała w moim domu, tego możesz być pewien. A co ci mówił?

— Nie bardzo wiem, szefie.

— A co ty masz na karku: głowę czy głąb kapuściany? — obruszył się Długi John. — Nie bardzo wiesz, co mówił? A może przypadkiem nie wiesz nawet, z kim rozmawiałeś, co? No, dalej, mów, o czym gadał, o rejsach, o kapitanach, o statkach? Wyśpiewaj mi tu zaraz wszystko! O czym gadał?

— O przeciąganiu ludzi pod stępką.

— O przeciąganiu pod stępką, powiadasz? To temat bardzo na miejscu, tego możesz być pewien. Wracaj na swoje miejsce, łamago.

A kiedy Morgan potoczył się z powrotem na swoje miejsce, Silver szepnął do mnie konfidencjonalnym tonem, co mi bardzo pochlebiło:

— Ten Tom Morgan to porządny chłop, tylko trochę przygłupi. — Po czym dodał już głośno: — Więc mówisz… Czarny Pies, tak? Nie, nie znam takiego imienia, co to to nie, ale coś mi się zdaje, że już widziałem tego szubrawca. Przychodził tu z takim ślepym żebrakiem. Tak, to chyba był on.

— Tego może być pan pewien — powiedziałem. — Bo tego ślepca też poznałem. Nazywa się Pew.

— W rzeczy samej! — zawołał Silver, teraz już nieźle podekscytowany. — Pew! Tak właśnie się nazywał. Ach, ten to mi wyglądał na kawał drania! Jak złapiemy tego Czarnego Psa, pan Trelawney na pewno się ucieszy! Ben szybko biega, mało który marynarz go prześcignie. I migiem złapie tego ptaszka, niech mnie kule biją! Gadał o przeciąganiu pod stępką, tak? Już ja go przeciągnę!

Wykrzykując te zdania, kuśtykał po tawernie, walił dłonią w stoły i tak wymownie okazywał wzburzenie, że każdy sędzia czy policjant dałby mu wiarę. Odkąd ujrzałem Czarnego Psa „Pod Lunetą”, moje dawne podejrzenia ożyły, dlatego uważnie obserwowałem naszego kucharza. Był jednak dla mnie zbyt przebiegły, zbyt wylewny i zbyt sprytny, więc nie mogłem go rozgryźć. Ale kiedy ci dwaj wrócili zdyszani i wyznali, że zgubili ślad w tłumie, zwymyślał ich jak złodziei, więc byłem już gotów ręczyć za jego niewinność.

— Miarkuj sobie, Hawkins — powiedział — że znalazłem się w diablo trudnej sytuacji, zresztą chyba sam widzisz, nie? Co teraz pomyśli o mnie kapitan Trelawney? Ten czarci pomiot siedzi sobie w mojej oberży i popija mój rum! Ty przychodzisz i mówisz, kto zacz, a ja pozwalam mu czmychnąć, i to na moich oczach! Słuchaj no, Hawkins, musisz mnie usprawiedliwić przed kapitanem. Młodzik z ciebie, ale oleju we łbie ci nie brakuje. Od razu się na tobie poznałem, jak tylko tu wszedłeś. Bo przecież sam widzisz, w czym rzecz. Co, u diabła, mogłem zrobić, kuśtykając na tym starym kawałku drewna? Gdybym był krzepkim marynarzem, jak kiedyś, dorwałbym go sam w mgnieniu oka, niech skonam, ale teraz…

I nagle urwał, a szczęka mu opadła, jakby sobie coś przypomniał.

— Rachunek! — wybuchnął. — Trzy kolejki rumu! Niech mnie kule biją, zapomniałem o rachunku!

Po czym opadł na ławę i zaczął się tak śmiać, że łzy pociekły mu po policzkach. Zaśmiewał się tak serdecznie, że i ja nie mogłem się temu oprzeć, więc obaj wybuchaliśmy raz po raz salwami śmiechu, aż echo niosło się po całej oberży.

— Ale ze mnie stary, głupi mors! — powiedział w końcu, ocierając łzy. — Musimy się razem trzymać, Hawkins, jak dwaj chłopcy okrętowi, niech skonam. No, ale teraz chodź, ruszajmy się stąd. Nie można tego tak zostawić. Służba nie drużba. Pora na naszą wachtę. Włożę swój stary trójgraniasty kapelusz i idziemy do kapitana Trelawneya, żeby mu zameldować o całej tej sprawie. Bo miarkuj sobie, młody, że to sprawa całkiem poważna, a zachowaliśmy się obaj, nie przymierzając, jak ciemięgi, a w każdym razie nie jak ludzie zasługujący na zaufanie. Też to czujesz? Tacy z nas spryciarze, ty, młody, i ja, stary! Do diabła! Dobre to było z tym rachunkiem!

I znowu zaczął się śmiać, i to tak serdecznie, że choć nie mogłem dopatrzyć się żadnego dowcipu w tym, co powiedział, byłem zmuszony raz jeszcze podzielić jego wesołość.

Podczas naszej krótkiej przechadzki wzdłuż nabrzeża okazał się nader zajmującym towarzyszem, opowiadając mi o różnych statkach, które mijaliśmy, o ich takielunku, tonażu i banderach, objaśniając, co się na nich dzieje — jeden jest wyładowywany, drugi załadowywany, inny przygotowuje się do wyjścia w morze, a wszystko to przeplatał anegdotami o statkach i marynarzach albo powtarzał mi jakiś żeglarski zwrot, aż się go dokładnie nauczyłem. Szybko nabrałem pewności, że będzie na morzu jednym z najlepszych towarzyszy, jakich mogłem sobie wymarzyć.

Kiedy doszliśmy do gospody, dziedzic i doktor Livesey siedzieli razem, dopijając kwartę piwa z grzanką. Właśnie wybierali się na inspekcję naszego szkunera.

Długi John opowiedział im z wielką werwą, co się wydarzyło, nie omijając żadnej okoliczności. Co jakiś czas zwracał się do mnie: „Tak było, Hawkins, prawda, że tak było?”, a ja za każdym razem mogłem szczerze to potwierdzić.

Obaj panowie wyrazili żal, że Czarny Pies zdołał umknąć, ale wszyscy musieliśmy przyznać, że nic nie można było zrobić. Długi John, wysłuchawszy pochwał, wcisnął pod pachę swoje szczudło i odszedł.

— Cała załoga na pokładzie o czwartej po południu! — zawołał za nim dziedzic.

— Aj, aj, sir! — odkrzyknął po marynarsku kucharz, już od drzwi.

— No cóż, mości panie — rzekł doktor Livesey — ogólnie rzecz biorąc, nie bardzo ufam pańskim pomysłom, ale muszę przyznać, że ten John Silver bardzo mi się podoba.

— To prawdziwy skarb — oświadczył dziedzic.

— No, a skoro już idziemy — dodał doktor — to Jim może z nami wejść na pokład, nieprawdaż?

— Oczywiście — rzekł dziedzic. — Bierz kapelusz, Hawkins, obejrzymy sobie statek.

ROZDZIAŁ IX Proch i broń

ROZDZIAŁ IX

Proch i broń

„Hispaniola” stała na kotwicy nieco dalej od nabrzeża, więc musieliśmy przepływać pod dziobami i rufami wielu innych statków, a ich łańcuchy kotwiczne czasem ocierały się o dno naszej szalupy, a czasem zwieszały się nam nad głowami. W końcu jednak przybiliśmy do burty i weszliśmy na pokład, gdzie powitał nas, salutując, oficer pokładowy pan Arrow, ogorzały, zezowaty stary marynarz z kolczykami w uszach. On i dziedzic byli w dobrej komitywie, ale szybko dostrzegłem, że całkiem inaczej jest między panem Trelawneyem a kapitanem.

Ten ostatni, człowiek o surowym, przenikliwym spojrzeniu, zdawał się niezadowolony ze wszystkiego na pokładzie i wnet mieliśmy się dowiedzieć dlaczego, bo gdy tylko zeszliśmy, zjawił się tam jeden z marynarzy.

— Kapitan Smollett chce z panem pomówić, sir — rzekł.

— Zawsze jestem na rozkazy kapitana. Wprowadź go — odrzekł dziedzic.

Kapitan, który stał tuż za swoim wysłannikiem, wkroczył natychmiast i zamknął za sobą drzwi.

— Proszę, kapitanie Smollett, co ma pan do powiedzenia? Mam nadzieję, że na pokładzie wszystko w porządku, statek gotów do wyjścia w morze?

— No cóż, łaskawy panie — odpowiedział kapitan — sądzę, że lepiej mówić bez ogródek, nawet gdyby to mogło kogoś obrazić. Nie podoba mi się ta wyprawa, nie podoba mi się załoga, nie podoba mi się mój zastępca. To tyle, krótko i węzłowato.

— A może, drogi panie, nie podoba ci się i mój statek? — zapytał dziedzic, nie kryjąc irytacji.

— Na ten temat się nie wypowiadam, bo go jeszcze nie wypróbowałem — odrzekł kapitan. — Wygląda mi na zacny szkuner. Tyle tylko mogę powiedzieć.

— A może, kapitanie, nie podoba ci się także twój pracodawca? — warknął dziedzic.

Tu jednak wtrącił się doktor Livesey.

— Trelawney, pohamuj się trochę — rzekł. — Takie pytania niczemu nie służą, psują tylko atmosferę. Kapitan powiedział albo za dużo, albo za mało, to fakt, i sam bym chętnie usłyszał z jego ust jakieś wyjaśnienia. Mówi pan, że nie podoba się panu ta wyprawa. Można wiedzieć dlaczego?

— Zostałem najęty bez ujawniania celu tego rejsu. Mam poprowadzić okręt tam, gdzie jego właściciel mi rozkaże. Zgoda, tak bywa. Ale teraz widzę, że każdy majtek na tym pokładzie wie więcej ode mnie. Uważa pan, że tak się godzi?

— Nie — odrzekł doktor Livesey. — Nie uważam.

— Na tym nie koniec. Dowiaduję się, że to wyprawa po jakiś skarb, a dowiaduję się tego, proszę sobie wyobrazić, z ust moich marynarzy. Poszukiwanie skarbów to delikatna sprawa. Nie lubię takich wypraw, a już szczególnie nie lubię, kiedy są otoczone tajemnicą, i kiedy… niech mi pan Trelawney wybaczy… ta tajemnica została powierzona papudze.

— Papudze Silvera? — zapytał dziedzic.

— Tak się tylko mówi — odrzekł kapitan. — Chodzi mi o to, że ktoś wszystko wypaplał. W moim głębokim przekonaniu żaden z was, panowie, nie ma pojęcia, w co się pcha, ale powiem wam, jak ja to widzę. To sprawa życia i śmierci, a od jednego do drugiego bardzo blisko.

— Wszystko to jest oczywiste i, muszę przyznać, zgodne z prawdą — odpowiedział doktor Livesey. — Tak, podejmujemy ryzyko, ale nie jesteśmy aż tak naiwni, jak się panu wydaje. Mówił pan też, że nie podoba się panu załoga. Nie są dobrymi marynarzami?

— Nie podobają mi się — burknął kapitan Smollett. — I uważam, że powinienem sam dobierać sobie ludzi, jeśli już o to chodzi.

— Zapewne ma pan rację. Mój przyjaciel chyba powinien mieć pana przy sobie przy werbunku, ale jeśli nawet był to dla pana afront, to proszę wierzyć, że niezamierzony. I pan Arrow też się panu nie podoba?

— Nie podoba mi się. Może i jest dobrym marynarzem, ale jak na oficera pokładowego zbyt się spoufala z załogą. Oficer powinien zachowywać dystans, nie może pić z ludźmi na pokładzie!

— Chcesz pan powiedzieć, że jest pijakiem? — zawołał dziedzic.

— Nie, łaskawy panie — odrzekł kapitan. — Tylko że się zbytnio spoufala.

— No dobrze, kapitanie, a teraz krótko i węzłowato — powiedział doktor. — Proszę powiedzieć, czego pan sobie życzy.

— Więc panowie jesteście zdecydowani wyruszyć na tę wyprawę, tak?

— I nikt nas od tego nie odwiedzie — odpowiedział dziedzic.

— Doskonale. A więc, skoro panowie słuchali mnie tak cierpliwie, kiedy mówiłem rzeczy, których nie potrafię udowodnić, to proszę mi pozwolić dodać jeszcze kilka słów. Ci ludzie składają proch i broń w forkasztelu. Macie dobre miejsce pod rufówką, dlaczego tam nie każecie tego umieścić? To pierwsza sprawa. Teraz druga: sami zamustrowaliście czterech ludzi, a podobno niektórzy z nich mają spać na przedzie. Dlaczego nie dać im koi tutaj, obok kajuty?

— To wszystko? — zapytał pan Trelawney.

— Jeszcze jedno. Już i tak za dużo tu gadulstwa.

— Stanowczo za dużo — zgodził się doktor.

— Powiem panom, com sam usłyszał — ciągnął kapitan Smollett. — A usłyszałem, że macie mapę jakiejś wyspy, że krzyżyki na tej mapie pokazują, gdzie jest skarb, i że ta wyspa leży… — I tu podał dokładne współrzędne geograficzne.

— Nigdy tego nikomu nie mówiłem! — zawołał dziedzic.

— Ale załoga o tym wie, łaskawy panie — odrzekł kapitan.

— Livesey, to musiał być pan! Albo Hawkins!

— Nie ma znaczenia, kto to wygadał — odpowiedział doktor.

Spostrzegłem, że ani on, ani kapitan nie przywiązują większej wagi do protestów pana Trelawneya. Prawdę mówiąc, i ja nie dawałem im wiary, bo dziedzic był strasznym gadułą, ale akurat w tym przypadku byłem przekonany, że mówił prawdę, i że nikt z nas nie zdradził położenia wyspy.

— No cóż, panowie — ciągnął kapitan — nie wiem, kto ma tę mapę, lecz domagam się, by trzymano ją w ukryciu nawet przede mną i przed panem Arrowem. W przeciwnym razie będę zmuszony prosić panów o przyjęcie mojej rezygnacji.

— Rozumiem — rzekł doktor. — Życzysz pan sobie, byśmy trzymali tę sprawę w tajemnicy, przekształcili rufową część statku w mały garnizon obsadzony ludźmi wybranymi przez mojego przyjaciela i zaopatrzony w cały proch i całą broń, jakimi dysponujemy. Innymi słowy, obawia się pan buntu.

— Łaskawy panie — rzekł na to kapitan Smollett — bez obrazy, ale nie ma pan prawa wkładać w moje usta słów, których nie wypowiedziałem. Żaden kapitan nie zgodziłby się wyruszyć w morze, gdyby miał podstawy, by coś takiego orzec. Jeśli chodzi o pana Arrowa, to uważam go za człowieka z gruntu uczciwego, podobnie jak niektórych członków załogi, może zresztą wszyscy zasługują na zaufanie, choć tego akurat do końca nie mogę być pewny. Ale jestem odpowiedzialny za bezpieczeństwo tego statku i za życie każdego marynarza na jego pokładzie. Widzę, że nie wszystko tutaj dzieje się tak, jak powinno, i proszę panów o podjęcie należytych środków ostrożności albo o zwolnienie mnie z moich obowiązków. Tyle tylko chciałem powiedzieć.

— Kapitanie Smollett — zaczął doktor z uśmiechem na twarzy — czy słyszał pan bajkę o górze i myszy? Proszę mi wybaczyć, ale przypomina mi pan tę mysz. Założę się o moją perukę, że kiedy tu wszedłeś, miałeś coś więcej na myśli.

— Doktorze — rzekł na to kapitan — niegłupi z pana człowiek. Kiedy tu przyszedłem, myślałem, że zostanę odprawiony z kwitkiem. Nie spodziewałem się, że pan Trelawney w ogóle zechce mnie wysłuchać.

— Bo bym nie wysłuchał! — wybuchnął dziedzic. — Gdyby nie Livesey, posłałbym pana do wszystkich diabłów. Ale wysłuchałem. Zrobię, jak pan sobie życzy, ale wiele pan stracił w moich oczach.

— Wasza wola, łaskawy panie — odrzekł kapitan. — Jeszcze się pan przekona, że spełniam tylko swój obowiązek.

Po tych słowach wyszedł z kajuty.

— Trelawney — odezwał się doktor — wbrew moim obawom udało ci się jednak wziąć na pokład dwóch uczciwych ludzi. Tego człowieka i Johna Silvera.

— Co do Silvera zgoda, ale jeśli chodzi o te bzdury, których naopowiadał nam kapitan, to oświadczam, że jego zachowanie jest niegodne mężczyzny, marynarza, a nade wszystko Anglika.

— No cóż — doktor na to — zobaczymy.

Kiedy wyszliśmy na pokład, załoga już zaczęła przenosić broń i proch, pokrzykując przy tym wesoło, a kapitan i pan Arrow nadzorowali ich pracę.

Nowe rozmieszczenie bardzo mi się spodobało. Dokonano gruntownej przebudowy wnętrza szkunera. W pomieszczeniu, które wykrojono z końca głównej ładowni, powstało sześć małych kajut połączonych z kambuzem i forkasztelem wąskim, obudowanym deskami korytarzem przy lewej burcie. Z początku planowano, że te sześć kajut zajmą kapitan, pan Arrow, Hunter, Joyce, doktor i dziedzic. Teraz Redruth i ja mieliśmy dostać dwie z nich, a pan Arrow i kapitan mieli spać na pokładzie w budce oświetleniowej, którą powiększono z obu stron, tak że przypominała okrągły domek. Naturalnie nadal była bardzo niska, ale zmieściły się w niej dwa hamaki i nawet pierwszy oficer rad był z takiego rozwiązania. Być może i on żywił jakieś obawy co do załogi, ale wówczas było to tylko przypuszczenie, bo, jak się dalej przekonamy, niedługo mogliśmy korzystać z jego słusznych opinii.

Pracowaliśmy wszyscy w pocie czoła, przenosząc proch i urządzając kajuty, kiedy z nabrzeża przypłynęła do nas szalupa z paroma ostatnimi członkami załogi, wśród których był Długi John.

Wdrapał się po burcie zręcznie jak małpa, a kiedy zobaczył, co się dzieje na pokładzie, zawołał:

— Hej, kompani! Co wy tu wyprawiacie?

— Proch przenosimy, kolego — odrzekł jeden z majtków.

— Do kroćset diabłów! — wrzasnął Długi John. — W ten sposób zmarnujemy poranny przypływ!

— Na mój rozkaz! — rzucił krótko kapitan. — Złaź pod pokład, kucharzu. Ludzie będą chcieli zjeść kolację.

— Aj, aj, sir — odrzekł kucharz i dotknąwszy kosmyka na czole, natychmiast oddalił się w stronę kambuza.

— To zacny człowiek, kapitanie — powiedział doktor.

— Bardzo możliwe — odrzekł na to krótko kapitan Smollett. — Ostrożnie z tym, chłopcy… ostrożnie! — I pobiegł do ludzi przenoszących beczki z prochem, a potem spostrzegł nagle, że przyglądam się krętlikowi na śródokręciu, długiej mosiężnej dziewiątce, i zawołał: — Hej, chłopcze, zostaw to! Jazda mi do kucharza i zabierz się zaraz do jakiejś roboty!

A kiedy biegłem do kambuza, usłyszałem, jak mówi, i to całkiem głośno, do doktora:

— Na moim statku nie będzie żadnych ulubieńców.

Zapewniam was, że w pełni zgadzałem się z dziedzicem i szczerze nienawidziłem kapitana.

ROZDZIAŁ X Podróż

ROZDZIAŁ X

Podróż

Przez całą noc trwała wielka krzątanina, bo układaliśmy wszystko na swoim miejscu, a w dodatku wciąż przypływały łodzie ze znajomymi dziedzica, jak pan Blandly i wielu innych, którzy chcieli życzyć mu szczęśliwej podróży i bezpiecznego powrotu. Nie pamiętam, bym w „Admirale Benbow” harował nawet w połowie tak jak tutaj, więc byłem zziajany jak pies, kiedy tuż przed świtem bosman zadął w swój gwizdek i załoga zaczęła gromadzić się wokół kabestanu. Ale choćbym był dwa razy bardziej zmęczony, za nic bym nie opuścił pokładu, bo wszystko było tu dla mnie tak nowe i ciekawe — krótkie komendy, przenikliwy głos gwizdka, ludzie zajmujący swoje stanowiska w migotliwym blasku okrętowych latarni.

— Hej, Rożen, zaśpiewaj coś! — zawołał któryś z majtków.

— Tę starą śpiewkę! — krzyknął drugi.

— Aj, aj, chłopcy — odrzekł Długi John, który stał opodal wsparty na swoim szczudle, i natychmiast popłynęła piosenka, której słowa znałem tak dobrze:

Piętnastu chłopa na truposza skrzyni…

A cała załoga odpowiedziała chórem:

Ju-hu-hu, i butelka rumu!

I po trzecim „hu!” ochoczo naparli na drągi kabestanu.

Nawet w tak ekscytującym momencie przeniosłem się nagle myślami do starego „Admirała Benbow” i wydało mi się, że w tym chórze rozpoznaję głos kapitana Bonesa. Ale wkrótce z wody wyłoniła się kotwica i zawisła nad dziobem, ociekając wodą, wnet wiatr wypełnił żagle, ląd i statki zaczęły przemykać po obu burtach, i zanim zdążyłem rzucić się na koję, by zdrzemnąć się choćby z godzinkę, „Hispaniola” rozpoczęła swoją podróż ku Wyspie Skarbów.

Nie będę opisywać szczegółów tego rejsu. Był całkiem pomyślny. Statek nie sprawiał żadnych kłopotów, załoga składała się z doświadczonych marynarzy, a kapitan znakomicie znał się na swoim fachu. Zanim jednak dopłynęliśmy do Wyspy Skarbów, wydarzyło się parę rzeczy, o których trzeba wiedzieć.

Przede wszystkim pan Arrow okazał się typem znacznie gorszym od kapitana, którego tak się obawiałem. Nie miał posłuchu wśród załogi i ludzie grali mu na nosie. Nie to jednak było najgorsze. Po paru dniach zaczął się pojawiać na pokładzie z zamglonym wzrokiem i zaczerwienionymi policzkami, mowę miał bełkotliwą i zdradzał inne oznaki pijaństwa. Raz po raz odsyłano go pod pokład. Bywało, że przewracał się i kaleczył, czasami przez cały dzień leżał na koi przy ścianie kajuty, a czasami przez dzień lub dwa był prawie trzeźwy i jako tako wywiązywał się ze swoich obowiązków.

Nie mogliśmy dociec, skąd zdobywa trunek. Stało się to tajemnicą statku. Choćbyśmy go nie wiem jak pilnowali, nie mogliśmy jej rozwikłać, a kiedy wprost go o to pytaliśmy, śmiał się tylko, jeśli był akurat pijany, a kiedy był trzeźwy, przysięgał, że pije tylko wodę.

Był nie tylko całkiem bezużyteczny jako oficer pokładowy, nie tylko miał zły wpływ na załogę, ale stało się oczywiste, że prędzej czy później musi źle skończyć. Tak więc nikogo nie zaskoczyło ani specjalnie nie zasmuciło, gdy pewnej ciemnej nocy, przy wzburzonym morzu, zniknął bez śladu i na zawsze.

— Zmyło go za burtę! — orzekł kapitan. — No cóż, panowie, to nam oszczędziło kłopotu zakucia go w kajdany.

Ale w ten sposób na pokładzie zabrakło oficera i trzeba było, rzecz jasna, awansować kogoś z załogi. Najbardziej nadawał się do tego bosman Job Anderson, i chociaż zachował swój dawny tytuł, zaczął pełnić obowiązki oficera pokładowego. Pan Trelawney pływał już przedtem po morzu i jego znajomość żeglarskiego rzemiosła bardzo się przydawała, bo często przy sprzyjającej pogodzie sam stawał na wachcie. A sternik Israel Hands był starym, sumiennym, szczwanym i doświadczonym żeglarzem, któremu można było powierzyć prawie każde zadanie na statku.

Pozostawał w zażyłych stosunkach z Długim Johnem Silverem, a skoro już wymieniłem to nazwisko, muszę teraz opowiedzieć o naszym kucharzu, o Rożnie, jak go nazywała załoga.

Na statku nosił swoje szczudło zawieszone na pętli wokół szyi, żeby mieć ręce możliwie swobodne. Było na co popatrzeć, kiedy wetknąwszy koniec szczudła pod gródź, wspierał się na nim, i poddając się kołysaniu statku, pracował w kambuzie, jakby był na stałym lądzie. Jeszcze większe zdumienie budził, gdy podczas najgorszej niepogody przemierzał pokład. W najszerszych miejscach kazał sobie przeciągnąć górą liny — nazywaliśmy je „kolczykami Długiego Johna” — i trzymając się ich, przemieszczał się bardzo sprawnie, to pomagając sobie szczudłem, to wlokąc je przy sobie na pętli, równie szybko, jak każdy inny na własnych nogach. Ale niektórzy z tych, co z nim kiedyś żeglowali, mówili, że teraz żal na niego patrzeć w takim stanie.

— To niezwykły człowiek, ten Rożen — powiedział mi raz sternik. — W młodości otrzymał dobre wykształcenie i kiedy mu przyjdzie ochota, potrafi przemawiać jak z książki. I odważny… Lew to zając przy Długim Johnie! Widziałem, jak złapał czterech i roztrzaskał im łby jeden o drugi… a nie miał żadnej broni.

Cała załoga darzyła go szacunkiem i nawet go słuchała. Potrafił do każdego przemówić i każdemu wyświadczyć jakąś przysługę. Dla mnie był niezmiennie miły i zawsze chętnie widział mnie w kambuzie, który utrzymywał w godnej podziwu czystości; naczynia wisiały tam wypolerowane, a w kącie klatka z jego papugą.

— Chodź no tu, Hawkins — mówił — chodź i pogwarz sobie ze starym Johnem. Nikogo tu tak chętnie nie witam, jak ciebie, mój synu. Siadaj i wysłuchaj nowin. Otóż Kapitan Flint… tak nazwałem moją papugę na cześć tego słynnego pirata… otóż Kapitan Flint przepowiedział, że nasz rejs zostanie uwieńczony sukcesem. Prawda, kapitanie?

Na co papuga odpowiadała, powtarzając szybko: „Dolary! Dolary! Dolary!”, aż dziw brał, że nie straciła oddechu, i gadała tak, póki John nie zarzucił chustki na klatkę.

— A wiesz, Hawkins — mówił — że ten ptak ma już ze dwieście lat? Tak, one zazwyczaj żyją wiecznie, a ten widział chyba więcej niegodziwości niż sam diabeł. Pływała z Englandem, z kapitanem Englandem, słynnym korsarzem. Widziała Madagaskar, widziała Malabar, i Surinam, i Providence, i Portobello. Była przy wyciąganiu z dna morza statku ze złotem i srebrem. To wtedy nauczyła się wrzeszczeć „Dolary!”, i nie dziwota, bo było tam trzysta pięćdziesiąt tysięcy hiszpańskich dolarów, Hawkins! Była świadkiem, jak zdobyto okręt wicekróla Indii u wybrzeży Goa, tak, mój synu, tak, a jak na nią popatrzeć, to można by rzec, że to niewiniątko. Ale ty, Kapitanie, powąchałeś już prochu, co?

— Gotów do zwrotu! — skrzeczała papuga.

— Ach, piękny z niej ptak, nie ma co — mówił kucharz, sięgał do kieszeni i dawał jej grudkę cukru, na co papuga zaczynała dziobać kraty klatki i kląć tak szpetnie, że aż trudno było uwierzyć własnym uszom. — Jak dotkniesz smoły, to się ubabrzesz — dodawał. — Popatrz no tylko: ta stara, niewinna ptaszyna klnie jak szewc, a sama nic z tego nie rozumie, możesz być pewien. Klęłaby tak i przy księdzu.

I dotykał kosmyka na czole z ową powagą, która skłaniała mnie do uznania go za najlepszego z ludzi.

Tymczasem stosunki między dziedzicem a kapitanem Smollettem nadal były bardzo chłodne. Dziedzic jawnie nim pogardzał, kapitan zaś zwykle milczał, a zagadnięty odpowiadał ostro, krótko i oschle, bez jednego zbędnego słowa. Kiedy go raz przyparto do muru, przyznał, że mylił się co do załogi, że niektórzy z majtków są tak dziarscy, jak by sobie tego życzył, a wszyscy zachowują się całkiem przyzwoicie. Statkiem był zachwycony.

— Lepiej słucha się wiatru niż człowiek ma prawo oczekiwać tego od swojej małżonki — mówił, po czym zaraz dodawał: — Ale mogę tylko powtórzyć: jeszcze nie wróciliśmy do domu, a ten rejs wcale mi się nie podoba.

Na takie słowa dziedzic odwracał się i zadarłszy brodę, zaczynał krążyć tam i z powrotem po pokładzie.

— Jeszcze chwila z tym człowiekiem — mówił — a wybuchnę.

Bywały sztormowe pogody, ale to tylko potwierdziło zalety „Hispanioli”. Marynarze byli zadowoleni, a musieliby być wyjątkowo wybredni, gdyby było inaczej, bo jestem przekonany, że od czasu, gdy Noe wypłynął na swojej arce, nie było na świecie załogi, której by tak dogadzano. Podwójną porcję grogu wydawano pod lada pretekstem, raz po raz dostawaliśmy pudding — na przykład gdy dziedzic dowiedział się, że któryś z marynarzy ma urodziny — a na pokładzie zawsze stała otwarta beczka z jabłkami, aby każdy, kto miał ochotę, mógł do niej sięgnąć.

— Jeszcze nigdy nic dobrego z tego nie wynikło — powiedział kapitan do doktora Liveseya. — Kto psuje ludzi z kubryku, ten budzi w nich diabły. Takie jest moje zdanie.

Ale, jak się okaże, ta beczka z jabłkami wyszła nam na dobre, bo gdyby jej nie było, nie poznalibyśmy, co się święci, i wszyscy zginęlibyśmy z rąk zdrajców.

A oto, jak do tego doszło.

Zboczyliśmy nieco z kursu, by złapać wiatr wiejący ku celowi naszej podróży — nie wolno mi mówić jaśniej — i teraz płynęliśmy prosto ku wyspie, wypatrując jej bacznie w dzień i w nocy. Według przybliżonych obliczeń powinien to być ostatni albo przedostatni dzień naszej podróży. Szliśmy na SSW, mając stały, niezbyt silny wiatr i spokojne morze. „Hispaniola” równo pruła fale, co jakiś czas bodąc je bukszprytem, a wówczas piana bryzgała aż miło. Wszystko szło jak należy i byliśmy jak najlepszej myśli, bo zbliżał się już koniec pierwszej części naszej przygody.

Otóż wkrótce po zachodzie słońca, kiedy już uporałem się z robotą i zmierzałem do mojej kajuty, naszła mnie ochota na zjedzenie jabłka. Pobiegłem na pokład. Cała wachta zebrała się na dziobie, wypatrując wyspy. Sternik obserwował wydęty żagiel, pogwizdując z cicha, i był to jedyny dźwięk, jaki dało się słyszeć, prócz plusku fal uderzających o dziób i burty.

Wlazłem do beczki i okazało się, że jabłek już tam prawie nie ma, ale gdym tak siedział na dnie w ciemności, jednostajny plusk fal i kołysanie statku wprawiły mnie w senny nastrój i albo już się zdrzemnąłem, albo miałem zasnąć, kiedy ktoś usiadł tak ciężko tuż obok, że beczka załomotała i zadygotała, gdy oparł się o nią plecami. Już miałem wyskoczyć, gdy ów człowiek zaczął mówić. Poznałem głos Silvera i zaledwie usłyszałem kilkanaście słów, wiedziałem już, że za nic w świecie nie wolno mi tego uczynić. Siedziałem więc tam, drżąc i nasłuchując, przepełniony wielkim strachem, ale i ciekawością, bo po tych kilkunastu słowach zrozumiałem, że życie wszystkich uczciwych ludzi na statku zależy wyłącznie ode mnie.

ROZDZIAŁ XI Co podsłuchałem w beczce z jabłkami

ROZDZIAŁ XI

Co podsłuchałem w beczce z jabłkami

— Nie, to nie ja — mówił Silver. — Kapitanem był Flint, ja z tą moją drewnianą nogą byłem kwatermistrzem. Straciłem nogę w tej samej potyczce, w której stary Pew stracił ślepia. Ten chirurg, co mi ją odciął… ten to był mistrz w swoim fachu, uczony, po szkołach i w ogóle… łaciną sypał jak z rękawa, ale go powiesili jak psa i wysechł na słońcu jak reszta, tam, w Corso Castle. Ludzie Robertsa to zrobili, a potem pozmieniali nazwy okrętom… „Królewska Fortuna” i takie tam. Jak statek został ochrzczony, tak niech się nazywa, takie jest moje zdanie. Tak też było z „Kasandrą”, która przywiozła nas bezpiecznie z Malabaru, po tym jak England pojmał wicekróla Indii, tak było z „Morsem”, starą łajbą Flinta, którą widziałem zbryzganą krwią i prawie tonącą od ciężaru złota.

— Ach! — odezwał się inny głos, głos najmłodszego majtka na pokładzie, najwyraźniej pełnego podziwu. — Flint to był gość, nie ma co!

— Z Davisa też był chłop na schwał, z tego, co o nim słyszałem. Z nim nigdy nie pływałem. Najpierw z Englandem, potem z Flintem, takie są moje dzieje. A teraz tutaj, już na własny rachunek, że tak powiem. Przy Englandzie odłożyłem dziewięć setek, przy Flincie dwa tysiączki. Nieźle jak na zwykłego majtka… a wszystko złożyłem w banku. Bo nie wystarczy dobrze zarabiać, trzeba mądrze oszczędzać, ja ci to mówię. Gdzie są teraz wszyscy ludzie Englanda? Kto to wie? A gdzie są ludzie Flinta? No, większość jest tu, na tym statku, obżerając się puddingiem, a przecież niektórzy przedtem żebrali po ulicach. Jak stary Pew stracił wzrok, to każdy mógłby pomyśleć, że i jego taki los czeka, a wydał dwanaście setek funtów w ciągu roku, jak jaki lord z parlamentu. A gdzie jest teraz? Ano pod piachem, ale jeszcze dwa lata przed śmiercią przymierał głodem, niech mnie kule biją. Żebrał i kradł, podrzynał gardła, a i tak głodował, do kroćset diabłów!

— Wychodzi na to, że to nic nie daje — rzekł młody marynarz.

— Głupcom nie daje, za to ci ręczę. Ani pieniądze, ani nic innego! — zawołał Silver. — Ale posłuchaj no, jesteś młody, to prawda, ale głowę masz na karku. Jak tylko na ciebie spojrzałem, od razu się na tobie poznałem. I dlatego będę z tobą rozmawiał jak z mężczyzną.

Możecie sobie wyobrazić, jak się poczułem, kiedy usłyszałem, że ten obmierzły stary łajdak przemawia do kogoś takimi samymi pochlebnymi słowami, jakimi zwracał się do mnie. Myślę, że gdybym mógł, to dźgnąłbym go przez beczkę. Tymczasem on ciągnął dalej, nie podejrzewając, że ktoś go podsłuchuje.

— Teraz o poszukiwaczach szczęścia. Życie mają ciężkie i ryzykują, że zawisną na szubienicy, ale jedzą i piją jak koguty sposobione do walki, a po wyprawie, ho, ho, mają w kieszeniach setki funtów, a nie miedziaków. Ma się rozumieć, że większość tego idzie na rum i hulanki, a potem znowu na morze w jednej koszuli. Ale ja inny kurs obieram. Ja wszystko odkładam, trochę tu, trochę tam, i nigdy za dużo w jednym miejscu, żeby nie było podejrzeń. Miarkuj sobie, młody, mam już pięćdziesiątkę na karku, i gdy tylko wrócę z tej wyprawy, zacznę żyć jak panisko. Pewnie myślisz, że najwyższa pora, co? Niby tak, ale przecież zawsze żyłem wygodnie, niczego sobie nie żałowałem, spałem w miękkiej pościeli i jadłem najlepsze kąski, chyba że byłem na morzu. A jak zaczynałem? Jako prosty marynarz, taki jak ty!

— No dobra — rzekł na to ów chłopak — ale teraz tamte pieniądze przepadły, może nie? Przecież po tym nie ośmielisz się pokazać w Bristolu.

— A jak myślisz, gdzie ja je trzymam? — zapytał Silver kpiącym tonem.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki