Na cykl OPOWIEŚCI CELTYCKIE składają się tomy:

Opowieści celtyckie. Początek

Opowieści celtyckie. Droga do władzy

Opowieści celtyckie. Cena przywództwa

Ze szczególnymi wyrazami wdzięczności dla

dr Bogdana Burligi, mojego Mentora i gwiazdy

przewodniej po świecie antyku, za krytykę,

ironię i drogocenną wiedzę.

I za wyjątkową przyjaźń.

I

Julia siedziała w perystylu wypełnionym kwiatami i zielenią, spoglądając smętnie na swoje odbicie w basenie. Miała dwadzieścia dwa lata i według słów jej ojca niebawem miała wyjść za mąż. Tyle że nie za tego, za kogo chciała.

Kilka dni temu ojciec zakończył swoje urzędowanie w Hiszpanii i zaczął ubiegać się o konsulat na przyszły rok. W związku z tym robił tajemnicze miny i często zacierał ręce, mówił coś o porozumieniu, ale nie zdradzał żadnych szczegółów; Julia mogła się tylko domyślać, o co mu chodzi. Tak czy inaczej zrozumiała, że to ona ma być gwarancją wierności przyszłych paktów. Powiedziała jej o tym babka Aurelia, która żyła jeszcze, miała przeszło sześćdziesiąt lat i jak dawniej energicznie zarządzała domem ojca po jego rozwodzie z Pompeją. To jednak był już zamknięty rozdział. Julia do dziś wspominała ten okres z niesmakiem, a kiedy natykała się na dawną macochę, najchętniej przechodziła na drugą stronę ulicy.

Czarne włosy dziewczyny opadały luźno na plecy, bo wymknęła się ze swojego pokoju, zanim przyszła niewolnica, by ją uczesać. Komu zresztą miałaby się podobać? Przecież nie narzeczonemu, z którym ojciec, jak słyszała, zerwał umowę listownie jakiś czas temu.

Momentami Julia czuła, że dławi ją złość. Kochała swego ojca ponad wszystko w świecie, porównywała z nim każdego ewentualnego kandydata na męża, po czym za każdym razem stwierdzała, że żaden młody człowiek nie może się równać z Cezarem. Z drugiej jednak strony pragnęła wyjść za mąż i mieć dzieci. Z żalem spoglądała na małego synka swej kuzynki Attii, Gajusza Oktawiusza, który urodził się za konsulatu Cycerona wczesną jesienią. W głębi serca zazdrościła jej udanego synka, tym bardziej że ludzie gadali dziwne rzeczy w związku z tym dzieciakiem. Ojciec Julii, Cezar, śmiał się zawsze do ciotecznego wnuka pełną gębą. Wówczas miała wrażenie, że ktoś wbija jej nóż w serce. Wiedziała, jak bardzo ojciec pragnął syna albo wnuka. Dziwiła się więc, że do tej pory nie wydał jej za mąż. Sam też mógł mieć jeszcze dzieci. Nie był stary, ledwo co skończył czterdzieści lat. Ale Pompeja nie chciała dać mu potomka. Zresztą ona nie nadawała się na matkę.

Julia westchnęła i powróciła do wspomnień o macosze. Pompeja, kuzynka Wielkiego Pompejusza, była kobietą kapryśną, zmienną i nade wszystko rozpieszczoną. Swej młodej pasierbicy zdawała się nie dostrzegać albo traktowała ją z góry. Narzekała ogromnie na surowe obyczaje panujące w domu Cezara, który pomimo dość znacznej ekstrawagancji w ubiorze i fryzurach wierny był obyczajom przodków, jeśli chodzi o tradycje rodzinne. Poza tym pod nieobecność męża w domu rządziła jego matka, teściowa Pompei, której serdecznie nienawidziła. Zresztą ona nikogo nie darzyła sympatią. Chyba tylko siebie i swoją przyjaciółeczkę Klodię, do której nieszczęsny poeta Katullus pisał wiersze.

Julia często słyszała, jak ojciec i Pompeja kłócą się ze sobą. Powodem była, oczywiście, ciąża, a może raczej jej brak. Cezar chciał mieć syna. Pompeja wprost przeciwnie – żadnych dzieci, oby jak najdłużej.

– Oboje wiemy, Cezarze, że to małżeństwo polityczne – mawiała ostro. – Nie jest też tajemnicą, że chodzisz sypiać do Serwilli. Niech ona da ci syna.

– Ona jest mężatką – ucinał Cezar gniewnie. – A poza tym co ci do tego, z kim spędzam noce? Nie jest to sprawą żony.

– No pewnie – warczała Pompeja. – Sypiasz z połową miasta. Nie ma w Rzymie chyba takiej kobiety, która nie cieszyłaby się twoimi wątpliwymi wdziękami.

Cezar był drażliwy na tym punkcie, odkąd przed laty został posądzony o romans z Nikomedesem.

– Zeszłej nocy byłaś chyba zadowolona, co? Jęczałaś z rozkoszy i prosiłaś o jeszcze.

– Każdej kobiecie nieobce są sztuczki – odparowała Pompeja.

Cezar w takich momentach zaciskał zęby i powstrzymywał się, żeby jej nie uderzyć.

Julia z goryczą stwierdziła, że między ojcem i jego nową żoną nie ma zażyłości, nie łączyła ich nawet przyjaźń. Byli wrogami, a jeśli spędzali razem noce, on czynił to, by mieć dzieci, ona – z obowiązku. A że sprawiało im to przyjemność, to już inna sprawa.

– Daj mi syna, Pompejo – powtarzał Cezar za każdym razem, kiedy jego żona miała menstruację. – Co miesiąc krwawisz, nie zachodzisz w ciążę. Czy mogłabyś mi to wytłumaczyć?

– Może zbyt wiele nocy spędzasz w objęciach kochanek? Niech twoja najdroższa Serwilla się rozwiedzie. Ona z pewnością jest płodna.

Wreszcie Aurelia rozstrzygnęła tę kwestię. Pewnego pięknego dnia podpatrzyła, jak synowa zażywa zioła. Kiedy ją przycisnęła, okazało się, że Pompeja pije wywar zapobiegający zapłodnieniu. Dostała przepis na miksturę od jakiegoś greckiego lekarza, który wyjechał już jakiś czas temu na Kos. Cezar pienił się i wściekał, groził Pompei rozwodem. Oboje jednak wiedzieli, że do tego nie dojdzie. Ojciec Julii był zbyt zaangażowany w pozyskiwanie wpływów u Pompejusza, obecnie najpotężniejszego człowieka w Rzymie, by odsyłać bez powodu jego kuzynkę. Co prawda niepłodność mogła być uzasadnieniem rozwodu, jednak wszyscy dookoła wiedzieli o romansie Cezara z Serwillą oraz o jego skłonności do odwiedzania łóżek co zacniejszych matron.

Działo się tak od śmierci Kornelii. Dla Cezara kobiety stanowiły swego rodzaju lekarstwo na nieutuloną tęsknotę za zmarłą. Ponadto w alkowach dam dowiadywał się różnych ciekawych rzeczy na temat swoich wrogów politycznych. Jednak o tym, naturalnie, Julia nie miała pojęcia.

Mimo wszystko wreszcie doszło do rozwodu z Pompeją. Tym razem Cezar był naprawdę wściekły i nie liczył się z konsekwencjami. Było to dwa lata temu, niedługo po tym, jak w Rzymie zakotłowało się po wykryciu spisku Katyliny i doszło do zamieszek podczas głosowania nad ustawą Metellusa Neposa.

Julia pamiętała i tamte wydarzenia, kiedy jej ojciec omal nie utracił życia w zamieszkach i spędził kilka dni w dobrowolnym areszcie domowym, aż lud zaczął się domagać jego wypuszczenia. Przeciwnicy, a zwłaszcza Katon Młodszy, potępiali go i krzyczeli ile sił w płucach, że Cezar to wichrzyciel i tyran. Ale do tych wydarzeń Julia nie chciała wracać. Wtedy bowiem po raz pierwszy ujrzała ojca w innym świetle. Zrozumiała, że Cezar jest politykiem dążącym uparcie do celu, którym nie jest konsulat, jak powszechnie twierdził, lecz coś znacznie poważniejszego. Julia zastanawiała się wtedy nad słowami Katona i nad pojęciem tyranii.

Szybko jednak przestała o tym myśleć, bowiem nadeszły święta Dobrej Bogini, a wraz z nimi nowa afera, której centrum stał się dom już i tak otoczonego nie najlepszą sławą Cezara. Był on bowiem najwyższym kapłanem. W związku z tym uroczystości należało przygotowywać w jego domu.

Święto Dobrej Bogini było imprezą kobiecą. Żaden mężczyzna nie miał prawa w tym czasie przebywać pod dachem uświęconego domu, w którym zebrały się matrony. Było to uważane za świętokradztwo. Noc z trzeciego na czwartego grudnia była chłodna i ciemna. Wymarzony czas na potajemną schadzkę.

I właśnie wtedy do niej doszło. Pompeja bowiem, która wciąż wypominała Cezarowi prawdziwe i rzekome romanse, sama także od nich nie stroniła i nawiązała bliższe stosunki z bratem swej najlepszej przyjaciółki Klodii. Jakkolwiek uważała, że małżeństwo z kimś takim jak Cezar ma swoje dobre strony, to jednak miała go za kompletnego idiotę, w dodatku dość już starego. Nie to co Klodiusz, awanturnik znany w całym mieście, młody, przystojny i otoczony chmurką tajemnicy.

Powstało niemałe zamieszanie, gdy kochanek Pompei we własnej osobie, a w przebraniu kobiety, wszedł do domu Cezara na Forum, w którym tego dnia mogły przebywać jedynie niewiasty. Zresztą Klodiusz okazał się kompletnym durniem, kiedy już przyszło co do czego. Aurelia odkryła jego obecność i zapytała, co to za dziewczyna błąka się po korytarzach sama. Klodiusz zaś zamiast siedzieć cicho, odezwał się. W efekcie, naturalnie, zdradził go ton głosu.

Tej nocy nie odbyły się żadne ceremonie związane ze świętem, za to po całym Forum rozlegały się wrzaski przerażonych i oburzonych kobiet.

Julia pomimo przygnębienia musiała się uśmiechnąć. Rzecz jasna, powstało niemałe zamieszanie. Tamtego wieczoru wszystkie kobiety rozbiegły się do swoich domów, by zdać relację żądnym plotek i sensacji mężom. Cezar zaś wrócił pod własny dach, o dziwo, chłodny i opanowany.

Wtedy po raz pierwszy Julia, zaczajona w kącie atrium, gdzie nikt jej nie widział, miała okazję ujrzeć nieznane wcześniej oblicze swego ojca. To był opanowany, zimny i wyrachowany człowiek, polityk do szpiku kości, chłodny na zewnątrz, podczas gdy jego czarne oczy wprost pałały wściekłością. Musiał czuć się skompromitowany w oczach całego Rzymu, ale o tym, rzecz jasna, nie powiedział córce. W zasadzie nikomu nie wyjawił, co o tym wszystkim myśli. Nawet matce.

Aurelia pilnowała czujnie przerażonej Pompei. Ta ostatnia dopiero teraz pojęła, na co się odważyła. Jakkolwiek nie miała dla Cezara żadnego szacunku, przypomniała sobie poniewczasie, że mąż ma prawo zabić niewierną żonę i nie zostanie za to osądzony. Dygotała w swojej pięknej sukni, którą ojciec Julii zamawiał u wschodnich kupców, bowiem niczego nie żałował żonie. Bała się chyba po raz pierwszy w życiu. Nie miała pojęcia, co jej mąż uczyni, a nieraz widziała Cezara wyprowadzonego z równowagi.

On jednak usiadł spokojnie przy stole, nalał sobie wina ze srebrnego dzbana, na który właściwie nie było go stać, jednak uwielbiał otaczać się zbytkiem, i spojrzał na żonę obojętnym, jak mogło się wydawać, wzrokiem. Jego bystre czarne oczy świdrowały ją na wylot, tak się przynajmniej Pompei zdawało. Nagle, w jednym ułamku sekundy, przemknęło jej przez myśl, że to szalenie pociągający człowiek, a niechęć do niego ma swoje źródło w fakcie, że on jej nie kocha. Sama wiele dałaby za to, żeby ujrzeć go rozkochanego w sobie, jakiego musiała go widzieć Kornelia.

Do licha, czy on pogrzebał resztki serca z tą cholerną babą?

Nie, kochał jeszcze Julię, to wstrętne dziewuszysko. Pompeja nie cierpiała pasierbicy głównie z tego powodu, że Cezar ją kochał i okazywał to na każdym kroku. Julia była jego ulubienicą, oczkiem w głowie, a kiedy był na prowincji, pierwsze słowa w liście kierował do córki. Tego Pompeja nie mogła znieść.

Cezar sączył wino powoli i z wyraźną satysfakcją. Pompeja spoglądała na jego dłonie. Chociaż skóra na nich była wypielęgnowana, były to dłonie męża silnego i zaprawionego w boju. Ale kiedy Cezar bywał w domu, nie szczędził balsamów i wschodnich olejków.

– No i co mi powiesz, żono? – zapytał wreszcie cicho, obracając kielich w dłoni. – Tak źle ci było ze mną?

Pompeja doszła do wniosku, że najlepszą metodą obrony jest atak.

– To wszystko przez ciebie – warknęła. – Nie okazujesz mi szacunku należnego żonie!

– Czyżby? – zapytał Cezar kwaśno. – Jakoś tego nie zauważyłem, moja droga Pompejo. To nie o szacunek ci chodzi.

– I lafiryndy, z którymi sypiasz. Cały Rzym o tym wie. Myślisz, że to nie dotarło do moich uszu?

– Nie dbam o to, co dotarło, a co nie – odparł Cezar, stawiając puchar na stole. – To moja sprawa, z kim i kiedy sypiam, nie twoja. Większość nocy spędzam z tobą.

– To dlaczego chodzisz do Serwilli? I do Mucji? I do innych?

– One dają mi to, czego ty nie umiesz. Dla ciebie miłość jest tylko obowiązkiem spełnianym dla wygód i bogactwa.

– Tylko mi nie mów, że jesteś zakochany w tej bezwstydnej kobiecie!

– Jeśli chcesz już wiedzieć, to nie jestem. Ale nie mówimy o mnie, tylko o tobie. Trzeba było powiedzieć, że kto inny jest ci drogi. Zwróciłbym ci wolność.

– Nie rozwiedziesz się ze mną, Cezarze – oświadczyła z przekonaniem Pompeja. – Boisz się mojego kuzyna.

– Nikogo się nie boję. Zawarłem małżeństwo z tobą z dwóch powodów. Chciałem się zbliżyć do Pompejusza, to prawda. A poza tym obiecałem mojej żonie, że znajdę kobietę, która zajmie się mną, moim domem i córką. Ale ty, Pompejo, się do tego nie nadajesz. Dawno to zauważyłem. Poza tym mogłem cię oddalić już wcześniej, podając za przyczynę twoją niepłodność, jakkolwiek wiem o twoich ziółkach z Kos.

– Skąd wiesz?

– A jak myślisz? – odezwała się Aurelia, która do tej pory siedziała cicho.

Pompeja poczuła falę wściekłości.

– I co? Myślisz, że masz teraz powód, żeby się na mnie złościć? Może mnie uderzysz albo zabijesz wedle prawa? To wolno było mnie zdradzać, kiedy ci się podobało, a ja nie mogę przyprawić ci rogów, bo to rani twoją męską dumę, czyż nie, Cezarze?

Patrzył na nią chłodno. Była piękną kobietą i być może częściowo miała rację. Z drugiej jednak strony Cezar czuł do niej żal i urazę za potajemne zażywanie mikstur, odmowę wydania na świat potomka i nieskrywaną niechęć do jego córki. Teraz zaś czara się przelała.

Cezar żył w społeczeństwie, w którym na zdrady mężczyzn patrzono przez palce i uważano je za coś normalnego. Niewierność kobiety uchodziła natomiast za najwyższe przestępstwo. Było ono zresztą również powszechne.

– Uspokój się, Pompejo – odezwał się znużony. – Nie mam zamiaru cię bić ani krzyczeć. Nie chcę cię też zabić. Mam zamiar dać ci to, czego pragniesz. Klodiusza.

Pompeja przez dłuższą chwilę spoglądała na niego z przerażeniem.

– Jak to? – wybąkała wreszcie.

– Zwyczajnie. Jutro rano stąd odejdziesz. Pójdę do trybuna i unieważnię nasze małżeństwo.

– Ale dlaczego?

– A czyż nie tego chcesz? Daj spokój, Pompejo, nie ciągnijmy tej farsy…

– A jak cię spytają, czemu to zrobiłeś?

– Powiem im, że żona Cezara musi pozostać poza podejrzeniem.

Cezar wstał i odszedł do swojego cubiculum. Nazajutrz zaś faktycznie powtórzył te słowa, kiedy urzędnik zapytał go o przyczynę rozwodu. Jego odpowiedź była sprytna i wymijająca.

Potem wyjechał na prowincję, skąd wrócił dopiero co, mając na uwadze wybory na przyszły rok. Z tego powodu zrezygnował z triumfu, który mu się należał po walkach w Hiszpanii i po obwołaniu go przez żołnierzy imperatorem. Zerwał też wcześniejsze zaręczyny Julii, nie pytając jej o nic. Dopiero dzisiaj chciał z nią pomówić. Poprosił, by zaczekała w perystylu, aż skończy spotkanie z klientem.

Julia domyślała się, o czym ojciec chce rozmawiać. Bała się. Siedząc w perystylu, miała wrażenie, że czeka na wyrok śmierci. Po raz pierwszy w życiu drżała z obawy przed swoim ojcem.

Cezar wszedł do perystylu raźnym krokiem. Dopiero co odbył rozmowę z jednym ze swoich klientów. Wiedział już wszystko, co chciał odnośnie do planów Pompejusza i Krassusa na najbliższy tydzień. Znakomicie. O to mu właśnie chodziło.

Cezar bowiem snuł własne plany. Widział, co się dzieje dookoła. Denerwowała go ospałość urzędników, bezradność konsulów i nieudolność całej tej zdegenerowanej bandy półgłówków. Dwie partie znowu zaczęły się spierać, kłóciły się w sprawach banalnych, takich jak ostateczny projekt ustawy agrarnej, którą należało przeprowadzić dawno temu. Teraz zaś odmówiono żołnierzom Pompejusza – bądź co bądź weteranom wojennym – prawa do ziemi, co stanowiło pogwałcenie praw.

Co innego, że Cezarowi dawało to świetną okazję do nawiązania stosunków z Pompejuszem. Był to jedyny moment, kiedy ten zapalony optymata pokłócił się z senatem i mógł przejść na stronę popularów. Na to właśnie Cezar czekał od długiego czasu. Wcześniej usiłował – bezskutecznie – związać się z wpływowym politykiem poprzez zaaranżowanie zupełnie nieudanego małżeństwa z Pompeją. No ale dostał nauczkę. Teraz chciał zobowiązać sobie Pompejusza w inny sposób. Postanowił, że da mu to, co miał najcenniejszego: Julię. Bo Cezar od dawna już rozumiał, że Rzym potrzebuje rządów silnych i zdecydowanych mężów, nie jakichś tam Cyceronów czy Katonów, którzy mówią głośno i wszędzie, ale bez większych rezultatów. Uśmiechnął się kwaśno na wspomnienie spisku Katyliny. Gdyby „ktoś” wtedy Cycerona nie uprzedził, to kto wie, jak by teraz Republika Rzymska wyglądała. Ktoś, dobre sobie. A Cyceron dalej powtarzał, że Cezar jest mącicielem.

Uznał, że to będzie wspaniały związek polityczny. Musiał jedynie pogodzić Pompejusza z Krassusem, bo inaczej cały plan mógł nie wypalić. Krassus był najbogatszym człowiekiem w Rzymie, a kto wie, czy nie w całej Italii. Pompejusz miał wpływy. Cezara zaś przebiegłość i doświadczenie wojskowe niemal dorównywały tamtym dwóm. Miał jednak coś jeszcze – dar zjednywania sobie ludzi. Postanowił to wykorzystać.

Wszedł do perystylu i serce mu się ścisnęło na myśl, że ma wydać swoją najdroższą córkę za Pompejusza. Ale nie było wyjścia. Cezar nie miał innych dzieci, choć bardzo tego pragnął. Sądził, że dostatecznie zmiękczy serce Pompejusza, kiedy da mu wszystko to, co ma nacjenniejszego.

Julia odwróciła się na dźwięk jego kroków. Cezar zauważył, że się zmieniła. To nie była już ta sama żywiołowa dziewczynka, która hasała po całym domu, swawolna nastolatka, potrafiąca rządzić nim równie skutecznie jak ongiś Sulla Republiką. Jego córka stała się dorosłą, poważną i smutną kobietą.

Gęste czarne włosy opadały jej luźno na plecy, oliwkowa cera zdawała się lśnić, a ciemne oczy tchnęły melancholią. Była podobna do Kornelii. Chociaż ciemną karnację odziedziczyła niewątpliwie po nim, rysy twarzy i budowę ciała miała swej matki. Cezar przymknął oczy. Kornelia, miłość jego życia, jedyna kobieta, z którą czuł się związany. Te inne, chwilowe, przypadkowe, nie miały żadnego znaczenia.

Przywołał na usta uśmiech, ale czuł się niezręcznie.

– Witaj, Julio – odezwał się pogodnie. – Jak ci minął dzień?

– Jak zwykle – odparła córka. – Kiedy byłeś w senacie, przyjmowałam twoich klientów, wydawałam im mąkę i wykonywałam swoje obowiązki.

– Czyli nudziłaś się okropnie – zauważył Cezar. – Czy nie chciałabyś może pojechać z babką na wieś?

Julia spojrzała na ojca podejrzliwie. Czyżby chciał zostać sam na sam ze swoją nową kochanką? Doskonale wiedziała, że ojciec miewa nałożnice, ale nie przykładała do tego wagi.

– Chcesz mnie przekupić, ojcze? – uśmiechnęła się.

Cezar nagle spoważniał. Patrzył na nią uważnie, jakby widział Julię po raz pierwszy. Dziewczyna zadrżała. Zawsze słyszała, że Cezar ma przenikliwy wzrok, ale dopiero teraz poczuła to na własnej skórze.

– Nie zamierzam cię przekupywać. Chciałbym z tobą porozmawiać. Widzisz, Julio, postanowiłem wydać cię za mąż.

– Czas już ku temu – stwierdziła Julia. – Od dawna powinnam być zamężna, czyż nie?

– Niekoniecznie. Nie mam zamiaru wydawać cię za mąż tylko po to, żebyś się rozwiodła po jakimś czasie.

– A czy ty rozwiódłbyś się z matką, gdyby żyła?

– Nie – odparł Cezar zwięźle. – Nigdy bym się z nią nie rozwiódł. Nawet mi to do głowy nie przyszło. Julio, to będzie małżeństwo polityczne. Jest mi okropnie przykro ze względu na ciebie, ale nie mam innego wyjścia.

Julia patrzyła na niego uważnie. Cezar się zmienił. Nie był już młodzieniaszkiem, jakim go pierwszy raz ujrzała, kiedy była dzieckiem. Miał czterdzieści lat i stał się dojrzałym mężczyzną. Niektórzy twierdzili, że czterdziestka stanowiła preludium starości, ale wedle greckiej miary Cezar był teraz u szczytu swoich możliwości. Na twarzy miał zmarszczki, głównie wokół ust i między brwiami, a gęsta czupryna nad czołem nieco się przerzedziła, ale włosy nadal miał czarne, bez jednego siwego pasemka, a ciało silne, zahartowane na prowincjach.

Julia jakoś nigdy nie pomyślała o tym, że czas nie oszczędza także jej ojca. Zawsze miała wrażenie, że ten bezlitosny sędzia omija go, nie ma na niego wpływu.

– Za kogo chcesz mnie wydać? – zapytała, choć doskonale znała odpowiedź.

– Za Pompejusza. Ale nie zrobię tego, jeśli się nie zgodzisz.

Julia spuściła głowę. Czuła na sobie brzemię odpowiedzialności. Ojciec nie powiedział jej wprawdzie, dlaczego chce ją wydać za Pompejusza, ale domyślała się, że chodzi o jakieś układy polityczne. To musiało być dla niego ważne. Ogromnie ważne.

– Zgadzam się – szepnęła.

W głębi ducha wzdragała się, ale ostatecznie stwierdziła, że taki już jest los rzymskich dziewcząt. W Grecji też były one wydawane za mąż za mężczyzn dwukrotnie od nich starszych, tak jak w tym przypadku, a najczęściej miały wtedy po piętnaście lat. Julia i tak była wdzięczna ojcu, że nie oddał jej w tak młodym wieku mężowi. Na szczęście Cezar miał dość rozumu, by uważać swoją piętnastoletnią córkę za dziecko.

– Julio, nie myśl, że to dla mnie łatwe – odezwał się stłumionym głosem. – Ty i twoja matka byłyście dla mnie największym skarbem na ziemi. Jej już nie ma, a ciebie muszę oddać. I tak bym tego nie uniknął, a teraz wiem przynajmniej, że oddaję cię w dobre ręce. Pompejusz jest odpowiednio bogaty, by zapewnić ci dostatnie życie, dość potężny, by w razie potrzeby cię obronić, a także na tyle doświadczony, by samemu cię nie skrzywdzić.

– „Na tyle doświadczony” oznacza zapewne, że jest odpowiednio stary?

– Nie tak znowu stary, by nie móc dać ci dziecka – skomentował Cezar.

Julia westchnęła i nagle w spontanicznym geście zarzuciła ojcu ręce na szyję, jak to robiła kiedyś. Cezar objął jej drobne plecy i przytulił twarz do gęstych włosów córki, wdychając ich delikatny zapach. W tej jednej chwili czuł, że oddałby wszystko, by cofnąć czas i na zawsze zatrzymać tamte dni, kiedy Kornelia żyła, a Julia była małym dzieckiem. Jednak czas płynął, a on, jakkolwiek rósł w siłę, nie potrafił cofnąć czasu. Wobec tej jednej rzeczy Cezar był całkowicie bezsilny.

*

Aurelia siedziała w atrium i szyła. Jej samej wydawało się czasami, że Rzymianie nie potrafili wyobrazić sobie bardziej kobiecego zajęcia niż przędzenie wełny i szycie, co nie było znowu taką interesującą czynnością. Tego dnia bolały ją jednak nogi, więc zajmowała się szyciem. Zazwyczaj bywała bardziej obrotna i chętnie mieszała się do spraw, którymi powinien się zajmować jej syn – a ściślej rzecz biorąc, synowa, ale takowej na razie nie miała.

Czuła, że się starzeje. Dobiegała sześćdziesiątki, a był to wiek zaawansowany, ale ona jakoś nigdy nie przyjmowała do wiadomości faktu, że czas jej nie omija. Po śmierci męża wszystkie siły włożyła w opiekę nad córkami i synem, a stosując się do niepisanego prawa (aczkolwiek dobrze widzianego), pozostała wdową. Nie chciała więcej wychodzić za mąż. Być może dlatego, że była przywiązana do małżonka, jakkolwiek nie pałała do niego ogromną miłością. Ta ostatnia zarezerwowana była dla syna Gajusza i córki Julii. No i, rzecz jasna, dla wnuków. Attię i Julię wprost uwielbiała. Od kiedy zaś została prababcią, świata nie widziała poza swoim prawnuczkiem Gajuszem Oktawiuszem. To był dopiero wspaniały dzieciak… Być może dlatego miała taką wielką nadzieję, że jej syn wyda wreszcie Julię za mąż, a wtedy że ona, Aurelia, doczeka się drugiego prawnuka.

Niemal w tej samej chwili, w której o tym pomyślała, do atrium weszła Julia. Nie wyglądała jednak na zachwyconą. Wydawała się zmęczona, a wokół ciemnych oczu widać było wyraźne cienie. Szła wolnym krokiem, jakby zamyślona, co było do niej bardzo niepodobne.

– Co się stało, Julio? – odezwała się Aurelia, chcąc wybadać sprawę. – Czy mój syn coś ci powiedział?

Julia zatrzymała się. Ubrana była w jasnoniebieską suknię, która podkreślała śniadość jej cery i czarne włosy. Aurelia pomyślała, że jej wnuczka jak na swoje dwadzieścia dwa lata wygląda tego dnia bardzo poważnie. Zwykle zdawało się wszystkim, że mają do czynienia z rozbrykaną dziewczynką.

– O tak, babciu, powiedział – mruknęła niechętnie. – Oznajmił, że czas mi iść za mąż i że jutro zaoferuje moją rękę Pompejuszowi.

– Pompejuszowi? – powtórzyła babka, blednąc. – Ale to…

Julia czekała na ciąg dalszy, który jednak nie nastąpił. Zaintrygowana spoglądała na Aurelię, ale ta pogrążyła się we wspomnieniach. Wróciła pamięcią do wiosennego dnia sprzed czterdziestu ponad lat, kiedy jej ojciec, Aureliusz Kotta, oznajmił, że ma zamiar wydać ją za mąż za niejakiego Gajusza Juliusza Cezara. Ona sama miała wtedy szesnaście lat i skrycie kochała się w pewnym kliencie swego ojca, jednak wiedziała doskonale, że nigdy nie dostanie go za męża. Pamiętała swoją bezsilność, rozczarowanie i strach. Usiłowała szukać pocieszenia i zrozumienia u matki. Daremnie. Matka została wydana za mąż mniej więcej w tym samym wieku za człowieka, którego ledwie znała. Jedyne, co mogła poradzić córce, to by była posłuszna ojcu, a potem mężowi, i by nie wyzwalała się spod władzy ojcowskiej, dopóki nie urodzi dziecka. Dlatego też Aurelia przed upływem roku spędziła trzy kolejne noce w domu ojca.

Pamiętała też doskonale poruszenie na widok swego przyszłego męża. Gajusz Juliusz Cezar okazał się mężczyzną przystojnym, dość ambitnym, by starać się o urzędy, odpowiednio majętnym, by zapewnić jej życie na odpowiednim poziomie, a do tego dobrym strategiem wojskowym i człowiekiem inteligentnym, obeznanym z rozmaitymi naukami. Był od niej, naturalnie, starszy, ale to nie przeszkadzało wcale ojcu zaaprobować ten związek.

Aurelia straciła poczucie czasu. Wydawało jej się, że znowu jest w domu swego ojca i że w obecności kapłanów zawiera małżeństwo z Cezarem. W prostej białej szacie, w welonie na zaplecionych w sześć warkoczy włosach podawała mu drżącą rękę, a potem kapłan owinął ich ręce i związał razem. Noc poślubna… Aurelia nie miała wcześniej pojęcia, jak wygląda mężczyzna, toteż przeraziła się we wspólnej sypialni. Cezar miał niejedną kobietę przed nią, ale był delikatny i czuły, pełen zrozumienia dla jej niewiedzy.

A potem zaczęła przywiązywać się do niego i wreszcie pokochała go, nie tak mocno jednak i nie z taką namiętnością, o jakiej marzyła jako młoda dziewczyna. On miewał kochanki, o czym doskonale wiedziała, ale na pierwszym miejscu stawiał zawsze dom i rodzinę. I kochał swoje dzieci, wszystkie uznał bez zastrzeżeń, zajmował się nimi i sam je pielęgnował, przeżywał ogromnie wszystkie ich choroby i wprost nie mógł się doczekać dnia, w którym wprowadzi Gajusza na Forum, gdzie chłopiec otrzyma togę męską i zostanie przyjęty w poczet obywateli. Niestety, nie było mu to dane.

Aurelia ocknęła się. Znajdowała się w domu swojego syna, który zajmował z racji swego stanowiska, czterdzieści dwa lata po tamtych wydarzeniach, a przed nią stała wnuczka Julia, z przerażeniem w oczach informująca o mającym się odbyć ślubie.

– Pompejusz – powtórzyła babka jeszcze raz. – Cóż, to nie jest zły wybór, moje dziecko.

– Ale, babciu, on jest starszy od mojego ojca! – wykrzyknęła Julia z rozpaczą. – Ma niemal tyle lat co ty!

– No, nie przesadzaj – obruszyła się babka. – Jest w wieku Cycerona. Nie można nazwać go starcem.

„Jest ode mnie starszy o dwadzieścia cztery lata” – pomyślała Julia, czując, jakby wbijano jej sztylet w serce. „W dodatku rozwodnik obarczony dziećmi, brzydki, gruby i wstrętny. Wygląda tak, jakby zaraz miał dostać ataku serca”. Julia omal nie zachichotała ze swego porównania, ale tak naprawdę nie było jej do śmiechu. Pomyślała, że ojciec wygląda bardzo młodo przy Pompejuszu. Wydawał się starszy nawet od Cycerona. Każdy wyglądał młodo przy Wielkim Pompejuszu!

– Babciu, ty mi w ogóle nie współczujesz – stwierdziła Julia z oburzeniem.

– Bo prawdę powiedziawszy, nie mam czego – odparła Aurelia szczerze. – Mało która dziewczyna wychodzi za mąż z miłości. Chwalebnym wyjątkiem była twoja matka. Zostałam wydana za twojego dziadka, bo tak sobie zażyczył mój ojciec. Tak było dla niego wygodnie i widział korzyści w tym związku. A Gajusz niewątpliwie ma interes w tym małżeństwie.

– O tak – prychnęła Julia, która nigdy nie mogła przejść do porządku dziennego nad faktem, że babka zwraca się do ojca jego pierwszym imieniem.

– Z logicznego punktu widzenia, Julio, to małżeństwo jest ze wszech miar korzystne również dla ciebie. Człowiek z pozycją i majątkiem Pompejusza to doskonała partia. Na twoim miejscu zamiast się zamartwiać, cieszyłabym się, że Gajusz nie chce cię wydać na przykład za Krassusa.

– Nie! – wzdrygnęła się Julia. – Ten jest jeszcze gorszy.

– Albo za Lepidusa – ciągnęła babka bezlitośnie. – Albo za jakiegoś młodego fircyka, któremu musiałby nieustannie pomagać w karierze, żebyś ty na tym nie straciła. Prawda jest taka, moje dziecko, że kiedy mężczyźnie rodzi się syn, nie musi on przeznaczać majątku godnego królów perskich na posag, ale gdy na świat przychodzi córka, daje mu to obiecujące perspektywy na przyszłe sojusze.

Julia skrzywiła się. Nie cierpiała, kiedy babka zaczynała gadać w ten sposób. A ostatnimi czasy Aurelia miewała do tego skłonności. Julia wiedziała, że jej kuzynka Attia została wydana za mąż za Oktawiusza właśnie ze względów politycznych.

– Jesteś córką Cezara, Julio – odezwała się babka poważnie. – Z tego powodu cieszysz się szacunkiem ludu rzymskiego, pomimo młodego wieku i faktu, że nie jesteś matroną. A teraz zostaniesz na dodatek żoną Pompejusza. Z drugich szeregów przejdziesz do pierwszych.

– Ojciec mógł mnie wydać za Antoniusza – mamrotała Julia pod nosem, zasiadając do przędzenia wełny.

– Za tego pijaka i rozpustnika! – oburzyła się Aurelia. – I co z tego, że jest przystojny, skoro zmienia kobiety raz na tydzień, a ze swoją żoną żyje jak pies z kotem? Daj spokój, Julio, mogłaś trafić znacznie gorzej. A Gajusz z pewnością kierował się twoim dobrem.

Dziewczyna milczała. Zanim Cezar wyszedł z perystylu, dostrzegła wyraz jego oczu. Chociaż minę miał jak zwykle pewną siebie, z jego spojrzenia wyczytała wielką niepewność i świadomość ryzyka. I nie chodziło mu tylko o siebie, lecz również i o nią. Doszła do wniosku, że w głębi duszy Cezar podejrzewał, iż jego przemyślenia i obliczenia mogą być mylne, a jej wcale nie czeka tak wspaniałe małżeństwo, jak starał się jej wmówić.

To bynajmniej nie podnosiło jej na duchu.

Julia westchnęła głęboko i zajęła się pracą. Ostatecznie nie było jeszcze pewne, czy jej podejrzenia okażą się zasadne. Uznała, że nie warto martwić się na zapas. Jednak pomimo całego wysiłku i dobrej woli, by się nie przejmować, jakiś cichy głos szeptał jej do ucha, że sprawa z Pompejuszem nie skończy się dobrze. Może to było przeczucie, a może po prostu dziecinny strach… Na szczęście Julia nawet nie podejrzewała, jaki za kilka lat cała ta sprawa będzie miała finał…

*

Cezar stał oparty o kolumnę w pięknym ogrodzie swej wiejskiej willi i spoglądał przed siebie niewidzącym wzrokiem. Tam, w tablinum, Krassus i Pompejusz usiłowali się ze sobą porozumieć. Prosili, by na chwilę zostawił ich samych, więc udał się na taras, gdzie znajdował się wiszący ogród. Trzymał w dłoni puchar rozwodnionego wina z lodem. Po ten lód niewolnicy biegali wysoko w góry. Było to niebezpieczne przedsięwzięcie, ale Cezar cenił sobie zbytek i miał odpowiednio wyszkolonych niewolników tylko do tej jednej posługi.

Krajobraz się nie zmienił. Wszystko tu było po dawnemu. Nie rozlegały się tylko radosne okrzyki i śmiechy, brakowało wesołości. Służba krzątała się po pustych pokojach, zarządca przyjeżdżał tu dwa razy w miesiącu, a on, Cezar, nie mógł znieść spokoju domu, w którym kiedyś tętniło życie.

Ileż to razy przechadzał się tymi alejkami z Kornelią, a Julia biegała dookoła, dokazywała z psami, które Cezar sprowadzał specjalnie z zamorskich krajów, piszczała z uciechy, baraszkując z kociętami. Wszędzie jej było pełno. Cezar obejmował żonę w talii, czuł jej wąską kibić. Ogarniały go wtedy żar, czułość i pragnienie, a nade wszystko uczucie szczęścia i spokoju.

Ścieżki zarosłyby, gdyby nie niewolnicy, którzy regularnie strzygli trawniki. Kiedy Cezar ostatnio tu był, obejmował inną kobietę, Serwillę, ale jej usta nie miały tego różanego posmaku, co wargi Kornelii. Jej talia nie była tak wąska, ręce nie tak delikatne. Pożądanie też nie było już tak wielkie.

Od śmierci Kornelii minęło prawie dziesięć lat, a on wciąż za nią tęsknił, śnił o niej nocami, ciągle w myślach wołał jej imię, nie mogąc zapomnieć, uwolnić się, czego też wcale nie pragnął. Dzieląc rozkosz z jakąkolwiek kobietą, widział przed oczami twarz żony. Kiedy uniesienie opadało, dostrzegał jakąś inną, młodą, obcą, której wcale nie kochał. Co chciał sobie udowodnić? Że go któraś pokocha? Że on pokocha inną?

Tak naprawdę wcale tego nie chciał.

Żądza sławy? Swoje nieposkromione pragnienia musiał gdzieś skierować, nie potrafił ich stłumić. Był stworzony do działania, nie chciał do końca życia użalać się nad sobą. Pragnął coś osiągnąć. Dobrze wiedział, co to takiego. Nie chodziło o konsulat. To był jedynie szczebel na niekończącej się drabinie. Cezar pragnął teraz świetlanej sławy. Gotów był podzielić się po cichu władzą, rządzić Rzymem ze swego miejsca, obstawiać kandydatów, wyznaczać ludzi do spółki z Pompejuszem i Krassusem, byle tylko osiągnąć swoje. Apetyt rósł w miarę jedzenia. Chciał, żeby jego imię zapisano na kartach historii, żeby Kornelia tam wśród nieśmiertelnych mogła być z niego dumna.

Ale czy chodziło tylko o Kornelię? Czy nie miał bardziej na względzie własnych ambicji? Przecież gotów był poświęcić Julię w imię swoich interesów. Targały nim wyrzuty sumienia i poczucie winy, ale mimo wszystko chciał dobić targu. Dążył do tego od kilku lat, a kiedy nadarzyła się okazja, postanowił bezlitośnie ją wykorzystać. Nie chciał zmarnować takiej szansy.

Postawił Pompejuszowi i Krassusowi warunki sojuszu, ale wcześniej każdemu z osobna i obu razem nakreślił wspaniałe perspektywy. Krassus wyruszy na Wschód, jak tego chciał, zaraz po konsulacie, który obejmie z Pompejuszem za dwa lata. Ten ostatni otrzyma to, czego pragnął, a więc ziemię dla swoich weteranów. Jego ustawy zostaną wprowadzone w życie. A Cezar obejmie urząd konsula i w ramach namiestnictwa otrzyma Galię Zaalpejską oraz Ilirię. Pompejusz zaś dostanie jego córkę za żonę.

Konsulat… Najwyższy urząd w państwie. Marzeniem każdego urzędnika, każdego kwestora, trybuna, pretora było przez rok być konsulem, mieć najwyższą władzę, sprawować rządy.

Cezar mógłby rozprawić się wreszcie z wrogami, z tymi, którzy mu przeszkadzali, nazywali go bawidamkiem, modnisiem, materacem króla Bitynii i tak dalej. Miałby szansę dobrać się do skóry Katonowi, temu arcyidiocie, wprowadzić swoje reformy, które obmyślał i udoskonalał przez ostatnie pięć lat, a kiedy ten bałwan zechce się sprzeciwić, będzie można wtrącić go do więzienia.

Cezar uśmiechnął się ponuro pod nosem. Nikt w Rzymie nie drażnił go tak bardzo jak Katon Młodszy. Wydawało mu się, że mądrością dorównuje swemu pradziadowi, sławnemu Katonowi Starszemu, ale mylił się ogromnie w tym względzie. Tak naprawdę był napuszonym osłem, który obnosi się ze swoją poważną miną i grzmi z mównicy, potępiając wrogą partię i jej plany polityczne. Odznaczał się krótkowzrocznością i nie chciał przyjąć do wiadomości tego, co Cezar widział już od dawna. Ba, nawet Cyceron dostrzegał pewne oznaki rozkładu Republiki i prywatnie przyznawał, że ten ustrój nie ma wielkich szans na przetrwanie. Jednak Katon uparcie powtarzał swoje. Poza tym Cezar żywił do niego osobistą awersję, między innymi za powtarzanie owych bezczelnych plotek o bityńskim królu. Nie mógł tego znieść. Nie potrafił pojąć, dlaczego stara plotka, pochodząca sprzed ponad dwudziestu lat, wciąż rozgrzewa tych idiotów z senatu.

Miał nadzieję, że Pompejusz i Krassus dojdą do porozumienia. Pokłócili się oni mniej więcej po słynnym powstaniu Spartakusa, po wspólnym konsulacie, a poszło, jak zwykle, o jakiś drobiazg. Pewnie sami już nie pamiętali, co było kością niezgody, ale uparcie trzymali się swoich racji i jeden na drugiego był śmiertelnie obrażony. Cezar starał się nie żywić urazy do nikogo (z niechlubnym wyjątkiem Katona), toteż nie pojmował, jak dwaj dorośli, rozsądni mężczyźni, którzy mieli ambicje być czołowymi postaciami w państwie, mogą się zachowywać w taki sposób.

Bo gdyby się nie pogodzili… Cezar musiałby wszystko zaczynać od nowa, a do tego drżeć o własną skórę. Ci dwaj mieli pieniądze i wpływy, a więc znacznie więcej niż on. Bo jakkolwiek Cezar wyszedł z długów po swoich kampaniach w Hiszpanii, to jednak nie miał pieniędzy na armię ani na podboje zaalpejskich krain, o których mu się śniło.

Minęło sporo czasu, zanim tamci dwaj wyszli do ogrodu. Cezar zaczął już tracić cierpliwość i miał wielką ochotę sam wejść do tablinum, kiedy wreszcie zjawili się. Pompejusz ubrany był w żołnierski strój, chociaż właściwie powinien być odziany w togę, skoro przebywa w mieście, a nie paradować w czerwonym płaszczu imperatora i w wyszywanej złotem tunice. Za to Krassus miał na sobie togę. Cezar nigdy chyba nie widział niczego bardziej strojnego. Jako senatorowi i prokonsulowi przysługiwał mu purpurowy szlak na obramowaniu, ale Krassus musiał sprawić sobie ów szlak tak szeroki, jakiego nikt nie nosił, a do tego jeszcze przyozdobiony złotym i srebrnym haftem. Klamra spinająca jego płaszcz na ramieniu była szczerozłota, spinki u sandałów błyszczały srebrem, a na każdym palcu nosił pierścień z drogimi kamieniami. Cezar, zobaczywszy go rano, omal nie parsknął śmiechem, ale powstrzymał się w ostatnim momencie. Sam przywiązywał wagę do stroju, ale nie uważał, że musi koniecznie opływać złotem i srebrem. Jakkolwiek swojej kochance podarował perłę o wartości przekraczającej dziesięciokrotnie cały jego majątek, jak powiadali złośliwi. Sam ubrany był w prostą i skromną togę, na palcu miał jedynie sygnet, za to włosy starannie ułożył, aby zaczątki jego łysiny nie były widoczne. Rzednące włosy przy skroniach były jego zmorą i udręką. Miał nadzieję, że skończy się na zakolach i nie wyłysieje. To by było naprawdę okropne.

Pompejusz stanął w swobodnej pozie, na ile pozwalała mu ciasno opięta tunika, i jakby od niechcenia przewiesił rękę przez balustradę.

– Ile lat ma twoja córka, Cezarze? – zapytał, przechodząc od razu do rzeczy.

„A co ci do tego, stary rozpustniku?” – pomyślał Cezar ze złością, ale się opanował. Jednak na myśl o Julii w łóżku z tym wielorybem ogarnęła go jeszcze większa złość.

– Dwadzieścia dwa. Po co pytasz, Pompejuszu? Wiesz o tym dobrze – odparł.

– Jest piękna. Musiała urodę odziedziczyć po matce.

– Bez wątpienia – mruknął Cezar.

– Chciałeś kiedyś poślubić córkę Cynny, Pompejuszu – wtrącił się Krassus. – Słynęła z urody na cały Rzym. Niestety, pewien fircyk cię ubiegł.

Cezar miał ochotę zdzielić ich obu, ale milczał. Mogli sobie oszczędzić drwin, nie po to ich tu zaprosił, by wypominali mu małżeństwo z Kornelią, lecz by się podzielili władzą nad Rzymem. Poza tym nie życzył sobie żadnych insynuacji pod adresem zmarłej żony, a tym bardziej Julii.

– No dobrze, przejdźmy do rzeczy – odezwał się wreszcie Pompejusz.

„Czas najwyższy” – pomyślał Cezar.

– Muszę przyznać, Cezarze, że masz śmiałe koncepcje – powiedział Krassus. – Znam cię od wielu lat, ale nigdy nie sądziłem, że coś takiego może ci przyjść do głowy.

– Och, Krassusie, jesteś mistrzem obłudy – uśmiechnął się Cezar. – Doskonale wiedziałeś, czego chciałem, za każdym razem, gdy pożyczałeś mi pieniądze. I jakoś nigdy nie wątpiłeś w to, że ci je oddam, chociaż czasami miałem z tym olbrzymie kłopoty.

– Jak na przykład wtedy, gdyś się zadłużył na hipotekę domu, by zostać najwyższym kapłanem – stwierdził Krassus.

– Do rzeczy – przynaglił Pompejusz. – To, co nam proponujesz, brzmi rozsądnie. Wszyscy trzej upieczemy pieczeń przy tym samym ogniu, a senatowi wyjdzie na dobre, jeśli wreszcie zostaną wprowadzone rozsądne ustawy agrarne i wojskowe.

„Teraz twierdzisz, że są rozsądne, kiedy uwzględniłem w nich twoich weteranów” – pomyślał Cezar z pogardą.

– Każ niewolnikom przynieść wino. Wypijemy za nasz genialny układ, którego pomysłodawcą jesteś ty, Cezarze! – zawołał Pompejusz. – Nie tylko potrafiłeś nakłonić nas, byśmy przyłączyli się do ciebie, lecz także, byśmy złożyli oręż przeciwko sobie nawzajem.

„O, matko” – pomyślał Cezar. „Że też ten wiecznie musi udawać, że przemawia w senacie!”.

Niewolnik przyniósł trzy puchary schłodzonego śniegiem wina i mężczyźni wznieśli toast za swój układ i jego nienaruszalność. Potem zaś przeszli do rozmowy o konkretach. Obaj mieli przekupić swoich klientów, by głosowali na Cezara w wyborach na urząd konsula na rok następny, a potem wspierać go w razie potrzeby siłą zbrojną i pieniędzmi. Do niego zaś należało wniesienie ustawy o nadaniu ziemi weteranom Pompejusza i zapewnienie im obu konsulatu na kolejny rok.

– Zdajesz sobie sprawę, że ja, twój zięć, będę starszy od ciebie? – zapytał Pompejusz po chwili.

Cezar miał wrażenie, że wnętrzności się w nim skręcają. Tak, świetnie zdawał sobie z tego sprawę, myślał o tym intensywnie całe noce, nie mogąc spać, zadręczając się pytaniami o przyszłość i dobro Julii, o ryzyko rozpadu sojuszu z zięciem, obmyślając, knując, przewidując i zaciskając zęby.

– Chcesz więc moją córkę za żonę? – zapytał słabym głosem.

– A któż odmówiłby takiej propozycji? – zarechotał Krassus.

– Podobno moja żona zdradzała mnie z tobą – zaczął Pompejusz powoli.

– Plotki – skomentował Cezar. – Nie mogła cię ze mną zdradzać, bo nie było mnie w mieście przez dłuższy czas.

– A twój rozwód z Pompeją kilka lat temu?

– Chcesz mi powiedzieć, że ubodło cię to, Pompejuszu? Nic ci na ten temat nie powiem, to sprawa między mną a moją byłą żoną.

Pompejusz się roześmiał.

– Twoja córka jest młoda, piękna i inteligentna. Liczę na to, że da mi wspaniałe dzieci i będzie umilać moje noce i życie.

Cezar zacisnął szczęki, aż kości uwydatniły się na jego policzkach. Od zarania dziejów układy polityczne zawierano przez sypialnię. Doskonale o tym wiedział. Nie mógł się już wycofać. Rozumiał, że zdoła związać ze sobą Pompejusza tylko wtedy, gdy Julia urodzi grubasowi dziecko, które będzie zarazem jego, Cezara, wnukiem. Będą ich łączyć więzy krwi, najsilniejsze ze wszystkich, niezrywalne, święte.

– Myślę, że ślub odbędzie się w przyszłym miesiącu. Co ty na to, Cezarze? – zapytał.

– Muszę pomówić z Julią – odparł Cezar. – Jeśli nie będzie miała nic przeciwko temu, może być w przyszłym miesiącu. Moja matka zajmie się wszystkim.

– Doskonale – zaśmiał się Krassus. – Widzę, że się dogadaliście. To teraz pomówmy o twoim namiestnictwie, Cezarze. Dlaczego Galia?

– Bo nie jest podbita – odparł Cezar zwięźle.

– To ci się nie uda bez pretekstu – stwierdził Pompejusz.

Cezar utkwił w nim przenikliwe spojrzenie swoich czarnych oczu. Wyglądał niesamowicie, jakby w tej chwili zajrzał w przyszłość i miał gotowy plan, który tylko czeka na realizację.

– To znajdę sobie pretekst, Pompejuszu – powiedział wolno. – Galowie nie potrafią żyć ze sobą w zgodzie. Okazja zawsze może się nadarzyć. A jak nie, to sam ją stworzę. Ani się obejrzysz, a Galia będzie moja.

– Ani ty się obejrzysz, a moja będzie twoja córka – zachichotał Pompejusz, zadowolony ze swego godnego Plauta dowcipu.

Cezar westchnął ciężko.

– Tak, w to nie wątpię – odparł. – A teraz, przyjaciele, chodźmy na kolację, którą specjalnie dla was przygotowałem.

Z obłudnie szerokim uśmiechem poprosił ich do triclinum. Wlokąc się za nimi, rozmyślał o konsulacie i prokonsulacie. Chciał sprawować władzę co najmniej pięć lat, żeby móc faktycznie zdobyć ziemie na północ od Alp.

Jednak i on, podobnie jak Julia, nie wiedział, jak ogromną cenę przyjdzie mu za to zapłacić.

– Galia – szepnął. – Tak, ona przyniesie mi nieśmiertelną chwałę.

Redakcja i korekta Zuzanna Gościcka-Miotk

Projekt okładki Paulina Radomska-Skierkowska

Konwersja do EPUB/MOBI: InkPad.pl

© Karolina Janowska i Novae Res s.c. 2012.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-8083-515-3

NOVAE RES — WYDAWNICTWO INNOWACYJNE

al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.

Wydawnictwo Novae Res jest partnerem

Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.

Galvan i Cezar powrócą wkrótce w ostatnim

tomie z cyklu OPOWIEŚCI CELTYCKIE:

Opowieści celtyckie. Cena przywództwa