Dawid Gut

NIEWYOBRAŻALNY POTENCJAŁ

© Copyright by Złote Myśli & Dawid Gut, rok 2012

Autor: Dawid Gut

Tytuł: Niewyobrażalny potencjał

Wydanie I

Data: 02.07.2012

ISBN: 978-83-7701-564-3

Projekt okładki: Janusz Skierkowski

Redakcja: Magdalena Michalak, Sylwia Fortuna

Skład: Bookio.pl

Wydawnictwo Złote Myśli sp. z o.o.

44–117 Gliwice

ul. Toszecka 102

www.ZloteMysli.pl

e-mail: kontakt@zlotemysli.pl

Konwersja do formatu EPUB/MOBI - Bookio.pl

Autor oraz Wydawnictwo „Złote Myśli” dołożyli wszelkich starań, by zawarte w  tej książce informacje były kompletne i  rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z  tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo „Złote Myśli” nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce.

Niniejsza publikacja, ani żadna jej część, nie może być kopiowana, ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana, powielana, ani odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a  także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji.

Wszelkie prawa zastrzeżone.

All rights reserved.

3. JAK DZIAŁA LUDZKI MÓZG?

Nasz mózg jest wspaniałym narzędziem. Składa się z około biliona komórek nerwowych, z czego każda ma tysiące rozgałęzień. Cokolwiek robisz, cokolwiek czujesz lub myślisz, jest efektem łączenia się tych komórek, a następnie przekazywania impulsów elektrycznych.

Ludzki mózg ma wiele części, a każdej z nich przypisano inne zadanie. Najistotniejszy podział ze względu na sposób działania to ten na lewą i prawą półkulę. Właściwie nie mamy w głowie jednego, a dwa mózgi!

Żaden komputer na świecie nie jest tak wyspecjalizowany jak mózg małego dziecka. Zauważ, ile się zmieniło, odkąd przestałeś być dzieckiem. Ile nowych umiejętności nabyłeś, jak świetnie potrafisz odnaleźć się w większości sytuacji. Wyobrażasz sobie siebie z umiejętnościami pięciolatka? Byłoby ciężko.

Skoro więc posiadłeś tyle umiejętności, to czy to, co wiesz teraz, jest już wszystkim, czego się nauczysz? Oczywiście, że nie! Każdy człowiek jest genetycznie zaprogramowany do uczenia się, zdobywania nowych umiejętności i wiedzy. Pomyśl zatem, ile jeszcze się nauczysz. A przede wszystkim zastanów się, o ile więcej możesz osiągnąć, jeśli świadomie poprowadzisz ten proces i przyspieszysz go kilkukrotnie, rozwijając swój mózg i komunikację między dwiema półkulami.

3.1. Dwie półkule mózgowe, czyli dwa w jednym

Jak wspomniałem powyżej, głównym podziałem naszego mózgu jest podział na lewą i prawą półkulę. Te dwa mózgi nie są od siebie całkowicie oddzielone. Łączy je kłębek włókien nerwowych, tak zwane spoidło wielkie (corpus callosum), dzięki któremu obie półkule mogą przekazywać sobie informacje. Informacje przetwarzane przez lewą półkulę są logiczne, werbalne i analityczne, podczas gdy te przez prawą — emocjonalne, niewerbalne, kreatywne. Prawa półkula jest odpowiedzialna za podejmowanie decyzji, które mogą się wydawać nielogiczne, ale które, co ciekawe, są zazwyczaj trafne. To ona jest zaangażowana w większość wizualnych czynności. Niesamowicie ważna jest dobra komunikacja pomiędzy tymi dwiema półkulami, ponieważ dopiero wtedy możemy otrzymać pełny obraz otaczającej nas rzeczywistości.

Zostało wykazane, że kobiety mają większe spoidło wielkie, lepiej odczytują zatem mowę ciała i są bardziej empatyczne. Niektórzy naukowcy sugerują nawet, że właśnie ta lepsza komunikacja dwóch półkul u kobiet jest odpowiedzialna za tak zwaną kobiecą intuicję — potrafią one trafniej odczytywać informacje dotyczące czyjegoś zachowania i przetworzyć je w lewej półkuli, aby wyczuć czyjeś złe intencje.

Gdy poszliśmy do szkoły, nasz naturalny system pracy na obu półkulach został przerwany. System edukacji kładzie duży nacisk na wykorzystanie lewej półkuli. Do tego dzieci są często krytykowane przez rodziców i nauczycieli za bujanie w obłokach.

Nasze społeczeństwo stało się więc w dużej mierze ukierunkowane na wykorzystanie funkcji lewej półkuli mózgowej. Nie jest to oczywiście ani złe, ani dobre. Obie półkule są równie ważne. To, co należy poprawić, to przede wszystkim komunikację pomiędzy nimi, bo to dzięki temu nasz potencjał może być w pełni wykorzystany.

Zresztą sam w trakcie czytania tej książki zauważysz, w jak dużej mierze lewa półkula zawładnęła życiem codziennym, zarówno twoim, jak i naszego całego społeczeństwa. Jest to z pewnością w pewnym stopniu związane z historią. Niegdyś ludzie w wioskach pracowali od świtu do nocy, koncentrowali się na zapewnieniu bytu sobie i rodzinie, nie mając czasu na zwyczajne marzenia. Ci, którzy częściej używali funkcji swojej prawej półkuli, byli uważani za dziwaków śniących na jawie.

Również obecnie ceni się ludzi konkretnych i myślących logicznie. Różnica polega na tym, że teraz już wiemy, że rozwijanie swojej prawej półkuli wpływa na trafność decyzji lewej i zwiększa efektywność zarówno w życiu zawodowym, jak i osobistym (od kiedy zdano sobie z tego sprawę, w szkołach praktykuje się na przykład lekkie ćwiczenia fizyczne w trakcie lekcji, w biurach kładzie się większy nacisk na rozpoznawanie mowy ciała, organizuje wyjazdy integracyjne).

Osiągnięcia największych geniuszy były zdeterminowane przez ich umiejętność wykorzystywania w jednym czasie wielu partii mózgu, czyli właśnie synchronizacji. Idealnym przykładem takiego działania jest Albert Einstein (o którym jeszcze nieraz przeczytasz na kartach tej publikacji), który zasłynął jako wielki fizyk i matematyk, ale również jako wielki wizjoner (a są to funkcje dwóch różnych półkul!).

Zanim zaczniesz wykonywać jakiekolwiek ćwiczenie, uświadom sobie pozycję, z której startujesz. Chodzi o to, że możesz mieć już całkiem dobrze rozwinięte funkcje prawej półkuli mózgowej. Teraz tylko wystarczy wnieść świadomość w jej działanie oraz zharmonizować działanie całego mózgu.

Ta książka ma za zadanie przedstawić ci, w jaki sposób można wykorzystać ludzki mózg, nie zaś przedstawić dokładnie jego strukturę. Jednak jeśli interesuje cię kwestia jego budowy, serdecznie zachęcam do zapoznania się z literaturą fachową.

3.2. Ćwiczenia na synchronizację i pobudzenie półkul

Teraz przejdźmy do sedna tego rozdziału. Wiadomo, teoria stanowi dobry wstęp i może pomóc zdać sobie sprawę z pewnych procesów. Jednak nie zapominaj, że wiedza jest tylko trampoliną, dzięki której uzyskujemy rezultaty. Co z tego, że Albert Einstein potrafił wykorzystać swój mózg w taki, a nie inny sposób, jeśli ty nie potrafisz?

Nie przejmuj się tym. Ta książka jest po to, aby pokazać ci praktyczne sposoby, dzięki którym rozwiniesz swoją wyobraźnię. Do dzieła.

Magia kolorów

Kolory są nieodłączną częścią świata. Dostrzegamy to, obserwując naturę. Zabarwienie ciała jest w przyrodzie bardzo istotną sprawą, u zwierząt może nawet wyrażać pewne stany fizjologiczne, takie jak płodność, jadowitość i tym podobne. Motyle często wykorzystują moc kolorów do odstraszania ptaków oraz do maskowania. Zwierzęta takie jak kameleon ukrywają się na pniu drzewa lub pomiędzy liśćmi dzięki zmianie barwy swojego ciała.

Ludzie również wykorzystują kolory. Bardziej świadomie, na przykład w ruchu drogowym, mniej świadomie w opisywaniu swoich przeżyć oraz doznań — „ciemno to widzę”, „patrzę na świat przez różowe okulary” i tym podobne.

A jakie znaczenie mają dla ciebie kolory? Ile ich dostrzegasz, idąc do pracy czy do szkoły? Jaki mają na ciebie wpływ? Jaki jest twój ulubiony kolor?

Odpowiedz sobie na te pytania w ramach krótkiej rozgrzewki.

Co uzyskasz, wykonując te ćwiczenia:

Zaczniesz dostrzegać więcej kolorów na co dzień.

Zyskasz umiejętność wyobrażania sobie kolorów, co wniesie życie i klarowność do twoich wizualizacji.

Bogatsze wizualizacje to jaśniejszy przekaz dla twojego mózgu, a co za tym idzie, szybsze osiągnięcie celów.

Żywe i kolorowe wizualizacje oddziałują pozytywnie na nasze emocje — poczujesz się radośniejszy i szczęśliwszy.

Pośrednim efektem mogą być bardziej kolorowe i żywe sny.

Postaraj się w tym momencie zauważyć wokół siebie wszystkie podstawowe kolory.

Rozejrzyj się: zacznij od niebieskiego. Nie ograniczaj się do zauważenia, że na przykład twój wazon jest niebieski. Postaraj się dostrzec różnice między kolorami. Ich odcień i intensywność. Wejdź w każdy kolor — poczuj go.

Który z nich jest jaśniejszy, a który bardziej intensywny? Czym, poza nasyceniem, się różnią?

Co czujesz, gdy widzisz dany kolor? Może masz jakieś wspomnienia, które jesteś w stanie przywołać?

Zrób podobnie z każdym innym kolorem: żółtym, czerwonym, zielonym, białym, brązowym… Jest to bardzo ważne ćwiczenie na początek. W założeniu ma być także bardzo przyjemne i łatwe.

Następnie wybierz jeden kolor, zamknij oczy i wyobrażaj go sobie. Na początku możesz wyobrażać sobie jakiś przedmiot w tym kolorze. Na przykład gdy chcesz wyobrazić sobie czerwony, to pomyśl o czerwonym pomidorze. Jednak nie każdy pomidor jest w tym samym odcieniu. Jedne są bardziej czerwone, drugie mniej. Baw się kolorem w swojej głowie. Możesz wyobrazić sobie, że kolorujesz cały świat na jeden kolor.

Gdy masz problem z widzeniem kolorów w swojej wyobraźni, wróć do początku ćwiczeń. Wykonaj je bardziej szczegółowo i rzetelnie.

Rozbudowanie ćwiczenia. Kiedy następnym razem będziesz szedł do pracy lub na przystanek, zauważ wszystkie odcienie zielonego lub brązowego. Spójrz na niebo i jeśli są na nim chmury, zobacz, że każda ma nieco inny kolor. W jednym momencie skupiaj się tylko na jednym odcieniu. Gdy już to zrobisz, zacznij szukać różnic między danymi kolorami. Na początku zapytaj siebie o jasność i intensywność danego koloru. Czym właściwie różni się niebieski od zielonego? Tak, kolorem. Ale tym razem naprawdę zobacz tę różnicę, być może nawet poczuj lub usłysz.

Zastanów się, czy kolory wpływają na nasze zmysły smaku i węchu. Fakt takiej zależności jest wykorzystywany w przemyśle gastronomicznym. Zauważ, że często „jemy oczami”. Oczywiście ten proces ma wiele różnych uwarunkowań, jednak kolory odgrywają w nim znaczącą rolę. Często, widząc sam kolor owocu lub jakiejś potrawy, wiemy, czy będzie nam smakować. Stań się świadomy, w jaki sposób kolory wiążą się z pozostałymi zmysłami i wpływają na twoje życie.

Magia dźwięków

Wiemy, że ludzie od dawna potrafili wyobrażać sobie dźwięki. Dzięki historii między innymi Mozarta dowiedzieliśmy się, jak bardzo precyzyjny może to być proces. Ten wielki geniusz po prostu uruchamiał wyobraźnię i słyszał w swojej głowie melodie. Wielu badaczy twórczości kompozytora właśnie w tym działaniu dostrzega klucz do jego geniuszu.

Muzyka odgrywa w naszym życiu niebagatelną rolę. Towarzyszy nam praktycznie od najmłodszych lat, tak długo, na ile pozwala nam na to słuch (albo dłużej), nawet jeśli nie jesteśmy profesjonalnymi muzykami.

Mówi się także, że muzyka łagodzi obyczaje lub że łączy ludzi.
Wpływa na nasz mózg, a jak wiesz, co wpływa na nasz mózg, wpływa również na nasze stany emocjonalne.

Może słyszałeś o nagraniach hipnotycznych (z samymi dźwiękami) lub o tym, że muzyka klasyczna dobrze wpływa na działanie mózgu?

Wszystko to utwierdza jedynie w przekonaniu, że należy poważnie podejść do całego tematu.

A oto kilka prostych ćwiczeń, dzięki którym nie tylko pobudzisz prawą półkulę, ale również staniesz się bardziej świadomy dźwięków i z łatwością będziesz je tworzył w swojej wyobraźni. W tym przypadku zachęcam cię do poświęcenia może nawet kilku dni na praktykowanie tylko ćwiczeń słuchu.

Co uzyskasz, wykonując te ćwiczenia:

Usłyszysz całą gamę nowych dźwięków, a co za tym idzie, staniesz się uważny i czujny.

Zauważysz mnogość tonów, jakie cię otaczają.

Zorientujesz się, jak twój nastrój zmienia się w zależności od usłyszanego dźwięku.

Będziesz potrafił dodać dźwięki do swoich wizualizacji, a tym samym zwiększyć ich siłę sprawczą.

Będziesz w stanie pokierować swoimi dialogami wewnętrznymi.

Tym razem zamknij oczy. Usłysz dźwięki dochodzące z otoczenia. Zadaj sobie pytania:

Jak głośne są te dźwięki?

Skąd dochodzą?

Co czuję, gdy je słyszę?

Z czym mi się kojarzą?

Skoro jesteś już wystarczająco skupiony, możesz teraz przejść do kolejnego ćwiczenia. Włącz jakąś piosenkę — może to być zarówno twój ulubiony utwór, jak i kompletnie nieznany (warto eksperymentować). Zamknij oczy i również tym razem zacznij dostrzegać wszystkie szczegóły. Jeśli to piosenka z wokalem, to zauważ ton, barwę i siłę głosu. Jeżeli jest to sama muzyka, skup się na dźwiękach wytwarzanych przez poszczególne instrumenty i ich natężeniu.

Teraz zacznij sobie wyobrażać kolory, jakie powstają w wyniku słuchania tej piosenki. Zrób wielką burzę kolorów w swojej głowie. Słyszysz jakiś dźwięk i pozwalasz sobie widzieć jakąś barwę. Bądź spontaniczny!

Wyłącz muzykę. Polecam wyjście na dwór albo chociaż na balkon. Dużo przyjemniej będzie ci skupić się na dźwiękach natury.

Zamknij oczy, rozluźnij się, pomyśl o swoim zmyśle słuchu. Zadaj sobie pytanie: „Jakie dźwięki słyszę w tej chwili, tu i teraz?”. Otwórz się na wszystkie dźwięki, które docierają do ciebie z otoczenia. Warkot jadących samochodów, szum wody, trzaśnięcie drzwiami. I wiele innych, których nie jestem w stanie przytoczyć, bo ty jesteś jedyną osobą, która może je teraz usłyszeć. Skup się na samych dźwiękach. Zdziwisz się, ile nowych zauważysz, nawet po kilku minutach, kiedy będzie ci się wydawać, że już nic więcej nie słychać.

Włącz w to ćwiczenie zmysł wzroku. Czy automatycznie wyobrażasz sobie źródło danego dźwięku? Czy przed twoimi oczami pojawia się jakiś kolor? Poświęć na to ćwiczenie sporo czasu, aż poczujesz, że jesteś świadomy dźwięków tak delikatnych jak łopot skrzydeł.

Teraz zauważ, jak dane dźwięki wpływają na twoje ciało i emocje. Dosłownie — coś zmienia się w twoim ciele. Czujesz tę energię, która przez ciebie przepływa? Może mieści się gdzieś w brzuchu, a może w okolicach ramion? Czy jest to napięcie? A może relaks spowodowany lekkim szumem wiatru lub śpiewem ptaka? Zauważ również, jakie wizje powodują dane dźwięki. Po prostu zobacz, poczuj, co powstaje w twojej głowie i ciele. Nie oceniaj niczego. Skup się tylko na świadomości doświadczania. Badaj swoje reakcje.

Teraz, gdy już uświadomisz sobie bogactwo dźwięków wokół ciebie, zacznij jak najbardziej świadomie określać ich umiejscowienie.

Oczywiście wszystko z zamkniętymi oczami. Zauważ, gdzie się znajdujesz, w jakiej pozycji jest twoje ciało. Pomyśl o tym, jak ułożony jest szkielet. Poczuj swoje ręce oraz nogi. Uśmiechnij się i poczuj mięśnie twarzy.
Teraz, koncentrując się na swoim ciele i jego pozycji, usłysz, skąd dochodzą dane dźwięki. Zlokalizuj je. Na przykład, gdy usłyszysz dźwięk jadących samochodów, uświadom sobie, że jest on wydawany jakieś dwieście metrów od ciebie, na ulicy. Usłysz śpiew ptaka, który znajduje się na gałęzi jakieś pięćdziesiąt metrów od ciebie. Uświadom sobie, jak łatwo możesz określać umiejscowienie danych rzeczy za pomocą zmysłu słuchu.

Ciekawym wynikiem tego ćwiczenia może stać się fakt, że zaczniesz „odcinać się” od dźwięków docierających z zewnątrz. Po prostu poznasz je, uświadomisz sobie ich wartość i wtedy nie będą wpływać na ciebie bez twojego przyzwolenia.

Jeśli taki efekt nie stał się twoim udziałem, nie przejmuj się. Wykonaj ćwiczenie jeszcze kilka razy, cały czas uświadamiając sobie każdy dźwięk i pamiętając również o umiejscowieniu swojego ciała.

Teraz, gdy otworzymy się już na magię dźwięków, możemy zacząć je odtwarzać w naszej głowie.

Jeszcze raz zamknij oczy i zacznij wsłuchiwać się w otoczenie. Skup się na jakimś dźwięku. Usłysz go, zlokalizuj, dostrzeż jego wpływ na twoje ciało. A następnie powtórz go w swojej głowie. Gdy na przykład usłyszysz klakson, powtórz go w głowie. Oczywiście może on inaczej brzmieć, jednak mimo to powtarzaj dźwięki z otoczenia, które słyszysz. Możesz nawet zacząć zmieniać ich wartość. Pobaw się w DJ-a. Miksuj, dodawaj melodie, zmieniaj intensywność i głośność. Możesz zauważyć, że proste dźwięki zaczynają tworzyć wspaniałą muzykę (serdecznie polecam film Tańcząc w ciemnościach Larsa von Triera, z Björk w roli głównej).

Gdy już to zrobisz, zacznij odtwarzać w swojej głowie dźwięki, które aktualnie nie znajdują się w twojej rzeczywistości. Zamknij oczy i „usłysz” oklaski, szum wiatru, śmiech, skrzypiące drzwi, tłukące się szkło, płacz dziecka, gwizd, szeptanie, dzwonek do drzwi.

Zauważ, co dzieje się w twojej głowie, gdy chcesz usłyszeć w swojej wyobraźni te dźwięki. Zwróć uwagę, jak reagują inne zmysły. Może gdy wyobrażasz sobie oklaski, widzisz salę pełną klaszczących i wiwatujących ludzi? A może przypominasz sobie jakieś sytuacje z twojego życia, gdzie dostałeś gromkie oklaski?

Jeśli wyobrażasz sobie śmiech, w twojej głowie może pojawić się roześmiana się postać lub twarz osoby, której śmiech jest ci bardzo bliski. Twoje ciało może instynktownie chcieć się śmiać lub przynajmniej uśmiechać. Gdy już usłyszysz wszystkie te dźwięki, zrób sobie nową listę, własną.

Rozbudowanie ćwiczenia. Przypomnij sobie swoją ulubioną piosenkę. Wczuj się w rolę artysty, zobacz, jak stoisz na scenie i śpiewasz. Zobacz ludzi, którzy świetnie się bawią, pozytywną energię, jaką stwarzają wokół siebie. Do każdej wizji dodawaj wiele szczegółów. Zadbaj o kolory i dynamikę (ćwiczenia na dynamiczne wizualizacje dokładnie omówimy nieco później).

Tym razem, kiedy będziesz gdzieś pędził, zrelaksuj się i usłysz dźwięki wokół siebie. Zdziwisz się, jak szybko poczujesz spokój i rozluźnienie. Nagle staniesz się niezwykle bystry i spostrzegawczy. Usłyszysz nadjeżdżający z daleka autobus, włączony telewizor, łopotanie skrzydeł ptaka i będziesz wiedział, na której gałęzi siedzi. Nie będziesz mógł się nadziwić, że nigdy wcześniej nie przyszło ci do głowy, aby najzwyczajniej usłyszeć świat wokół siebie.

Baw się tym procesem. To twoja głowa i twoje myśli. Nikt nie może mieć z nimi tyle frajdy, co ty sam. Z czasem będziesz tworzył coraz lepsze i żywsze wizualizacje dźwiękowe. Zawsze zauważaj, co możesz zrobić jeszcze lepiej. Jednak nigdy nie popadaj w obsesję. Żeby tego uniknąć, po prostu baw się i zawsze pamiętaj o świadomości. O tym, że to ty tworzysz wizje. Możesz również zadać sobie proste pytanie: „W jaki sposób mogę stworzyć wspaniałe wizualizacje w mojej głowie, a przy tym dobrze się bawić?”.
Eksperymentuj i otwórz się na odpowiedź.

Pamiętaj, aby się nie spinać. Dostrzeż zabawę w całym procesie. Zobacz, ile radości i podekscytowania może dać ci zwykłe uświadamianie sobie własnych odczuć i wspomnień z nimi związanych. Cokolwiek robisz, robisz to dla siebie.

Polecam ci, abyś często pracował nad dźwiękami śmiechu, oklasków, wiwatów oraz ćwiczył odtwarzanie swoich ulubionych utworów, bo to właśnie one wywołują w tobie najlepsze stany emocjonalne. Również z nimi łączy się największa ilość emocji i różnego rodzaju wizualizacji. A o to nam chodzi.

Kształty

Czy zauważyłeś kiedyś, jak bogata w kształty jest otaczająca nas rzeczywistość? Gdy przyjrzymy się naturze, zobaczymy, że każda jej część ma inny kształt, składa się z setek linii i krzywych, które tworzą coś absolutnie wyjątkowego i niepowtarzalnego. Razem wszystko spaja się w jedną doskonałą mozaikę.

Człowiek na przestrzeni wieków w wielu elementach odszedł w pewnym stopniu od kształtów, jakie znajdują się w przyrodzie (budynki charakteryzują ostre linie i kąty, czego nie ma na przykład w lesie). Oczywiście wiele z nich wykorzystał w przemyśle i w życiu codziennym.

Zwróć uwagę, jak wielkie znaczenie mają kształty w budowie na przykład samochodów. Niekiedy jedna linia lub krzywa powodują, że jakiś model nie spełnia naszych oczekiwań pod względem wyglądu. Podobnie jest z ludzkim ciałem, a w szczególności z twarzą — czasami jakieś zagłębienie lub zbyt wyrazista cecha powodują, że dana osoba jest dla nas nieatrakcyjna.

Zauważ, w jaki sposób kształty są wykorzystywane w edukacji, w przemyśle, w ruchu drogowym. Jesteś świadomy tego, że każda litera, którą teraz widzisz przed sobą, jest stworzona z kilku kresek oraz krzywych? Gdy zmienisz wielkość lub ułożenie tych kształtów, całkowicie zmienisz dane słowo.

Zwróć teraz uwagę na rozmieszczenie linii i kształtów wokół. Jak są ułożone względem siebie? Jaką tworzą całość? Zacznij zwracać uwagę na wielkość danych przedmiotów.

Zastanów się również nad ich praktycznością. Dlaczego mają taką, a nie inną formę? Dlaczego zeszyt jest prostokątny? Czy ma to jakieś znaczenie, czy jest to tylko kwestia konwencji? Uświadom sobie celowość przedmiotów. Dlaczego nasz kręgosłup nie jest całkiem prosty? Prawdopodobnie gdyby był prosty jak słup, przy najmniejszym upadku nasze ciało doznałoby dużych uszkodzeń, ponieważ nie spełniałby wtedy funkcji amortyzacyjnej. Zbadaj w ten sposób wiele z otaczających cię przedmiotów.

Czy zauważyłeś, jak wykorzystywali kształty artyści oraz malarze? Wielokrotnie potrafili w kilku liniach lub symbolach przekazać głęboką treść. Jeśli masz czas i cię to interesuje, to możesz przyjrzeć się dziełom takich artystów jak Picasso czy Dalí.

W kulturze istnieją przekonania świadczące o tym, że rzeczy, które są mniej kształtne (nie mają stałej struktury linii i krzywych), mogą być mniej rzeczywiste.

Artyści, malując na przykład sny, często używają falistych i mniej wyraźnych linii. Ludzie w języku potocznym używają stwierdzeń: „Kształtuje mi się to w głowie” lub „Teraz nabiera to kształtów” albo „Teraz zaczyna to być klarowne” — i faktycznie wtedy widzimy w głowie bardziej wyraziste obrazy.

O kształtach, symbolach, krzywych oraz liniach, podobnie jak o kolorach i dźwiękach, można dużo pisać. Skoncentrujemy się jednak teraz na tym, jak świadomie tworzyć pewnego rodzaju figury w swojej wyobraźni.

Co uzyskasz, wykonując te ćwiczenia:

Dostrzeżesz więcej szczegółów otaczających cię przedmiotów.

Zauważysz więcej gestów i staniesz się wrażliwszy na uczucia, pojawiające się na twarzach ludzi, których spotykasz.

Łatwiej będzie ci dostrzec związek między przedmiotem a jego przeznaczeniem.

Poprawi się twoja inteligencja przestrzenna.

Rozejrzyj się po miejscu, w którym się znajdujesz. Zauważ kształty. Dostrzegaj kontury przedmiotów. Postaraj się widzieć jak najwięcej linii. Nie poprzestawaj tylko na najbardziej widocznych przedmiotach. Gdy przed tobą znajduje się obraz, zobacz prostokątną ramę, poprowadź wzrok wzdłuż niej. Następnie postaraj się niejako wejść w obraz. Zobacz kształty poszczególnych przedmiotów znajdujących się w nim, na przykład okrągłe koła u wozu. Linie wzgórz. Trójkątny kształt dachu budynku. Jeśli przed tobą znajduje się zegar, postaraj się dokładnie przyjrzeć się każdemu elementowi, z którego się składa. Oceń wielkość danego przedmiotu. Dostrzeż zależności między liniami i krzywymi. Możesz w jednym momencie zadać sobie pytanie: „Gdzie widzę linie proste?”. Następnie: „Gdzie widzę linie krzywe?”. Później: „Co te linie tworzą?”. Zauważaj zarówno szczegóły, jak i całość. Patrz na wszystko z wielu różnych stron. Poczuj się jak dziecko, które pierwszy raz widzi coś tak magicznego.
Zwróć uwagę na symbole znajdujące się wokół ciebie. Pomyśl, co one znaczą. Nawet kiedy na pierwszy rzut oka zdają się nic nie przekazywać, zatrzymaj się i zastanów. Czy na pewno taki a nie inny kształt gitary czy samochodu, nic nie symbolizuje? Możesz również badać litery, jakie znajdują się na kartkach tej książki.

Kolejne ćwiczenie polega na narysowaniu na kartce papieru (lub na komputerze): koła, kwadratu, trójkąta, owalu, rombu. Popatrz na nie bardzo dokładnie, a następnie zamknij oczy i postaraj się je narysować w swojej wyobraźni. Pomocne może być przypomnienie sobie procesu rysowania na papierze. Nie przejmuj się, jeśli ta wizualizacja nie wychodzi ci za pierwszym razem. Po prostu otwórz oczy i znowu dokładnie zbadaj kształty.
Jeśli masz czas, możesz powtarzać to ćwiczenie tak długo jak tylko chcesz. Gdy opanujesz podstawowe figury, zacznij rysować inne kształty: bardziej abstrakcyjne i wymyślne. Następnie wizualizuj je w głowie.

Teraz zacznij wizualizować poszczególne przedmioty, które znasz z życia codziennego. Najlepiej, jeśli to będą jakieś przedmioty, które bardzo dobrze znasz. Mogą to być widelec, łyżka, piłka, twoje MP3, telefon lub monitor. Wizualizuj dany przedmiot. Zauważ w umyśle wszystkie linie, krzywe, proste. Zwróć również uwagę na wielkość danego przedmiotu oraz jego grubość. Skup się na szczegółach oraz na całości przedmiotu. Porównuj także różne elementy danego przedmiotu.

Jeśli nie potrafisz wyobrazić sobie żadnego przedmiotu, po prostu rozejrzyj się po pomieszczeniu, w którym jesteś i wybierz jeden element, który się w nim znajduje. Następnie dokładnie go zbadaj. Nie ograniczaj się do stwierdzenia, że „to jest zegar i ma okrągłą tarczę”. Wejdź głębiej w jego strukturę. Pooglądaj go z każdej strony. Możesz go opisywać na głos lub w głowie. Zdziwisz się, ile drobnych szczegółów znajdujesz nawet w bardzo niepozornym przedmiocie.

Kolejne ćwiczenie ma pobudzić w tobie zdolność wizualizowania przestrzennego. Podobnie jak w poprzednim ćwiczeniu, zacznij dokładnie obserwować miejsce wokół ciebie, ale tym razem skupiaj się tylko na wielkości danych kształtów oraz ich rozmieszczeniu w przestrzeni.
Zauważaj pozycje wszystkich elementów. Porównaj ich wielkość i ułożenie. Zauważ, w jakie większe mozaiki się układają. Jeśli znajdujesz się w jakimś pomieszczeniu, dobrze będzie, jeśli wyjrzysz przez okno. Zobacz krajobraz, który masz przed oczami. Uświadom sobie swoją pozycję, swoje „współrzędne” względem świata. Możesz zadać sobie pytanie: „Gdzie teraz jestem?”. Następnie zwróć uwagę na wszystko, co widzisz. Skup się na odległościach pomiędzy tobą a resztą elementów składowych „świata”. Zacznij tworzyć też punkty wspólne; dzięki nim będziesz w stanie porównywać różne elementy.

Choć przytoczyłem dość precyzyjne ćwiczenia, to w gruncie rzeczy chodzi o to, żeby uważnie obserwować otaczającą cię rzeczywistość. Dlatego możesz to robić niemal wszędzie i o każdej porze, pamiętając o kilku głównych pytaniach:

Gdzie się znajduje dany przedmiot?

Jak jest on duży?

Co znajduje się bliżej?

Co znajduje się wyżej?

Który przedmiot jest większy, a który mniejszy?

Jakie widzę zależności między przedmiotami?

Węch

Zanim opowiem o dwóch kolejnych zmysłach, pamiętaj, że ćwiczenia, które teraz wykonujesz, są niezbędnym elementem składowym pobudzania wyobraźni i przechodzenia do bardziej sprecyzowanych i nastawionych na konkretny cel ćwiczeń. Dlatego nie zaniedbuj ich, nie traktuj z przymrużeniem oka. Jeśli istnieje taka potrzeba, odłóż książkę na dzień lub dwa i skup się na ćwiczeniu tylko jednego ze zmysłów, koncentrując na nim całą swoją uwagę, aby ze spokojnym sumieniem i radośniejszym nastawieniem (gwarantuję) móc przejść do następnego etapu.

Zapach i smak to następne ważne zmysły, które postaramy się pobudzić, by następnie zacząć je wykorzystywać w procesie świadomej wizualizacji.

Większość rzeczy na tej planecie ma swój specyficzny zapach oraz smak. Ich różnorodność w przyrodzie zdaje się nie mieć granic. Kwiaty, liście, drzewa, owoce, warzywa, zioła, korzenie, olejki, śluzy, płyny.

Jaką rolę pełnią na co dzień? Ogromną, nawet jeśli nie do końca jesteś tego (jeszcze) świadomy. Dany zapach i smak mogą wpływać na fizjologię naszego ciała. Gdy człowiek zrozumiał ten fakt, zaczął to wykorzystywać w przemyśle perfumeryjnym, gastronomii czy lecznictwie. Z pewnością sam używasz jakichś perfum, lubisz, gdy mydło pachnie w łazience i zapewne twój szampon również musi mieć określony zapach. Nie wyobrażasz sobie chyba szamponu o zapachu zepsutego dżemu.

Może kiedyś, idąc ulicą, mijając pewną osobę, poczułeś woń jej perfum i instynktownie się obróciłeś? Naukowcy dowodzą, że człowiek najlepiej zapamiętuje zapachy. To dlatego uczucia, osoby i wspomnienia są z nimi tak związane.

Zauważ, jak działa na ciebie zapach jedzenia. Jak się zachowywałeś, gdy byłeś głodny, a w powietrzu unosił się zapach ulubionej potrawy?

Chwilę temu pisałem o tym, że w przyrodzie istnieje wiele zapachów. Oczywiście odgrywają przeróżne role. Niekiedy mają przyciągnąć partnera w okresie godowym, a niekiedy odstraszyć przeciwnika, czy wręcz go sparaliżować (nieśmiertelny przykład skunksa).

Człowiek również wykorzystał ten mechanizm, tworząc gazy dławiące oraz różnego rodzaju preparaty mające za zadanie odstraszać nieproszonych gości (na przykład na polach z uprawami).

Świat smaków jest nierozerwalnie związany ze światem zapachów. Próbowałeś kiedyś zjeść ulubione ciastko, zatykając jednocześnie nos? Gwarantuję, że nie będzie to to samo przeżycie. Kiedy następnym razem będziesz próbował swojej ulubionej potrawy, zwróć uwagę, z jakich smaków się składa. Może jest lekko słodka lub delikatnie kwaśna? Czy zastanawiałeś się kiedyś, czy masz jakieś ulubione smaki? Z pewnością był czas, kiedy coś bardzo ci smakowało, a teraz już za tym nie przepadasz. Może zauważyłeś, że duża część preferencji smakowych zdaje się być w pewien sposób powiązanych z dzieciństwem, a w miarę dorastania zmienia się (wielu ludzi przyznaje, że będąc dziećmi, wolało kisiel od budyniu, co odwróciło się, gdy dorośli. Podobnie było, jeśli chodzi o pomidory, będące zmorą niejednego szkraba — rzadko zdarza się, aby ktoś czuł do nich aż taką niechęć, gdy osiągnął wiek dorosłości). Jak sądzisz, z czym jest to związane?

Niektóre smaki mają na ciebie bardzo mocny emocjonalny wpływ. Może masz jakąś potrawę, którą mógłbyś jeść do woli, a gdy ją jesz, aż chciałoby się powiedzieć: „Niebo w gębie”. Może jest również potrawa, której nie cierpisz. Sama myśl o jej smaku przyprawia cię o ból głowy.

No dobrze, ale dość teorii, przejdźmy do ćwiczeń.

Co uzyskasz, wykonując te ćwiczenia:

Staniesz się wrażliwszym smakoszem, docenisz wiele nowych smaków.

Gotując, łatwiej będzie ci doprawić potrawę, tak aby odpowiadała twoim gustom kulinarnym.

Uświadomisz sobie, które zapachy mają wpływ na twoje emocje i dlaczego.

Wcześniej niż inni będziesz dostrzegał zapachy pojawiające się wokół.

Na początku poczuj zapachy, które są wokół ciebie. Może gdy siedzisz, nic nie czujesz. Jeśli tak jest, to po prostu weź jakiś przedmiot i powąchaj go. Zacznij od zwykłej kartki papieru, ubrania lub wazonu. Zauważaj wszystkie szczegóły związane z danym zapachem. Zadaj sobie pytania takie jak:

Jaki zapach czuję?

Jak intensywny jest ten zapach?

Z czym kojarzy mi się ten zapach?

Oczywiście jeśli ktoś jest w pobliżu i nie wie, jakie praktyki wykonujesz, to albo zostaw sobie to ćwiczenie na później, albo zrób je bardzo dyskretnie. Ważne, abyś czuł się na tyle swobodnie, żeby wykonać to ćwiczenie rzetelnie.

Polecam zrobić je w kuchni. Otwórz swoją lodówkę, wyjmij z niej kilka produktów i powąchaj. Poczuj dokładnie intensywność danego zapachu. W czasie wąchania możesz zamknąć oczy. W tym wypadku węch jest najważniejszym zmysłem. Uświadom sobie również, że wąchając różne produkty, twoje ciało może uruchomić funkcje związane z przygotowaniem procesu przyjęcia pożywienia. Po prostu twoje ślinianki zaczną wydzielać ślinę, a żołądek kwasy trawienne.

Jednak w momencie kiedy uświadomisz sobie ten proces i zachowasz dystans do niego, on ustanie. Oczywiście jeśli naprawdę jesteś głodny, skorzystaj z okazji i zjedz coś, badając tym razem smak.

Następnym świetnym miejscem do ćwiczeń zmysłu zapachu jest twoja łazienka. Skieruj swoją uwagę na zapach perfum, mydeł, kosmetyków, szamponów. Oczywiście nie wpychaj nosa tam gdzie nie trzeba. Nie jest konieczne wąchanie Domestosa.

Postaraj się doświadczyć jak największej liczby szczegółów związanych z każdym zapachem. Porównuj je. Jeśli chcesz, to możesz wrócić do zapachu, który najbardziej ci się spodobał. Oczywiście cały czas bądź świadom reakcji swojego ciała. Zwróć również baczną uwagę na to, jak reaguje twoja wyobraźnia. Zapach przypomina ci o jakimś miejscu lub osobie? Poczuj emocje: gdzie się pojawiają, w jaki sposób rozchodzą po ciele.

Polecam również wyjście na świeże powietrze. Możesz iść do lasu lub do parku. Jeśli czujesz się komfortowo, powąchaj liście lub kwiaty rosnące na łące. Gdy nie masz takiej możliwości, ponieważ mieszkasz w bardzo zatłoczonym miejscu daleko od parków, świetnym rozwiązaniem jest pójście do kwiaciarni. Tam możesz wąchać kwiaty tak długo jak masz ochotę. Baw się i szukaj nowych sposobności do doskonalenia siebie, pamiętaj — każda przeszkoda może pomóc ci coś zrozumieć oraz nauczyć czegoś wyjątkowego.

Bo każdy, nawet najmniejszy orzech do zgryzienia

Aby okazał się pestką, jest kwestią do przemyślenia.

A więc pomóż sobie, rusz głową, zamiast stawać na głowie.

Paktofonika

Pamiętaj, że nie to, co możesz zrobić, ale to, co zrobisz, zmieni twoje życie. Baw się procesem. Ale bądź również w pełni świadom tego, co dzieje się w twojej wyobraźni i w ciele. Jak się przekonasz, ciało i umysł stanowią nierozerwalną całość. Wpływając na umysł, będziesz mógł wpływać na ciało i na odwrót. Każde z tych ćwiczeń może dać ci wielkie możliwości rozwoju. Pamiętaj również, żebyś robił je jak najlepiej. Możesz je zrobić raz, ale bardzo dokładnie. Nie dawaj sobie szans na kilka prób. Po prostu zrób to.

Teraz spróbujesz sam stworzyć zapach w głowie. Tak, to jest możliwe! Zwróć uwagę, że dość często tworzymy zapachy w naszej wyobraźni. Zamknij oczy i zacznij sobie przypominać jakieś zapachy z przeszłości. Może to być woń perfum lub zapach pomieszczenia, w którym się kiedyś znajdowałeś. Przywołaj zapach nowej książki lub opakowania prezentu, który dostałeś na urodziny. Przypomnij sobie czas świąt lub jakąś uroczystość. Z pewnością wtedy byłeś otoczony mnóstwem zapachów. Ktoś coś gotował, ktoś użył perfum. Możesz przypomnieć sobie zapach skoszonej trawy, zapach słomy lub świeżość powietrza po burzy.

Nie ograniczaj się. Jeśli ciężko ci od razu wyobrazić sobie jakiś zapach, zacznij od innych zmysłów. Możesz wyobrazić sobie owoc, który bardzo lubisz, a następnie powąchać go w wyobraźni.

Kolejnym sposobem jest przywołanie w pamięci sytuacji i obrazu pomieszczeń, w którym się znajdowałeś, gdy czułeś dany zapach. Możesz pomyśleć o sklepie lub kwiaciarni. Przypomnij sobie swoje emocje i myśli. Może któryś zapach był dla ciebie szczególnie interesujący?

Możesz także przywołać hipotetyczną sytuację, gdzie znajdujesz się w komisji sprawdzającej zapachy perfum. Wyobrażaj sobie bardzo szczegółowo cały proces weryfikacji. Wizualizuj, jak wąchasz poszczególne probówki, następnie oceniasz ich zapach w takich kategoriach jak: intensywność, słodkość, ostrość, elegancja.

Możesz wyobrazić sobie, że jesteś smakoszem win i masz je oceniać tylko po zapachu. Zwizualizuj ze szczegółami proces delikatnego wąchania każdego z trunków i, podobnie jak z perfumami, oceniaj każdy zapach. Baw się procesem. Im swobodniej będziesz do tego podchodził, tym lepiej.

Spróbuj powąchać jakiś kosmetyk lub potrawę, zapoznaj się z zapachem bardzo dokładnie, określ jego cechy, a kiedy całkiem umknie on z twoich nozdrzy, odtwarzaj go sobie w głowie.

Teraz zacznij przypominać sobie momenty kiedy czułeś zapachy, które ci się nie podobały, a wręcz obrzydzały. Może to być zapach potu, fekaliów lub jakichś substancji chemicznych.

Wizualizuj sobie moment, gdy byłeś otoczony przez takie zapachy. Zwróć uwagę, że nadal mogą one wpływać na twoje życie. Ludzki organizm unika zapachów, które mogą być dla niego szkodliwe. Reakcją twojego ciała jest wtedy spięcie oraz spłycenie oddechu. Jednak uświadom sobie, że w obecnej chwili tylko wyobrażasz sobie te zapachy. Nie ma ich w twojej rzeczywistości, więc reakcja ciała jest zupełnie niepotrzebna. Gdy takowa się pojawi, uświadom ją sobie i zrozum, czego jest wynikiem.

Cel tego ćwiczenia jest podobny do poprzednich. Warto operować zarówno zapachami, które uwielbiamy, jak również tymi, które unikamy. Przyda nam się to później na przykład podczas pracy z wizualizacjami motywacyjnymi.

Smak

W czasie następnego posiłku pamiętaj, by dokładnie poczuć smak jedzenia i picia. Niezwykle pomocne w wykonaniu tego ćwiczenia są pytania. Przydadzą ci się, gdy będziesz naprawdę głodny. W takim stanie będziesz chciał zjeść bardzo szybko swój posiłek, a przez to całkowicie zapomnieć o praktyce. Jeśli zadasz sobie pytania, bez problemu skupisz się na smaku. W czasie jedzenia ćwicz również zmysł węchu. Wąchaj jedzenie i napoje. Pamiętaj, żebyś jadł bardzo powoli, dokładnie przeżuwając każdy kęs. Uświadom sobie wszystkie smaki, które czujesz. Zadaj sobie pytanie o ich intensywność. Zastanów się, czy czujesz coś słodkiego, gorzkiego czy kwaśnego.

Następne przywołaj sytuację, gdy jadłeś lub piłeś coś wyjątkowo smacznego. Jeśli nie potrafisz sobie przypomnieć smaku, skup się na pozostałych zmysłach. Zobacz, co wtedy widziałeś; usłysz, co wtedy słyszałeś. Przywołuj zapach tamtej potrawy.

Ćwicz również tworzenie zapachów podstawowych potraw i napojów. Może to być smak chleba, herbaty, kawy, masła, keczupu, musztardy, soku, pomidora czy banana.

Teraz możesz sobie wyobrazić swój ulubiony posiłek i zjeść go w swojej wyobraźni. Podobnie jak z pracą ze zmysłem węchu, zwróć uwagę na reakcje ciała. Czy twoje ślinianki zaczęły działać? A może poczułeś coś w żołądku? Uświadom sobie źródło tych reakcji. Oczywiście możesz również iść coś zjeść, ale przed tym upewnij się, że twój głód nie jest spowodowany działaniem wyobraźni. Zauważ, że jest naturalny wtedy, gdy nie powoduje spięcia. To my go kontrolujemy, a nie on nas. Gdy chce nam się pić, po prostu pijemy wodę. Gdy chcemy jeść, po prostu spokojnie jemy.

Teraz przyszedł czas na wizualizacje smaków, których bardzo nie lubimy. Niektórzy nie lubią gorzkiego smaku, jeszcze inni kwaśnego. Są osoby, które tolerują wszystkie smaki do pewnego stopnia intensywności.

Przypomnij sobie jakieś danie, które jadłeś, i które uznałeś za szczególnie niedobre. Dokładnie przywołaj swoje odczucia i smak samej potrawy. Pamiętaj o zachowaniu pełnej świadomości. Wiedz, że ta wizualizacja odbywa się tylko w twojej głowie, możesz ją przerwać, kiedy tylko chcesz.

Dotyk

W tym rozdziale skoncentrujemy się na niezwykle ważnym zmyśle w tworzeniu wizualizacji, mianowicie dotyku. Dlaczego stwierdziłem, że ten zmysł jest bardzo ważny? Powód jest bardzo prosty. Wielu ludzi uważa, że tylko to, czego mogą dotknąć, jest prawdziwe. Mamy wręcz wkodowany system, który zmusza nas do sprawdzania dotykiem realności przedmiotów. Robiliśmy to szczególnie często, gdy byliśmy dziećmi. Wyciągaliśmy malutkie rączki przed siebie, żeby dotknąć przedmiotów, które znajdowały się w zasięgu naszego wzroku.

Zwróć uwagę na przesłanki pojawiające się w Biblii, wskazujące na znaczenie zmysłu dotyku. Niekiedy mówi się: „Pozwól mi tego dotknąć, bym sprawdził, czy to jest prawdziwe”.

Mózg ludzki nadał zmysłowi dotyku wartość określania, czy coś jest rzeczywiste. To znaczy, że jeśli coś ma trwałą konsystencję, można tego dotknąć, a to się nie rozleci albo nie zniknie, to wtedy dany przedmiot jest w naszym przekonaniu prawdziwy i trwały. Ma to duży sens praktyczny.

Ale jaki to ma związek z twoimi wizualizacjami? Wręcz oczywisty: im lepiej będziesz „odczuwał” w swoich wizualizacjach, tym staną się dla ciebie bardziej rzeczywiste, a przez to wpłyną na twój umysł w zaskakujący sposób. Twój mózg uzna, że cel, który sobie stawiasz, jest bardzo realny, a wręcz namacalny. Oczywiście twoje emocje podążą za taką wizją. Podejmiesz działania, które będą cię przybliżały do osiągnięcia zaplanowanego rezultatu.

Czy wiesz, że sportowcy przed zawodami wyobrażają sobie ze szczegółami, jak podnoszą puchar lub złoty medal? Dokładnie starają się sobie wizualizować nie tylko wiwaty i oklaski, ale również ciężar złotego krążka. Dotykają go w swojej wyobraźni. Ich mózg przyjmuje ten cel za bardzo rzeczywisty. I jak już poprzednio wspominałem, za taką wizją podążają emocje, które wpływają na działania. Sportowiec jest teraz w stanie wykorzystać cały swój potencjał, a nawet dać z siebie więcej, niż wydawało mu się możliwe wcześniej.

Zacznijmy teraz ćwiczenia. Będą one oczywiście bardzo proste, zachęcam cię do wykonywania każdego z nich. Tylko w ten sposób zaobserwujesz prawdziwe korzyści.

Jak zwykle zaczniemy od pobudzenia danego zmysłu, by następnie przejść do wykorzystywania go w swojej wyobraźni.

Co uzyskasz, wykonując te ćwiczenia:

Uwiarygodnisz swoje wizualizacje — staną się prawdziwsze dla twojego umysłu, a to ułatwi osiągnięcie zamierzonego celu.

Staniesz się wrażliwszy na dotyk — nie tylko sam będziesz odczuwał więcej, ale zrozumiesz, jak inni mogą reagować na dotyk.

Poczuj dokładnie swoje ciało, zadaj sobie pytania takie jak:

Co robię?

W jakiej pozycji znajduje się moje ciało?

Czego dotykają poszczególne części mojego ciała?

Jakie uczucia mi towarzyszą?

Gdy to zrobisz, zacznij myśleć o swoim ciele od wewnątrz. Uświadom sobie pozycje swoich rąk, zacznij czuć ich ciepło, możesz zacząć odczuwać nawet ich puls. Następnie poruszaj delikatnie palcami, po czym zacznij zaciskać dłoń w pięść, by następnie ją całkowicie otworzyć.

Teraz uświadom sobie położenie swoich stóp i postąp tak jak z rękoma.

Teraz poczuj całe swoje ciało od środka. Swoją klatkę piersiową, swój brzuch. Nie wkładaj w to ćwiczenie żadnego wysiłku. Zachowaj swobodę. Pomyśl, że jesteś odkrywcą swojego ciała lub badasz je w jakimś ważnym celu. Ten niezwykle istotny eksperyment wymaga od ciebie uświadomienia sobie żywotności całego ciała.

Gdy zrobisz tę krótką rozgrzewkę, zrozum, że tak naprawdę cały czas coś czujesz. Teraz używasz zmysłu dotyku, gdy trzymasz tę książkę lub używasz myszki, żeby przewijać strony. Na chwilę skup się tylko na tym jednym zmyśle. Możesz zacząć dotykać przedmiotów, które znajdują się blisko ciebie. Poczuj dokładnie ich powierzchnie.

Zadaj sobie pytania takie jak:

Czy to, czego dotykam, jest śliskie, chropowate, matowe?

Czy dany przedmiot jest giętki czy twardy?

Czy mogę go modelować, czy raczej opiera się moim ingerencjom?

Tym razem skup się bardzo dokładnie na cieple twojego ciała. Zbadaj każdą jego część pod kątem temperatury. Zauważ, jak różni się w zależności od części ciała.

Zwróć również uwagę, że w tym momencie temperatura poszczególnych części twojego ciała może się różnić, na przykład twoje stopy mogą być zimniejsze od twoich rąk. Uświadom sobie również, że możesz wpływać na temperaturę swojego ciała i tak naprawdę robisz to cały czas. Dzieje się to z pomocą twojej wyobraźni i odpowiedniego sposobu jej wykorzystania. Gdy na przykład twoje ręce są zimne, a w tym samym czasie się pocą, najlepszym rozwiązaniem jest po prostu uświadomienie sobie, dlaczego tak się dzieje. Sytuacja jest zapewne dla ciebie stresująca, zatem twój mózg wysyła sygnały, że należy się jak najszybciej wydostać z tego miejsca. Twoje dolne kończyny otrzymują wiadomości motywujące je do ucieczki. Ludzie, którzy tego doświadczyli, często mówią: „Chciałem stamtąd uciec”. Jednak mało osób zdaje sobie sprawę, że tak naprawdę mózg wysyła realne sygnały do swojego ciała, a dokładnie do mięśni swoich nóg. Cała energia kumuluje się w dolnych partiach ciała. Krew w dużym stopniu odpływa do nóg — bo przecież one potrzebują najwięcej energii podczas ucieczki. Twoje ręce stają się zimne, a stres powoduje ich pocenie.
Na dodatek powstaje konflikt pomiędzy tym, co powstaje w twojej głowie, a twoimi odruchami oraz emocjami.

O tych zależnościach oraz o wpływie wyobraźni na ludzkie ciało będę pisał obszerniej w rozdziale o relaksacji.

Zwróć uwagę, jak wiele różnych materiałów cię otacza. Gdy już zbadasz dokładnie przedmioty, które znajdują się blisko ciebie, możesz wstać i dotknąć czegoś innego. Zauważ, że podczas poruszania twoje stopy dotykają różnych nawierzchni. Możesz iść po dywanie, po płytkach, po drewnie. Zacznij zwracać na to uwagę.

Teraz zacznij wyobrażać sobie różne powierzchnie. Poczuj pod stopami chropowatość kostki brukowej, ciepło piasku na plaży, kamyk pomiędzy palcami.

Weź dowolny przedmiot, może to być ołówek, szmatka, myszka od twojego komputera. Cokolwiek.

Dokładnie go zbadaj za pomocą zmysłu dotyku, poczuj jego powierzchnię oraz giętkość. Po prostu pobaw się nim, zachowując świadomość zmysłu dotyku.

Teraz odłóż ten przedmiot w takim miejscu, żebyś mógł swobodnie na niego patrzeć. Tym razem, nie używając rąk, jeszcze raz zacznij go dokładnie badać. Patrząc na niego, pomyśl tylko o jego powierzchni i giętkości. Jeśli chcesz, możesz wizualizować, że sięgasz po ten przedmiot i badasz go zmysłem dotyku przy pomocy wyobrażonych rąk.

Gdy zrobisz to ćwiczenie, zamknij oczy i powtórz je w swojej wyobraźni. Nieraz pewnie, trzymając w ręce jakąś przyjemną w dotyku rzecz, bezwiednie przesuwałeś po niej ręką, przekładałeś z jednej dłoni do drugiej. Zrób to samo, tym razem w wyobraźni i z pełną świadomością. Wizualizuj przedmiot w swojej głowie, dotknij go. Poczuj go jak najbardziej dokładnie.

Znajdując się tam, gdzie jesteś, wewnętrznym zmysłem dotyku uświadamiaj sobie, jaką powierzchnię oraz giętkość mają wszystkie przedmioty znajdujące się wokół ciebie. Gdy widzisz okno, dotknij go w swojej wyobraźni, poczuj gładkość. Następnie przejdź do badania innego przedmiotu, może być nim na przykład wazon. Również dotknij go w swojej wyobraźni, poczuj przykładowo jego chropowatą powierzchnię. Jeśli chcesz, możesz zobaczyć dany przedmiot, a następnie zamknąć oczy, wizualizować go dokładnie, a wtedy włączyć do tego wyobrażenia zmysł dotyku. Eksperymentuj i baw się procesem. Rzecz w tym, aby oswoić swój umysł ze świadomym wizualizowaniem. Pamiętaj, że im swobodniejszy będziesz podczas wykonywania tych ćwiczeń, tym lepiej.

Zacznij badać przedmioty znajdujące się wokół ciebie pod kątem ich temperatury. Już w poprzednim podrozdziale poświęconym zmysłowi dotyku mogłeś być w dużym stopniu świadomy temperatury danych przedmiotów. Teraz postaraj się jeszcze dokładniej badać je pod kątem ich ciepła. Zwróć również uwagę na to, że prawie każdy z nich ma nieco inną temperaturę lub sprawia takie wrażenie. Poczuj również temperaturę wokół siebie. Teraz tylko patrząc na otoczenie, postaraj się wyczuwać temperaturę poszczególnych powierzchni. Nie musisz zamykać oczu. Po prostu doświadcz, czy coś jest ciepłe, czy zimne.

Następnie zrób to samo, tym razem z zamkniętymi oczami.

Zwróć również uwagę na temperaturę tego, co jesz i pijesz. Później w czasie wizualizowania sobie na przykład tego, że siedzisz gdzieś na hawajskiej plaży, bez problemu będziesz mógł zarówno dodać smak, jak i odczucie zimnego orzeźwienia po wypiciu ulubionego trunku.

Ćwiczenia na przedmiotach

Gdy już uruchomiliśmy wszystkie zmysły oraz odczucia związane z temperaturą oraz potrafimy wizualizować wszystkie te elementy, postarajmy się złączyć to wszystko w całość.

Opis w wyobraźni danego przedmiotu. Weź do ręki jakiś przedmiot. Może to być wazon, długopis, zegarek, posążek. Tak naprawdę może to być cokolwiek. Teraz zacznij go dokładnie badać. Każdy kąt, każdy skrawek. Określ jego wielkość. Poczuj ciężar. Uaktywnij wszystkie zmysły. Oczywiście możesz zadawać pytania. Mam nadzieję, że już rozumiesz sens ich stawiania.

Możesz opisywać na głos dany przedmiot. Skup się na jak najdrobniejszych szczegółach. Dostrzegaj każde zagłębienie. Każdą barwę. Poruszaj tym przedmiotem. Postaraj się, żeby wydał jakiś dźwięk. Oddalaj go i przybliżaj. Poczuj jego temperaturę.

Możesz być zaskoczony, jak długo jesteś w stanie opisywać zwykły ołówek lub mały wisiorek.

Następnie zamknij oczy i wyobraź sobie dokładnie ten przedmiot. Postaraj się sobie przypomnieć wszystkie szczegóły. Oczywiście pamiętaj o wykorzystaniu każdego zmysłu. Baw się tym przedmiotem w swojej wyobraźni.

Teraz weź jakiś inny przedmiot. Ustaw go metr od siebie. Tym razem zacznij go opisywać bez dotykania. Odczuj jego ciężar. Zauważ jego kolor. Pomyśl, jaki dźwięk by wydawał, gdyby rzucić nim o ścianę. Pomyśl, jak pachnie. Wyobraź sobie jego smak. Ponownie wykorzystaj wszystkie zmysły.

Następnie, podobnie jak w poprzednim ćwiczeniu, zamknij oczy i wyobraź sobie jak najdokładniej ten przedmiot.

Jeśli wyobrażanie sprawia ci trudności, wróć do początkowej fazy tego ćwiczenia. Ponownie badaj dany przedmiot. Poczuj go całym sobą.

Technika zdjęć

Pomyśl, że twój mózg jest aparatem fotograficznym. Zacznij robić nim zdjęcia. Zamknij oczy, przekręć głowę o 90 stopni w prawo, a teraz szybko otwórz i zamknij oczy. Jakie zdjęcie zrobiłeś? Co na nim się znajduje? Jeśli czytasz tę książkę w swoim pokoju, to z pewnością znasz to miejsce i możesz wizualizować znajdujące się w nim przedmioty. Jednak taki sposób wizualizacji dotyczył poprzedniego ćwiczenia. Teraz postaraj się zrobić unikatowe zdjęcie. Odchylaj głowę pod różnym kątem i w różny sposób. Postaraj się zrobić zdjęcie, a następnie dokładnie je zbadać w wyobraźni. Zacznij je analizować w taki sam sposób, w jaki poprzednio analizowałeś swój pokój. Tym razem jednak tylko w wyobraźni. Oczywiście wykorzystuj wszystkie zmysły. Skup się na szczegółach. Wejdź w to zdjęcie. Dotykaj i odczuwaj. Zacznij się nim bawić, oddalaj i przybliżaj.

Cytryna

Zamknij oczy i wyobraź sobie cytrynę. Dzięki wyobrażaniu sobie tego owocu można uaktywnić wiele zmysłów.

Zobacz ją bardzo dokładnie, wizualizuj intensywny żółty kolor, zbadaj jej lekko chropowatą powierzchnię. Poczuj giętkość tego owocu. Wyobraź sobie rękę, która go lekko gniecie. Poczuj jego temperaturę. Może to być cytryna dopiero wyciągnięta z lodówki lub chwilę temu zerwana z drzewa stojącego z pełnym słońcu. Powąchaj ją.

Teraz wyobraź sobie, że bierzesz nóż i przekrawasz ją na pół, odczuwając cały proces krojenia. Jeszcze raz skup się na zapachu. Teraz poliż środek cytryny, poczuj dokładnie kwaśny smak. Poświęć kilka chwil na obserwowanie reakcji swojego ciała na samą myśl o smaku cytryny.

Dynamika wokół ciebie

Ruch jest nieodłączną częścią ludzkiego życia. Mówi się, że w przyrodzie wszystko się zmienia. Naukowcy dowodzą, że nawet w kamieniu są miliardy atomów, które są w ciągłym ruchu. Filozofowie już w starożytności stwierdzili, że wszystko jest zmienne i nie sposób wejść dwa razy do tej samej rzeki.
Zauważ również, jaki wpływ na funkcjonowanie naszego mózgu mają ruch i dynamika. Większość osób uznaje to, co nie ma wyżej wymienionych cech, za nudne i nieciekawe. Faktem jest również, że lepiej zapamiętujemy zdarzenia, w których coś się działo. Zacznij szukać takich sytuacji w swoim życiu. Na pewno bardziej zapadły ci w pamięć te dynamiczne, bo po prostu połączyłeś z nimi więcej uczuć. Podobnie jest z wizualizacjami. Jeśli dodasz do nich elementy ruchu, będę bardziej wpływać na ciebie i twoje życie.

Teraz przedstawię proste ćwiczenia, dzięki którym wprowadzisz dynamikę do swoich wizualizacji.

Żeby dobrze wykonać to ćwiczenie, możesz włączyć sobie jakiś film lub, jeśli jesteś w miejscu, skąd widać, jak jeżdżą samochody lub poruszają się osoby, po prostu skup się na ruchu wokół siebie.

Zacznij uzmysławiać sobie szybkość i sposób poruszania się przedmiotów — po prostu je obserwuj. Skup się również na zależnościach między poszczególnymi ruchami. Samochody jadą z podobną prędkością. Ludzie idą w tym samym kierunku.

Podobne ćwiczenie możesz zastosować w czasie oglądania jakiegokolwiek sportu z użyciem piłki. Postaraj się dokładnie dostrzec kierunek, tor i prędkość, z jaką się ona porusza. Skieruj uwagę na zachowanie zawodników. Którzy biegną w stronę piłki, a którzy się oddalają? Kto biega najszybciej? Gdy oglądasz jakiś film, uświadom sobie, że tak naprawdę każda scena składa się z wielu klatek, kamera nieustannie się porusza (przynajmniej najczęściej tak jest). Ciągle ktoś lub coś zmienia położenie. Dynamika oraz ruch są obecne wszędzie.

Nawet teraz, gdy siedzisz sobie spokojnie, czytając tę książkę, zauważ, ile rzeczy dzieje się wokół ciebie. Możesz zwrócić uwagę na poruszające się na niebie chmury, jakiś ptak lata na zewnątrz, wiatr lekko porusza liśćmi drzew… Uświadom sobie, że i ty co jakiś czas wykonujesz pewne ruchy.

Gdy pójdziesz do centrum handlowego w środku dnia, a najlepiej w weekend albo przed świętami, zobaczysz setki ruszających się osób właśnie wykonujących niezliczoną ilość ruchów. Postaraj się zobaczyć zarówno ogół tego zjawiska, jak i jego szczegóły.

Koncepcja kolejnego ćwiczenia polega na wizualizacji w zwolnionym tempie. Do niego polecam użycie piłeczki. Odpowiednia będzie też tak zwana zośka. Możesz użyć jakiegoś długopisu. Nie polecam jajek, chyba że chcesz mieć niezbyt jadalną jajecznicę na dywanie.

Podrzuć wybrany przedmiot do góry. Powtórz tę czynność kilka razy. Postaraj się rzucać z podobną siłą i pod podobnym kątem. Pamiętaj, by uważnie śledzić ruch przedmiotu. Następnie zamknij oczy i wyobraź sobie dokładnie to, co się działo przed chwilą. Postaraj się wizualizować, jak w zwolnionym tempie przedmiot wylatuje z twojej ręki, unosi się do góry, wyobraź sobie najmniejsze ruchy. Zapamiętaj to, co zaobserwowałeś poprzednio. Wyobraź sobie moment zatrzymania przedmiotu w najwyższym punkcie. Zatrzymaj go tam na chwilę. Następnie wyobrażaj sobie powolny proces spadania.

Teraz otwórz oczy i znowu zacznij podrzucać wybrany przez ciebie przedmiot. Może wydać ci się, że teraz porusza się trochę wolniej. Tak naprawdę jest to tylko złudzenie. To twój mózg dostrzega więcej zdarzeń związanych z ruchem podrzucanego przedmiotu.

Ludzie niekiedy opisują sytuacje, w których czas zwolnił. Może ty też miałeś taki moment w swoim życiu. To nie czas zwolnił, to twój mózg lepiej pracował. Chaos mentalny ucichł, a ty stałeś się świadomym obserwatorem obecnej chwili.

Tak naprawdę wszystkie powyższe ćwiczenia miały za zadanie z jednej strony rozwinąć: twoją świadomość zmysłową, a z drugiej do perfekcji umiejętność wizualizowania uwzględniającego wszystkie zmysły. Te dwa elementy są ze sobą nierozerwalnie powiązane.

Głęboko wierzę, że odniosłeś małe zwycięstwa, wykonując każde z powyższych ćwiczeń.

Jeszcze raz zachęcam cię do odnajdywania zależności między poszczególnymi elementami twojego życia. Postaraj się doszukać się głębszego i szerszego znaczenia w wykonywaniu ćwiczeń wizualizacyjnych, poza tymi, które przedstawiam.

Patrz na każde działanie w odniesieniu do czegoś, co jest ważne w twoim życiu. Co się zmieniło? Z czego jesteś zadowolony? Co ci sprawiało najwięcej przyjemności? Pamiętaj, że jeśli potrafiłeś być bardzo spostrzegawczy, opanowany i skupiony w jednej chwili, to jesteś w stanie utrzymać to przez cały czas.

Praktyka, praktyka, praktyka.

Jeśli na przykład twoim celem jest osiągnięcie sukcesu sportowego, wykorzystanie potęgi twojej wyobraźni może być dla ciebie przełomowym odkryciem. Na pewno słyszałeś o sportowcach, którzy poświęcają dziesiątki godzin tylko na ćwiczenie w wyobraźni. W wywiadach i w biografiach najwięksi sportowcy mówią o czasie spędzonym na wyobrażaniu sobie sukcesu ze szczegółami. Opisują, jak wchodzili na najwyższy stopień podium i wznosili złoty medal w geście zwycięstwa.

Na pewno już zauważyłeś, że kreatywność i sposób działania są bardzo ważne, by stworzyć coś wyjątkowego. Istnieje teoria mówiąca o tym, że jeśli chcesz odnieść wielki sukces w biznesie, musisz skupić się na rozwiązywaniu problemów innych ludzi. Wyobraźnia jest narzędziem, dzięki któremu nowe sposoby radzenia sobie z problemami będą pojawiać się w twojej głowie szybciej i łatwiej.

Zwróć uwagę, że dzięki wykonywaniu tych ćwiczeń będziesz potrafił wnieść więcej świadomości we wszystkie procesy umysłowe. Będzie skutkowało to tym, że przestaniesz podlegać swoim wyobrażeniom, a staniesz się ich panem. Będziesz je wykorzystywał. Wniesie to spokój, a jednocześnie energię w twoje życie.

Staniesz się lepszą osobą dla swoich bliskich i bardziej wartościowym partnerem w życiu zawodowym. Twoja zmiana zaczyna się od twojego wnętrza. Wyobraźnia jest wyjątkowym narzędziem, którym możesz zbudować nową, lepszą przyszłość. Daje niezwykłą moc wpływania na ciało i emocje, a co za tym idzie, na działania i osiągnięcia.

DLACZEGO WARTO PRZECZYTAĆ CAŁĄ KSIĄŻKĘ?

"Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza.

Nasza wiedza jest zawsze ograniczona,

podczas gdy wyobraźnią ogarniamy cały świat".

Albert Einstein

Dzięki publikacji, którą trzymasz w ręku, poznasz skuteczne metody udoskonalania i wykorzystywania wyobraźni do osiągania sukcesów.

Czytając "Niewyobrażalny potencjał" Dawida Guta:

uświadomisz sobie siłę własnych myśli;

zrozumiesz, jak działa mózg i jak możesz tę wiedzę wykorzystać, aby zdobywać więcej pieniędzy, zwiększyć swoją efektywność, szybko usprawnić swoje myślenie, a dzięki temu mieć po prostu więcej wolnego czasu;

zyskasz większą świadomość, a odkrycie schematów rządzących twoim zachowaniem na zawsze odmieni to, jak postrzegasz siebie i innych, dając ci większą swobodę w działaniu.

Wyobraźnią jesteśmy obdarzeni niemal naturalnie. Wystarcza kilka ćwiczeń dziennie, aby przekonać się o możliwościach naszego umysłu, o które nigdy byśmy siebie nie podejrzewali. Przekonasz się o tym, czytając tę książkę.

http://wyobraznia.zlotemysli.pl

Polecamy książki Złotych Myśli

Sztuka bycia wielkim

Wallace D. Wattles

Książka ta jest odpowiednia dla mężczyzn i kobiet, starych i młodych, którzy chcą czerpać z życia jak najwięcej, poprzez jak najlepsze wykorzystanie własnych możliwości. Starałem się w prosty i przystępny sposób, bez zbędnych słów, wskazać drogę do zdobycia władzy i wykorzystania potencjału. Książka ta napisana została w taki sposób, że można ją czytać w biegu.

Jestem przekonany, że opisany tutaj system będzie działał i na pewno nie zawiedzie. Wiem również, że życie ludzi, którzy zastosują się do tych metod działania z prawdziwym zaangażowaniem, stanie się wzorem dla innych. Będą dziećmi najlepszych, znajdą swoje miejsce wśród największych tego świata.

Mam nadzieję, że Ty, który czytasz tę książkę, będziesz jednym z nich. Samo czytanie książek nie jest w stanie ukształtować wspaniałej osobowości. Nic oprócz myślenia nie może uczynić Cię genialnym, dlatego myśl, Myśl, MYŚL!

Każdy może stać się Wielki.

Istnieje źródło władzy w każdym człowieku. Poprzez mądre wykorzystanie oraz ukierunkowanie tego źródła człowiek może doskonalić swoje zdolności umysłowe. Posiada on bowiem wrodzoną siłę, dzięki której może rozwijać się w którymkolwiek kierunku zapragnie, a możliwości jego rozwoju są nieograniczone.

Żaden człowiek nie osiągnął jeszcze tak wiele w jakiejkolwiek dziedzinie, żeby ktoś inny nie mógł osiągnąć jeszcze więcej. Możliwości tkwią w Podstawowej Substancji, z której stworzony jest człowiek.

Wallace D. Wattles

Książkę zamówisz na stronie wydawnictwa Złote Myśli:

http://sztuka-bycia-wielkim.zlotemysli.pl

Klucz do podświadomości

Paula Świątek

Ludzie szukają sposobów, dzięki którym mogą zyskać większą perspektywę, uwolnić się od ograniczających przekonań, znaleźć sposób na wykorzystanie swojego wewnętrznego potencjału. Jest wiele dróg, które prowadzą do samorozwoju. Paula Świątek pisze o podświadomości, zwracając się przede wszystkim do ludzi, którzy rozpoczynają pracę z tym tematem.

Gdybym miała podsumować ideę, którą chcę przekazać, brzmiałaby ona: „Weź sprawy w swoje ręce. Jesteś w pełni odpowiedzialny za swoje życie i możesz zdobyć wszystko. Pokonaj wewnętrzne ograniczenia, nie szukaj przyczyn w świecie zewnętrznym. Świat jest wyłącznie lustrem umysłu”.

Paula Świątek

Myśli wywołują doznania fizyczne. Schematy myślowe przyczyniają się bezpośrednio do stanu naszego zdrowia, wyglądu, kondycji, mają wpływ na postawę, komunikację, samoocenę, działanie, zdolność do podejmowania decyzji i szereg innych czynników, z którymi codziennie mamy do czynienia w kontekście własnej osoby.

Celem pracy z umysłem na poziomie podświadomym jest uświadomienie sobie wzorców myślowych oraz zastąpienie ich takimi, które wspierają realizację świadomie postawionych celów. Czyli wykorzystanie swojego potencjału i umiejętność kreowania rzeczywistości odpowiedniej do naszych potrzeb. Praca nad zmianą utartych wzorców jest konieczna i obowiązkowa dla wszystkich, którzy chcą działać skutecznie i panować nad życiem, a nie — poddawać się okolicznościom i wierzyć w przypadki.

Książkę zamówisz na stronie wydawnictwa Złote Myśli:

http://klucz-do-podswiadomosci.zlotemysli.pl

Wywieranie wpływu na siebie

Arkadiusz Bednarski

Zapraszając Cię do czytania tej książki, chcę przekazać Ci możliwie najbardziej użyteczne i efektywne metody działania, które będziesz mógł wykorzystać w każdym obszarze swojego życia, zarówno osobistego, jak i zawodowego.

Z informacji uzyskanych od czytelników pierwszego wydania: książka wpłynęła pozytywnie na życie zawodowe i osobiste. Udało im się:

awansować, 

otworzyć własne firmy, 

zwiększyć efekty swoich działań w obecnej pracy, 

pozbyć się nałogów,

zadbać o swoją kondycję.

„Złotym cielcem” naszych czasów stało się dążenie do kariery, pojętej jako uzyskanie popularności wraz z dużą ilością pieniędzy na koncie. Ale obierając ten kierunek i nawet uzyskując upragniony cel, wielu ludzi zauważa ze zdziwieniem, że to, co na początku tej drogi postrzegali jako szczęście i spełnienie, teraz, kiedy stało się rzeczywistością, wcale ich nie cieszy. Mozolnie wspinali się po drabinie prowadzącej do ich prywatnego nieba, a kiedy już się w nim znaleźli, okazało się, że przystawili tę drabinę do niewłaściwej ściany. Książka, którą, szanowny Czytelniku, trzymasz właśnie w ręku, pozwala uniknąć takiej pomyłki, prowadzi bowiem uważnie i cierpliwie do poznania swoich prawdziwych potrzeb i predyspozycji.

Zuzanna Celmer, licencjonowany terapeuta

Książkę zamówisz na stronie wydawnictwa Złote Myśli:

http://jak-sie-zmienic.zlotemysli.pl