Edukacja i/a mózg
mózg i/a edukacja

Redakcja naukowa
Mirosław Kowalski, Irena Koszyk, Sławomir Śliwa

Kraków 2016

Spis treści

Wprowadzenie

Część I

Edukácia detí a mládeže s vývinovými poruchami učenia a poruchami správania v Slovenskej Republike Renáta Bernátová

Úvod

Edukácia žiakov a mládeže s vývinovými
poruchami učenia

Edukácia žiakov s vývinovými poruchami učenia na 1. stupni základnej školy

Edukácia žiakov a mládeže s poruchami správania

Štúdium odboru špeciálna pedagogika v Slovenskej republike

Príprava špeciálnych pedagógov na Prešovskej univerzite v Prešove, Pedagogickej fakulte

POČTY ŠTUDUJÚCICH ŠTUDENTOV V ODBORE 1.1.6 ŠPECIÁLNA PEDAGOGIKA

PEDAGOGICKÉ PRAXE V ŠTUDIJNÝCH PROGRAMOCH ODBORU 1.1.6 ŠPECIÁLNA PEDAGOGIKA

Zoznam bibliografických odkazov

Education of children and adolescents with developmental learning disorders and behavioral disorders in Slovak republik

Stymulowanie rozwoju dziecka z wieloczynnikowym uszkodzeniem mózgu za pomocą metody Suzuki Elżbieta Pędraszewska-Iskrzak

Wprowadzenie

Rozpoznanie

Metoda

Wyniki

Podsumowanie

Bibliografia

Stimulating the development of a child with multifactor brain damage based on the method of Suzuki

Część II

Nauczanie programowane lingwistyczne – czy to działa? Wiesław Sikorski

Wprowadzenie

Czym jest NLP?

Wyostrzenie zmysłów

Zmysłowe systemy reprezentacji rzeczywistości

Metoda EMDR

Ruchy gałek ocznych a poznanie

Ruch gałek ocznych, komunikacja i wzajemne zrozumienie

Ruch gałek ocznych a wewnętrzne przetwarzanie i język

Strategia ortograficzna NLP

Kotwiczenie przestrzenne (światło reflektora)

Warunkowanie klasyczne i neurony lustrzane

Wnioski

Bibliografia

TEACHING PROGRAMMABLE NEUROLINGUISTICALLY – OR DOES IT WORK?

PRIMÁRNE VZDELÁVANIE V PROFYLAXII SOCIÁLNO-PATOLOGICKÝCH JAVOV U RÓMSKYCH ŽIAKOV Jozef Liba

Zoznam bibliografických odkazov

Basic education in the prevention of socio-pathological phenomena of Roma pupils

Uczeń scyfryzowany – zagrożenia i ich profilaktyka pedagogiczna Sławomir Kania

Niespójność a normy społeczne

Seksualność w sieci

Przemoc i agresja w sieci

Samotność i samobójstwo w sieci

Odżywianie a internet

Mózg a sieć

Przeciwdziałanie – rzecz o profilaktyce pedagogicznej

Podsumowanie

Bibliografia

THE STUDENT DIGITIZED – THREATS AND THEIR PREVENTION PEDAGOGIC

Środki dydaktyczne pożądane przez cyfrowych tubylców Dariusz Stanuchowski

Wstęp

Metodologia badań własnych

Środki dydaktyczne pożądane przez cyfrowych tubylców w przekroju badań własnych

Zakończenie

Wnioski końcowe dla praktyki pedagogicznej

DIDACTICAL RESOURCES COVETED BY DIGITAL NATIVES

Neuropedagogiczny charakter teorii pięciu umysłów przyszłości Howarda Gardnera Karolina Mateja

Edukacja przyjazna mózgowi a umysły przyszłości

Podwójna siła – umysły dyscyplinarny i syntetyzujący ukierunkowane na rozwój umysłu kreatywnego

Rozwijanie umysłu respektującego poprzez szerzenie postawy szacunku w środowisku szkolnym

Umysł etyczny a podmiotowość w środowisku szkolnym

Bibliografia

NEUROPEDAGOGICAL NATURE OF THE THEORY OF FUTURE’S FIVE MINDS BY HOWARD GARDNER

Co trzeba wiedzieć o zdolnych, utalentowanych. twórczych? Irena Koszyk

Wstęp

Dzieci szczególnie uzdolnione i utalentowane

Cechy charakteryzujące dzieci zdolne

Najczęściej spotykane negatywne cechy niektórych dzieci uzdolnionych

Ogólnoszkolna polityka w sprawie uzdolnionych – propozycje strategii dla szkół

Etapy w budowaniu szkolnej koncepcji pracy z uczniem uzdolnionym

Formy i sposoby kształcenia uczniów uzdolnionych – przykłady działań

Wnioski

Bibliografia

What you need to know about the capable, talented, creative?

Część III

Neurodydaktyka a przygotowanie studentów do wykonywania zawodu nauczyciela Anna Gołębiowska

Bibliografia

NEURODIDACTICS AND PREPARING STUDENTS FOR THE TEACHING PROFESSION

Dobrostan psychiczny w ujęciu hedonistycznym nauczycielek a ich osobowości Kinga Mydlarz

Związki dobrostanu z osobowością

Metodologia badań własnych

Prezentacja wyników

Dyskusja wyników

Zakończenie i postulaty

Bibliografia

The teachers hedonist well-being as personality

Klimat szkoły przyjazny profilaktyce na pierwszym etapie edukacyjnym Sławomir Śliwa

Wstęp

Profilaktyka kreatywna w edukacji wczesnoszkolnej

Zalecenia praktyczne

Bibliografia

School climate friendly prophylaxis for the first stage of education

Strona redakcyjna

Wprowadzenie

Zmiany na świecie zachodzą w coraz szybszym tempie, powszechny dostęp do informacji w internecie, ciągły postęp w wielu dziedzinach nauk – w tym szczególnie w neurobiologii i technologiach cyfrowych – ma przełożenie na funkcjonowanie społeczeństwa, gospodarki i styl komunikacji międzyludzkiej. Colin Rose i Malcolm J. Nicholl podkreślają – „coraz trudniej znaleźć w przeszłości wskazówki na przyszłość”1. Zygmunt Bauman zauważa –

[...] wszystko lub niemal wszystko w naszym świecie zmienia się [...] nasz świat, świat płynnej nowoczesności, nieustannie nas zaskakuje [...]. Musimy być stale przygotowani na zmiany2.

Dynamiczne tempo zmian zmusza całe społeczeństwo, a szczególnie nauczycieli, do ciągłej aktywności, związanej z doskonaleniem umiejętności, korzystania z najnowszych rozwiązań cyfrowych technologii, dostosowania metod i form kształcenia do wymagań współczesności, uwzględniania w realizacji procesu edukacyjnego wyników badań w zakresie psychologii poznawczej, neurobiologii i neurodydaktyki.

Publikowane ostatnio raporty dotyczące polskich nauczycieli podkreślają ich kompetencje przedmiotowe, mniej wiedzę i umiejętności z dziedziny psychologicznej i pedagogicznej3. Oczekiwania wobec edukacji są coraz większe, wzrasta świadomość w społeczeństwie wartości i roli wykształcenia. Rodzice oceniają szkoły nie tylko przez pryzmat efektów mierzalnych (wyniki EWD, olimpiady, konkursy, sprawdziany i egzaminy), lecz także ważne są niemierzalne, np. klimat szkoły, specjalne programy nauki, profilaktyki, terapii, zajęcia rozwijające pasje, zainteresowania oraz talenty uczniów.

Wszyscy uczniowie na każdym etapie edukacyjnym mają swoje szczególne potrzeby dydaktyczno-wychowawcze związane z rozwojem poznawczym, emocjonalnym i społecznym. Istotą edukacji jest mądre sprostanie tym indywidualnym i zespołowym oczekiwaniom, co stanowi bardzo ważne zadanie szkoły i główny wyznacznik jej efektywności.

W ostatnim czasie wzrasta zainteresowanie wśród pedagogów literaturą zagraniczną i polską dotyczącą neurodydaktyki. Coraz częściej problemy dotyczące metod i form pracy sprzyjających mózgom uczniów w procesie edukacji to tematy szkoleń, seminariów, konferencji i studiów podyplomowych. Jednak w neurodydaktyce pojawia się więcej pytań, niż odpowiedzi. Prezentowana publikacja wpisuje się w klimat odpowiedzi, ale też przez wielu autorów zamieszczonych w niej artykułów stawiane są pytania dotyczące ciekawej i jednocześnie złożonej problematyki dotyczącej plastyczności mózgu.

Zasadniczym celem publikacji było przedstawienie wyników badań i dobrych praktyk dotyczących pracy, terapii i rehabilitacji uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych z wykorzystaniem wiedzy na temat plastyczności mózgu.

Publikacja, na którą składa się jedenaście artykułów, została podzielona na trzy zasadnicze części. Pierwsza z nich, złożona z dwóch artykułów – autorstwa Renáty Bernátovej i Elżbiety Pędraszewskiej-Iskrzak – dotyczy teoretycznych założeń i praktycznych działań odnoszących się do diagnozowania i terapii dzieci oraz dorosłych z zaburzeniami w uczeniu się i zachowaniu. Druga część zawiera sześć artykułów, których autorami są: Wiesław Sikorski, Jozef Liba, Sławomir Kania, Dariusz Stanuchowski, Karolina Mateja, Irena Koszyk, i traktuje o uczniu neurotypowym w szkole – metodach i formach wspierania i rozwoju. Trzecia część, z artykułami Anny Gołębiowskiej, Kingi Mydlarz oraz Sławomira Śliwy, dotyczy szkoły i nauczyciela w nowej rzeczywistości edukacyjnej.

Książka nie jest opracowaniem całościowym i wyczerpującym, chociaż podjęte tematy starano się ukazać rzetelnie, zgodnie z naukowymi wymogami. Publikacja jest kolejnym głosem, przyczynkiem w dyskusji nad rolą nurodydaktyki i wiedzy o funkcjonowaniu mózgu w pracy z dziećmi i młodzieżą o określonych trudnościach i dysfunkcjach. Ukazuje, jak ta wiedza służy uczniom uzdolnionym, jak pomaga efektywnie pracować, odpowiadać na potrzeby i odkrywać możliwości wszystkich uczących się.

Mirosław Kowalski

Irena Koszyk

Sławomir Śliwa

1C. Rose, M.J. Nicholl, Ucz się szybciej na miarę XXI wieku, Warszawa 2003, s. 9.

2Z. Bauman, 44 listy ze świata płynnej nowoczesności, Kraków 2011, s. 4–6.

3Zob. Polscy nauczyciele i dyrektorzy na tle międzynarodowym. Główne wyniki badania TALIS 2013. Raport z badania, IBE, Warszawa 2014.

© Copyright by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2016

Recenzent:
dr hab. Stanisław Korczyński, prof. nadzw. WSB w Dąbrowie Górniczej

Opracowanie typograficzne wersji elektronicznej:
Andrzej Augustyński

Projekt okładki:
Anna M. Damasiewicz

Grafi ka na okładce:
© sergeypykhonin | stock.chroma.pl

ISBN wersji drukowanej: 978-83-7850-916-5

ISBN wesji elektronicznej: 978-83-8095-018-4

Ofi cyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506 624 220
www.impulsoficyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl
Wydanie I, Kraków 2016