Copyright © Łukasz Skop, 2023
Copyright © Wydawnictwo Poznańskie sp. z o.o., 2023

Redaktorka prowadząca: Weronika Jacak

Marketing i promocja: Agata Gać

Redakcja: Aleksandra Deskur

Konsultacja merytoryczna: Tomasz Dymny

Korekta: Daria Kozierska, Sabina Szczerbuk

Projekt typograficzny i łamanie: Grzegorz Kalisiak | Pracownia Liternictwa i Grafiki

Fotografie we wnętrzu: © Bożka Piotrowska | Zielona Bombonierka

Projekt okładki, stron tytułowych i grafik we wnętrzu: Magda Bloch

Fotografie na okładce: © Bożka Piotrowska | Zielona Bombonierka,
© Henk Hulshof, © charnsitr, © HeitiPaves, © RiverNorthPhotography,
© AUDHRAY BORDES, © dango k, © ByoungJoo | iStock

Zezwalamy na udostępnianie okładki książki w internecie.

ISBN 978-83-66517-39-4

Wydawnictwo Poznańskie Sp. z o.o.
ul. Fredry 8, 61-701 Poznań
tel. 61 853-99-10
redakcja@wydawnictwopoznanskie.pl
www.wydawnictwopoznanskie.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Wierzymy, że książki mogą zmienić świat. Wydajemy książki o przyrodzie, o naszych relacjach z dzikim światem, o tym, dokąd zmierza. Nasze książki pozwalają oderwać umysł, przynoszą ukojenie i pobudzają wrażliwość.

Chcemy pomóc Wam odkryć swoje zielone, naturolubne serce.

Chcemy przybliżyć Wam różnorodność naszej planety.

Bo to, co dzikie, nas zachwyca.

Inne naturolubne książki Wydawnictwa Poznańskiego:

Łukasz Skop, Zrób ten zielnik

Jacek Karczewski, Zobacz ptaka. Opowieści po drodze

John Lewis-Stempel, Szarak za miedzą. Prywatne życie pola, przeł. H. Jankowska

John Lewis-Stempel, Prywatne życie łąki, przeł. M. Miłkowski

Łukasz Łebek, Co gryzie weterynarza

Dara McAnulty, Dziki rok. Zapiski młodego przyrodnika, przeł. K. Bażyńska-Chojnacka

David Attenborough, Życie na naszej planecie. Moja historia, wasza przyszłość, przeł. P. Surniak

Łukasz Łukasik, Magdalena Sarat, Łosie w kaczeńcach. O czym milczy Biebrza

Robert Macfarlane, Podziemia. Podróż w głąb czasu, przeł. J. Konieczny

Jacek Karczewski, Noc Sów. Opowieści z lasu

Jakub Chełmiński, Smog. Diesle, kopciuchy, kominy, czyli dlaczego w Polsce nie da się oddychać?

Jacek Karczewski, Jej wysokość gęś. Opowieści o ptakach

Daniel C. Taylor, Yeti. Jak poszukiwania legendarnego człowieka śniegu uratowały Himalaje, przeł. K. Bażyńska-Chojnacka

Robert Macfarlane, Góry. Stan umysłu, przeł. J. Konieczny

Robert Macfarlane, Szlaki. Opowieści o wędrówkach, przeł J. Konieczny

Magdalena Bloch, A Adi powiedział...

Ewa Piątek, Paweł Piątek, Pasieka dredziarza

Charles Foster, Jak zwierzę. Intymne zbliżenie z naturą, przeł. J. Konieczny

WSTĘP

Nigdy nie jest ani za wcześnie, ani za późno, żeby zainteresować się kwiatami. Ich nagła uroda może cię uderzyć zupełnie niespodziewanie lub skradać się i błąkać po głowie od dawna i dawać o sobie znać w najmniej spodziewanych momentach. W ponure zimowe dni przebłyski letnich kolorów i zapachów mogą okazać się wybawieniem i... utrapieniem, szczególnie kiedy nie wiesz, od czego zacząć. Czy już można coś posadzić? Czy nie jest za wcześnie, żeby wysiać nasiona? Jaka ziemia jest najlepsza? Czy to dobra pora na cięcie? A może nie wolno jeszcze przycinać? Na te wszystkie pytania możesz nie znaleźć jednoznacznej odpowiedzi, bo gdy na zachodzie kraju już dawno wszystko rozkwitło i ze wszystkim się spóźniasz, to na wschodzie zima trzyma i masz jeszcze mnóstwo czasu na przygotowania. Najlepsze, co możesz zrobić w takiej sytuacji, to wyjść i sprawdzić, co na ten temat twierdzi przyroda w twoim ogrodzie i okolicy. To właśnie tam dzieją się niewyobrażalne rzeczy, cuda, na które na co dzień być może wcale nie zwracasz już uwagi, a które z pewnością zasługują na to, żeby zostać na nowo odkryte. W skomputeryzowanym, pędzącym do przodu świecie ogrodnictwo może wyglądać na zajęcie archaiczne, nieciekawe i nieprzyszłościowe, jednak nie sposób zaprzeczyć, że każdy człowiek potrzebuje kontaktu z naturą, od której nie da się zupełnie odciąć. Nawet jeśli wielu z nas się od niej odsunęło, to taką nadszarpniętą więź można na szczęście łatwo odbudować. Mam nadzieję, że ta książka o kwiatach pomoże ci wykonać pierwszy krok do umocnienia relacji na linii człowiek–roślina.

Kiedy podczas prowadzonych przeze mnie ogrodniczych warsztatów próbuję wyjaśnić, czego potrzebują różne gatunki do dobrego wzrostu i rozwoju, często mówię uczestnikom: „Wyobraźcie sobie, że jesteście roślinami...” – i niezależnie od tego, co powiem dalej, na twarzach natychmiast pojawiają się uśmiechy. No bo jak to, roślinami? A czego one mogą takiego chcieć, czego nie moglibyśmy im łatwo zapewnić? Rośliny przede wszystkim muszą mieć pewność, że będą mogły się rozmnożyć, a do tego wiele z nich wykorzystuje kwiaty. Tak się natomiast składa, że te kwiaty są obiektem pożądania ogrodniczek i ogrodników, a ja sam jestem jednym z nich – i do tego też przyczyniły się kwiaty! Pierwsza oczarowała mnie niepozorna portulaka, którą zresztą sam zasiałem i byłem z niej wyjątkowo dumny. Satysfakcja płynąca z własnoręcznie wypielęgnowanych roślin sprawia wiele radości i nie może się z niczym równać, o czym z pewnością doskonale wie każdy, kto kiedykolwiek pomógł zakwitnąć przynajmniej jednej roślinie. A czy ty już wiesz, jakie to uczucie?

Przepis na kwiaty wydaje się prosty: słońce, woda, dwutlenek węgla i trochę składników pokarmowych zmieszanych we właściwych proporcjach. Jeśli pomyślisz teraz, że to wszystko tylko brzmi tak prosto, a w rzeczywistości potrzeba jeszcze czegoś więcej, to masz rację. Ogrodnictwo to magiczna sztuka, w której teoria i praktyka to jedno, a umiejętność wyczucia potrzeb roślin – to drugie. W tej książce na to wszystko zwracam szczególną uwagę. Bo chociaż rośliny kwitną najlepiej wtedy, gdy mogą rozwijać się w swoim rytmie, to żeby tak się stało, przydaje się od czasu do czasu pomocna ręka ogrodniczki lub ogrodnika. Na tej współpracy obie strony mogą tylko skorzystać!

Na Kwiaty bez ogródek składają się opowieści o czterdziestu roślinach, które można spotkać w ogrodach, i ich wyjątkowych kwiatach. Są wśród nich gatunki zarówno dobrze znane i lubiane, jak i te rzadziej spotykane, a wszystkie razem dostarczają kwiaty przez okrągły rok, kwitnąc od najwcześniejszych dni zimy do najpóźniejszych dni jesieni. W każdej części, odpowiadającej danej porze roku, przedstawiam dziesięć wyjątkowych roślin i zdradzam sekrety, których znajomość nie tylko pomoże ci odnieść sukces w ich uprawie, ale też pozwoli spojrzeć na kwiaty z zupełnie nowej, nieznanej strony. W sekcji Zejdź na ziemię poznasz praktyczne informacje o każdym gatunku, w tym jego wymagania siedliskowe, sposoby pielęgnacji oraz przydatne ciekawostki. W Razem raźniej podpowiadam, w towarzystwie jakich roślin dany gatunek najpełniej zaprezentuje swoje walory. Mów łaciną przybliża pochodzenie łacińskich nazw roślin, co pomoże ci je zapamiętać i powtórzyć bezbłędnie w szkółce lub centrum ogrodniczym, ale przede wszystkim znaleźć wspólny język z innymi pasjonatami roślin. Portrety wszystkich kwiatów wykonała Bożka Piotrowska, która jak nikt potrafi na zdjęciach oddać to, co ja staram się opisać słowami.

Inspiracją do powstania tej książki stały się Sekrety kwiatów – mój autorski cykl felietonów, które od czerwca 2015 roku do lutego 2022 roku ukazywały się w miesięczniku ogrodniczym „Mam Ogród”. Opowieści, które tutaj znajdziesz, są częściowo oparte na dawnych felietonach, które rozwinąłem i uzupełniłem. W większości jednak na książkę składają się nowe, niepublikowane dotąd teksty, poprzeplatane dodatkowymi rozdziałami poruszającymi różne bieżące tematy ogrodnicze. Napisałem je czasami bardziej poetycko, a niekiedy zupełnie potocznie, ale zawsze bez ogródek, czyli tak, jak najbardziej lubię opowiadać o roślinach.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki