Podziękowania

Psychologia pozytywna to stosunkowo nowy nurt, jest jednak kilka bardzo ważnych osób, bez których pionierskich badań książka ta nigdy by nie powstała. Dwie kluczowe prace dotyczące nauki o szczęściu, które miały wpływ na teoretyczną stronę tej książki, to Prawdziwe szczęście. Psychologia pozytywna a urzeczywistnienie naszych możliwości trwałego spełnienia Martina P. Seligmana oraz Przepływ: jak poprawić jakość życia. Psychologia optymalnego doświadczenia Mihalya Csikszentmihalyiego. Obie stanowią fundament psychologii pozytywnej.

Jestem również głęboko wdzięczna amerykańskiemu specjaliście w dziedzinie związków międzyludzkich, dr. Johnowi M. Gottmanowi, którego książka The Relationship Cure: A 5-Step Guide to Strengthening Your Marriage, Family and Friendships dostarczyła mi wprost nieocenionych porad, jak nauczyć się czerpać więcej radości ze związków z najbliższymi [w Polsce tego autora ukazało się Siedem zasad udanego małżeństwa]. Natomiast pełna oryginalnych przemyśleń i przystępnie napisana książka Paula Martina Making Happy People: The Nature of Happiness and its Origins in Childhood to bardzo aktualne przypomnienie, że nasze dzieci są kluczem do szczęścia społeczeństwa w przyszłości. Doradcą w kwestii związku sposobu odżywiania ze szczęściem był dietetyk Patrick Holford, który jest także autorem zamieszczonych tu przepisów na poprawiające nastrój potrawy. Rozdział poświęcony szczęśliwemu życiu seksualnemu bardzo wiele zawdzięcza błyskotliwym poradom autorki książek na temat seksu Tracey Cox. Przekazuję wszystko, czego się od niej dowiedziałam! Jeżeli zaś chodzi o szerszy kontekst społeczno-polityczny, bardzo pomocna okazała się książka ekonomisty Richarda Layarda pod tytułem Happiness: Lessons from a New Science oraz opracowania Fundacji Nowej Ekonomii (New Economics Foundation) i Scarman Trust.

Pragnę też podziękować sześciu ekspertom z BBC – Brettowi Kahrowi, Richardowi Stevensowi, Richardowi Reevesowi, Jessice Pryce-Jones, Philippie Chapman i Andrew Mawsonowi – którzy współtworzyli serial Making Slough Happy, za bezcenne spostrzeżenia i uwagi, jakimi dzielili się ze mną, gdy pracowałam nad swoją książką. Natomiast bez pomocy moich dwóch najwyższej próby badaczy, Ruth Anderson i Carla Wilkinsona, nie zdołałabym nigdy omówić najświeższych odkryć w dziedzinie szczęścia, obejmujących niezwykle szeroki zakres tematów – od flirtowania po domowe zwierzaki.

Dziękuję wam wszystkim.

Liz Hoggard

Londyn, 2005

Wprowadzenie

Życie pełne szczęścia! Nikt by tego nie zniósł: toż to byłoby piekło na ziemi.

George Bernard Shaw, pisarz i dramaturg

O co właściwie chodzi z tym szczęściem? W sumie o wszystko. Ludzie szczęśliwi postrzegają świat jako miejsce bardziej bezpieczne, łatwiej podejmują decyzje, są bardziej skłonni do współpracy, zdrowsi i mają więcej wigoru. Ich związki, własne wyobrażenie o sobie i nadzieje na przyszłość także prezentują się bardziej obiecująco. A co najważniejsze, ludzie szczęśliwi wydają się bardziej atrakcyjni i popularni.

Oto dobra wiadomość – każdy może nauczyć się być bardziej radosnym. Badania naukowe coraz wyraźniej dowodzą, że szczęście jest umiejętnością, którą można przyswoić, podobnie jak grę na skrzypcach albo jazdę na rowerze. Wszystkie nasze doznania – radość, ból, ciekawość, znudzenie – kodowane są w umyśle jako określona informacja. Jeżeli będziemy umieli kontrolować te informacje, będziemy mogli decydować o jakości naszego życia. Tak więc możemy nauczyć się zmieniać sposób, w jaki działa nasz umysł, i tym samym wpływać na to, na ile czujemy się szczęśliwi.

Być może będziesz mile zaskoczony, gdy dowiesz się, co naprawdę daje nam szczęście. Współcześni socjologowie zgadzają się co do tego, że to nie sukces zawodowy, worki pieniędzy, władza ani sława zapewniają szczęśliwe życie, lecz prostsze przyjemności – rodzina, zaangażowaniew życie społeczności, seks z ukochaną osobą, miłe otoczenie, zaufanie do ludzi czy mniej stresująca droga do pracy.

Nie istnieje żadna uniwersalna, dobra dla wszystkich recepta na szczęście, jednak można zrobić naprawdę wiele, by zwiększyć swoje poczucie zadowolenia. Na początek możesz po prostu zastanowić się, co najbardziej lubisz robić i o czym lubisz myśleć w wolnym czasie, a potem postaraj się robić to jak najczęściej! Nikt nie jest w tej dziedzinie większym ekspertem niż ty sam.

Jak być szczęśliwym to książka, która ma zmienić świat – a przynajmniej ten niezwykle ważny kawałek świata – bo twój własny. Zabierz ją ze sobą do pracy, czytaj w autobusie, trzymaj w torebce czy teczce, zerkaj do niej, gdy jesteś przygnębiony albo, co ważniejsze, kiedy naprawdę dobrze się bawisz, aby zapamiętać, co dokładnie sprawia, że czujesz się tak wspaniale.

W rozdziałach 1–3 przedstawione zostały naukowe podstawy nowej, fascynującej nauki o szczęściu, opartej na odkryciach w dziedzinie psychologii, medycyny i nauk społecznych. W przeszłości celem psychologii było wyprowadzenie chorego z negatywnego stanu depresyjnego do neutralnej „normy”. Obecnie psychologowie uważają, że mogą zaprowadzić nas jeszcze dalej: od neutralnego stanu „zerowego” do stanu dodatniego, co oznacza, że mogą (i my również) zwiększyć nasze szczęście.

W rozdziałach 4–20 można natomiast znaleźć praktyczne wskazówki, w jaki sposób odmienić swoje życie. Po kolei omówione zostały w nich wszystkie aspekty dobrego samopoczucia, od miłości i seksu aż po zdrowie i podróżowanie. Można się z nich dowiedzieć, co jadać dla poprawy nastroju, ilu mieć partnerów seksualnych, żeby poczuć się naprawdę szczęśliwym, i jak wzbudzić w sobie większy entuzjazm dla gimnastyki bez konieczności odwiedzania klubu fitness.

Chcieliśmy oczywiście podeprzeć nasze odkrycia eksperymentem z prawdziwego zdarzenia, toteż w maju 2005 roku sześciu specjalistów od szczęścia rozpoczęło trzymiesięczną pracę z grupą ochotników ze Slough i okolic – miasta w hrabstwie Berkshire oddalonego o około 40 kilometrów od Londynu. Chcieliśmy się przekonać, czy nauka o szczęściu sprawdza się w praktyce.

Wybór padł na Slough z trzech głównych powodów: po pierwsze, poziom bezrobocia w Slough (około 3 procent) należy do najniższych w kraju, a w mieście kwitnie przedsiębiorczość (funkcjonuje tam niemal 4000 firm). W ten sposób zminimalizowany został wpływ czynników – bezrobocia i dochodów – z którymi naukowcy niewiele mogliby zrobić. Po drugie, populacja Slough jest bardzo zróżnicowana – mieszkają tu starzy i młodzi, osoby samotne i pozostające w związkach, wywodzące się z rozmaitych etnicznych i religijnych środowisk, co stwarzało okazję, by przekonać się, czy nasze zabiegi mogą zadziałać w każdym przypadku. Trzecim powodem, dla którego Slough wydało nam się szczególnie atrakcyjne, było to, iż poziom zadowolenia mieszkańców był zasadniczo normalny – nie byli oni bardziej (ani mniej) szczęśliwi niż mieszkańcy innych części kraju. (Więcej informacji na temat Slough i jego historii szukaj w rozdziale Slough – podstawowe informacje).

Nasi specjaliści od szczęścia, których wiedza teoretyczna idzie w parze z praktycznymi umiejętnościami, opracowali program złożony z eksperymentów i zajęć dostosowany do specyficznych potrzeb Slough. Czy uda im się na przykład przekonać uczestników, by czas spędzany przed telewizorem skrócili o połowę, przynajmniej raz dziennie serdecznie się pośmiali i byli wdzięczni za to, co mają?

Rezultatem ich poczynań był serial BBC pod tytułem Making Slough Happy (w wolnym przekładzie Uszczęśliwianie Slough). Autorzy filmu skoncentrowali się na czterech filarach szczęścia – sobie samym, związkach z innymi, pracy i zaangażowaniu w życie społeczności – i rejestrowali chronologicznie prace zespołu ekspertów.

W kulminacyjnym momencie eksperymentu biorący w nim udział ochotnicy oraz eksperci BBC razem spróbowali zarazić mieszkańców Slough ideą szczęścia podczas wspólnego święta na zakończenie programu. W centrum miasta mieli szansę zaprezentować niektóre ze swoich świeżo nabytych umiejętności uszczęśliwiania. Mieszkańcy Slough zapominali o swoich zahamowaniach, tworząc łańcuch ludzkich serc i wdając się w rozmowę z nieznajomymi. Odblokowali nawet swoje struny głosowe we wspólnym niezwykłym, pierwotnym okrzyku! Skończyło się tym, że na High Street przytulali obcych ludzi. Ogarnięte duchem szczęścia poszczególne społeczności Slough zgromadziły się, by oklaskiwać muzyczne wyczyny współmieszkańców.

Ochotnicy, którzy przez całe lato uczyli się śpiewu, weszli na scenę, by odśpiewać hymn szczęścia We’re Going to Change the World (Chcemy zmienić świat). Następnie razem z naukowcami ruszyli ulicami, przekonując mieszkańców Slough, by przyłączyli się do uszczęśliwiania miasteczka i podpisali pod Manifestem szczęścia. Na koniec odsłonięty został ogromny obraz uśmiechniętej twarzy złożony z 2000 zdjęć Slough zrobionych przez jego mieszkańców. Był to symbol tego, jak latem 2005 roku Slough ochoczo poddało się działaniu nauki szczęścia i stało się szczęśliwszym miejscem. Obraz ten nadal pozostaje w Slough, upamiętniając przeprowadzony w mieście eksperyment.

Niniejsza książka nie tylko odkrywa tajniki nauki o szczęściu i dzięki licznym dowodom i danym statystycznym daje lepsze pojęcie, co zrobić,aby być szczęśliwym, lecz prezentuje też wiele wykorzystanych w Slough ćwiczeń i przytacza wypowiedzi ochotników biorących udział w eksperymencie. Opisuje ich przeżycia, cytuje wypowiedzi i jasno unaocznia ich zmieniający się stosunek do życia. Dzięki lekturze tej książki, przedstawionym w niej ćwiczeniom i wskazówkom również ty możesz zmienić swój sposób myślenia i odczuwania. Możliwość uczynienia swego życia szczęśliwszym spoczywa w twoich rękach.

Zastanawiałem się dzisiaj, co często mi się zdarza, czy nie zmienić swojego życia, nie wykonać jakiegoś ruchu, nie znaleźć łatwiejszej pracy albo uciec od życiowych obowiązków, choć tak wiele posiadam. Potrzebuję i chcę dać swojej rodzinie dom pełen miłości, ale po prostu chciałbym, żeby było trochę łatwiej…

Jeden z uczestników Making Slough Happy na początku eksperymentu

Pamiętaj, że szczęście ci służy, więc nie wstydź się uczynić zeń sprawy priorytetowej. Ale wiedz, że dążenie do szczęścia to nie zawody. Prawdziwe szczęście wypływa z podnoszenia sobie poprzeczki, a nie z porównywania się z innymi. Życie pełne radości jest unikatowym zjawiskiem, którego nie da się powielić według jakiegoś przepisu.

Dzięki tej książce dowiesz się, jak zwiększyć swoje poczucie szczęścia i sprawić, by twoja rodzina i przyjaciele również byli szczęśliwsi.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Tytuł oryginału: How to Be Happy

Copyright © Liz Hoggard 2005

The moral right of the author has been asserted

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2020

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Agnieszka Horzowska

Projekt i opracowanie graficzne okładki: Piotr Majewski

Ilustracja na okładce

© Afishka/Shutterstock

Wydanie I e-book (opracowane na podstawie wydania książkowego: Jak być szczęśliwym, wyd. II, Poznań 2020)

ISBN 978-83-8188-772-4

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel.: 61 867 81 40, 61 867 47 08

fax: 61 867 37 74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer