Zdjęcia: ROBERT ZALEWSKI

Zdjęcia na stronach: 11, 44-45, 94, 95, 100-101 – dzięki uprzejmości firmy Volkswagen samochody użytkowe

Rysunki: WOJCIECH GÓRSKI

Projekt okładki: MAREK KWIATKOWSKi

Skład i łamanie: AGNIESZKA WŁADYKA

© Copyright by Sławomir Makaruk
© Copyright for this edition by Makaruk Books, Warszawa 2018

Wydanie I elektroniczne, Warszawa 2017

ISBN 978-83-945320-0-0

MAKARUK BOOKS
e-mail: smakaruk@yahoo.com

Konwersja: eLitera s.c.

Dla moich przyjaciół:

Grzegorza Kowalskiego i Andrzeja Blachy.

Grzegorz otworzył mi Morze,

Andrzej otworzył mi Góry.

Z resztą poradziłem sobie sam.

Od Autora

Serdecznie dziękuję mojemu koledze z Camel Trophy, Markowi Perczakowi, bez którego wielkiej pomocy, słów zachęty i poświęconego czasu podręcznik ten nigdy by nie powstał.

Od prawie 20 lat korzystam z samochodu z napędem na 4 koła, wykorzystując go do codziennej jazdy po mieście i długotrwałych wypraw po całym świecie. W 1991 roku miałem szczęście wygrać eliminacje do największej imprezy off-roadowej na świecie – Camel Trophy – i reprezentować nasz kraj w rajdzie Tanzania – Burundi. W następnych latach pracowałem jako manager i trener polskich zespołów startujących w rajdach w innych częściach świata. Coroczne eliminacje wiązały się z udziałem w szkoleniach z jazdy 4x4 prowadzonych przez najlepszych instruktorów ze szkoły jazdy Land Rovera w Eastnor Castle w Anglii. Wydaje mi się, że dobrze wykorzystałem te okazje, co uwidoczniło się w kolejnych wynikach polskich ekip. Prawie wszyscy członkowie polskich zespołów związali się z off-roadem, niektórzy przeszli nawet na zawodowstwo – Jarek Kazberuk kilkakrotnie brał udział w rajdzie Paryż – Dakar, za każdym razem dojeżdżając do mety.

Jazda samochodem terenowym może być dla jednych fascynującą przygodą, dla innych – sposobem zarabiania na życie. Wyprawa na pustynię lub na podmiejską żwirownię to sposób spędzania wolnego czasu, lecz praca w lesie lub na budowie rurociągu też wymaga umiejętności właściwej obsługi maszyny roboczej, jaką staje się nasz samochód z napędem na cztery koła. Wielu kolegów znakomicie jeżdżących w rajdach terenowych może odnieść wrażenie, że książka ta nie porusza wszystkich aspektów jazdy w terenie, ale starałem się napisać podręcznik obejmujący podstawowe techniki jazdy terenowej, a nie poradnik dla biorących udział w wyścigach świetnie przerobionych maszyn rajdowych.

Mam nadzieję, że książka pokaże Wam jak posługiwać się standardowym, nieprzerobionym samochodem terenowym i we właściwy sposób wykorzystać jego możliwości.

Nie dostaniecie ode mnie jednoznacznej recepty na wszystkie sytuacje, jakie mogą się zdarzyć podczas jazdy w terenie. Poszczególne wskazówki opisane w tym podręczniku należy traktować jako rady i schematy postępowania, ale każda sytuacja jest inna. Istnieją ogólnie przyjęte zasady (np.: w dół na pierwszym biegu, małe ciśnienie w kołach na piachu), ale w każdej sytuacji musicie kierować się zdrowym rozsądkiem, by zapewnić bezpieczeństwo sobie i swoim pasażerom.

Jeżdżąc w terenie ZAWSZE zapinamy pasy. Rozpinamy je tylko ze względów bezpieczeństwa podczas jazdy przez wodę.

Zwróćcie szczególną uwagę na zasady bezpieczeństwa i postępowania z obserwatorami i gapiami w sytuacjach potencjalnie niebezpiecznych, takich jak wyszarpywanie samochodu z błota lub praca z wyciągarką. Wiem z doświadczenia, że „życzliwe” uwagi wszechwiedzących kibiców doprowadzają kierowców do furii, co kończy się niedokładną i pospieszną oceną sytuacji. Pamiętajcie, że dobrze opracowany plan wydobycia wtopionego samochodu zaoszczędzi Wam dużo czasu. Każdy ma chęć zrobienia czegoś na skróty („a może się uda przejechać bez spuszczania powietrza?”) – czasami to się udaje, ale w większości przypadków stracicie więcej czasu na wygrzebywanie utopionego auta, niż na dobrze zaplanowany i prawidłowy przejazd przeszkody.

I jeszcze jedno...

To w założeniu jest podręcznik jazdy w terenie, a nie książka warsztatowa lub poradnik bush-mechanika*. Naprawiania samochodów nie lubię i kwestie mechaniczno-techniczne ograniczam do minimum. Nie interesują mnie przekładnie planetarne ani satelitarne, nie planowałem też napisać słownika technicznego. Mam nadzieję, że w zamian za to udało mi się zebrać w całość podstawowe elementy jazdy w terenie.

Wstęp

Niezależnie od tego, w jakim celu siadamy za kierownicę samochodu terenowego, musimy mieć świadomość, że jego bezpieczne użycie wymaga przestrzegania kilku określonych zasad. Wynika to z faktu, że w wielu sytuacjach o tym, jak zachowuje się pojazd, decydują prawa fizyki, a nie jego możliwości techniczne. Umiejętne wykorzystanie tych zależności przez kierowcę sprawi, że poruszanie się autem 4x4 w terenie będzie nie tylko możliwe, ale stanie się również przygodą dającą wiele satysfakcji. W tym celu na kolejnych stronach tego podręcznika postarałem się napisać, na czym ta jazda polega i jak należy postępować w określonych sytuacjach.

W przypadku tej książki świadomie używam określenia „podręcznik”. Moim zdaniem tylko ono najlepiej oddaje charakter wiedzy, jaką chcę przekazać. Z tego, co napisałem w poszczególnych rozdziałach, macie się czegoś konkretnego nauczyć, albo przynajmniej z pewnymi kwestiami zapoznać. Zawarłem tu wprawdzie tylko wskazówki teoretyczne, całą praktykę pozostawiając już każdemu, kto po tę wiedzę sięgnie i zechce ją sprawdzić w rzeczywistych warunkach. Dlatego – po przeanalizowaniu każdego z rozdziałów – zachęcam do odłożenia książki na półkę i przetrenowania wiadomości w praktyce.

Aby rozpocząć naukę, musimy ustalić definicję pojazdu terenowego. Nawet jeśli nie będzie ona dokładnie oddawała charakteru wszystkich tego rodzaju samochodów, to – opisując w tym poradniku konkretne zachowania – o takim aucie terenowym mówimy i wszystko do takiego będziemy odnosić.

Zatem za samochód terenowy uważam pojazd z określonym rodzajem nadwozia, wyposażenia, odpowiednio dużym prześwitem oraz napędem stałym lub dołączanym, przenoszonym na wszystkie koła, i reduktorem. Wzorem, do którego wszystko porównuję i odnosić będę wszystkie uwagi, jest w tej książce Volkswagen Amarok. Nie zmienia to faktu, że za klasyczne auto terenowe uważam także takie modele, jak: Land Rover Defender, Toyota Land Cruiser, Jeep Wrangler, Nissan Patrol, Mitsubishi Pajero oraz pojazdy typu pick-up: Ford Ranger, legendarna Toyota Hilux czy Nissan Navara.

Każdy z wymienionych samochodów ma stały lub dołączany napęd na obie osie, reduktor, manualną lub automatyczną skrzynię biegów oraz zazwyczaj blokadę jednego lub kilku mechanizmów różnicowych. Większość zbudowana jest na ramie.

Podręcznik podzieliłem na trzy części. W pierwszej znajdziecie informacje, na co zwrócić uwagę, zanim wyruszycie w teren. Co powinniście o swoim samochodzie wiedzieć, jakie wyposażenie dokupić, żeby wyprawa w teren była przygodą, a nie udręką. Część druga to praktyczne instrukcje, jak technicznie pokonywać najczęściej występujące w terenie przeszkody. Trzecia część to porady z zakresu autoratownictwa. Na końcu książki zamieszczam krótki słowniczek, gdzie w przystępny – mam nadzieję – sposób wyjaśniam niektóre pojęcia związane z jazdą terenową. Gdy pojawiają się w tekście po raz pierwszy, oznaczone są gwiazdką (*). Bardzo proszę, aby językowi puryści wybaczyli mi stosowanie słówek i zwrotów obcojęzycznych. Celowo nie szukam dla nich nieznanych nikomu polskich odpowiedników, najczęściej niejednoznacznych lub opisowych. Pewne formy, głównie zapożyczone z języka angielskiego, wrosły w slang związany z jazdą terenową, a ich znajomość ułatwia coraz popularniejsze zagraniczne wyprawy off-roadowe.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zakończenie

Jadąc w teren swoje ego zostawcie w domu. Nie dajcie się podpuszczać innym. Wiadomo, że nic tak nie cieszy, jak wtopa kolegi. Loża szyderców tylko czeka na tematy do wieczornych pogawędek. Pokonując przeszkody musicie czuć się komfortowo, nie jedźcie, jeśli coś Was przed tym powstrzymuje. Decyzja o wycofaniu z przeszkody to nie wstyd – to rozwaga.

Jazda terenowa gołym, nieprzygotowanym samochodem tak, by go nie uszkodzić, to mieszanka techniki, finezji i bezpieczeństwa. Zastanówcie się, podejmując pod wpływem impulsu ryzyko przejechania trudnej przeszkody, czy wieczorem będziecie mieć dobre samopoczucie patrząc na zniszczony samochód. Sztuką i satysfakcją jest pokonać swoim autem 3000 km po pustynnych bezdrożach, a nie – uszkodzić je na przeszkodzie, której nikt dotychczas nie sprostał. Pamiętajcie, że przeszkody pokonujemy TAK WOLNO, JAK MOŻNA I TAK SZYBKO, JAK POTRZEBA.

Mam nadzieję, że podane w tym podręczniku informacje i wskazówki pomogą Wam w pełni cieszyć się off-roadem w sposób satysfakcjonujący i bezpieczny.

Wielu przygód

życzy Autor

www.makaruk.info

email: offroad1@hotmail.com