Autor Mariusz Pigulski

Segment Manager

Marta Grabowska-Peda

Menedżer produktu

Barbara Plucińska

Redaktor

Renata Kajewska

Koordynator produkcji

Magdalena Huta

Korekta

Zespół

Projekt okładki

Magdalena Huta

Skład: Triograf, Dariusz Kołacz

Druk: KRM Druk Sp. z o.o., Sp.k.

ISBN 978-83-8276-182-5

Nr rejestrowy BDO: 000008579

Copyright by Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2021

Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Wszelkie prawa do niniejszej publikacji, w tym do jej tytułu oraz do treści zawartych w książce „Polski Ład a wynagrodzenia 2022”, podlegają ochronie prawnej przewidzianej w szczególności prawem autorskim. Ich przedruk oraz rozpowszechnianie bez wiedzy i zgody Redakcji są zabronione. Zakaz ten nie dotyczy cytowania ww. materiałów w granicach dozwolonego użytku, z powołaniem się na źródło.

Publikacja „Polski Ład a wynagrodzenia 2022” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publikacji oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówki, porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Polski Ład a wynagrodzenia 2022” lub w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Rozdział 1.

Zmiany w rozliczaniu wynagrodzeń wprowadzone w 2022 roku – ogólne zasady

W 2022 roku świadczenia wypłacane lub przyznawane zatrudnionym osobom muszą być rozliczane według przewidzianych w programie reform zwanym Polskim Ładem nowych reguł. Zapisano je w ustawie z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2105).

Do ważniejszych modyfikacji w ramach Polskiego Ładu wpływających od 2022 roku na sposób wyliczeń dokonywanych na listach płac należy zaliczyć:

▶likwidację możliwości odliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz zmianę zasad obniżania składki zdrowotnej do wysokości podatku;

▶wprowadzenie ulgi dla tzw. klasy średniej;

▶podwyższenie do poziomu 30.000 zł kwoty wolnej od podatku, co skutkuje wyższą kwotą zmniejszającą miesięczne zaliczki podatkowe na mocy PIT-2;

▶nową skalę podatkową i podniesienie do 120.000 zł progu dochodów, po przekroczeniu którego ma zastosowanie stawka podatku w wysokości 32%;

▶dodanie nowych przepisów, na mocy których podmiot zatrudniający może nie pobierać podatku na wniosek podatnika (np. zleceniobiorcy czy uczestnika praktyk absolwenckich bądź stażu uczniowskiego);

▶objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym osób powołanych do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie;

▶zmiany w ustalaniu wysokości nieodpłatnego świadczenia przysługującego pracownikowi z tytułu wykorzystywania samochodu służbowego do celów prywatnych;

▶nowe ulgi podatkowe: ulga na powrót dla podatników osiedlających się w Polsce, ulga dla podatników z co najmniej czwórką dzieci oraz ulga dla pracujących emerytów.

W toku prac legislacyjnych Senat przygotował i uchwalił kilkadziesiąt poprawek do Polskiego Ładu, w tym tę dotyczącą przesunięcia wejścia w życie nowych rozwiązań o rok. Mimo to Sejm odrzucił niemal je wszystkie, przyjmując jedynie te, które dotyczyły zmian redakcyjnych i doprecyzowujących.

Wyższa kwota wolna od podatku i kwota zmniejszająca miesięczne zaliczki podatkowe

Ustawodawca postanowił od 2022 roku podwyższyć kwotę wolną od podatku do poziomu 30.000 zł, poprzez podniesienie kwoty zmniejszającej podatek do poziomu 5.100 zł (30.000 zł × 17% – 5.100 zł = 0 zł).

Wspomniana kwota wolna od podatku w wysokości 30.000 zł może być stosowana np. już przy obliczaniu zaliczek podatkowych poprzez odliczanie od wyliczanego zaliczek podatkowych 1/12 rocznej kwoty zmniejszającej podatek.

Powyższe oznacza, że pracodawcy od 2022 roku powinni pomniejszać pracownikom, w przypadku których dysponują oświadczeniem PIT-2, miesięczne zaliczki podatkowe o kwotę 425 zł, zgodnie z wyliczeniem: 5.100 zł × 1/12 = 425 zł.

Do końca 2021 roku kwota zmniejszająca miesięczna zaliczki na podatek wynosiła 43,76 zł.

ważne

Od 2022 roku kwotę zmniejszającą miesięczne zaliczki na podatek stosuje się przez cały rok, czyli zarówno przy kalkulowaniu podatku 17-procentowego jak i 32-procentowego.

Polski Ład nowelizuje wszakże art. 32 ustawy PIT poprzez zmianę treści ust. 3, wskutek czego początek tego ustępu po zmianie brzmi: „Zaliczkę obliczoną w sposób określony w ust. 1, 1a, 2 i 2a zmniejsza się o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, jeżeli pracownik przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w roku podatkowym złoży zakładowi pracy oświadczenie według ustalonego wzoru, w którym stwierdzi, że:”.

Jak wynika z powyższego, w art. 32 ust. 3 ustawy PIT we wprowadzeniu do wyliczenia zmieniono: ust. 1 pkt 1 i 2 na ust. 1 odnoszący się zarówno do zaliczek naliczanych od dochodów mieszczących się w pierwszym przedziale skali podatkowej, jak i zaliczek należnych od dochodów przekraczających pułap pierwszego progu podatkowego.

Ponadto z początkiem 2022 roku uchylono ust. 1e w art. 32 ustawy PIT stanowiący o możliwości złożenia przez pracownika płatnikowi oświadczenia, że za dany rok jego dochody przekroczą kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali i w związku z tym wnosi on o niestosowanie kwoty zmniejszającej podatek.

Przedstawione modyfikacje przesądzają o tym, że po zmianach kwota zmniejszająca miesięczne zaliczki podatkowe jest stała i przysługuje zarówno przy dochodzie do 120.000 zł, jak i dochodzie przekraczającym ten pułap. W efekcie wspomniana kwota zmniejszająca powinna być stosowana nie tylko przy zaliczkach 17-proc., ale również przy zaliczkach w wysokości 32%.

Podwyższenie progu podatkowego

Od 2022 roku zdecydowano się również na podwyższenie z 85.528 zł do 120.000 zł progu dochodów, po przekroczeniu którego ma zastosowanie stawka podatku w wysokości 32%. Z tego powodu od nowego roku zaliczki na podatek za miesiące od stycznia do grudnia, zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy PIT, wynoszą:

1) za miesiące, w których dochód podatnika uzyskany od początku roku w danym zakładzie pracy nie przekroczył kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali, czyli 120.000 zł – 17% dochodu uzyskanego w danym miesiącu;

2) za miesiąc, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku w danym zakładzie pracy przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali (120.000 zł) – 17% od tej części dochodu uzyskanego w tym miesiącu, która nie przekroczyła tej kwoty, i 32% od nadwyżki ponad kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali;

3) za miesiące następujące po miesiącu, o którym mowa w pkt 2 – 32% dochodu uzyskanego w danym miesiącu.

Skala podatkowa od 1 stycznia 2022 r.

Podstawa obliczenia podatku w złotych

Podatek wynosi

ponad

do

120.000 zł

17% minus kwota zmniejszająca podatek 5.100 zł

120.000 zł

15.300 zł + 32% nadwyżki ponad 120.000 zł

Skala podatkowa do 31 grudnia 2021 r.

Podstawa obliczenia podatku w złotych

Podatek wynosi

ponad

do

85.528 zł

17%

minus kwota zmniejszająca podatek

85.528 zł

14.539 zł 76 gr + 32% nadwyżki ponad 85.528 zł

Zmiany w rozliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne zatrudnionych osób

W stanie prawnym obowiązującym do końca 2021 roku zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych pomniejszało się o składkę zdrowotną w wysokości nieprzekraczającej 7,75% jej podstawy (chodzi tu o podstawę składki zdrowotnej, którą stanowi przychód podlegający opodatkowaniu). Po 31 grudnia 2021 r. ten stan rzeczy uległ modyfikacji, gdyż możliwość pomniejszania zaliczki podatkowej o składkę zdrowotną została w Polskim Ładzie całkowicie zlikwidowana. Rozwiązanie to dotyczy wszystkich podatników, w tym także np. osób zatrudnionych w ramach umów cywilnoprawnych.

W 2022 roku zmieniono ponadto reguły obniżania składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Wspomnianego obniżenia należy dokonywać do kwoty należności podatkowej obliczonej zgodnie z przepisami ustawy PIT obowiązującymi 31 grudnia 2021 r.

Więcej szczegółów w tym temacie wskazano w rozdziale pt. „Nowe zasady rozliczania na listach płac składki zdrowotnej”.

Przykład

Poniżej porównanie rozliczenia wynagrodzenia minimalnego brutto 30-latka z umowy o pracę w wysokości 3.010 zł (przy uwzględnieniu kwoty zmniejszającej zaliczki podatkowe, kosztów uzyskania przychodu na poziomie 250 zł oraz wpłaty na PPK naliczanej od kwoty 3.010 zł przy założeniu, że wpłata na PPK finansowana przez pracodawcę wynosi 1,5%, a wpłata pokrywana z pensji pracownika – 2%).

Poz.

Składniki

Działanie

2022 r.

2021 r.

1.

Wynagrodzenie za pracę

3.010,00

3.010,00

2.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne

3.010,00

3.010,00

3.

Składka na ubezpieczenie emerytalne

Poz. 2 × 9,76%

293,78

293,78

4.

Składka na ubezpieczenia rentowe

Poz. 2 × 1,5%

45,15

45,15

5.

Składka na ubezpieczenie chorobowe

Poz. 2 × 2,45%

73,75

73,75

6.

Razem składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zatrudnionego

Poz. 3 + poz. 4 ++ poz. 5

412,68

412,68

7.

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

Poz. 2 – poz. 6

2.597,32

2.597,32

8.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne naliczona

Poz. 7 × 9%

233,76

233,76

9.

Część składki na ubezpieczenie zdrowotne do odliczenia od podatku

Poz. 7 × 7,75%

0,00

201,29

10.

Koszty uzyskania przychodu

250,00

250,00

11.

Wpłata do PPK finansowana przez pracodawcę wliczana do podstawy opodatkowania

Poz. 3 × 1,5%

45,15

45,15

12.

Przychód do opodatkowania

Poz. 1 – poz. 6 –– poz. 10 + poz. 11, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

2.392,00

2.392,00

13.

Kwota zmniejszająca miesięczną zaliczkę podatkową

425,00

43,76

14.

Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem

(Poz. 12 × 17%) –– poz. 13

0,00

362,88

15.

Zaliczka na podatek do odprowadzenia do urzędu skarbowego

Poz. 14 – poz. 9, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

0,00

162,00

16.

Wpłata do PPK finansowana przez zatrudnionego

Poz. 3 × 2%

60,20

60,20

17.

Kwota netto

Poz. 1 – poz. 6 –– poz. 8 – poz. 15 –– poz. 16

2.303,36

2.141,36

Zatrudniony na umowę o pracę na 1/4 etatu emeryt otrzymuje co miesiąc stałą pensję w wysokości 1.704 zł brutto. Nie jest on uczestnikiem PPK i z powodu pobierania emerytury nie złożył swemu pracodawcy oświadczenia PIT-2.

Uwzględniając fakt, iż ma on prawo do podwyższonych kosztów uzyskania przychodu, porównanie rozliczenia jego miesięcznego wynagrodzenia wedle przepisów z lat 2021 i 2022 powinno wyglądać jak niżej:

Poz.

Składniki

Działanie

2022 r.

2021 r.

Różnica

1.

Wynagrodzenie za pracę

1.704,00

1.704,00

0,00

2.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne

1.704,00

1.704,00

0,00

3.

Składka na ubezpieczenie emerytalne

Poz. 2 × 9,76%

166,31

166,31

0,00

4.

Składka na ubezpieczenia rentowe

Poz. 2 × 1,5%

25,56

25,56

0,00

5.

Składka na ubezpieczenie chorobowe

Poz. 2 × 2,45%

41,75

41,75

0,00

6.

Razem składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zatrudnionego

Poz. 3 + poz. 4 ++ poz. 5

233,62

233,62

0,00

7.

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

Poz. 2 – poz. 6

1.470,38

1.470,38

0,00

8.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne naliczona

Poz. 7 × 9%

132,33

132,33

0,00

9.

Część składki na ubezpieczenie zdrowotne do odliczenia od podatku

0,00

113,95

-113,95

10.

Koszty uzyskania przychodu

250,00

250,00

0,00

11.

Wpłata do PPK finansowana przez pracodawcę wliczana do podstawy opodatkowania

0,00

0,00

0,00

12.

Przychód do opodatkowania

Poz. 1 – poz. 6 – poz. 10 + poz. 11, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

1.220,00

1.220,00

0,00

13.

Kwota zmniejszająca miesięczną zaliczkę podatkową

0,00

0,00

0,00

14.

Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem

(Poz. 12 × 17%) – poz. 13

207,40

207,40

0,00

15.

Zaliczka na podatek do odprowadzenia do urzędu skarbowego

Poz. 14 – poz. 9, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

207,00

93,00

114,00

16.

Wpłata do PPK finansowana przez zatrudnionego

0,00

0,00

0,00

17.

Kwota netto

Poz. 1 – poz. 6 –– poz. 8 –– poz. 15 – poz. 16

1.131,05

1.245,05

-114,00

Przykład

Zatrudniony na umowę o pracę na 1/4 etatu emeryt otrzymuje co miesiąc stałą pensję w wysokości 4.988 zł brutto. Nie jest on uczestnikiem PPK i z powodu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie złożył swemu pracodawcy oświadczenia PIT-2.

Uwzględniając fakt, iż ma on prawo do podwyższonych kosztów uzyskania przychodu, porównanie rozliczenia jego miesięcznego wynagrodzenia wedle przepisów z lat 2021 i 2022 powinno wyglądać jak niżej:

Poz.

Składniki

Działanie

2022 r.

2021 r.

Różnica

1.

Wynagrodzenie za pracę

4.988,00

4.988,00

0,00

2.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne

4.988,00

4.988,00

0,00

3.

Składka na ubezpieczenie emerytalne

Poz. 2 × 9,76%

486,83

486,83

0,00

4.

Składka na ubezpieczenia rentowe

Poz. 2 × 1,5%

74,82

74,82

0,00

5.

Składka na ubezpieczenie chorobowe

Poz. 2 × 2,45%

122,21

122,21

0,00

6.

Razem składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zatrudnionego

Poz. 3 + poz. 4 ++ poz. 5

683,86

683,86

0,00

7.

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

Poz. 2 – poz. 6

4.304,14

4.304,14

0,00

8.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne naliczona

Poz. 7 × 9%

387,37

387,37

0,00

9.

Część składki na ubezpieczenie zdrowotne do odliczenia od podatku

0,00

333,57

-333,57

10.

Koszty uzyskania przychodu

250,00

250,00

0,00

11.

Wpłata do PPK finansowana przez pracodawcę wliczana do podstawy opodatkowania

0,00

0,00

0,00

12.

Przychód do opodatkowania

Poz. 1 – poz. 6 –– poz. 10 ++ poz. 11, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

4.054,00

4.054,00

0,00

13.

Kwota zmniejszająca miesięczną zaliczkę podatkową

0,00

0,00

0,00

14.

Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem

(Poz. 12 × 17%) – poz. 13

689,18

689,18

0,00

15.

Zaliczka na podatek do odprowadzenia do urzędu skarbowego

Poz. 14 – poz. 9, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

689,00

356,00

333,00

16.

Wpłata do PPK finansowana przez zatrudnionego

0,00

0,00

0,00

17.

Kwota netto

Poz. 1 – poz. 6 –– poz. 8 – poz. 15 – poz. 16

3.227,77

3.560,77

-333,00

Ulga dla klasy średniej

W celu zrekompensowania braku możliwości odliczania od podatku składki zdrowotnej ustawodawca wprowadził od 2022 roku nową ulgę dla tzw. klasy średniej. Jeśli chodzi o osoby zatrudnione, to została ona przewidziana wyłącznie dla osób:

▶zatrudnionych na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy oraz

▶uzyskujących z ww. źródeł przychody z określonego przedziału kwotowego.

Oba wspomniane warunki (czyli odpowiednia podstawa zatrudnienia oraz określona kwota przychodu muszą być spełnione łącznie).

Z omawianej preferencji podatkowej nie skorzystają np. osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych – np. umów zlecenia i o dzieło.

Ulga dla tzw. klasy średniej polega na odliczeniu od dochodu pewnej kwoty, której wysokość uzależniona jest od poziomu opodatkowanych przychodów. Przy czym nie chodzi o każdy rodzaj przychodów, a wyłącznie o przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych (przy zastosowaniu skali podatkowej), z wyłączeniem przychodów wolnych od podatku.

Według nowych przepisów, ulga dla tzw. klasy średniej może być stosowana niejako dwuetapowo:

▶najpierw co miesiąc (ulga w tzw. ujęciu miesięcznym) – przy wyliczaniu przez płatników miesięcznych zaliczek podatkowych, a następnie

▶po zakończeniu roku przez podatników (ulga w tzw. ujęciu rocznym) – na etapie składania rocznych zeznań podatkowych.

Do obliczeń wskazanej ulgi podatkowej przewidziano specjalne wzory.

Pracownicza ulga w ujęciu rocznym

Ulga dla tzw. klasy średniej w ujęciu rocznym przysługuje pracownikom, których podlegające opodatkowaniu roczne przychody uzyskane ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy wynoszą:

▶co najmniej 68.412 zł oraz

▶nie przekraczają kwoty 133.692 zł.

Kwota ulgi dla podatników-pracowników, których uzyskane w roku podatkowym podlegające opodatkowaniu przychody z umowy o pracę wynoszą co najmniej 68.412 zł i nie przekraczają kwoty 102.588 zł, powinna być obliczana wedle wzoru:

(A × 6,68% – 4566 zł) ÷ 0,17

gdzie A oznacza uzyskane przez podatnika w roku podatkowym przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, które podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 27 ustawy PIT.

Natomiast kwota ulgi dla pracowników, których uzyskane w roku podatkowym podlegające opodatkowaniu przychody z umowy o pracę wynoszą więcej niż 102.588 zł i nie przekraczają kwoty 133.692 zł, powinna być kalkulowana według wzoru:

[(A × (–7,35%) + 9829 zł] ÷ 0,17

gdzie A również oznacza uzyskane przez podatnika w roku podatkowym przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, które podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 27 ustawy PIT.

Pracownicza ulga w ujęciu miesięcznym

Wysokość omawianej ulgi w ujęciu miesięcznym powinna być także ustalana według dwóch odrębnych wzorów:

1) dla pracowników z miesięcznym, opodatkowanym przychodem mieszczącym się w przedziale od 5.701 zł do 8.549 zł:

A × 6,68% – 380,50 zł

0,17

2) dla pracowników z miesięcznym, opodatkowanym przychodem mieszczącym się w przedziale od 8.549,01 zł do 11.141 zł:

[A × (-7,35%) + 819,08 zł]

0,17

gdzie A oznacza uzyskane w ciągu miesiąca przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, które podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 27 ustawy PIT.

Tak obliczoną zaliczkę należy zmniejszać o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej (425 zł), jeżeli pracownik złożył oświadczenie PIT-2 potwierdzające fakt, że spełnia on warunki do jej stosowania.

Jak wynika z powyższego, pracodawca od 2022 roku powinien stosować ulgę dla tzw. klasy średniej za miesiące, w których jego pracownik uzyska u niego przychody objęte ulgą i opodatkowane według skali podatkowej w wysokości od 5.701 zł do 11.141 zł.

Dla podmiotów zatrudniających wyznacznikiem wskazującym na możliwość zastosowania przedmiotowej preferencji będzie poziom miesięcznych przychodów pracownika. Tak wynika stricte z brzmienia przepisu wprowadzającego ulgę dla klasy średniej, czyli nowego ust. 2a w art. 32 ustawy PIT. Roczny przedział przychodowy dotyczy uwzględniania ww. ulgi w finalnym rozliczeniu podatkowym dokonywanym przez pracownika za dany rok.

Podatnik może złożyć pracodawcy pisemny wniosek o niestosowanie opisywanej preferencji podatkowej. Jest to rozwiązanie praktyczne szczególnie dla osób, które uzyskują przychody objęte ulgą np. u kilku płatników i ich łączna kwota w danym roku przekroczy 133.692 zł. Gdy pracownik złoży taki wniosek, płatnik powinien zaprzestać pomniejszania dochodu o kwotę ulgi najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym wniosek ten otrzymał. Wniosek ten podatnik powinien składać odrębnie dla każdego roku podatkowego.

Jeżeli roczne, sumaryczne przychody pracownika z umowy o pracę przekroczą 133.692 zł, a w trakcie roku pracodawca w jego przypadku stosował nową ulgę podatkową, wówczas okaże się, że ta preferencja mu nie przysługiwała i w swoim rozliczeniu rocznym będzie musiał z tego powodu dopłacić podatek.

Zaznaczmy, że w praktyce mogą zdarzać się również sytuacje, w których pracownik w danym roku spodziewa się zarobić mniej, niż wynosi dolny roczny limit przewidziany dla ulgi dla klasy średniej (68.412 zł), ale np. w kilku miesiącach otrzyma wynagrodzenie wyższe niż 5.701 zł. Nie chcąc mieć dopłaty w zeznaniu rocznym, taki pracownik może również złożyć wniosek o niestosowanie w jego przypadku omawianej preferencji podatkowej. A jeśli nawet finalnie okazałoby się, że jednak jego roczne przychody przekroczą dolny limit ulgi, to będzie mógł skorzystać z nowej ulgi w zeznaniu rocznym.

Więcej informacji o ww. preferencji w podatku zamieszczono w rozdziale zatytułowanym „Ulga dla tzw. klasy średniej w praktyce”.

Nowe ulgi podatkowe

W ramach Polskiego Ładu podatnicy mogą skorzystać z trzech zupełnie nowych ulg podatkowych. Mowa tu o:

▶uldze na powrót dla podatników osiedlających się w Polsce („ulga na powrót”),

▶uldze dla podatników z co najmniej czwórką dzieci („ulga dla rodzin”),

▶uldze dla pracujących emerytów („ulga dla emerytów”).

Jeśli zatrudniona osoba potwierdzi na piśmie, że spełnia przesłanki wymagane przy ww. zwolnieniach, pracodawcy będą musieli je uwzględnić już przy rozliczeniach list płac.

Nowe ulgi podatkowe

Ulga na powrót dla podatników osiedlających się w Polsce

Przepis wprowadzający nową ulgę

art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy PIT

Istota ulgi

Zwolnienie z opodatkowania przychodów podatnika, który przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

•ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy,

•z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy PIT,

▶z pozarolniczej działalności gospodarczej, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30c albo art. 30ca ustawy PIT albo ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym w zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (czyli chodzi o przychody z działalności opodatkowanej według skali, podatku liniowego albo ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych)

do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85.528 zł, osiągniętych w czterech kolejno po sobie następujących latach podatkowych, licząc od początku roku, w którym podatnik przeniósł to miejsce zamieszkania, albo od początku roku następnego, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 39, 43 i 44 ustawy PIT.

Powyższe zwolnienie będzie przysługiwać, pod warunkiem że:

1) w wyniku przeniesienia miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podatnik podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu oraz

2) podatnik nie miał miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie obejmującym:

a) trzy lata kalendarzowe poprzedzające bezpośrednio rok, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Polski, oraz

b) okres od początku roku, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do dnia poprzedzającego dzień, w którym zmienił miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz

3) podatnik:

a) posiada obywatelstwo polskie, Kartę Polaka lub obywatelstwo innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa należącego do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Konfederacji Szwajcarskiej, lub

b) miał miejsce zamieszkania:

– nieprzerwanie co najmniej przez okres, o którym mowa w pkt 2, w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Konfederacji Szwajcarskiej, Australii, Republice Chile, Państwie Izrael, Japonii, Kanadzie, Meksykańskich Stanach Zjednoczonych, Nowej Zelandii, Republice Korei, Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej lub Stanach Zjednoczonych Ameryki, lub

– na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieprzerwanie przez co najmniej 5 lat kalendarzowych poprzedzających okres, o którym mowa w pkt 2, oraz

4) posiada certyfikat rezydencji lub inny dowód dokumentujący miejsce zamieszkania do celów podatkowych w okresie niezbędnym do ustalenia prawa do tego zwolnienia, oraz

5) nie korzystał uprzednio, w całości lub w części, z tego zwolnienia – w przypadku podatników, którzy ponownie przeniosą miejsce zamieszkania na terytorium Polski.

Ulga dla podatników z co najmniej czwórką dzieci

Przepis wprowadzający nową ulgę

art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT

Istota ulgi

Wyłączenie z podstawy opodatkowania przychodów do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85.528 zł:

•ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy,

•z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy PIT,

•z pozarolniczej działalności gospodarczej, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30c albo art. 30ca ustawy PIT albo ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym w zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

– osiągniętych przez podatnika, który w roku podatkowym w stosunku do co najmniej czworga dzieci, o których mowa w art. 27ea ust. 1 pkt 2 ustawy PIT, wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało, lub sprawował funkcję rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą, a w przypadku pełnoletnich uczących się dzieci – wykonywał ciążący na nim obowiązek alimentacyjny albo sprawował funkcję rodziny zastępczej, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 39 i 44–48 ustawy PIT.

Mowa tu o dzieciach:

•małoletnich,

•pełnoletnich otrzymujących zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,

•pełnoletnich do ukończenia 25. roku życia, uczących się w szkołach krajowych lub zagranicznych, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie stosowały do swoich dochodów podatku liniowego lub zryczałtowanego, oraz nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych (skala) lub przychodów objętych zerowym PIT dla młodych (do 26 lat), a także zwolnionych pochodzących z nielegalnego zatrudnienia, w łącznej wysokości przekraczającej 3.089 zł, z wyjątkiem renty rodzinnej.

Przy ustalaniu prawa do zwolnienia nie uwzględnia się dziecka, które w roku podatkowym, na podstawie orzeczenia sądu, zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.

Co istotne, podatnik korzystający z takiej ulgi będzie obowiązany złożyć w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, informację, według ustalonego wzoru, zawierającą dane o liczbie dzieci i ich numery PESEL, a w przypadku braku tych numerów – imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci.

Na żądanie organów podatkowych podatnik będzie musiał przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do powyższego zwolnienia, w szczególności:

•odpis aktu urodzenia dziecka;

•zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;

•odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą;

•zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.

Informacji nie trzeba będzie składać, jeżeli w złożonym zeznaniu podatkowym, w którym podatnik dokonał odliczenia ulgi na dzieci na podstawie art. 27f ustawy PIT, oświadczył, że równocześnie skorzystał z „ulgi dla rodzin” i prawo do zastosowania tego zwolnienia i tego odliczenia przysługiwało w stosunku do tych samych dzieci.

Ulga dla pracujących emerytów

Przepis wprowadzający nową ulgę

art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy PIT

Istota ulgi

Zwolnienie z podatku przychodów:

•ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy,

•z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy PIT, oraz

•z pozarolniczej działalności gospodarczej, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30c albo art. 30ca ustawy PIT, albo ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym w zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

– otrzymane przez podatnika po ukończeniu 60. roku życia w przypadku kobiety i 65. roku życia w przypadku mężczyzny, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85.528 zł, pod warunkiem że podatnik podlega z tytułu uzyskania tych przychodów ubezpieczeniom społecznym w rozumieniu ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz podatnik, mimo nabycia uprawnienia, nie otrzymuje:

•emerytury lub renty rodzinnej, o których mowa w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników,

•emerytury lub renty rodzinnej, o których mowa w ustawie z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin,

•emerytury lub renty rodzinnej, o których mowa w ustawie z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Central-

nego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin,

•emerytury lub renty rodzinnej, o których mowa w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

•świadczenia, o którym mowa w art. ٣٠ ust. ١ pkt ٤a ustawy PIT,

•uposażenia przysługującego w stanie spoczynku lub uposażenia rodzinnego, o których mowa ustawie z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Przykład. Kobieta w wieku 61 lat podjęła pracę na umowę zlecenia, z wynagrodzeniem 1.700 zł miesięcznie. Z umowy podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, a wynagrodzenie za zlecenie zalicza się do przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Nie pobiera emerytury. Jej wynagrodzenie będzie zwolnione z podatku dochodowego. Zleceniodawca – płatnik nie będzie pobierał zaliczek na podatek po otrzymaniu od zleceniobiorczyni pisemnego oświadczenia o stosowaniu ulgi.

Zauważmy, że w myśl nowych uregulowań:

– płatnik jest zobligowany do uwzględniania na liście płac ww. zwolnień, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152–154 ustawy PIT:

▶tylko wtedy, gdy podatnik (pracownik lub zleceniobiorca) złoży na piśmie oświadczenie stwierdzające, że spełnia on warunki do korzystania z rzeczonej preferencji;

▶najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał wspomniane wyżej oświadczenie, nie dłużej niż do upływu termin wskazanego przez podatnika;

– ww. oświadczenie:

▶jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia i zawiera klauzulę o następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.”,

▶w przypadku „ulgi na powrót” musi zawierać także rok rozpoczęcia i zakończenia stosowania rzeczonej preferencji przez płatnika;

– jeżeli podatnik powiadomi płatnika o zmianie stanu faktycznego wynikającego z omawianego oświadczenia, płatnik nie uwzględnia ulgi najpóźniej od kolejnego miesiąca, w którym otrzymał powiadomienie;

– łączna suma przychodów wyłączonych z opodatkowania w ramach omawianych trzech ulg oraz zwolnienia „dla młodych”, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy PIT, nie może w przypadku danego podatnika przekroczyć poziomu 85.528 zł rocznie.

W przypadku zastosowania – w zakresie przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy – „ulgi dla młodych” i/lub trzech wyżej opisanych nowych ulg, suma łącznych kosztów uzyskania przychodów w wysokości 50% oraz przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy zwolnionych od podatku na podstawie wspomnianych zwolnień, nie może w roku podatkowym przekroczyć kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej (a więc kwoty 120.000 zł).

Miejmy na uwadze, że:

▶do przychodów (dochodów) opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem, „ulgi na powrót”, „ulgi dla rodzin” oraz „ulgi dla emerytów” nie stosuje się;

▶przy obliczaniu kwoty przychodów podlegających zwolnieniu od podatku w ramach ww. trzech nowych ulg nie uwzględnia się przychodów podlegających opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym na podstawie ustawy PIT, zwolnionych od podatku dochodowego oraz od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przy preferencjach, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 oraz pkt 152–154 ustawy PIT, koszty uzyskania przychodów z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy oraz z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy PIT, stosuje się w wysokości nieprzekraczającej tej części przychodów z danego źródła, która podlega opodatkowaniu.

W kontekście wspomnianych nowych zwolnień podatkowych warto jeszcze podkreślić, że ulga dla tzw. klasy średniej polega na odliczeniu od dochodu pewnej kwoty, której wysokość uzależniona jest od poziomu opodatkowanych przychodów. Przy czym nie chodzi o każdy rodzaj przychodów, a wyłącznie o przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy PIT, czyli podlegające opodatkowaniu przy zastosowaniu skali podatkowej, tj. z wyłączeniem przychodów wolnych od podatku.

A zatem jeśli przykładowo część wynagrodzenia pracownika w danym miesiącu będzie wolna od podatku na mocy zerowego PIT lub którejś z ww. ulg („ulga na powrót”, „ulga dla rodzin”, „ulga dla emerytów”), a pozostała część płacy będzie opodatkowana z uwagi na przekroczenie progu przychodowego 85.528 zł, wówczas ulga dla tzw. klasy średniej znajdzie zastosowanie wyłącznie do tej opodatkowanej kwoty przychodów (o ile oczywiście kwota ta będzie wynosiła od 5.701 złdo 11.141 zł). Czyli przy obliczaniu kwoty ulgi dla klasy średniej powinien zostać uwzględniony wyłącznie przychód podlegający opodatkowaniu.

Możliwość niestosowania kosztów uzyskania przychodu

W 2022 roku w życie weszło rozwiązanie, dzięki któremu podatnik ma prawo złożyć płatnikowi pisemny wniosek o pobór zaliczek bez stosowania miesięcznych kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy PIT (chodzi o KUP w podstawowej wysokości wynoszącej 250 zł), najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym ww. wniosek został złożony.

Do końca 2021 roku, pracownik nie miał możliwości zawnioskowania do pracodawcy o nieuwzględnianie w jego przypadku kosztów uzyskania przychodów. Nierzadko skutkowało to występowaniem niedopłaty podatku w rozliczeniach rocznych pracowników zatrudnionych jednocześnie w dwóch lub większej liczbie zakładów pracy.

Zmiana w rozliczaniu jazd prywatnych autem służbowym

Regulacje dotyczące przypisywania pracownikom przychodu z racji korzystania do celów prywatnych z aut służbowych w dotychczasowym kształcie budziły wątpliwości w odniesieniu do samochodów napędzanych elektrycznie lub wodorowo. Trudno wszakże jest mówić o pojemności silnika w kontekście wspomnianych pojazdów. Z tego powodu ustawodawca postanowił, aby wymienione auta rozliczane były na zasadach właściwych dla pojazdów spalinowych z silnikami o mocy nieprzekraczającej 60 kW.

W konsekwencji od 1 stycznia 2022 r. wartość pieniężną nieodpłatnego świadczenia przysługującego pracownikowi z tytułu wykorzystywania samochodu służbowego do celów prywatnych należy ustalać w wysokości:

1) 250 zł miesięcznie – dla samochodów:

a) o mocy silnika do 60 kW,

b) stanowiących pojazd elektryczny w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy z 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych lub pojazd napędzany wodorem w rozumieniu art. 2 pkt 15 ww. ustawy;

2) 400 zł miesięcznie – dla samochodów innych niż wymienione wyżej.

Nowe rozwiązania dotyczące nielegalnego zatrudniania osób i „pracy na czarno”

Aby przeciwdziałać szarej strefie, czyli nielegalnemu zatrudnianiu i/lub wypłacaniu wynagrodzenia „pod stołem”, w Polskim Ładzie przewidziano:

– zwolnienie z podatku dochodowego przychodów pracownika z tytułu nielegalnego zatrudnienia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 13 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia oraz przychody pracownika w części, w jakiej pracodawca nie ujawnił ich właściwym organom państwowym (na podstawie ww. przepisu ustawy o promocji zatrudnienia, nielegalnym zatrudnieniem lub nielegalną inną pracą zarobkową jest zatrudnienie przez pracodawcę osoby bez potwierdzenia na piśmie w wymaganym terminie rodzaju zawartej umowy i jej warunków);

– wyłączanie z kosztów uzyskania przychodów:

▶wypłaconego wynagrodzenia z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz wynagrodzenia wypłaconego „pod stołem” (dzięki temu nieuczciwy pracodawca, niejako przejmie ciężar opodatkowania podatkiem dochodowym wynagrodzenia osoby fizycznej);

▶składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe od wynagrodzenia z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz od części nieujawnionego wynagrodzenia, pomimo że będą one finansowane z jego własnych środków jako płatnika składek. Plusem takiego rozwiązania będzie to, że nielegalnie zatrudniony lub opłacany pracownik zachowa w pełni prawo do ubezpieczeń społecznych, chociaż nie będzie partycypował w finansowaniu składek na te ubezpieczenia;

– mechanizm, wskutek którego składki zusowskie należne od wynagrodzenia nielegalnie zatrudnionego pracownika oraz wynagrodzenia wypłacanego „pod stołem” będą w całości finansowane przez pracodawcę, a mimo to nie będą mogły być zaliczone do podatkowych kosztów. Dzięki temu pracownik zachowa np. prawo do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, pomimo że składki będą pokrywane ze środków zakładu pracy.

Modyfikacje w zakresie rozliczania umów zlecenia i umów o dzieło

Od 2022 roku w przypadku podatników otrzymujących przychody, o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 5, 6 i 8 oraz art. 41 ust. 1 ustawy PIT (np. z tytułu umów zlecenia, umów o dzieło, praktyk absolwenckich lub staży uczniowskich), płatnik nie pobiera zaliczek podatkowych:

▶na składany odrębnie dla każdego roku pisemny wniosek zatrudnionego podatnika;

▶najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał wspomniany wniosek.

Prawo do złożenia omawianego wniosku płatnikowi przysługuje podatnikowi:

▶którego roczne dochody nie przekroczą ilorazu kwoty zmniejszającej podatek i najniższej stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej (czyli kwoty 30.000 zł) oraz

▶który poza dochodami od tego płatnika nie uzyskuje innych dochodów, od których zaliczki na podatek obliczane są z uwzględnieniem kwoty zmniejszającej (np. z umowy o pracę zawartą z innym podmiotem lub z działalności gospodarczej).

Dzięki takiemu rozwiązaniu podatnik może korzystać z kwoty wolnej już w trakcie roku, a nie dopiero po jego zakończeniu i złożeniu zeznania podatkowego.

Przy rozliczaniu umów cywilnoprawnych według zmodyfikowanych zasad należy pamiętać:

▶o likwidacji opcji odliczania od zaliczki na podatek składki zdrowotnej;

▶o braku możliwości stosowania ulgi dla tzw. klasy średniej.

Podkreślmy, że:

▶w art. 35 ust. 1 pkt 5, 6 i 8 ustawy PIT jest mowa o: oprocentowaniu wkładów pieniężnych członków spółdzielni, zaliczonego w ciężar kosztów spółdzielni, wypłacanych żołnierzom świadczeniach pieniężnych wynikających z przepisów ustawy z  22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz o świadczeniach pieniężnych wypłacanych z tytułu odbywania praktyk absolwenckich, o których mowa w ustawie z  17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich lub odbywania stażu uczniowskiego, o którym mowa w art. 121a ustawy z  14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe;

▶w art. 41 ust. 1 ustawy PIT jest mowa o: dokonywanych przez osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wypłatach świadczeń z tytułu działalności, o której mowa w art. 13 pkt 2 i 4–9 oraz art. 18 ustawy PIT.

Przykład

Poniżej porównanie rozliczenia listy płac według przepisów z lat 2021 i 2022 w przypadku 30-latka otrzymującego wynagrodzenie z w pełni oskładkowanej umowy zlecenia w wysokości 4.500 zł (przy uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu na poziomie 20%):

Poz.

Składniki

Działanie

2021 r.

2022 r.

Różnica

1.

Wynagrodzenie brutto

4.500,00

4.500,00

0,00

2.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne

Poz. 1

4.500,00

4.500,00

0,00

3.

Składka na ubezpieczenie emerytalne

Poz. 2 × 9,76%

439,20

439,20

0,00

4.

Składki na ubezpieczenia rentowe

Poz. 2 × 1,5%

67,50

67,50

0,00

5.

Składka na ubezpieczenie chorobowe

Poz. 2 × 2,45%

110,25

110,25

0,00

6.

Razem składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zatrudnionego

Poz. 3 + poz. 4 ++ poz. 5

616,95

616,95

0,00

7.

Podstawa składki na ubezpieczenie zdrowotne

Poz. 2 – poz. 6

3.883,05

3.883,05

0,00

8.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne

Poz. 7 × 9%

349,47

349,47

0,00

9.

Koszty uzyskania przychodu

(Poz. 1 – poz. 6) ×× 20%

776,61

776,61

0,00

10.

Przychód do opodatkowania

Poz. 1 – poz. 6 – poz. 9, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

3.106,00

3.106,00

0,00

11.

Kwota zmniejszająca podatek

0,00

0,00

0,00

12.

Stawka % PIT

17%

17%

0,00

13.

Zaliczka na podatek przed pomniejszeniem o składkę zdrowotną

Poz. 10 × poz. 12

528,02

528,02

0,00

14.

Składka zdrowotna odliczana od zaliczki na podatek dochodowy

Poz. 7 × 7,75%

300,94

0,00

300,94

15.

Zaliczka na podatek

Poz. 13 – poz. 14, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

227,00

528,00

-301,00

16.

Kwota wynagrodzenia netto

Poz. 1 – poz. 6 – poz. 8 – poz. 15

3.306,58

3.005,58

301,00

Przykład

Poniżej porównanie rozliczenia listy płac według przepisów z lat 2021 i 2022 w przypadku 30-latka otrzymującego wynagrodzenie w pełni oskładkowanej umowy zlecenia w wysokości 2.500 zł, przy uwzględnieniu faktu, że na początku 2022 roku zleceniobiorca złożył zleceniodawcy wniosek o niepobieranie podatku następującej treści:

„Na mocy art. 41 ust. 1ba ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych proszę o niepobieranie z należnego mi wynagrodzenia zaliczek podatkowych, gdyż:

▶moje dochody w 2022 roku nie przekroczą 30.000 zł, czyli ilorazu kwoty zmniejszającej podatek i najniższej stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej,

▶umowa zlecenia, której dotyczy niniejszy wniosek, jest moim jedynym źródłem dochodu”:

Poz.

Składniki

Działanie

2021 r.

2022 r.

Różnica

1.

Wynagrodzenie brutto

2.500,00

2.500,00

0,00

2.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne

Poz. 1

2.500,00

2.500,00

0,00

3.

Składka na ubezpieczenie emerytalne

Poz. 2 × 9,76%

244,00

244,00

0,00

4.

Składki na ubezpieczenia rentowe

Poz. 2 × 1,5%

37,50

37,50

0,00

5.

Składka na ubezpieczenie chorobowe

Poz. 2 × 2,45%

61,25

61,25

0,00

6.

Razem składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zatrudnionego

Poz. 3 + poz. 4 ++ poz. 5

342,75

342,75

0,00

7.

Podstawa składki na ubezpieczenie zdrowotne

Poz. 2 – poz. 6

2.157,25

2.157,25

0,00

8.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne

Poz. 7 × 9%

194,15

194,15

0,00

9.

Koszty uzyskania przychodu

(Poz. 1 – poz. 6) × 20%

431,45

431,45

0,00

10.

Przychód do opodatkowania

Poz. 1 – poz. 6 – poz. 9, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

1.726,00

1.726,00

0,00

11.

Kwota zmniejszająca podatek

0,00

0,00

0,00

12.

Stawka % PIT

17%

17%

0,00

13.

Zaliczka na podatek przed pomniejszeniem o składkę zdrowotną

Poz. 10 × poz. 12

293,42

293,42

0,00

14.

Składka zdrowotna odliczana od zaliczki na podatek dochodowy

Poz. 7 × 7,75%

167,19

0,00

167,19

15.

Zaliczka na podatek

Poz. 13 – poz. 14, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

126,00

0,00

126,00

16.

Kwota wynagrodzenia netto

Poz. 1 – poz. 6 –– poz. 8 – poz. 15

1.837,10

1.963,10

-126,00

Przekroczenie nowej górnej granicy pierwszego progu skali podatkowej – praktyczne wyliczenia

Od 2022 roku, do podstawy obliczenia podatku nieprzekraczającej 120.000 zł stosowana powinna być stawka podatku w wysokości 17%. Dopiero od nadwyżki ponad wspomniany pułap naliczany powinien być podatek 32-procentowy.

Przykład

Poniżej rozliczenie listy płac 30-letniego pracownika za kwiecień 2022 roku, przy założeniu, że

▶jego wynagrodzenie za kwiecień wyniosło 20.000 zł brutto,

▶jest on uprawniony do podstawowych kosztów uzyskania przychodu (250 zł),

▶nie przystąpił do PPK ani nie złożył pracodawcy oświadczenia PIT-2, przez co nie ma on prawa do kwoty zmniejszającej miesięczną zaliczkę podatkową,

▶w okresie od stycznia do marca 2022 roku uzyskał dochód w łącznej wysokości 108.782 zł:

Poz.

Składniki

Działanie

2022 r.

1.

Wynagrodzenie za pracę

20.000,00

2.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne

20.000,00

3.

Składka na ubezpieczenie emerytalne

Poz. 2 × 9,76%

1.952,00

4.

Składka na ubezpieczenia rentowe

Poz. 2 × 1,5%

300,00

5.

Składki na ubezpieczenie chorobowe

Poz. 2 × 2,45%

490,00

6.

Razem składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zatrudnionego

Poz. 3 + poz. 4 + poz. 5

2.742,00

7.

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

Poz. 2 – poz. 6

17.258,00

8.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne naliczona

Poz. 7 × 9%

1.553,22

9.

Część składki na ubezpieczenie zdrowotne do odliczenia od podatku

0,00

10.

Koszty uzyskania przychodu

250,00

11.

Wpłata do PPK finansowana przez pracodawcę wliczana do podstawy opodatkowania

0,00

12.

Przychód do opodatkowania

Poz. 1 – poz. 6 – poz. 10 + poz. 11, gdzie otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych złotych

17.008,00

13.

Kwota zmniejszająca miesięczną zaliczkę podatkową

43,76

14.

Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem

•dochód pracownika uzyskany w kwietniu do limitu 120.000 zł:120.000 zł – 108.782 zł (dochód uzyskany od stycznia do marca) = 11.218 zł

•zaliczka od ww. części dochodu pracownika uzyskanego w kwietniu: 11.218 zł × 17% == 1.907,06 zł;

•dochód pracownika uzyskany w kwietniu ponad limit 120.000 zł: [(20.000 zł – 2.742 zł skł. społ. – 250 zł KUP) ++ 108.782 zł), czyli łączny dochód uzyskany od stycznia do marca – 120.000 zł == 5.790 zł;

•zaliczka podatkowa od ww. części dochodu pracownika uzyskanego w kwietniu: 5.790 zł × 32% = 1.852,80 zł;

•łączna zaliczka podatkowa za kwiecień (przed zaokrągleniem): 1.907,06 zł + 1.852,80 zł == 3.759,86 zł

3.759,86

15.

Zaliczka na podatek

Poz. 14 po zaokrągleniu do pełnych złotych

3.760,00

16.

Wpłata do PPK finansowana przez zatrudnionego

0,00

17.

Kwota wynagrodzenia netto

Poz. 1 – poz. 6 – poz. 8 – poz. 15 – poz. 16

11.944,78

Objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym osób powołanych do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania

Na mocy dodania w ustawie zdrowotnej w art. 66 w ust. 1 pkt 35a ustawodawca od 2022 roku postanowił obejmować ubezpieczeniem zdrowotnym osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie (chodzi tu m.in. o członków zarządu, członków Komisji Rewizyjnej, prokurentów oraz członków komisji egzaminacyjnych).

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego ww. osób powstaje z dniem powołania, a wygasa z dniem odwołania.

Niestety powyższa zmiana sprawi, że osoby, o których mowa wyżej, od 1 stycznia 2022 r. otrzymują za pełnienie funkcji wynagrodzenie netto niższe o 9%.

Przykład

Porównanie rozliczenia listy płac według przepisów z lat 2021 i 2022 w przypadku członka zarządu spółki z o.o. wykonującego swoje obowiązki wyłącznie w ramach aktu powołania za wynagrodzeniem w wysokości 6.000 zł brutto:

Lp.

Wyszczególnienie

2022 r.

2021 r.

1.

kwota wynagrodzenia

6.000,00 zł

6.000,00 zł

2.

podstawa obliczenia zaliczki na podatek (poz. 1 – 250 zł), po zaokrągleniu do pełnych zł

5.750,00 zł

5.750,00 zł

3.

zaliczka na podatek po zaokrągleniu do pełnych zł (poz. 2 × 17%)

978,00 zł

978,00 zł

4.

składka na ub. zdrowotne (poz. 1 × 9%)

540,00 zł

0,00 zł

5.

kwota wypłaty (poz. 1 – poz. 3 – poz. 4)

4.482,00 zł

5.022,00 zł

Zmiana wysokości KUP przy pełnieniu funkcji społecznych i obywatelskich

Z początkiem 2022 roku nastąpiło ponadto objęcie 20-proc. kosztami uzyskania przychodów osób wykonujących czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, bez względu na sposób powołania tych osób, oraz nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek.

Do 2021 roku ww. osoby miały prawo do KUP w wysokości 250 zł miesięcznie, a za rok podatkowy w łącznej kwocie nie wyższej niż 3.000 zł lub nie wyższej niż 4.500 zł, jeżeli omawiane przychody uzyskiwane są od więcej niż jednego podmiotu.

O konieczności stosowania nowych zasad decyduje moment powstania przychodu

O tym, od kiedy należy stosować nowe reguły rozliczania list płac, decyduje moment powstania przychodu. Oznacza to, że jeśli przykładowo wynagrodzenie zostanie przelane / wypłacone pracownikowi w styczniu 2022 roku, to niezależnie od tego, za jaki okres jest ono należne, trzeba w stosunku do niego stosować przepisy obowiązujące od początku 2022 roku.

ważne

A zatem np. płaca za grudzień 2021 rok, płatna w styczniu 2022 roku, musi zostać rozliczona zgodnie z regułami przewidzianymi w ramach Polskiego Ładu.

Podstawa prawna:

▶Art. 1 pkt 8, 13, 23, 40, 47, 62, 65–67, art. 8 pkt 1, art. 15 pkt 1–3, 9–10, art. 69, art. 89 ustawy z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2105).