Bronka Nowicka

Nakarmić kamień

Biuro Literackie • Stronie Śląskie – Wrocław 2016

Poezje 129

Bronka Nowicka Nakarmić kamień

Zdjęcie na okładce: Z archiwum Autorki

Projekt okładki: Wojtek Świerdzewski

Redakcja i korekta: Joanna Mueller

Projekt typograficzny i skład wersji elektronicznej: Mateusz Martyn

Copyright © by Bronka Nowicka

Copyright © by Biuro Literackie, 2016

Biuro Literackie

ul. Sokolnicza 5/37, 53-676 Wrocław

tel. 71 346 01 42, poczta@biuroliterackie.pl

www.biuroliterackie.pl

isbn 978-83-65358-11-0

Wszelkie powielanie lub wykorzystywanie niniejszego pliku elektronicznego inne niż jednorazowe pobranie w zakresie własnego użytku stanowi naruszenie praw autorskich i podlega odpowiedzialności cywilnej oraz karnej.

Spis rzeczy

Guziki

Siatka

Latawce

Firanka

Studnia

Guziki

Babka hoduje swoją matkę w pokoju z połową drzwi. Połowę urżnęła, żeby widzieć, co stara wyczynia. Połowę z zamkiem zostawiła. Przekręca w nim klucz, wrzuca za stanik. Nie da nikomu. Jeszcze by wypuścił tę plagę na dom.

W zeszłym tygodniu na moment spuściła ją z oka: prababka pocięła zasłony, wsadziła torbę cukru w ogień. Myślała, że węgiel – jedno i drugie twarde. Rozbebeszyła szafę: szukała fartuszka, bo idzie do szkoły. Ma dziewięćdziesiąt lat, nie pamięta własnego nazwiska, ale fartuch, co się zapinał na krzyż na plecach, owszem. Jak się jej nie zamknie, wywróci wszystko do góry nogami.

– Coś mi tam za cicho jesteś, mamusiu – woła babka do dziury w futrynie.

– Zesrałam się – nad krechę uciętych drzwi wyskakuje głowa.

– To poczekasz.

Babka nie rzuci roboty. Nie przypali mięsa. Kiedy ma się pod dachem wariactwo, reszta ma być normalna. Porządny obiad należy do reszty.

Do kuchni wpada sweter. Za nim lecą: spódnica, halka, stanik.

– Przepraszam, czy może pani zawołać moją córkę? Bo ja tu stoję goła.

– Zaraz przyjdę, jestem twoją córką.

– Nieprawda. Moja córka ma czarne włosy i jest szczupła jak łodyga. O, taka – nad drzwiami pokazują się palce, które biorą w kleszcze centymetr powietrza. – Ty jesteś siwa i tłusta.

Babka przewija swoją matkę. Rzepy pieluchy trzeszczą na biodrach.

– Umrę, jak mi dobrze zapłacisz – mówi stare niemowlę.

Babka przynosi worek pościelowych guzików. Wysypuje na podłogę.

– Wystarczy?

– Bo ja wiem? Muszę policzyć.

Siedzę z prababką na ziemi. Liczymy na palcach guziki.

– Widziałaś kiedyś tyle pieniędzy? – pyta.

Kiedy nie patrzy, wsadzam je do butów, wrzucam za koszulę, połykam. Niech będzie ich mniej. Za mało na śmierć.

Siatka

Dziecko chce mieszkać w suczym brzuchu. Rodzić się w nocy, być lizane z krwi, rano wracać: czołgać się do domu przez tunel w psie.

W kieszeni ma chleb ze smalcem, stoi przy drucianej siatce i czeka. Kiedy stoi się dostatecznie długo, zwierzę przychodzi. Tylko po chleb, bo nie chce, żeby człowiek, nawet mały, wprowadzał mu się do środka.

– Będę w tobie grzeczna.

Suka chce jeść, ale nie jest do wynajęcia. Łyka chleb i toczy się w dół ulicy, stara i wytarta na bokach. Przez kolejne dni wraca i patrzy na kieszeń, z której w obie strony wyrasta dziecko.

– Zdejmę buty, nie pobrudzę cię.

Suka odchodzi, gdy zliże okruchy z chodnika.

Po kilku tygodniach palec przerzucony przez metalowe oko na drugą stronę siatki drapie psi łeb tak długo, aż opuszka pokrywa się czarną mąką. Suka zamyka oczy, może nawet śpi oparta o płot. Wtedy dziecko myśli, jak układa się w brzuchu wyściełanym sierścią. Jak brzuch zabiera je, gdzie nigdy nie było.

Kiedy kończy się lato, suka przestaje przychodzić. Dziecko wytrzepuje kieszeń z okruchów. Od psich myśli ma zaropiałe oczy i wydrapane na czerwono placki.

– Nie podchodźcie do niej – mówią. – Śmierdzi budą.

Latawce

Ten człowiek i pies mieli pergaminowe skóry oraz połapane sznurkiem kości, puste w środku i dziurawe, bo gdy mocniej zawiało, obaj popiskiwali jak flety.

Kiedy szli, nie robili już nic innego. Jeśli człowiek chciał coś powiedzieć psu – przystawał. Pies robił to samo, chcąc popatrzeć na człowieka. Łączenie czynności w pary było zadaniem ponad ich siły. Tylko czasami człowiek mlaskał, gdy szedł. Widocznie język był sekundnikiem jego wewnętrznego zegara, ciągle dającego się nakręcać.

Pies miał nad człowiekiem przewagę, która polegała na dwóch nogach więcej, dlatego wyprzedziwszy go o krok, zatrzymywał się i czekał, żeby się zrównali. To trwało.

– Może wie, jak go wołam, może słyszał? – pytał nieraz człowiek przechodnia i pokazywał psa, bo zdarzało się człowiekowi zapomnieć jego imienia, tak jak psu zdarzało się zapomnieć drogi do domu. – Zawsze tu chodzimy – zataczał koło bambusowym palcem, bo nie był pewien, czy na tyle drzew mówi się tartak, park czy las. Ostatecznie nie miało to większego znaczenia, podobnie jak imię – czyjeś, a nawet własne.

Przyszedł czas, gdy człowiek i pies zrobili się tak przezroczyści, że można było oglądać przez nich zakrzywiony świat, jak przez szklanki.

Przyszedł też silniejszy wiatr, więc chodzili jeszcze bliżej siebie dla pewności, że jeśli ich porwie, polecą razem.

Podniosło ich do góry, a oni wciąż przebierali nogami, chociaż już nie musieli. Po jakimś czasie wyglądali jak latawce, jeszcze później jak dwie kropki, które mogą być równie dobrze ptakami, co złudzeniem.

Dziecko widziało, chociaż nikt mu nie wierzy.

Firanka

Niedziela to cicha upośledzona w białych podkolanówkach. Na końcu mysiego ogona ma kokardę z szyfonu. Wpinają jej w kapelusz czereśniową broszkę. Nie żałują drobnych na lody, niech ma czym celować w przerośnięty język. W rękę wtykają gałąź z baziowymi kotkami. Niech sobie wywija, gdy śpiewa: ho-ho. Jeszcze chusteczka złożona na trzy. Przyda się w kościele, żeby klękając, nie pobrudzić kolan.

A niedziela nic, tylko patrzyłaby na pogrzeby. Dyryguje im witką – niech wiedzą, jak iść. Plenią się na ulicach, jakby żałoba była chorobą zakaźną.

Najmniejszy z konduktów składa się z karawanu i lamentującego: kobyła ciągnie wózek z dzieckiem, ojciec rodziny idzie z tyłu. Myśli, że tak młodo pochował marzenia. Słońce świeci. Kondukty się mijają. Uchylają się kapelusze. Żałobnicy patrzą, który ma zdrowszą kobyłę. A one łypią zza klapek, której trumienka strojniejsza, w której życie wygląda jak żywe. Niektórym spieszno na stypę.

A na stypie rosół i polerowane łyżki. Świat odbija się w nich tak ładnie, chociaż do góry nogami. Koper sypie się na ziemniaki jak zielony śnieg. Radio brzęczy jak pszczoła. Wiatr wydyma krochmaloną firankę.

– Ho-ho – mówi niedziela. – Ho-ho.

Studnia

– Chodź no tu. Co tam masz? Pokaż. Wypluj to. Wypluj. Ojciec do ciebie mówi: wypluj. Kto? – warga daleko od dziąsła, złapana razem ze skórą policzka, ciągnięta. – Kto? – ciągnięta do góry. – Kto nosi? – do góry targana. – Nosi cholerne – palec podważa, naciera, wyrywa. – Kto w gębie nosi? – wyrywa mi, mój mi zabiera. – Kto w gębie nosi kamienie?

Uderzenie. Ciemno przed oczami. Krew smakuje jak prąd – wiem, bo przykładałam język do baterii. Tyle że krew jest ciepła, a prąd zimny.

W szklarni jest gorąco, czuć pomidory, to pachnie kolor czerwony. Żółty pachnie tak samo, a zielony wcale. Zielony nie.

– Nie bij.

Ojciec ma ładne usta. Duże. Z sercem pośrodku, jak na laurce. Usta się rozciągają, serce znika – ojciec się uśmiecha. Trzyma kamień na dłoni. Ciemny, opleciony kamiennym żylakiem twardszym od reszty, gdy jest pod językiem, gdy się ssie.

Wyciągam rękę.

– To moje. Mój.

Wieko palców opada na kamień. Już nie. Teraz on go ma.

– Daj.

Nie odda. Wychodzimy. Niesie mnie. Jestem niesiona. Idzie do studni. Po co tam?

– Nie, nie.

Ale idzie.

– Proszę.

Już stoi przy.

– Proszę, nie.

Wyciąga rękę nad.

– Ja proszę, nie.

Wypuszcza kamień. Studnia go pożera.

Gniazdo jest puste. Uwite pod językiem, ciemne, wilgotne gniazdo dla kamienia. Nic się nie wykluje. Kamień nie przemówi. Nie mówi się, leżąc w wodzie. To niemożliwe, aż woda zamieni się w chmurę. Zanim przetoczy się czas. Wtedy dziecko odnajdzie swój kamień.