Spis treści

- Wstęp

- A

- B

- C

- Ć

- D

- E

- F

- G

- H

- I

- J

- K

- L

- Ł

- M

- N

- O

- P

- R

- S

- Ś

- T

- U

- W

- Z

- Ż

- Bibliografia

Sennik praktyczny

Elwira Sowińska

Wstęp: Joanna Zaręba

© Wydawnictwo RM, 2024

All rights reserved.

Wydawnictwo RM,

03-808 Warszawa,

ul. Mińska 25

rm@rm.com.pl, www.rm.com.pl

ISBN 978-83-8151-870-3

ISBN 978-83-7147-121-6 (ePub)

ISBN 978-83-7147-122-3 (mobi)

Edytor: Justyna Mrowiec

Redaktorka prowadząca: Justyna Żebrowska

Redakcja: Agnieszka Tabor

Korekta: Ewelina Czajkowska

Ilustracje: iStock

Edytor wersji elektronicznej: Tomasz Zajbt

Opracowanie wersji elektronicznej: Marcin Fabijański

Weryfikcja wersji elektronicznej: Justyna Mrowiec

Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny) włącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taśmy lub przy użyciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy.

Wszystkie nazwy handlowe i towarów występujące w niniejszej publikacji są znakami towarowymi zastrzeżonymi lub nazwami zastrzeżonymi odpowiednich firm odnośnych właścicieli.

Wydawnictwo RM dołożyło wszelkich starań, aby zapewnić najwyższą jakość tej książki, jednakże nikomu nie udziela żadnej rękojmi ani gwarancji. Wydawnictwo RM nie jest w żadnym przypadku odpowiedzialne za jakąkolwiek szkodę będącą następstwem korzystania z informacji zawartych w niniejszej publikacji, nawet jeśli Wydawnictwo RM zostało zawiadomione o możliwości wystąpienia szkód.

W razie trudności z zakupem tej książki prosimy o kontakt z wydawnictwem:

rm@rm.com.pl

Wstęp

A więc pamiętasz swoje sny? To dobrze, zdrowy człowiek, przesypiający siedem do ośmiu godzin na dobę, spędza co noc około dwóch godzin pogrążony w marzeniach sennych. I chociaż wiele osób upiera się, że nie ma żadnych snów, to tak naprawdę po prostu ich nie pamięta. Kiedy kładziesz głowę na poduszce i zasypiasz, twój mózg nie przerywa pracy, wręcz przeciwnie – bierze się do roboty i produkuje sny. W ciągu dnia zdobywamy nowe doświadczenia, uczymy się różnych rzeczy, a w naszych głowach formują się wspomnienia – to wszystko wymaga posortowania, ułożenia na półkach pamięci i włączenia do całości naszego ja. Dzieje się to właśnie w trakcie snu.

Każdy z nas zaczyna noc od chwili relaksu dla mózgu, momentu, kiedy zdejmujemy nogę z gazu i pozwalamy sobie na pogrążenie się w stanie, którego czasami nawet nie postrzegamy jako snu. Jeżeli ktoś nas wtedy obudzi, będziemy gotowi przysiąc, że w ogóle nie zmrużyliśmy oka. Jeśli jednak nikt nam nie przeszkodzi, nasz mózg zupełnie odetnie się od bodźców zewnętrznych i przeniesie w fazę płytkiego snu, a po niej − snu głębokiego. Paradoksalnie ten głęboki sen to wcale nie czas, kiedy nawiedzają nas marzenia senne. To, co opisałam dotąd, to tzw. sen NREM, pozbawiony marzeń sennych. Ta faza początkowo dominuje, a pierwsze prawdziwe sny nawiedzają nas dopiero około północy, kiedy mamy już za sobą mniej więcej 90 minut odpoczynku. Potem, w miarę jak zbliżamy się do planowanej pobudki, tworzy się ich coraz więcej. Mówi się, że najżywsze i najdłuższe marzenia senne pojawiają się nad ranem.

Czas, kiedy przychodzą sny, to tzw. faza REM − od angielskich słów rapid eye movement, czyli gwałtownych ruchów gałek ocznych. Jeżeli masz okazję zaobserwować kogoś pogrążonego we śnie, możesz łatwo zauważyć, kiedy zaczyna się ten moment. Oczy śniącego zaczynają się szybko poruszać, zupełnie jakby śledził wzrokiem piłkę podczas meczu tenisowego. Faza REM jest uważana przez naukowców za czas, kiedy mózg sortuje informacje zdobyte w ciągu dnia i łączy je z istniejącą siecią skojarzeń. Może właśnie dlatego sny mogą być tak fantastyczne i pełne znaczeń. W fazie NREM nie ma co prawda snów, jest ona za to konieczna do utrwalenia wiedzy i umiejętności nabytych w trakcie dnia (dlatego zawsze warto wyspać się przed egzaminem). W ciągu nocy seria NREM–REM powtarza się nawet do pięciu razy, a im dłużej śpimy, tym więcej czasu zajmują nam marzenia senne.

Tyle szczegółów technicznych. Nauka jest w stanie określić, kiedy śnimy i jakie fale mózgowe dominują w różnych fazach naszego snu, ale skoro trzymasz w ręku tę książkę, to znaczy, że oczekujesz czegoś więcej. A sny mają do zaoferowania naprawdę wiele. Dla ludzi o otwartych umysłach, poszukujących wiedzy o sobie i świecie, mogą być niezastąpionym, a wręcz bezcennym narzędziem rozwoju. Dla starożytnych były wskazówkami, jak żyć, jak radzić sobie z dręczącymi problemami, jakie podjąć decyzje, a nawet jak wyleczyć się z chorób. Ostrzegały przed niewłaściwymi krokami i zwracały uwagę na ważne kwestie. W wielu społecznościach regulowały nie tylko życie prywatne jednostki, lecz także działanie całej grupy, rodzinnej czy plemiennej – przykładowo określały najlepszy czas na polowanie lub podróż (w niektórych grupach odgrywają tę rolę i dziś). Ci, którzy pracowali ze snami, interpretowali je i wyjaśniali, byli szamanami, mędrcami czy kapłanami (w niektórych kulturach sny uważano za zesłane przez bogów). Otaczano ich szacunkiem i to do nich udawali się ludzie pragnący odkryć znaczenie swojego snu.

Chociaż każdy sen wydaje się czymś magicznym i niesamowitym, nie wszystkie uważano za jednakowo istotne. Niektóre uznawano za pospolite, inne niosły szczególne przesłanie. Takie sny nazywano wielkimi i przykładano do nich daleko większą wagę niż do zwykłych, codziennych marzeń sennych. Wielki sen mógł pojawić się samoistnie, jako znak, że świat, duchy czy bogowie pragną człowiekowi coś przekazać, ale czasami trzeba było na niego ciężko zapracować. Greckie wyrocznie boga Apolla rezydowały w świątyniach, których atmosfera szczególnie sprzyjała inkubacji takich snów, a sam Apollo słynął z tego, że zsyłał na ludzi mądrość właśnie pod postacią marzeń sennych. Jeżeli ktoś pragnął uzyskać taką poradę od Apolla, musiał odbyć pielgrzymkę do jednej z jego świątyń, przygotować się odpowiednio, złożyć ofiary, odbyć rytualne modlitwy, a następnie ułożyć się do snu na terenie świątyni. Sen, który nadchodził, niósł rozwiązanie, jednak nie zawsze był jasny. Bogowie nie przemawiali do śmiertelników prostym językiem, a więc często wyjaśnienie tajemnicy wymagało interwencji kapłana odpowiednio wyszkolonego w interpretacji snów. Oczywiście nie każdego było stać na tę dodatkową usługę, nie wszyscy zresztą mogli sobie pozwolić nawet na pielgrzymkę i stosowne ofiary. Nietrudno się domyślić, że właśnie te nierówności finansowe doprowadziły do powstania pierwszych senników dostępnych dla tych, którzy z różnych przyczyn nie mogli sobie pozwolić na profesjonalną pomoc.

Najstarszym zachowanym sennikiem jest księga Artemidora z Daldis, pochodząca z II wieku po Chrystusie. Podczas prac nad swoim dziełem Artemidor konsultował się z różnymi specjalistami z terenów Grecji, Włoch, a nawet z Azji. Uwzględniał zarówno wiedzę uczonych, jak i mądrość prostych ludzi. Jego praca jest dziełem bardzo praktycznym, a jednocześnie szczegółowym. Jako człowiek dociekliwy sugerował, żeby nie analizować snu o seksie z własną matką zbyt pochopnie i zamiast od razu wyciągać wnioski, skupić się na szczegółach, takich jak dokładna pozycja przyjęta w czasie stosunku. Niewiele współczesnych senników zawiera aż takie detale.

Podejście Artemidora, przynajmniej w kwestii snu o matce, mogłoby przypaść do gustu Zygmuntowi Freudowi, ojcowi psychoanalizy – pierwszego nurtu w psychologii, który z należytą powagą traktował marzenia senne. Nazywał je on królewską drogą do nieświadomości i uważał, że odkrywają najgłębiej skrywane tajemnice naszej psychiki. Niestety podejście Freuda było dość upraszczające: uważał, że to, o czym śnimy, ujawnia nasze wyparte ze świadomości pragnienia. Krótko mówiąc, jeżeli ktoś śnił o seksie z własną matką, to według Freuda dokładnie to w skrytości ducha chodziło mu po głowie. Nie mogąc przyznać się do tego przed sobą ani w żaden sposób zrealizować nieakceptowalnego społecznie pożądania, ta osoba znajdowała upust dla niego w świecie snu. Sny były więc dla Freuda czymś w rodzaju symulacji, wirtualnej rzeczywistości, w której śniący mógł urzeczywistniać pragnienia niemożliwe do zaspokojenia na jawie bez groźby odrzucenia społecznego lub kary. Nieświadomość i sny w klasycznym freudowskim ujęciu były czymś w rodzaju śmietnika pełnego mrocznych, niewłaściwych i wypartych treści, a symbole senne − drzwiami do ich wyjaśnienia i zrozumienia. Dzięki analizie marzeń sennych pacjenci psychoanalityków mieli poznawać samych siebie, rozwiązywać wyparte konflikty i uwalniać się od dręczących ich umysły dolegliwości.

Taka ograniczona rola snów nie odpowiadała buntowniczemu uczniowi Zygmunta Freuda Carlowi Gustawowi Jungowi, który stworzył własne wyjątkowe podejście do analizy zarówno marzeń sennych, jak i głębin ludzkiego umysłu. Nie mógł się on zgodzić z twierdzeniem, że nieświadomość to zaledwie kosz na śmieci, a sny odzwierciedlają jedynie nasze pragnienia. Według niego symbole pojawiające się przed oczyma śniącego niosą ze sobą niezwykle wartościowy przekaz, często powiązany nie z indywidualną, ale ze zbiorową podświadomością społeczności, mądrość wyrażoną przy pomocy archaicznego, wspólnego dla wszystkich języka mitów i symboli. Prawidłowa praca ze snami, pod kierunkiem doświadczonego psychologa analitycznego, nie tylko koiła problemy psychiczne, ale prowadziła człowieka do zrozumienia siebie, umożliwiała mu zrealizowanie własnego potencjału i połączenie się z duszą. Jung uważał sny za bezcenne źródło wglądu nie tylko w jednostkę, lecz także w otaczający ją świat. Opisane przez niego archetypowe postacie i symbole do dziś są integralnymi elementami religii, kultury, sztuki, a nawet rozrywki. Świat realny i świat snu przenikają się, wpływają na siebie, a momenty ich spotkania stanowią kluczowe węzły w naszym rozwoju osobistym i społecznym. Współcześnie wielu terapeutów pracuje ze swoimi klientami, opierając się na analizie ich snów, a dzięki nowoczesnym metodom badawczym, w tym metodom obrazowania, tematyka snu i śnienia stała się nam bliższa niż kiedykolwiek wcześniej.

Dlaczego warto interesować się tym, co się nam śni? Jest wiele powodów. Sny, spójne i konkretne, szalone i niesamowite, kolorowe czy czarno-białe, zawsze są oknem, przez które można zajrzeć w głębiny duszy. Pozwalają zrozumieć, jak działa umysł, dają wgląd w to, w jaki sposób mózg opracowuje rozwiązania trudnych problemów, a czasami, jak to się zdarzyło wielu słynnym naukowcom, wręcz przynoszą ich rozstrzygnięcie po długim okresie zastoju. Sny wyrażają to, czego sami nie potrafimy ująć w słowa, pozwalają naszej intuicji wyrwać się spod kontroli świadomości i wypowiedzieć się w sprawach dla nas ważnych. Czasami postawieni przed wyborem pomiędzy dwiema opcjami świadomie zmuszamy się do wybrania jednej z nich, ponieważ wydaje się nam logiczna i właściwa. Nie zwracamy wtedy uwagi na argumenty przeciw ani na sygnały płynące z ciała, przemy naprzód, a potem dziwimy się, że ta starannie zaplanowana, wymuszona ścieżka życia nie przynosi oczekiwanego szczęścia. We śnie w takich sytuacjach mogą pojawić się sygnały ostrzegawcze, mówiące, że nie tędy droga. Zdarza się też, że zapracowana osoba przesadnie angażuje się w dążenie do sukcesu kosztem swojego organizmu, a w jej snach nagle zaczynają się pojawiać sytuacje zwiastujące katastrofę – załamanie stanu zdrowia. Sny ostrzegają nas, kiedy przekraczamy własne granice, zbyt dużo od siebie wymagamy, wiążemy się z toksycznymi partnerami lub realizujemy cudze plany kosztem własnego dobrostanu.

Język snów czasami może wydawać się skomplikowany, a niekiedy okazuje się niezwykle prosty, jednak zawsze ma do przekazania coś interesującego. Dla gotowych zaangażować się w pracę ze snami są one świetnymi przewodnikami w rozwoju osobistym i duchowym. Wskazują kierunki rozwoju, ostrzegają przed pułapkami i podpowiadają nam, jak realizować ukryty potencjał, dając szansę na autentyczne życie w zgodzie ze sobą.

Współczesność przynosi wiele wyzwań, angażuje naszą świadomość do granic możliwości, bombarduje bodźcami i gwarantuje całą gamę problemów już od najmłodszych lat. Problem wypalenia zawodowego, depresji, nerwic lub zwykłego przemęczenia natłokiem spraw, bodźców czy wygórowanymi wymaganiami dotyka coraz większego odsetka osób. Praca ze sobą, staranne śledzenie własnych marzeń sennych to jeden ze sposobów utrzymania higieny psychicznej i oderwania się od zgiełku codzienności. Wielu ludzi prowadzi dzienniki snów, a na ich stolikach nocnych obok szklanki z wodą zawsze jest miejsce na notes i długopis. Zapisywanie snów, a potem próba ich zrozumienia to świetne ćwiczenie na pozostanie w bliskim dialogu z sobą samym, a przecież wszyscy lubimy porozmawiać czasem z kimś inteligentnym. Jeżeli nie prowadzisz jeszcze takiego dziennika, serdecznie cię do tego zachęcam. Taki nawyk ma dodatkowy plus: umysł uczy się, że powinien zachować w pamięci sen, więc im częściej notujemy marzenia senne, tym częściej zdarza się nam je zapamiętać. Zazwyczaj sen, który pamiętamy, pochodzi z ostatniego sennego cyklu, tuż nad ranem. Jednak przy odpowiednim zaangażowaniu może się okazać, że będziesz pamiętać większość snów z całej nocy. Jeżeli nie pamiętasz snów albo pamiętasz je rzadko, samo umieszczenie notesu i ołówka przy łóżku i położenie się spać z intencją odtworzenia rano fantazji sennej powinno pomóc. Można też posłużyć się prostą sztuczką i przestawić budzik o około 10 minut do przodu lub do tyłu, by zwiększyć szanse, że zadzwoni, kiedy akurat będziemy śnić. A gdy już się obudzisz, pamiętając sen, najlepiej od razu go zapisz, ponieważ sny utkane są z innej, delikatniejszej materii niż jawa i łatwo znikają z pamięci, jeżeli nie poświęcimy im należytej uwagi.

Życzę ci dużo pięknych snów i wielu sukcesów w pracy z nimi. Oby zdradziły ci wszystkie swoje tajemnice i odsłoniły przed tobą swoją mądrość.

Joanna Zaręba

A

ABONAMENT

- Płacić abonament lub subskrypcję: czeka cię okres stabilizacji w życiu lub wejdziesz w dłuższy związek, który będzie miał na ciebie duży wpływ.

ABORCJA (usunięcie ciąży)

- Dokonać aborcji: twoje plany, pomysły lub zamiary zostaną przerwane, być może będziesz musiał się wycofać ze zobowiązania, które już podjąłeś.

- Protestować przeciwko aborcji: będziesz walczyć z innymi w jakiejś ważnej sprawie.

- Widzieć, jak ktoś chce się poddać aborcji: postępowanie tej osoby wzbudza twój sprzeciw i kontrowersje.

- Zmuszenie do aborcji: zostaniesz zmuszony do zrobienia czegoś wbrew własnej woli, np. do rezygnacji z planów lub realizacji pomysłów. Możesz również bać się, że nie będziesz w stanie zrealizować czegoś dla ciebie ważnego.

ABSOLWENT

- Być absolwentem: twoja praca zyska uznanie przełożonych lub czeka cię awans.

- Kłócić się z absolwentem: prowadzisz niewłaściwy tryb życia i powinieneś zadbać o zdrowie.

- Rozmawiać z absolwentem: spotkanie ze znajomymi.

ADOPTOWAĆ

- Adoptować dziecko, innych, zwierzęta domowe: w twoim życiu osobistym lub zawodowym pojawi się coś nowego, możliwy zysk bądź sukces finansowy. Bliscy liczą na twoje wsparcie i dobrą radę.

- Być adoptowanym: czekają cię przywileje lub zostaniesz wyróżniony, nagrodzony w życiu prywatnym albo zawodowym. Ludzie, którymi się otaczasz, są dla ciebie odpowiedni.

- Oddawać do adopcji: obecna sytuacja życiowa cię przerasta i powinieneś poszukać wsparcia.

- Opiekować się adoptowanym: zbliża się choroba lub śmierć, również w podróży. Otaczasz się nieodpowiednimi przyjaciółmi.

ADORACJA

- Adorować innych: twoje życie poprawi się w sferze finansowej i osobistej.

- Być adorowanym, mieć adoratora: napotkasz trudności, ale je pokonasz. Również: czekają cię miłe i radosne zdarzenia, przed tobą nowa miłość.

ADWOKAT

- Adwokat (gdy nie masz problemów z prawem): będziesz ciężko pracował, ale odniesiesz sukces zawodowy, zdobywając uznanie i autorytet.

- Adwokat jako twój obrońca: twoi przyjaciele pomogą ci w rozwiązywaniu trudnego problemu. Naprawisz wyrządzoną przez ciebie krzywdę.

- Adwokat jako twój partner życiowy: najbliższe wydarzenia lub sytuacje będą dla ciebie korzystne w sferze zawodowej lub osobistej.

- Być adwokatem: ktoś inny pomoże ci ze sprawą, która jeszcze nie znalazła rozwiązania. Będziesz musiał dobrze się przygotować do obrony swoich racji. Szukaj legalnych sposobów na sprostanie wyzwaniom życiowym.

- Kłócić się z adwokatem: załatwisz długo odkładane sprawy życiowe.

- Rozmawiać z adwokatem, który mówi niezrozumiale: będziesz musiał pozyskać dodatkową wiedzę lub skorzystać z rad ekspertów, aby zrealizować swoje ambitne plany.

- Rozmawiać z adwokatem: będziesz miał trudności zawodowe, ale pokonasz je i zarobisz pieniądze.

- Widzieć adwokata w sądzie, być bronionym przez adwokata w sądzie: ktoś knuje przeciwko tobie lub planuje coś złego. Masz poczucie winy związane z przeszłymi wydarzeniami.

- Wynajmować adwokata: ważna sprawa, która cię absorbuje, zostanie pomyślnie rozwiązana. Sukces w pracy i dobra passa.

AIDS

- Być chorym na AIDS: podejmujesz zbyt duże ryzyko w życiu zawodowym lub osobistym, również w związku z zachowaniami seksualnymi. Czujesz się wyobcowany wśród ludzi z twojego otoczenia.

AKADEMIK (bursa studencka)

- Wracać do akademika: wydarzenia w życiu stawiają przed tobą wyzwania, które będziesz mógł pokonać, uzupełniając wiedzę. Czeka cię możliwość zmiany kariery zawodowej.

AKCENT

- Mówić do kogoś z akcentem i uzyskać negatywną reakcję: środowisko pracy lub otoczenie rodzinne powoduje, że czujesz się niepewnie, a może nawet poniżany albo prześladowany.

- Mówić z akcentem: nie potrafisz wyrazić siebie i jesteś niezrozumiany przez otoczenie, zawodowe lub osobiste.

- Widzieć kogoś mówiącego do ciebie z akcentem: ktoś będzie miał dla ciebie ważną informację, która może zmienić twoje życie. Musisz zwrócić większą uwagę na sprawy, które teraz ignorujesz.

AKROBATA (w cyrku)

- Występować w cyrku jako akrobata: twoje kompetencje lub umiejętności zostaną docenione.

AKTOR

- Być aktorem: wyjaśnisz nurtujące cię wątpliwości lub dylematy. Próbujesz coś ukryć albo grasz przed innymi, aby być lepiej postrzeganym przez innych. Usiłujesz sprostać ich oczekiwaniom. Być może czeka cię zmiana pracy. Mogą otaczać cię osoby, które są twoimi przyjaciółmi, tylko dlatego, że czerpią z waszej relacji korzyści materialne. Dobrze radzisz sobie w życiu, jesteś zaradny, ale manipulujesz innymi ludźmi.

- Całować się z aktorem: ktoś obdarzył cię fałszywą miłością lub ty obdarzasz kogoś takim uczuciem.

- Kłócić się z aktorem, który odmawia pracy: ktoś bliski nie chce odgrywać takiej roli, jaką ty chciałbyś mu wyznaczyć.

- Kłócić się z aktorem: czeka cię dużo pracy, ale będziesz miał osiągnięcia.

- Rozmawiać ze słynnym aktorem, także zapoznawać się ze sławnym aktorem: nowa owocna znajomość, która znacząco wpłynie na twoje życie. Lepiej wykorzystuj talenty, nie idź po linii najmniejszego oporu. Mogą cię czekać problemy rodzinne.

- Trupa, zespół aktorów: możliwe, że w najbliższej przyszłości spotkają cię kłopoty.

- Uczyć się aktorstwa, być uczniem sławnego aktora: będą otaczać cię przyjaciele lub ludzie, którzy dobrze ci życzą.

- Widzieć aktora na scenie: straciłeś kontakt z rzeczywistością, marnujesz czas i energię na nieosiągalne cele lub rzeczy kosztem najbliższych, otaczasz się fałszywymi przyjaciółmi.

- Widzieć śmierć sławnego aktora: czeka cię trudniejszy okres w życiu lub problemy finansowe.

- Własny nieudany występ aktorski: brakuje ci siły charakteru i woli, aby stawić czoła trudnościom życiowym.

- Zakochać się w aktorze: czeka cię kłótnia z partnerem lub partnerką bądź kłopoty w związku, które mogą zakończyć się rozstaniem.

- Zaręczyć się z aktorem: uczestnictwo w niemoralnych uciechach może być dla ciebie groźne.

AKWARIUM

- Widzieć akwarium: tłumisz emocje, których nie dopuszczasz do świadomości, uwolnienie ich poprawi twoje życie.

- Zmieniać wodę w akwarium, cuchnąca i brudna woda w akwarium: zadbaj o zdrowie, w szczególności o drogi moczowe, oraz sprawdzaj jakość płynów, które pijesz.

ALIMENTY

- Dostawać: obcy ludzie będą dla ciebie dobrzy, zaznasz dzięki nim szczęścia i powodzenia.

- Płacić: poniesiesz lub ponosisz konsekwencje błędnych bądź niesprawiedliwych decyzji. Bądź ostrożny w relacjach z rodziną i przyjaciółmi. Nie rozwiązałeś trudnych spraw z przeszłości i nadal rzutują na twoje życie i wybory (np. trudne rozstanie z partnerem lub partnerką).

ALKOHOL

- Być w tłumie pijanych: czujesz się wyobcowany i wykluczony lub uważasz otaczających cię ludzi za gorszych.

- Nadużywać alkoholu: nie chcesz, żeby ludzie poznali prawdziwego ciebie. Jesteś zbyt zachowawczy i racjonalny, nieświadomie boisz się korzystać z życia. Napotykasz duże trudności w sferze zawodowej lub w rodzinie, w związku z tym brak ci kontroli i powściągliwości. Faktycznie masz problem z alkoholem lub innymi używkami.

- Pić alkohol w ukryciu: zachowaj w tajemnicy ostatnio usłyszane zwierzenia. Czujesz się przytłoczony rzeczywistością i potrzebujesz sposobu na uwolnienie negatywnych emocji.

- Pić alkohol, widzieć alkoholika: twój najbliższy przyjaciel okaże się fałszywy.

- Pić z umiarem: osiągniesz sukces, albo w pracy, albo w życiu osobistym. Prowadzisz swoje życie w zgodzie z samym sobą.

- Świętować z alkoholem: potrzebujesz odpoczynku i oderwania się od codziennych problemów.

- Wylewać alkohol: zakończysz związek lub znajomość, które są dla ciebie toksyczne. Czeka cię nieprzyjemne spotkanie towarzyskie.

AMBASADA

- Być w ambasadzie: przed tobą nowa interesująca podróż lub ciekawe wydarzenie albo rozwiążesz trudny i nurtujący cię problem.

- Wyrabiać w niej wizę: czekają cię przyjemne chwile z partnerką lub partnerem.

AMPUTACJA

- Części ciała: okoliczności lub sytuacje życiowe pozbawiły cię albo pozbawią możliwości urzeczywistnienia planów i zamierzeń. Poświęcisz realizację istotnej sprawy w imię wyższego dobra. Chcesz zakończyć niewygodną dla ciebie relację lub sytuację.

- Utrata dłoni: przestałeś rozumieć, co się dzieje wokół ciebie, nie masz kontaktu z rzeczywistością.

- Utrata głowy: twoje działania są zbyt pochopne i bezmyślne.

- Utrata nogi: utraciłeś wolność lub niezależność, twój związek lub twoje relacje rodzinne zbyt mocno cię ograniczają. Prowadzisz działania, które uniemożliwiają ci rozwój. Odetniesz się od dotychczasowego grona osób lub środowiska w pracy, aby realizować własne plany.

- Utrata nosa: twoje działania są dla ciebie destrukcyjne, błądzisz w życiu na skutek utraty intuicji i wyczucia.

- Utrata oka: brak konkretnej wizji spowoduje, że znajdziesz się na życiowym rozdrożu.

- Utrata palca serdecznego: relacja z bliską osobą lub związek zakończy się z twojej inicjatywy.

- Utrata palca: twój brak taktu i delikatności sprowadzi na ciebie kłopoty.

- Utrata penisa: bieżące lub przyszłe wydarzenia pozbawią cię kontroli nad życiem albo dotychczasowej władzy sprawowanej w jakiejkolwiek formie nad innymi ludźmi. Twoje życie seksualne jest dla ciebie groźne i może wpędzić cię w kłopoty.

- Utrata piersi: padniesz ofiarą oszustwa lub czujesz się oszukany. Utracisz atrakcyjność w oczach innych osób.

- Utrata ręki: stracisz przyjaciela lub mentora. Zostaniesz bez pracy albo zmarnujesz zdolności.

- Utrata serca: zmiany uczuciowe, które cię spotkają, dla ciebie trudnym doświadczeniem.

- Utrata stopy: zmierzysz się z wyzwaniem, którego nie będziesz chciał podjąć, i będziesz szukał wymówek, aby tego nie robić.

- Utrata twarzy: twoja reputacja zostanie mocno nadszarpnięta lub wręcz zniszczona.

- Utrata ucha: ignorujesz wyraźne sygnały ostrzegawcze bądź niewygodne fakty w życiu zawodowym lub osobistym.

AMUNICJA

- Brak amunicji: pomysły i wiedza, którą dysponujesz, nie będzie wystarczająca do realizacji twoich zamiarów. Będziesz osamotniony w walce o załatwienie spraw życiowych.

- Mieć amunicję: masz argumenty lub pomysły, które mogą trwale i diametralnie zmienić twoje życie zawodowe bądź osobiste, w szczególności pozwolić na osiągnięcie celów czy realizację marzeń. Mieć informacje albo pomysły, które mogą zmienić na lepsze lub gorsze życie innej osoby.

ANGIELSKI

- Mówić po angielsku: twój związek uczuciowy może znaleźć się w kryzysie.

ANIOŁ

- Anioł przekazujący wiadomość lub ogłaszający jakąś treść: zapamiętaj treść wiadomości i staraj się według niej postępować.

- Być aniołem: czekają cię szczęśliwe chwile. Czeka cię śmierć i szczęśliwe życie po śmierci.

- Być otoczonym przez anioły: jesteś na drodze do szczęścia, zarówno rodzinnego, miłosnego, jak i zawodowego.

- Dwa anioły, jeden świetlisty, drugi ciemny: staniesz przed wyborem między dobrem i złem.

- Jeden świetlisty anioł: czeka cię radosna niespodzianka w rodzinie lub nieoczekiwany zysk finansowy.

- Kłócić się z aniołem: wygrasz los na loterii.

- Odlatujący anioł: powinieneś być bardziej obiektywny w ocenie własnych działań.

- Rozmawiać z aniołem bez wyraźnej wiadomości: dobrze komuś doradzisz.

- Rozmawiać ze smutnym aniołem: twoje postępowanie wobec bliskich nie jest dla nich dobre.

- Słyszeć głos anioła: możliwa choroba, zbadaj stan zdrowia.

- Trzy anioły: twoje życie jest kompletne, czujesz się spełniony, nie potrzebujesz innych wrażeń i nie poszukuj ich.

- Widzieć anioła śmierci: pewien etap w twoim życiu dobiega końca.

- Widzieć anioła: pomyślnie rozwiążesz trudności lub załatwisz ważną sprawę. Będziesz miał szczęście w miłości. Ktoś, kto ci dobrze życzy, przyjdzie ci z pomocą.

ANOREKSJA

- Być anorektykiem, anorektyczką: brak ci wiary w siebie, uwierz w siebie, a zrealizujesz zamierzenia. Nie angażujesz się wystarczająco w życie i sprawy z nim związane. Za mało robisz, aby zrealizować swoje zamiary prywatne lub zawodowe.

APARAT

- Fotografować aparatem lub smartfonem: czeka cię zawód miłosny lub trudności zawodowe spowodowane przez nieuczciwych przyjaciół albo współpracowników.

APETYT

- Mieć apetyt: spodziewaj się problemów zdrowotnych u siebie lub bliskich.

APLAUZ

- Aplauz na arenie na twoją cześć: czujesz się akceptowany i żyjesz w zgodzie ze swoimi wartościami.

- Być obiektem wiwatowania, wiwatowanie na twoją cześć: szukasz poklasku i pochlebstw.

APOKALIPSA

- Widzieć apokalipsę: w twoim życiu zaszły lub zajdą głębokie zmiany, które były albo będą dla ciebie bardzo duże, powinieneś się na nie przygotować, jednak je wyolbrzymiasz. Czeka cię wielka zmiana lub duża strata.

APTEKA

- Kupować lek na receptę w aptece: znikną trudności lub kłopoty, które cię trapią.

- Odwiedzać aptekę: czeka cię przypływ środków finansowych lub zawrzesz znajomość z kimś ważnym. Otaczający cię ludzie nie życzą ci dobrze, chociaż okazują coś innego. Możliwa choroba bliskiej osoby.

ARCHITEKT

- Być architektem: czekają cię zmiany, które będą dla ciebie korzystne finansowo i zawodowo.

- Kłócić się z architektem: czeka cię podróż w sprawach zawodowych.

- Rozmawiać z architektem: ludzie z otoczenia mogą wykorzystać twoją wrażliwość przeciwko tobie.

- Zatrudniać architekta: zrealizujesz plany, ale będzie cię to kosztowało dużo wysiłku.

ARENA

- Aplauz na arenie na twoją cześć: czujesz się akceptowany i żyjesz w zgodzie ze swoimi wartościami.

- Buczenie widzów na arenie na twój widok: nie podejmujesz w życiu działań, które uważasz za słuszne. Otoczenie cię nie akceptuje.

- Oglądać widowisko na arenie: bądź ostrożny w życiu zawodowym, a czekające cię zmiany w tym obszarze będą korzystne. Nie jesteś aktywny w życiu zawodowym lub osobistym, trzymasz się z daleka.

- Walczyć na arenie z lwem: czujesz się zastraszany w życiu osobistym lub zawodowym. Pozwalasz, aby duma przejmowała nad tobą kontrolę.

- Walczyć na arenie ze smokiem lub mrocznymi postaciami: twoje życie jest kontrolowane przez twój ognisty temperament lub twoje negatywne cechy, dlatego możesz wpadać w kłopoty.

- Występować na arenie: działania przyniosą ci dobre rezultaty i sporo satysfakcji.

ARESZT

- Aresztowanie przez policję, jeśli jesteś niewinny: masz szczęście w życiu zawodowym, ale ktoś ci tego zazdrości.

- Jesteś aresztowany: masz wyrzuty sumienia i chcesz odkupić winy, twoje działania mogą nie być właściwe, nawet jeśli je za takie uważasz. Twoje zahamowania i uprzedzenia ograniczają pole działania lub podejmujesz niepotrzebne ryzyko. Będziesz narażał się niebezpiecznymi posunięciami, lecz zostaniesz powstrzymany. Napotkasz trudności w życiu, ale je przezwyciężysz.

- Kogoś aresztujesz: ukrywasz przed innymi swoją drugą twarz i boisz się, że zostanie odsłonięta.

- Ktoś bliski zostaje aresztowany: boisz się o tę osobę. Pokłóciłeś się z tą osobą i chcesz się pogodzić.

ARMIA

- Być dowódcą armii i prowadzić ją do walki: siłą narzucasz wolę innym ludziom. Wywołasz duży konflikt lub kłótnię, w której będziesz osamotniony i która zmieni twoje życie.

- Manewry wojskowe: zweryfikuj poglądy, szczególnie jeśli chcesz działać według konwenansów i zwyczajów.

- Maszerować w armii: żyjesz w harmonii z otoczeniem, a ludzie, którymi się otaczasz, są dla ciebie odpowiedni.

- Nie chcieć wstąpić do armii: obowiązki w życiu osobistym lub zawodowym nie odpowiadają ci i doprowadzi to do konfliktów.

- Obca armia staje do walki z twoją armią: wywołasz awanturę lub duży konflikt.

- Organizować i wyruszać z armią: w twoim życiu zajdą duże zmiany, potencjalnie niebezpieczne.

- Przygotować się do walki: twoje działania okażą się owocne i osiągniesz sukces.

- Walczyć z armią: twoje decyzje i wybory życiowe wymagają ponownego przemyślenia. Nawał obowiązków cię przytłacza i przerasta, poszukaj wsparcia w ich wypełnianiu.

- Widzieć dowódcę armii: czekają cię kłopoty finansowe lub w pracy. Ktoś bardzo ważny będzie chciał ci pomóc.

- Widzieć maszerującą armię: czeka cię niebezpieczny moment, który jednak nie okaże się dla ciebie groźny.

- Widzieć rozbitą armię: przedsięwzięcia zawodowe zakończą się sukcesem, również możliwe niekorzystne zmiany w życiu zawodowym.

- Wstąpić do armii: czeka cię ciekawe i niespodziewane wydarzenie lub seria wydarzeń, w życiu osobistym bądź zawodowym. Poniesiesz karę za swoje działania. Podejmiesz walkę ze swoimi negatywnymi cechami lub zjawiskami w życiu (związek, który ma zły wpływ na ciebie, nadmiar pracy, nałogi itd.). Inni nadmiernie kontrolują twoje życie albo w sferze zawodowej lub osobistej jest ono obwarowane zbyt rygorystycznymi zasadami.

ARTYSTA

- Być artystą: w życiu osobistym lub zawodowym nie realizujesz w pełni własnych ambicji i możliwości, nie potrafisz wyrazić emocji albo myśli. Chcesz się wyzwolić z konwenansów lub rutyny, które skrępowały twoje życie osobiste bądź zawodowe.

ARYSTOKRATA

- Być arystokratą: twoje zamiary osobiste lub zawodowe są zbyt ambitne, w przyszłości zostaną zweryfikowane i będziesz musiał je zmienić.

- Kłócić się z arystokratą: spędzisz przyjemnie czas z kimś miłym.

- Rozmawiać z arystokratą: czeka cię poważna rozmowa z kimś albo istotnym w twoim życiu, albo pracującym na ważnym stanowisku.

ASFALT

- Iść po suchym asfalcie, widzieć suchy asfalt: twoje życie zawodowe zbyt mocno cię pochłania, potrzebujesz odpoczynku.

- Iść po śliskim lub mokrym asfalcie: coś przyjemnego i niespodziewanego wydarzy się w twoim życiu.

ATAK

- Atakować kogoś: znajdziesz się w sytuacji, w której będziesz musiał podjąć działania wbrew własnym przekonaniom lub wymuszone przez innych.

- Być zaatakowanym fizycznie: rzeczywiście byłeś w jakikolwiek sposób atakowany poprzedniego dnia. Znajdziesz się w trudnej sytuacji i będziesz musiał podjąć wysiłek, aby sobie z nią poradzić. Nie akceptujesz okoliczności, w których obecnie się znajdujesz, i powinieneś je zmienić.

AUKCJA

- Brać udział w aukcji: czekają cię niepotrzebne wydatki. Twoje działania w sferze zawodowej zakończą się sukcesem.

AUTOBUS

- Awaria autobusu: twoje życie wymaga zmian i poprawy niektórych zaniedbanych spraw.

- Być potrąconym przez autobus: potencjalne problemy zdrowotne.

- Jechać autobusem w samotności: czujesz się wyobcowany w swoim środowisku zawodowym.

- Jechać autobusem z innymi ludźmi lub zatłoczonym: pozwalasz innym wpływać na twoje życie. Spotkasz dawno niewidzianych przyjaciół. Twój wysiłek lub praca w ramach grupy ludzi, z którymi współpracujesz, będą dla ciebie korzystne.

- Jechać autobusem: cenisz bezpieczeństwo, rutynę i zachowawczość, co może prowadzić do konfliktów z bliskimi.

- Kierować autobusem: jesteś dobrym liderem i wzbudzasz na tym polu zaufanie. Czeka cię niespodziewany romans lub związek miłosny.

- Mieć wypadek autobusowy: potrzebujesz w życiu stanowczości i dyscypliny.

- Nie móc odjechać autobusem z dworca lub przystanku: brak ci nadziei na lepsze jutro, podejdź bardziej optymistycznie do życia.

- Płonący autobus: czekają cię poważne problemy i nagłe wydarzenia związane z twoim życiem zawodowym lub publicznym.

- Tłok w autobusie: sukces w życiu zawodowym.

- Widzieć autobus odjeżdżający z przystanku: nie zwracasz uwagi na szczegóły i to będzie powodem porażki w pracy. Czujesz się pomijany w życiu zawodowym.

- Widzieć bardzo duży i ciężki autobus: zbyt wygórowane oczekiwania zawodowe przysporzą ci trudności.

- Wsiadać do niewłaściwego autobusu: twoje wybory życiowe mogą być niewłaściwe.

AUTOR

- Być autorem lub pisarzem: nie potrafisz wyrazić ważnych rzeczy, znajdź sposób, aby to zrobić.

AUTOSTOP

- Jechać autostopem: w zbyt dużym stopniu polegasz na innych.

AUTOSTRADA

- Pędzić autostradą: prędko zmierzasz do nowego etapu życiowego, robisz wszystko, aby jak najszybciej się tam znaleźć, np. szybko się ożenić. Twoje życie pędzi, zbyt dużo się w nim dzieje, potrzebujesz zwolnić.

AWANS

- Dostawać awans: chcesz być bardziej doceniany zawodowo. Znajdziesz nową pracę lub dostaniesz nowe stanowisko.

- Ktoś inny dostaje awans: twoje wysiłki w pracy nie będą zauważone i docenione przez innych. Znajdziesz wsparcie ludzi, którzy ci sprzyjają.

AWANTURA

- Awantura w twoim domu: niespodziewane wydarzenie rodzinne lub impreza.

- Awanturować się: zostaniesz oszukany i będziesz musiał walczyć, aby coś odzyskać. Będziesz miał możliwość osiągnięcia dodatkowych korzyści finansowych.

- Kłócić się z rodziną lub partnerem: dojdziesz do porozumienia z rodziną lub partnerem i pogodzicie się.

- Ktoś się z tobą awanturuje: czekają cię radosne i przyjemne chwile.

- Szarpać się z kimś podczas awantury: nie masz już siły, aby walczyć o swoje.

B

C

Ć

D

E

F

G

H

I

J

K

L

Ł

M

N

O

P

R

S

Ś

T

U

W

Z

Ż

Bibliografia

- Andreas Baumgarten, Wielki sennik, tłum. Michał Antkowiak, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2017.

- Magdalena Binkowska, Sennik. Odkryj znaczenie snów, Wydawnictwo SBM, Warszawa 2021.

- Ginette Blais, Wyrocznia snów, tłum. Janina Dembska, Klub dla Ciebie, Warszawa 2005.

- Alexander Borbély, Tajemnice snu, tłum. Maria Szelenberger, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1990.

- Sylvia Browne, Lindsay Harrison, Księga snów, tłum. Dariusz Bakalarz, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa 2003.

- Raymond Buckland, Sennik cygański, tłum. Anna Folta, Philip Wilson, Warszawa 2000.

- Abiye Cole, Helen McLean, Potęga snów, tłum. Natalia Wiśniewska, Klub dla Ciebie, Warszawa 2002.

- Marie Coupal, Sennik, tłum. Hanna Pawlikowska, Klub dla Ciebie, Warszawa 2002.

- J.M. DeBord, Dream Interpretation Dictionary. Symbol, Sings, and Meanings, Visible Ink Press, Detroit 2017.

- Wiktoria Dolińska, Co mówią nasze sny, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1976.

- Sigmund Freud, Objaśnianie marzeń sennych, tłum. Robert Reszke, Warszawa 2015.

- Eili Goldberg, Sennik. Wielka księga snów. Symbolika i znaczenie, Wydawnictwo Rea, tłum. Katarzyna Pietras, Bogdan Zawada, Warszawa 2005.

- Rosemary Ellen Guiley, Encyklopedia snów, tłum. Sławomir Kiepiel, Wydawnictwo Al Fine, Warszawa 1970.

- Georg Haddenbach, Sennik. Sny nasze drugie życie, tłum. Anatol Hanftwurcel, Filar, Warszawa 1997.

- Keith Harary, Pamela Weintraub, Panować nad snem, tłum. Jerzy Śmigiel, Dom Wydawniczy Limbus, Bydgoszcz 1954.

- Gustavus Hindman Miller, Ten Thousand Dreams Interpreted. Or, What’s in a Dream, Tredition Classics, [b. m.], 2013.

- Janusz Konrad Jędrzejczyk, Pierwsze kroki w świadomy sen, Studio Astropsychologii, Białystok 2004.

- Carl Gustaw Jung, Archetypy i nieświadomość zbiorowa, tłum. Robert Reszke, Wydawnictwo KR, Warszawa 2016.

- Andrzej Kaczorowski, Hipnoza i sen. Odmienne stany świadomości, Studio Astropsychologii, Białystok 2004.

- Kinga Kościak, Atlas snów, Wydawnictwo SBM, Bielsko-Biała 2020.

- Księga tłumaczeń snów. Sennik chaldejsko-egipski, red. Barbara Walicka, Alfa, Warszawa 2001.

- Katarzyna Ostrowska, Jak interpretować sny. Marzenia senne związków, Studio Astropsychologii, Białystok 2004.

- Irena Porożyńska, Sny i ich symbole, Studio Astropsychologii, Białystok 2004.

- Sennik Babuni, opracowanie zbiorowe, Exlibris, Warszawa 2001.

- Sennik egipsko-chaldejski, Studio Astropsychologii, Białystok 2004.

- Sennik uniwersalny, praca zbiorowa, Lwów 1935.

- Sennik, opracowanie zbiorowe, MAK Oficyna Wydawnicza, Wrocław 2005.

- Marek Skierkowski, Jerzy Włostowski, Wielki sennik, FOX, Wrocław 2000.

- Szósta i siódma Księga Mojżeszowa, czyli magiczno-sympatyjny skarbiec, to jest Mojżesza magiczna sztuka czarodziejska, tajemnica wszelkich tajemnic. Tablice szczęścia, przepowiednie. Dosłownie wedle starego rękopisu, zadziwiającemi obrazkami, Weissensee: E. Bartels, Filadelfia [1905].

- Janusz Świerczyński, Tajemnice naszych snów, Białostockie Wydawnictwo Prasowe, Białystok 1990.

- Wielki sennik babiloński, praca zbiorowa, Book-Tranzyt, Warszawa 1990.

Table of Contents

Wstęp

A

B

C

Ć

D

E

F

G

H

I

J

K

L

Ł

M

N

O

P

R

S

Ś

T

U

W

Z

Ż

Bibliografia