Spis treści

1. Na granicy iracko-syryjskiej

2. 1

3. 2

4. 3

Tytuł oryginalny: Bravo Two Zero

Projekt okładki i stron tytułowych: Paweł Panczakiewicz
Redaktor prowadząca: Agata Paszkowska-Pogorzelska
Redaktor techniczny: Marcin Adamczyk
Korekta: Joanna Kłos

Copyright © Andy McNab, 1993
First published as Bravo Two Zero in 1993 by Bantam Press, an imprint of Transworld Publishers. Transworld Publishers is part of the Penguin Random House group of companies.

Copyright © for this edition and translation by Dressler Dublin sp. z o.o., Ożarów Mazowiecki 2021

Wszelkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie lub wykorzystywanie całości lub jakichkolwiek fragmentów bez zgody właściciela praw zabronione.

ISBN 978-83-11-16195-5

Wydawca:
Bellona
ul. Hankiewicza 2
02-103 Warszawa
www.bellona.pl
www.facebook.com/Wydawnictwo.Bellona

Dystrybucja:
Dressler Dublin sp. z o.o.
ul. Poznańska 91
05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. (+48 22) 733 50 31/32
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer firmy Elibri

Trzem, którzy nie wrócili

Na granicy iracko-syryjskiej

Wrzesień 2003

W promieniach zachodzącego słońca nie wyglądało to imponująco. Ot niewysoki, taki do ramion, kopczyk z kamieni spojonych cementem z pośpiesznie wyrytym napisem po arabsku i angielsku.

Wznosił się na skarpie nad Eufratem, parę kilometrów od granicy z Syrią. Do głowy mi nie przychodziło, że kiedyś tu wrócę. Ale miałem szczęście i to ono mnie tu przywiodło. Szczęście i starszawy, siwowłosy Arab, który zapytał, czy chciałbym zobaczyć pomnik na chybcika zbudowany przez brytyjskich żołnierzy, kiedy ledwie kilka miesięcy temu nacierali przez pustynię w czasie drugiej wojny w Zatoce, czyli – jak ją będą zwać – wojny w Iraku.

Ostrzegł mnie, że zdaniem miejscowych pomnik jest zaminowany i wybuchnie, jeśli ktoś zacznie przy nim majstrować.

Kierowca i tłumacz okazywali niepokój. Naciskali na mnie, abym się pośpieszył.

– Tu nie jest bezpiecznie, diabły krążą. Saddamowców nie brakuje, mają oko na wszystko. Wystarczy, że zatrzymasz się w jednym miejscu na kilka minut i już cię mają. A poza tym – przekonywali – już zobaczyłem to, co chciałem i po co wyprawiłem się z Bagdadu szosą przez pustynię. Chodziło im o obóz wywiadu wojskowego, gdzie trafiłem dwanaście lat temu, zaraz po tym, jak mnie schwytano. Co taki kopczyk znaczy przy obozie?

Mieli rację, ale ja musiałem na własne oczy zobaczyć kamienie ułożone na pamiątkę dwóch moich kolegów, którzy polegli tu w pobliżu.

Miejscowi póki co nie dobrali się jeszcze do pomnika, tylko ze starannością godną lepszej sprawy niemal zniszczyli napis: „Kopiec wzniesiony przez żołnierzy z Dywizjonu B 22 kompanii SAS. Kwiecień 2003”.

I kiedy próbowałem odczytać nazwiska „dwóch żołnierzy poległych nad Eufratem w styczniu 1991 roku”, zdawałem sobie sprawę, że równie dobrze mogło tu widnieć moje.

1

Gdy tylko wojska irackie ruszyły na Kuwejt, co nastąpiło 2 sierpnia 1990 roku, o godzinie 2.00 miejscowego czasu, pułk zaczął się przygotowywać do wyprawy na pustynię.

Niestety nie dotyczyło to nas, czyli batalionu antyterrorystycznego z Herefordu. Patrzyliśmy więc zazdrośnie, jak inni fasowali pustynny ekwipunek i wyjeżdżali z garnizonu. Co gorsza, gdy nasz dziewięciomiesięczny dyżur w garnizonie dobiegał końca i szykowaliśmy się, żeby przekazać obowiązki zmiennikom, rozeszły się pogłoski, że podmiany w ogóle nie będzie albo nastąpi z opóźnieniem. Do bożonarodzeniowego indyka zasiadałem więc bez radości. Martwiłem się, że znów okazja przejdzie mi koło nosa.

Tymczasem 10 stycznia 1991 wydano rozkaz, aby połowa batalionu – w tym na szczęście moja grupa – za trzy dni wyjechała do Arabii Saudyjskiej. Zaczęły się więc gorączkowe przygotowania. Sprawdzaliśmy broń, pobieraliśmy sprzęt, wyprawialiśmy się do miasta po pustynne wellingtony i zapas dezodorantów.

Odlot wyznaczono na niedzielę rano. Poprzedzającą noc spędziłem oczywiście w mieście, z dziewczyną. Niewiele z tego wyszło, bo Jilly wpadła w ponury nastrój. Atmosfera była sztuczna, czuliśmy się nieswojo.

– Chodźmy się przejść – zaproponowałem, gdy wróciliśmy do domu. Liczyłem, że może w ten sposób, da się coś wykrzesać.

Poszliśmy więc na spacer, a gdy wróciliśmy, włączyłem telewizor. Pokazywali właśnie Czas Apokalipsy. Rozmowa się nie kleiła. Siedzieliśmy, gapiąc się w ekran, co nie było najlepszym pomysłem, zwłaszcza dla Jilly. Znacie Apokalipsę. Dwie godziny jatki! Jilly nie wytrzymała. Rozpłakała się jak bóbr. Jilly to dobra dziewczyna, ale nie należy jej zbyt dużo mówić. Nigdy zresztą nie dopytywała się o moje sprawy.

Wolała święty spokój. Co najwyżej pytała, kiedy wrócę. Tym razem jednak było inaczej. Wiedziała, gdzie jadę.

– Kup sobie psa – poradziłem, gdy świtem odwoziła mnie do koszar. – Nosiłaś się zresztą z takim zamiarem – przypomniałem. – Będzie ci raźniej.

Nie miałem nic złego na myśli, a ona znów się rozbeczała. Poprosiłem, by nie dojeżdżała do samej bramy.

– Dalej pójdę pieszo, słonko. Przyda mi się trochę ruchu – zaśmiałem się, chyba jednak nieszczerze.

– No to cześć i do zobaczenia – odparła, muskając mnie w policzek. Żadne z nas nie lubiło długich pożegnań.

Pierwsza rzecz, jaka uderza człowieka, gdy wjedzie do jednostki, to hałas. Faceci klną, kłócąc się o sprzęt, który powinni mieć „na stanie”, a nie mają; silniki warczą, kiedy samochody ruszają w teren; z kwater podoficerskich dobiega muzyka na cały regulator. Tego zaś dnia było jeszcze głośniej, bo połowa stanu szykowała się do wyjazdu.

Pakowaliśmy się razem z Dingerem, Markiem zwanym Kiwi, Stanem i trzema innymi chłopakami z drużyny. Pomagało nam kilku biedaków, którzy zostawali w garnizonie.

Załadowaliśmy graty do samochodu i pojechaliśmy do bazy transportowej, gdzie czekały ciężarówki. Odlatywaliśmy z lotniska Brize Norton. Jak zwykle, wziąłem na pokład śpiwór, walkmana, przyrządy do golenia i maszynkę do zaparzania herbaty. Dinger zabrał karton papierosów Benson & Hedges. Zdarzało się już, że wysadzano nas na pustkowiu albo kazano czekać całymi dniami na jakimś opuszczonym lotnisku.

Lecieliśmy transportowcem VC10, należącym do RAF. Trwało to siedem godzin. Dinger wypalił chyba całą paczkę papierosów, za co go opieprzałem, bo nie lubię, gdy ktoś dmucha mi w nos. On oczywiście wcale się tym nie przejmował. Mimo obrzydliwych manier Dinger jest w porządku. Dobry kumpel. Służył w wojskach desantowych i brał udział w wojnie o Falklandy. Wyglądał zresztą jak typowy spadochroniarz: mówił grubym głosem, patrzył spode łba i w ogóle przypominał kibola z meczów piłkarskich. A jednak za tą bandycką bez mała maską krył się bystry, analityczny umysł. Krzyżówki w „Daily Telegraph” rozwiązywał błyskawicznie, co wprawiało mnie w niejakie kompleksy. Wspaniale grał w rugby i krykieta, natomiast fatalnie tańczył. Na parkiecie poruszał się jak kukła. Ale najważniejsze, że można na nim polegać. Gdy przychodzi co do czego, Dinger idzie do przodu jak taran.

Wylądowaliśmy w Rijadzie. Pogoda była znakomita, jak zwykle o tej porze roku w tym rejonie świata. Nie mieliśmy jednak czasu na zachwycanie się słońcem. Od razu załadowano nas do krytych ciężarówek i zawieziono do obozu, daleko od innych jednostek sojuszniczych.

Chłopcy z kwatermistrzostwa, którzy przybyli tu przed nami, załatwili wszystko tak sprawnie, że każdy z miejsca orientował się w trzech najważniejszych sprawach: gdzie ma spać, gdzie dają jeść i gdzie może się wysrać.

Zakwaterowali nas – czterdziestu chłopa, czyli pół kompanii – w hangarze, czy czymś w rodzaju hangaru, długim na sto metrów i szerokim na pięćdziesiąt, z tym że pod tym samym dachem urządzono magazyn sprzętu, amunicji, broni, a nawet wozów. Wszędzie leżały całe góry najprzeróżniejszych gratów, od psikaczy na komary i inne świństwa, przez żelazne racje żywnościowe, do skrzynek z plastikiem i laserowych celowników. Sztuka polegała na tym, żeby wiedzieć, jak się pośród tego wszystkiego poruszać i gdzie urządzić sobie własny kąt. Co do mnie, to znalazłem takie miejsce za paroma skrzyniami z silnikami do łodzi. Od góry przysłoniłem to kawałkiem brezentu, dzięki czemu nie dokuczały mi silne reflektory, wiszące pod sufitem.

W hangarze wrzało jak w ulu. Z każdego kąta dobiegał inny dźwięk. Jedni włączali radia, słuchając wiadomości BBC, z innych głośników waliła muzyka country, rap albo heavy metal. Cuchnęło ropą, benzyną i spalinami. Samochody wjeżdżały, wyjeżdżały. Chłopaki ruszali rozejrzeć się po obozie, zobaczyć co i jak, sprawdzić, czy nie da się czegoś zakosić. Tymczasem, rzecz jasna, inni szwendali się w tym samym celu i pustoszyli ich własność. Wiadomo, jak to jest: „Kto się wypnie, tego rypniem”. Jak nie upilnujesz, to żadne prawo ci nie pomoże. Odejdź na chwilę, a nie będziesz miał do czego wracać.

Wielu chłopaków zabrało się do parzenia herbaty. Stan miał paczkę earl greya. Wzięliśmy więc z Dingerem kubki i poszliśmy do niego.

– Dałbyś trochę. – Dinger wymownie pokazał pusty kubek.

– Tak jest, szefie – odparł Stan.

Stan pochodził z Afryki Południowej, gdzie jego ojciec – Szkot – miał farmę. Matka była Szwedką. Przenieśli się do Rodezji, czyli późniejszego Zimbabwe, tuż przed UDI – jednostronną deklaracją niepodległości – co to pod koniec lat sześćdziesiątych narobiła wiele szumu w świecie. Wziął udział w wojnie domowej, która oczywiście wybuchła po deklaracji. Później rodzina wyemigrowała do Australii i Stan zaciągnął się do Territorial Army – ochotniczej służby ochrony kraju. Zdał egzaminy lekarskie, ale nie bardzo mu to odpowiadało. Wolał coś bardziej męskiego, obozy, działania w terenie, więc po roku złożył raport o zwolnienie. Przyjechał do Anglii z zamiarem wstąpienia do naszego pułku. Rok szkolił się w Walii, a potem – wiadomo – Komisja! Stan przeszedł w cuglach.

Lubił proste ćwiczenia fizyczne, zwłaszcza męsko-damskie. Wysoki – prawie metr dziewięćdziesiąt – wiedział, jak się to robi. Jilly powiedziała mi kiedyś, że baby między sobą nazywały go „seksdoktorem”. W niejednym lokalu w Herefordzie, w damskiej toalecie, znajdziecie napisy opiewające „seksdoktora”. On sam głosił, że najlepsze baby to te, które mało jedzą, a przez to niewiele kosztują, gdy weźmie się je do lokalu. Ważne też, aby rura miała samochód i własne mieszkanie, krótko mówiąc, była samodzielna i niezależna, bo tylko takie nie prą do małżeństwa i nie robią dramatów, kiedy sprawa się kończy. Stan miał powodzenie. Dupy lgnęły do niego jak pszczoły do miodu. On zaś czarował i zachowywał się tak, jak Roger Moore w filmach z Jamesem Bondem.

Miał dość specyficzny stosunek do ubrań. Nie przywiązywał do nich żadnej wagi. Nim nastał w naszej kompanii, wszędzie chodził w wytartej kurtce safari i przykrótkich portkach. Kiedyś przyszedł na eleganckie przyjęcie w marynarce w pepitkę, jak psu z gardła wyciągniętej, i spodniach, które chyba nigdy nie miały styczności z żelazkiem. Sporo podróżował i wszędzie miał narzeczone. Z całego świata przychodziły do niego listy w sprawach matrymonialnych, na które Stan nigdy nie odpisywał. W istocie nawet ich nie czytał, a właściwie nie wyjmował ze skrzynki. W ogóle to Stan okazał się całkiem przyjemnym facetem w wieku trzydziestu kilku lat i wszystko mu w życiu wychodziło. Gdyby nie trafił do naszego pułku, to pewnie byłby takim – wiecie – yuppie albo szpiegiem, z tym że w jednym i drugim wypadku nosiłby niestosowne ubrania.

Większość chłopaków pamiętała o musztardzie i curry w tubach, aby żarcie było smaczniejsze. Ten i ów zaczął podgrzewać puszki, któreśmy wyfasowali na drogę. W powietrzu unosił się smakowity zapach. Wziąłem łyżkę – a człowiek doświadczony zawsze powinien mieć łyżkę – i poszedłem próbować, co kto usmażył. Jest takie niepisane prawo, że ten, który gotuje albo otwiera puszkę, pierwszy nabiera łyżkę żarcia, ale resztą musi podzielić się z innymi. Wbija się łychę tak głęboko, jak tylko się da, i co się wyciągnie, to twoje. Im większa łyżka, tym lepiej, więcej dostaniesz. Ale jak ci się łyżka nie mieści w puszce, twoja strata. Wszyscy więc bez przerwy kombinują, żeby mieć sporą, ale nie za dużą łychę.

Muzyka cały czas rżnęła z głośników. Jeśli się komuś nie podoba, ma tylko jedno wyjście. Trzeba przypilnować, kiedy właściciel radia czy walkmana odejdzie na chwilę, i wyjąć mu baterie. Marka zrobiono w konia jeszcze inaczej. Gdy otworzył swój plecak, znalazł w środku kamień, tak na oko dziesięciokilowy. Dźwigał to świństwo cały czas od wyjazdu z jednostki w Herefordzie, nie wiedząc, co jest grane. Podejrzewając, że to moja sprawka, zamienił mi pastę do zębów na krem przeciwsłoneczny. Rzygnąłem, gdy zabrałem się do mycia zębów.

Marka spotkałem w Australii, w Brisbane, gdzie byliśmy na zaproszenie SAS – australijskiej jednostki powietrzno-desantowych wojsk specjalnych. Zagraliśmy oczywiście mecz rugby. Mark wystąpił w drużynie australijskiej. Potężny, metr osiemdziesiąt z kawałkiem, mocny w nogach, był trudnym przeciwnikiem.

Nasza kompania po raz pierwszy przegrała. Nienawidziłem drania. Rok później spotkaliśmy się ponownie. Mark stawał właśnie przed Komisją, tego zaś dnia, gdy go spotkałem, kończył przepisowy bieg na dwanaście kilometrów, w pełnym oporządzeniu.

Poznał mnie.

– Ty – powiedział – zaproteguj mnie gdzie trzeba. Przyda wam się taki sukinkot jak ja.

Zdał wszystkie testy bez najmniejszych trudności i tuż przed odlotem nad Zatokę dostał przydział do naszej kompanii.

– Ja pierdolę – rzekł, witając się ze mną – nieźle tu u was. „Kiwi” posługiwał się jednym tylko czasownikiem, tym na „p”.

Atmosfera w hangarze była całkiem w porządku – ożywiona, przyjacielska. Pułk wystąpił w takim składzie po raz pierwszy od drugiej wojny światowej. Cieszyliśmy się, że jesteśmy wszyscy razem. Częściej bowiem działamy w małych grupach i, na ogół, w tajemnicy. Tu zaś mieliśmy okazję zaprezentować się całkiem otwarcie i to w sporym składzie. Nic nam jeszcze nie powiedziano, ale czuliśmy w kościach, że nie przyjechaliśmy tu na marne, że sobie powojujemy jak należy – na tyłach przeciwnika – tak jak przystoi chłopakom z jednostki specjalnej. Po to w końcu David Stirling sformował nasz pułk pięćdziesiąt lat temu. I oto koło się zamknęło. Będzie tak, jak wtedy, na początku. Jeśli o mnie chodzi, to widziałem tylko dwie groźby: oczywiście Irakijczyków, ale także służby kwatermistrzowskie, bo obawiałem się, że zabraknie nam wody albo amunicji. A w ogóle czułem się wspaniale, jak budowniczy, który przez całe życie wznosił domki letniskowe, a teraz powierzono mu budowę drapacza chmur. Marzyłem tylko o tym, by wojna się nie skończyła zbyt wcześnie, to znaczy beze mnie.

Nie mieliśmy pojęcia, jakie wyznaczą nam zadania, więc przygotowywaliśmy się na różne ewentualności, od ataku na wyznaczone cele do prowadzenia obserwacji. Oczywiście fajnie jest ćwiczyć zjazdy na linie, wspinaczkę, skoki, ale działania jednostek specjalnych polegają przede wszystkim na dokładności i precyzji wykonania zadań. W istocie hasło SAS wcale nie głosi, że „odważny zwycięża”, lecz „próbuj i sprawdzaj, próbuj i sprawdzaj”.

Niektórzy musieli odświeżyć pewne elementy działań, jak na przykład zasady użycia materiałów wybuchowych, taktykę wprowadzania do walki wozów bojowych, korzystanie z mapy w warunkach pustynnych. Ćwiczyliśmy także obsługę ciężkiej broni. Jeśli o mnie chodzi, to od dwóch lat nie strzelałem z działka automatycznego kaliber 50mm. Szkolenia prowadzili ci, którzy znali się najlepiej na konkretnej sprawie, bez względu na stopień. Jednego więc dnia mógł to być starszy sierżant, a następnego – chłopak, co dopiero nastał w kompanii. Raz po raz ogłaszano alarmy w związku ze scudami – wiecie, co to jest – więc bez specjalnej zachęty przerobiliśmy regulamin walki w warunkach użycia broni ABC: atomowej, biologicznej i chemicznej. Było to ważne, gdyż od dawna nikt z nas tego nie robił. Kłopot był z tym, że facet, który nam to wykładał – instruktor z oddziału górskiego – mówił tak okropnym, szkockim akcentem, iż trudno było go zrozumieć. Międlił słowa jak pijak gadułka.

Staraliśmy się go zrozumieć, ale po kwadransie mieliśmy dość. Ktoś zadał mu jakieś głupie pytanie, a facet zaperzył się do tego stopnia, że zaczął mówić jak karabin maszynowy, więc tym bardziej nie było wiadomo, o co mu chodzi. Ktoś rzucił kolejne pytanie i tak się zaczęła zabawa, z której nic nie wynikało. Przestaliśmy więc zwracać na niego uwagę. Nie przejęliśmy się również wykładem na temat zasad odżywiania się i picia w warunkach pustynnych. Wygłosił go Pete. Z żarciem i piciem łączy się oczywiście problem srania i szczania, a nie życzyliśmy sobie, aby ktokolwiek pouczał nas w tych sprawach. Pete skarżył się potem, że tylko stracił czas. No cóż, nie miał dobrego dnia.

Dano nam przed wyjazdem okulary przeciwsłoneczne, co też się stało okazją do zabawy. Zasiadaliśmy przed hangarem i gdy tylko ktoś zjawiał się w polu widzenia, niedbałym ruchem zakładaliśmy szkła, jak faceci w Drużynie A czy innym serialu tego typu.

Kazano nam brać pigułki zabezpieczające przed gazami bojowymi, zwłaszcza tymi, które oddziałują na system nerwowy. Braliśmy, ale niedługo, bo pojawiły się pogłoski, że piguły źle robią na potencję.

– To nieprawda – powiedział sierżant sztabowy parę dni później. – Właśnie mi stanął i poleciałem w konia – przekonywał nas.

Oglądaliśmy wiadomości na CNN i zastanawialiśmy nad dalszym rozwojem sytuacji.

Było oczywiste, że nasze zadanie zostanie określone dość ogólnie, co oczywiście nie oznaczało, że będziemy działać bez ładu i składu, wysadzać linie energetyczne i w ogóle wszystko, co się trafi. Stanowiliśmy jednostkę o znaczeniu strategicznym i nasze działania na tyłach frontu będą miały poważne konsekwencje. Gdybyśmy – dajmy na to – wysadzili w powietrze nie ten rurociąg co trzeba, to moglibyśmy sprowokować interwencję Jordanii. Dowództwo wojsk sojuszniczych oświadczyło bowiem, że naftociąg z Bagdadu do Ammanu jest pod szczególną ochroną, właśnie po to, by nie odcinać Jordanii od źródeł zaopatrzenia w ropę i nie dawać jej pretekstu do wystąpienia po stronie Iraku. Oznaczało to, że za każdym razem przed podjęciem konkretnej akcji trzeba będzie uzyskiwać zgodę. Chodziło o to, aby możliwie maksymalnie osłabić Irak, nie powodując jednocześnie żadnych komplikacji politycznych czy strategicznych.

A co się stanie – rozważaliśmy – jeśli dostaniemy się do niewoli. Czy Irakijczycy nas wykończą? Jeżeli tak, to trudno. Ważne, aby śmierć nastąpiła szybko. W przeciwnym wypadku sami będziemy musieli zrobić coś w tej sprawie.

Pojawiło się też pytanie, czy nie będą nas gwałcić. Wiecie, jak to jest z Arabami. Trzymają się za ręce i okazują sobie wyraźną sympatię. Tacy już są, to część ich kultury, co oczywiście nie oznacza, że wszyscy są pedałami, ale pytanie było zasadne. Co do mnie, to nie przywiązywałem do tego zbyt wielkiej wagi. Gdyby przydarzyło mi się coś takiego, po prostu nikomu nic bym nie powiedział. Bałem się tylko, że mogą mi obciąć jaja. Taka perspektywa szczerze mnie przerażała. Dlatego podjąłem decyzję: jeśli mnie zwiążą i zaczną ostrzyć noże w wiadomym celu, to zrobię wszystko, aby ich sprowokować i dostać kulę w łeb.

Śmierci się nie bałem. Mam dość specyficzny stosunek do swojej służby. Otóż uważam, że skoro mi płacą, to mają prawo robić ze mną to, co chcą. Krótko mówiąc, jestem ich narzędziem. Nie były to akademickie rozważania, bo zdarzały się straty w ludziach. Dość powiedzieć, że tylko jedna firma ubezpieczeniowa oferowała facetom z SAS polisy na życie za normalną bądź prawie normalną stawkę. Przed wyjazdem na akcję pisaliśmy pożegnalne listy do rodzin i dawaliśmy je zaufanym osobom do wysłania, gdy już zdarzy się to, co może się zdarzyć. Ja zostawiłem cztery listy u kumpla imieniem Eno. W liście do rodziców napisałem tak: „Dziękuję wam za opiekę i wszystko. Wiem, że nie mieliście ze mną łatwo, ale zapewniliście mi dobre dzieciństwo. Nie martwcie się o mnie”. Do Jill pisałem, żeby nie beczała. „Weź szmal i baw się. Za pięćset funtów możesz kupić cały bar w czasie kolejnej imprezy z chłopakami z kompanii”. Dodałem także postscriptum, że ją kocham. Napisałem też do małej Kate: „Kocham cię i zawsze cię kochałem”. Eno miał oddać jej list, gdy dorośnie. Czwarty list był do Eno, wykonawcy mojej ostatniej woli. „Jeśli spieprzysz sprawę, chuju, to będę cię straszył do końca życia” – ostrzegłem.

O 19.00 któregoś wieczoru wezwano nas, to znaczy mnie i Vince’a – dowódcę sąsiedniej sekcji – do szefa. Siedział przy stole z sierżantem i pili herbatę.

– Mamy coś dla was – powiedział, częstując nas filiżanką. – Zadziałacie wspólnie. Andy będzie dowodził. Vince, będziesz zastępcą. Odprawa jutro o 8.00, u mnie. Powiedzcie ludziom, że wymarsz najwcześniej za dwa dni.

Moi chłopcy ucieszyli się tą wiadomością. Poza wszystkim oznaczała ona bowiem, że nie trzeba już będzie stać w kolejce do jedynych dwóch sraczy i pryszniców. Jak się wyrusza w teren, nie wolno przesadzać z higieną. Zwierzęta źle reagują na zapach świeżych ubrań i domytego ciała, a to z kolei może zaalarmować ludzi. Tak więc na jakieś dwa dni przed wyjściem na akcję warto przestać się myć i nie wolno zmieniać ciuchów.

Chłopcy się rozeszli, a ja obejrzałem wiadomości na CNN. Irackie scudy spadły na Tel Awiw. Były ofiary wśród ludności cywilnej, co najmniej dwudziestu czterech rannych. Rakiety wybuchły w gęsto zamieszkanych dzielnicach. Na ekranie mignęły postaci w piżamach, pokazano dzieci, co przypomniało mi własne dzieciństwo w Peckham. W nocy starałem się uspokoić, ale nie mogłem opędzić się od myśli o rodzicach i w ogóle o takich różnych sprawach, o których dawno już nie myślałem.

2

Matki – tej prawdziwej – nigdy nie znałem. Nie wiem, kim była, ale myślę, że chciała dla mnie jak najlepiej. Nosidełko, w którym mnie zostawiła na schodach Guy’ Hospital miało metkę od Harrodsa.

Zajęło się mną pewne małżeństwo z południowego Londynu. Gdy miałem dwa lata, zostałem oficjalnie adoptowany. Później – tak sobie myślę – żałowali pewnie tego kroku. Mając piętnaście i pół roku rzuciłem szkołę na dobre i zatrudniłem się w firmie transportowej w Brixton. Już wcześniej zresztą nie wpadałem do szkoły częściej niż dwa–trzy razy w tygodniu. Zamiast przygotowywać się do matury, woziłem węgiel. To robiłem zimą, natomiast w lecie dostarczałem gotowe koktajle do punktów detalicznych. Zarabiałem – jako pracownik na etacie – osiem funtów dziennie, a więc całkiem przyzwoicie. Pamiętajcie, że mówię o roku 1975, kiedy to wystarczyło mieć w kieszeni czterdzieści funtów i już było się kimś.

Ojciec odbył służbę wojskową w intendenturze. Później był taksówkarzem. Brat, starszy zresztą, zaciągnął się do pułku piechoty – Royal Fusiliers. Służył pięć lat, potem się ożenił i poszedł do cywila. Ja wtedy jeszcze raczkowałem, ale pamiętam, jak przyjeżdżał z wojska, zawsze z torbą pełną prezentów. Poza tym niewiele zapamiętałem z dzieciństwa. Było takie sobie, zwyczajne. Nie objawiałem szczególnych zdolności ani zainteresowań, a najmniej pociągało mnie wojsko. Miałem jedno tylko marzenie: zamieszkać z kumplami i robić, co mi się podoba.

Jako nastolatek ciągle uciekałem z domu. Bywało, że z kolegą wyprawiałem się na weekend do Francji. Płacił on. Szmal wyciągał z licznika gazowego u swojej ciotki. Ja też miałem kłopoty z policją, głównie za chuligaństwo, wandalizm i obrabianie automatów na ulicy. Stawałem przed sądem dla nieletnich, co zasmucało moich przybranych rodziców, nie mówiąc już o tym, że płacili za mnie grzywny.

Gdy skończyłem szesnaście lat, zmieniłem pracę, poszedłem do McDonalda sprzedawać hamburgery. Wszystko było dobrze aż do pewnego wieczoru przed Świętami Bożego Narodzenia, gdy razem z dwoma kumplami wpadliśmy w ręce policji, wychodząc z takiego jednego mieszkania w Dulwich, które nie należało do żadnego z nas. Przez trzy dni trzymano mnie w policyjnej izbie dziecka. Dalsze decyzje należały do sądu. Przyznam, że kraty zrobiły na mnie wrażenie i przysięgałem sobie, że jeśli się tylko wywinę, to już nigdy, ale to nigdy, nie zrobię żadnego głupstwa. Zdawałem sobie sprawę, że jeśli mam dotrzymać słowa, to muszę coś postanowić, coś zmienić, bo inaczej wszystko będzie po staremu i nigdy nie wyrwę się poza Peckham. Wtedy to przyszło mi do głowy, żeby wstąpić do wojska. Skoro bratu podobało się w kamaszach, to dlaczego by nie mnie?

Na rozprawie kumplom wlepiono poprawczak, a mnie uszło płazem. Sędzia ostrzegł jednak, że mam się pilnować. Zaraz następnego dnia poszedłem do punktu werbunkowego. Dali mi jakiś uczony test do rozwiązania, który niestety oblałem. Kazali mi przyjść ponownie za miesiąc. Tym razem zdałem, uzyskałem dwa punkty ponad minimum, głównie dzięki temu, że był to dokładnie ten sam test, co przed miesiącem.

Powiedziałem, że chciałbym zostać pilotem śmigłowca. Gdy człowiek nie ma żadnych kwalifikacji i w gruncie rzeczy nie wie, co chciałby robić, to zawsze strzeli coś głupiego.

Starszy kapral w punkcie werbunkowym stwierdził, że mogę to sobie z głowy wybić, ale dodał: „Możemy dać ci skierowanie do jednostki lotniczej wojsk lądowych, gdzie nauczą cię obsługiwać śmigłowce.

– Wspaniale – odparłem. – Niech będzie.

Co było dalej? – Wiadomo, co się dzieje w podobnych sytuacjach: wysyłają człowieka na Komisję, dają kolejne testy do rozwiązania, każą biegać, badają… i jeśli przez to się przejdzie, jeśli są wolne miejsca w odpowiednim pułku lub korpusie specjalistów, to dostaje się przydział.

W czasie ostatniej rozmowy kwalifikacyjnej oficer, który rozpatrywał moją sprawę, powiedział mniej więcej tak:

„McNab, na to, że zaczniesz awansować w korpusie lotniczym, masz tyle szans, ile na to, że ci kaktus wyrośnie. Idź do piechoty. Tam się lepiej nadasz. Dam ci przydział do Royal Green Jackets. To mój pułk”.

Nie miałem najmniejszego pojęcia, co to znaczy Royal Green Jackets. Nazwa bardziej mi się kojarzyła z amerykańską drużyną futbolową niż z wojskiem.

Gdybym był odczekał jeszcze trzy miesiące, mógłbym wstąpić do Green Jackets na prawach normalnego rekruta, ale – skończony idiota – chciałem od razu. Tak więc w sierpniu 1976 roku znalazłem się w batalionie dla młodocianych w Shorncliffe w Kencie i nienawidziłem tego wszystkiego. Kadrę stanowili faceci z gwardii królewskiej, a ci potrafili dawać w kość. Nie było mowy o cywilnych ciuchach. Łeb ostrzygli prawie na pałę i nigdy nie dawali przepustek na cały weekend, przez co mordowałem się, jak diabli, gdy chciałem odwiedzić starych w Peckham. Nic dziwnego, że podpadłem, choć to nie moja wina. Spóźniłem się z przepustki dziesięć minut, bo uciekł mi autobus. Shorncliffe to jeden wielki koszmar, ale nauczyłem się reguł gry. Musiałem, nie miałem innego wyjścia. Cykl szkolenia kończył się w maju. Była uroczysta defilada i w ogóle. Sam nie wiem, jak to się stało, ale zrobili mnie kimś w rodzaju sierżanta (w korpusie młodocianych oczywiście) i nagrodzili nawet honorową szablą, jako najbardziej obiecującego młodego żołnierza.

Po promocji znalazłem się w jednostce w Winchesterze, w plutonie szkolnym, na sześciotygodniowym kursie dla młodocianych. Uczono nas taktyki. Panowały tam warunki możliwe do przyjęcia, a atmosfera była bardziej liberalna niż w Shorncliffe.

W lipcu 1977 roku otrzymałem przydział do 2. Batalionu Royal Green Jackets, który stacjonował w tym czasie w Gibraltarze, i wreszcie poczułem się jak w prawdziwym wojsku. Tak właśnie wyobrażałem sobie służbę: ciepły klimat, wspaniali kumple, egzotyczne kobiety i jeszcze bardziej egzotyczne zarazki rzeżączki, trypra i innych chorób wenerycznych. Niestety trwało to krótko, ledwie cztery miesiące. Wróciłem z batalionem do Wielkiej Brytanii.

W grudniu 1977 roku po raz pierwszy wysłano mnie do Irlandii Północnej. Nawiasem mówiąc, musiałem odczekać prawie trzy tygodnie, nim mnie tam skierowano. Cały batalion wyruszył 6 grudnia, a ja dopiero pod koniec miesiąca, po osiemnastych urodzinach. Chodziło o to, że Ulster był szczególnie niebezpieczny dla młodych żołnierzy. Zginęło ich tam wielu, zwłaszcza na początku konfliktu, więc nie wysyłano tam nikogo, kto nie ukończył osiemnastego roku życia.

Nie wiem, czy IRA specjalnie uwzięła się na młodych, ale fakt faktem dość szybko znalazłem się oko w oko z ich bojówką. Któregoś dnia jeden z naszych opancerzonych transporterów utknął w terenie, niedaleko Crossmaglen, i mnie z kumplem zostawiono na straży. Nad ranem, gdy obserwowałem okolicę przez noktowizor, zauważyłem jakieś dwie podejrzane postaci w zaroślach. Wyraźnie zmierzali w naszym kierunku, a gdy podeszli bliżej, zobaczyłem, że jeden z nich niesie karabin. Nie mieliśmy radia, więc nie można było wezwać pomocy z batalionu. Musieliśmy radzić sobie sami, krótko mówiąc, podjąć wyzwanie. Niestety przeciwnicy strefili, zaczęli uciekać. Rozpocząłem ogień. Opróżniłem chyba pół magazynku, z miernym jednak skutkiem. Problem polegał na tym, że nie mieliśmy w batalionie wystarczającej liczby noktowizorów, więc wszyscy wartownicy korzystali z kilku ledwie egzemplarzy broni z lunetą noktowizyjną i trudno było za każdym razem zmieniać jej parametry w zależności od wzroku konkretnego użytkownika. W tej sytuacji, z sześciu pocisków, jakie wystrzeliłem tej nocy, tylko jeden był celny. Rano sprowadzono psy i próbowano wytropić napastników, lecz bez skutku. Dwa dni później do szpitala po drugiej stronie granicy [w Republice Irlandii] zgłosił się znany bojówkarz IRA z raną postrzałową nogi. Wiadomość wszystkich podnieciła. Był to pierwszy sukces naszej kompanii w Ulsterze. Obaj z kumplem nosiliśmy się jak bohaterowie, kłócąc się przy tym, który z nas trafił, on czy ja.

Służba w Ulsterze obfitowała niestety w smutne wydarzenia. Paru naszych odniosło rany, gdy ostrzelano nas z moździerzy pod Forkhill. Jeden chłopak z mojego plutonu zginął od wybuchu bomby-pułapki w Crossmaglen, a później jeszcze zginął nasz pułkownik, gdy zestrzelono śmigłowiec Gazelle, którym właśnie leciał. Potem wróciliśmy do garnizonu w Tidworth. Tam nic się nie działo, jeśli nie liczyć drobnego faktu, że tuż przed dziewiętnastymi urodzinami ożeniłem się.

Rok później znów wysłano nas do South Armagh. Awansowałem, dostałem jedną belkę i zostałem dowódcą sekcji. Miałem pod sobą czterech chłopaków. Któregoś sobotniego wieczoru, w lipcu, kompania została wyznaczona do służby patrolowej w Keady, mieście na granicy z Republiką Irlandii. Wiecie, jak to jest w soboty: tłumy ludzi w mieście i w ogóle. Ci z Keady jeździli autobusem na drugą stronę, do Castleblaney na bingo i do kabaretu, a po powrocie rozrabiali na ulicach. Mojej sekcji wyznaczono sektor na południowym skraju miasta, obok osiedla mieszkaniowego. Kręciliśmy się tam po ugorach, a w pewnej chwili zobaczyliśmy z daleka tłum ludzi gromadzących się wokół jakiejś ciężarówki. Nie widzieli nas, bo byliśmy za niewielkim wzgórzem. Spostrzegli, gdy weszliśmy na górę.

Zaczęła się panika. Ludzie pierzchli we wszystkie strony i zobaczyliśmy wreszcie, co jest grane. Sześciu zamaskowanych facetów z bronią w ręku szykowało się do zajęcia miejsc w ciężarówce. Później dowiedzieliśmy się, że przekroczyli granicę, a ich plan polegał na tym, aby z jadącego samochodu zaatakować nasze patrole. Ale to – jak powiadam – później. Na razie stanęliśmy oko w oko, my i oni, z bronią w ręku.

Dwóch wspinało się na ciężarówkę, czterech stało jeszcze na szosie, gdy kazałem dać ognia. Jednego z tych, co byli już na górze, tego, który mierzył do nas, położyłem pierwszym strzałem. Pozostali zaczęli się ostrzeliwać i doszło do całkiem poważnej potyczki. Jeden z przeciwników dostał aż siedem kul i, o ile wiem, do końca życia będzie jeździł w wózku inwalidzkim. Raniliśmy też dość słynnego, choć początkującego jeszcze, bojówkarza IRA nazwiskiem Dessie O’Hare.

I znów stałem się bohaterem miesiąca, nie tylko zresztą wśród naszych. W czasie potyczki rykoszety, a może przypadkowe pociski, zniszczyły wystawę i kasę w sklepie w pobliżu. Mało tego, kula trafiła też w przednią szybę auta należącego do tego samego sklepikarza, niszcząc ją do szczętu. Spotkałem go miesiąc później. Pękał z zadowolenia. Sprawił sobie nową kasę, wystawę i samochód, wszystko – jak się domyślacie – za odszkodowanie.

Gdy w lecie 1979 roku wróciliśmy do garnizonu w Tidworth, miałem już bzika na punkcie wojska i nie wyobrażałem sobie innego życia. We wrześniu skierowano mnie na kurs podoficerski. Zdałem na piątkę i zaraz potem awansowano mnie do stopnia kaprala. Miałem ledwie dziewiętnaście lat, zostałem najmłodszym kapralem w całej piechocie. W 1980 roku wyznaczono mnie na kurs taktyki dla dowódców drużyn. Zdałem z wyróżnieniem i znów znalazłem się w Tidworth.

Garnizon w Tidworth był i jest dość smętnym miejscem. Stacjonuje tam osiem batalionów piechoty, pułk pancerny i zwiadu. W mieście są trzy puby, smażalnia ryb, pralnia i to wszystko. Trudno się dziwić, że moja młoda żona miała tego dość, zresztą ja też i w ogóle wszyscy. Nie było tam nic do roboty, a traktowano nas nie najlepiej. Pewnego dnia kazano mi nawet brać udział w nagance, gdy dowódca brygady urządzał sobie polowanie na kuropatwy. W nagrodę dostałem dwie puszki piwa. A potem pytają, dlaczego młodzi rezygnują z wojska! We wrześniu żona postawiła mi ultimatum – albo wyjadę z nią do Londynu, albo wystąpi o rozwód. Zostałem. Ona wyjechała.

Pod koniec 1980 roku przeniesiono mnie z powrotem do Rifle Depot – centrum szkoleniowego – z zadaniem szkolenia rekrutów. Bardzo mi się to podobało, choć czasami trzeba było zaczynać od najprostszych spraw – tłumaczyć kotom, że należy myć zęby i w ogóle dbać o higienę. Właśnie wtedy po raz pierwszy usłyszałem o SAS.

W tym czasie poznałem Debby. Służyła kiedyś w RAF. Pobraliśmy się w sierpniu 1982 roku, głównie zresztą dlatego, że mój batalion przenoszono do Paderbornu, w Niemczech, a my z Debby nie chcieliśmy się rozstać. W Paderbornie sprawdziły się moje najgorsze wyobrażenia o Niemczech. Miasto wyglądało jak wypisz wymaluj Tidworth. Jedyna różnica polegała na tym, że nie było smażalni ryb. Służba też okazała się nieatrakcyjna. Ciągle tylko czyściliśmy samochody, zamiast nimi jeździć. Braliśmy udział w jakichś wielkich manewrach, w których nie wiadomo było, o co właściwie chodzi, i na które wszyscy kładli lachę.

Miałem żal o to, że mojego pułku Green Jackets nie zmobilizowano do wojny na Falklandach. Wydawało mi się, że jak już coś się dzieje, to wysyłają tylko chłopaków z SAS. A mnie marzyła się prawdziwa wojaczka. Jeśli piechota tego nie zapewnia – myślałem – to po jasny gwint mam w niej tkwić. Niezależnie od tego, Hereford robiło wrażenie całkiem przyjemnego miasta. Co ważniejsze, nie było miastem garnizonowym, takim jak na przykład Aldershot czy Catterick, gdzie człowiek czuł się obywatelem drugiej kategorii. Dochodziło nawet do tego, że zwykły żołnierz nie mógł kupić telewizora na raty bez poręczenia podpisanego przez oficera.

W lecie 1983 roku, razem z trzema innymi chłopakami z Green Jackets, którzy też mieli tego wszystkiego dość, napisałem raport o przyjęcie do SAS. W ubiegłych latach paru naszych stawało przed Komisją i zostali zakwalifikowani. Między innymi kapitan, który załatwiał nam miejsca na ćwiczeniach w Walii, dzięki czemu mogliśmy wyjeżdżać z Niemiec i trenować w domu. Osobiście zresztą zabierał nas na poligon w Brecon Beacons i ćwiczył z nami forsowne marsze w górach. Poza tym udzielał nam cennych wskazówek i zachęcał do starań o przyjęcie do SAS. Dużo mu zawdzięczam. Zwłaszcza że w wielu pułkach kadra odstręcza chłopaków od starań o przeniesienie; nie daje im urlopów, nie nadaje biegu raportom, a jeśli już zgadza się, by któryś przystąpił do sprawdzianu, to orze nim do ostatniej chwili, tak że chłopak nie ma szans. Nie chcą tracić wyszkolonych i doświadczonych ludzi. Ten był inny i miałem szczęście, że na niego trafiłem. Żaden z nas jednak nie przeszedł przez sito. Ja odpadłem jeszcze przed sprawdzianem na wytrzymałość. Spieprzyłem trzydziestokilometrowy marsz na orientację. Byłem wściekły. Na pocieszenie usłyszałem, że sprawa nie jest zamknięta i mogę próbować jeszcze raz.

Tymczasem wróciłem do batalionu, do Niemiec. Kpiono ze mnie niemiłosiernie za porażkę. Zawsze tak jest, że najbardziej wymądrzają się ci, którzy sami nie mieli odwagi spróbować. Nie przejmowałem się. Byłem młody. Zawsze mogłem zostać w batalionie i być ważniakiem na skalę plutonu czy kompanii. To mnie jednak nie interesowało i złożyłem raport o dopuszczenie do egzaminów zimowych. Do świąt trenowałem w Walii, jak wariat. Debby miała to wszystko w nosie.

Egzaminy zimowe są straszne. Większość odpada już w pierwszych dniach czterotygodniowego sprawdzianu na wytrzymałość. To mięczaki albo po prostu faceci nieprzygotowani do zadań, lub mający absolutnie błędne wyobrażenie o SAS. Wydaje im się, że każdy żołnierz SAS to taki James Bond i w ogóle. Tymczasem jest inaczej. SAS to wojsko, takie przez duże „W”. Kto tego nie rozumie, ten nie wie, o co chodzi i na czym polegają sprawdziany.

Podczas zimowych egzaminów ważna jest pogoda. Jak się brnie po pas w śniegu, trudno wyprzedzić konkurentów.

Zdałem.

Po wstępnym okresie każdy z żołnierzy SAS musi przejść czteromiesięczne szkolenie specjalne, które obejmuje – między innymi – mordercze ćwiczenia w dżungli. Na koniec przechodzi się test na przetrwanie w skrajnie trudnych warunkach. Najpierw przez dwa tygodnie uczą człowieka co i jak, a potem sprawdzają, czego się nauczył. Idzie się do lekarza. Ten zagląda w tyłek, czy nie schowano tam paru batonów czekoladowych na wszelki wypadek, no i się zaczyna. Wywożą człowieka w góry, ubierają w ciuchy z drugiej wojny światowej: portki, koszulę, płaszcz bez jednego guzika i buty bez sznurowadeł. Zadanie polega na tym, żeby nie dać się złapać, a ma się przeciwko sobie kompanię gwardzistów z helikopterami. Poszukujący dają z siebie wszystko. Za złapanie „zbiega” dostają dwa tygodnie urlopu ekstra.

Przez dwa dni ukrywałem się razem z dwoma lotnikami z marynarki wojennej i facetem z RAF. Zgodnie z regulaminem musi się działać w grupie. Moja była chyba najgorsza. Koledzy nie przykładali się, nie zależało im tak jak mnie. Sprawdzian traktowali niczym wakacje, po których wraca się do domu. Mnie zaś zależało na wyniku. Jak się nie zda sprawdzianu na przeżycie, nie ma się prawa do odznaki SAS.

Zaczailiśmy się w kryjówce. Dwóch stanęło na straży, ale niestety zasnęli. Wtedy to nadleciał helikopter z gwardzistami, i po ptakach. Próbowaliśmy jeszcze zbiec, lecz nie było szans. Złapali nas i z zawiązanymi oczami pognali do punktu internowania.

Kilka godzin później, tam właśnie, w punkcie internowania, kiedy wreszcie zdjęto mi opaskę z oczu, zobaczyłem przed sobą szefa kompanii szkoleniowej.

– Odpadłem? – zapytałem z żalem.

– Jeszcze nie. Właź do śmigłowca i staraj się niczego nie spieprzyć.

Miałem szczęście. Starszy sierżant sztabowy służył kiedyś w moim pułku, a poza tym był akurat w dobrym nastroju, więc przymknął oko.

Tym razem byłem sam, co bardzo mi odpowiadało. Ćwiczenia polegały na tym, aby niespostrzeżenie przemykać od jednego wyznaczonego punktu do drugiego i tak dalej. Jednocześnie tak to wszystko urządzono, że na poszczególnych odcinkach kolejno nas wyławiano, a pod koniec wszystkich poddano przesłuchaniu. Na kursie uczą, jak odpowiadać na pytania. Trzeba udawać kogoś, kto nie ma niczego ważnego do powiedzenia. Chodzi o to, aby przesłuchujący uznał, że szkoda czasu i atłasu. Poszło mi dość łatwo. Wiedziałem przecież, że wszystko jest na niby. Niby ci grożą, ale przecież nic ci się nie stanie. To prawda, że po „ucieczce” człowiek jest zmęczony, brudny, przemoczony i zziębnięty. Sedno rzeczy tkwi w tym, by wytrwać i się nie poddać. A jednak, ku mojemu zdziwieniu, niektórzy załamywali się właśnie na ostatnim etapie.

Przy którymś tam „przesłuchaniu” zjawił się jakiś facet, dał mi kubek z gorącą zupą i powiedział, że to koniec. Potem nastąpiło omówienie, które stanowi ważny etap ćwiczeń. Można się wiele nauczyć. Zaskoczyło mnie na przykład, że straciłem poczucie czasu. „Mój” czas różnił się od rzeczywistego o sześć godzin.

Wreszcie wysłano mnie na szkolenie strzeleckie do Herefordu. Tu traktowano nas indywidualnie. Kto nie miał żadnego doświadczenia w tych sprawach, przechodził kurs podstawowy. Takim jak ja, to znaczy z piechoty, o podobnym stażu, stawiano wyższe wymagania. Na koniec przeszedłem szkolenie w skokach ze spadochronem w bazie Brize Norton. To już była fraszka. W porównaniu ze sprawdzianami na przetrwanie, na kursie spadochroniarskim czułem się jak w sanatorium.

Wreszcie, po sześciu długich miesiącach szkolenia i testów, wszystkich nowych wezwano kolejno do dowódcy. Dostałem wymarzony, piaskowy beret z odznaką SAS – sztyletem i skrzydłami. „Pamiętaj – powiedział stary – że łatwiej to zdobyć, niż utrzymać”.

Nie bardzo słyszałem, co do mnie mówił. Chciało mi się tańczyć z radości.

Większość nowych wywodziła się z piechoty, podobnie jak ja, ale było też paru chłopaków z wojsk inżynieryjnych i kilku „drucików”, czyli łącznościowców. Ze stu sześćdziesięciu kandydatów, którzy starali się o przyjęcie do SAS, ostatecznie zakwalifikowało się tylko ośmiu: jeden oficer i siedmiu żołnierzy.

Oficerów obowiązuje trzyletni kontrakt w SAS, z tym że mogą go raz powtórzyć. Co do mnie, to wstępując do wojska, podpisałem kontrakt na dwadzieścia dwa lata, zostało mi więc – przynajmniej teoretycznie – piętnaście.

Dostaliśmy przydziały do poszczególnych kompanii. Istnieje pewna możliwość wyboru. Można chcieć służyć w kompaniach: górskiej zmechanizowanej, powietrznej i morskiej. Jeśli są wolne miejsca, to dowództwo idzie na rękę. Ja trafiłem do kompanii powietrzno-desantowej.

Każda kompania ma swój własny charakter. Obrazowo ująłbym to następująco: jeśli chłopcy z wszystkich czterech zjawiliby się na ubawie, to ci z Kompanii A staliby pod ścianą, milcząc jak skała i łypiąc spode łba na otoczenie, ci z G gadaliby bez przerwy, ale tylko między sobą, chłopcy z D rozglądaliby się za dziewczynami, a z B, to znaczy z mojej kompanii, wygłupialiby się na parkiecie, tak że hej.

Debby przyjechała z Niemiec, aby zamieszkać w Herefordzie. Nie widzieliśmy się praktycznie od stycznia, to znaczy od kiedy przystąpiłem do sprawdzianów. Niemal na drugi dzień po jej przyjeździe wysłano mnie w świat, na dodatkowe dwa miesiące szkolenia w dżungli. Nie zastałem jej po powrocie. Podczas mojej nieobecności spakowała manatki i wyjechała do domu, do Liverpoolu.

W grudniu następnego roku zacząłem chodzić z Fioną, dziewczyną z sąsiedztwa. W 1987 roku urodziła nam się córka, Kate, a w październiku tego samego roku wzięliśmy ślub. Zaraz potem wysłano mnie na dwa lata za granicę. Wróciłem na wiosnę 1990 roku, a w sierpniu odbyła się rozprawa rozwodowa.

W październiku poznałem Jilly. To była miłość od pierwszego wejrzenia. Ona przynajmniej tak mówiła.

3

O 7.50 zgłosiliśmy się do dowódcy i wspólnie udaliśmy się do sztabu. Nastrój był wspaniały. Wzięliśmy coś do picia, trochę czekolady. Czekało nas sporo roboty i nie chcieliśmy tracić czasu na posiłki.

Byłem dumny i podniecony, że to mnie wyznaczono na dowódcę patrolu. Cieszyłem się na współpracę z Vince’em. Vince miał trzydzieści siedem lat i zostały mu jeszcze tylko dwa lata służby w pułku. Był silny jak koń, wspaniale chodził po górach, znakomicie nurkował i jeździł na nartach. Trzymał się prosto i klął jak szewc. Był ogromnie przywiązany do pułku. Uważał, że nie ma na świecie nic lepszego – za pułk gotów byłby dać sobie odciąć rękę. Martwił się tylko, że jego dwudziestodwuletni kontrakt dobiega końca. Do SAS przeszedł ze służby uzbrojenia. Wygląd miał srogi, prezentował się tak, jak wszyscy sobie wyobrażają prawdziwego komandosa. Miał gęste, kręcone włosy, wielkie czarne wąsy i baki. Służył w pułku dłużej ode mnie, był bardziej doświadczony, co – moim zdaniem – mogło się przydać, zwłaszcza na etapie planowania operacji.

Karabin M16 z granatnikiem M203 40 mm

Sztab, a ściślej dział, gdzie odbywały się odprawy i przygotowywano plany operacji, mieścił się w sąsiednim hangarze. Wywieszka na drzwiach uprzedzała, że OSOBOM NIEUPOWAŻNIONYM WSTĘP WZBRONIONY. Tego zakazu przestrzegano bardzo ściśle. Dochowanie tajemnicy służbowej – bezpieczeństwo operacyjne, jak to się oficjalnie nazywa – ma duże znaczenie. Unikaliśmy w pułku rozmów na tematy służbowe. Obowiązywała niepisana zasada: nigdy nikogo niepotrzebnie nie pytać o to, jakie ma zadania, gdzie się wybiera i tak dalej. W środku hangaru znajdowało się kilka pomieszczeń. Napisy informowały, co mieści się za zamkniętymi drzwiami: PLANOWANIE OPERACJI POWIETRZNYCH, KOMPANIA D, SEKCJA INFORMACYJNA, MAGAZYN MAP.

FN Minimi, lekki karabin maszynowy

Panowała tu zupełnie inna atmosfera niż w naszym hangarze. Sterylną niemal ciszę przerywał tylko dźwięk odbiorników radiowych. Żadnej muzyki – broń Boże – tylko meldunki operacyjne! Po korytarzach kręcili się faceci ze służb informacyjnych: „młotki” albo „uszatki”, jak ich nazywaliśmy w pułku. Dźwigali jakieś mapy, jakieś meldunki i zawsze starannie zamykali za sobą drzwi.

Wielu z nich znaliśmy jeszcze z Herefordu.

– Cześć, młotku! – krzyknąłem, widząc znajomą mordę. – Jak leci?

W odpowiedzi otrzymałem przekleństwo i gest pokazujący, gdzie się zgina dziób pingwina.

W hangarze nie było okien. W ciężkim powietrzu zapach stęchlizny mieszał się z wonią papieru, kawy i dymu papierosowego, jak w każdym biurze, a także – jako że był przecież wczesny ranek – z zapachem mydła, kremów do golenia, pasty do zębów i wody kolońskiej. W sumie był to typowy zapach ostoi dekowników – sukinsynów ze służby tyłowej – według naszego nazewnictwa.

– Cześć, dekownicy – rzucił Vince na powitanie. Mówił ciężkim, szkockim akcentem. – Znowu rzeźbicie w gównie – zaśmiał się z własnego dowcipu.

– Pierdol się – usłyszał w odpowiedzi. – A jak jesteś taki mądry, to chodź, zamienimy się na miejsca.

– Mam to w dupie – Vince uznał własną niekompetencję – a wy jesteście dekownicy – powtórzył.

Sala odpraw Kompanii B miała mniej więcej pięć na pięć metrów. Była stosunkowo wysoka, a przez świetlik w suficie napływało świeże powietrze. Pośrodku stały cztery zsunięte stoły, na nich zaś leżało kilka busoli i map drukowanych na jedwabiu, jakich zwykle używa się w czasie specjalnych akcji.

– Chłopaki, zabieramy – rzekł Dinger.

– Eee tam, tandeta – wtrącił Bob.

Bob należał do sekcji Vince’a. Z pochodzenia był włoskim Szwajcarem. Mierzył mniej niż sto sześćdziesiąt centymetrów i wołaliśmy na niego Karzeł Jąkała. Służbę zaczynał w Royal Marines, w piechocie morskiej, ale uznał, że to poniżej jego ambicji. Zwolnił się i zgłosił do SAS, nie mając zresztą pewności, czy przejdzie przez sprawdziany. Mimo nikczemnego wzrostu był niebywale silny. Charakter też miał mocny. Nigdy się nie oszczędzał. Na akcjach dźwigał na plecach tyle, ile roślejsi od niego koledzy. Wyglądało to zabawnie, gdy za zasobnikiem ze sprzętem nie widać było człowieka, tak jakby plecak szedł sam na dwóch nożynach. Lubił stare komedie filmowe i miał kolekcję kaset z klasycznymi nagraniami. Uwielbiał duże baby, co najmniej o głowę wyższe od niego. W dniu, w którym wyjeżdżaliśmy nad Zatokę, trzeba go było siłą wyciągać z klubu, tak go frapowało damskie towarzystwo.

Obejrzeliśmy mapy. Były stare, z lat pięćdziesiątych. Przedstawiały rejon Bagdadu i Basry.

– Jak myślicie, chłopaki – spytał Chris – czy wyślą nas do Bagdadu, czy do Basry?

Chris też należał do sekcji Vince’a. Nie zdążyliśmy odpowiedzieć na jego pytanie, bo do sali wszedł Bert, „uszatek”, którego znałem z Herefordu.

– Macie jeszcze trochę tego gówna? – spytał Mark, gestem wskazując busole. – Przydałoby się nam jeszcze kilka.

Zawsze tak jest. Gdy coś trafia się za friko, to trzeba brać. Potrzebne czy nie, jak jest okazja, to trzeba korzystać – taka jest mentalność chłopców z pułku.

Nie było krzeseł, więc usiedliśmy rzędem pod ścianą. Chris wyjął manierkę i poczęstował wszystkich. Zawsze uprzejmy, przystojny, służył kiedyś w oddziałach SAS, w wojskach obrony terytorialnej, ale uznał, że lepiej pójść na zawodowego. Pedantyczny, dokładny i staranny, najpierw zapisał się do spadochroniarzy, ponieważ uważał, że takie doświadczenie jest wskazane dla żołnierza SAS. Gdy tylko dostał pierwszą belkę, zgłosił się do nas. Przez sprawdziany przeszedł bez trudu.

Uparty i wytrwały, zawsze wszystko doprowadzał do końca. Był chyba najbardziej zawziętym człowiekiem, jakiego w życiu znałem. Gdy już coś postanowił, to nic go nie mogło zmusić do odstąpienia od zamiaru. Był silny, zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Uprawiał kulturystykę, jeździł na rowerze i na nartach. Na akcje zakładał starą czapkę z Afrika Korps, natomiast gdy występował po cywilnemu, szedł się zabawić, ubierał się bardzo elegancko, zawsze w najmodniejsze rzeczy renomowanych firm. W pułku trzymał się z boku, nie narzucał się nikomu, ale po trzech miesiącach wszyscy wiedzieli, że Chris to facet z charakterem, że warto go słuchać, bo mówi rozsądnie. Często gęsto proszono go o radę, o rozstrzygnięcie sporu.

– No to zaczynamy – rzekł dowódca. – Bert zapozna was z sytuacją. Bert przysiadł na stole. Jak na „uszatka” był całkiem w porządku. Najważniejsze, że nie nudził. Mówił krótko. Im krócej się mówi, tym łatwiej zrozumieć i zapamiętać istotę sprawy.

Granatnik M72 LAW (Light Anti-tank Weapon), kaliber 66 mm

– Jak wiecie – zaczął – Saddam Husajn zrealizował swój plan i zaatakował Izrael. Zmodernizowane irackie scudy spadły na Tel Awiw. Nie spowodowały co prawda większych zniszczeń, ale wywołały panikę. Tysiące ludzi opuszczają miasto w poszukiwaniu bezpieczniejszych miejsc, co paraliżuje życie w kraju. Rząd Izraela znalazł się w trudnej sytuacji. Arabowie przyjęli atak z euforią, jako dowód, że państwo żydowskie wcale nie jest takie niezwyciężone. Saddam chce sprowokować Izrael do akcji odwetowej. Ogromnie mu na tym zależy. Taka bowiem reakcja podzieliłaby koalicję antyiracką, a także mogłaby wciągnąć do wojny Iran, oczywiście po stronie Iraku, a przeciwko Izraelowi. Zdajemy sobie sprawę z grożącego niebezpieczeństwa i od początku staramy się lokalizować i niszczyć wyrzutnie scudów. Bombowce Stealth bombardowały sześć mostów na Tygrysie w centrum Bagdadu. Mosty spinają obie części miasta, a co ważniejsze, biegną nimi linie komunikacyjne, zapewniające łączność stolicy z resztą kraju i wojskami w Kuwejcie oraz ukrytymi stanowiskami scudów. W wyniku wcześniejszych ataków lotniczych praktycznie całkowicie zniszczono iracki system łączności mikrofalowej. Nasze służby przechwytują wszystkie sygnały radiowe. W tej sytuacji Saddamowi została tylko jedna sieć łączności – naziemna. Można by ją wyłączyć, bombardując mosty. Sporządzono nawet stosowne plany, ale sprawa się skomplikowała, ponieważ i Waszyngton, i Londyn nie zgadzają się na takie rozwiązanie. Politycy uważają, że zdjęcia telewizyjne ukazujące rozbite mosty, a na ich tle irackie dzieci, są źle odbierane przez społeczeństwo, więc nie wolno stwarzać przeciwnikowi takiej okazji. Mimo to – nie muszę wam tego tłumaczyć – trzeba przerwać linie komunikacyjne. Trzeba też wyeliminować scudy, bo w przeciwnym wypadku istnieje duże prawdopodobieństwo, że Izrael i Iran przystąpią do wojny.

Claymore – mina przeciwpiechotna i zapalnik.

Bert podszedł do wielkiej mapy wiszącej na ścianie. Przedstawiała cały region: Irak, Iran, Arabię Saudyjską, Turcję, Syrię, Jordanię i Kuwejt. Postukał palcem w północno-zachodnią część Iraku.

Wnętrze miny naszpikowane stalowym śrutem

– Gdzieś tu – powiedział – są scudy. – Wiedzieliśmy już, co nas czeka.

– Z Bagdadu – ciągnął Bert – wychodzą trzy szlaki transportowe. Tędy właśnie idzie całe zaopatrzenie i z nich korzysta wojsko, przemieszczając wyrzutnie scudów. Wiadomo, że Irakijczycy wystrzeliwują scudy z dwóch rodzajów stanowisk ogniowych. Pierwsze instaluje się w ściśle określonych miejscach, o znanych koordynatach, drugie zaś w miejscach niejako przypadkowych. W tym drugim wypadku muszą najpierw dokonać stosownych pomiarów i przygotować niezbędne dane. Zniszczyliśmy, praktycznie rzecz biorąc, wszystkie stałe wyrzutnie, pozostaje jednak kwestia mobilnych stanowisk ogniowych.

Nie mieliśmy już wątpliwości, na czym będzie polegać nasze zadanie.

Nieuzbrojona mina przeciwpiechotna Elsie

– Dane do stanowisk ogniowych – mówił dalej Bert – przekazywane są za pomocą systemu naziemnej łączności, inne kanały bowiem nie funkcjonują i raczej nie ma widoków na ich uruchomienie. Irakowi brakuje fachowców w tej dziedzinie. I tak, z grubsza oceniając, przedstawia się sytuacja.

– Macie dwa zadania – odezwał się dowódca – po pierwsze zlokalizować i zniszczyć linie łączności w rejonie szlaku komunikacyjnego na północ od Bagdadu, a po wtóre zlokalizować i zniszczyć wyrzutnie scudów.

Powtórzył to dwa razy, jak nakazuje regulamin.

– Nie interesuje mnie, jak to zrobicie – ciągnął – najważniejszy jest rezultat. Rejon działania obejmuje dwustupięćdziesięciokilometrowy odcinek wzdłuż wspomnianego szlaku komunikacyjnego. Macie na to czternaście dni. Są pytania?

Mina przeciwpiechotna Elsie gotowa do użycia

Na razie nie mieliśmy żadnych.

– W porządku. Bert dostarczy wszystkie niezbędne informacje. Jeśli będą problemy, dajcie mi znać, a zresztą będę do was wpadał w ciągu dnia. Zawiadomisz mnie, Andy, gdy będziecie mieli gotowy plan.

Najpierw zrobiliśmy sobie małą przerwę, napiliśmy się. Wysuszyliśmy manierkę Marka i dopiero wtedy zajęliśmy się mapami.

– Potrzebujemy czegoś dokładniejszego – powiedziałem Bertowi. – Zdjęcia, także satelitarne, i szczegóły topograficzne.

– Mamy tylko mapy lotnicze w skali jeden do pół miliona i to wszystko.

– Dane meteorologiczne, prognozy? – wtrącił Chris.

– W opracowaniu. Zaraz sprawdzę, czy są już gotowe.

– Potrzebujemy także trochę danych o światłowodach, jak działa takie ustrojstwo, jego słabe punkty, no i o scudach oczywiście – rzekł Nogas.

Lubiłem tego chłopaka. Przyszedł do nas stosunkowo niedawno, jakieś pół roku temu, z wojsk powietrzno–desantowych, i ciągle jeszcze szukał swego miejsca w pułku. Jak każdy nowy, trzymał się trochę z boku. Kumplował się z Dingerem. W naszym patrolu odpowiadał za łączność. Znał się na tym, był także niezłym mechanikiem, bo służbę w wojsku zaczynał w pułku samochodowym. Nazywaliśmy go „Nogas”, bo rzeczywiście trudno było za nim nadążyć w marszu.

Bert wyszedł, a my zaczęliśmy rozpracowywać szczegóły operacji.

Bez pośpiechu i napięcia. Czasu mieliśmy dużo, co raczej jest rzadkością w SAS. Miejsce też było całkiem przyjemne, nie takie jak zazwyczaj, gdy plany taktyczne kreśli się w jakiejś głuszy lub dziczy. Mamy taką niepisaną zasadę „albo–albo”: albo, bracie, przygotujesz się należycie i wszystko zaplanujesz, albo spierdolisz sprawę. Mieliśmy doskonałe warunki do dokładnego omówienia i zaplanowania, jeśli więc spieprzymy sprawę, to nie będzie żadnego usprawiedliwienia.

Czekając na Berta, postaraliśmy się o uzupełnienie zapasu w manierkach, odlaliśmy się w sraczach naszych gospodarzy-dekowników.

– Mam trochę nowych map – rzekł Bert, wracając po kwadransie – także garść informacji o terenie waszego działania. Niewiele tego jest, ale postaram się o więcej. Spodziewam się, że lada chwila dostaniemy zaktualizowane mapy topograficzne. W każdym razie powinniśmy je mieć przed waszym wyjazdem.

Na wszelki wypadek „zabezpieczyliśmy” te, które leżały na stołach. Jeśli dostaniemy nowe, te będziemy mieli na pamiątkę.

Przeszliśmy do szczegółów. Wypytywaliśmy Berta o pozycje przeciwnika, skupiska ludności, tereny zabudowane, kształt umocnień na granicy z Syrią, bo w razie czego tamtędy właśnie będziemy się wycofywać. Pytaliśmy o siły i rodzaje wojsk, jakie mogą stacjonować w pobliżu. Jeśli w okolicy są bazy wojskowe, to można się spodziewać, że na szlaku komunikacyjnym będzie spory ruch, co oczywiście trzeba wziąć pod uwagę. Pytaliśmy, czy szosa jest mocno uczęszczana i co na niej najczęściej można spotkać. Dopytywaliśmy się także, jak wyglądają studzienki, w których układa się sieć łączności, jak je odnaleźć, jak skutecznie zniszczyć, czy trzeba wysadzać w powietrze, czy wystarczy przeciąć kabel w paru miejscach.

Bert zapisał wszystkie pytania i wyszedł, aby zdobyć niezbędne informacje.

Na wielkiej mapie na ścianie zauważyłem podziemny rurociąg naftowy. Wedle legendy rurociąg obecnie nie był czynny.

– Słuchajcie – głośno myślałem – trzeba by się dowiedzieć, czy rurociąg biegnie równolegle do szlaku komunikacyjnego i czy kable systemu łączności prowadzą tym samym wykopem.

– Mamy w kompanii chłopaka, który kiedyś pracował przy układaniu kabli – wtrącił Stan. – Warto z nim pogadać.

Wrócił Bert z całym naręczem map. Posklejaliśmy poszczególne arkusze, aby mieć pełniejszy obraz terenu. Paru chłopaków skoczyło po krzesła.

Skończyły się żarty. Jeszcze przez pół godziny omawialiśmy generalne założenia, a później zabraliśmy się za opracowanie szczegółowego planu. Chris studiował mapy i zgłaszał rzeczowe uwagi. Nogas notował, zaznaczając niezbędne środki łączności. Dinger otworzył nową paczkę papierosów Benson & Hedges.

Najważniejsza sprawa to dowiedzieć się jak najwięcej o terenie działania: jak wygląda jego rzeźba, gdzie są skupiska ludzkie, gdzie posterunki i bazy wojskowe. Dane na ten temat były niestety skąpe.

– Szlak komunikacyjny – wyjaśniał Bert – nie oznacza w istocie jednej solidnej, asfaltowej szosy, ale zespół dróg. W najszerszym punkcie ma on jakieś dwa i pół kilometra szerokości, a w najwęższym sześćset metrów. W promieniu siedemnastu kilometrów od szlaku teren jest w zasadzie płaski, różnice w układzie poziomym nie przekraczają pięćdziesięciu stóp, czyli piętnastu – szesnastu metrów. Okolica jest skalista. Dalej na północ, w kierunku Eufratu, teren jeszcze bardziej się obniża, na południe, w kierunku Arabii Saudyjskiej, ciągnie się płaskowyż, który tu i ówdzie przecinają uadi – doliny i wąwozy, w porze deszczowej wypełniające się wodą. Arabowie nazywają je wadi. Są doskonałymi punktami orientacyjnymi i oczywiście mogą stanowić niezłą kryjówkę. Dalej na południe teren znów staje się płaski.

Na mapach lotniczych nie rysuje się poziomic, różnice wzniesień oznacza się kolorami, jak w zwykłym atlasie fizycznym. Cały obszar wokół szlaku komunikacyjnego, gdzie mieliśmy działać, oznaczony był jedną barwą.

– Równo jak gówno – skomentował Vince.

Zaśmialiśmy, ale niezbyt szczerze. Mieliśmy świadomość, że w takim płaskim terenie trudno będzie się ukryć.

W miejscach, gdzie niewiele jest dróg, wszystko skupia się wokół szlaku komunikacyjnego. „Nasz” wiódł przez wiele osiedli i wiosek, a w pobliżu zauważyliśmy ze trzy lotniska i kilka stacji pomp. Można było z góry założyć, że wszystkie te obiekty znajdują się pod strażą oddziałów wojskowych. Trzeba też uznać za pewnik, że po obu stronach drogi znajdziemy pola uprawne, te bowiem zakłada się tam, gdzie łatwo o dojazd i wodę. Domyślaliśmy się również, że niezależnie od stałych osiedli możemy napotkać liczne koczowiska Beduinów.

Eksplozja granatu fosforowego

Nasz szlak dociera do Eufratu w rejonie miasta Banidahir, dalej zaś skręca na południowy zachód, ku granicy z Jordanią. Prawdopodobnie korzystają z niego głównie pojazdy w ruchu międzynarodowym z Jordanią oraz transporty obsługujące wspomniane lotniska, a w pobliżu miast i miasteczek będzie można spotkać samochody miejscowej policji. Nie sądziliśmy, aby policja była szczególnie czujna i zapewne nie będzie w stanie pogotowia, bo niby dlaczego. Z całą pewnością nie zakładano, że oddziały sojusznicze zapędzą się tak daleko. Z punktu widzenia Bagdadu na obszarze tym nie było obiektów o szczególnym znaczeniu strategicznym.

Zastanawialiśmy się, na którym konkretnie odcinku szlaku powinniśmy przeprowadzić akcję. Na pewno nie w najszerszym punkcie. Jeśli bowiem zaszłaby konieczność wezwania wsparcia z powietrza, to logika nakazywała, aby potencjalny cel, obszar ewentualnego nalotu, był stosunkowo zwarty. A zatem powinniśmy wybrać raczej najwęższy odcinek, a taki kojarzy się zawsze z ostrym zakrętem. Było kilka tego rodzaju „wąskich gardeł”, staraliśmy się wybrać to, które znajduje się możliwie najdalej od osad i placówek wojskowych. Nie było to łatwe. Mapy lotnicze, a na takich właśnie pracowaliśmy, ukazują jedynie większe miasta i obiekty w terenie. Wreszcie jednak Nogas znalazł najlepszy, jak się wydawało, punkt, mniej więcej w połowie drogi między jednym z lotnisk a Banidahirem, trzydzieści kilometrów od jednego i od drugiego. Z mapy wynikało, i to był dodatkowy argument przemawiający za tym miejscem, że tam właśnie szlak krzyżuje się z ropociągiem, co znacznie ułatwiało orientację.

Pogoda. Zdaniem Berta będzie dość chłodno, ale nie za zimno, mniej więcej tak jak w Anglii na wiosnę. Noce i poranki rześkie, a popołudnia raczej ciepłe. Opady można wykluczyć. Deszcze padają tu rzadko. Przyjęliśmy to jako dobrą wiadomość, bo nie ma nic gorszego niż zmarznięcie i przemoknięcie, a jeśli na dodatek człowiek jest głodny, to już koniec. Jeśli, bracie, trzymasz się ciepło i sucho i nawpieprzasz się jak należy, życie od razu staje się łatwiejsze.

Ustaliwszy, gdzie będziemy działać, zaczęliśmy rozmyślać nad tym, jak się tam powinniśmy dostać.

– Są trzy możliwości – rzekł Vince – albo dojdziemy tam pieszo, albo użyjemy samochodów, albo polecimy śmigłowcem.

– To pierwsze, czyli marsz, możemy od razu wykluczyć – rzekł na to Chris – przede wszystkim dlatego, że nie damy rady przenieść gratów i sprzętu. W tej sytuacji trzeba by aranżować zrzuty z zaopatrzeniem, a skoro tak, to lepiej od razu polecieć śmigłowcem.

Rozważaliśmy następnie wszelkie zalety i wady transportu samochodowego. Korzyści były dość oczywiste: samochód zapewni szybką ewakuację w razie zaistnienia takiej potrzeby, co więcej – umożliwi szybkie dotarcie do innego punktu na szlaku komunikacyjnym, gdyby okazało się, że w planowanym miejscu nie da się niczego zrobić. Jeśli wzięlibyśmy łazika (land rovera o szerszym rozstawie osi), mielibyśmy dodatkową siłę ognia, jako że na łazikach montuje się karabin maszynowy i granatniki M19, kaliber 40 mm. A w ogóle to moglibyśmy załadować tyle amunicji, materiałów wybuchowych i wszystkiego, ile byśmy chcieli, a przez to udałoby się wydłużyć okres działań operacyjnych. A jednak takie rozwiązanie miało swoje wady.

– Przede wszystkim – zauważył Dinger – możemy wziąć ograniczoną ilość paliwa, a poza tym trudno jest ukryć samochód w terenie, zwłaszcza tak gównianym, w pobliżu szlaku.

Z założeń taktycznych wynikało, że będziemy działać na określonym obszarze przez stosunkowo długi czas, co oznaczało, że trzeba będzie się kryć, bo to najlepsza obrona. Samochód w tej sytuacji nie pomaga, raczej przeszkadza. Widać go z daleka, a poza tym bez przerwy trzeba by dzielić siły: jedni wyruszaliby na akcję, drudzy musieliby pilnować wozów, by przeciwnik nie podłożył w nich bomby albo nie użył jako pułapki. I jeszcze jedno: w operacji bierze udział ośmiu chłopaków, na ośmiu potrzebne są dwa auta, dwa auta to dwukrotnie większe ryzyko. Chociaż pamiętać trzeba, że amunicja, broń i zaopatrzenie na czternaście dni to od cholery bagażu i kto wie, czy damy radę, więc może jednak auta będą potrzebne, mimo wszelkich wad takiego rozwiązania. Postanowiliśmy odłożyć decyzję, a najpierw ustalić, co naprawdę musimy wziąć.

W pierwszym rzędzie broń, amunicję i materiały wybuchowe, następnie jedzenie i picie na czternaście dni, kombinezony ochronne ABC, wreszcie rzeczy osobiste. To ostatnie tylko wtedy, gdy będzie jeszcze miejsce. Vince przeliczył na kalkulatorze i stwierdził, że uda się wziąć wszystko na plecy.

– A więc – powiedział – na miejscu poruszamy się pieszo. Pozostaje kwestia dojazdu: czy mają nas podwieźć samochodami, czy wysadzić ze śmigłowca?

– Samochód to większe ryzyko – zauważył Mark – a poza tym wymaga uzupełniania paliwa.

– Jeśli mieliby dowozić paliwo śmigłowcem, to lepiej od razu lećmy i już. Wszyscy zgodzili się, że tak będzie najrozsądniej.

– Możemy dostać śmigłowiec? – spytałem Berta, który zaraz pobiegł do operacyjnego, żeby sprawdzić. Znów zająłem się mapą. Chyba wszyscy myśleli teraz o tym, że będziemy działać w oderwaniu, na głębokim zapleczu nieprzyjaciela, daleko od swoich i gdyby coś się stało, to nie możemy liczyć na pomoc.

– Jedno jest dobre, chłopaki – wtrącił Bob – nie ma gór, więc się nie upierdolimy.

– Ma rację – mruknął Dinger.

– Możecie dostać śmigłowiec, nie ma sprawy – oznajmił Bert, stając w drzwiach.

– Jak myślicie, gdzie powinniśmy się desantować? – rozpocząłem kolejny etap debaty.

Zestaw do łączności szyfrowej PRC319

Zaletą śmigłowca jest, że na miejsce akcji dociera szybko, wadą zaś, że jest głośny. Hałas alarmuje przeciwnika, prowokuje obronę przeciwlotniczą. Lądowanie też bywa niebezpieczne, gdyż maszynę może zauważyć ktoś przypadkowy. Chcieliśmy oczywiście ukryć prawdziwy cel operacji, więc rozsądek nakazywał, aby na lądowisko wybrać miejsce odległe o co najmniej dwadzieścia kilometrów od szlaku. Nie powinno to być ani na wschód, ani na zachód od zakrętu, który już wybraliśmy, ponieważ w takim układzie trudniej nawigować, a nie było powodów, byśmy sami sobie stwarzali dodatkowe utrudnienia. Chodzi o to, aby wylądować w takim rejonie, skąd możliwie najszybciej przedostaniemy się na miejsce akcji.

– Czy powinniśmy lądować na północ od szlaku i później maszerować na południe, czy też lądować bliżej i podchodzić od południa? – sformułowałem problem.

Wszyscy się zgodzili, że powinniśmy lądować na południe od wybranego przez nas punktu. Nie było sensu, aby śmigłowiec przelatywał nad szlakiem.

Z miejsca lądowania pójdziemy na północ według azymutu, a przebyty dystans będziemy mierzyć krokami. Każdy znał długość swego kroku. Z nawyku trzymaliśmy w kieszeniach kawałki jedwabnych linek od spadochronu, z węzłami, za pomocą których zliczaliśmy przebytą drogę. Jeśli o mnie chodzi, to wiem, że sto dwanaście moich kroków to sto metrów. Wiązałem na sznurku dziesięć węzłów i po stu dwunastu krokach przesuwałem linkę o jeden węzeł. Gdy sznurek się kończył, był to znak, że przeszedłem kilometr. Sprawdzałem to z kumplem. Jeśli jego miara różniła się od mojej, wyciągaliśmy średnią. Posługiwaliśmy się także magellanem – ręcznym instrumentem nawigacyjnym, odbierającym sygnały z satelity. Na magellanie nie można jednak polegać. Instrument może się popsuć, baterie mogą się wyczerpać[1].

Na obecnym etapie nie byliśmy w stanie ustalić dokładnego czasu lądowania, to bowiem zależało od wielu czynników, na które nie mieliśmy bezpośredniego wpływu. Pewne sprawy pozostawały w wyłącznej gestii lotników. Oni wybierają trasę dolotu, aby uniknąć stanowisk obrony przeciwlotniczej i miejsc koncentracji wojsk przeciwnika. Do nich należy ustalenie z kontrolą lotów czasu startu. Z bazy wylatują codziennie setki maszyn i trzeba znaleźć stosowne „okienko” niekolidujące z innymi.

Ustaliliśmy natomiast następujące sprawy: miejsce akcji, sposób dotarcia do rejonu działania i punkt lądowania.

Rozległo się pukanie do drzwi.

– Przyszedł pilot, jeśli chcecie z nim pogadać – oznajmił jeden z „uszatków”.

Pilot, w stopniu majora, był nieco niższy wzrostem od Marka, miał piegi i rudą czuprynę.

– Musimy dostać się tu – pokazałem punkt na mapie – da się zrobić?

– Kiedy? – spytał pilot.

– Za dwa dni, licząc od dziś, precyzyjny czas do ustalenia.

– W porządku, bez problemów, ale muszę jeszcze wpisać start do grafiku lotów i załatwić parę rzeczy. Ilu ludzi?

– Ośmiu.

– Pojazdy?

– Żadnych. Tylko sprzęt w zasobnikach.

– Nie ma sprawy.

Przypuszczałem, że w myśli oblicza, ile będzie musiał wziąć paliwa, wybiera trasę dolotu, zastanawia się nad stanowiskami artylerii przeciwlotniczej.

– Macie jakieś dokładniejsze mapy? – spytał. – Szczegółowsze informacje?

– O to samo chciałem pana zapytać.

– Też gówno mamy. A jeśli nie uda się dostarczyć was w to miejsce, czy jest inna możliwość?

– Zależy od pana, dokładnie od tego, gdzie da pan radę dolecieć. Od momentu startu aż do lądowania wszystkie decyzje należą do pilota. On wtedy jest szefem, choć nawet nie wie, na czym polega nasze zadanie. Na pokładzie śmigłowca będziemy po prostu pasażerami.

Ręczne urządzenie nawigacyjne Magellan GPS

Pilot wyszedł, a my urządziliśmy sobie krótką przerwę na herbatę, po czym zajęliśmy się kolejną ważną sprawą: jak przeprowadzić operację, jak zniszczyć kable systemu łączności i wyrzutnie scudów.

Zasadą jest, aby uzyskać maksymalny efekt przy użyciu minimum środków. Jeśli szczęście nam dopisze, to kabel będzie biegł wzdłuż szlaku transportowego. Co dziesięć kilometrów powinny być studzienki służące do obsługi kabli. Nie mieliśmy pojęcia, czy znajdują się w nich urządzenia wzmacniające. Zdaniem Stana powinny tam być główne magistrale komunikacyjne.

Kolejną serię pytań skierowaliśmy do Berta: czy włazy do studzienek są zamykane? Czy są zabezpieczone, a jeśli tak, to w jaki sposób? Czy istnieje możliwość obejścia zabezpieczeń? Jeżeli nie, to trzeba będzie odkopywać kabel, a skoro tak, to jak w istocie taki kabel wygląda? Czy kładzie się go bezpośrednio w ziemi, czy może w betonowym albo stalowym tunelu, bo w takim wypadku musimy mieć stosowne ładunki wybuchowe, gdyż nie każdy rozerwie stalowy pancerz. A studzienki: czy gromadzi się w nich woda, a może celowo zalewa się je wodą, aby dodatkowo zabezpieczyć przed niepowołanymi osobami? Jeśli tak, to dobrze, odpalenie ładunku wybuchowego pod wodą potęguje niszczycielskie skutki eksplozji.

TACBE – taktyczny sygnalizator położenia – urządzenie pozwalające na awaryjną komunikację z przelatującymi samolotami

Doszliśmy do wniosku, że w sprzyjających nam okolicznościach powinniśmy przerwać kabel w czterech, pięciu, a może nawet sześciu miejscach. Użyjemy ładunków z zapalnikami czasowymi. Wybuchy powinny następować kolejno, w odstępie kilku dni. Wszystkie ładunki założymy w ciągu jednej nocy. Pierwszy powinien odpalić następnego dnia wczesnym wieczorem, a to dlatego, że wedle wszelkiego prawdopodobieństwa, ekipy remontowe nie przystąpią do usuwania zniszczeń przed świtem, zyskamy więc całą noc. Mark podsunął pomysł, aby miejsce, gdzie przerwiemy kabel, zabezpieczyć dodatkowo minami, a konkretnie ładunkami typu Elsie. Są to niewielkie miny przeciwpiechotne, z zapalnikiem sprężynowym. Wybuchają pod ciężarem ludzkiego ciała. W ten sposób uda nam się być może wyeliminować część irackiego personelu technicznego, a tym samym wydłużyć czas remontu uszkodzonego kabla.

Wedle optymalnego scenariusza wszystko powinno przebiegać mniej więcej tak: wieczorem odpalamy pierwszy ładunek, świtem zjawia się ekipa remontowa. Jedna, a może dwie osoby odnoszą rany na skutek wybuchu miny. Następnego wieczoru eksploduje kolejny ładunek. W miejscu numer dwa nie zakładamy min. Nie ma takiej potrzeby, bo ekipa remontowa jest już wystarczająco sterroryzowana i przypuszcza, że również tu podłożyliśmy miny. Działa więc ostrożnie, a może wręcz odmawia podjęcia prac, domagając się, aby najpierw saperzy oczyścili teren. Naprawa kabla wydłuża się. Zyskujemy na czasie. Następnego dnia wybucha kolejny ładunek, powodując uszkodzenie kabla w innym miejscu. Wokół punktu numer trzy zakładamy pole minowe, co musi zaskoczyć przeciwników, którzy przecież nie znaleźli min poprzedniego dnia. Trudność sprawia jedynie to, że miny typu Elsie musimy podkładać w pewnej odległości od kabla, tak aby eksplozja ładunku, która rozrywa kabel, nie wywołała wybuchu min albo ich nie odsłoniła.

Ocenialiśmy, że w najgorszym wypadku wyłączymy kabel z eksploatacji na sześć dni, w najlepszym – na stałe. Pomysł użycia min Elsie, podsunięty przez Marka, był naprawdę genialny. Na liście sprzętu umieściliśmy więc dwa pojemniki z minami tego typu, razem dwadzieścia cztery sztuki.

Ustaliliśmy, że przerywamy kabel w tylu punktach, w ilu się da. Miejsca dywersji muszą być oddalone od siebie o – to optymalne rozwiązanie – dwadzieścia kilometrów, co oznacza, że zakładanie ładunków zajmie nam dwie noce. Miałem nadzieję, że nie trzeba będzie wysadzać włazów do studzienek, aby dobrać się do kabli. W takiej sytuacji ekipy remontowe miałyby ułatwione zadanie, bez trudu znajdowałyby miejsca dywersji. Na wszelki wypadek postanowiliśmy stosować podwójne zapalniki w podkładanych przez nas ładunkach. Obok czasowego, o którym już była mowa, także zwykły, sprężynowy, co utrudni lub wręcz uniemożliwi próbę rozbrojenia bomby. Ładunek eksploduje, gdy ktoś chciałby go usunąć.

Poczułem się zmęczony. Czas odpocząć. Człowiek zmęczony popełnia błędy.

Zrobiliśmy więc przerwę. Napiliśmy się herbaty, rozprostowaliśmy kości i dopiero wtedy zajęliśmy się drugim zadaniem – scudami.

Radzieckie rakiety typu SS-1C Scud B, o zasięgu od stu sześćdziesięciu pięciu do dwustu kilometrów, mają około jedenastu metrów długości, a ich średnica wynosi dziewięćdziesiąt centymetrów. Do odpalania służy czteroosiowy transporter-wyrzutnia. Mogą przenosić głowice konwencjonalne, chemiczne, biologiczne i nuklearne. Nie są zbyt celne, dlatego stosuje się je do rażenia raczej większych obiektów, takich jak: lotniska, rejony koncentracji wojsk, wielkie magazyny. Przy swoich parametrach odnoszą większy skutek propagandowy niż wojskowy.

Zaraz na początku konfliktu w Zatoce, gdy pierwsze brytyjskie dywizje pancerne przybyły do Arabii Saudyjskiej, zaczęto mówić, że gdyby Saddam Husajn zdecydował się na użycie broni chemicznej przeciwko naszym wojskom, to, zgodnie z poleceniem premier Margaret Thatcher, strona brytyjska użyje taktycznej broni nuklearnej. Co do mnie, to nigdy w życiu nie myślałem, że będę miał do czynienia z bronią chemiczną. Nikt przy zdrowych zmysłach nie sięgałby po taką broń. Nie można jednak tej opinii odnieść do Husajna, który zastosował broń chemiczną na froncie irańskim i przeciwko Kurdom.

W tej sytuacji istniało duże prawdopodobieństwo, że Bagdad sięgnie po chemiczne środki rażenia, jeśli uzna, że pojawiła się taka potrzeba lub że nie ma innego wyjścia.

Zdaniem Berta Irak miał do dyspozycji od piętnastu do dwudziestu transporterów-wyrzutni scudów.

– Ale pocisków oczywiście znacznie więcej – dodał. – W skład konwoju, obok transportera, wchodzi pojazd dowodzenia, na ogół typu land cruiser. W nim zajmują miejsca dowódca i operator. Załoga wyrzutni przebywa na transporterze. Dwie osoby w kabinie kierowcy, a pozostali obsługujący wyrzutnię siedzą z tyłu. Stanowisko dowodzenia znajduje się mniej więcej w połowie długości transportera, wejście z lewej strony. Niewykluczone, że prócz obsługi jest jeszcze ochrona. Jak liczna? Nie wiemy. Nie wiemy też, czy stanowisko ogniowe obejmuje jedną wyrzutnię, czy parę lub kilka.

Z dalszych wyjaśnień wynikało, że najważniejszą osobą w zespole obsługującym wyrzutnię jest operator. Do niego należy ustalanie parametrów i namiarów. On dokonuje tak zwanej niwelacji wyrzutni, programuje urządzenia sterownicze, ustawia anteny, uzbraja rakietę. Czynności poprzedzające odpalenie zajmują mniej więcej godzinę. Tyle czasu musi upłynąć od momentu przybycia transportera na określone miejsce.

Rakieta Scud na transporterze-wyrzutni

Operator ma do pomocy technika programistę, który, stosownie do jego poleceń, wprowadza odpowiednie dane do urządzeń sterujących. Ostateczne decyzje należą do dowódcy wyrzutni. Krótko mówiąc, aby uniemożliwić odpalenie rakiety, trzeba zlikwidować co najmniej trzech ludzi, z tym że nie daje to całkowitej gwarancji, bo ich miejsca mogą zająć inni. Oznacza to, że trzeba również zrobić porządek z rakietą.

Jak? W jaki sposób? Najłatwiej, bombardując z powietrza. Problem polega na tym, że przeciwnik – Irakijczycy – ma niezwykle skuteczną sieć radiopelengacji. Planując operację, musimy zakładać, że sieć ta jest całkowicie sprawna. Składa się z wielu stacji nasłuchowych, rozmieszczonych w różnych miejscach terytorium Iraku. Wystarczy, że dwie takie stacje złapią namiar na nadajnik, aby precyzyjnie ustalić jego pozycję. W tej sytuacji, gdybyśmy dali sygnał radiowy, ujawnilibyśmy operację, Irakijczycy mieliby nas w garści, zwłaszcza że na piechotę daleko nie uciekniemy.

Przygotowania do odpalenia i start rakiety

Przyjęliśmy, że uruchomimy nadajniki i wezwiemy samoloty tylko w jednym, jedynym wypadku, a mianowicie wówczas, gdy natknęlibyśmy się na konwój kilku co najmniej scudów. Decydowałby rachunek korzyści.

W każdej innej sytuacji musimy działać o własnych siłach. I znów nasuwa się pytanie: w jaki sposób?

Odpowiedź jest wielką niewiadomą. Nie będziemy przecież wiedzieć, jakiego rodzaju głowicę ma rakieta, którą przyjdzie nam zniszczyć. Konwencjonalną, chemiczną, biologiczną, czy może – tego też nie da się wykluczyć – nuklearną? My tymczasem chcieliśmy zrezygnować z kombinezonów ochronnych ABC, gdyż są one kłopotliwe w użyciu i szalenie zwalniają tempo działań. A zresztą nie chodziło tylko o głowicę. Prawie dziewięćdziesiąt procent ciężaru rakiety to paliwo, a paliwo rakietowe jest bardzo toksyczne.

W takich okolicznościach lepiej będzie unieszkodliwić nie samą rakietę, ale wyrzutnię, bez której rakieta i tak nie może być użyta.

– Właśnie, co o tym myślicie? – spytał Bob.

– Może to i racja – zgodził się Dinger – tylko diabli wiedzą, gdzie jest czuły punkt. A poza tym nie eliminuje to ryzyka do końca. Jak wysadzić transporter z rakietą, nie uszkadzając głowicy czy zbiornika z paliwem.

– A kabina operatora? – Chris podrzucił nową myśl.

Trafił w dziesiątkę. Rozważając wszelkie za i przeciw, uznaliśmy, że optymalnym rozwiązaniem jest zniszczenie stanowiska dowodzenia, które mieści się w kabinie, pośrodku transportera.

– Podłożymy ładuneczek – ucieszył się Vince – i żadnych problemów. Stanowisko dowodzenia musi być stosownie zabezpieczone przed gazami wylotowymi rakiety, a skoro tak, to eksplozja w środku nie powinna uszkodzić rakiety.

Pozostawała jeszcze jedna kwestia: jak znaleźć wyrzutnię, jak ją wytropić? Doszliśmy do wniosku, że jest tylko jeden sposób. Otóż będziemy obserwować horyzont, gdy zaś zauważymy startującą rakietę, a nie sposób tego nie dostrzec w terenie płaskim jak stół, bierzemy namiar i maszerujemy w tym kierunku. Innego rozwiązania nie widzieliśmy. Problem polegał tylko na tym, że jeśli udałoby nam się zniszczyć całkowicie sieć łączności, to żaden scud nie wystartuje, bo nie można odpalić rakiety bez danych, które są przesyłane tą właśnie siecią. Jeden ewentualny sukces wykluczał drugi. Na szczęście nie do końca.

Zajęliśmy się teraz taktyką ataku na stanowisko ogniowe. Najpierw oczywiście przeprowadzimy rozpoznanie obiektu. Trzeba ocenić siły przeciwnika, sprawdzić, ile jest wyrzutni. Po rozpoznaniu wycofujemy się, rozdzielamy zadania i zajmujemy pozycje wyjściowe do ataku. Powinny one znajdować się, w zależności od ukształtowania terenu, mniej więcej tysiąc pięćset metrów od celu. Czterech ludzi okrąża obiekt i podpatruje słabe punkty w obronie przeciwnika. Dwóch skrada się w pobliże, aby przeprowadzić bezpośrednie rozpoznanie.

Wszyscy wracają na pozycję wyjściową i wtedy podejmujemy ostateczne decyzje o kierunkach uderzenia, a następnie ewakuacji i o sygnałach rozpoznawczych. To ostatnie ma wielkie znaczenie. Do bazy powinno się wracać z tego samego kierunku, z którego się wyszło. Łatwiej wtedy zidentyfikować, kto swój, a kto nieprzyjaciel. Ważne są także znaki rozpoznawcze. Ja daję znak w ten sposób, że szeroko rozkładam ramiona, a broń trzymam w prawej ręce. Są jeszcze inne znaki. Każdy patrol wypracowuje sobie własny system. Chodzi przede wszystkim o to, by nie czynić hałasu, i o to, by znak był widoczny z daleka. Bazę należy urządzać w miejscu nadającym się do obrony, co oczywiste, ale także łatwo dostępnym. To ostatnie brzmi paradoksalnie. Sytuacja jest taka, że wycofując się po ataku w ciemności, łatwo zmylić drogę. Moje zadanie polegać będzie na przygotowaniu i wydaniu stosownych rozkazów, aby każdy z chłopaków wiedział, co do niego należy.

Jeśli bieg wypadków na miejscu nie narzuci nam innych rozwiązań, będziemy działać zgodnie z założeniem, że w pierwszej kolejności należy zlikwidować dowództwo stanowiska ogniowego nieprzyjaciela, to znaczy: dowódcę wyrzutni, operatora i techników. W normalnych warunkach korzysta się z broni z tłumikiem. Rezultat jest murowany, jeśli trafi się w jakikolwiek punkt w obrębie tak zwanego obszaru T. Co to znaczy? Prosta sprawa! Spójrzcie na twarz człowieka i wyobraźcie sobie dwie linie: jedną łączącą obie skronie, i drugą, która biegnie w dół od czoła, przez nos i niżej, aż po mostek. Jakby na ludzkim ciele kreśliło się wielką literę „T”. Strzał w „T” jest absolutnie skuteczny, zwłaszcza z bliskiej odległości. Nie wolno się wahać, ważne jest zdecydowanie i szybkość działania, nie wolno marnować elementu zaskoczenia.

Tak to wygląda w teorii. Vince zabrał ze sobą z Anglii broń z tłumikiem, ale odstąpił ją chłopakom z sąsiedniej kompanii, tym, którzy grubo przed nami wyruszali na akcję specjalną. W tutejszych magazynach niczego się nie uświadczy. Kompania D zjechała tu przed nami i wymiotła cały sprzęt. Wiecie, jak to jest – każdy zgarnia to, co może się przydać. Chodzenie do nich po prośbie, tłumaczenie, że potrzebujemy, na nic się nie zda. Odpowiedzą, że oni też mają specjalne zadanie do wykonania, co pewnie nie mija się z prawdą. W tej sytuacji, nie mając broni z tłumikami, będziemy musieli załatwić sprawę za pomocą noży. Mamy takie, podobne do słynnych bagnetów z drugiej wojny światowej.

Podzielimy się na dwie grupy. Czterech chłopaków zostanie w odwodzie. Druga czwórka wślizgnie się w obręb stanowiska ogniowego nieprzyjaciela. Najpierw załatwi operatora i dowódcę, później techników w kabinie dowodzenia. Niewykluczone, że ci ostatni będą po prostu spali. Potem trzeba podłożyć ładunek wybuchowy. Oceniam, że wystarczą dwa funty plastiku PE4. Zapalnik czasowy nastawimy na dwie godziny. Gdy wszystko to pieprznie, my będziemy daleko. Oczywiście ładunek zabezpieczymy. Gdyby ktoś się napatoczył i próbował rozbroić minę, to i tak pieprznie.

Na wszelki wypadek zastosujemy jeszcze jedną ochronę w postaci trzeciego zapalnika, gwarantującego eksplozję w ciągu sześćdziesięciu sekund. Gdyby coś zaszło, to zwyczajnie podrzucamy bombę i w nogi. Z trzema niezależnymi detonatorami musi się udać.

Tymczasem była już 16.00. Na twarzach chłopaków malowało się zmęczenie. Domyślałem się, że i ja nie wyglądam zbyt świeżo. Popracowaliśmy solidnie. Przegadaliśmy operację w najdrobniejszych szczegółach. Rozdzieliliśmy zadania. Czwórka w odwodzie ma osłaniać ogniem czwórkę szturmową. Ta z kolei działa według planu: likwiduje nieprzyjaciela, podkłada ładunek wybuchowy, wycofuje się. Obie grupy wracają do bazy.

Weryfikacja planu nastąpi na miejscu. Było przecież sporo niewiadomych. Nie można teraz wykluczyć, że stanowisko ogniowe składać się będzie nie z jednego, ale – na przykład – z czterech transporterów- wyrzutni. Może też się okazać, że ochrona wyrzutni uniemożliwi przeprowadzenie skutecznego ataku według ustalonego planu. Gdyby się tak zdarzyło, to zmieniamy taktykę, ostrzelamy cel z sześćdziesiątekszóstek. Ostateczne decyzje podejmiemy na miejscu w zależności od warunków i sytuacji.

W ostateczności, gdy napotkamy konwój kilku transporterów-wyrzutni, wezwiemy samoloty. Takie rozwiązanie, podobnie jak ostrzelanie obiektu, praktycznie wyklucza dalsze działania, więc zdecydujemy się na nie tylko wtedy, gdy rzeczywiście odkryjemy miejsce koncentracji kilku wyrzutni, i tylko po zniszczeniu linii łączności, co jest naszym priorytetowym zadaniem.

Powietrze było ciężkie od potu, dymu papierosowego i pierdów. Na podłodze walały się papiery i zapałczane ludziki, służące nam do sporządzania makiety i weryfikowania poszczególnych punktów operacji. Na tym właśnie polega planowanie. Rzecz ma się tak, że trzeba wszystko przewidzieć w najdrobniejszych szczegółach. Nie wolno pominąć żadnego detalu. Wszystko ma swoje znaczenie, nawet to, jak się otwiera drzwi do stanowiska dowodzenia na transporterze-wyrzutni. Czy drzwi otwierają się do środka, czy na zewnątrz, czy są przesuwane? Z której strony umieszczono zawiasy, a może drzwi odchylają się ku górze? Co zrobimy, gdy się okaże, że są zamknięte na kłódkę, a to często się zdarza. Próbowaliśmy odpowiedzieć na te pytania, analizując fotografię obiektu. Szczegóły, szczegóły i jeszcze raz szczegóły, one decydują o wszystkim. Gdy drzwi, które otwierają się na zewnątrz, próbuje się otworzyć do środka, uciekają cenne sekundy, a każda sekunda może decydować o powodzeniu akcji.

Kolejna sprawa to sprzęt, broń i niezbędne wyposażenie.

1. Magellan to producent pierwszych na świecie dostępnych na wolnym rynku odbiorników GPS, które pojawiły się na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Firma nadal istnieje i konkuruje z bardziej popularnymi odbiornikami firmy Garmin. Urządzenia GPS przeszły od czasu napisania książki duże zmiany. Obecnie (2004) są niewiele większe od telefonu komórkowego, działają do 30 h na dwóch bateriach AA i mają dokładność do ok. 5 metrów, przy cenie ok. 150 dolarów. Popularne GPS-y obu firm używane są zarówno przez żołnierzy wojsk brytyjskich i amerykańskich zaangażowanych w konflikt w Iraku w 2004 roku, jak i przez jednostki specjalne tych państw. [wróć]

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki