Chi Zijian

Łkające ryby

i inne opowiadania

Z języka chińskiego przełożyła

Magdalena Stoszek-Deng

Wstęp

Urodzona w 1964 roku Chi Zijian (oryg. 迟子建) jest chińską pisarką pochodzącą z powiatu Mohe, położonego w prowincji Heilongjiang, najbardziej na północ wysuniętego punktu Państwa Środka, położonego tuż przy granicy z Rosją. Heilongjiang, która to nazwa jest również chińskim określeniem Amuru (tłum. Rzeka Czarnego Smoka), to jedna z trzech prowincji wchodzących w skład historycznej Mandżurii, obecnie znanej jako Dongbei (Chiny Północno-Wschodnie). Są to peryferia Chin, gdzie „cesarz jest daleko”, silne natomiast są wpływy pobliskiej Rosji i Mongolii. Region ten tradycyjnie zamieszkany był przez barwną mieszankę mniejszości etnicznych: Mandżurów, Nanajów, Oroków, Ewenków, Koreańczyków i wielu innych, podczas gdy największy exodus Chińczyków Han nastąpił dopiero w drugiej połowie XIX wieku, zwłaszcza z biednych, rolniczych regionów Hebei i Shandongu. Mandżuria była obszarem poszukiwań bogactw naturalnych – złota, żeń-szenia czy pantów (poroża), a także terenem działań lokalnych watażków.

Wszystkie te czynniki zadecydowały o unikatowości i kolorycie tego regionu. Przepiękna tajga, będąca ostoją tygrysów syberyjskich, bogactwo zasobów naturalnych, a jednocześnie stosunkowo małe zaludnienie, niewielkie wioski zagubione w lesie, życie często w warunkach surowej, północnej zimy, tworzą tło dla losów bohaterów opowieści Chi Zijian.

Stolicą prowincji Heilongjiang jest miasto Harbin (założone, co ciekawe, przez Polaków). Rozgrywa się tu akcja niektórych utworów autorki, większość jej tekstów osadzona jest jednak na wsiach, w małych miasteczkach lub wśród tamtejszych mniejszości etnicznych – takich jak uhonorowana prestiżową nagrodą Mao Duna przepiękna powieść The Last Quarter of the Moon (oryg. 额尔古纳河右岸), której akcja toczy się wśród Ewenków, zamieszkujących pasmo górskie Wielkiego Chinganu. W twórczości Chi można odnaleźć piękno tego wyjątkowego regionu, ale i nostalgię za tym, co powoli odchodzi w przeszłość, a co autorce udaje się uchwycić i utrwalić – miejsca i postaci, które wymykają się współczesności, a tradycyjny sposób życia i myślenia nieuchronnie przemijają. Utwory zawierają wiele wątków autobiograficznych, a ich tłem jest środowisko, w którym dorastała Chi i które wywarło ogromny wpływ na jej twórczość.

W nieprzetłumaczonych jeszcze na język polski esejach Chi często wspomina ojca – szlachetnego człowieka o łagodnym usposobieniu i dużym poczuciu humoru. Sięga pamięcią do wypraw w góry po drewno wraz z rodzeństwem, podczas których kochający przyrodę ojciec, w przeciwieństwie do innych mieszkańców, wzbraniał się przed wycinaniem zdrowych okazów i cennych gatunków drzew. Wraca myślami do przewożenia opału do domu – latem na wózkach, zimą na saniach – przerywanego często obserwacją leśnej przyrody, która była codziennym elementem ich życia – począwszy od podpatrywania dzięciołów, po okazjonalne napotkanie wilka czy niedźwiedzia. Wspomina również ziemniaki pieczone w lesie podczas tych wypraw.

Zima w północnych Chinach jest długa i ciężka, ziemię okrywają połacie śniegu, a temperatury sięgają minus czterdziestu kilku stopni Celsjusza. Co ciekawe, większość opowiadań rozgrywa się właśnie o tej porze roku. Podczas długich, zimowych miesięcy obchody noworoczne były dla Chi czasem szczególnym. To jeden z motywów, który przewija się w jej utworach wyjątkowo często. Ona sama wspomina przyklejanie noworocznych obrazków nianhua czy sklejanie papierowych ozdobnych lampionów jako wyjątkowo ciepły, rodzinny czas, któremu towarzyszyły wielogodzinne partie gry w karty, przerywane przegryzaniem zielonej rzodkwi.

Chociaż jej dzieciństwo upłynęło w skromnych warunkach (region ten do dziś pozostał peryferyjny i niezamożny), to jednak ze wspomnień przebija nostalgia za radosnym, beztroskim czasem, spędzonym w bezpiecznej atmosferze kochającej rodziny. Zimowe wieczory wypełnione były opowieściami dziadków, obserwacją dymów snujących się z wioskowych kominów czy ognia, dzięki któremu kang (spało na nim zazwyczaj kilka osób) emanował przyjemnym ciepłem.

Latem uprawa pól i ogródków warzywnych stanowiła ważny element każdego dnia, a od zebranych plonów zależało przetrwanie zimy. Praca przerywana była raz po raz wyprawami do miasteczka czy pobliskich koszar, gdzie organizowano tymczasowe kino w plenerze. Przede wszystkim jednak życie mieszkańców okolic, jak i Chi i jej rodziny, było uzależnione od zmian pór roku, które mieszkańcy nauczyli się perfekcyjnie obserwować, i do których, chcąc nie chcąc, się dostosowywali.

Pełne przenikliwości opisy przyrody i zmian w niej zachodzących są stałym elementem opowiadań, a ludzie, choć żyjący w trudnych warunkach, nie tracą wrażliwości na jej piękno. Jesienne barwy górskich zboczy stanowią wytchnienie podczas zbiorów ziemniaków, obserwacja zorzy na niebie pomaga przetrwać lodowatą noc na rzece podczas połowu. Motywy pojawiające się w opowiadaniach – zbieranie owoców i grzybów w górach, podczas których zdarzały się zaginięcia ludzi czy ataki niedźwiedzia – wszystko to bierze się z doświadczeń i obserwacji Chi. Opisy kipią od barw, dźwięków i zapachów, a zestrojona z przedstawioną historią przyroda współtworzy nastrój opowieści. Dzięki takim technikom obrazowania opowiadania zyskują niezwykłą nastrojowość.

Oprócz przyrody najważniejszym elementem opowieści są sami ludzie – barwna mieszanka rozmaitych charakterów, szlachetności i podłości, ludzkich dramatów i radości, sąsiedzkich konfliktów, ale i wyrazów solidarności. Całość przesycona jest lokalnym kolorytem, wpisując się poniekąd w nurt xiangtu wenxue (oryg. 乡土文学) „literatury rodzinnych stron”, której tematem jest życie na wsi, a bohaterem hermetyczna społeczność, wyznająca tradycyjną hierarchię wartości oraz pielęgnująca lokalne zwyczaje.

Historie Chi Zijian opisują piękny, wzruszający świat, całkiem odmienny od naszego, który warto przybliżyć polskiemu czytelnikowi, uświadamiając mu, jak ogromnym i różnorodnym krajem są Chiny – i jak bardzo zróżnicowani są ich mieszkańcy. Mam nadzieję, że ich lektura dostarczy czytelnikowi niezapomnianych wrażeń i pozwoli poznać wyjątkowy region Chin Północno-Wschodnich, a być może zachęci do jego odwiedzin.

Przybliżona wymowa pinyin, oficjalnej transkrypcji standardowego języka mandaryńskiego na alfabet łaciński

Nagłosy:

„b” czytamy jak polskie „p”

„c” czytamy jak „c” z przydechem (c’)

„ch” czytamy jak polskie „cz” z lekkim przydechem (cz’)

„d” czytamy jak polskie „t”

„j” czytamy jak polskie „dź”

„k” czytamy jak polskie „k” z przydechem (k’)

„p” czytamy jak polskie „p” z przydechem (p’)

„q” czytamy jak polskie „ć” z lekkim przydechem (ć’)

„r” czytamy w sposób zbliżony do polskiego „ż”

„sh” czytamy jak polskie „sz”

„t” czytamy jak polskie „t” z lekkim przydechem (t’)

„w” czytamy jak polskie „ł”

„x” czytamy jak polskie „ś”

„y” czytamy jak polskie „j”

„z” czytamy jak polskie „dz”

„zh” czytamy jak polskie „dż”

Wygłosy:

„ü” czytane podobnie jak niemieckie „ü”

„ing”, „ang”, „ong”, „eng” czytamy z dźwiękiem nosowym („iŋ, aŋ, uŋ, eŋ”)

„iu” czytamy jak polskie „joł”

„yan” czytamy jak polskie „jen”

„ui” czytamy jak polskie „łej”

„un” czytamy jak polskie „łyn”

Łkające ryby

Co roku, mniej więcej pod koniec września albo na początku października, łkające ryby, jak nazywali je miejscowi, płynęły w dół rzeki Shichuan1.

W tym czasie rybacy nie otrząsnęli się jeszcze ze zmęczenia i podniecenia, jakie przyniósł im sezon połowów, ale gdy tylko zaczynali przeczuwać nadchodzącą zimę i pierwszy śnieg, nieważne, jak bardzo byli zmęczeni, i tak zaczynali przygotowywać sprzęt do łowienia. Co by się nie działo, musieli złapać przynajmniej kilka łkających ryb, aby nie zawieść żon i dzieci i pomyślnie zakończyć całoroczny wysiłek łowiecki.

Łkające ryby były wyjątkowym gatunkiem, występującym jedynie w rzece Shichuan. Miały owalny tułów, czerwone płetwy i błękitne łuski. Pokazywały się tylko raz w roku, zawsze przed pierwszym opadem śniegu, a ich nadejście obwieszczało głośne łkanie, które roznosiło się po całej rzece.

Za każdym razem, gdy schwytało się taką rybę, z jej oczu, jak sznur pereł, płynął strumień łez, ciemnoczerwony ogon poruszał się lekko, a jasnoniebieskie łuski promieniowały blaskiem w kolorze kwiatów kosaćca. Miękkie skrzela, trzepocząc, rytmicznie otwierały się i zamykały. Żony rybaków pospiesznie umieszczały złapane przez mężów ryby w ogromnych drewnianych miednicach i pocieszały je, powtarzając raz po raz jak mantrę:

– Już dobrze, nie płacz, już dobrze, dobrze, nie płacz, nie płacz…

I złowione ryby faktycznie przestawały łkać, pływając w miednicy w tę i z powrotem, jak gdyby niespodziewanie doznały ukojenia.

Jeśli nie chcesz słuchać dźwięku rozpaczy towarzyszącemu nadejściu zimy na rzece Shichuan, pozostaje ci tylko złowić łkającą rybę. Ryby te spływały zazwyczaj w dół rzeki o zmierzchu, w dniu, w którym spadł pierwszy śnieg, dlatego rybacy już dużo wcześniej rozpalali na brzegu ogniska, które z daleka mieniły się pomarańczowymi refleksami, jak gdyby rzucanymi przez rozstawione jedna przy drugiej złote misy. Większość rybaczek w tych stronach miała wysokie łuki brwiowe, mocno zarysowaną fałdę skórną na powiekach i szerokie mięsiste usta. Stąpały z głuchym, dudniącym odgłosem, roztaczając aurę witalności i płodności, a ich apetyt potrafił zadziwić niejednego. Lubiły nosić purpurowo-niebieskie lub szare chustki na głowach i – niezależnie od wieku – układały włosy w kok. Ich sylwetki na brzegu rzeki Shichuan przypominały rzędy zdrowych, mocnych szakłaków2.

Kobiety nie wiedziały, gdzie rzeka bierze swój początek, wiedziały tylko, że było to miejsce gdzieś na dalekiej północy. Jej koryto nie było szerokie, tafla wody przypominała lustro, niewzburzone nawet w okresach obfitych opadów. Czasami znad powierzchni wody wznosiła się gęsta mgła i okrywała pas lasu po obu brzegach. Wydawało się, że jest głębsza niż woda w rzece.

Tego roku, późną jesienią, kiedy wiatr gwałtownie obrywał wyschnięte liście z drzew, zapobiegliwa stara rybaczka Jixi przygotowała osprzęt niezbędny do łowienia ryb. Jixi miała siedemdziesiąt osiem lat, była chuda, wysuszona i zgarbiona. Lubiła suszone na świeżym powietrzu jagody i grzyby, często też mówiła sama do siebie. Gdybyś kiedykolwiek przepływał łódką w dół rzeki Shichuan, mijając pod drodze malutką wioskę rybacką o nazwie Ajia, a miałbyś ochotę napić się ciepłej, aromatycznej herbaty, zajdź proszę do domu Jixi, która ma też zapasy tak lubianego przez mężczyzn tytoniu i kilka miedzianych fajek, ułożonych równo w szafce. Śmiało, możesz się częstować.

Nietrudno poznać Jixi. Jeśli idąc przepełnioną zapachem świeżej ryby gruntową ścieżką, natkniesz się niespodziewanie na dorodną, wysoką, wyprostowaną dziewczynę o prostym nosie i kształtnych, wyrazistych ustach – to właśnie będzie Jixi, młoda Jixi, Jixi sprzed pięćdziesięciu lat. Ma wysoko upięty kok, błyszczące oczy i perłowy uśmiech, latem zawsze ubiera się w długą, ciągnącą się po ziemi spódnicę z szarego płótna. Najbardziej uroczo wygląda, kiedy je surową rybę. W tamtym czasie, jeśli ktokolwiek w wiosce cierpiał na brak apetytu lub problemy z żołądkiem, wystarczyło, by przypomniał sobie Jixi i wyraz jej twarzy, gdy je surową rybę, a jej ostre ząbki przeżuwają delikatne, białe rybie mięso i błyszczące jak śnieg łuski, wydając przy tym intrygujący dźwięk. Każdemu choremu wówczas natychmiast wracał apetyt i dobre samopoczucie. A teraz, jeśli chciałbyś spotkać Jixi, to również jest bardzo proste. Jeśli w wiosce Ajia zobaczysz zgarbioną starą rybaczkę, w której oczach, gdy nagle podniesie głowę, można dostrzec przelotny błysk podobny do błysku jasnej jak śnieg rybiej łuski, to również będzie Jixi, stara Jixi.

Śnieg zaczął sypać niespodziewanie już o piątej nad ranem. Jixi przyśniło się kilka koszmarów z rzędu, więc po cichu wymamrotała przekleństwa pod adresem Niebios3. Przeklinając, usłyszała nagle dźwięk podobny do skrobania ryby, dochodzący od strony okiennicy. Wiadomo, że wraz z płatkami śniegu, zjawią się również łkające ryby.

Jixi zrobiło się zimno, co wraz z towarzyszącym porywem gwałtownego kaszlu sprawiło, że całkiem się wybudziła. Ubrała się i zeszła z kangu4, rozpaliła w piecu i na metalowym rożnie ułożyła dwa ziemniaki. Następnie zapaliła lampę olejną i sprawdziła, czy w sieciach nie ma prześwitów i dziur. Brzeg sieci zawiesiła na gwoździu na ścianie przewodzącej ciepło z kangu, a drugi jej skrawek przymocowała na klamce. Kilkunastometrowej długości sieć rybacka, niczym całun rozproszonej mgły, okryła wnętrze chaty. Srebrnobiała, w drgającym świetle lampy wydawała się bursztynowa, a Jixi zdawało się nawet, że może wyczuć zapach żywicy.

Własnoręcznie utkała sieci, których oczka były nadal równe i proporcjonalne, mimo że jej ręka nie była już tak pewna przy posługiwaniu się drewnianą kleszczką5. W wiosce Ajia nie było praktycznie nikogo, kto nie używałby sieci zrobionych przez Jixi. Za czasów jej młodości, gdy dziarscy młodzi rybacy udawali się do miasta, zawsze przywozili ze sobą zakupione tam motki śnieżnobiałej przędzy, z których Jixi wyplatała różnego rodzaju i wielkości sieci. Oczywiście przywozili też dla niej chustki, biżuterię, guziki i wszelkie inne ozdoby. W tamtych czasach Jixi pozwalała, by chłopcy patrzyli, jak wyplata – w ostrych promieniach słońca, jak i w blasku księżyca. Zdarzało się czasami, że plotła, plotła, aż w końcu niepostrzeżenie usypiała, a błyszcząca sieć owijała jej ciało, jak gdyby była wyciągniętą z wody syrenką.

Jixi wyciągnęła pomarszczoną dłoń w stronę sieci, po cichu rzuciła następnych klika przekleństw w stronę Nieba i poszła sprawdzić, na ile upieczone są już ziemniaki. Następnie zagotowała wodę i zaparzyła herbatę. Gdy skończyła niespiesznie spożywać, nieśmiało i jakby z wahaniem, przyszedł świt. Wyglądając przez okno, można było dostrzec ciemny blask na powierzchni rzeki. Drewniana chata Jixi stała dokładnie naprzeciwko niej, a na drugim brzegu rozciągała się ogromna połać lasu. Nie było ani śladu ptaków. Jixi spoglądała chwilę w niebo, znów poczuła się senna, wymamrotała coś po cichu i ułożywszy się na kangu, zapadła w drzemkę.

Obudziło ją pukanie do drzwi. Przyszedł Hu Dao, wnuk Hu Hui’a6. W objęciach niósł paczkę herbaty i suszonych daktyli chińskich7, z pośpiechu zapomniał włożyć czapkę, a włosy pokrywała mu gruba warstwa śniegu, jak gdyby na czubku głowy umieszczono mu kawałek podpłomyka. Zmarznięte uszy były czerwone jak owoce głogu.

Przygnębiony Hu Dao wyrzucił z siebie ciąg zdań:

– Ciociu Jixi, co to będzie, dziecko wybrało najbardziej nieodpowiedni czas, Ailian mówi, że dziwnie się czuje, że najpewniej to stanie się już dzisiaj. Ach, łkające ryby też za moment przypłyną, co robić, najgorsza pora z możliwych…

Jixi położyła herbatę i daktyle na szafce i spojrzała na zdezorientowanego Hu Dao. Gdy mężczyzna pierwszy raz zostaje ojcem, zawsze robi tyle chaosu i zamieszania. Jixi lubiła taki stan ducha.

– Ciociu Jixi, jeśli ona nie urodzi do chwili, kiedy przypłyną ryby, zajmij się, proszę, połowem, ach, jaka to niedobra pora. Jeszcze prawie dwa tygodnie, czy to dziecko zamierza ścigać się z rybami…? – powtarzał w kółko, stojąc w drzwiach z opuszczonymi rękami i spoglądając raz po raz za okno.

Cóż mógł tam zobaczyć? Tylko śnieg i śnieg.

W wiosce Ajia rozpowszechniona była legenda, według której jeżeli w którymś z domostw nie udało się złapać łkającej ryby, na gospodarza takiego domu nieuchronnie spadnie nieszczęście. Oczywiście nigdy nic takiego się tutaj nie zdarzyło, ponieważ co roku ludziom czuwającym nad rzeką przytrafiał się obfity połów. Wszystkie łkające ryby, w przeciwieństwie do innych gatunków, były żywe po wyciągnięciu sieci, każda ważyła około pół kilo i miała szlachetną, proporcjonalną sylwetkę. Wrzucano te jasnoniebieskie ryby do drewnianej miednicy wypełnionej wodą, a o brzasku wpuszczano z powrotem do rzeki. Wracając, ryby nie wydawały już płaczliwych dźwięków. Czy kto kiedy widział takie fantastyczne istoty?

Jixi odesłała Hu Dao do domu, aby zagotował kocioł wody. Zjadła ziemniaka, wypiła czarkę gorącej herbaty i odłożyła sprzęt do łowienia na swoje miejsce. Zamknęła drzwiczki do pieca, założyła szarosrebrną chustkę na głowę i wyszła.

Licząca ponad setkę chat wioska Ajia w okrywie śnieżnej wydawała się jeszcze mniejsza, a pokryte śniegiem domy przypominały owoce daktyla zanurzone w cukrze. Jixi spojrzała na rzekę, która wydawała się niewielka i wychudzona i niemal mogła wyczuć, jak woda w rzece drga nieznacznie przed nadejściem ryb. Jixi przypomniała sobie dziadka Hu Dao, Hu Hui’a, który pochowany był w sosnowym lesie po drugiej stronie rzeki. Ten nieszczęsny stary rybak w siedemdziesiątym roku życia stał się ofiarą niedźwiedzia himalajskiego. Młody Hu Hui świetnie jeździł i strzelał z łuku, nie miał sobie równych w okrążaniu i łapaniu jazgarzy8 – nie należało dać się zwieść jego niewysokiej sylwetce i przeciętnej aparycji. Hu Hui był obiektem westchnień wszystkich dziewcząt z Ajia.

W tamtym czasie Jixi potrafiła nie tylko łowić i jeść surowe ryby, ale również haftować, wycinać z papieru i wytwarzać alkohol. Hu Hui często zachodził do Jixi, aby porozmawiać, zapalić i zjeść. Pomógł także Zhang Luo wznieść drewnianą chatę, w której mieszkała. Jixi żywiła wówczas naiwne przekonanie, że pewnego dnia zostanie żoną Hu Hui’a. On jednak ożenił się z nijaką i niepotrafiącą gospodarzyć Cai Zhu. W dniu ich ślubu Jixi oprawiała akurat surowe ryby na brzegu rzeki. Gdy zobaczyła zbliżający się orszak weselny i Hu Hui’a, który miał na piersi tę głupią, czerwoną, weselną ozdobę9, wylała mu prosto w twarz całą miednicę śmierdzącej rybami i pełnej łusek wody i zaniosła się pełnym satysfakcji śmiechem. Hu Hui uśmiechnął się przepraszająco i cały śmierdzący rybą udał się po pannę młodą. Stojąc na brzegu rzeki, Jixi chwyciła w dwa palce nakrapianego szczupaka i zaczęła przeżuwać wielkimi kęsami, a gęste łzy spływały jej po twarzy.

Któregoś razu, przy okazji łapania łkających ryb, Hu Hui powiedział Jixi, że nie ma powodu, aby ją poślubić. Powiedział:

– Jesteś silna, wszystko potrafisz, możesz zastąpić mężczyznę jako głowa rodziny. Mężczyzna pod twoim dachem może tylko powoli tracić siły witalne, jesteś zbyt zaradna.

– Czy to źle, że potrafię tak wiele? – zjadliwie odpowiedziała Jixi.

Myślała sobie: „Jeżeli rybaczka nie potrafi łowić ryb, suszyć warzyw i płatów ryby, warzyć alkoholu, wyplatać sieci, a umie tylko rodzić dzieci, cóż w tym pociągającego?”. Taki sposób myślenia zadecydował o jej tragicznym życiu. Wszyscy mężczyźni w Ajia podziwiali ją, lubili pić wytworzone przez nią trunki, zaparzoną przez nią herbatę, palić wyrobiony przez nią tytoń; lubili patrzeć na wyraz jej twarzy, gdy z energią jadła surowe ryby, patrzeć na jej wyjątkowo białe zęby, ale żaden z nich nie zdecydował się jej poślubić. Wody Shichuanu płynęły, mijały dni i noce, Jixi stopniowo się starzała. Tylko las po obu stronach rzeki rósł coraz gęstszy i bujniejszy.

Osiągnąwszy wiek średni, Jixi bardzo lubiła śpiewać. Śpiewała, stojąc na brzegu i ćwiartując rybie mięso, śpiewała, zbierając grzyby w jesiennym lesie, śpiewała, susząc warzywa i karmiąc ptactwo. Dźwięk jej piosenek niósł się jak dym z komina i wypełniał każdy zakątek wioski. Zasłuchani mężczyźni, podobnie jak pod wpływem rybiego łkania, czuli, jak gdyby sztylet wbijał się w ich serca. Słysząc jej piosenki, zachodzili do niej napić się, zapalić i z czułością zwracali się do niej: „Jixi, Jixi”. Jixi wtedy przestawała śpiewać. Szybko i sprawnie ścierała na proch liście tytoniu, polerowała fajki na wysoki połysk, aż uwidaczniał się naturalny kolor miedzi i struktura drewna.

Lubiła słuchać, jak mężczyźni nawołują ją po imieniu, stawała się wtedy słodka jak mały ptaszek, całkiem zależny od człowieka. A jednak, wypaliwszy do końca, mężczyźni otrzepywali stopy, wkładali buty i wracali do swoich domów, a Jixi zostawała w towarzystwie cieni rzucanych przez rosnące na podwórzu drzewa oświetlane blaskiem księżyca.

Ukończywszy czterdzieści lat, Jixi przestała śpiewać. W milczeniu powitała pierwsze siwe włosy, które pojawiły się na jej głowie. Często pomagała przy porodach jako akuszerka i jakże zazdrościła położnicom tej szczególnej chwili bólu, ale i szczęścia!

Odkąd Jixi zaczęła pomagać jako akuszerka, nie zdarzyło się jeszcze, aby dziecko urodziło się w dniu, w którym zjawiały się łkające ryby. Nigdy się to nie zdarzyło. Po cichu prosiła Niebo, aby pozwoliło temu dziecku urodzić się przed zmierzchem, aby mogła udać się wraz z innymi łapać ryby na brzegu Shichuanu. Modląc się tak wśród płatków śniegów, jednocześnie uznała to za wyjątkowo śmieszne, jako że dopiero co wielokrotnie złorzeczyła Niebu.

Żona Hu Dao leżała wyprostowana na kangu, a dojmujący ból sprawił, że cała pokryta była potem. Spoglądała na Jixi przymglonym wzrokiem. Jixi umyła ręce, zapytała, co jej dolega i jak długo to trwa. Hu Dao chaotycznie chodził po izbie – wywrócił miskę, rozlewając wodę na podłogę, to znów potrącił metalowe wiertło do wycinania przerębli stojące w rogu pokoju, które przewróciło się z łoskotem. Jixi uznała, że najlepsze, co może zrobić, to powiedzieć mu:

– Idź i przygotuj sprzęt do łowienia, nie kręć się tutaj.

– Wszystko już dawno gotowe – odpowiedział Hu Dao.

– A drewno na opał?

– Gotowe.

– Trzeba przygotować jeszcze sieć trójkę.

Hu Dao, który nadal nie zrozumiał aluzji, odparł:

– Mam sieć w tym rozmiarze.

Powiedziawszy to, wywrócił pojemnik z herbatą. Rozległ się kolejny gwałtowny dźwięk, a rodzącą przeszedł spazm bólu. Jixi pozostało tylko postraszyć mężczyznę:

– Skoro jesteś taki zaradny, to może sam odbierzesz poród?

Hu Dao przeraził się tak, że aż zbielał na twarzy:

– Ciociu Jixi, jakże mógłbym to zrobić? Jak mógłbym odebrać poród dziecka?

– Tak jak je tam umieściłeś, tak też i je wyjmiesz – zażartowała Jixi.

Dopiero wtedy Hu Dao zorientował się, że jego obecność przysparza rodzącej stresu. Zdenerwowany udał się w kierunku wyjścia, a wychodząc, potknął się jeszcze o próg i z głośnym „łups” wylądował na ziemi.

– Aua! – krzyknął, stanowiąc zarówno komiczny, jak i rozczulający widok.

Na północnej ścianie głównego pomieszczenia domu Hu Dao wisiał portret Hu Hui’a. Był roześmiany, na głowie miał przekrzywiony filcowy kapelusz, a w kąciku ust długą fajkę – dokładnie tak wyglądał za młodu.

Gdy Jixi pierwszy raz zobaczyła ten portret, uśmiała się do łez. Po powrocie z miasta, zaraz po zejściu na brzeg, Hu Hui przyszedł się z nią zobaczyć. Jixi z daleka widziała, że na plecach dźwiga skórzany worek, a w ręce ściska zwój. Zapytany co to takiego, Hu Hui zręcznie rozwinął zwój, na którym Jixi dostrzegła kolejnego Hu Hui’a. Śmiejąc się, zawołała:

– Wypisz, wymaluj małpa, która robi z siebie błazna! Kto ci to zrobił?!

Hu Hui odparł:

– Pewnego dnia, gdy umrę, nie będziesz już uważać tego za wygłupy.

Rzeczywiście, kiedy teraz Jixi patrzyła na niego osłabionym ze starości wzrokiem, wizerunek młodego Hu Hui’a budził pewien smutek w jej sercu.

Minęło południe. Rodząca męczyła się już ponad dwie godziny, ale nadal nie wyglądało na to, żeby dziecko miało wyjść na świat, co trochę niepokoiło Jixi. Jeśli tak nadal pójdzie, nie urodzi przez kolejne cztery–pięć godzin, a przecież łkające ryby już za moment zaczną spływać w dół rzeki. Przez okno Jixi widziała, że sporo ludzi udało się już na brzeg Shichuanu, a niektórzy przygotowali już nawet chrust. Kilka psów biegało z ożywieniem po śniegu.

Hu Dao wykładał siano w zagrodzie dla świń na dziedzińcu. Skrawki siana porwane wiatrem tańczyły jak ławica rybek. Pięćdziesiąt lat wcześniej Jixi również stała przed przybudówką i srebrnobiałymi widłami przerzucała siano, układając je w stóg, aby zrobić zapas na zimę. Kilka zielonobrązowych skrawków nadal pachnących trawą osiadło na jej kruczoczarnych włosach. W świetle zachodzącego jesiennego słońca opadające z drzew liście wydawały się ciężkie, a dyskretnie zbliżający się szron malował łzawe ślady na szybach. Zachodzące słońce skrywało się już w gęstym lesie po drugiej stronie rzeki, gdy Jixi dostrzegła Hu Hui’a, który zbliżał się od strony górnego biegu rzeki. Jego podrygująca sylwetka przypominała mrówkę, a w miarę gdy się zbliżał – niezgrabną żabę. Gdy podszedł blisko, zdawało się, że to uroczy mały pekińczyk, merdający ogonkiem.

Jixi ze śmiechem powiedziała o tym Hu Hui’owi. Ten również się roześmiał i wydawał się bardzo zadowolony, a następnie rzucił jej dopiero co złowionego lenoka10 i przyglądał się, jak go niespiesznie zjada. Weszli do ciemnego po zmierzchu pomieszczenia, gdzie Jixi przygotowała Hu Hui’owi herbatę i przekąski. Hu Hui znienacka objął ją w talii i przyłożył usta do jej ust, nadal pachnących świeżą rybą i niezwykłym, specyficznym aromatem rzeki Shichuan. Długo, długo rozkoszował się tym zapachem.

– Jak wyglądam z daleka? – Hu Hui przygryzł wargi Jixi.

– Jak mrówka – odpowiedziała Jixi, lekko dysząc.

– A gdy się zbliżę? – Mężczyzna objął ją jeszcze mocniej.

– Jak żaba – wyszeptała.

– A kiedy stoję przed tobą? – zapytał, ponownie przygryzając jej wargi.

– Jak merdający ogonem piesek – odparła, a całe jej ciało przeszedł dreszcz, bo opadające z głowy na szyję skrawki siana łaskotały ją.

– A teraz, kiedy cię obejmuję? Co przypominam, kiedy stoję z tobą blisko, twarzą w twarz? – Hu Hui pociągnął Jixi na kang, delikatnie unosząc jej kurteczkę.

Jixi nie odpowiedziała, bo nie wiedziała, co w tym momencie przypominał. A gdy gwałtownie wyznał jej swoje uczucie, Jixi, wijąc się, wyszeptała:

– Teraz jesteś jak tygrys ludojad.

Woda na piecu zagotowała się, pokrywka czajnika podskakiwała z trzaskiem. Jixi nie zwracała uwagi na nią uwagi, pozwalając, aby pokrywka spadła na ziemię. Kiedy w końcu się od siebie oderwali, czajnik był pusty, woda wygotowała się, a cała izba wypełniona była gorącą parą.

Tego pamiętnego wieczoru Jixi była przekonana, że Hu Hui pojmie ją za żonę. Będzie mu gotować, parzyć herbatę, ćwiartować ryby, karmić trzodę, urodzi mu kilkoro dzieci. Później jednak Hu Hui wybrał na żonę inną kobietę. Gdy Jixi wylewała całą miednicę brudnej od ryb wody na pana młodego, wydawało jej się, że słońce tego dnia było wyjątkowo blade, zimne i okrutne. Od tamtej pory nie pozwalała Hu Hui’owi przychodzić do jej domu, a jej tytoń i herbata przeznaczone były dla innych mężczyzn, ale nie dla niego. Gdy Hu Hui zginął, w pogrzebie wzięła udział cała wioska z wyjątkiem niej. Jixi stała wówczas nieruchomo przy oknie, patrząc na płynące bez wytchnienia w dzień i w nocy wody Shichuanu, a w jej uszach nadal rozlegał się brzęk podskakującej pokrywki czajnika.

Rodząca ponownie zajęczała, a Jixi oderwała się od portretu Hu Hui’a. Zrobiła kilka kroków, mamrocząc:

– Wypisz, wymaluj małpa…

Powiedziawszy to, z przyzwyczajenia rzuciła kilka przekleństw ku Niebu i dopiero wtedy podeszła do kobiety.

– Ciociu Jixi, czy ja umrę? – Rodząca wyciągnęła wilgotną dłoń spod koca.

– Wszystkie, które rodzą pierwszy raz, myślą, że umrą, ale żadnej z nich to się nie udało. Przy mnie nikt nie umiera – pocieszyła ją Jixi, ocierając ręcznikiem pot z jej czoła. – Chciałabyś chłopca czy dziewczynkę?

Rodząca uśmiechnęła się z wysiłkiem:

– Niech tylko będzie normalne i zdrowe.

Jixi odpowiedziała:

– Teraz tak myślisz, poczekaj aż się urodzi, będziesz wtedy szukać dziury w całym.  – Przysiadła obok kangu. – Spójrz na siebie, wyglądasz, jakbyś miała urodzić bliźnięta!

Kobieta przeraziła się.

– Tak ciężko urodzić jedno, a co dopiero dwójkę!

– Człowiek to taka delikatna istota, rodzi jedno albo dwoje dzieci, a towarzyszą temu całodzienne jęki. Spójrz na psy i koty, kilka sztuk w miocie i nie ma nikogo do pomocy! Kotka przed porodem sama nosi w pyszczku bawełnę i wykłada nią legowisko, a przecież ją też boli, nie jest tylko tak nadwrażliwa jak ludzie.

Przemowa Jixi sprawiła, że kobieta ucichła. Jednak jej silna wola topniała jak cienki lód i nie minęła chwila, gdy znów zaczęła pojękiwać i raz po raz wyklinała Hu Dao:

– Hu Dao, bodaj byś umarł, zrobiłeś swoje i reszta cię nie obchodzi, Hu Dao, czemu ty nie urodzisz tego dziecka, znasz się tylko na przyjemnościach…

Jixi uśmiechnęła się ukradkiem. Niebo się ściemniło, Hu Dao skończył już z sianem i układał właśnie chrust w stos, zamierzając użyć go w nocy nad rzeką. Opad śniegu znacznie zmalał, gdyby ktoś nie przyglądał się wystarczająco uważnie, mógłby uznać, że całkiem przestało padać. Na ziemi uzbierała się gruba warstwa śniegu. Najpiękniej wyglądał na płocie z czerwonej sosny, na której osiadł zaokrąglonymi, nierównymi kopczykami. Drewniane sztachety, niczym oświetlone blaskiem czerwonej świecy, przypominały niewymownie piękne, delikatne płomyki.

Gdy się całkiem ściemniło, Jixi poczuła ucisk w żołądku. Słyszała podekscytowane szczekanie brykających psów należących do rybaków, którzy zaczęli już rozpalać ogniska przy rzece. Rodząca uspokoiła się po raz kolejny. Lejący się z niej pot sprawił, że trzcinowa mata, na której leżała, całkowicie przemokła. Jixi zapaliła świecę, a kobieta przepraszająco uśmiechnęła się do niej.

– Ciociu Jixi, idź łowić. Kiedy ciebie nie ma nad rzeką, wszyscy uważają, że połów nie ma sensu!

Rzeczywiście, co roku przy okazji pierwszego śniegu, Jixi udawało się złowić w rzece kilkadziesiąt, a nawet koło setki żywych, podskakujących łkających ryb. Miednica, do której Jixi wpuszczała ryby, przyciągała wzrok ludzi z całej wioski. Dzieci swawolnie wkładały ręce do środka, aby pogłaskać rybi ogon lub głowę, w efekcie mącąc całą wodę. Wtedy rodzice wymyślali im i ostrzegali:

– Nie uszkodźcie ich łusek!

– Jeśli pójdę łowić, kto pomoże ci przyjąć dziecko? – zapytała Jixi.

– Ja sama – odparła rodząca. – Powiedz mi, jak przeciąć pępowinę, poradzę sobie. Powiedz Hu Dao, niech też idzie nad rzekę.

– Popatrz, popatrz, jaka jesteś odporna – skarciła ją Jixi.

Rodząca poruszyła nogą.

– Ciociu Jixi, jeśli nie złapie się łkającej ryby, to ktoś umrze?

– Kto wie, to tylko legenda – odparła Jixi. – Poza tym nigdy nie było tak, żeby komuś nie udało się złowić ani jednej.

Kobieta znów wyszeptała:

– Gdy byłam mała, pytałam rodziców, dlaczego łkające ryby płaczą. Czemu mają niebieskie łuski, czemu pojawiają się dopiero po pierwszym śniegu. Ale rodzice nigdy nie odpowiadali. Ciociu Jixi, a ty wiesz?

Jixi opuściła ręce i wymamrotała:

– Co ja tam mogę wiedzieć… Jeśli chcesz wiedzieć, musisz zapytać rzekę, tylko ona to wie.

Rodząca znów zajęczała.

Na zewnątrz było już całkiem ciemno. Ogniska wzdłuż rzeki stopniowo płonęły coraz mocniej i jaśniej. Z wody nieśmiało zaczęły się wydobywać pojedyncze szlochy. Rybacy natychmiast zajęli się rozstawianiem srebrzystobiałych sieci wzdłuż poszczególnych odcinków rzeki. Woda w miednicach czekała od dłuższego czasu, a rybaczki w szarych i niebieskich chustkach chodziły swoim mocnym, pewnym krokiem wzdłuż brzegu – w tę i z powrotem. Zbocza gór na drugim brzegu rzeki pokryte były srebrzystobiałymi od szronu drzewami, a księżyc wzszedł niespodziewanie. Jasny, chłodny blask księżycowy oświetlał rzekę, ogniska, drewniane miednice i ciemne twarze rybaków. Od górnego biegu rzeki rozszedł się wszechogarniający, melancholijny dźwięk, który nie potrzebował światła księżyca, aby rozlać się wszędzie wokół.

Buuuuuu-buuuuuu-buuuuu – jak gdyby dziesiątki łódeczek spływały w dół rzeki, jak gdyby wszystkie opadłe liście z całego świata spłynęły do Shichuanu, jak gdyby zebrano razem wzruszające melodie wygrywane na wszystkich instrumentach – rozdzierający i przejmujący dźwięk płynący po rzece sprawił, że wśród rybaków z Ajia zapanowała pełna nabożeństwa atmosfera. Jednemu z nich udało się już schwytać pierwszą rybę – nieszczęsna poruszała delikatnie ogonem, a łzy spływały jej ciurkiem. Żona rybaka pospiesznie wpuściła ją do miednicy i łagodnym głosem zaczęła ją pocieszać:

– Już dobrze, nie płacz, już dobrze, dobrze, nie płacz…

Blask ognia nadawał twarzy kobiety odcień mosiądzu, a jej chusta wydawała się jasnoniebieska.

Buuuuuu-buuuuuu-buuuuu – noc była coraz głębsza, Hu Dao wyciągnął już z rzeki siedem łkających ryb. Korzystając z wolnej chwili, pobiegł do domu sprawdzić, jak wygląda sytuacja, czy żona już urodziła. Nieszczęsna kobieta szeroko otwartymi oczami wpatrywała się nieruchomo w sufit z wyrazem rezygnacji na twarzy.

„Czyżby to dziecko wybierało się na świat dopiero, kiedy ryby odpłyną?” – pomyślał Hu Dao.

– Ciociu Jixi, popilnuję jej przez chwilę, a ty idź nad rzekę. Złapałem już siedem ryb, a ty nadal nie masz ani jednej – zaproponował.

– Jaki pożytek z ciebie tutaj? Przecież i tak nie umiesz odebrać porodu – odpowiedziała.

– Kiedy zacznie rodzić, pobiegnę nad rzekę i cię zawołam! Kto wie… może urodzi dopiero jutro? – wykrztusił.

– Nie poczeka z tym do jutra, przed północą będzie po wszystkim – odparła Jixi.

Wypiła czarkę herbaty, ożywiła się nieco i wymieniła świecę na nową. Opowiedziała też rodzącej kilka dowcipów z czasów swojej młodości. Kobieta chwilę słuchała uważnie i chcąc nie chcąc, roześmiała się. Widząc, że się nieco rozpogodziła, Jixi również odczuła ulgę.

Około jedenastej rodzącą po raz kolejny chwyciły spazmy bólu. Najpierw cicho pojękiwała, jednak po chwili zaczęła głośno krzyczeć, a widząc Hu Dao chodzącego bez ładu i składu w tę i z powrotem, jak gdyby uświadomiła sobie, skąd pochodzi źródło tego bólu i wydała z siebie prawdziwy ryk. Jixi kazała mężczyźnie zapalić jeszcze jedną świecę i trzymając ją, stanęła przy rodzącej. Kiedy wody odeszły, Jixi ujrzała w końcu główkę niemowlęcia, która wyjrzała nieśmiało niczym dojrzałe jabłuszko. Dziecko sprawiało wrażenie podobne człowieka w stanie upojenia, Jixi ucieszyła się i z jeszcze większą energią motywowała rodzącą:

– Jeszcze trochę, już prawie wychodzi, jeszcze trochę wysiłku, nie bądź taka nadwrażliwa, przecież muszę jeszcze zdążyć nad rzekę!

Czerwony noworodek wyłonił się w końcu z ciała matki, a jego ostry krzyk, niczym aromat dojrzałego owocu, rozniósł się po całym pomieszczeniu.

– O, malutka, ale masz donośny głos, gdy dorośniesz na pewno też będziesz lubiła jeść surowe ryby!

Jixi spokojnie czekała, aż pojawi się drugie dziecko. Minęło dziesięć–dwadzieścia minut, oddech rodzącej przyspieszył i kolejny owoc powoli zaczął wyglądać na świat. Kobieta krótko krzyknęła i dziecko z przenikliwym płaczem wyskoczyło z łona matki, tym razem był to śliczny chłopiec!

Jixi głośno zawołała:

– Hu Dao, ty zbóju, za jednym zamachem masz parkę!

Hu Dao, podekscytowany jak pszczoła zbierająca nektar i przepełniony wdzięcznością, patrzył na żonę jak na wyjątkowo zasłużoną osobistość. Kobieta w końcu się uspokoiła, rozparła się na przesiąkającej świeżą krwią macie, zadowolona z pomyślnego powiększenia klanu Hu.

– Ciociu Jixi, może jeszcze zdążysz! Biegnij szybko nad rzekę! – powiedziała wyczerpanym głosem.

Jixi umyła zaplamione krwią dłonie i wypiła kolejną herbatę. Dopiero wtedy założyła chustkę i wyszła. Kiedy mijała główne pomieszczenie, przyszło jej do głowy, aby jeszcze raz spojrzeć na ten śmieszny portret Hu Hui’a. O dziwo, nie było go, a zamiast niego na ścianie wisiała jedynie drewniana tykwa i dwie kleszczki. Zdziwiła się niepomiernie, czyżby przed chwilą widziała ducha Hu Hui’a? Zaskoczona, wyszła na dziedziniec. Świeże powietrze w płucach przyniosło jej uczucie lekkości i beztroski. Hu Dao właśnie coś palił, płomienie tańczyły i przeskakiwały.

– Co tam spalasz? – zapytała Jixi.

– Portret dziadka – odpowiedział. – Za życia mawiał, że jeśli nie zobaczy prawnuka, to chociaż zobaczy go jego portret. Kiedy prawnuk się urodzi, nie będzie już musiał wisieć na tej ścianie.

Jixi patrzyła na wolno gasnący płomień i chłodno pomyślała: „Hu Hui’u, a jednak zobaczyłeś prawnuka… Jednak to nie ja zapewniłam ciągłość rodu Hu…”.

Hu Dao dodał:

– Nasz dziadek mawiał, że człowiek może zajmować się sprawami tylko jednego–dwóch pokoleń, nie więcej niż czterech. Po czterech pokoleniach rodzina zaczyna postrzegać go jako dziwadło, dlatego chciał, aby właśnie w tym czasie zniszczyć jego portret, nie pozwolić, aby kolejni potomkowie go pamiętali.

Płomień roztopił trochę śniegu na ziemi, nim w końcu zmalał i zgasł. Śnieg przybrał cytrynową barwę od blasku świec rozświetlających izbę. Do Jixi dobiegł delikatny odgłos szlochu od strony rzeki i łzy same spłynęły jej po policzkach. Już nigdy nie będzie w stanie rwać zębami świeżej ryby i zaznać tego wyjątkowego uczucia, usłyszeć tego beztroskiego dźwięku, jaki wydawały łuski między jej zębami. Zęby, jak się obawiała, niedługo wypadną. Dziąsła nie były już, jak kiedyś, jasnoczerwone, ale lekko sine, jak stara ściana, osmolona pod wpływem długotrwałego wystawienia na działanie dymu. Jej posiwiałe włosy, nieliczne i cienkie, były jak samotna kępka dzikiej trawy rosnącej zimą przy wejściu do położonej na uboczu jaskini.

Ze łzami w oczach wróciła do chaty. Przewiesiła sieci przez swoje stare ramię, w dłoniach trzymając miednicę i z wysiłkiem udała się w kierunku rzeki. Ogniska nad rzeką płonęły jasnym, żywym ogniem, wiele rybaczek stało przed wypełnionymi rybami miednicami i spoglądało w jej kierunku.

Nie było już słychać melancholijnego dźwięku dobiegającego z wody. Shichuan wydawała się cicha i spokojna. Oświetlony blaskiem ognisk śnieg na drugim brzegu rzeki wyglądał, jakby ziemię pokryto warstwą złota. Jixi zanurzyła sieci w wodzie i z trudem napełniła miednicę, a następnie stanęła bez ruchu w oczekiwaniu na ryby. Minęła północ, ciemność nie będzie trwała wiecznie. Jixi słyszała za sobą przychodzących i odchodzących ludzi i przypomniała jej się chwila, w której oblała Hu Hui’a wodą. Niczego się wówczas nie bała, miała niespożytą energię i siły. Przerażające jest, kiedy człowiek staje się bezsilny…

Ochłodziło się. Jixi, na ile to możliwe, przyciągnęła chustę do piersi i zaczęła wyciągać pierwszą sieć, która z szumem opuszczała wodę. Wrażenie lekkości towarzyszące wyciąganiu sprawiło, że serce Jixi zamarło. Nie było ani jednej łkającej ryby, sieć była pusta, a jej biała struktura zlewała się w jedno z warstwą śniegu. Nie traciła nadziei, bo przecież zawsze trafi się chociaż jedna ryba, nie wierzyła w to, że mogłaby wrócić z pustymi rękami.

Minęła chwila i na horyzoncie pojawiła się zapowiedź świtu, gdy Jixi wyciągała drugą sieć. Robiła to delikatnie, bo miała wrażenie, że tym razem sieć jest cięższa. Drżały jej nogi, gdy wyobrażała sobie przynajmniej kilkanaście pięknych, błękitnych ryb tkwiących pomiędzy okami sieci. Z całą energią wyciągnęła sieć, która… była pusta. Gdy pokazał się jej koniec, również rozpaczliwie pusty, Jixi z zaskoczeniem uświadomiła sobie, że znów nie złapała ani jednej ryby. Zaklęła po cichu, potknęła się lekko i przysiadła na brzegu.

„Dlaczego wydawało mi się, że sieć jest pełna – zastanawiała się – skoro nic nie schwytałam?”

W końcu uświadomiła sobie, że to dlatego, że nie ma już tyle sił, co kiedyś. Dlatego sieć wydawała się ciężka.

Rozjaśniało się i ogniska bezgłośnie gasły. Po drugiej stronie rzeki dało się już dostrzec zarys gór i wielu rybaków rozpoczęło wpuszczanie złapanych ryb z powrotem do Shichuanu. Do uszu Jixi doleciały pluski, gdy łkające ryby, jedna za drugą kontynuowały swoją podróż w dół rzeki. Zdawało jej się, że dostrzega ich niebieskie tułowia i czerwone płetwy i ich energicznie ruszające się ogony, gdy prędko odpływały. Przypływały z górnego biegu rzeki i płynęły wraz z nurtem. Jixi myślała sobie, jakie są niezwykłe – kilkaset razy mniejsze od człowieka potrafiły co roku pokonać całą rzekę. A ludzie mogą tylko stać na brzegu i pilnować wybranego odcinka, pilnując – żyć i starzeć się, a kiedy w końcu nie są już w stanie tego robić – spocząć w jednym z grobów wzdłuż rzeki, nadal mogąc na nią spoglądać i słuchać jej szumu.

Jixi ochrypła. Bardzo chciała zaśpiewać piosenkę, ale nie była w stanie wydać z siebie dźwięku. Zebrała puste sieci, pieszczone przez pierwsze promienie wschodzącego słońca, dzięki czemu jaśniały ciepłym blaskiem.

Wypuściwszy ryby do rzeki, rybacy kolejno wracali do domów w towarzystwie żon, dzieci i psów. Żony niosły miednice i sieci, a w pozostałym po ogniskach ciepłym popiele widniały ślady psich łap. Jixi powoli wstała i trzymając złożone sieci, stała na pustym brzegu. Obróciła się i poszła po pustą miednicę. Gdy z trudem się do niej zbliżyła, nieoczekiwanie spostrzegła, że w czystej wodzie krąży kilkanaście ślicznych, niebieskich ryb. Tańczyły z taką gracją, że Jixi nie mogła powstrzymać łez. Podniosła głowę i spojrzała w kierunku odchodzących rybaków i rybaczek, ich kołyszących się sylwetek – za chwilę dotrą do swoich chat. Na horyzoncie pojawiła się purpurowa łuna słońca, dzięki której wioska Ajia pogrążyła się w atmosferze spokoju, niczym kobieta spodziewająca się dziecka. Jixi zachwiała się, bardzo chciała powiedzieć coś miłego pod adresem Nieba, ale z jej ust wydobyły się jedynie kolejne przekleństwa.

Z dużym wysiłkiem przeciągnęła miednicę w stronę brzegu, przyklękła i ciężko odetchnęła. Chudą, zasuszoną ręką wrzucała dorodne ryby jedną po drugiej w wody Shichuan. Znalazłszy się w wodzie, ryby błyskawicznie odpływały, kierując się w dół rzeki.

1 Shichuan – fikcyjna rzeka, która u Konfucjusza jest symbolem spraw minionych, które nie powrócą.

2 Szakłak – rodzaj drzewa.

3 W oryginale Shangdi, które można tłumaczyć również jako „Pan Niebios”, a współcześnie – również „Bóg”. W Chinach tradycyjnie siłą wyższą były Niebiosa.

4 Kang – rodzaj sypialnego pieca z cegieł lub gliny, popularnego na północy Chin, zwłaszcza na wsiach, używanego również do ogrzewania pomieszczeń.

5 Kleszczka – szydło rybackie.

6 Czyt. „Hu Hłej”.

7 Daktyle chińskie – nazywane również jujubą albo głożyną pospolitą.

8 Ryba z rodziny okoniowatych.

9 Rodzaj czerwonego węzła na piersi pana młodego.

10 Lenok – ryba z rodziny łososiowatych.

Tytuł oryginału: 逝川

Copyright © 2018 by Chi Ziijan

All rights reserved.

This Polish edition was published by Wydawnictwo Kwiaty Orientu in 2019

Tłumaczenie

Magdalena Stoszek-Deng

Redaktor prowadzący

Paweł Wielopolski

Projekt okładki

Justyna Bernacka z Wieloryt

Korekta

Marzena Stefańska-Adams

Skład i łamanie

Studio DTP Wojciech Ciągło

www.dtp-studio.pl

ISBN 978-83-951590-8-4

Wydawnictwo Kwiaty Orientu

ul. Konopnickiej 12/42, 26-110, Skarżysko-Kamienna

Telefon: 41 252 48 70

E-mail: pytanie@kwiatyorientu.com

Strona internetowa: www.kwiatyorientu.com

Sklep internetowy: www.sklep.kwiatyorientu.com