Trzy kroki w szachowy świat

Pryncypia i niuanse królewskiej gry

Część 3

Ryszard Czajkowski

Andrzej Nowicki

Projekt okładki: Studio Karandasz

Copyright © Ryszard Czajkowski, Andrzej Nowicki

Copyright © Wydawnictwo BIS 2020

ISBN 978-83-7551-716-3

Wydawnictwo BIS

ul. Lędzka 44a

01-446 Warszawa

tel. 228772705, 228774033

e-mail: bisbis@wydawnictwobis.com.pl, ksiegarnia@wydawnictwobis@com.pl

www.wydawnictwobis.com.pl

Bezpłatny fragment

Wstęp

Lekcja nr 1. Różne rodzaje przewagi

Lekcja nr 2. Aktywność figur

Lekcja nr 3. Ocena pozycji. Co oceniamy?

Lekcja nr 4. Siła złączonych pionów

Lekcja nr 5. Przykłady końcówek szachowych

Lekcja nr 6. Propozycja remisu

Lekcja nr 7. Przykłady debiutów szachowych

Lekcja nr 8. Pojęcie gambitu

Lekcja nr 9. Wolny pionek

Lekcja nr 10. Izolowany pionek. Atak na pionka

Lekcja nr 11. Podrywanie centrum

Lekcja nr 12. Wymiana figur. Kiedy się wymieniamy?

Lekcja nr 13. Wymiana pionów. Kiedy dążymy do wymiany?

Lekcja nr 14. Przykłady debiutów z O-O-O

Lekcja nr 15. Siła zdwojonych Wież

Lekcja nr 16. Wyeliminowanie figury z gry

Lekcja nr 17. Przewaga pionków przy różnobarwnych Gońcach

Lekcja nr 18. Przewaga pionków przy jednobarwnych Gońcach

Lekcja nr 19. Król w centrum. Król bez roszady

Lekcja nr 20. Przykłady straty/zysku tempa (trójkąt)

Lekcja nr 21. Mat Gońcem i Skoczkiem

Lekcja nr 22. Rady dotyczące Króla i roszady

Lekcja nr 23. Rady dotyczące pionków

Lekcja nr 24. Rady dotyczące Wież

Lekcja nr 25. Rady dotyczące Skoczków i Gońców

Lekcja nr 26. Rady dotyczące Hetmana

Lekcja nr 27. Debiut: Partia hiszpańska

Lekcja nr 28. Debiut: obrona dwóch Skoczków

Lekcja nr 29. Debiut: obrona skandynawska i sycylijska

Lekcja nr 30. Debiut: obrona francuska

Lekcja nr 31. Debiut: obrona Caro-Kann i obrona Pirca

Lekcja nr 32. Debiut: obrona Alechina

Lekcja nr 33. Debiut: gambit królewski i hetmański

Lekcja nr 34. Debiut: obrona królewsko-indyjska

Lekcja nr 35. Debiut: debiut Birda i obrona holenderska

Lekcja nr 36. Debiut: Gambit budapeszteński

Odpowiedzi do lekcji

Bibliografia

Wstęp

W pierwszej i drugiej części podręcznika przedstawiliśmy podstawowe reguły gry w szachy oraz taktyczne sposoby realizacji przewagi. Jednak aby móc zrealizować przewagę – trzeba ją najpierw posiadać, i tu powstaje naturalne pytanie: jak tę przewagę osiągnąć?.

Tutaj pomocne będą informacje o strategii szachowej.

Przykłady przytoczone w trzeciej części podręcznika mają za zadanie wyjaśnić, jak należy postępować, aby umiejętnie prowadzić grę i osiągnąć przewagę materialną, przestrzeni, rozwoju lub aktywności. Jak powinniśmy rozwijać figury, jak typować słabości w obozie przeciwnika i kiedy przeprowadzić atak.

Nauka gry w szachy przeważnie zaczyna się od końcowej fazy gry, ponieważ musimy zrozumieć to, do czego dążymy.

Dlatego kierując się tą regułą, objaśniliśmy w podręcznikach najpierw końcową fazę gry, potem liczne sposoby prowadzenia walki w grze środkowej, a na końcu zamieściliśmy uproszczony sposób rozgrywania różnego rodzaju debiutów.

Jesteśmy przekonani, że ta kolejność przekazywania wiedzy szachowej jest właściwa i pozwoli na łatwe przyswojenie reguł królewskiej gry.

Autorzy

Lekcja 1
Różne rodzaje przewagi

Szachy są walką dwóch przeciwników. Są starciem dwóch koncepcji i dwóch często odmiennych stylów. Partia może mieć spokojny przebieg, ale też może być niezwykle dynamicznym pojedynkiem obfitującym w liczne kombinacje i taktyczne motywy. Sytuacja na szachownicy często ulega zmianom. Zwykle prędzej czy później jedna ze stron osiąga przewagę, a ta przy właściwej grze może zostać zrealizowana i partia kończy się wygraną.

Rozróżniamy cztery rodzaje przewagi:

• materialną, mamy np. pionka albo figurę więcej od przeciwnika,

• rozwoju, gdy szybciej niż przeciwnik rozwinęliśmy własne figury,

• przestrzeni, gdy opanowaliśmy większą część szachownicy niż przeciwnik,

• aktywności, gdy nasze figury, współdziałając, stwarzają realne zagrożenie dla figur przeciwnika.

Każda ze stron może osiągnąć jeden lub kilka rodzajów przewagi.

Osiągnięcie któregoś z rodzajów przewagi nie gwarantuje wygranej.

Może powstać sytuacja, że jeden zawodnik ma przewagę materialną, a drugi ma przewagę rozwoju lub aktywności. Taki stan rzeczy nazywamy rekompensatą.

Przewaga materialna

Przewaga rozwoju

W poniższej, teoretycznej pozycji białe rozgrywają debiut, wykonując słabe posunięcia, podczas gdy grający czarnymi ustawia swoje bierki na optymalnych polach szachownicy. Już po czterech ruchach czarne osiągnęły dużą przewagę w rozwoju, gdyż opanowały centrum, rozwinęły lekkie figury królewskiego skrzydła i przygotowały się do roszady.

Przewaga przestrzeni

W poniższej pozycji białe w ostatnim ruchu zagrały Gg2-d5. Tym sposobem osiągnęły ogromną przewagę przestrzeni. Większość białych bierek przekroczyła połowę szachownicy, ograniczając możliwości gry czarnych.

Wygrana białych nie budzi wątpliwości.

W następnej pozycji białe mają przewagę przestrzeni. Czarny Goniec ma bardzo ograniczone możliwości, nie może zaatakować żadnego z białych pionów, ponieważ stoją one na polach, na które Goniec nie ma dostępu. Natomiast biały Goniec skutecznie ogranicza Gońca przeciwnika, zachowując przy tym możliwość zaatakowania w przyszłości pionków.

Przewaga aktywności / inicjatywy

Celem większości otwarć gambitowych jest osiągnięcie przewagi w rozwoju lub uzyskanie inicjatywy. Kosztem pionka (rzadziej figury) zyskujemy szybciej wyprowadzoną do gry figurę, otwartą linię, czy też opanowane centrum.

Taka przewaga może zostać zamieniona na przewagę materialną lub zakończyć się skutecznym atakiem. Poniższe pozycje pochodzą z dwóch otwarć gambitowych.

Rekompensata

Na koniec przedstawimy szczególną sytuację. W pozycji poniżej, czarne mają przewagę materialną. Mają figurę więcej. Białe figury stoją aktywniej, i stwarzają przeciwnikowi realne zagrożenie. Mimo że ruch przypada na czarne, nie są w stanie obronić się przed dwoma groźbami:

Patrząc na tę pozycję, można by paradoksalnie stwierdzić, że przewaga nie zawsze gwarantuje wygraną. Można by nawet powiedzieć, że obie strony mają pewnego rodzaju przewagę. Czarne: materialną, a białe przewagę aktywności. W tym przypadku przewaga aktywności rekompensuje białym stratę figury.

Jeśli mamy przewagę materialną, dążymy również do posiadania aktywności. Gdy mamy oba te rodzaje przewagi, nasze szanse na wygraną znacząco rosną.

Gdy mamy tylko przewagę materialną, a przeciwnik aktywność, inicjatywę lub groźny atak, staramy się wymieniać swoje nieaktywne figury za aktywne figury przeciwnika, aby przejść do końcówki z przewagą materialną. Możemy też zwrócić zdobyty materiał, co pozwoli nam uzyskać aktywność lub zniwelować atak przeciwnika.

Mając tylko przewagę aktywności, staramy się przeprowadzić zwycięski atak lub zdobyć przewagę materialną, nie tracąc posiadanej aktywności.

Spróbuj znaleźć rozwiązanie:

Rozwiązania na końcu podręcznika

Lekcja 2
Aktywność figur

W trakcie gry staramy się ustawić swoje figury w taki sposób, aby:

• atakowały słabe punkty w obozie przeciwnika,

• stwarzały zagrożenie dla nieprzyjacielskiego Króla i jego bierek,

• nie stały na polach, z których trudno włączyć się do gry,

• nie były zablokowane, miały swobodę ruchu,

• mogły uczestniczyć w ataku i obronie,

• współdziałały ze sobą,

• utrudniały grę przeciwnikowi.

Poniżej zamieszczamy przykłady aktywnych i współpracujących ze sobą figur.

Kolejny przykład:

Spróbuj wykorzystać aktywność figur:

Rozwiązania na końcu podręcznika

Lekcja 3
Ocena pozycji. Co oceniamy?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 4
Siła złączonych pionów

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 5
Przykłady końcówek szachowych

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 6
Propozycja remisu

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 7
Przykłady debiutów szachowych

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 8
Pojęcie gambitu

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 9
Wolny pionek

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 10
Izolowany pionek. Atak na pionka

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 11
Podrywanie centrum

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 12
Wymiana figur. Kiedy się wymieniamy?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 13
Wymiana pionów. Kiedy dążymy do wymiany?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 14
Przykłady debiutów z O-O-O

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 15
Siła zdwojonych Wież

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 16
Wyeliminowanie figury z gry

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 17
Przewaga pionków przy różnobarwnych Gońcach

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 18
Przewaga pionków przy jednobarwnych Gońcach

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 19
Król w centrum. Król bez roszady

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 20
Przykłady straty/zysku tempa (trójkąt)

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 21
Mat Gońcem i Skoczkiem

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 22
Rady dotyczące Króla i roszady

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 23
Rady dotyczące pionków

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 24
Rady dotyczące Wież

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 25
Rady dotyczące Skoczków i Gońców

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 26
Rady dotyczące Hetmana

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 27
Debiut: Partia hiszpańska

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 28
Debiut: obrona dwóch Skoczków

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 29
Debiut: obrona skandynawska i sycylijska

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 30
Debiut: obrona francuska

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 31
Debiut: obrona Caro-Kann i obrona Pirca

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 32
Debiut: obrona Alechina

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 33
Debiut: gambit królewski i hetmański

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 34
Debiut: obrona królewsko-indyjska

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 35
Debiut: debiut Birda i obrona holenderska

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lekcja 36
Debiut: Gambit budapeszteński

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Odpowiedzi do lekcji

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Bibliografia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.