Tytuł oryginału: The LEAN MANAGER. A novel of lean transformation.

© Copyright 2009 Lean Enterprise Institute, Inc.
One Cambridge Center, Cambridge, MA 02142 USA
www.lean.org
Wszelkie prawa zastrzeżone łącznie z prawem do powielania w części lub w całości w jakiejkolwiek formie.

© Copyright 2012 for Polish Edition and Translation Lean Enterprise Institute Polska Sp. z o.o.
Muchoborska 18, 54-424 Wrocław
www.lean.org.pl
Wszelkie prawa do wydania polskiego zastrzeżone przez Lean Enterprise Institute Polska, łącznie z prawem do powielania w części lub w całości w jakiejkolwiek formie.

Wersja elektroniczna 2021

ISBN: 978-83-960343-1-1

Tłumaczenie i opracowanie wersji polskiej
Regina Jańska
dr inż. Tomasz Sobczyk oraz Małgorzata Jakubik (Lean Enterprise Institute Polska)

Projekt okładki: Off-Piste Design, Inc.

Korekta językowa: dutkon.pl

Skład i łamanie: ZUBEK Poligrafia, www.zubek.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Książka jest całkowicie fikcyjna. Imiona, nazwiska, bohaterowie, firmy, organizacje, miejsca, wydarzenia i zdarzenia są wytworem wyobraźni autorów lub czystą fikcją. Jakiekolwiek podobieństwo do osób (żywych i martwych), zdarzeń lub miejsc jest całkowicie przypadkowe.

.

Pozostałe książki autorstwa Micheala i Freddy’ego Ballé

Kopalnia Złota
Powieść o zarządzaniu firmą w oparciu o Lean Managemenent

Skuteczne zarządzanie
Powieść o wykorzystaniu Lean w kierowaniu ludźmi

Dla Romana i Alexandre

PRZEDMOWA DO WYDANIA POLSKIEGO

Freddy i Michael Ballé dokonali rzeczy niezwykłej. Opowiedzieli fascynującą historię o zarządzaniu firmą. Na dodatek zrobili to w sposób niebywale ekscytujący i przystępny. Książka ich autorstwa, którą oddajemy do Waszych rąk, wpisuje się w rzadko uprawiany nurt literacki, określany mianem powieści biznesowej.

„Dyrektor firmy jako Lean Menadżer” to powieść o Lean Management, której fabuła rozgrywa się nie w Toyocie, ale w firmie na francuskiej prowincji, ze starymi przyzwyczajeniami, rosnącą konkurencją, związkami zawodowymi, spadkiem zamówień i wszelkimi innymi kwestiami z otoczenia gospodarczego, charakterystycznymi dla świata Zachodu. Książka stanowi bardzo wierne ujęcie rzeczywistości produkcyjnej i przemysłowej. Realizm opisu sprawia, że w fabule powieści odnajdujemy szereg znanych nam z życia codziennego zdarzeń, jej bohaterowie jawią się jako postacie, których pierwowzorem zdają się być nasi znajomi z firmy, zaś większość scen wydaje się być zaczerpnięta wprost z naszych osobistych doświadczeń i konfrontacji zawodowych. Prawda, że nie do wiary? Wierzcie lub nie, ale ta książka jest naprawdę wyjątkowa.

Lektura tej powieści jest łatwa i zarazem przyjemna. Książka, ukazując niezmiernie bogaty kontekst aspektów związanych z zarządzaniem, dowodzi, że skuteczne zarządzanie to nie tylko metody, ale też ludzie i emocje. A może przede wszystkim ludzie i emocje. No właśnie: chciałoby się rzec, że skuteczność Lean Management jest wprost proporcjonalna do liczby zaangażowanych umysłów w firmie, co nie zawsze chcemy albo potrafimy zrozumieć. Ale nawet jeśli się już z tym zgadzamy, trudno jest nam często przełożyć tę wiedzę na wymiar praktyczny. Zastanawiamy się więc: „jak to zrobić?”, a próbom odpowiedzi na to pytanie nierzadko towarzyszy frustracja. Dla wszystkich rozżalonych specjalistów od procesów i zarządzania, twierdzących że „ludzie się nie angażują”, mamy dobrą wiadomość: znajdziecie w tej powieści recepty na swoje rozgoryczenie. Bo to powieść o tym, jak zarządzać przez angażowanie. Jaką postawę przyjąć, aby uczynić zmianę skuteczną (przy okazji polecamy ją też wszystkim specjalistom od zarządzania zmianą). Jak się zachowywać, czego oczekiwać, jak słuchać, jak rozmawiać, jak pozwalać decydować faktom zamiast opiniom i własnym ugruntowanym przekonaniom oraz jak stawiać wyzwania.

Ale uwaga, ta powieść to nie tylko recepta, jak wpłynąć na innych, ale przede wszystkim jak zmienić samego siebie – swoją własną postawę oraz swój własny sposób myślenia, podejmowania decyzji, uczenia innych oraz działania. Po lekturze tej książki chyba jasne stanie się dla wszystkich, że zwyczajne delegowanie działań najczęściej nie ma prawa działać. Nie da się stworzyć kultury bez właściwego, osobistego zaangażowania i szczegółowego zrozumienia istoty wielu problemów. Koniec, kropka. A diabeł niestety – jak zawsze – tkwi w szczegółach.

Książka w niebywale ciekawy sposób spina klamrą cały system biznesowy Lean Management. Michael i Freddy Ballé usystematyzowali w swojej powieści znane nam wszystkim narzędzia lean i pokazali, jak kultura organizacji powinna utrzymywać i wspierać ich właściwe stosowanie. Zachodząca w powieści transformacja ujmuje wszystkie aspekty kulturowo-organizacyjne, które trzeba wziąć pod uwagę, aby Lean Management stał się całościowym systemem biznesowym z prawdziwego zdarzenia. Po raz pierwszy zależności systemowe zostały opisane w tak przystępny, zrozumiały, przejrzysty i przekonujący sposób.

Cała powieść to niespotykane połączenie olbrzymiego, kilkudziesięcioletniego doświadczenia Freddiego Ballé oraz rzadko spotykanego w tego typu literaturze talentu Micheala Ballé w kreśleniu jakże rzeczywistych portretów postaw ludzkich na bazie warsztatu psychologa. A wszytko to w otoczce niebywałego talentu pisarskiego obu naszych przyjaciół.

Autorzy w sposób niezmiernie sugestywny uwypuklili różnicę miedzy tzw. systemami zarządzania powszechnie wdrażanymi w firmach (takimi jak system zarządzania jakością, ERP itp.), a zarządzaniem polegającym na uczeniu ludzi rozwiązywania rzeczywistych problemów, ich angażowania i codziennego zmagania się z odstępstwami od standardów. Dlatego jeden z ciekawszych wniosków po lekturze tej książki to taki, że aby być dobrym liderem i osiągać ponadprzeciętne wyniki, trzeba traktować przychodzenie ludzi z problemami jako dobrodziejstwo. Nawet jeśli ich wypowiedzi naładowane są złością i gniewem, to dobrze – sprawiają, że prawda wychodzi na wierzch. Przemiana głównego bohatera powieści dowodzi wyraźnie, że każdy kto zarządza ludźmi, powinien być dobrym psychologiem. I oto kolejny walor tej książki: beletrystyczne opisy psychologicznych postaw i zachowań ludzi oraz wskazówki, jak je właściwie kształtować. W tej książce znajdujemy bowiem niezmiernie ciekawe i jednocześnie łatwo przyswajalne studium ludzkich zachowań.

„Dyrektor firmy jako Lean Menadżer” to powieść, która wychodzi naprzeciw potrzebom społeczności biznesowej naszego kraju. Mamy nadzieję, że dzięki niej polscy menadżerowie zarządzający przedsiębiorstwami zrozumieją, co to znaczy być prawdziwymi Lean Menadżerami i już wkrótce się nimi staną. Czego sobie oraz Wam życzymy.

Książkę tę warto polecić także kadrze specjalistów oraz menadżerom z sektora usługowego i administracyjnego; szczególnie tym, którzy szukają inspiracji do działania, uczenia się i ciągłego doskonalenia własnych organizacji.

Powieść przyniosła Michaelowi Ballé międzynarodową sławę i rozgłos. Jej pokłosiem jest m.in. blog Mistrza Gemba, publikowany w języku polskim od 2010 roku na stronach Lean Enterprise Institute Polska www.lean.org.pl.

Jeżeli książka wyda Wam się na tyle przekonującą, że sami zapragniecie zmienić swoje firmy, z pomocą z całą pewnością przyjdą Wam również inne podręczniki z serii Wydawnictwa Lean Enterprise Institute Polska. Seria ta w uznaniu zasług za wkład w rozwój koncepcji Lean Management na gruncie krajowym została w 2011 roku odznaczona Medalem Europejskim. Redaktorzy polskiego wydania „Dyrektora firmy jako Lean Menadżera” starali się w miejscach, w których mowa o technicznych aspektach szczupłego systemu produkcyjnego wstawić przypisy kierujące wprost do fachowej literatury autorstwa praktyków Lean Management.

Książka, którą oddajemy do Waszych rąk, to ciekawe dialogi, barwni żywi bohaterowie, doskonała fabuła, zwroty akcji, pełen swady język i ekscytujący kontekst (dzięki tym cechom książka ma szansę stać się nawet doskonałą lekturą wakacyjną). Wszystko to sprawia, że „Dyrektor firmy jako Lean Menadżer” jest jedną z najlepszych powieści biznesowych, jakie kiedykolwiek napisano.

Życzymy przyjemnej i refleksyjnej lektury.

Prof. Tomasz Koch

Dr Tomasz Sobczyk

Lean Enteprise Institute Polska

Wrocław, zima 2012

Rozdział 1

KLIENCI SĄ NAJWAŻNIEJSI

„Zamyka zakład!”.

Zamknięcie zakładu oznaczało, że Ward straci pracę. Strata pracy oznaczała utratę Malancourt. Myśl o utracie Malancourt była nie do zniesienia.

Jadąc na oślep w ulewnym wiosennym deszczu, Andrew Ward ćwiczył, jak przekaże tę wiadomość żonie. Obawiał się tej chwili od czasu, gdy objął swoje stanowisko trzy lata temu, ale po upływie miesięcy, a potem lat, strach zniknął. Teraz potwór nagle wyskoczył, pokazując mu, jakim był nieudacznikiem.

Kiedyś dawno temu odnosił sukcesy jako konsultant. Przez parę ładnych lat, zaraz po skończeniu studiów, żył jak lord. Razem z kilkoma innymi yuppie wynajmował drogie mieszkanie w centrum Londynu, zarabiał grube pieniądze, latając po świecie na audyty do klientów i rekomendując im sposoby poprawy efektywności łańcucha dostaw. Azja właśnie się budziła. Korporacje globalizowały się jak oszalałe. Ropa była tania, koszty transportu prawie bez znaczenia. Zawsze w garniturze, z uśmiechem na twarzy i błyskiem w oczach, pełen chłopięcego wdzięku, Ward czuł się tak samo pewnie w rozrzuconych od Pragi po Singapur biurowcach ze stali i szkła, jak w ponurych magazynach w najodleglejszych okręgach przemysłowych. Zadziwiał zarząd swoimi prezentacjami. Kumplował się z magazynierami w zapylonych centrach dystrybucji i stawiał piwo facetom w śródmiejskich barach, gdziekolwiek się znalazł. Ward urodził się i wychował w Richmond, zamożnym przedmieściu Londynu, gdzie bankierzy i szefowie z branży muzycznej spotykali się w pubach nad Tamizą. Dorastał w miastach, mieszkał w miastach i podróżował po całym świecie, przemieszczając się z jednej metropolii do drugiej. Uwielbiał ostre światła i tłumy, ulice w centrum, bary, codzienną pracę i wieczorną zabawę.

Został dyrektorem zakładu we francuskiej fabryce w pobliżu niemieckiej granicy, na skraju Szampanii z najprostszej i najbardziej zadziwiającej przyczyny: prawdziwej miłości. Zakochał się po uszy w dziewczynie, której marzenia były związane z końmi: jazdą konną, oprzątaniem koni, handlem końmi, hodowlą koni. Pracowała w eleganckim londyńskim klubie jeździeckim i dorabiała jako tłumacz francuskiego. Ponieważ Ward jako dziecko spędzał wakacje w domku letniskowym swoich rodziców w Prowansji i przy okazji doskonale poznał język francuski, został wyznaczony do nadzorowania jej pracy, kiedy dostała zlecenie przetłumaczenia korporacyjnej broszury na potrzeby praktyki w Paryżu. Trach! Zaiskrzyło. Wkrótce przeprowadzili się do posępnego mieszkanka w Earl’s Court. Byli młodzi, piękni i zakochani w Londynie. Życie było jak bajka.

Ojciec Claire był właścicielem i zarządcą Ośrodka Jeździeckiego Malancourt, skromnego klubu niedaleko Metzu, gdzie zakochała się w tych wielkich głupich bestiach, z którymi dorastała. Często żartował, że urodziła się w żłobie. Kiedy jej ojciec miał poważny wypadek, po którym długo nie mógł odzyskać sił, Claire doszła do wniosku, że dalsze zaniedbywanie ośrodka byłoby jak wymazywanie z pamięci swojego dzieciństwa, i postanowiła go przejąć. Chociaż zawsze liczyła się z taką możliwością, była zupełnie nieprzygotowana, kiedy stanęła przed poważnym wyborem między natychmiastowym zaangażowaniem się w prowadzenie Malancourt a jego sprzedażą lub zamknięciem. Co gorsza, kiedy w końcu udało jej się szczerze porozmawiać z ojcem, odkryła, że cały biznes był mocno zadłużony, co więcej, nigdy nie przynosił dochodu, a rodzice zawsze utrzymywali się z pensji matki, która była dyrektorką szkoły w pobliskim miasteczku. Pomimo to postanowiła ocalić Malancourt. Ward mógł przenieść się razem z nią, jeśli miał ochotę, ale ona postanowiła, że już nie wróci do Londynu.

Można to przypisać miłości. Skołowany nagłą zmianą sytuacji, dwa miesiące po wyprowadzce Claire, Ward uświadomił sobie dwie podstawowe sprawy. Po pierwsze, nie mógł bez niej żyć. Może brzmi to okropnie melodramatycznie, ale czuł, że jest to fakt oczywisty. Po drugie, w swojej dotychczasowej błyskotliwej karierze konsultanta nie zdobył żadnych kwalifikacji przydatnych przy szukaniu posady na francuskiej wsi. Przez kilka frustrujących miesięcy próbował krążyć między Londynem a zapadłą wsią Malancourt, w której Claire się uczyła, na czym polega różnica między pracą w ośrodku jeździeckim a jego samodzielnym prowadzeniem. Jako typowy mieszczuch jak ognia bał się pejcza, ale człowiek musi zrobić to, co do niego należy. W tym czasie Ward należał do zespołu realizującego długoterminowe zadanie dla dywizji motoryzacyjnej korporacji Alnext. Jego szefem był Lowell Coleman, wiceprezes do spraw logistyki. Colemanowi zlecono racjonalizację przepływu części w dywizji, w której zdarzało się, że jeden komponent dwa razy okrążał świat, zanim dotarł do klienta. Przy analizie jednego z tematów, nad którym pracował Ward, zespół odkrył, że pewna część była montowana w dwudziestu jeden etapach, na terenie osiemnastu krajów (jeżeli weźmie się pod uwagę komponenty wytwarzane przez dostawców). Wcześniej Coleman kilkakrotnie wspominał, że chciałby zatrudnić Warda w swoim biurze ds. łańcucha dostaw, ale Ward nie miał motywacji, żeby zdecydować się na zmianę. W końcu jednak Ward zwierzył się ze swoich rozterek, a Coleman zaproponował rozwiązanie. Dywizja motoryzacyjna firmy Alnext miała jeden ze swoich zakładów produkcyjnych we wschodniej Francji, a jego dyrektor wkrótce odchodził na emeryturę. Ponieważ Ward przeszedł szkolenie w zakresie lean/six sigma, mógł na kilka miesięcy objąć stanowisko specjalisty do spraw ciągłego doskonalenia i, po poznaniu zakładu od podszewki, zastąpić odchodzącego na emeryturę dyrektora. Vaudon dzieliło od Malancourt 40 minut jazdy samochodem. Skończyłyby się podróże z kraju do kraju. Był to układ idealny.

Wszyscy spodziewali się, że będzie to rozwiązanie tymczasowe. Coleman sądził, że Warda znudzi praca związana z produkcją i w końcu wróci do korporacyjnego zespołu zajmującego się łańcuchem dostaw. Ward obawiał się, że nie podoła prowadzeniu czegoś tak skomplikowanego, jak zakład produkcyjny, ale zyskiwał czas potrzebny na znalezienie innej pracy w tym regionie. Sądził, że kiedy już zadomowi się we Francji, na miejscu łatwiej będzie mu znaleźć pracę.

Ostatecznie to, co miało być tylko tymczasowym rozwiązaniem, rozwinęło się w coś znacznie trwalszego i bardziej satysfakcjonującego. Jean Blanchet, odchodzący na emeryturę dyrektor zakładu, stary spec od formowania wtryskowego, nieoczekiwanie zapałał sympatią do wyluzowanego, pracowitego, młodego Anglika. Techniczne wykształcenie Warda okazało się przydatne, gdy ku swojemu zdumieniu odkrył, że lubi się zajmować maszynami i procesami technologicznymi. W ciągu pierwszego roku pracy w zakładzie dobrze sobie radził z różnymi projektami six sigma. Poza tym, ze względu na szybką rotację wśród kierowników, większość zespołu kierowniczego stanowili ludzie stosunkowo młodzi. Przyjęli oni nominację Warda z tą samą dozą stoickiego spokoju, co cynizmu, nie komentując nazbyt głośno jego „spadku z centrali”. Przecież praktyka miękkiego lądowania wschodzących gwiazd z centrali w lokalnych oddziałach, które doprowadzali do kompletnej ruiny, była powszechna zarówno we francuskim przemyśle, jak i polityce. A szczerze mówiąc, Ward okazał się całkiem przyzwoitym dyrektorem.

Wtedy cholerny Philip Jenkinson przejął biznes i wszystko zniszczył, bez zbędnych ceremonii decydując o zamknięciu zakładu w Vaudon. Żegnaj posado. Żegnaj pensjo. I żegnaj Malancourt – lamentował Ward. Nigdy nie znajdzie pracy z tak wysoką pensją w tej zapadłej dziurze we Francji i nie ma mowy, żeby Claire udało się w najbliższych latach osiągnąć to, że stajnia będzie rentowna. Jakoś to przeżyją, ale Claire będzie zdruzgotana.

– Lowell?

– Cześć Andy. Czekałem na twój telefon. Powiedział ci?

– Tak. Zamyka zakład. Wiedziałeś?

– Wiedziałem. Phil prosił mnie, żebym nic nie mówił. Chciał ci powiedzieć osobiście, w cztery oczy.

– Już to zrobił. Myślisz, że to koniec?

– Co masz na myśli?

– Jenkinson. Pracowałeś z nim? Rzeczywiście jest taki twardy?

Ward usłyszał wahanie i wstrzymał oddech.

– Tak, to twardziel. Ale nie taki wariat, za jakiego go uważają. Nie umie zbyt dobrze postępować z ludźmi, rozumiesz, gadka szmatka. Ale jest całkiem bystry. Chodzi o to, że nikt się na nim nie poznał. Ludzie tutaj zaczynają traktować go poważnie, ale to wszystko jest takie zależne od układów... jak zwykle.

– Czyli?

– Widzisz, kiedy się tu pojawił, przez pierwsze cztery lub pięć miesięcy nic nie zrobił. Żadnych ogłoszeń, żadnych decyzji, nic. Większość czasu spędzał z inżynierami i ludzie doszli do wniosku, że jest inżynierem. Osobiście prowadził warsztaty kaizen, co dla niektórych było niezręczne. Prosił całe kierownictwo zakładu o uczestnictwo, ale nigdy nie komentował, gdy ktoś się nie pojawił. Zaczął też jeździć do klientów przy każdej reklamacji. Ale nie z ludźmi ze sprzedaży. Udawał się prosto na linie produkcyjne, żeby zrozumieć, jak nasze produkty są mocowane w samochodzie. I nagle, ni stąd, ni zowąd, rozpoczyna wojnę na każdym froncie.

– Ta cała sprawa sprzedaży budynku centrali i przeniesienia wszystkich do zakładów?

– To był tylko wierzchołek góry lodowej. Chodzi głównie o to, że odebrał sprzedaży zarządzanie nowymi projektami. Zwolnił większość menadżerów podlegających Wayne’owi Sandersowi, a na czele projektów postawił inżynierów. Pamiętaj, że Sanders jest tym facetem, który ściągnął do firmy fundusz Univeq. Zawsze był uważany za ważniejszego niż sam prezes, ponieważ miał kontrolę nad wszystkimi kontaktami z klientami, nie wspominając o inwestorach. A teraz Phil mówi mu, że pracownicy sprzedaży są po to, żeby wspierać inżynierów, a nie odwrotnie. Mówi się, że Anders się wściekł, ale ostatecznie musiał ustąpić.

– Uuu. Nic o tym nie wiedziałem. Ale przenosić inżynierów do zakładów? Ci faceci nie znoszą, kiedy się im mówi, co mają robić. Nie zaczęli się masowo zwalniać?

– Niekoniecznie. Pamiętaj, że kręcił się wśród nich od wielu miesięcy i dał im dużo więcej swobody działania. Czym jest wobec tego przeniesienie? W każdym razie ten ruch to był tylko początek! – wykrzyknął Coleman, a w jego głosie zabrzmiały jednocześnie oburzenie i podziw. – Potem nadszedł czas na sprzedaż zakładu w Toluca.

– Perły w koronie? Ogromnie zyskownych części do luksusowych samochodów terenowych – SUV-ów?

– Znowu jest to tylko wierzchołek góry lodowej. Phil chce skoncentrować się na produkcji części do małych aut. Nie ma to najmniejszego sensu, ponieważ marże na rynku małych pojazdów są niewielkie, a my uważamy, że firma naprawdę musi natychmiast poprawić swoje przychody operacyjne. Ale Phil jest nieugięty, a Wayne nie chce mu ani trochę ustąpić. Wayne twierdzi, że musimy nadal skupiać się na produktach z wyższą marżą, nawet kosztem mniejszych ilości. Phil z kolei uważa, że wszędzie mamy nadwyżki mocy produkcyjnych, wobec tego ważniejsza jest produkcja dużych ilości, a jego zadaniem jest obniżka kosztów, tak aby działalność operacyjna stała się rentowna.

– Tak jak w Toyocie, co?

– Czyli jak?

– No cóż, hm, zysk równa się cena minus koszt – wydukał Ward, starając się nie wyjść na mądralę. – No wiesz, ten slajd o szczupłej produkcji, który był pokazywany na prezentacjach. Zamiast kalkulować swoje koszty, dodawać marżę i próbować sprzedać towary przy ustalonym poziomie kosztów, sprzedaje się je po cenie rynkowej i obniża koszty aż do osiągnięcia planowanych zysków. W ten właśnie sposób Toyota atakuje rynki. Zaczyna od małych samochodów, gdzie marże są nieduże, a konkurencja za mocno nie walczy, bo uważa ten segment za mało atrakcyjny. Przynajmniej tak nam mówiono na szkoleniu lean.

– Masz rację. Masz rację. Tak właśnie myśli Phil. Szkoda, że wyraźniej tego nie precyzuje, ale na tym polega jego strategia. W każdym razie Wayne jest z tego wyłączony, więc inżynierowie naciskają, żeby przy nowych ofertach iść w kierunku małych samochodów, a sprzedaż kompletnie się w tym pogubiła. Zrobił się okropny bałagan. Ale mogę powiedzieć o Philu, że łatwo się nie poddaje.

– A co z jego reputacją specjalisty od lean? – zapytał Ward. – Prawie wcale nie zwracał uwagi na to, co wprowadziliśmy w naszym Systemie Biznesowym Alnext (SBA).

– No tak, wiem. Wydaje się, że jest mu to obojętne. Pamiętasz, jak mieliśmy grupę 15 młodych zdolnych kręcących się po zakładach i prowadzących warsztaty kaizen? Zamknął to biuro i dał im wszystkim miesiąc na powrót na stanowiska produkcyjne albo kazał odejść z firmy. Twierdzi, że kaizen to sprawa zakładów, a nie sprawa korporacji. Został tylko Jared Smith odpowiedzialny za SBA i biedny facet nie ma pojęcia, co robić. Za każdym razem, gdy o coś zapyta, Phil odpowiada: „Naucz zakłady prowadzić swoje własne warsztaty kaizen”, tak jakby było to zupełnie oczywiste.

– Chcesz powiedzieć, że nie będzie już audytów SBA?

– Nie w najbliższej przyszłości, to pewne. Nie zrozum mnie źle. Phil jest fanatycznym wielbicielem Toyoty. Dostarczamy trochę małych części od nas z Bethany do zakładu Toyoty w Georgetown do produkcji Camry i Phil zwolnił dyrektora zakładu z powodu problemów z obsługą Toyoty. Awansował jakiegoś faceta tylko dlatego, że miał doświadczenie w dostawach dla Toyoty. Chodzi o to, że czego tylko Toyota sobie nie zażyczy, zawsze to dostaje. Phil najpierw działa, później nad tym myśli. Wydaje mi się, że chce nawiązać bliższą współpracę z Georgetown, ale nigdy nie odkrywa kart.

– Wobec tego, jak to możliwe, że wcale nie interesuje się naszymi działaniami lean?

– Nie mam pojęcia. Moim zdaniem dla niego lean oznacza coś zupełnie innego niż dla nas. Nigdy nie rozmawia na temat lean, więc trudno to wyczuć. Za każdym razem kiedy usiłuję mu pokazać coś z naszego programu lean, po prostu odwraca się, potrząsa głową i idzie dalej. Przez to wszyscy czujemy się jak idioci. Ale z całą pewnością oczekuje, aby wszyscy pracowali zupełnie inaczej, i nikt nie jest pewny, czy jego stanowisko będzie jeszcze istniało, kiedy rano pojawi się w pracy – powiedział Coleman.

– Kazał mi zupełnie inaczej spojrzeć na łańcuch dostaw. Poprosił mnie o ponowną ocenę wszystkich decyzji dotyczących lokalizacji naszych wyrobów pod kątem czasu realizacji zamówień. Chce mieć jasny obraz, jak wyglądałby cały łańcuch dostaw z punktu widzenia tras ciężarówek i częstotliwości dostaw. Jest to zupełnie odmienne od naszej koncentracji na jednostkowych kosztach transportu i jeszcze nie wymyśliłem, jak wyciągnąć z systemu wiarygodne dane.

– Wyszczuplanie – dokuczanie, co?

– Jest twardy, to prawda. Ale nie powiedziałbym, że dokuczliwy. Na pewno jest chłodnym facetem, nie jakimś gadułą. Słucha i nawet robi wrażenie, że słyszy, co się do niego mówi. Ludzie go nie doceniają, bo wydaje się taki powolny i bardzo rzadko podnosi głos. Zadaje mnóstwo pytań, ale nigdy nie daje po sobie poznać, co myśli. To działa na nerwy, ale nie daj się wprowadzić w błąd, facet jest bystry i ma pamięć jak słoń. Póki co robi sobie wielu wrogów, to pewne, ale nie sądzę, żeby robił to celowo. Po prostu trudno się z nim pracuje, bo dokładnie wie, czego chce, ale nigdy tego nie mówi. A jeśli już coś powie, nie jest to przyjemne. W rezultacie, w naszych amerykańskich firmach narasta rozgoryczenie. Podejrzewam, że skoro teraz zajmuje się wami w Europie, wkrótce zobaczycie sami, jak to wygląda.

– Na pewno. Szkoda, że mnie nie ostrzegłeś. Całkowicie mnie zaskoczył.

– To jego metoda – przytaknął Coleman, śmiejąc się w duchu. – Posłuchaj, niektórzy chętnie demonizują faceta, ale ja przekonałem się, że jest uczciwy i godny zaufania. Robi to, co mówi.

– Czyli nasz zakład jest do niczego? Zamierza nas zamknąć? Czy to chcesz powiedzieć?

Kolejna długa pauza. Ward wyobraził sobie, że dosłownie słyszy, jak wiceprezes rozmyśla nad tym po drugiej stronie Atlantyku.

– Zamknął zakład w Peterborough – w końcu odpowiedział Coleman.

Ward nie powiedział nic, zastanawiając się nad tym, co usłyszał. Zakład w Peterborough był jednym z ogromnych historycznych zakładów Alnext działających w branży motoryzacyjnej.

– Coś ci powiem! – ostrożnie dodał Coleman. – Phil jest uparty, ale obiektywny i ma szerokie horyzonty.

– Tak, na pewno! – wybuchnął Ward, nadal udręczony dzisiejszą upokarzającą wizytą w zakładzie. Jenkinson strzelał pytaniami, nawet nie czekając na odpowiedzi, i nie wykazywał żadnego zainteresowania tym, co do niego mówiono.

– To nie tak – upierał się Coleman. – Naprawdę taki jest. Widziałem, jak zmieniał zdanie. Wyznaje tę dziwaczną teorię, którą poznał, czytając wczesne teksty Taiichi Ohno, no wiesz, tego faceta, któremu przypisuje się wymyślenie całej tej koncepcji lean...

– Wiem, o kogo ci chodzi.

– W każdym razie Phil wierzy, że każdy z nas nie ma racji w połowie przypadków. Dotyczy to również jego.

– Naprawdę?

– Uwierz mi. Dlatego tak się pali, żeby wszystko wypróbować. Jest przekonany, że jedynym sposobem, żeby się przekonać, czy masz rację, czy nie, jest eksperymentowanie, coś w rodzaju próby ogniowej. Pod tym względem jest staroświeckim inżynierem i podchodzi do każdego problemu w ten sam sposób. Dane go nie przekonują, ale wszelkie autentyczne próby zrobienia czegoś dają mu do myślenia. Musi czegoś dotknąć, żeby w to uwierzyć.

– Nie rozumiem – wymamrotał Ward. – To w końcu ma otwarty umysł czy nie? Moim zdaniem wygląda na ograniczonego.

– Pomyśl o tym w ten sposób. Robienie z czegoś rzeczy abstrakcyjnej po prosu go nie wzrusza. Nie jest zainteresowany. A jak przystało na aroganckiego skurczybyka, z reguły jest przekonany, że jego tok rozumowania jest lepszy od twojego. Ale pokaż mu prawdziwy eksperyment, fakt, a będzie cię słuchał. Widziałem, jak radykalnie, natychmiast zmieniał stanowisko, gdy tylko ktoś wykazał swoim działaniem, że istnieje lepsze wyjaśnienie lub sposób zrobienia czegoś. A więc, jeśli chcesz go przekonać do czegokolwiek, nie przygotowuj studium ani opisu przypadku. Nie sprzeczaj się. Pokaż mu coś!

– Dzięki za podpowiedź, Lowell – odpowiedział Ward, całkowicie pozbawiony pewności siebie. – Ale niestety nie mam pojęcia, w czym może mi to pomóc. Co mógłbym mu pokazać, jeżeli już postanowił, że zakład powinien zostać zamknięty?

– Nie wiem, dziecino – odparł Lowell. – Naprawdę nie wiem i nie mam dość wpływu na faceta, żeby na tym etapie coś w tej sprawie zrobić. Chciałbym ci pomóc. Jeżeli dojdzie do najgorszego, w moim zespole zawsze jest dla ciebie miejsce. Chętnie skorzystamy z twojej pomocy.

– Jeszcze raz dzięki, Lowell. To bardzo miłe z twojej strony. Ale wiesz, że Claire nigdy się nie przeprowadzi.

– A tak w ogóle, co u nich? Jak tam twój syn?

– Wszystko w porządku. Charlie niedługo będzie miał osiem miesięcy. Dzięki, że pytasz.

– Trzymaj się!

Ward był podekscytowany, ale jednocześnie pełen obaw przed wizytą nowego prezesa zarządu w swoim zakładzie. Słyszał, że Jenkinson miał reputację wymagającego klienta i prawdziwego „bohatera lean”. Jako specjalista od ciągłego doskonalenia Ward odczuwał frustrację, konfrontując swoją wiedzę książkową z realiami żyjącego, oddychającego zakładu. Nie mógł się doczekać chwili, w której zobaczy „prawdziwego” eksperta lean w akcji. Starannie przygotował plan wizyty razem z zespołem kierowniczym, pilnując, żeby wszystkie standardy Systemu Biznesowego Alnext były gotowe, i opracowując prezentację w Power Point, przedstawiającą dokładnie projekty six sigma.

Wszystko na nic. Jenkinson spędził w zakładzie zaledwie godzinę. Przyjechał wynajętym samochodem z Frankfurtu i odjechał z powrotem, po krótkiej, jak przelotna burza, wizycie. Ward stał w hallu jak odrętwiały. Czuł się, jakby został zmiażdżony przez tornado. Powoli dochodził do siebie. Zamierzał udać się na górę, żeby wysłuchać sprawozdania zespołu kierowniczego, ale nagle zmienił zdanie. Nie chciał, żeby zobaczyli go w takim stanie. Najpierw musi otrząsnąć się z szoku. Zamiast tego przeszedł przez pusty hall w kierunku ciężkich drzwi prowadzących na halę produkcyjną. W tym momencie musiał przyznać, że zakład rzeczywiście wygląda fatalnie, z pożółkniętymi, odrapanymi ścianami, brudnymi świetlikami, przez które ledwie przenika światło, i wiekowymi, ledwie działającymi wtryskarkami, co i tak było dużym osiągnięciem, biorąc pod uwagę, że od kiedy pamięta, nie było żadnych inwestycji i ciągle brakowało ludzi do ich planowej konserwacji, nie mówiąc już o codziennym utrzymaniu.

Jenkinson zignorował przygotowane prezentacje. „Idźmy na produkcję” – powiedział, nawet nie zadając sobie trudu, żeby wejść na górę, do sali konferencyjnej, na spotkanie z zespołem kierowniczym. Zażenowany Ward zadzwonił do swojego asystenta z informacją, żeby pozostali kierownicy na nich nie czekali, i udał się za szefem do hali z wtryskarkami.

Ward był wysoki i szczupły, prawie wychudzony, z burzą prostych czarnych włosów i chłopięcymi oczami. Jenkinson był jeszcze wyższy i dużo potężniejszy. Ogromny, zwalisty mężczyzna, który spoglądał zza okularów, rozmyślnie marszcząc brwi, i tak powoli cedził pobrzmiewające leniwym, kalifornijskim akcentem słowa, że miało się ochotę dokończyć za niego każde zdanie. Miał krótkie siwiejące blond włosy, kwadratową nordycką twarz i szorstką skórę ze śladami po trądziku młodzieńczym.

Jenkinson powoli przechodził przez zakład, z Wardem u boku, zatrzymując się tu i tam, zadając mnóstwo pytań o szczegóły operacyjne, na które Ward z reguły nie potrafił odpowiedzieć bez przywołania kogoś do pomocy. Za każdym razem, kiedy usłużnie proponował, że może dowiedzieć się, jak brzmi odpowiedź, Jenkinson machał ręką i szedł dalej, pozostawiając go w miejscu, ze ściśniętym żołądkiem.

– Macie około 250 milionów euro ze sprzedaży, tak? – Jenkinson upewnił się na koniec. – To około 360 milionów dolarów.

– Około – zgodził się Ward, coraz mniej pewny siebie. – EBIDTA[1] wynosi 4,5 procent, co jest zgodne z budżetem, ale zdaję sobie sprawę, że to stanowczo za mało – dodał pospiesznie. – Nasze koszty...

– Przypomnij mi, jaki macie poziom ppm’ów[2]? Liczbę wadliwych części na milion?

– Około 400 – skrzywił się Ward. – Mamy kilka widocznych elementów...

– A na potrzeby wewnętrzne? – przerwał Jenkinson.

– Nawet nie liczymy w ppm – odparł Ward. – Mamy od 3 do 4 procent braków.

– Założę się, że to blisko połowa waszego zysku. Nic dziwnego, że macie takie słabe wyniki finansowe.

Jenkinson zatrzymał się przed jedną z wtryskarek, obserwując, jak ramię robota przesuwa się tam i z powrotem, wyjmuje z formy gotową część i umieszcza ją na przenośniku, gdzie operator wygładza brzegi, po czym wkłada wyrób do opakowania.

– Dodatkowe zmiany w weekend?

– Tylko chwilowo. Mieliśmy przestoje wtryskarek i musimy to nadrobić. Zalegamy z wysyłką części do Rumunii. Pracujemy nad tym siedem dni w tygodniu.

– Daj spokój! – wykrzyknął z irytacją prezes, pokazując ręką dookoła. Rozejrzyj się wokół siebie, połowa twoich wtryskarek stoi bezczynnie.

Ward, zachowując niezmieniony wyraz twarzy, nie odpowiedział nic. Co zresztą mógł powiedzieć?

– Zapasy?

– W sumie na prawie 20 dni.

– Produkcja w toku?

– Musiałbym sprawdzić. Ale myślę, że około 3–4 dni, nie więcej.

Jenkinson wpatrywał się w dyrektora zakładu, tak jakby chciał przejrzeć go na wylot. Ward nagle uświadomił sobie, jak beznadziejnie wyglądała sytuacja, jak kiepsko wypadły podane liczby, jak zaniedbany był jego zakład. Wiele razy udawało mu się cudem wybrnąć z kłopotów, ale tym razem wiedział, że gra jest skończona. To nie był ten rodzaj członka zarządu, do jakiego był przyzwyczajony. Nie był to facet, który zadowala się podanymi na papierze liczbami i zwięzłymi raportami. Zobaczył zakład od tej strony, od której Ward nigdy go nie oglądał. Na tym polegała różnica. Ward przekonał się, że stawka w tej grze była dużo wyższa, niż się spodziewał.

– Naszym wzorcem jest zakład w Bethany – powiedział prezes, spoglądając w bok. – Mniej niż 15 ppm’ów, 3 dni we wszystkich zapasach z 2 godzinami produkcji w toku, a EBIDTA wynosi 20 procent wartości sprzedaży. Musimy porozmawiać – dodał. – Lepiej zróbmy to w twoim biurze.

– A potem mówi mi, że zamyka zakład – Ward powiedział to tak delikatnie, że żona go nie usłyszała.

Skończyło się tak, że wsiadł do samochodu, nie zamieniając z nikim ani słowa, i pojechał do domu. Dotarł akurat wtedy, gdy Claire kąpała syna. Gadał w kółko o wizycie, nie mogąc dojść do sedna, zakończenia i jego konsekwencji.

– Najbardziej upokarzający dzień w moim życiu – ciągnął ze złością.

– Pojawia się w zakładzie, ledwie mówi „Dzień dobry”, ignoruje prezentację, nad którą tyle siedzieliśmy, przechodzi prosto na produkcję i bez słowa rozgląda się wkoło.

Ward wziął duży łyk piwa i westchnął, podczas gdy jego żona mocowała się z Charlie’em, żeby ubrać go w piżamę. Zerknęła na niego kątem oka, zastanawiając się, co takiego mogło się wydarzyć. Na ogół był wesołkiem, który nie traktował ani pracy, ani siebie zbyt poważnie. Nie pamiętała, kiedy ostatni raz widziała go tak przygnębionego. Stało się coś strasznego, ale jeszcze nie uświadomiła sobie co.

– „Czego dotyczyła ostatnia reklamacja od klienta?” – pyta Phil. Jestem totalnie zażenowany, że nie potrafię mu odpowiedzieć. „Zaraz się dowiem” – mówię, ale on tylko wzrusza ramionami. „Kiedy ostatni raz mieliście awarię powodującą przestój?” – na to pytanie też nie potrafię odpowiedzieć. „Okay” – mówi i rusza wzdłuż wtryskarek. Trzecia wtryskarka, do której dochodzi, nie działa i nikogo przy niej nie ma. Teraz już wiem, czego się spodziewać, i kulę się ze strachu. „Dlaczego ta wtryskarka stoi? Nie jest załadowana? Jest zepsuta?”. Znowu nie wiem. „Ile z twoich 20 wtryskarek w tej chwili działa, a ile nie?”. Czułem się jak kompletny bałwan.

– Kochanie, jesteś dyrektorem zakładu, nie musisz chyba znać wszystkich szczegółów? – odezwała się Claire, przenosząc dziecko do salonu. Kiedy przeprowadzali się do wiejskiego domu, zburzyli dwie ściany, tak że po każdej stronie budynku powstały dwie małe sypialnie, a na środku salon z otwartą kuchnią. Włożyła dziecko do kojca i odwróciła się do Andrew.

– No tak – westchnął. – Tak właśnie początkowo myślałem. Powinienem mieć obraz całości, co? Mam ludzi, którzy zajmują się drobnymi sprawami, tak? Ale nie jest to do końca prawda. Ty na pewno wiedziałabyś, który z twoich jeźdźców miał ostatnio wypadek. Do diabła, ta gęś Melanie chyba zwichnęła kostkę kilka tygodni temu.

– Trzy tygodnie temu – poprawiła go od niechcenia – a Frédéric Hainault poważnie skręcił sobie kark w poniedziałek.

– Widzisz. A w tej chwili chyba umiałabyś mi dokładnie powiedzieć, w jakiej kondycji jest każda twoja szkapa.

– Kochanie, tym właśnie się zajmuję. Opiekuję się końmi. Na Boga, ty prowadzisz fabrykę! To nie to samo.

– Nie to samo? Czy nie o to właśnie chodzi? – spytał Ward, gapiąc się na Claire w tej jednej z niewielu chwil, kiedy wątpił w siebie. – Ty masz więcej koni w stajni niż ja wtryskarek w zakładzie. Oczywiście, że powinienem być w stanie odpowiedzieć, która działa, a która nie. I dlaczego?

– W każdym razie jest to sprawa dyskusyjna – westchnął Ward. – A kiedy już wdeptał mnie w ziemię, mówi mi, że chce porozmawiać w cztery oczy. Idziemy więc do biura i tam powala mnie radosną nowiną: zdecydował, że zamknie zakład.

– Chyba nie mówił tego poważnie! – zaczęła osłupiała Claire.

– Niestety tak. Zakład ledwie wychodzi na zero przez ostatnie trzy lata.

– Ale co roku realizujecie budżet!

– Tak, ale obaj wiemy, jak słabe były te budżety. Nie obwinia mnie, nie, to nie do końca tak. Ale zna się na liczbach lepiej niż ja. I mówi mi, że – po pierwsze – zakładana w budżecie sprzedaż dla zakładu spadnie w tym roku, ponieważ produkcja pokryw silników będzie w najbliższym czasie przenoszona do Rumunii i w tej sytuacji worek zamówień na przyszły rok jest pusty.

– Ale, wydawało mi się, że mieli znaleźć robotę dla zakładu? – zaprotestowała Claire, z przerażeniem machając rękami.

– To było przed sprzedażą – wymamrotał Ward, drapiąc się po twarzy. – Jenkinson twierdzi, że koszty zakładu są zbyt wysokie, że ma nadwyżkę mocy produkcyjnych w Europie i wolne moce albo w polskich, albo w czeskich zakładach. W każdym razie nasze wyniki, jeśli chodzi o jakość i dostawy, nie są na tyle dobre, żeby podejmować jakiekolwiek próby zdobycia zamówień na nowe produkty.

– O cholera!

– Rzeczywiście cholera – zgodził się Ward, biorąc na ręce Charlie’ego, który się rozpłakał, znużony poważną gadaniną rodziców.

– Trzeba mu oddać, że przekazał mi to bez ogródek. Teraz pozostają do wyboru trzy opcje: ponieważ zdaje sobie sprawę, jak skomplikowane jest zamknięcie fabryki tutaj we Francji, mogę zostać i pomóc mu ją zamknąć i dołożyć wszelkich starań, żeby zrobić to najlepiej, jak tylko można, albo przynajmniej z najmniejszą szkodą dla wszystkich zainteresowanych. Może też zwolnić mnie i zatrudnić na czas określony jakiegoś menadżera, który zajmie się zamknięciem zakładu.

– Wspomniałeś o trzech opcjach – powiedziała Claire, podczas gdy Ward znowu pogrążył się w milczeniu, bezmyślnie bawiąc się z radośnie gaworzącym dzieckiem.

– No tak – odparł zmieszany, wykrzywiając usta. – Mógłbym również ze złości sam się zwolnić, co pozwoliłoby firmie zaoszczędzić pieniędzy na mojej odprawie.

– Czy powiedział to wprost?

– Niezupełnie. Nie musiał. Zresztą po co miałby walić prosto z mostu! Nie, ten drań chciał, żebym odszedł natychmiast – wyrzucił z siebie ze złością.

Musiało być naprawdę ciężko, zrozumiała Claire, obserwując zmiany nastroju Warda, od przygnębienia do gniewu i tak w kółko. Był jednym z najbardziej zrównoważonych ludzi, jakich znała, o spokojnym usposobieniu, podchodzącym do własnych niedoskonałości z humorem, który uwielbiała. Widziała, jak prawdziwa złość i rozgoryczenie narastają w jego jasnych oczach, i nagle poczuła przerażenie, zimny dreszcz przechodzący po całym jej ciele.

– Kiedy został prezesem, wydawało ci się, że to dobry wybór?

– Po prostu chce się wykazać – mruknął ponuro, podając jej Charlie’ego, po czym udał się do kuchni.

Usłyszała, jak zamyka drzwi lodówki i szuka otwieracza do butelek. To nie było w jego stylu. Normalnie, to ona momentalnie wybuchała gniewem, narzekała, obwiniała... jak mówił, zachowywała się jak typowa Francuzka. Jego złość wytrąciła ją z równowagi.

W końcu Ward zdołał otworzyć butelkę i znowu zaczął rozmyślać. To prawda, Jenkinson został przyjęty jak zbawiciel, kiedy Alnext Corp. zdecydowała o oddzieleniu przynoszącej straty dywizji motoryzacyjnej i wyprzedaży części aktywów. Kiedy przyszedł do firmy, Jenkinson cieszył się nawet pewnego rodzaju sławą. Ward pamiętał egzemplarze Forbesa z Jenkinsonem na okładce i podpisem „Menadżer Lean”, rozsyłane e-mailami jako pliki PDF. Facet był wychwalany za postawienie na nogach firmy z branży elektronicznej i dziesięciokrotne zwiększenie jej wartości rynkowej w ciągu 7 lat. Jacyś teoretycy napisali nawet książkę o tej całej transformacji lean, ale Ward nigdy nie zadał sobie trudu, żeby ją przeczytać. Głównym tematem było, jak gdzieś to wyczytał, że w lean „chodzi głównie o ludzi”. Zaiste!

Patrząc wstecz, Ward poczuł się jak głupiec, który nie zauważył, co się święci. Będąc daleko od centrów decyzyjnych, pierwszy raz dowiedział się o utworzeniu Nexplas Automotive z gazet. W tym czasie był pochłonięty narodzinami Charlie’ego, nie dociekał zbyt wiele i nie wychylał się. Transakcja została przygotowana przez Univeq, prywatną grupę inwestycyjną, która nabyła całą dywizję za śmiesznie niską cenę. Pod silną presją Wall Street zarząd Alnext usilnie zmierzał do koncentracji na rentownych segmentach i postanowił odłączyć motoryzację. Plotkowano, że Jenkinson został starannie wybrany na prezesa, z uwagi na dotychczasowe osiągnięcia w stawianiu firm na nogi, a także chęci do zainwestowania poważnej sumy własnych pieniędzy w to przedsięwzięcie. Przypuszczano, że mógł posiadać nawet do 20 procent akcji.

Przez wiele miesięcy o Jenkinsonie nie było zbyt wiele słychać, a poszczególne firmy w grupie prowadziły swoją działalność tak jak zazwyczaj, nie gorzej, ale na pewno też nie lepiej. Ward zmagał się ze swoimi klientami o wybujałych oczekiwaniach, beznadziejnymi dostawcami i centralą domagającą się coraz więcej raportów. Stracił wszelką nadzieję, że kluczowa inwestycja potrzebna na naprawę zdezelowanych wtryskarek zostanie kiedykolwiek zatwierdzona. Przecież była odrzucana przez trzy kolejne lata, bo wyniki dywizji motoryzacyjnej były coraz słabsze, a korporacja narzucała coraz to nowsze programy oszczędzania i obcinania kosztów.

Wtedy, ni stąd, ni zowąd, Jenkinson narobił wokół siebie dużo szumu trzema strategicznymi posunięciami. Po pierwsze, sprzedał zakład w Toluca, w Meksyku, który tradycyjnie był uważany za perłę w koronie całej dywizji. Naraziło go to na wiele ataków. Zakład z dużym zyskiem sprzedawał amerykańskim producentom samochodów zderzaki do luksusowych aut terenowych i uchodził za jedną z niewielu pozostałych jeszcze w dywizji dojnych krów. Po drugie, zamknął dwa z czterech zakładów w Stanach Zjednoczonych i ogłosił fuzję dwóch pozostałych, zmierzając do zmniejszenia o połowę liczby zakładów w Ameryce Północnej do końca roku. Będąc z dala od linii frontu, Ward był tym rozbawiony i nawet mu kibicował. Ale wtedy Jenkinson zrobił trzeci krok: sprzedał rozległe budynki centrali i kompleksu rozwoju produktu w Ann Arbor, przenosząc wszystkie funkcje centrali do poszczególnych zakładów.

Przez cały ten czas Europa pozostawała nietknięta. Struktura raportowania została taka sama. W czasach Alnext dywizja była zorganizowana według linii produktowych, z podziałem na plastikowe części silników (większość produkcji zakładu w Vaudon), części zewnętrzne, takie jak zderzaki, i trzecią gałąź specjalizującą się w deskach rozdzielczych i wszystkich urządzeniach powiązanych uzupełniających moduł deski rozdzielczej. Wprawdzie, w wyniku zmian wprowadzanych przez Jenkinsona, większość kadry dyrektorskiej zrezygnowała z pracy w amerykańskim oddziale firmy, ale Ward i tak niewielu z nich znał osobiście. A od kiedy został skromnym dyrektorem zakładu, postanowił trzymać się z daleka i unikać wewnętrznych rozgrywek. Teraz robił sobie wyrzuty. Wojna w końcu przeniosła się do Europy, a on został jedną z pierwszych jej ofiar.

Od czasu powstania Nexplas kilkakrotnie spotkał się z Jenkinsonem. Na samym początku nowy prezes wybrał się na wielki objazd po wszystkich zakładach. Były to formalne wizyty, podczas których nieustannie otaczało go grono aparatczyków. Jego ciężka sylwetka, spłowiałe dżinsowe koszule, wygodne, bawełniane spodnie i cichy sposób bycia zdecydowanie wyróżniały go z grona ważniaków w garniturach, którzy przez cały czas opowiadali mu, jak naprawdę funkcjonuje przemysł motoryzacyjny, a raczej Motoryzacyjny przez duże M. Co ten staroświecki facet z małej firmy z branży elektronicznej mógł wiedzieć o królowej przemysłu. Ward widział go również na imprezie firmowej w Fort Lauerdale, podczas której ogłosił wszystkim dyrektorom wprowadzane zmiany. Jenkinson przedstawił się jako nowy prezes i wygłosił przerażająco nudną przemowę o tym, że ludzie są największą wartością i że jakość jest najważniejsza. No, na pewno.

Ledwie trochę przycichło w Stanach, Jenkinson spuścił kolejną bombę. Menadżerowie programów wdrożeniowych mieli podlegać wiceprezesowi do spraw rozwoju, a nie jak do tej pory sprzedaży, co było prawdziwą rewolucją w firmie, w której sprzedaż odgrywała priorytetową rolę. Co więcej, zlikwidował on strukturę organizacyjną opartą na liniach produktowych. Przyłączył mniejsze zakłady do dyrektorów regionalnych, którymi byli z reguły dyrektorzy największych zakładów w danym regionie. Odpowiedzialność finansowa i administracyjna pozostawała od tej pory w regionach, co oznaczało, że Vaudon nadal było zależne od Neuhof, jeśli chodzi o większość funkcji zarządczych. To wszystko było trochę pogmatwane. Klaus Beckemeyer, dyrektor zakładu w Neuhof, byłby bezpośrednim szefem Warda, ale Jenkinson miał osobiście nadzorować działalność zakładu. Prezes wyjaśnił, że będzie regularnie odwiedzać wszystkie zakłady, tak jak zrobił to tego dnia, i co dwa tygodnie, w piątek rano, będzie dzwonił do każdego z dyrektorów.

– Nie mogę się doczekać – mruknął pod nosem Ward. Nawet ulubione piwo Corona miało gorzki smak, kiedy tak obwiniał się za to, że nie przeczuł zamiarów Jenkinsona, który w końcu zrobił w Europie dokładnie to samo, co wcześniej w Stanach. Nadmiar zdolności produkcyjnych wtryskarek od dawna stanowił poważny problem, ale nikt z dotychczasowego zarządu nie miał ochoty się z nim zmierzyć. Teraz nadszedł krytyczny moment.

– Proszę – powiedziała Claire, wciskając mu do ręki kieliszek musującego wina, kiedy stał jak odrętwiały, z nieobecnym wzrokiem. – Charlie już śpi, więc pomyślałam, że możemy ze spokojem coś wypić.

– Czy jest jakaś szczególna okazja? – zapytał Ward, uśmiechając się ze zdziwieniem.

– Nie wiem – z wymuszoną radością odwzajemniła uśmiech. – Jest?

– Dzięki niemu tak. Zakład w Vaudon to już przeszłość.

Wzruszyła ramionami i dotknęła jego kieliszka swoim, patrząc mu w oczy.

– Wiesz, co zawsze powtarzał mój ojciec? Im szybciej po upadku wsiądziesz na konia, tym szybciej minie ból. I strach. Mawiał też, że „jeśli możesz mówić, możesz jeździć”.

– Do diabła – zaproponował – masz rację. Napalę w kominku i możemy się upić, ty i ja.

– Jest to jakiś plan.

Ward ostrożnie ułożył drewno w staroświeckim kominku i przyłożył zapałkę. Rozbłysnął ogień i słychać było trzask palącego się drewna. Kilka minut później radosny płomień rozgrzewał palenisko. Claire zgasiła światło i zapaliła pomarańczowe świece stojące na półce nad kominkiem.

Ward nie dał się nabrać. W migocącym świetle ognia widział zarys jej twarzy z udawanym uśmiechem. Robiła dobrą minę do złej gry, ale oboje wiedzieli, co jest grane. Od kiedy przejęli starą zagrodę i przyległe stajnie, cały czas ładowali kupę pieniędzy w ich utrzymanie. Zaczęli już przerabiać jeden z opuszczonych budynków na pensjonat. Bez jego pensji najprawdopodobniej będą musieli zrezygnować ze swojego marzenia o przywróceniu mu dawnej świetności.

– Znajdziesz inną pracę. Zobaczysz, wszystko będzie dobrze.

Westchnął ciężko i wziął kolejny duży łyk, rozkoszując się jego smakiem. Jeszcze jedna zaleta mieszkania tak blisko regionu produkcji szampana – pomyślał. Nigdzie indziej nie moglibyśmy sobie pozwolić na coś nawet w połowie tak dobrego. Smak wina i ta ostatnia myśl spowodowały, że gniew i frustracja, które nosił w sobie przez cały wieczór, w końcu się połączyły, przybierając formę niebezpiecznego buntu. Nie chodziło tylko o finansowe skutki dla jego rodziny, dla zakładu, dla każdego, komu będzie trudno znaleźć pracę w tych okolicach. Nie przypominał sobie, aby kiedykolwiek czuł się tak zawstydzony w pracy jak dzisiaj. Jego duma i pewność siebie zostały zdeptane przez przykre przeświadczenie, że powinien sobie lepiej radzić. Jenkinson był okrutny.

Ale Ward musiał przyznać, że Jenkinson nie do końca się mylił. Zakład miał coraz mniejsze przychody. Mieli zbyt dużo problemów z dostawami i jakością. Ledwie wychodzili na czysto. Był na tyle dobry, żeby nie odstawać od innych i miał dość szczęścia, żeby utrzymać stanowisko. Niestety, w końcu szczęście go opuściło. Teraz będzie musiał zabrać się do pracy.

– Nie zamknę zakładu – powiedział do Claire, okazując na zewnątrz dużo więcej pewności, niż miał naprawdę.

– Jak to sobie wyobrażasz? – spytała, wyraźnie zdziwiona. – Co możesz zrobić?

– Jeszcze nie wiem – przyznał – ale na początek mogę spróbować przedstawić mu swoje argumenty. Do cholery, zamknięcie zakładu we Francji jest piekielnie bolesne, więc na pewno nie jest to jego priorytetem. Musi być jakiś sposób, żeby zyskać na czasie. Zrobię tak – postanowił, obracając się na dywanie i kładąc głowę na nogach żony. – Jutro odwiedza zakład w Neuhof. Pojadę do Frankfurtu i spróbuję go przekonać. Co mi szkodzi?

Wyczekując w hallu zakładu w Neuhof, Ward pomyślał sobie, że tak właśnie wygląda prawdziwy zakład. W przestronnej recepcji, w lśniących szklanych witrynach wystawione były produkty, model samochodu ze zderzakiem i deska rozdzielcza z akcesoriami, gustownie oświetlone odpowiednio umieszczonymi reflektorkami. Dwie ładne freulein w służbowych strojach, ze słodkimi uśmiechami poinformowały go, że próbują znaleźć dyrektora zakładu. W ramach rozlicznych programów cięcia kosztów w Vaudon już dawno zrezygnowano z żywych recepcjonistek. Goście po prostu sami wpisywali się do rejestru i dzwonili na górę, żeby ktoś ich odebrał.

Wbrew przewidywaniom, czuł się lekko onieśmielony. Trzygodzinna jazda samochodem była dosyć okropna, szczególnie na niemieckiej autostradzie, gdzie dotrzymanie kroku w wyścigach samochodowych, przy ulewnym deszczu, nieco go wymęczyło. Miał dość czasu, żeby jeszcze raz przemyśleć swoją nieproszoną wizytę. Olbrzymia pluszowa sofa w recepcji sprawiała, że czuł się coraz mniejszy i miał nadzieję, że nikt nie zauważy, jak z minuty na minutę coraz bardziej się kurczy.

– Herr Ward – powiedziała nagle jedna z dziewczyn – pan Ackermann niedługo po pana przyjdzie.

Co za ulga. Hans Ackermann był specjalistą od ciągłego doskonalenia, razem z którym ślęczał na kilku kursach six sigma i lean. Był dużym, muskularnym facetem, z opadającym wąsem. Zanim został awansowany na obecne stanowisko, był technikiem od konserwacji form odlewniczych. Już dawno porzucił wszelkie nadzieje na wdrożenie lean w Neuhof, ale o formowaniu wtryskowym nauczył Warda więcej niż ktokolwiek.

– Andy! Miło cię widzieć – rozpromienił się Ackermann, energicznie wyciągając rękę. – Chodź, są w lakierni.

Zakład w Neuhof był mniej więcej trzy razy większy niż Vaudon. W przeszłości był europejskim centrum administracyjnym całej dywizji motoryzacyjnej Alnext. Stacjonowało tutaj większość europejskich inżynierów oraz pracownicy administracyjni obsługujący wszystkie trzy jednostki. Ward zastanawiał się, jak obecnie wygląda sytuacja, skoro Jenkinson zarzucił koncepcję oddziałów, ale w Neuhof z reguły wszystko odbywało się powoli, więc podejrzewał, że tsunami jeszcze nie uderzyło. Nie znał zbyt dobrze zakładu, gdyż większość produkowanych tu wyrobów stanowiły zderzaki i deski rozdzielcze. W Europie większość części do silników była produkowana w zakładach we Wrocławiu, w Polsce oraz trochę w Czechach. W Neuhof wszystko było ogromne: ogromna tłocznia, ogromna montownia i, oczywiście, ogromna lakiernia, duma całej fabryki.

– Co słychać? – ostrożnie spytał Ward.

– Jatka! – ochoczo, nawet z lekkim rozbawieniem, odpowiedział wielkolud. – Właśnie spędziliśmy co najmniej dwie godziny w dziale wysyłki, próbując ustalić rzeczywisty współczynnik realizacji dostaw.

– Wiem, jak to jest – zgodził się Ward. – Przechodziłem przez to wczoraj.

– Logistyka twierdzi, że nasz współczynnik wynosi 98 procent, powołując się na dane z MRP. Ale nie wiadomo, czy dotyczy to zamówień z jednego dnia, tygodnia czy miesiąca; czy uwzględniają przesunięcia wynegocjowane z klientem i tak dalej.

– Jakbym to gdzieś słyszał.

– Wobec tego Herr Jenkinson kazał im zrobić listę wszystkich 27 ciężarówek z wczorajszego dnia i szczegółowo wypisać zamówienia od klienta przypisane do każdej z nich. Potem kazał im porównać dane z tym, co w rzeczywistości zostało wysłane w każdej ciężarówce, i policzyć tylko te, w których było dokładnie to, czego życzył sobie klient, żadnej sztuki więcej ani mniej.

– I co?

– Cztery na 27 – porozumiewawczo odpowiedział Ackermann – i 15 procent dostaw dokładnie na czas. Kazał Herr Kastnerowi, kierownikowi logistyki, napisać to dużymi literami na tablicy: 15 procent. Potem zapytał, jakich wyników oczekują dzisiaj. Ile ciężarówek będzie załadowanych dokładnie tym, co zamówił klient? Herr Beckmeyer wyglądał tak, jakby miał zaraz wybuchnąć. Został mianowany szefem programu ciągłego doskonalenia, bo zarząd wymagał, żeby w każdym zakładzie było biuro ciągłego doskonalenia, ale najwyraźniej nikt w Neuhof nie był tym zbytnio zainteresowany. Rozgoryczony, poświęcił się papierkowej robocie wymaganej przez System Biznesowy Alnext (SBA), tak zwanemu programowi lean, ale prawie całkowicie zarzucił działania na hali produkcyjnej.

Ward wyobraził sobie, że Beckmeyer rzeczywiście byłby w stanie wybuchnąć, gdyby potraktowano go tak, jak jego w Vaudon. Facet był ogólnie uważany za kompetentnego administratora, aczkolwiek nie był powszechnie lubiany z uwagi na swoją wyniosłość. Ward nie mógł zaprzeczyć, że podzielał to uczucie. Nagle przyjazd tutaj wydał mu się całkiem dobrym pomysłem.

Pomimo to Ward poczuł pokorę na widok jakości działań w niemieckim zakładzie. Zazdrościł czystych, oznakowanych kolorowymi kodami stref i wskazówek pomagających w przemieszczaniu się po hali. We wszystkich obszarach, w których starał się wdrożyć korporacyjne standardy lean, ten zakład poradził sobie dwa razy lepiej. Wzdłuż przejść umieszczono olbrzymie panele z mapą drogową Alnext wiodącą do lean i ogromne tablice z mnóstwem wskaźników. Kiedy przechodzili przez halę wtryskarek, poczuł znajomy zapach palonego plastiku i zadziwił się, jak wielkie wtryskarki potrzebne są do zderzaków i tablic rozdzielczych. Musiał przyznać, że – na pierwszy rzut oka – ich maszyny były w dużo lepszym stanie niż jego własne, bez wycieków oleju i wody, powszechnych w Vaudon. Z kolei, patrząc na zakład z innej perspektywy, bogatszy o wczorajsze doświadczenie, zauważył, jak wielu ludzi marnotrawiło czas, chodząc w koło, przemieszczając części i urządzenia lub po prostu stojąc bezczynnie przy wtryskarkach, a ogólnie mówiąc, wykonując pracę niedodającą wartości.

Przed wejściem do lakierni, którą stanowiło ogromne białe pomieszczenie na środku hali, musieli przywdziać specjalne kombinezony ochronne. Wokół znajdowały się niezliczone ilości stojaków z kolorowymi, błyszczącymi zderzakami oczekującymi na montaż komponentów. W instalacji natryskowej utrzymywano dodatkowe ciśnienie, żeby ograniczyć zapylenie. Pył jest jednym z głównych wrogów w lakiernictwie przemysłowym. Każde najmniejsze ziarenko może uwidocznić się w lakierze, jako wada gotowego produktu. Zgodnie z wcześniejszą strategią Alnext, polegającą na dostarczaniu wysoko specjalistycznych wyrobów do luksusowych samochodów, zakład zajmował się głównie niemieckimi samochodami sportowymi i jakość była najważniejsza. To właśnie, jak się okazało, było tematem toczącej się w tej chwili debaty.

Ward i Ackermann dogonili grupę na końcu lakierni, tuż przed przesuwającym się w równomiernym tempie przenośnikiem. Robotnicy zdejmowali polakierowane zderzaki z uchwytów przenośnika, kontrolowali je i odkładali te z defektami lakieru na stanowiska ponownej obróbki, a dobre umieszczali na stojakach, skąd były zabierane na wydział montażu. Na kolejnych stanowiskach montowano dodatkowe akcesoria, po czym zderzaki były ponownie kontrolowane przed umieszczeniem ich na ogromnych, schludnie oznakowanych półkach, niczym w supermarkecie, skąd w odpowiedniej kolejności zabierano je, żeby dostarczyć klientom.

Klaus Beckmeyer stał wyprostowany, sinoczerwony ze złości. Otaczało go grono pomocników i kierowników, z których kilku Ward rozpoznał. Już same ich postury pozwalały wiele się domyślić: wysoka postać Jenkinsona wydawała się górować nad nimi wszystkimi, przygarbionymi jak drzewa smagane wichrem.

– Chce pan powiedzieć, że nie potraficie policzyć, ile wynosi procent części dobrych za pierwszym razem po zakończeniu procesu lakierowania? – spytał Jenkinson, powoli cedząc każde słowo.

– Tego nie powiedziałem – ostro odpalił Beckmeyer. – Wszystkie te dane są w komputerze. Jak powiedziałem, mogę zawołać eksperta technicznego od lakierowania i udzieli panu dokładnych odpowiedzi na wszystkie pańskie pytania.

– Nie interesuje mnie, co myśli komputer. Ani to, co myśli ekspert techniczny – powiedział Jenkinson, z przesadną cierpliwością, co sprawiało wrażenie, jakby traktował Beckmeyera protekcjonalnie. – Próbuję się dowiedzieć, czy ludzie, którzy wykonują konkretną pracę, wiedzą, czy produkują dobre wyroby czy złe. Proszę zobaczyć, ile części musicie poprawiać. Nikt tego nie liczy. Czy oni wiedzą, jak idzie im produkcja dobrych wyrobów dla ich klientów?

– Herr Jenkinson – odpowiedział niemiecki dyrektor naczelny, wyraźnie zniecierpliwiony.

– To są tylko naprawiacze. Co oni mogą wiedzieć o działaniu zautomatyzowanej lakierni? Tak czy owak, nasza jakość jest nienaganna!

Ward zauważył u Jenkinsona nerwowy tik: kiedy był podenerwowany, wskazującym palcem popychał okulary z czubka nosa. Kilkakrotnie powtórzył ten ruch podczas rozmowy z Beckmeyerem. Zmarszczył brwi i stał z szeroko otwartymi oczyma, jakby nigdy wcześniej nie widział tego człowieka. Cała grupa czuła narastające między nimi napięcie, a operatorzy przestali przyglądać im się ukradkiem: wielu z nich przystanęło, żeby lepiej widzieć finał tej rozgrywki.

– Po pierwsze – powiedział Jenkinson, przerywając ciszę – wasza jakość nie jest nienaganna. Czy liczyliście ostatnio reklamacje od swoich klientów?

– Mają niemożliwe do spełnienia oczekiwania – wydyszał Beckmeyer. – To są części do pierwszego montażu w Niemczech. Ich normy są najwyższe na świecie.

– Niemożliwe albo i nie. Przez wiele godzin wysłuchiwałem narzekań waszego kierownika sprzedaży na to, jak trudno jest rozmawiać o cenie albo nowym programie z klientem, który zaczyna rozmowę od przeklinania waszej kiepskiej jakości. Powinien pan kiedyś spróbować, Klaus. W zasadzie nalegam – dodał, robiąc dłuższą pauzę dla lepszego efektu – żeby osobiście odwiedzał pan klienta w sprawie każdej reklamacji dotyczącej jakości.

– Po drugie – ciągnął bezlitośnie – macie wyższą jakość niż pozostałe zakłady w grupie. Dużo wyższą, zapewniam. Ale musicie zrozumieć, że ta jakość bardzo dużo kosztuje. Proszę spojrzeć za siebie.

Jenkinson ruchem ręki nakazał, aby wszyscy się obrócili.

– Nie patrzcie na mnie. Patrzcie, co oni robią. Poprawki, poprawki i jeszcze raz poprawki. Jakość jest tutaj osiągana przez kontrole i poprawki. Nie mogę sobie na to dłużej pozwolić. Wy również. Z tego powodu ta firma jest na skraju bankructwa!

W przeciwieństwie do innych Beckmeyer nie odwrócił się, twardo stojąc na swoim stanowisku i uporczywie wpatrując się w Jenkinsona. Biorąc pod uwagę jego własną kiepską jakość, Ward miał wrażenie, że powinien rozpłynąć się w powietrzu. Mimo to nie mógł powstrzymać zadowolenia z niepowodzenia Beckmeyera. Po batach, jakie otrzymał przedwczoraj, wydawało mu się to sprawiedliwe.

– Herr Jenkinson – powiedział jadowicie Beckmeyer – jeżeli zamierza pan robić mi wymówki, wolałbym, aby zrobił pan to na osobności, w moim gabinecie, a nie w obecności moich pracowników.

– To nie są wymówki, Klaus – odparł prezes. To są fakty. A ja chcę, żeby cały ten zakład i cała firma pracowały jako zespół. Będziemy musieli zmierzyć się z naszymi problemami i będziemy je rozwiązywać razem. Komu to się nie podoba, może natychmiast odejść – dodał, patrząc na wszystkich wyzywająco, tak jakby oczekiwał natychmiastowych rezygnacji. Na ułamek sekundy w głowie Warda pojawiła się szalona myśl, że tak właśnie zrobi, a po nim Beckmeyer, ale oczywiście nikt ani nie drgnął.

– A teraz do rzeczy. Pozwólcie, że postawię sprawę otwarcie – kontynuował Jenkinson. – Zarabianie pieniędzy jest naszym głównym zadaniem. Zarabiamy, kiedy dostarczamy naszym klientom dokładnie takie produkty, jakich potrzebują, dokładnie wtedy, kiedy chcą i takiej jakości, jakiej wymagają. Za każdym razem, kiedy wysyłamy im produkt, jakiego nie chcą, jest to jak wstrząs elektryczny, jakbyśmy mówili im, żeby zaopatrywali się gdzie indziej. Zarabiamy pieniądze za każdym razem, gdy wysyłamy im produkt, który mogą wykorzystać, produkt, który bez problemów przeszedł przez nasz proces, co oznacza produkt dobry za pierwszym razem. Tak właśnie i tylko tak zarabiamy pieniądze. Za każdym razem, kiedy część jest poprawiana lub przepakowywana, tracimy pieniądze! Czy wszyscy to zrozumieli? Ponieważ w tej firmie wszyscy – od prezesa do portiera – muszą mieć w głowie tylko jedno: zarabiamy, kiedy części są DOBRE ZA PIERWSZYM RAZEM. I będziemy razem zarabiać, stawiając... na pierwszym miejscu... naszych klientów.

– Mówiąc „klient”, mam na myśli następną osobę w procesie – kontynuował po chwili ciszy. Nie tylko końcowego klienta. To będzie naszą obsesją – nas wszystkich. Klienci są najważniejsi, ważniejsi niż zakres obowiązków, przepisy, systemy, wszystko inne. Chcę, aby wszyscy pracownicy każdego obszaru uważnie śledzili swoje dostawy dokładnie na czas oraz defekty i omawiali je z ludźmi z następnego etapu procesu. Musimy zrozumieć, czego chcą od każdego z nas ci z następnego etapu, aby mogli dobrze wykonać swoje zadanie; musimy pracować jako jeden zespół obejmujący różne wydziały i różne procesy. Jeżeli wszyscy w firmie będą tak właśnie postępować, nasz końcowy klient będzie właściwie obsłużony, a my będziemy mieć szansę postawienia tej firmy na nogi! Żadnych ale.

Ward nigdy wcześniej nie słyszał Jenkinsona wygłaszającego tak długą przemowę. Miał w tym czasie sposobność, żeby spojrzeć na działalność Vaudon z tego punktu widzenia. Ze złością musiał przyznać, że to, co mówił Jenkinson, miało sens.

– A teraz – kontynuował Amerykanin, biorąc głęboki oddech i zdejmując okulary, które następnie przetarł chusteczką – chciałbym pokazać wam, dlaczego musimy zrozumieć to wszyscy, począwszy od operatorów. Chodźmy z powrotem do lakierni.

Niewielka grupa ruszyła za nim, przechodząc przez śluzę. W komorze lakierniczej ubrani na biało operatorzy sprawdzali i czyścili czarne plastikowe zderzaki, a następnie kładli je na przenośnikach, na których przechodziły przez zautomatyzowany proces malowania. Wardowi lakiernie zawsze kojarzyły się z tajnymi bazami Jamesa Bonda, w których ubrani w białe fartuchy technicy krzątali się po rozświetlonych, lśniących, białych pomieszczeniach. Wszyscy weszli wąskimi schodami na górę i pojedynczo przechodzili wzdłuż ciasnego korytarza, z którego przez duże szyby oglądali, jak niesamowite roboty spryskiwały pod metalowymi osłonami znajdujące się na przenośnikach części. Po zejściu na dół innymi schodami po drugiej stronie robotów weszli do mieszalni, gdzie uderzył ich silny zapach chemikaliów.

– Ciekawe, co zauważył – wyszeptał Hans Ackermann, przytrzymując Wardowi drzwi. – Byliśmy tutaj wcześniej i nic nie mówił.

W lakierni znajdował się system rur łączących gigantyczne kadzie z robotami lakierniczymi. Chociaż pomieszczenie było pokryte resztkami zaschniętej farby, ogólnie zrobiło na Wardzie wrażenie czystego i zadbanego. Jenkinson przeszedł prosto do niskiego regału, na którym stały pojemniki z farbą. Operator pracowicie rozładowywał kolejne pojemniki z wózka widłowego.

Kiedy grupka zebrała się wokół regału, Jenkinson celowo przejechał palcem po pokrywie jednego z pojemników, pozostawiając na niej błyszczący ślad, a następnie zdmuchnął z niej cienką warstwę kurzu.

Bez słowa komentarza na temat tego oczywistego problemu Jenkinson uprzejmie zwrócił się do swoich niemieckich towarzyszy, aby poprosili operatora o pokazanie, w jaki sposób otwiera pojemnik. Po chwili dyskusji zmieszany operator w końcu zrozumiał, co ma zrobić. Wziął śrubokręt i zaczął podnosić pokrywę następnego pojemnika.

– Stop – nakazał Jenkinson w trakcie tej czynności. Operator zastygł w bezruchu, jak dziecko podczas zabawy w figury woskowe. Wtedy wszyscy mogli dokładnie zobaczyć, jak podczas otwierania puszki na moment przechylił pokrywę nad płynną farbą znajdującą się w pojemniku. Przesadnym ruchem palca Jenkinson wskazał, jak nieszczęsny kurz wpada prosto do farby. Ward mógłby przysiąc, że na twarzy każdego z obecnych pojawił się grymas, gdyż wszyscy doskonale wiedzieli, że każda cząsteczka kurzu to właśnie ta drobinka w farbie, która powoduje to, że część musi być poprawiana.

– Chodźmy zobaczyć, gdzie magazynujecie pojemniki z farbami – poinstruował.

Zgodnie z oczekiwaniami pojemniki z farbą były poustawiane na regałach w magazynie materiałów przychodzących, gdzie unoszący się w powietrzu pył leniwie wirował na tle przenikających przez wysokie okna promieni słońca.

– Wyniki – wykładał Jenkinson – są efektem procesu. Tym, co chcemy uzyskać, są dobre wyniki kontrolowanego procesu, ponieważ będą one powtarzalne. Złe wyniki niekontrolowanego procesu oznaczają po prostu to, że nie robimy tego, co do nas należy; z kolei dobre wyniki niekontrolowanego procesu oznaczają, że po prostu mamy szczęście – dodał z rzadkim u niego uśmiechem. W branży motoryzacyjnej szczęście skończyło się już dawno. Dzisiaj złe wyniki procesu, który może być kontrolowany, mówią wprost, że jesteśmy głupcami: nie możemy oczekiwać innych wyników, robiąc zawsze to samo.

– Wiem, że centrala z reguły interesuje się tylko wynikami finansowymi, niezależnie od tego, w jaki sposób je osiągacie. Kto ma wyniki, ten dostaje premię, tak? Z kolei tutaj, w tym zakładzie, zajmujecie się głównie kontrolowaniem procesu, zwiększając automatyzację, wprowadzając nowe przenośniki itd. Prawda?

Zespół z Neuhof kręcił się niespokojnie, zastanawiając się, do czego to wszystko zmierza.

– Oczekuję – wyjaśnił spokojnie – że wszyscy pracownicy zrozumieją, na czym polega powiązanie wyników z procesem, który jest stosowany w celu ich osiągnięcia. Jesteście przekonani, że wyłącznie specjalista w dziedzinie lakiernictwa może poprawić jakość osiąganą w lakierni i jeśli on tego nie zrobi, nie zrobi tego nikt. A ja wam mówię, że tylko operatorzy pracujący tutaj przez cały dzień w pełni rozumieją funkcjonowanie tego procesu.

– Każdy z operatorów mógłby powiedzieć wam o zanieczyszczeniu pyłem spadającym z pokryw puszek, gdybyście zadali im odpowiednie pytanie – powiedział Jenkinson. Oczekuję zatem od kierownictwa zorganizowania współpracy specjalistów i operatorów w celu rozwiązania problemów i osiągnięcia tego, że wyroby będą dobre za pierwszym razem, dzięki czemu zadowolimy naszych klientów i będziemy zarabiać pieniądze!

W zatłoczonej sali konferencyjnej panowała grobowa cisza, kiedy grupa zasiadła w oczekiwaniu na końcowy raport z wizyty. Kawa i ciastka stały nietknięte na środku stołu konferencyjnego. Ward wyruszył w drogę o świcie i teraz usychał z pragnienia, nie miał jednak ochoty przerywać bezruchu, w którym, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, pogrążył się cały niemiecki zespół.

– Gdzie jest dyrektor do spraw kadr? – spytał Jenkinson, wchodząc do sali konferencyjnej. – Jak u licha mamy coś osiągnąć bez zaangażowania ze strony działu kadr? Spoglądali na siebie zmieszani, nie bardzo rozumiejąc, co dział kadr może mieć wspólnego z tym, co się przed chwilą wydarzyło. W końcu Ackermann sięgnął po telefon, żeby przywołać dyrektora do spraw kadr. Wszyscy oczekiwali na jego przybycie. Jenkinson opadł na skórzane krzesło, przecierając oczy ze zmęczenia. Beckmeyer wyglądał przez okno, uporczywie wpatrując się w widoczne w oddali porośnięte sosnami wzgórza.

W końcu dotarł dyrektor do spraw kadr – niepozorny mężczyzna ze zdziwieniem na twarzy. Wydawało się, że wchodzi do sali w częściach – najpierw głowa, jakby sprawdzał, czy rzeczywiście go wzywano, następnie z wahaniem tors, a na samym końcu reszta. Zajął miejsce obok dyrektora naczelnego. Jenkinson skinął głową i wyprostował się, po czym przemówił do zebranych, z których większość usiadła jak najdalej, po drugiej stronie wypolerowanego stołu.

– Trzy sprawy – zaczął powoli, patrząc prosto na Beckmeyera, jakby w sali nie było nikogo innego. Po pierwsze, chcę żeby dział kadr przygotował ocenę ergonomiczną zakładu. Zauważyłem, że średnia wieku pracowników jest dość wysoka, a wiele dużych i ciężkich części przekłada się ręcznie, pomimo że są przenośniki. To, z innych powodów, omówimy później. Ta ocena musi być przeprowadzona jak najszybciej i chciałbym dostać kopię raportu najpóźniej do końca miesiąca. Poza tym, skoro teraz zakłady podlegają mnie bezpośrednio, proszę was o powiadamianie mnie o wszystkich wypadkach powodujących tymczasową niezdolność do pracy, w ciągu 24 godzin od ich wystąpienia. To nie podlega dyskusji.

Ward, mimo woli, potakiwał: Jenkinson prosił o to samo w zakładzie w Vaudon, chociaż operatorzy wyglądali tam na znacznie młodszych niż w Neuhof.

– Po drugie, natychmiast wstrzymacie wdrażanie waszego nowego systemu MRP.

– Nie ma pan na myśli... – wyrwał się jeden z dyrektorów.

– To właśnie mam na myśli. Słuchajcie uważnie. Wstrzymajcie wdrażanie. Odeślijcie konsultantów. Nie płaćcie ani grosza więcej.

– A co z umową, utopionymi pieniędzmi...?

– Kasa zamknięta. Nie ma więcej pieniędzy na informatyzację. Kropka. Zrywacie kontrakt i odpisujecie utopione koszty. Jasne?

– Herr Jenkinson – upierał się kierownik produkcji, który wydawał się równie zdziwiony, co zdenerwowany. Mamy mnóstwo problemów z obecnym systemem. Potrzebujemy ulepszonej wersji.

– Właśnie o to chodzi. Musicie się nauczyć rozwiązywać swoje problemy, a nie oczekiwać, że zrobi to za was system komputerowy. Żaden system nie zrobi tego za was. Produkujecie wyroby całkiem dobrze za pomocą tego, co macie. Róbcie tak dalej. Nauczcie się rozwiązywać swoje problemy. W każdym razie decyzja została podjęta na szczeblu całej firmy, a więc również w tym przypadku nie ma żadnej dyskusji.

Ward pomyślał, że widok pogrążonych w ciszy dyrektorów był czymś wartym zobaczenia.

– Po trzecie, koszty zabezpieczenia klienta przed problemami, jakie zakład ma z jakością, są po prostu zbyt wysokie i muszą być radykalnie obniżone. Na początek chcę, żebyście o jedną trzecią zmniejszyli dział jakości.

Ta wypowiedź dosłownie zaparła dech wszystkim zebranym wokół stołu, a Ward przez sekundę zastanawiał się, czy dobrze usłyszał.

– Tak, chcę, żebyście zmniejszyli dział jakości, jednocześnie redukując liczbę problemów jakościowych u klientów.

– Niemożliwe! – krzyknął głośno Beckmeyer, gdyż w sali zrobiło się gwarno, kiedy wszyscy zaczęli dyskutować po niemiecku.

– Może – spokojnie odparł Jenkinson. – Ale słyszałem już od pana to słowo, kiedy rozmawialiśmy o oczekiwaniach klientów. W tej sali nie przekonamy się, czy jest to możliwe, czy nie. Możemy jedynie dążyć do celu. A jeżeli ta dyrekcja nie potrafi go osiągnąć, znajdę taką, która sobie poradzi. Jak już wspomniałem, stosowanie tych samych metod i oczekiwanie różnych wyników graniczy z szaleństwem. Ta firma potrzebuje radykalnej poprawy jakości i równie radykalnej redukcji kosztów. Dlatego też nie proszę, żebyście nadal robili to samo i redukowali reklamacje jakościowe, stosując obecne metody. Chcę, żeby odpowiedzialność za jakość została przeniesiona z działu jakości na produkcję.

Kierownik produkcji, wysoki mężczyzna z ogoloną głową i kolczykiem w uchu, wyglądał jak rażony piorunem. Otworzył usta, żeby coś powiedzieć, ale nie był w stanie wydusić z siebie ani słowa. Twarz kierownika jakości pobladła. Ku swojemu zdziwieniu Ward odniósł wrażenie, że Ackermann mruga do niego porozumiewawczo, a może tylko tak mu się zdawało. Przynajmniej kogoś to bawiło. Ward przypuszczał, że dla specjalisty od ciągłego doskonalenia, od którego przez wiele lat wymagano „udoskonaleń”, a którego działania były blokowane z jednej strony przez opór kierowników linii produkcyjnych, a z drugiej przez brak jakiegokolwiek zainteresowania funkcji pomocniczych, dzisiejsza masakra musiała być słodką zemstą.

– Produkcja jest bezpośrednio odpowiedzialna za jakość – powtórzył Jenkinson. – Nie interesują mnie żadne wasze procedury jakościowe ani systemy zarządzania jakością. To wasza sprawa, czy je macie, czy nie, ale od teraz każdy kierownik danego obszaru będzie odpowiedzialny za jakość, nikt inny.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

PRZYPISY

[1] EBIDTA (ang. earnings before interest, tax, depreciation, and amortization) – dochód przed odliczeniem odsetek, podatków i kosztów amortyzacji (przyp. redakcji).

[2] ppm (ang. parts per milion) – liczba wadliwych części na milion. Miara jakości. Im mniejsza wartość wskaźnika, tym większa niezawodność procesu (przyp. redakcji).