Alexandre Dumas / Aleksander Dumas
(ojciec / père / pere)

Hrabia Monte Christo

Le Comte de Monte-Cristo

The Count of Monte Cristo

___

Tekst – Texte – Text: Polski / Français / Englisch

Polski przekład anonimowy
From French into English translated by Anonymous

Armoryka
Sandomierz

Projekt okładki: Juliusz Susak 

Na okładce: Pierre-Gustave-Eugène Staal (1817–1882), Le comte de Monte-Christo,

(licencja public domain), źródło: http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6123687x/f106.image
(This file has been identified as being free of known restrictions under copyright law, including all related and neighboring rights). 

Tekst na podstawie edycji:
polskiej: Aleksander Dumas, Hrabia Monte Christo, Warszawa 1929,
francuskiej: Alexandre Dumas, Le Comte de Monte-Cristo, Paris 1889,
angielskiej: Alexandre Dumas, The Count of Monte Cristo, London & New-York 1888
Zachowano oryginalną pisownię.

Copyright © 2014 by Wydawnictwo „Armoryka”

Wydawnictwo ARMORYKA

ul. Krucza 16

27-600 Sandomierz

tel +48 15 833 21 41

e-mail: wydawnictwo.armoryka@interia.pl 

http://www.armoryka.pl/ 

ISBN 978-83-7950-381-0

HRABIA MONTE CHRISTO

CZĘŚĆ I. W SZPONACH NIKCZEMNIKÓW.

ROZDZIAŁ I. PRZYBYCIE „FARAONA”.

  W słonecznym i bardzo ciepłym dniu 27 lutego 1815 r. dano z wieży kościoła Notre Dame de la Garde, w Marsylji, hasło, zapowiadające powrót z podróży do Smyrny, Tryjestu i Neapolu – trójżaglowca „Faraon”. 

  Strażnik, wartujący na molo, udał się wtedy natychmiast, jak mu to nakazywał obowiązek, z portu znajdującego się pod skałami, na których stały mury zamku If, na spotkanie przybysza, pomiędzy przybytkiem Mogiolu a wyspą Rion. 

  Jak zwykle, gdy sygnały oznajmią przybycie statku, taras pod twierdzą Św. Jana zaległy natychmiast tłumy ciekawych. Dla miasta portowego bowiem przybycie każdego statku, a cóż dopiero takiego jak Faraon, jest wielką uroczystością. 

  Faraon bowiem był jakby dzieckiem Marsylji; zbudowany był w miejskich zakładach, w Marsylji ekwipowany i ładowany, wreszcie jego właścicielem był człowiek ogólnie lubiany i szanowany. 

  Statek zbliżał się do portu, już przebył cieśninę pomiędzy wyspami Calasareigne i Jaros, następnie minął Pomegę, płynął wszelako tak powoli i w takiej ciszy nieruchomej załogi, iż szedł od niego jakiś posępny i mroczny wiew. 

  Tak posuwać się może jedynie nieszczęście. 

  Doświadczeni żeglarze wywnioskowali wszelako, że jeżeli statek spotkało istotnie jakieś nieszczęście, to przytrafiło się ono nie statkowi samemu napewno, ponieważ, aczkolwiek płynął on bardzo wolno, to jednak posuwał się w największym porządku, jak statek znajdujący się w najlepszym stanie i kierowany biegłą i umiejętną ręką. 

  Kotwicę miał spuszczoną, żagle zwinięte, obok pilota zaś widać było stojącego młodego, pełnego życia mężczyznę, który bacznem okiem czuwał nad każdym ruchem okrętu i każdy rozkaz przewodnika polecał załodze do wykonania. 

  Los Faraona był tak bliski marsylczykom, że na twarzach zebranego tłumu widać było duże zaniepokojenie, szczególniej zaś poruszonym był jeden z wyczekujących, który, nie mogąc wreszcie stłumić wzruszenia, siadł do małej łódki i popłynął na spotkanie statku. 

  Na widok przybijającego, młody marynarz, który do tej chwili stał przy pilocie, opuścił go i poszedł naprzeciw przybyłego. 

  Marynarz ten był zaledwie dwudziestoletnim młodzieńcem, smukłym, słusznego wzrostu, o pięknych czarnych oczach i kruczych włosach. W jego postawie przebijał spokój, właściwy tym, którzy nawykli do walk z niebezpiecznym żywiołem morskiej otchłani. 

  – To ty, Dantesie?! – zawołał na jego widok przybyły – cóż to się stało?... co za przyczyna tego smutku na pokładzie? 

  – Nieszczęście. wielkie nieszczęście! – panie Morrel – odrzekł młodzieniec – nieszczęście nie do cofnięcia! Na Civitavecchia straciliśmy zacnego kapitana naszego! 

  – Leclerc nie żyje! Pojmuję teraz wasz smutek. Ładunek i statek, widzę – w porządku? 

  – Najzupełniej. 

  – Lecz cóż to się stało z Leclerkiem? Zachorował, czy może utonął? 

  – Umarł w gorączce – odpowiedział zapytany – a potem zwracając się do załogi: – „Hola! osadzić okręt” – zawołał. 

  Rozkaz natychmiast i w największym porządku został wykonany. 

  Wtedy młody marynarz, rzuciwszy bacznem okiem na wszystko, zwrócił się znów do pana Morrel. 

  – Opowiedz, mój drogi, jak to się stało? – zapytał ten ostatni. 

  – Ach, Boże! nieszczęście to spadło na nas nagle, jak grom. Już w Neapolu zauważyłem u kapitana pewne podniecenie, które się spotęgowało niezwykle po jego rozmowie z komendantem portu, tak, że miasto to kap. Leclerc opuścił bardzo wzruszony. W 24 godzin dostał silnej gorączki, a w trzy dni potem już nie żył. Z wielkim żalem musieliśmy mu oddać ostatnią posługę i nasz drogi kapitan spoczywa z 36-o funtową kulą u nóg na dnie morskiem, w pobliżu wyspy del Giglio. Odwozimy wdowie krzyż legji honorowej i nieskalaną szpadę nieboszczyka. Okropne to, naprawdę, przez lat dziesięć walczyć z Anglikami i umrzeć potem – w łóżku, jak pierwszy lepszy szczur lądowy. 

  – Ha! wszyscy jesteśmy śmiertelni. Szkoda, wielka szkoda Leclerca, lecz zdarzyć się mogło o wiele gorzej; wraz z nim zginąć mógł i okręt i ładunek... 

  – Co do tego ostatniego, to znajduje się on w najlepszym stanie – odpowiedział młodzieniec. 

  A zwracając się do załogi, krzyknął następnie: Zwijać żagle i szykować łodzie. 

  Rozkaz został spełniony z taką precyzją i szybkością, jakby na wojennym statku i okręt posuwał się dalej jedynie już samą siłą rozpędu. 

  – Teraz, panie Morrel – powiedział Dantes, bo tak się nazywał młodzieniec – może zechcesz porozmawiać z buchalterem, p. Danglarsem, który udzieli panu wszelkich objaśnień, ja bowiem jestem zmuszony go opuścić, by zlustrować okręt i wywiesić flagę żałobną. 

  W tejże chwili Danglars pośpieszył na spotkanie właściciela. Był to człowiek lat dwudziestu pięciu, o ponurej twarzy; z tej zapewne przyczyny cała załoga, o ile kochała Edmunda Dantesa, o tyle była usposobiona niechętnie dla Danglarsa. 

  – Już wiesz zapewne, panie Morrel, o nieszczęściu?… 

  – Wiem. Biedny Leclerc, dzielny i zacny był to człowiek. 

  – A nadewszystko – był to marynarz doskonały, jak przystało człowiekowi, w którego ręku spoczywały interesy tak znakomitego, jak „Morrel i Syn” domu – odrzekł Danglars uniżenie. 

  – Zdaje mi się jednak – odrzekł właściciel, obrzucając bystrem spojrzeniem Danglarsa – że niekoniecznie trzeba być starym marynarzem, aby znać dobrze swe rzemiosło. Przykładem tego choćby nasz Edmund Dantes; ten napewno zawsze i w każdej potrzebie da sobie radę. 

  – Zapewne – odparł Danglars, spoglądając na Dantesa wzrokiem, w którym czaiła się zawiść. – Niewątpliwie jest to młodzieniec bardzo energiczny i przedsiębiorczy. Ledwo kapitan zamknął oczy – natychmiast samowładczo objął po nim dowództwo i zamiast udać się prosta drogą do Marsylji, stracił całą dobę na Elbie. 

  – Że obrał dowództwo – pochwalam to w całości, jego obowiązkiem nawet było tak właśnie uczynić; że stracił dobę na Elbie – jest sprawą nieco gorszą, lecz może okręt potrzebował jakiej naprawy?… 

  – Okręt był w najlepszym stanie; przywidziało mu się być na Elbie przez dobę, nic ponad to. 

  – Dantes, proszę cię! – zawołał właściciel, zwracając się ku młodzieńcowi. 

  – Będę służył za chwilę – odrzekł Dantes. – „Zarzucić kotwicę” – zwrócił się do załogi. 

  Kotwica opadła w moment po daniu rozkazu. Dantes krzyknął wtedy: 

  – Spuścić flagę do połowy masztu, zwinąć żagle na znak żałoby i skrzyżować reje! 

  – Czy pan uważa – podszepnął Danglars – ten Dantes ma się najzupełniej za kapitana. Słowo daję!… 

  – Jest nim przecież w tej chwili bezspornie – odparł właściciel. 

  – Brak mu tylko patentu z podpisem twoim, panie Morrel, i twoich wspólników. 

  – A dlaczegóż byśmy nie mieli mu zaofiarować tego stanowiska? Młody jest, to prawda, ale zdolny, sprężysty i wyrobiony. 

  Danglars nachmurzył się w odpowiedzi i zmarszczył brwi. 

  W tej chwili zbliżył się do rozmawiających Dantes, ze słowami: najmocniej przepraszam pana, p. Morrel, że nie przybyłem natychmiast, lecz byłem zajęty. Teraz, gdy okręt jest już na kotwicy – służę panu. 

  Danglars cofnął się nieco, zaś Morrel zapytał: 

  – Dlaczego zatrzymałeś się na Elbie? 

  – Dlaczego? – nie wiem dokładnie. Czyniąc to, spełniłem tylko rozkaz umierającego kapitana, który na godzinę przed śmiercią polecił mi oddać depeszę marszałkowi Bertrand. 

  – I widziałeś go? 

  – Kogo? Marszałka? Widziałem. 

  Morrel obejrzał się wokoło i odprowadził na bok Dantesa. 

  – Jakże się ma cesarz? 

  – O ile sadzić mogę, z tego, com widział, to dobrze. 

  – Widziałeś więc i cesarza także? 

  – Kiedym był u marszałka, cesarz wszedł tam właśnie. 

  – Mówiłeś z nim? 

  – To jest... cesarz raczej mówił ze mną – odpowiedział, uśmiechając się, Dantes. 

  – I o czem z tobą mówił? 

  – Zapytał mnie, kiedy statek wypłynął z Marsylji, jaką płynął drogą i jaki ma ładunek. Zdaje się, iż byłby go kupił, gdyby był bez ładunku i gdyby był moim. Odpowiedziałem, że jestem tylko porucznikiem okrętu i że należy on do domu „Morrel i Syn”. 

  – O! zawołał cesarz wtedy – znam dobrze ten dom. Morrelowie od wieków są właścicielami handlowych okrętów; jeden z tych Morrelów służył w tym samym pułku co i ja, kiedym stał garnizonem w Walencji. 

  – Prawda! – wykrzyknął radośnie właściciel statku. – Cesarz mówił o Polikarpie Morrelu, moim rodzonym stryju, Dantesie, mój drogi, sam powiesz stryjowi, że cesarz go pamięta, a zobaczysz, że stary rozpłacze się z radości. No chodźmy! – rzekł następnie, uderzając młodzieńca po ramieniu – chodźmy, Dantesie; dobrześ zrobił, że spełniłeś rozkazy Leclerca, dobrześ zrobił, żeś się zatrzymał na Elbie, chociaż gdyby wiedziano, żeś miał depeszę do marszałka i żeś mówił z cesarzem, mógłbyś sobie djabelnie zaszkodzić. 

  – A to z jakiej racji? – rzekł Dantes. – Czyż ja wiem, co odwoziłem? Spełniłem jedynie rozkaz. Lecz przepraszam pana raz jeszcze, że zmuszony jestem znów odejść. Obowiązek mnie woła, załatwić muszę formalności celne i opowiedzieć się służbie sanitarnej. 

  – Wybacz, że ci przeszkadzam, mój drogi Dantesie; rób co trzeba i jak trzeba. 

  Gdy młodzieniec oddalił się, do Morrela podbiegł natychmiast Danglars. 

  – I cóż? – zapytał – usprawiedliwił się panu Dantes ze swego pobytu w Porto Ferrajo? 

  – Najzupełniej, kochany panie Danglars. 

  – Tem lepiej. Przykro to bowiem mieć towarzysza pracy nie spełniającego swych obowiązków. 

  – Dantes jest dzielnym chłopcem i przewybornym marynarzem – odparł właściciel – nie może to ulegać najmniejszej wątpliwości. Zaś na Elbie się zatrzymał z tej przyczyny, iż taki miał rozkaz od zmarłego kapitana. 

  – Od Leclerca? To mi przypomina jeden fakt. Czy Dantes nie oddał panu listu od kapitana? 

  – Nie. A czy miał jaki list? 

  – Zdawało mi się, że prócz pakietu, kapitan Leclerc wręczył mu i jakiś list również. 

  – O jakim pakiecie mówisz? – panie Danglars. 

  – O tym, który Dantes oddać miał w Porto Ferrajo. 

  – Skądże wiesz, iż miał tam jakiś pakiet do oddania? 

  Danglars zarumienił się gwałtownie. 

  – Przechodziłem wypadkiem około nawpół przymkniętych drzwi kapitana, gdy ten oddawał właśnie Dantesowi jakiś list i pakiet. 

  – O liście nic nie wiem, jeżeli go dla mnie ma, odda mi go niewątpliwie. 

  – Panie Morrel – odpowiedział wtedy Danglars po chwilowym namyśle – nie wspominaj nic Dantesowi o tem wszystkiem, proszę cię o to bardzo, mogłem się pomylić.... 

  W tej chwili Dantes powrócił. Danglars znów chyłkiem się usunął. 

  – Cóż, skończyłeś już wszystko? – zapytał właściciel. 

  – Tak jest. 

  – Szybko się załatwiłeś. 

  – Nie wiele miałem do roboty. Oddałem spis towarów, zaś wszelkie inne papiery posłałem również tam, gdzie należy. 

  Mówiąc to, rozejrzał się dookoła. 

  – Tak jest, już wszystko zrobione i wszystko jest w należytym porządku. 

  – W takim razie zabieram cię na obiad. 

  – Zechce pan wybaczyć mi, lecz mam starego ojca; jego pierwszego muszę powitać. Dziękuję za zaszczyt z całego serca. 

  – Nie mam ci tego wcale za złe; wiem, że byłeś zawsze dobrym synem. 

  – A czy pan nie wie wypadkiem – nieśmiało zapytał Dantes – jak tam się miewa moje ojczysko? 

  – Myślę, że dobrze, chociaż przyznam ci się, mój Edmundzie, żem go już dosyć dawno nie widział. 

  – Starowina nie wychodzi prawie ze swego pokoiku. 

  – Co dowodzi, że mu w czasie twej nieobecności nie zbywało na niczem. 

  – Mój ojciec – odparł młody człowiek – nie jest pozbawiony dumy i wiem, że gdyby nic nie miał, to i wtedy nawet nigdyby nikogo o nic nie poprosił, jednego chyba tylko Boga! 

  – W takim razie mam nadzieję, że przyjdziesz do nas przed wieczorem? 

  – Raz jeszcze zechce mi pan wybaczyć, Gdy ojcem się nacieszę, czekają mnie inne jeszcze odwiedziny... 

  – Ach! prawda! Zapomniałem na śmierć, że jest jeszcze ktoś drugi z niemniejszą oczekujący cię niecierpliwością. Piękna Mercedes, nieprawdaż? 

  Dantes aż po czoło oblał się purpurą. 

  – Coś trzykrotnie przychodziła się pytać, czy niema jakich wiadomości o Faraonie. Do djabła! szczęśliwy jesteś, Edmundzie, bo naprawdę śliczną kochasz dziewczynę. 

  – To narzeczona moja – sucho i poważnie odpowiedział Dantes. 

  – Toć przecież wszystko jedno – odparł, śmiejąc się właściciel statku. 

  – U nas – nie jest to jedno – z naciskiem i jeszcze zimniej rzekł Dantes. 

  – A więc idź już, idź, kochany Dantesie, nie zatrzymuję cię dłużej. Dosyć się napracowałeś dla mnie i masz prawo teraz do odpoczynku i swobody. A może potrzebujesz pieniędzy? 

  – Dziękuję bardzo, oszczędziłem ich trochę w czasie podróży, całą trzymiesięczną pensję zaoszczędziłem sobie. 

  – Porządny z ciebie człowiek, Edmundzie. 

  – Mam ojca, pan wiesz przecież o tem. 

  – O! wiem, wiem, że jesteś wprost wyjątkowym synem. Śpiesz więc powitać ojca. Ja mam również syna i nie byłbym bynajmniej wdzięczny, gdyby go kto po trzymiesięcznej podróży zatrzymał zbyt długo przy sobie. 

  – A więc żegnam pana – rzekł, składając ukłon głęboki i uśmiechając się wdzięcznie, młody człowiek. 

  – Bywaj więc zdrów, jeżeli nie masz mi już więcej do powiedzenia. 

  – Nic już, szanowny panie. 

  – A czy czasem kapitan Leclerc nie polecił ci przed śmiercią oddania mi listu jakiegoś? 

  – Kapitan przed śmiercią był bezwładny i nie był w stanie pisać. Dobrze jednak, że sobie przypomniałem. Chciałbym oto prosić pana o parodniowy urlop. 

  – Chcesz się ożenić zapewne? 

  – I to również. Lecz przedtem muszę pojechać do Paryża. 

  – Dobrze. Daję ci swobodę na tak długo, jak ci to będzie potrzebne. Na wyładowanie statku potrzeba conajmniej sześciu tygodni, Faraon przeto najwcześniej za trzy miesiące gotów będzie pod żagle. Na ten termin musisz więc się stawić. Faraon bowiem – rzekł w końcu, podnosząc głos, właściciel statku – nie mógłby się przecież obejść bez swego kapitana! 

  – Kapitana?! – zawołał Dantes, a oczy rozbłysły mu radością. – Zastanów się dobrze, drogi p. Morrel, nad tem, coś powiedział. Czy ma pan istotnie zamiar zamianowania mnie kapitanem Faraona? 

  – Gdyby to ode mnie wyłącznie zależało, podałbym ci rękę, mój drogi Dantesie, i powiedział: „jesteś kapitanem”. Ale mam wspólnika! – a znasz włoskie przysłowie: „kto ma wspólnika – jest niewolnikiem”. W połowie jednak sprawa jest załatwiona, albowiem z dwóch głosów, – jednego możesz być pewnym; polegaj zresztą na mnie, że i drugi pozyskasz. 

  – O, zacny panie Morrel – zawołał młody marynarz, ściskając ręce pryncypała ze łzami w oczach. – Dziękuję ci, szlachetny panie Morrel, w imieniu ojca mojego i mojej Mercedes. 

  – Bądź spokojny, drogi Edmundzie! Cóż u djabła! – jest przecież Bóg na niebie, co się opiekuje poczciwymi. Idź, idź do ojca, idź do swej Mercedes, a potem przychodź do mnie. 

  – Pozwoli pan, abym go odwiózł do brzegu? 

  – Nie potrzeba, dziękuję ci; zostanę jeszcze chwilę tutaj dla obliczenia się z Danglarsem. Czy byłeś z niego zadowolony w czasie podróży? 

  – Nie orjentuję się, w jakiej myśli pan o to zapytuje? Jako z towarzysza, – nie mogłem być zadowolony, wiem bowiem, że mnie nie lubi, od tej chwili zwłaszcza, gdym popełnił wielką niedorzeczność i wyzwał go na pojedynek, z racji bardzo błahej sprzeczki, jaka zaszła między nami. Zażądałem, abyśmy zatrzymali się na dziesięć minut na wyspie Monte-Christo, dla zakończenia ostatecznie sporu. Głupstwo zrobiłem, żem go wyzwał, i jestem mu wdzięczny, iż przejawił rozum, odrzucając spotkanie. – Jeżeli jednak pan zapyta mnie o niego, jako o buchaltera, to odpowiem, iż spełnia swe obowiązki z całą gorliwością. 

  – Więc jako kapitan nie masz nic przeciwko temu, by Danglars pozostał na stanowisku buchaltera? 

  – Czy jako kapitan, czy jako porucznik, potrafię zawsze uszanować każdego, kto będzie obdarzony zaufaniem mych chlebodawców. 

  – No, widzę, iż pod każdym względem jesteś prawy człowiek. Lecz idźże już sobie, bo widzę, iż stoisz jak na szpilkach. 

  – Do widzenia, panie Morrel, racz pan raz jeszcze przyjąć moje podziękowanie. 

  – Do widzenia, Edmundzie; życzę ci powodzenia. 

  Młody marynarz wskoczył do łodzi i dał rozkaz skierowania jej do Cannebiere. Dwaj majtkowie zanurzyli wiosła w wodę i po przez wąski przesmyk pomiędzy statkami wydostali się szybko na wolną toń i pomknęli do wybrzeża portu Orleans. 

  Morrel z uśmiechem na ustach przeprowadzał wzrokiem jadącego Edmunda, a następnie widział, jak wyskoczył on na ląd i znikł natychmiast w różnobarwnym tłumie, co od wczesnego rana aż do późnego wieczora zalega najwspanialszą w Marsylji ulicę Cannebiere, z której są tak dumni dzisiejsi Foceanie. Z najzimniejszą krwią i z największą pewnością, tak bardzo charakterystyczną dla nich, powiadają oni: „Gdyby Paryż miał Cannebiere, mógłby się nazwać wtedy małą Marsylją”. 

  Gdy Morrel stracił nakoniec z oczu Dantesa i odwrócił się, ujrzał przed sobą Danglarsa, który oczekiwał pozornie na jego rozkazy, w grucie rzeczy wszelako śledził również okiem młodego marynarza. 

  Wielka była różnica w wyrazie oczu tych dwóch ludzi, śledzących jednego i tego samego człowieka.

ROZDZIAŁ II. OJCIEC I SYN.

  Niechże sobie Danglars wysila swój genjusz zawiści, nie będziemy słuchali jego syczeń złośliwych, których celem jedynym – podanie w wątpliwość swego towarzysza, lecz udamy się z Dantesem. 

  Przebiegł już oto wzdłuż całą Cannebiere, wpadł na ul. Noailles, do małego domku, po lewej stronie alei Meillan, przesadził jednym tchem cztery piętra po ciemnych schodach, by – jedną ręką trzymając się za poręcz, zaś drugą tłumiąc uderzenia serca – stanąć nakoniec pod drzwiami mieszkania ojca. 

  Wiadomość o przybyciu Faraona nie doszła jeszcze do uszu starca, który drżącą ręką rozpinał w chwili tej na drabince nasturcję, co Dantes miał możność zobaczyć przez uchylone drzwi. 

  Nagle starzec uczuł, że go ktoś wpół ujął, a znajomy głos odezwał się z tyłu. 

  – Ojcze! Drogi ojcze!... 

  Starzec krzyknął i odwrócił się nagle, a zobaczywszy syna – rzucił się w jego objęcia, drżący i blady. 

  – Co ci jest mój ojcze? – zawołał strwożony młodzieniec, – czyś nie chory czasami? 

  – Nie, nie, kochany Edmundzie, synu mój, dziecię moje, tylko nie miałem nadziei, że cię zobaczę w tej chwili. To z radości, ze szczęścia żem cię ujrzał nakoniec. O Boże, Wielki Boże! – zdaje mi się, że umieram... 

  – Ojcze! – przyjdź do siebie! Patrz! – to ja, twój syn. Powiadają, że radość nikomu i nigdy zaszkodzić nie może, więc wbiegłem, nie uprzedzając cię. Powracam, abyśmy żyli razem szczęśliwie. 

  – Dobrze, już dobrze, mój chłopcze – odpowiedział starzec. Czy ty mnie tylko nie łudzisz? – Czy my istotnie będziemy szczęśliwi?... – czy nie opuścisz mnie już więcej? 

  – Oby mi Bóg przebaczył, że się raduję szczęściem okupionem żałobą innej rodziny, ale ten sam Bóg może być mym świadkiem, żem nie pragnął tego szczęścia. Samo przyszło i odtrącać go niema żadnej słusznej racji. Dzielny kapitan Leclerc umarł i ja, jak obiecywał p. Morrel, obejmę prawdopodobnie jego miejsce. W dwudziestym roku życia zostanę kapitanem. W dwudziestym roku życia mieć będę 20 luidorów pensji i udział w zyskach. Czy mógł się kiedykolwiek ubogi, jak ja majtek, spodziewać takiego losu? 

  – Prawda, mój synu, prawda – odparł starzec. 

  – Za pierwsze pieniądze, jakie otrzymam, urządzę ci mały domek z ogródkiem, byś mógł sobie pielęgnować ulubione kwiaty. Ale co ci to jest mój ojcze? Wyglądasz, jakbyś był chory. 

  – Bądź spokojny, mój synu, to tylko chwilowe osłabienie, które zaraz przejdzie. 

  Niestety, siły opuszczać zaczęły starca, aż się zachwiał i potoczył wtył. 

  – Napij się czego, ojcze, napij się szklankę wina, to cię pokrzepi. Gdzie przechowujesz wino, ojcze? 

  – Dziękuję ci, nie szukaj go, nie będę pił – odparł starzec, usiłując powstrzymać syna. 

  – Ale pozwól, ojcze – zawołał Dantes i zaczął otwierać szafy. 

  – Próżno szukasz – wyszeptał starzec nakoniec – niema tam wina zupełnie. 

  – Jakto? – wina nie masz? – krzyknął Dantes blednąc i wpatrując się w zapadłe policzki ojca oraz w próżne szafy – jednej kropli nie masz wina! Czyż ci nie starczyło pieniędzy? 

  – Teraz mam wszystko, bo mam ciebie, mój synu. 

  – Przecież zostawiłem ci dwieście franków, gdym odjeżdżał przed trzema miesiącami – wyszeptał biedny młodzieniec, ocierając pot zimny z czoła. 

  – Tak, Edmundzie, to prawda. Zapomniałeś jednak wtedy zapłacić małego długu sąsiadowi Caderousse; upominał się i groził, że jeżeli mu nie zapłacę – uda się do pana Morrel, aby ten mu zapłacił; pojmujesz więc, że z obawy, aby ci to nie zaszkodziło, dług uregulowałem. Cóż miałem zrobić innego? – sam osądź. 

  – Ależ. Boże mój!.. – ja mu byłem winien 140 franków – zawołał Dantes – a tyś miał 200 franków wszystkiego! 

  Starzec skinął głową w milczeniu. 

  – Tym sposobem, za 60 franków żyłeś przez trzy miesiące! 

  – Wiesz przecież, jak ja mało potrzebuję – odpowiedział starzec. 

  – Boże! Boże! Ojcze! – daruj mi, przebacz – zawołał Dantes, rzucając się do nóg starca. 

  – Wszystko to już minęło i teraz jest już znowu wszystko dobrze, gdy ty jesteś ze mną. O wszystkiem zapomnieć możemy teraz. Jesteśmy szczęśliwi. 

  – Tak, jestem przy tobie, ojcze, jestem przy tobie i piękna przyszłość mi się uśmiecha, a i pieniędzy mam dosyć. Masz je, masz je wszystkie, ojcze, bierz i posyłaj, by ci natychmiast co przynieśli. 

  Wysypał na stół z kieszeni dwanaście sztuk złota i sześć sztuk pięciofrankowych. 

  Twarz starca sposępniała. 

  – Dla kogóż to? – zapytał. 

  – Dla mnie, dla ciebie, dla nas wszystkich! Bierz, każ kupić zaraz czego potrzeba i bądź o przyszłość spokojny, bo jutro mieć będę więcej. 

  – Zwolna, zwolna, – rzekł starzec – i łagodny uśmiech ukazał się na jego ustach; muszę oszczędnie obchodzić się z twą kiesą. Gdyby zobaczono, że wiele kupuję i tak odrazu – powiedzianoby niezawodnie, żem na ciebie czekał z zakupami. 

  – Rób więc, jak uważasz, drogi ojcze. Ale przedewszystkiem przyjmij służącego, proszę cię bardzo o to. Ne chcę, abyś żył samotnie i męczył się po dawnemu. Mam trochę kawy kontrabandowej i nieco najlepszego tytoniu w skrzyni na spodzie okrętu ukrytej; jutro ci to przyniosę. 

  – Lecz zdaje mi się, że ktoś nadchodzi? 

  – To Caderousse; musiał się już dowiedzieć, żeś przyjechał i przychodzi powitać cię z podróży. 

  – Zobaczymy zatem rzecz zwykłą: usta co innego, a serce co innego – czujące i życzące; mniejsza jednak o to. Bądź co bądź jest to sąsiad, – który kiedyś pomógł nam w potrzebie, należy zatem dobrze go przyjąć. 

  W chwili, gdy Edmund kończył tę uwagę, wypowiedzianą głosem przyciszonym, we drzwiach wejściowych ukazał się Caderousse, zgarbiony, o włosach czarnych kędzierzawych, mogący mieć lat conajmniej 25 do 26–ciu; trzymał w ręku kawał sukna, które, jako krawiec z powołania przykrajać miał na suknię. 

  – Wróciłeś nakoniec, Edmundzie?... – zawołał z akcentem czysto marsylskim, otwierając szeroko usta do uśmiechu i ukazując zęby białe, jakby z kości słoniowej. 

  – Przybyłem, jak widzisz, panie sąsiedzie, i gotów jestem na twe rozkazy – odrzekł Dantes, niezręcznie ukrywając oziębłość. 

  – Dziękuję za dobre chęci, dziękuję. Bogu jednak chwała, że nic od nikogo nie potrzebuję; inni, owszem, czasami czegoś ode mnie potrzebować mogą, zdarzały się już takie wypadki. Nie mówię tego do ciebie, mój młody kawalerze; pożyczyłem ci wprawdzie kiedyś trochę grosza, no, ale mi to oddałeś, więc rachunek skończony. 

  – Nie możemy nigdy wypłacić się w zupełności tym, którzy nam przysługę wyświadczyli; wdzięczność bowiem zawsze się im od nas należy. 

  – E! – co tam gadać o tem! Co było a nie jest, nie pisze się w rejestr. Pomówmy lepiej o twej podróży. Poszedłem oto do portu, jak zwykle, by się zaopatrzyć w sukno i spotkałem Danglarsa. A ty co tu robisz w Marsylji? – zapytałem go. A tyś myślał, żem w Smyrnie? – odpowiedział. I dobrześ myślał, bo właśnie stamtąd wracam. Ale gdzie to nasz młody Edmundek? – Naturalnie, że musi być u ojca – odpowiedział mi na to Danglars, więc przyszedłem tu natychmiast, aby uścisnąć z serca twoją rękę. 

  – Poczciwy Caderousse! – rzucił spostrzeżenie starzec – jak on nas kocha serdecznie. 

  – Niezawodnie, że was kocham, a co więcej – szanuję, boć to teraz o ludzi poczciwych nie łatwo. Hm! – widzę żeś powrócił bogatym, mój chłopcze – mówił dalej krawiec, spoglądając chciwie na sztuki złota i srebra, rozrzucone po stole. 

  Młodzieniec dostrzegł iskry chciwości malujące się w oczach sąsiada. 

  – To nie moje – rzekł niedbale. – Mówiłem właśnie ojcu, żem był w obawie, czy mu czego nie brakło w czasie mej nieobecności, a on dla uspokojenia mnie wysypał oto z worka tyle pieniędzy. Mój ojcze, schowaj je do szuflady; może nasz sąsiad Caderousse będzie kiedy potrzebował, to mieć będziemy sposobność odwdzięczenia się mu. 

  – Uchowaj Boże, moje dziecko – zowołał Caderousse – ja Bogu dzięki nic nie potrzebuję; praca zawsze wyżywi człowieka, schowaj więc sobie te pieniądze, bo nigdy ich mieć nie można zbyt wiele. A swoją drogą bardzo ci dziękuję za twą gotowość i przyjmuję chęć za uczynek. 

  – Gotów jestem służyć ci zawsze z całego serca. – odpowiedział Dantes. 

  – Nie wątpię o tem. Ale jak tam twoje sprawy? Jesteś podobno na bardzo dobrej stopie z panem Morrelem? 

  – Pan Morrel jest zawsze nad zasługę łaskaw na mnie. 

  – I dlaczegóż nie przyjąłeś jego zaproszenia na obiad? 

  – Jakto? – Dantes nie przyjął zaproszenia na obiad? – wmieszał się do rozmowy stary Dantes. – Powiedz, Edmundzie, czy pan Morrel istotnie cię zapraszał do siebie? 

  – Tak jest, ojcze. 

  – Mój synu, jak mogłeś mu odmówić? 

  – Bom pragnął ciebie przedewszystkiem zobaczyć, drogi ojcze! – odparł młodzieniec – bo się do ciebie śpieszyłem. 

  – Mogło to być przykre panu Morrel. A gdy kto chce zostać kapitanem, – nie powinien się narażać swemu zwierzchnikowi. 

  – Wyłożyłem mu powody odmowy i sądzę, że je uznał. 

  – Daj Boże! – dorzucił swe słowa Caderousse. Wszyscy twoi przyjaciele cieszyć się będą jeżeli nie minie cię to przyobiecane kapitaństwo. A wiem, że i za cytadelą świętego Mikołaja ktoś z tego szczerze radować się będzie. 

  – Mercedes! – rzekł starzec. 

  – Tak, mój ojcze – powiedział Dantes – którą, jeżeli pozwolisz, chciałbym teraz, gdym ciebie już uściskał, zobaczyć także. 

  – Idź, moje dziecko, idź – odrzekł stary Dantes – i niech Bóg tobie i twej żonie we wszystkiem błogosławi. 

  – Żonie?... Przedwczesne, sąsiedzie, zasyłasz przed tron nieba modły. Mercedes nie jest przecie jeszcze Edmunda żoną? – zawołał Caderousse. 

  – Nie, ale już wkrótce zostanie. 

  – I dobrze zrobisz, jeżeli szybko to urzeczywistnisz. Młodym i ładnym dziewczętom nie trudno bowiem o kochanków. 

  – Czyż istotnie? – zapytał Edmund i lekki cień niepokoju przemknął po jego twarzy. 

  – Słyszałem sam, że twej narzeczonej bardzo dobre trafiały się partje. Że jednak ty niezadługo będziesz kapitanem, więc nie ośmielą ci się odmówić. 

  – To znaczy, mówiąc wyraźniej, że gdybym nie był kapitanem... to by mi odmówiono, lecz ja jestem pewny swej Mercedes i wierzę, że mnie nie zdradzi. 

  – Daj Boże! – rzekł Caderousse – kto się decyduje na małżeństwo to musi ufać i wierzyć. – Co mi tam zresztą do tego. Jednak posłuchaj mojej rady i idź do niej natychmiast. 

  – Czynię to właśnie. – Mówiąc to, Edmund uścisnął ojca, lekkiem skinieniem głowy pożegnał Caderoussa wybiegł na ulicę. 

  Caderousse na chwilę zatrzymał się jeszcze u starca, następnie wyszedł i spotkał na pierwszym zaraz rogu Danglarsa. 

  – I cóż, – widziałeś go? 

  – Rozstaliśmy się przed chwilą – odpowiedział Caderousse. 

  – Mówił o tem, iż ma nadzieję zostania kapitanem? 

  – Mówił o tem takim tonem, jakby to był już fakt dokonany. 

  – Bodaj jednak, że się pomyli w tych rachubach. 

  – Djabli wiedzą! Pan Morrel, zdaje się, przyrzekł mu z całą pewnością. 

  – No! – wyrzęził Danglars, – jeszcze nim nie został. 

  – Daję słowo, że dobrzeby było, gdyby nim nie został. Już dziś zadziera nosa, a cóżby było dopiero, gdyby istotnie został kapitanem! 

  – Jeżeli zechcemy – wycedził cicho Danglars – to z tych jego marzeń nic nie będzie i pozostanie tem, czem jest teraz, a nawet – może i to utraci. 

  – Co ty mówisz?! 

  – Ależ nic nie mówię. Ot, tak sobie rzuciłem słowa na wiatr. Ale... ale... czy on ciągle jescze się kocha w tej dziewczynie? 

  – Bez opamiętania! Właśnie poszedł do niej, lecz myślę, że znajdzie tam twardy orzech do zgryzienia. 

  – Tajemniczo jakoś się wyrażasz. Lecz widzę, że nie bardzo lubisz tego, Dantesa?... 

  – Nie mogę ścierpieć zarozumialców. 

  – Powiedz mi jednak, co wiesz o tej jego kochance? 

  – Nie wiem nic dokładnie. Powiedzieć jednak mogę z całą pewnością, że ile razy Mercedes idzie do miasta, to nieodmiennie towarzyszy jej jakiś olbrzymiego wrzostu katalończyk, o czarnem oku i śniadej twarzy; jest to zresztą jakiś jej krewny podobno. 

  – Nie wątpisz wszelako, że ten niby krewniak – umizga się do panienki... 

  – Tak mi się przynajmniej wydaje. Bo cóżby innego robił chłopak lat dwudziestu, do dwudziestu dwóch, przy siedemnastoletnniej i do tego pięknej dziewczynie? 

  – Powiadasz, że Dantes właśnie poszedł do katalonów? 

  – Przed chwilą. 

  – Pójdziemy i my w tamtę stronę. Posiedzimy sobie chwilę w trattorji Pamfila i przy szklance Marsala czekać będziemy, co też z tego wyniknie? 

  Caderousse zgodził się na projekt bez większego oporu i para, jeżeli nie przyjaciół, to ludzi sprzymierzonych nienawiścią, szybko podążyła naprzód. 

  Przyszedłszy na miejsce, kazali sobie podać małą buteleczkę Marsali i zaczęli zwolna popijać. 

  Pan Pamfil przed dziesięcioma conajwyżej minutami widział przechodzącego Dantesa. 

  Nie ulegało więc wątpliwości, że poszedł do katalonów, pod cieniem rozkwitających krzewów i pod gałęziami, na których całe falangi ptasząt wyśpiewywały hymny radosne, na cześć pierwszych uśmiechów wiosny.

LE COMTE DE MONTE-CRISTO

DU PREMIER VOLUME

I. MARSEILLE. – L’ARRIVÉE.

Le 24 février 1815, la vigie de Notre-Dame de la Garde signala le trois-mâts le Pharaon, venant de Smyrne, Trieste et Naples. 

Comme d’habitude, un pilote côtier partit aussitôt du port, rasa le château d’If, et alla aborder le navire entre le cap de Morgion et l’île de Rion. 

Aussitôt, comme d’habitude encore, la plate-forme du fort Saint-Jean s’était couverte de curieux; car c’est toujours une grande affaire à Marseille que l’arrivée d’un bâtiment, surtout quand ce bâtiment, comme le Pharaon, a été construit, gréé, arrimé sur les chantiers de la vieille Phocée, et appartient à un armateur de la ville. 

Cependant ce bâtiment s’avançait; il avait heureusement franchi le détroit que quelque secousse volcanique a creusé entre l’île de Calasareigne et l’île de Jaros; il avait doublé Pomègue, et il s’avançait sous ses trois huniers, son grand foc et sa brigantine, mais si lentement et d’une allure si triste, que les curieux, avec cet instinct qui pressent un malheur, se demandaient quel accident pouvait être arrivé à bord. Néanmoins les experts en navigation reconnaissaient que si un accident était arrivé, ce ne pouvait être au bâtiment lui-même; car il s’avançait dans toutes les conditions d’un navire parfaitement gouverné: son ancre était en mouillage, ses haubans de beaupré décrochés; et près du pilote, qui s’apprêtait à diriger le Pharaon par l’étroite entrée du port de Marseille, était un jeune homme au geste rapide et à l’œil actif, qui surveillait chaque mouvement du navire et répétait chaque ordre du pilote. 

La vague inquiétude qui planait sur la foule avait particulièrement atteint un des spectateurs de l’esplanade de Saint-Jean, de sorte qu’il ne put attendre l’entrée du bâtiment dans le port; il sauta dans une petite barque et ordonna de ramer au-devant du Pharaon, qu’il atteignit en face de l’anse de la Réserve. 

En voyant venir cet homme, le jeune marin quitta son poste à côté du pilote, et vint, le chapeau à la main, s’appuyer à la muraille du bâtiment. 

C’était un jeune homme de dix-huit à vingt ans, grand, svelte, avec de beaux yeux noirs et des cheveux d’ébène; il y avait dans toute sa personne cet air calme et de résolution particulier aux hommes habitués depuis leur enfance à lutter avec le danger. 

– Ah! c’est vous, Dantès! cria l’homme à la barque; qu’est-il donc arrivé, et pourquoi cet air de tristesse répandu sur tout votre bord? 

– Un grand malheur, monsieur Morrel! répondit le jeune homme, un grand malheur, pour moi surtout: à la hauteur de Civita-Vecchia, nous avons perdu ce brave capitaine Leclère. 

– Et le chargement? demanda vivement l’armateur. 

– Il est arrivé à bon port, monsieur Morrel, et je crois que vous serez content sous ce rapport; mais ce pauvre capitaine Leclère… 

– Que lui est-il donc arrivé? demanda l’armateur d’un air visiblement soulagé; que lui est-il donc arrivé, à ce brave capitaine? 

– Il est mort. 

– Tombé à la mer? 

– Non, monsieur; mort d’une fièvre cérébrale, au milieu d’horribles souffrances. Puis, se retournant vers ses hommes: 

– Holà hé! dit-il, chacun à son poste pour le mouillage!

L’équipage obéit. Au même instant, les huit ou dix matelots qui le composaient s’élancèrent les uns sur les écoutes, les autres sur les bras, les autres aux drisses, les autres aux hallebas des focs, enfin les autres aux cargues des voiles. 

Le jeune marin jeta un coup d’œil nonchalant sur ce commencement de manœuvre, et, voyant que ses ordres allaient s’exécuter, il revint à son interlocuteur. 

– Et comment ce malheur est-il donc arrivé? continua l’armateur, reprenant la conversation où le jeune marin l’avait quittée. 

– Mon Dieu, monsieur, de la façon la plus imprévue: après une longue conversation avec le commandant du port, le capitaine Leclère quitta Naples fort agité; au bout de vingt-quatre heures, la fièvre le prit; trois jours après il était mort… 

Nous lui avons fait les funérailles ordinaires, et il repose, décemment enveloppé dans un hamac, avec un boulet de trente-six aux pieds et un à la tête, à la hauteur de l’île d’el Giglio. Nous rapportons à sa veuve sa croix d’honneur et son épée. C’était bien la peine, continua le jeune homme avec un sourire mélancolique, de faire dix ans la guerre aux Anglais pour en arriver à mourir, comme tout le monde, dans son lit. 

– Dame! que voulez-vous, monsieur Edmond, reprit l’armateur qui paraissait se consoler de plus en plus, nous sommes tous mortels, et il faut bien que les anciens fassent place aux nouveaux, sans cela il n’y aurait pas d’avancement; et du moment que vous m’assurez que la cargaison… 

– Est en bon état, monsieur Morrel, je vous en réponds. Voici un voyage que je vous donne le conseil de ne point escompter pour 25,000 fr. de bénéfice. 

Puis, comme on venait de dépasser la tour ronde: 

– Range à carguer les voiles de hune, le foc et la brigantine! cria le jeune marin; faites penaud! 

L’ordre s’exécuta avec presque autant de promptitude que sur un bâtiment de guerre. 

– Amène et cargue partout! 

Au dernier commandement, toutes les voiles s’abaissèrent, et le navire s’avança d’une façon presque insensible, ne marchant plus que par l’impulsion donnée. 

– Et maintenant, si vous voulez monter, monsieur Morrel, dit Dantès voyant l’impatience de l’armateur, voici votre comptable, M. Danglars, qui sort de sa cabine, et qui vous donnera tous les renseignements que vous pouvez désirer. Quant à moi, il faut que je veille au mouillage et que je mette le navire en deuil. 

L’armateur ne se le fit pas dire deux fois. Il saisit un câble que lui jeta Dantès, et, avec une dextérité qui eût fait honneur à un homme de mer, il gravit les échelons cloués sur le flanc rebondi du bâtiment, tandis que celui-ci, retournant à son poste de second, cédait la conversation à celui qu’il avait annoncé sous le nom de Danglars, et qui, sortant de sa cabine, s’avançait effectivement au-devant de l’armateur. 

Le nouveau venu était un homme de vingt-cinq à vingt-six ans, d’une figure assez sombre, obséquieux envers ses supérieurs, insolent envers ses subordonnés; aussi, outre son titre d’agent comptable, qui est toujours un motif de répulsion pour les matelots, était-il généralement aussi mal vu de l’équipage qu’Edmond Dantès au contraire en était aimé. 

– Eh bien! monsieur Morrel, dit Danglars, vous savez le malheur, n’est-ce pas? 

– Oui, oui. Pauvre capitaine Leclère! c’était un brave et honnête homme! 

– Et un excellent marin surtout, vieilli entre le ciel et l’eau, comme il convient à un homme chargé des intérêts d’une maison aussi importante que la maison Morrel et fils, répondit Danglars. 

– Mais, dit l’armateur, suivant des yeux Dantès qui cherchait son mouillage, mais il me semble qu’il n’y a pas besoin d’être si vieux marin que vous le dites, Danglars, pour connaître son métier, et voici notre ami Edmond qui fait le sien, ce me semble, en homme qui n’a besoin de demander des conseils à personne. 

– Oui, dit Danglars en jetant sur Dantès un regard oblique où brilla un éclair de haine, oui, c’est jeune, et cela ne doute de rien. À peine le capitaine a-t-il été mort qu’il a pris le commandement sans consulter personne, et qu’il nous a fait perdre un jour et demi à l’île d’Elbe au lieu de revenir directement à Marseille. 

– Quant à prendre le commandement du navire, dit l’armateur, c’était son devoir comme second; quant à perdre un jour et demi à l’île d’Elbe, il a eu tort; à moins que le navire n’ait eu quelque avarie à réparer. 

– Le navire se portait comme je me porte, et comme je désire que vous vous portiez, monsieur Morrel; et cette journée et demie a été perdue par pur caprice, pour le plaisir d’aller à terre, voilà tout. 

– Dantès, dit l’armateur se retournant vers le jeune homme, venez donc ici. 

– Pardon, Monsieur, dit Dantès, je suis à vous dans un instant. Puis s’adressant à l’équipage: 

– Mouille! dit-il. 

Aussitôt l’ancre tomba, et la chaîne fila avec bruit. Dantès resta à son poste, malgré la présence du pilote, jusqu’à ce que cette dernière manœuvre fût terminée; puis alors: Abaissez la flamme à mi-mât, mettez le pavillon en berne, croisez les vergues! 

– Vous voyez, dit Danglars, il se croit déjà capitaine, sur ma parole. 

– Et il l’est de fait, dit l’armateur. 

– Oui, sauf votre signature et celle de votre associé, monsieur Morrel. 

– Dame! pourquoi ne le laisserions-nous pas à ce poste? dit l’armateur. Il est jeune, je le sais bien, mais il me paraît tout à la chose, et fort expérimenté dans son état. 

Un nuage passa sur le front de Danglars. 

– Pardon, monsieur Morrel, dit Dantès en s’approchant; maintenant que le navire est mouillé, me voilà tout à vous: vous m’avez appelé, je crois? 

Danglars fit un pas en arrière. 

– Je voulais vous demander pourquoi vous vous étiez arrêté à l’île d’Elbe? 

– Je l’ignore, Monsieur; c’était pour accomplir un dernier ordre du capitaine Leclère, qui, en mourant, m’avait remis un paquet pour le grand maréchal Bertrand. 

– L’avez-vous donc vu, Edmond? 

– Qui? 

– Le grand maréchal? 

– Oui. 

Morrel regarda autour de lui, et tira Dantès à part. 

– Et comment va l’empereur? demanda-t-il vivement. 

– Bien, autant que j’ai pu en juger par mes yeux. 

– Vous avez donc vu l’empereur aussi? 

– Il est entré chez le maréchal pendant que j’y étais. 

– Et vous lui avez parlé? 

– C’est-à-dire que c’est lui qui m’a parlé, Monsieur, dit Dantès en souriant. 

– Et que vous a-t-il dit? 

– Il m’a fait des questions sur le bâtiment, sur l’époque de son départ pour Marseille, sur la route qu’il avait suivie et sur la cargaison qu’il portait. Je crois que s’il eût été vide, et que j’en eusse été le maître, son intention eût été de l’acheter; mais je lui ai dit que je n’étais que simple second, et que le bâtiment appartenait à la maison Morrel et fils. – Ah! ah! a-t-il dit, je la connais. Les Morrel sont armateurs de père en fils, et il y avait un Morrel qui servait dans le même régiment que moi lorsque j’étais en garnison à Valence. 

– C’est pardieu vrai! s’écria l’armateur tout joyeux; c’était Policar Morrel, mon oncle, qui est devenu capitaine. Dantès, vous direz à mon oncle que l’empereur s’est souvenu de lui, et vous le verrez pleurer, le vieux grognard. Allons, allons, continua l’armateur en frappant amicalement sur l’épaule du jeune homme, vous avez bien fait, Dantès, de suivre les instructions du capitaine Leclère et de vous arrêter à l’île d’Elbe, quoique, si l’on savait que vous avez remis un paquet au maréchal et causé avec l’empereur, cela pourrait vous compromettre. 

– En quoi voulez-vous, Monsieur, que cela me compromette? dit Dantès: je ne sais pas même ce que je portais, et l’empereur ne m’a fait que les questions qu’il eût faites au premier venu. Mais, pardon, reprit Dantès, voici la santé et la douane qui nous arrivent; vous permettez, n’est-ce pas? 

– Faites, faites, mon cher Dantès. 

Le jeune homme s’éloigna, et, comme il s’éloignait, Danglars se rapprocha. 

– Eh bien! demanda-t-il, il paraît qu’il vous a donné de bonnes raisons de son mouillage à Porto-Ferrajo? 

– D’excellentes, mon cher monsieur Danglars. 

– Ah! tant mieux, répondit celui-ci, car c’est toujours pénible de voir un camarade qui ne fait pas son devoir. 

– Dantès a fait le sien, répondit l’armateur, et il n’y a rien à dire. C’était le capitaine Leclère qui lui avait ordonné cette relâche. 

– À propos du capitaine Leclère, ne vous a-t-il pas remis une lettre de lui? 

– Qui? 

– Dantès. 

– À moi, non! En avait-il donc une? 

– Je croyais qu’outre le paquet, le capitaine Leclère lui avait confié une lettre. 

– De quel paquet voulez-vous parler, Danglars? 

– Mais de celui que Dantès a déposé en passant à Porto-Ferrajo? 

– Comment savez-vous qu’il avait un paquet à déposer à Porto-Ferrajo? 

Danglars rougit. 

– Je passais devant la porte du capitaine qui était entr’ouverte, et je lui ai vu remettre ce paquet et cette lettre à Dantès. 

– Il ne m’en a point parlé, dit l’armateur; mais s’il a cette lettre, il me la remettra. 

Danglars réfléchit un instant. 

– Alors, monsieur Morrel, je vous prie, dit-il, ne parlez point de cela à Dantès; je me serai trompé. 

En ce moment, le jeune homme revenait; Danglars s’éloigna. 

– Eh bien, mon cher Dantès, êtes-vous libre? demanda l’armateur. 

– Oui, Monsieur. 

– La chose n’a pas été longue. 

– Non, j’ai donné aux douaniers la liste de nos marchandises; et quant à la consigne, elle avait envoyé avec le pilote côtier un homme à qui j’ai remis nos papiers. 

– Alors, vous n’avez plus rien à faire ici? 

Dantès jeta un regard rapide autour de lui. 

– Non, tout est en ordre, dit-il. 

– Vous pouvez donc alors venir dîner avec nous? 

– Excusez-moi, monsieur Morrel, excusez-moi, je vous prie, mais je dois ma première visite à mon père. Je n’en suis pas moins reconnaissant de l’honneur que vous me faites. 

– C’est juste, Dantès, c’est juste. Je sais que vous êtes bon fils. 

– Et… demanda Dantès avec une certaine hésitation, et il se porte bien, que vous sachiez, mon père? 

– Mais je crois que oui, mon cher Edmond, quoique je ne l’aie pas aperçu. 

– Oui, il se tient enfermé dans sa petite chambre. 

– Cela prouve au moins qu’il n’a manqué de rien pendant votre absence. 

Dantès sourit. 

– Mon père est fier, monsieur, et, eût-il manqué de tout, je doute qu’il eût demandé quelque chose à qui que ce soit au monde, excepté à Dieu. 

– Eh bien, après cette première visite, nous comptons sur vous. 

– Excusez-moi encore, monsieur Morrel; mais, après cette première visite, j’en ai une seconde qui ne me tient pas moins au cœur. 

– Ah! c’est vrai, Dantès; j’oubliais qu’il y a aux Catalans quelqu’un qui doit vous attendre avec non moins d’impatience que votre père: c’est la belle Mercédès. 

Dantès sourit. 

– Ah! ah! dit l’armateur, cela ne m’étonne plus, qu’elle soit venue trois fois me demander des nouvelles du Pharaon. Peste! Edmond, vous n’êtes point à plaindre, et vous avez là une jolie maîtresse! 

– Ce n’est point ma maîtresse, monsieur, dit gravement le jeune marin: c’est ma fiancée. 

– C’est quelquefois tout un, dit l’armateur en riant. 

– Pas pour nous, Monsieur, répondit Dantès. 

– Allons, allons, mon cher Edmond, continua l’armateur, que je ne vous retienne pas; vous avez assez bien fait mes affaires pour que je vous donne tout loisir de faire les vôtres. Avez-vous besoin d’argent? 

– Non, Monsieur; j’ai tous mes appointements du voyage, c’est-à-dire près de trois mois de solde. 

– Vous êtes un garçon rangé, Edmond. 

– Ajoutez que j’ai un père pauvre, Monsieur Morrel. 

– Oui, oui, je sais que vous êtes un bon fils. Allez donc voir votre père: j’ai un fils aussi, et j’en voudrais fort à celui qui, après un voyage de trois mois, le retiendrait loin de moi. 

– Alors, vous permettez? dit le jeune homme en saluant. 

– Oui, si vous n’avez rien de plus à me dire. 

– Non. 

– Le capitaine Leclère ne vous a pas, en mourant, donné une lettre pour moi? 

– Il lui eût été impossible d’écrire, Monsieur; mais cela me rappelle que j’aurai un congé de quinze jours à vous demander. 

– Pour vous marier? 

– D’abord; puis pour aller à Paris. 

– Bon, bon! vous prendrez le temps que vous voudrez, Dantès; le temps de décharger le bâtiment nous prendra bien six semaines, et nous ne nous remettrons guère en mer avant trois mois… Seulement, dans trois mois, il faudra que vous soyez là. Le Pharaon, continua l’armateur en frappant sur l’épaule du jeune marin, ne pourrait pas repartir sans son capitaine. 

– Sans son capitaine! s’écria Dantès les yeux brillants de joie; faites bien attention à ce que vous dites là, Monsieur, car vous venez de répondre aux plus secrètes espérances de mon cœur. Votre intention serait-elle de me nommer capitaine du Pharaon? 

– Si j’étais seul, je vous tendrais la main, mon cher Dantès, et je vous dirais: C’est fait; mais j’ai un associé, et vous savez le proverbe italien: «Che a compagne a padrone.» Mais la moitié de la besogne est faite au moins, puisque sur deux voix vous en avez déjà une. Rapportez-vous-en à moi pour avoir l’autre, et je ferai de mon mieux. 

– Oh! monsieur Morrel, s’écria le jeune marin, saisissant, les larmes aux yeux, les mains de l’armateur; monsieur Morrel, je vous remercie, au nom de mon père et de Mercédès. 

– C’est bien, c’est bien, Edmond, il y a un Dieu au ciel pour les braves gens, que diable! Allez voir votre père, allez voir Mercédès, et revenez me trouver après. 

– Mais vous ne voulez pas que je vous ramène à terre? 

– Non, merci; je reste à régler mes comptes avec Danglars. Avez-vous été content de lui pendant le voyage? 

– C’est selon le sens que vous attachez à cette question, monsieur. Si c’est comme bon camarade, non, car je crois qu’il ne m’aime pas depuis le jour où j’ai eu la bêtise, à la suite d’une petite querelle que nous avions eue ensemble, de lui proposer de nous arrêter dix minutes à l’île de Monte-Cristo pour vider cette querelle; proposition que j’avais eu tort de lui faire, et qu’il avait eu, lui, raison de refuser. Si c’est comme comptable que vous me faites cette question, je crois qu’il n’y a rien à dire et que vous serez content de la façon dont sa besogne est faite. 

– Mais, demanda l’armateur, voyons, Dantès, si vous étiez capitaine du Pharaon, garderiez-vous Danglars avec plaisir? 

– Capitaine ou second, monsieur Morrel, répondit Dantès, j’aurai toujours les plus grands égards pour ceux qui posséderont la confiance de mes armateurs. 

– Allons, allons, Dantès, je vois qu’en tout point vous êtes un brave garçon. Que je ne vous retienne plus: allez, car je vois que vous êtes sur des charbons. 

– J’ai donc mon congé? demanda Dantès. 

– Allez, vous dis-je. 

– Vous permettez que je prenne votre canot? 

– Prenez. 

– Au revoir, monsieur Morrel, et mille fois merci. 

– Au revoir, mon cher Edmond, bonne chance! 

Le jeune marin sauta dans le canot, alla s’asseoir à la poupe, et donna l’ordre d’aborder à la Canebière. Deux matelots se penchèrent aussitôt sur leurs rames, et l’embarcation glissa aussi rapidement qu’il est possible de le faire, au milieu des mille barques qui obstruent l’espèce de rue étroite qui conduit, entre deux rangées de navires, de l’entrée du port au quai d’Orléans. 

L’armateur le suivit des yeux en souriant, jusqu’au bord, le vit sauter sur les dalles du quai, et se perdre aussitôt au milieu de la foule bariolée qui, de cinq heures du matin à neuf heures du soir, encombre cette fameuse rue de la Canebière, dont les Phocéens modernes sont si fiers, qu’ils disent avec le plus grand sérieux du monde et avec cet accent qui donne tant de caractère à ce qu’ils disent: Si Paris avait la Canebière, Paris serait un petit Marseille. 

En se retournant, l’armateur vit derrière lui Danglars, qui, en apparence, semblait attendre ses ordres, mais qui, en réalité, suivait comme lui le jeune marin du regard. 

Seulement, il y avait une grande différence dans l’expression de ce double regard qui suivait le même homme. 

II. LE PÈRE ET LE FILS.

Laissons Danglars, aux prises avec le génie de la haine, essayer de souffler contre son camarade quelque maligne supposition à l’oreille de l’armateur, et suivons Dantès, qui, après avoir parcouru la Canebière dans toute sa longueur, prend la rue de Noailles, entre dans une petite maison située du côté gauche des allées de Meillan, monte vivement les quatre étages d’un escalier obscur, et, se retenant à la rampe d’une main, comprimant de l’autre les battements de son cœur, s’arrête devant une porte entre-bâillée, qui laisse voir jusqu’au fond d’une petite chambre. 

Cette chambre était celle qu’habitait le père de Dantès. 

La nouvelle de l’arrivée du Pharaon n’était pas encore parvenue au vieillard, qui s’occupait, monté sur une chaise, à palissader d’une main tremblante quelques capucines mêlées de clématites, qui montaient en grimpant le long du treillage de sa fenêtre. 

Tout à coup il se sentit prendre à bras-le-corps, et une voix bien connue s’écria derrière lui: 

– Mon père, mon bon père! 

Le vieillard jeta un cri et se retourna; puis, voyant son fils, il se laissa aller dans ses bras, tout tremblant et tout pâle. 

– Qu’as-tu donc, père? s’écria le jeune homme inquiet; serais-tu malade? 

– Non, non, mon cher Edmond, mon fils, mon enfant, non; mais je ne t’attendais pas, et la joie, le saisissement de te revoir ainsi à l’improviste… ah! mon Dieu! il me semble que je vais mourir! 

– Eh bien! remets-toi donc, père! c’est moi, c’est bien moi! On dit toujours que la joie ne fait pas de mal, et voilà pourquoi je suis entré ici sans préparation. Voyons, souris-moi, au lieu de me regarder comme tu le fais, avec des yeux égarés. Je reviens et nous allons être heureux. 

– Ah! tant mieux, garçon! reprit le vieillard; mais comment allons-nous être heureux? tu ne me quittes donc plus? Voyons, conte-moi ton bonheur! 

– Que le Seigneur me pardonne, dit le jeune homme, de me réjouir d’un bonheur fait avec le deuil d’une famille! mais Dieu sait que je n’eusse pas désiré ce bonheur; il arrive, et je n’ai pas la force de m’en affliger: le brave capitaine Leclère est mort, mon père, et il est probable que, par la protection de M. Morrel, je vais avoir sa place. Comprenez-vous, mon père? capitaine à vingt ans! avec cent louis d’appointements et une part dans les bénéfices! n’est-ce pas plus que ne pouvait vraiment l’espérer un pauvre matelot comme moi. 

– Oui, mon fils, oui, en effet, dit le vieillard, c’est heureux. 

– Aussi je veux que du premier argent que je toucherai vous ayez une petite maison, avec un jardin pour planter vos clématites, vos capucines et vos chèvrefeuilles… Mais qu’as-tu donc, père, on dirait que tu te trouves mal? 

– Patience, patience! ce ne sera rien. 

Et, les forces manquant au vieillard, il se renversa en arrière. 

– Voyons, voyons! dit le jeune homme, un verre de vin, mon père; cela vous ranimera; où mettez-vous votre vin? 

– Non, merci, ne cherche pas; je n’en ai pas besoin, dit le vieillard essayant de retenir son fils. 

– Si fait, si fait, père, indiquez-moi l’endroit. 

Et il ouvrit deux ou trois armoires. 

– Inutile… dit le vieillard, il n’y a plus de vin. 

– Comment, il n’y a plus de vin! dit en pâlissant à son tour Dantès, regardant alternativement les joues creuses et blêmes du vieillard et les armoires vides, comment, il n’y a plus de vin! auriez-vous manqué d’argent, mon père? 

– Je n’ai manqué de rien puisque te voilà, dit le vieillard. 

– Cependant, balbutia Dantès en essuyant la sueur qui coulait de son front, cependant je vous avais laissé deux cents francs, il y a trois mois, en partant. 

– Oui, oui, Edmond, c’est vrai; mais tu avais oublié en partant une petite dette chez le voisin Caderousse; il me l’a rappelée, en me disant que si je ne payais pas pour toi il irait se faire payer chez M. Morrel. Alors, tu comprends, de peur que cela te fît du tort… 

– Eh bien? 

– Eh bien! j’ai payé, moi. 

– Mais, s’écria Dantès, c’était cent quarante francs que je devais à Caderousse! 

– Oui, balbutia le vieillard. 

– Et vous les avez donnés sur les deux cents francs que je vous avais laissés? 

Le vieillard fit un signe de tête. 

– De sorte que vous avez vécu trois mois avec soixante francs! murmura le jeune homme. 

– Tu sais combien il me faut peu de chose, dit le vieillard. 

– Oh! mon Dieu, mon Dieu, pardonnez-moi, dit Edmond en se jetant à genoux devant le bonhomme. 

– Que fais-tu donc? 

– Oh! vous m’avez déchiré le cœur. 

– Bah! te voilà, dit le vieillard en souriant; maintenant tout est oublié, car tout est bien. 

– Oui, me voilà, dit le jeune homme, me voilà avec un bel avenir et un peu d’argent. Tenez, père, dit-il, prenez, prenez, et envoyez chercher tout de suite quelque chose. 

Et il vida sur la table ses poches, qui contenaient une douzaine de pièces d’or, cinq ou six écus de cinq francs et de la menue monnaie. 

Le visage du vieux Dantès s’épanouit. 

– À qui cela? dit-il. 

– Mais, à moi!… à toi!… à nous!… Prends, achète des provisions, sois heureux, demain il y en aura d’autres. 

– Doucement, doucement, dit le vieillard en souriant; avec ta permission, j’userai modérément de ta bourse: on croirait, si l’on me voyait acheter trop de choses à la fois, que j’ai été obligé d’attendre ton retour pour les acheter. 

– Fais comme tu voudras; mais, avant toutes choses, prends une servante, père; je ne veux plus que tu restes seul. J’ai du café de contrebande et d’excellent tabac dans un petit coffre de la cale, tu l’auras dès demain. Mais chut! voici quelqu’un. 

– C’est Caderousse qui aura appris ton arrivée, et qui vient sans doute te faire son compliment de bon retour. 

– Bon, encore des lèvres qui disent une chose tandis que le cœur en pense une autre, murmura Edmond; mais, n’importe, c’est un voisin qui nous a rendu service autrefois, qu’il soit bienvenu. 

En effet, au moment où Edmond achevait la phrase à voix basse, on vit apparaître, encadrée par la porte du palier, la tête noire et barbue de Caderousse. C’était un homme de vingt-cinq à vingt-six ans; il tenait à sa main un morceau de drap, qu’en sa qualité de tailleur il s’apprêtait à changer en un revers d’habit. 

– Eh! te voilà donc revenu, Edmond? dit-il avec un accent marseillais des plus prononcés et avec un large sourire qui découvrait ses dents blanches comme de l’ivoire. 

– Comme vous voyez, voisin Caderousse, et prêt à vous être agréable en quelque chose que ce soit, répondit Dantès en dissimulant mal sa froideur sous cette offre de service. 

– Merci, merci; heureusement, je n’ai besoin de rien, et ce sont même quelquefois les autres qui ont besoin de moi. Dantès fît un mouvement. Je ne te dis pas cela pour toi, garçon; je t’ai prêté de l’argent, tu me l’as rendu; cela se fait entre bons voisins, et nous sommes quittes. 

– On n’est jamais quitte envers ceux qui nous ont obligés, dit Dantès; car lorsque l’on ne leur doit plus l’argent, on leur doit la reconnaissance. 

– À quoi bon parler de cela! Ce qui est passé est passé. Parlons de ton heureux retour, garçon. J’étais donc allé comme cela sur le port pour rassortir du drap marron, lorsque je rencontrai l’ami Danglars. 

– Toi, à Marseille? 

– Eh oui, tout de même, me répondit-il. 

– Je te croyais à Smyrne. 

– J’y pourrais être, car j’en reviens. 

– Et Edmond, où est-il donc, le petit? 

– Mais chez ton père, sans doute, répondit Danglars; et alors je suis venu, continua Caderousse, pour avoir le plaisir de serrer la main à un ami! 

– Ce bon Caderousse, dit le vieillard, il nous aime tant. 

– Certainement que je vous aime, et que je vous estime encore, attendu que les honnêtes gens sont rares! Mais il paraît que tu deviens riche, garçon? continua le tailleur en jetant un regard oblique sur la poignée d’or et d’argent que Dantès avait déposée sur la table. 

Le jeune homme remarqua l’éclair de convoitise qui illumina les yeux noirs de son voisin. 

– Eh! mon Dieu! dit-il négligemment, cet argent n’est point à moi; je manifestais au père la crainte qu’il n’eût manqué de quelque chose en mon absence, et pour me rassurer, il a vidé sa bourse sur la table. Allons, père, continua Dantès, remettez cet argent dans votre tirelire; à moins que le voisin Caderousse n’en ait besoin à son tour, auquel cas il est bien à son service. 

– Non pas, garçon, dit Caderousse, je n’ai besoin de rien, et, Dieu merci, l’état nourrit son homme. Garde ton argent, garde: on n’en a jamais de trop; ce qui n’empêche pas que je ne te sois obligé de ton offre comme si j’en profitais. 

– C’était de bon cœur, dit Dantès. 

– Je n’en doute pas. Eh bien! te voilà donc au mieux avec M. Morrel? câlin que tu es. 

– M. Morrel a toujours eu beaucoup de bonté pour moi, répondit Dantès. 

– En ce cas, tu as tort de refuser son dîner. 

– Comment refuser son dîner? reprit le vieux Dantès; il t’avait donc invité à dîner? 

– Oui, mon père, reprit Edmond en souriant de l’étonnement que causait à son père l’excès de l’honneur dont il était l’objet. 

– Et pourquoi donc as-tu refusé, fils? demanda le vieillard. 

– Pour revenir plus tôt près de vous, mon père, répondit le jeune homme; j’avais hâte de vous voir. 

– Cela l’aura contrarié, ce bon M. Morrel, reprit Caderousse; et quand on vise à être capitaine, c’est un tort que de contrarier son armateur. 

– Je lui ai expliqué la cause de mon refus, reprit Dantès, et il l’a comprise, je l’espère. 

– Ah! c’est que, pour être capitaine, il faut un peu flatter ses patrons. 

– J’espère être capitaine sans cela, répondit Dantès. 

– Tant mieux, tant mieux! cela fera plaisir à tous les anciens amis, et je sais quelqu’un là-bas, derrière la citadelle de Saint-Nicolas, qui n’en sera pas fâché. 

– Mercédès? dit le vieillard. 

– Oui, mon père, reprit Dantès, et, avec votre permission, maintenant que je vous ai vu, maintenant que je sais que vous vous portez bien et que vous avez tout ce qu’il vous faut, je vous demanderai la permission d’aller faire visite aux Catalans. 

– Va, mon enfant, dit le vieux Dantès, et que Dieu te bénisse dans ta femme comme il m’a béni dans mon fils! 

– Sa femme! dit Caderousse; comme vous y allez, père Dantès! elle ne l’est pas encore, ce me semble! 

– Non; mais, selon toute probabilité, répondit Edmond, elle ne tardera pas à le devenir. 

– N’importe, n’importe, dit Caderousse, tu as bien fait de te dépêcher, garçon. 

– Pourquoi cela? 

– Parce que la Mercédès est une belle fille, et que les belles filles ne manquent pas d’amoureux; celle-là surtout, ils la suivent par douzaine. 

– Vraiment, dit Edmond avec un sourire sous lequel perçait une légère nuance d’inquiétude. 

– Oh! oui, reprit Caderousse, et de beaux partis, même; mais, tu comprends, tu vas être capitaine, on n’aura garde de te refuser, toi! 

– Ce qui veut dire, reprit Dantès avec un sourire qui dissimulait mal son inquiétude, que si je n’étais pas capitaine… 

– Eh! eh! fit Caderousse. 

– Allons, allons, dit le jeune homme, j’ai meilleure opinion que vous des femmes en général et de Mercédès en particulier, et, j’en suis convaincu, que je sois capitaine ou non, elle me restera fidèle. 

– Tant mieux, tant mieux! dit Caderousse, c’est toujours, quand on va se marier, une bonne chose que d’avoir la foi; mais, n’importe; crois-moi, garçon, ne perds pas de temps à aller lui annoncer ton arrivée et à lui faire part de tes espérances. 

– J’y vais, dit Edmond. 

Il embrassa son père, salua Caderousse d’un signe et sortit. 

Caderousse resta un instant encore; puis, prenant congé du vieux Dantès, il descendit à son tour et alla rejoindre Danglars, qui l’attendait au coin de la rue Senac. 

– Eh bien! dit Danglars, l’as-tu vu? 

– Je le quitte, dit Caderousse. 

– Et t’a-t-il parlé de son espérance d’être capitaine? 

– Il en parle comme s’il l’était déjà. 

– Patience! dit Danglars, il se presse un peu trop, ce me semble. 

– Dame! il paraît que la chose lui est promise par M. Morrel. 

– De sorte qu’il est bien joyeux? 

– C’est-à-dire qu’il en est insolent; il m’a déjà fait ses offres de services comme si c’était un grand personnage; il m’a offert de me prêter de l’argent comme s’il était un banquier. 

– Et vous avez refusé? 

– Parfaitement; quoique j’eusse bien pu accepter, attendu que c’est moi qui lui ai mis à la main les premières pièces blanches qu’il a maniées. Mais maintenant M. Dantès n’aura plus besoin de personne, il va être capitaine. 

– Bah! dit Danglars, il ne l’est pas encore. 

– Ma foi, ce serait bien fait qu’il ne le fût pas, dit Caderousse, ou sans cela il n’y aura plus moyen de lui parler. 

– Que si nous le voulons bien, dit Danglars, il restera ce qu’il est, et peut-être même deviendra moins qu’il n’est. 

– Que dis-tu? 

– Rien, je me parle à moi-même. Et il est toujours amoureux de la belle Catalane? 

– Amoureux fou. Il y est allé; mais ou je me trompe fort, ou il aura du désagrément de ce côté-là. 

– Explique-toi. 

– À quoi bon? 

– C’est plus important que tu ne crois. Tu n’aimes pas Dantès, hein? 

– Je n’aime pas les arrogants. 

– Eh bien, alors! dis-moi ce que tu sais relativement à la Catalane. 

– Je ne sais rien de bien positif; seulement j’ai vu des choses qui me font croire, comme je te l’ai dit, que le futur capitaine aura du désagrément aux environs du chemin des Vieilles-Infirmeries. 

– Qu’as-tu vu? allons, dis. 

– Eh bien, j’ai vu que toutes les fois que Mercédès vient en ville, elle y vient accompagnée d’un grand gaillard de Catalan à l’œil noir, à la peau rouge, très-brun très-ardent, et qu’elle appelle mon cousin. 

– Ah, vraiment! et crois-tu que ce cousin lui fasse la cour? 

– Je le suppose: que diable peut faire un grand garçon de vingt et un ans à une belle fille de dix-sept? 

– Et tu dis que Dantès est allé aux Catalans? 

– Il est parti devant moi. 

– Si nous allions du même côté, nous nous arrêterions à la Réserve, et, tout en buvant un verre de vin de La Malgue, nous attendrions des nouvelles. 

– Et qui nous en donnera? 

– Nous serons sur la route, et nous verrons sur le visage de Dantès ce qui se sera passé. 

– Allons, dit Caderousse; mais c’est toi qui payes? 

– Certainement, répondit Danglars. 

Et tous deux s’acheminèrent d’un pas rapide vers l’endroit indiqué. Arrivés là, ils se firent apporter une bouteille et deux verres. 

Le père Pamphile venait de voir passer Dantès il n’y avait pas dix minutes. 

Certains que Dantès était aux Catalans, ils s’assirent sous le feuillage naissant des platanes et des sycomores, dans les branches desquels une bande joyeuse d’oiseaux chantaient un des premiers beaux jours de printemps.

THE COUNT OF MONTE CRISTO

VOLUME ONE

Chapter 1. Marseilles – The Arrival.

On the 24th of February, 1815, the look-out at Notre-Dame de la Garde signalled the three-master, the Pharaon from Smyrna, Trieste, and Naples.

As usual, a pilot put off immediately, and rounding the Chateau d΄If, got on board the vessel between Cape Morgion and Rion island.

Immediately, and according to custom, the ramparts of Fort Saint-Jean were covered with spectators; it is always an event at Marseilles for a ship to come into port, especially when this ship, like the Pharaon, has been built, rigged, and laden at the old Phocee docks, and belongs to an owner of the city.

The ship drew on and had safely passed the strait, which some volcanic shock has made between the Calasareigne and Jaros islands; had doubled Pomegue, and approached the harbor under topsails, jib, and spanker, but so slowly and sedately that the idlers, with that instinct which is the forerunner of evil, asked one another what misfortune could have happened on board. However, those experienced in navigation saw plainly that if any accident had occurred, it was not to the vessel herself, for she bore down with all the evidence of being skilfully handled, the anchor a-cockbill, the jib-boom guys already eased off, and standing by the side of the pilot, who was steering the Pharaon towards the narrow entrance of the inner port, was a young man, who, with activity and vigilant eye, watched every motion of the ship, and repeated each direction of the pilot.

The vague disquietude which prevailed among the spectators had so much affected one of the crowd that he did not await the arrival of the vessel in harbor, but jumping into a small skiff, desired to be pulled alongside the Pharaon, which he reached as she rounded into La Reserve basin.

When the young man on board saw this person approach, he left his station by the pilot, and, hat in hand, leaned over the ship΄s bulwarks.

He was a fine, tall, slim young fellow of eighteen or twenty, with black eyes, and hair as dark as a raven΄s wing; and his whole appearance bespoke that calmness and resolution peculiar to men accustomed from their cradle to contend with danger.

˝Ah, is it you, Dantes?˝ cried the man in the skiff. ˝What΄s the matter? and why have you such an air of sadness aboard?˝

˝A great misfortune, M. Morrel,˝ replied the young man, – ˝a great misfortune, for me especially! Off Civita Vecchia we lost our brave Captain Leclere.˝

˝And the cargo?˝ inquired the owner, eagerly.

˝Is all safe, M. Morrel; and I think you will be satisfied on that head. But poor Captain Leclere – ˝

˝What happened to him?˝ asked the owner, with an air of considerable resignation. ˝What happened to the worthy captain?˝

˝He died.˝

˝Fell into the sea?˝

˝No, sir, he died of brain-fever in dreadful agony.˝ Then turning to the crew, he said, ˝Bear a hand there, to take in sail!˝

All hands obeyed, and at once the eight or ten seamen who composed the crew, sprang to their respective stations at the spanker brails and outhaul, topsail sheets and halyards, the jib downhaul, and the topsail clewlines and buntlines. The young sailor gave a look to see that his orders were promptly and accurately obeyed, and then turned again to the owner.

˝And how did this misfortune occur?˝ inquired the latter, resuming the interrupted conversation.

˝Alas, sir, in the most unexpected manner. After a long talk with the harbor-master, Captain Leclere left Naples greatly disturbed in mind. In twenty-four hours he was attacked by a fever, and died three days afterwards. We performed the usual burial service, and he is at his rest, sewn up in his hammock with a thirty-six pound shot at his head and his heels, off El Giglio island. We bring to his widow his sword and cross of honor. It was worth while, truly,˝ added the young man with a melancholy smile, ˝to make war against the English for ten years, and to die in his bed at last, like everybody else.˝

˝Why, you see, Edmond,˝ replied the owner, who appeared more comforted at every moment, ˝we are all mortal, and the old must make way for the young. If not, why, there would be no promotion; and since you assure me that the cargo – ˝

˝Is all safe and sound, M. Morrel, take my word for it; and I advise you not to take 25,000 francs for the profits of the voyage.˝

Then, as they were just passing the Round Tower, the young man shouted: ˝Stand by there to lower the topsails and jib; brail up the spanker!˝

The order was executed as promptly as it would have been on board a man-of-war.

˝Let go – and clue up!˝ At this last command all the sails were lowered, and the vessel moved almost imperceptibly onwards.

˝Now, if you will come on board, M. Morrel,˝ said Dantes, observing the owner΄s impatience, ˝here is your supercargo, M. Danglars, coming out of his cabin, who will furnish you with every particular. As for me, I must look after the anchoring, and dress the ship in mourning.˝

The owner did not wait for a second invitation. He seized a rope which Dantes flung to him, and with an activity that would have done credit to a sailor, climbed up the side of the ship, while the young man, going to his task, left the conversation to Danglars, who now came towards the owner. He was a man of twenty-five or twenty-six years of age, of unprepossessing countenance, obsequious to his superiors, insolent to his subordinates; and this, in addition to his position as responsible agent on board, which is always obnoxious to the sailors, made him as much disliked by the crew as Edmond Dantes was beloved by them.

˝Well, M. Morrel,˝ said Danglars, ˝you have heard of the misfortune that has befallen us?˝

˝Yes – yes: poor Captain Leclere! He was a brave and an honest man.˝

˝And a first-rate seaman, one who had seen long and honorable service, as became a man charged with the interests of a house so important as that of Morrel & Son,˝ replied Danglars.

˝But,˝ replied the owner, glancing after Dantes, who was watching the anchoring of his vessel, ˝it seems to me that a sailor needs not be so old as you say, Danglars, to understand his business, for our friend Edmond seems to understand it thoroughly, and not to require instruction from any one.˝

˝Yes,˝ said Danglars, darting at Edmond a look gleaming with hate. ˝Yes, he is young, and youth is invariably self-confident. Scarcely was the captain΄s breath out of his body when he assumed the command without consulting any one, and he caused us to lose a day and a half at the Island of Elba, instead of making for Marseilles direct.˝

 ˝As to taking command of the vessel,˝ replied Morrel, ˝that was his duty as captain΄s mate; as to losing a day and a half off the Island of Elba, he was wrong, unless the vessel needed repairs.˝

˝The vessel was in as good condition as I am, and as, I hope you are, M. Morrel, and this day and a half was lost from pure whim, for the pleasure of going ashore, and nothing else.˝

˝Dantes,˝ said the shipowner, turning towards the young man, ˝come this way!˝

˝In a moment, sir,˝ answered Dantes, ˝and I΄m with you.˝ Then calling to the crew, he said – ˝Let go!˝

The anchor was instantly dropped, and the chain ran rattling through the port-hole. Dantes continued at his post in spite of the presence of the pilot, until this manoeuvre was completed, and then he added, ˝Half-mast the colors, and square the yards!˝

˝You see,˝ said Danglars, ˝he fancies himself captain already, upon my word.˝

˝And so, in fact, he is,˝ said the owner.

˝Except your signature and your partner΄s, M. Morrel.˝

˝And why should he not have this?˝ asked the owner; ˝he is young, it is true, but he seems to me a thorough seaman, and of full experience.˝

A cloud passed over Danglars΄ brow. ˝Your pardon, M. Morrel,˝ said Dantes, approaching, ˝the vessel now rides at anchor, and I am at your service. You hailed me, I think?˝

Danglars retreated a step or two. ˝I wished to inquire why you stopped at the Island of Elba?˝

˝I do not know, sir; it was to fulfil the last instructions of Captain Leclere, who, when dying, gave me a packet for Marshal Bertrand.˝

˝Then did you see him, Edmond?˝

˝Who?˝

˝The marshal.˝

˝Yes.˝

Morrel looked around him, and then, drawing Dantes on one side, he said suddenly – ˝And how is the emperor?˝

˝Very well, as far as I could judge from the sight of him.˝

˝You saw the emperor, then?˝

˝He entered the marshal΄s apartment while I was there.˝

˝And you spoke to him?˝

˝Why, it was he who spoke to me, sir,˝ said Dantes, with a smile.

˝And what did he say to you?˝

˝Asked me questions about the vessel, the time she left Marseilles, the course she had taken, and what was her cargo. I believe, if she had not been laden, and I had been her master, he would have bought her. But I told him I was only mate, and that she belonged to the firm of Morrel & Son. ΄Ah, yes,΄ he said, ΄I know them. The Morrels have been shipowners from father to son; and there was a Morrel who served in the same regiment with me when I was in garrison at Valence.΄˝

˝Pardieu, and that is true!˝ cried the owner, greatly delighted. ˝And that was Policar Morrel, my uncle, who was afterwards a captain. Dantes, you must tell my uncle that the emperor remembered him, and you will see it will bring tears into the old soldier΄s eyes. Come, come,˝ continued he, patting Edmond΄s shoulder kindly, ˝you did very right, Dantes, to follow Captain Leclere΄s instructions, and touch at Elba, although if it were known that you had conveyed a packet to the marshal, and had conversed with the emperor, it might bring you into trouble.˝

 ˝How could that bring me into trouble, sir?˝ asked Dantes; ˝for I did not even know of what I was the bearer; and the emperor merely made such inquiries as he would of the first comer. But, pardon me, here are the health officers and the customs inspectors coming alongside.˝ And the young man went to the gangway. As he departed, Danglars approached, and said, – 

˝Well, it appears that he has given you satisfactory reasons for his landing at Porto-Ferrajo?˝

˝Yes, most satisfactory, my dear Danglars.˝

˝Well, so much the better,˝ said the supercargo; ˝for it is not pleasant to think that a comrade has not done his duty.˝

˝Dantes has done his,˝ replied the owner, ˝and that is not saying much. It was Captain Leclere who gave orders for this delay.˝

˝Talking of Captain Leclere, has not Dantes given you a letter from him?˝

˝To me? – no – was there one?˝

˝I believe that, besides the packet, Captain Leclere confided a letter to his care.˝

˝Of what packet are you speaking, Danglars?˝

˝Why, that which Dantes left at Porto-Ferrajo.˝

˝How do you know he had a packet to leave at Porto-Ferrajo?˝

Danglars turned very red.

˝I was passing close to the door of the captain΄s cabin, which was half open, and I saw him give the packet and letter to Dantes.˝

˝He did not speak to me of it,˝ replied the shipowner; ˝but if there be any letter he will give it to me.˝

Danglars reflected for a moment. ˝Then, M. Morrel, I beg of you,˝ said he, ˝not to say a word to Dantes on the subject. I may have been mistaken.˝

At this moment the young man returned; Danglars withdrew.

˝Well, my dear Dantes, are you now free?˝ inquired the owner.

˝Yes, sir.˝

˝You have not been long detained.˝

˝No. I gave the custom-house officers a copy of our bill of lading; and as to the other papers, they sent a man off with the pilot, to whom I gave them.˝

˝Then you have nothing more to do here?˝

˝No – everything is all right now.˝

˝Then you can come and dine with me?˝

˝I really must ask you to excuse me, M. Morrel. My first visit is due to my father, though I am not the less grateful for the honor you have done me.˝

 ˝Right, Dantes, quite right. I always knew you were a good son.˝

˝And,˝ inquired Dantes, with some hesitation, ˝do you know how my father is?˝

˝Well, I believe, my dear Edmond, though I have not seen him lately.˝

˝Yes, he likes to keep himself shut up in his little room.˝

˝That proves, at least, that he has wanted for nothing during your absence.˝

Dantes smiled. ˝My father is proud, sir, and if he had not a meal left, I doubt if he would have asked anything from anyone, except from Heaven.˝

˝Well, then, after this first visit has been made we shall count on you.˝

˝I must again excuse myself, M. Morrel, for after this first visit has been paid I have another which I am most anxious to pay.˝

˝True, Dantes, I forgot that there was at the Catalans some one who expects you no less impatiently than your father – the lovely Mercedes.˝

Dantes blushed.

˝Ah, ha,˝ said the shipowner, ˝I am not in the least surprised, for she has been to me three times, inquiring if there were any news of the Pharaon. Peste, Edmond, you have a very handsome mistress!˝

˝She is not my mistress,˝ replied the young sailor, gravely; ˝she is my betrothed.˝

˝Sometimes one and the same thing,˝ said Morrel, with a smile.

˝Not with us, sir,˝ replied Dantes.

˝Well, well, my dear Edmond,˝ continued the owner, ˝don΄t let me detain you. You have managed my affairs so well that I ought to allow you all the time you require for your own. Do you want any money?˝

˝No, sir; I have all my pay to take – nearly three months΄ wages.˝

˝You are a careful fellow, Edmond.˝

˝Say I have a poor father, sir.˝

˝Yes, yes, I know how good a son you are, so now hasten away to see your father. I have a son too, and I should be very wroth with those who detained him from me after a three months΄ voyage.˝

˝Then I have your leave, sir?˝

˝Yes, if you have nothing more to say to me.˝

˝Nothing.˝

˝Captain Leclere did not, before he died, give you a letter for me?˝

˝He was unable to write, sir. But that reminds me that I must ask your leave of absence for some days.˝

˝To get married?˝

˝Yes, first, and then to go to Paris.˝

˝Very good; have what time you require, Dantes. It will take quite six weeks to unload the cargo, and we cannot get you ready for sea until three months after that; only be back again in three months, for the Pharaon,˝ added the owner, patting the young sailor on the back, ˝cannot sail without her captain.˝

˝Without her captain!˝ cried Dantes, his eyes sparkling with animation; ˝pray mind what you say, for you are touching on the most secret wishes of my heart. Is it really your intention to make me captain of the Pharaon?˝

˝If I were sole owner we΄d shake hands on it now, my dear Dantes, and call it settled; but I have a partner, and you know the Italian proverb – Chi ha compagno ha padrone – ΄He who has a partner has a master.΄ But the thing is at least half done, as you have one out of two votes. Rely on me to procure you the other; I will do my best.˝

˝Ah, M. Morrel,˝ exclaimed the young seaman, with tears in his eyes, and grasping the owner΄s hand, ˝M. Morrel, I thank you in the name of my father and of Mercedes.˝

˝That΄s all right, Edmond. There΄s a providence that watches over the deserving. Go to your father: go and see Mercedes, and afterwards come to me.˝

˝Shall I row you ashore?˝

˝No, thank you; I shall remain and look over the accounts with Danglars. Have you been satisfied with him this voyage?˝

˝That is according to the sense you attach to the question, sir. Do you mean is he a good comrade? No, for I think he never liked me since the day when I was silly enough, after a little quarrel we had, to propose to him to stop for ten minutes at the island of Monte Cristo to settle the dispute – a proposition which I was wrong to suggest, and he quite right to refuse. If you mean as responsible agent when you ask me the question, I believe there is nothing to say against him, and that you will be content with the way in which he has performed his duty.˝

˝But tell me, Dantes, if you had command of the Pharaon should you be glad to see Danglars remain?˝

˝Captain or mate, M. Morrel, I shall always have the greatest respect for those who possess the owners΄ confidence.˝

˝That΄s right, that΄s right, Dantes! I see you are a thoroughly good fellow, and will detain you no longer. Go, for I see how impatient you are.˝

˝Then I have leave?˝

˝Go, I tell you.˝

˝May I have the use of your skiff?˝

˝Certainly.˝

˝Then, for the present, M. Morrel, farewell, and a thousand thanks!˝

˝I hope soon to see you again, my dear Edmond. Good luck to you.˝

The young sailor jumped into the skiff, and sat down in the stern sheets, with the order that he be put ashore at La Canebiere. The two oarsmen bent to their work, and the little boat glided away as rapidly as possible in the midst of the thousand vessels which choke up the narrow way which leads between the two rows of ships from the mouth of the harbor to the Quai d΄Orleans.

The shipowner, smiling, followed him with his eyes until he saw him spring out on the quay and disappear in the midst of the throng, which from five o΄clock in the morning until nine o΄clock at night, swarms in the famous street of La Canebiere, – a street of which the modern Phocaeans are so proud that they say with all the gravity in the world, and with that accent which gives so much character to what is said, ˝If Paris had La Canebiere, Paris would be a second Marseilles.˝ On turning round the owner saw Danglars behind him, apparently awaiting orders, but in reality also watching the young sailor, – but there was a great difference in the expression of the two men who thus followed the movements of Edmond Dantes.

Chapter 2. Father and Son.

We will leave Danglars struggling with the demon of hatred, and endeavoring to insinuate in the ear of the shipowner some evil suspicions against his comrade, and follow Dantes, who, after having traversed La Canebiere, took the Rue de Noailles, and entering a small house, on the left of the Allees de Meillan, rapidly ascended four flights of a dark staircase, holding the baluster with one hand, while with the other he repressed the beatings of his heart, and paused before a half-open door, from which he could see the whole of a small room.

This room was occupied by Dantes΄ father. The news of the arrival of the Pharaon had not yet reached the old man, who, mounted on a chair, was amusing himself by training with trembling hand the nasturtiums and sprays of clematis that clambered over the trellis at his window. Suddenly, he felt an arm thrown around his body, and a well-known voice behind him exclaimed, ˝Father – dear father!˝

The old man uttered a cry, and turned round; then, seeing his son, he fell into his arms, pale and trembling.

˝What ails you, my dearest father? Are you ill?˝ inquired the young man, much alarmed.

˝No, no, my dear Edmond – my boy – my son! – no; but I did not expect you; and joy, the surprise of seeing you so suddenly – Ah, I feel as if I were going to die.˝

˝Come, come, cheer up, my dear father! ΄Tis I – really I! They say joy never hurts, and so I came to you without any warning. Come now, do smile, instead of looking at me so solemnly. Here I am back again, and we are going to be happy.˝

˝Yes, yes, my boy, so we will – so we will,˝ replied the old man; ˝but how shall we be happy? Shall you never leave me again? Come, tell me all the good fortune that has befallen you.˝

˝God forgive me,˝ said the young man, ˝for rejoicing at happiness derived from the misery of others, but, Heaven knows, I did not seek this good fortune; it has happened, and I really cannot pretend to lament it. The good Captain Leclere is dead, father, and it is probable that, with the aid of M. Morrel, I shall have his place. Do you understand, father? Only imagine me a captain at twenty, with a hundred louis pay, and a share in the profits! Is this not more than a poor sailor like me could have hoped for?˝

˝Yes, my dear boy,˝ replied the old man, ˝it is very fortunate.˝

˝Well, then, with the first money I touch, I mean you to have a small house, with a garden in which to plant clematis, nasturtiums, and honeysuckle. But what ails you, father? Are you not well?˝

˝΄Tis nothing, nothing; it will soon pass away˝ – and as he said so the old man΄s strength failed him, and he fell backwards.

˝Come, come,˝ said the young man, ˝a glass of wine, father, will revive you. Where do you keep your wine?˝

˝No, no; thanks. You need not look for it; I do not want it,˝ said the old man.

˝Yes, yes, father, tell me where it is,˝ and he opened two or three cupboards.

˝It is no use,˝ said the old man, ˝there is no wine.˝

˝What, no wine?˝ said Dantes, turning pale, and looking alternately at the hollow cheeks of the old man and the empty cupboards. ˝What, no wine? Have you wanted money, father?˝

˝I want nothing now that I have you,˝ said the old man.

˝Yet,˝ stammered Dantes, wiping the perspiration from his brow, – ˝yet I gave you two hundred francs when I left, three months ago.˝

˝Yes, yes, Edmond, that is true, but you forgot at that time a little debt to our neighbor, Caderousse. He reminded me of it, telling me if I did not pay for you, he would be paid by M. Morrel; and so, you see, lest he might do you an injury˝ – 

˝Well?˝

˝Why, I paid him.˝

˝But,˝ cried Dantes, ˝it was a hundred and forty francs I owed Caderousse.˝

˝Yes,˝ stammered the old man.

˝And you paid him out of the two hundred francs I left you?˝

The old man nodded.

˝So that you have lived for three months on sixty francs,˝ muttered Edmond.

˝You know how little I require,˝ said the old man.

˝Heaven pardon me,˝ cried Edmond, falling on his knees before his father.

˝What are you doing?˝

˝You have wounded me to the heart.˝

˝Never mind it, for I see you once more,˝ said the old man; ˝and now it΄s all over – everything is all right again.˝

 ˝Yes, here I am,˝ said the young man, ˝with a promising future and a little money. Here, father, here!˝ he said, ˝take this – take it, and send for something immediately.˝ And he emptied his pockets on the table, the contents consisting of a dozen gold pieces, five or six five-franc pieces, and some smaller coin. The countenance of old Dantes brightened.

˝Whom does this belong to?˝ he inquired.

˝To me, to you, to us! Take it; buy some provisions; be happy, and to-morrow we shall have more.˝

˝Gently, gently,˝ said the old man, with a smile; ˝and by your leave I will use your purse moderately, for they would say, if they saw me buy too many things at a time, that I had been obliged to await your return, in order to be able to purchase them.˝

˝Do as you please; but, first of all, pray have a servant, father. I will not have you left alone so long. I have some smuggled coffee and most capital tobacco, in a small chest in the hold, which you shall have to-morrow. But, hush, here comes somebody.˝

˝΄Tis Caderousse, who has heard of your arrival, and no doubt comes to congratulate you on your fortunate return.˝

˝Ah, lips that say one thing, while the heart thinks another,˝ murmured Edmond. ˝But, never mind, he is a neighbor who has done us a service on a time, so he΄s welcome.˝

As Edmond paused, the black and bearded head of Caderousse appeared at the door. He was a man of twenty-five or six, and held a piece of cloth, which, being a tailor, he was about to make into a coat-lining.

˝What, is it you, Edmond, back again?˝ said he, with a broad Marseillaise accent, and a grin that displayed his ivory-white teeth.

˝Yes, as you see, neighbor Caderousse; and ready to be agreeable to you in any and every way,˝ replied Dantes, but ill-concealing his coldness under this cloak of civility.

˝Thanks – thanks; but, fortunately, I do not want for anything; and it chances that at times there are others who have need of me.˝ Dantes made a gesture. ˝I do not allude to you, my boy. No! – no! I lent you money, and you returned it; that΄s like good neighbors, and we are quits.˝

˝We are never quits with those who oblige us,˝ was Dantes΄ reply; ˝for when we do not owe them money, we owe them gratitude.˝

˝What΄s the use of mentioning that? What is done is done. Let us talk of your happy return, my boy. I had gone on the quay to match a piece of mulberry cloth, when I met friend Danglars. ΄You at Marseilles?΄ – ΄Yes,΄ says he.

˝΄I thought you were at Smyrna.΄ – ΄I was; but am now back again.΄

˝΄And where is the dear boy, our little Edmond?΄

˝΄Why, with his father, no doubt,΄ replied Danglars. And so I came,˝ added Caderousse, ˝as fast as I could to have the pleasure of shaking hands with a friend.˝

 ˝Worthy Caderousse!˝ said the old man, ˝he is so much attached to us.˝

˝Yes, to be sure I am. I love and esteem you, because honest folks are so rare. But it seems you have come back rich, my boy,˝ continued the tailor, looking askance at the handful of gold and silver which Dantes had thrown on the table.

The young man remarked the greedy glance which shone in the dark eyes of his neighbor. ˝Eh,˝ he said, negligently, ˝this money is not mine. I was expressing to my father my fears that he had wanted many things in my absence, and to convince me he emptied his purse on the table. Come, father˝ added Dantes, ˝put this money back in your box – unless neighbor Caderousse wants anything, and in that case it is at his service.˝

˝No, my boy, no,˝ said Caderousse. ˝I am not in any want, thank God, my living is suited to my means. Keep your money – keep it, I say; – one never has too much; – but, at the same time, my boy, I am as much obliged by your offer as if I took advantage of it.˝

˝It was offered with good will,˝ said Dantes.

˝No doubt, my boy; no doubt. Well, you stand well with M. Morrel I hear, – you insinuating dog, you!˝

˝M. Morrel has always been exceedingly kind to me,˝ replied Dantes.

˝Then you were wrong to refuse to dine with him.˝

˝What, did you refuse to dine with him?˝ said old Dantes; ˝and did he invite you to dine?˝

˝Yes, my dear father,˝ replied Edmond, smiling at his father΄s astonishment at the excessive honor paid to his son.

˝And why did you refuse, my son?˝ inquired the old man.

˝That I might the sooner see you again, my dear father,˝ replied the young man. ˝I was most anxious to see you.˝

˝But it must have vexed M. Morrel, good, worthy man,˝ said Caderousse. ˝And when you are looking forward to be captain, it was wrong to annoy the owner.˝

˝But I explained to him the cause of my refusal,˝ replied Dantes, ˝and I hope he fully understood it.˝

˝Yes, but to be captain one must do a little flattery to one΄s patrons.˝

˝I hope to be captain without that,˝ said Dantes.

˝So much the better – so much the better! Nothing will give greater pleasure to all your old friends; and I know one down there behind the Saint Nicolas citadel who will not be sorry to hear it.˝

˝Mercedes?˝ said the old man.

˝Yes, my dear father, and with your permission, now I have seen you, and know you are well and have all you require, I will ask your consent to go and pay a visit to the Catalans.˝

˝Go, my dear boy,˝ said old Dantes: ˝and heaven bless you in your wife, as it has blessed me in my son!˝

˝His wife!˝ said Caderousse; ˝why, how fast you go on, father Dantes; she is not his wife yet, as it seems to me.˝

˝So, but according to all probability she soon will be,˝ replied Edmond.

˝Yes – yes,˝ said Caderousse; ˝but you were right to return as soon as possible, my boy.˝

˝And why?˝

˝Because Mercedes is a very fine girl, and fine girls never lack followers; she particularly has them by dozens.˝

˝Really?˝ answered Edmond, with a smile which had in it traces of slight uneasiness.

˝Ah, yes,˝ continued Caderousse, ˝and capital offers, too; but you know, you will be captain, and who could refuse you then?˝

˝Meaning to say,˝ replied Dantes, with a smile which but ill-concealed his trouble, ˝that if I were not a captain˝ – 

˝Eh – eh!˝ said Caderousse, shaking his head.

˝Come, come,˝ said the sailor, ˝I have a better opinion than you of women in general, and of Mercedes in particular; and I am certain that, captain or not, she will remain ever faithful to me.˝

˝So much the better – so much the better,˝ said Caderousse. ˝When one is going to be married, there is nothing like implicit confidence; but never mind that, my boy, – go and announce your arrival, and let her know all your hopes and prospects.˝

˝I will go directly,˝ was Edmond΄s reply; and, embracing his father, and nodding to Caderousse, he left the apartment.

Caderousse lingered for a moment, then taking leave of old Dantes, he went downstairs to rejoin Danglars, who awaited him at the corner of the Rue Senac.

˝Well,˝ said Danglars, ˝did you see him?˝

˝I have just left him,˝ answered Caderousse.

˝Did he allude to his hope of being captain?˝

˝He spoke of it as a thing already decided.˝

˝Indeed!˝ said Danglars, ˝he is in too much hurry, it appears to me.˝

˝Why, it seems M. Morrel has promised him the thing.˝

˝So that he is quite elated about it?˝

˝Why, yes, he is actually insolent over the matter – has already offered me his patronage, as if he were a grand personage, and proffered me a loan of money, as though he were a banker.˝

˝Which you refused?˝

˝Most assuredly; although I might easily have accepted it, for it was I who put into his hands the first silver he ever earned; but now M. Dantes has no longer any occasion for assistance – he is about to become a captain.˝

˝Pooh!˝ said Danglars, ˝he is not one yet.˝

˝Ma foi, it will be as well if he is not,˝ answered Caderousse; ˝for if he should be, there will be really no speaking to him.˝

˝If we choose,˝ replied Danglars, ˝he will remain what he is; and perhaps become even less than he is.˝

˝What do you mean?˝

˝Nothing – I was speaking to myself. And is he still in love with the Catalane?˝

˝Over head and ears; but, unless I am much mistaken, there will be a storm in that quarter.˝

˝Explain yourself.˝

˝Why should I?˝

˝It is more important than you think, perhaps. You do not like Dantes?˝

˝I never like upstarts.˝

˝Then tell me all you know about the Catalane.˝

˝I know nothing for certain; only I have seen things which induce me to believe, as I told you, that the future captain will find some annoyance in the vicinity of the Vieilles Infirmeries.˝

˝What have you seen? – come, tell me!˝

˝Well, every time I have seen Mercedes come into the city she has been accompanied by a tall, strapping, black-eyed Catalan, with a red complexion, brown skin, and fierce air, whom she calls cousin.˝

˝Really; and you think this cousin pays her attentions?˝

˝I only suppose so. What else can a strapping chap of twenty-one mean with a fine wench of seventeen?˝

˝And you say that Dantes has gone to the Catalans?˝

˝He went before I came down.˝

˝Let us go the same way; we will stop at La Reserve, and we can drink a glass of La Malgue, whilst we wait for news.˝

˝Come along,˝ said Caderousse; ˝but you pay the score.˝

˝Of course,˝ replied Danglars; and going quickly to the designated place, they called for a bottle of wine, and two glasses.

Pere Pamphile had seen Dantes pass not ten minutes before; and assured that he was at the Catalans, they sat down under the budding foliage of the planes and sycamores, in the branches of which the birds were singing their welcome to one of the first days of spring.