– Pela, popraw mi poduszki, bo już nie wyrabiam! Znowu mi się obsuwa ten klin, który mi podkładasz pod głowę!

– Dobrze, już idę, tylko nie krzycz na całą wieś! I nie mów do mnie Pela, prosiłam cię.

– Oj, po prostu zapominam – odpowiada lekko poirytowana uporem siostry, która nie chce być Pelagią, jak została ochrzczona, lecz Polą, zaliczoną w poczet amerykańskiego społeczeństwa.

Emilia nie rozumie, po co obrała sobie ksywkę zmieniającą imię, skoro za oceanem nie była żadną gwiazdą. Raz tylko zagrała w jakiejś reklamówce szamponu czy odżywki do włosów za czasów Busha i na tym zakończyła karierę w show-bizie. To prawda, że nienawidziła swojego imienia od dziecka. Zawsze wypominała je rodzicom, którzy uznali, że będzie najlepszą formą wdzięczności za trzy hektary ziemi przekazanej im w testamencie przez babcię Pelagię. Nie przewidzieli, że swojemu dziecku przysporzą tym licznych, nie zawsze miłych przydomków towarzyszących jej przez całą podstawówkę.

Starsza, Emilka, która w odróżnieniu od siostry nie opuściła swojej wsi i gospodarstwa, miała inne podejście do drobiazgów, którymi już od dzieciństwa zamartwiała się ładniejsza od niej Pelasia. Choćby taki przykład. Ona, jeżeli zerkała w lustrzane odbicie, widziała rumiane policzki, które zakwitały czerwoną różą w najmniej oczekiwanych momentach. I co z tego, skoro nic nie mogła na to poradzić, bo pod ręką miała tylko zwykły krem nivea i powszechnie dostępną mąkę pszenną? Niech któraś spróbuje przykryć nimi pryszcze albo rumieńce przyprawiające właścicielkę o napady niekontrolowanej furii. To były jedyne kosmetyczne zabiegi, którymi od czasu do czasu nieudolnie poprawiała mankamenty swojej urody. Jeszcze wtedy młodość dziewczyn w jej wieku upływała bez mascary, podkładów, fluidów i sypkich pudrów, które dobrze tuszują takie niedociągnięcia natury.

Rozsądna Emilia odpuściła sobie użalanie się nad swoimi niedostatkami i z bezczelnością kokoty sama mówiła, że nie jest tak ładna jak siostra, ale ma ładniejsze od niej piersi oraz inne atuty, które każdy zauważy przy bliższym poznaniu. Wygląd abnegatki utrzymującej kumplowski, wyluzowany styl też ma zwolenników, i ona o tym wiedziała. Nie narzekała na brak przyjaciółek od serca i adoratorów, bo większość lubi towarzystwo osoby, przy której zapomina się o bon tonie. Z tej młodzieńczej roli, jaką sobie narzuciła i świetnie ją odgrywała, pozostała jej jedna, prawie nienoszona paradna sukienka, jak nazywa klasyczną koktajlową szmizjerkę. Sięgała po nią i nadal sięga tylko przy wyjątkowych okazjach, takich jak chrzciny, wesela i komunie.

– Jestem inwalidką, pardon – niepełnosprawną, więc mam prawo mieć w dupie zmarszczki, które poorały mi policzki. Nie będę się picować co dnia, gdy siedzę na wózku! – obwieszcza usprawiedliwienie całemu światu, a przede wszystkim sobie.

Teraz jednak Emilię zajmuje, a raczej ciekawi, zupełnie coś innego niż rozmyślania nad urodą. Chciałaby wiedzieć, dlaczego Pelagia, czyli Pola, porzuciła USA wraz z tamtejszym obywatelstwem, pięknym mieszkaniem (obciążonym niewielką końcówką kredytu do spłacenia), licznym gronem przyjaciół i przyjechała do kraju, aby zająć się siostrą. Nigdy nie były ze sobą zżyte jak typowe szczebiocące psiapsiółki, o których reżyserzy kręcą łzawe filmy. Nie wierzy, że w dawnej Pelasi obudziły się uśpione więzy krwi. Zapomniała o chorych i starych rodzicach, których nie odwiedziła na łożu śmierci, a miałby ją wzruszyć los siostry na wózku?

Emilia pamięta marcowy dzień, gdy Pola zjawiła się z dwoma walizami i maleńką torebką przewieszoną na szyi. Była ubrana w cienki błękitny płaszcz – owszem, miał oryginalny, rzucający się w oczy fason, ale był nieodpowiedni na polską wiosnę. Było jej potwornie zimno. Dłonie miała czerwone i tak zgrabiałe, że zaraz po przekroczeniu progu, nim przywitała się z kimkolwiek, od razu je rozcierała i ogrzewała chuchaniem. To był ten jeden raz, gdy popatrzyła na młodszą Polę nie z zazdrością, że jest piękna jak Matka Boska na ołtarzu w parafialnym kościele, ale ze współczuciem. Stała przed nią bidula zmarnowana przez życie.

Pół roku wcześniej Pola napomknęła w liście, że przyjedzie do Polski na stałe, ale nikt z rodziny nie potraktował tej informacji poważnie. Pierwsza myśl Emilki była taka, że pewnie rozstała się z kolejnym kochasiem i ma przejściowego doła. To jednak było mało prawdopodobne, więc od jakiegoś czasu niemal co dnia zadaje sobie pytanie, na które nie ma odpowiedzi: dlaczego nagle rozstała się z tym, co ją trzymało niemal przez trzy dziesięciolecia? Można wykonać skok na głęboką wodę bez zbadania, gdzie jest dno? Można, ale robi to młokos po kilku piwach. To jednak nie było w stylu Poli przemienionej z Pelasi, ale nikt z rodziny nie chce jej urazić i nie śmie zapytać, co się wydarzyło. Może cierpi na jakąś nieuleczalną chorobę, a może miała dość aroganckiego prezydenta Trumpa? Wszyscy czekają, aż sama coś powie. Całkiem możliwe, że nigdy to się nie wydarzy. Zawsze była skryta i pod tym względem odbiegała od paplających o wszystkim koleżanek, które nie potrafiły utrzymać języka za zębami i dzieliły się szczegółami uchodzącymi powszechnie za wstydliwe.

Emilia obserwuje ukradkiem siostrę, jak się męczy przy obieraniu ziemniaków, jak je niezdarnie podstawia pod specjalnie skonstruowany do tego nożyk. Widać, że nigdy tego wcześniej nie robiła. Jej profil nadal jest prawie bez skazy. Należy do tych kobiet, którym upływ czasu dodaje klasy, szlachetności. Jeszcze jej nie opadły kąciki ust, a grawitacja nie rozciągnęła skóry policzków i podbródka dźwigającego fałdkę tłuszczu i nie zdeformowała owalu twarzy. Nadal jest piękną kobietą w tak zwanym dojrzałym wieku i nieważne, że dla każdego znaczy to zupełnie coś innego.

– Nie żal ci tego, co porzuciłaś w Cambridge? A jeżeli tutaj nie wytrzymasz ze mną, to wrócisz tam? Zostawiłaś sobie… – pyta nagle Emilia.

– Chcesz wiedzieć, czy zostawiłam sobie jakieś koło ratunkowe? Nie, nie brałam tego pod uwagę. – Pola ucina w połowie pytanie, znając z góry jego zakończenie.

Popatrzyły na siebie przez chwilę, ale żadna nie zdecydowała się choćby na słaby uśmiech.

– Co będzie dzisiaj na obiad? Przecież ja nie mogę tak sterczeć i patrzeć, jak ty wszystko robisz. Daj mi na kolana kilka kartofli, to spróbuję, czy uda mi się chociaż jeden porządnie obrać. Moja lewa dłoń jest kiepska, ale prawą piszę na klawiaturze, więc nie dam rady? – Emilia celowo zmienia temat, rozmydlając czające się niezręczne napięcie.

– Wiesz, że myślałam o tym, aby cię trochę rozruszać? Rozleniwiłaś się, nawet nie ugniatasz tych rehabilitacyjnych piłeczek, które ci dałam tydzień temu.

– Bo ja w takie cuda nie wierzę!

– Ale nikt nie mówi, że nagle wstaniesz albo nawleczesz igłę palcami, a jednak każda część twojego ciała musi być pobudzana do życia przez ruch. Przecież widzisz poprawę po ćwiczeniach dłoni. Ruch, ruch, ćwiczenia, zginanie palców, kręcenie szyją! To nie jest trudne, ale trzeba chcieć.

– Zacznę od jutra. Obiecuję.

– Nie, od teraz, więc masz dwa ziemniaki, oddaję ci nóż i kombinuj. Obiad nie jest wyszukany, czyli powtórka z kurczaka plus młode ziemniaki, jakaś surówka. A ja idę podlać moje pomidory, które rosną wspaniale, i dziwię się, dlaczego zawsze myślałam o nich, że są trudne w amatorskiej uprawie. Skoro jednak hodują je dzisiaj aktorki na balkonach, to i ja potrafię – rzuca na odchodnym i pędzi na podwórko, gdzie na podwyższeniu odwzorowanym z Internetu rośnie kilka pomidorowych krzaczków, cebula z dorodnym szczypiorem, sześć sadzonek truskawek kupionych niedawno w doniczkach i zielona pietruszka.

Na forum amatorów ogrodnictwa parapetowego znalazła informację o koktajlowych pomidorkach dojrzewających z dala od pól i ogrodów, które trzeba samemu zapylać i dopieszczać przy każdym podlewaniu. Wystarczy w tym celu potrząsać delikatnie gałązkami obsypanymi kwiatkami, używając do tego dłoni, lub pędzelkiem przenosić pyłek z kwiatka na kwiatek. Była na to przygotowana, ale pod starą drewnianą stodołę dociera wiatr i on to robi lepiej. Palcem sprawdza ziemię, która z wierzchu już lekko przeschła. Nie może oprzeć się chęci dotknięcia zielonych gałązek, by w myślach podziękować im za wspaniały, zdrowy wygląd. Czuje przypływ wzruszenia, wręcz radości z drobnego sukcesu, jak ten, że jej się udało z drobnych nasion wskrzesić rośliny rodzące owoce. Wcześniej tego nie doświadczała.

Nieoczekiwanie, gdy zaciągnęła się zapachem pomidorowych liści, poczuła ręce delikatnie opasujące jej talię. Dotyk był tak realny, że aż lekko się wzdrygnęła, wiedząc, że to tylko idiotyczne zwidy i nic więcej. Tym niemal fizycznym muśnięciem męskich ramion pamięć spłatała jej figla i przywołała sylwetkę Leo, szefa, który tak właśnie przywitał ją na parkingu przed bostońskim marketem, gdy wkładała zakupy do otwartego bagażnika. Dopiero kiedy się odwróciła i zobaczyła, kim jest ów „napastnik”, najwyraźniej poczuła się zmieszana. Zaskoczył ją tym i nie wiedziała, co ma powiedzieć, jak się zachować. Dopiero od niedawna pracowała w biurze dużego sieciowego baru w Bostonie, gdzie zajmowała się wyszukiwaniem i angażowaniem pracowników oraz ich szkoleniami. Właściciela raz czy dwa spotkała na służbowych mitingach. Nie zwracał na nią uwagi, ale nie było tam okazji na jakiekolwiek tête-à-tête. Gdy potem przyjrzała mu się z bliska, pomyślała, i nie pomyliła się, że jest typowym zamerykanizowanym Włochem w trzecim lub czwartym pokoleniu. Przystojny, mógł się podobać kobietom w każdym wieku.

– Wreszcie jest okazja, abyśmy się lepiej poznali – usłyszała jego głos, który wprawił ją w jeszcze większe zaskoczenie.

– Szefie, nie wiem, co masz na myśli, mówiąc „lepiej” – odparowała, kładąc nacisk na ostatnie słowo.

– W Polsce mielibyśmy prawdopodobnie kłopot, by tak od razu mówić sobie po imieniu, a wiem to od kuzyna, który ożenił się z Polką i mieszka pod Warszawą, ale tutaj? – wybrnął zgrabnie, unikając wyłuszczenia swoich zamiarów, a jednocześnie dał sygnał, że zna kraj jej pochodzenia, a to znaczy, że się nią interesuje.

Tydzień po tym przypadkowym spotkaniu mogłaby z pełnym przekonaniem powiedzieć, że w jej życiu zaczęły się piękne dni. Przeżywała prawdziwe orgazmy, o których już zaczynała zapominać, i z każdym dniem traciła nadzieję na powtórkę miłosnych uniesień. Tym razem to nie był banalny pozamałżeński seks kochanków. Z mężem nie miała rozwodu, chociaż ich polsko–polski związek przywieziony z kraju istniał nadal, ale tylko formalnie na papierze. Nie mieszkali razem. Praktycznie była kobietą wolną. Podobnie jak Leo, który przyzwyczaił swoją piękną kolumbijską żonę zajmującą się ich uroczymi dzieciakami do skoków w bok. Mówił o tym bez oporów i godzinami lubił opowiadać o trudnych początkach budowania swojego gastronomicznego imperium.

Którejś nocy rozbroił ją stwierdzeniem, że nie ożeniłby się z nią, bo szybko pojawiłoby się znudzenie i nieuchronne rozstanie. Przyjęła to za gwarancję związku szczęśliwego i trwałego. Nie podejrzewała w jego słowach profetycznego wątku, a tym bardziej zapowiedzi wypalenia męskich chuci. Tak była pewna wypowiadanych w uniesieniu przysiąg, którymi ją obsypywał podczas każdego spotkania, że nie dostrzegła zbliżającego się końca. Taki dzień nadszedł po nocy jak zawsze gorącej i pełnej miłosnych zaklęć. Krzyczał jak dzieciak na całe gardło „you crazy Polish girl” i obcałowywał namiętnie każdy centymetr wibrującego, rozpalonego ciała Polki. Poniosło ich. Czuła, że za chwilę opuści ziemię i poszybuje w bezkresny kosmos. I co? Tak miało wyglądać pożegnanie? Tego nie przewidziała swoją kobiecą, przereklamowaną najwidoczniej intuicją, więc długo nie potrafiła się ogarnąć po upokorzeniu, jakie jej zafundował włoski donnaiolo.

– Pooola, telefon!

Krzyk Emilii przerywa rozmyślania nad włoskim rozdziałem w jej życiu.

Od powrotu do Polski każdy dzwonek komórki, jak zauważyła siostra, wywołuje w niej dziwny niepokój, a może tylko emocje towarzyszące rozstaniu z zaprzyjaźnionymi i porzuconymi ludźmi. Patrząc z boku, nie można się domyślić przyczyny takiej reakcji, bo w USA nie zostawiła nikogo, za kim mogłaby tęsknić. Przynajmniej zapewniała o tym już kilkakrotnie. Czy była szczera? Przywiozła ze sobą tylko najdroższe jej sercu pamiątki i błyskotki, które najczęściej ogrzewały jej szyję i dekolt. Może spodziewa się, że ktoś zadzwoni i zacznie namawiać do powrotu, przekonywać, że bez niej jest smutno? Że tęskni i marzy, kocha? Czasami z kimś rozmawia dłużej, ale po angielsku, i Emilka rozumie tylko niektóre fragmenty zdania. To może być jakiś kochaś, ale trudno złapać sens pogawędki na podstawie kilku wyłowionych słów, które się rozumie.

– Kto się do ciebie dobija tak natrętnie? – Emilia zawsze o to pyta, więc i tym razem nie potrafi ukryć ciekawości.

– Nie zgadłabyś, bo to kobieta ze sklepu, w którym zamówiłam bidet. Mówiłam ci, że w łazience czeka miejsce, aby go podłączyć. Sprzedawczyni obiecała mi go sprowadzić z hurtowni i dotrzymała słowa, więc dzisiaj pojadę i odbiorę.

– Podziwiam cię za upór i chęci, aby ten dom przekształcić w nowoczesną chatę z amerykańskiego przedmieścia! Wiem, że to ma dla ciebie wielkie znaczenie, bo przyzwyczajona jesteś do zupełnie innego życia, ale i ja na tym korzystam. I czasami moja wnuczka, która przyjeżdża na wakacje, teraz już niestety rzadko i na krótko. Nie żal ci na to oszczędności?

– A na co mam wydawać, jeżeli nie mam dzieci, bo mój były mąż nie chciał się zgodzić na in vitro, a tym bardziej na adopcję. Szansa, że zajdę w ciążę, jak twierdzili amerykańscy medycy, nie była większa niż jeden procent. Jeden procent, czyli zero! Moje małżeństwo nie tylko z tych powodów dobiegło końca. Witkowi bardzo też przeszkadzała moja samodzielność, więc wolałam zakończyć tę komedię pomyłek – wyjaśnia bez rozwodzenia się nad wszystkimi szczegółami, które do tego doprowadziły.

Nie była bez winy. W kłótni, a było ich wiele, przyznała się mężowi do zdrad i rozczarowania, jakie przyniosło jej małżeństwo z nudnym chemikiem bez chemii (jej określenie). Wykrzyczała mu, że jest mężczyzną bez jaj i naukowcem z bożej łaski. Mógł robić karierę w Polsce, ale nie w USA, gdzie panują inne zasady i trzeba się wykazać konkretnym osiągnięciem.

Emilia obserwuje siostrę z nieskrywanym podziwem, jak starannie wprawną ręką maluje usta, czesze włosy, dobiera odpowiedni kolor bluzki do limonkowej ramoneski.

– Ty, przyznaj się, czy to sprzedawczyni, czy raczej sprzedawca dzwonił, że tak się stroisz? – zagaduje.

– Nie stroję, tylko ubieram, bo idę między ludzi, a nie za stodołę popatrzeć, czy nie słychać burzy, której się boję – odpiera przytyk siostry, nie kryjąc złośliwości.

– Przecież żartuję, a ty każde moje słowo traktujesz poważnie. Przestanę się odzywać!

– Wybacz. Mój wredny charakter mam po naszym tatusiu i pewnie dlatego nie ułożyło mi się życie.

Pochyla się nad Emilką, cmoka ją w czoło i chwali za poranną gimnastykę, przy której ją zastała z samego rana.

– Przywiozę piwo. Jakie lubisz? Pić mi się chce i chętnie wytrąbię takie zimne prosto z butelki. A ty? – pyta ciepłym, trochę wymuszonym głosem.

– Co ja? Jestem za, ale kup więcej niż po jednej butelce. Może nam się trafi jakiś wdowiec albo rozwodnik? Wczoraj dzwonił Edek, ten, z którym chodziłaś do jednej klasy. Dopytywał o ciebie.

– Chcesz mnie swatać? Wariatka! – mówi już bez złości.

Emilia daleka jest od takich planów, bo zamążpójście siostry wywróciłoby jej życie do góry nogami, a ona powoli zaczyna przyzwyczajać się do wygód, jakie gwarantuje obecność Poli. Jeszcze kilka lat temu nazywała ją w myślach „wrzodem na dupie rodziny”. Zawsze miała większe wymagania, a rodzice nigdy nie sprzeciwiali się młodszej córeczce. Nie odmówili także, gdy za czasów PRL zachciało jej się jechać na Węgry. Emilia nawet nie śmiała o to prosić. Ona była potrzebna do pomocy, a na wsi zawsze były jakieś pilne sezonowe roboty. Z upływem lat tak się przyjęło, że starsza, mająca przyobiecane gospodarstwo, powinna na nie zapracować, więc pracowała. Nigdy takie zobowiązanie nie zostało wypowiedziane słowami ani spisane na papierze, ale co z tego? Studia także nie były jej pomysłem, ale nikt nie pytał ją o zdanie i plany na życie. Dzisiaj nawet nie wie, dlaczego się wtedy nie buntowała, gdy Pola, a wcześniej Pela, która nie musiała spędzać wakacji w gospodarstwie, przysyłała jej na wieś kartki z opisami imprezowych ekscesów i towarzyskich podbojów.

– Wtedy jej tego serdecznie zazdrościłam, gdy trzymałam w ręku widokówkę z relacją, zdaje się ze spotkania z jakimś znanym krakowskim rzeźbiarzem. Miał utrwalać w kamieniu jej popiersie. Była nim zauroczona. Wszyscy w gminie na poczcie czytali szczegóły tej przelotnej znajomości, którą opisywała z drobnymi szczegółami – rozpamiętuje dawne grzechy Poli. Zaraz jednak, niemal w złości, porzuca dawno pogrzebane pretensje. Nie chce się zachowywać jak stara zgorzkniała baba, jak prawdziwa sekutnica. Postanawia, że dzisiaj z większą niż zwykle czułością i wyrozumiałością powita powracającą z zakupów.

 – Tyle dla mnie robi, a ja odwdzięczam się wypominaniem jej dawnych wybryków. Tak, muszę przyznać, że od zawsze wpędzała mnie w kompleksy. Jeszcze dzisiaj, gdy na nią patrzę, czuję to samo. Ona jest zdrową, ciągle piękną kobietą, a ja? – pyta siebie, odganiając niedawne podłe myśli, które nieoczekiwanie przerywa szczekanie psa.

Nasłuchuje charakterystycznego, lekko zachrypniętego ujadania Rosoła, rudobrązowego kundla o niewyszukanej urodzie niemieckiego owczarka. Przygarnęła go ze schroniska przed wypadkiem. A on bez wstępnych ceregieli od razu zaprzyjaźnił się z Polą i gdy tylko zobaczy tył odjeżdżającej fiesty, cierpliwie wyczekuje pod bramą na właścicielkę auta. Nie chce odejść nawet na żarcie, które wysycha w misce. Po oczach i ogonie widać radość, kiedy wyłapuje pierwsze odgłosy silnika zupełnie niesłyszalne dla Emilii.

– No proszę, ona nawet mojego Rosoła przekabaciła na swoją stronę. Trudno, muszę i z tym się pogodzić. – Tak myśli, gdy widzi wysiadającą siostrę objuczoną firmowymi, sklepowymi torbami.

– Znowu ciuchy kupiłaś? Zapominasz, że jesteś na wsi, a nie w mieście. Gdzie będziesz w tym paradować? – gada jak zwykle.

– Emilko droga, jeszcze nie wiesz, co mam w tych pakunkach, a już wybrzydzasz. Tym razem nie mam nic dla siebie. – Słychać zapewnienie bez przypominania, a mogłaby, że na wszystko wydaje własne pieniądze.

Rzuca na stół płaskie paczki w foliowych obwolutach, a Emilia już z daleka zgaduje po ich wyglądzie, że czeka je totalna wymiana bielizny pościelowej. Wie jednak, że protestem tego nie zmieni. Takie marnotrawstwo! Stare powłoki straciły tylko kolory, nie ma w nich dziur (kiedyś polska bawełna była nie do zdarcia), więc po co je wyrzucać? Mina Emilii, która nie potrafi ukryć swojego niezadowolenia, mówi wszystko.

W milczeniu jedzą obiad, a Pola ukradkiem rzuca krótkie spojrzenia w stronę siostry. W końcu nie potrafi już dłużej powstrzymać piszczącego „chi, chi, chi, cha, cha”. Zdezorientowana Emilia pokazuje jej język i wbrew sobie dołącza do solowej arii śmiechu. Śmieją się teraz obie i tak naprawdę do końca nie wiedzą z czego. Wreszcie Pola odkłada widelec na brzeg talerza i prostuje wskazujący palec w kierunku eleganckiego kartonowego pudła.

– Sztućce też kupiłam, ale nie chcę cię już dzisiaj drażnić, więc jutro pozbędziemy się ostatniej pamiątki po PRL – zapowiada i wstaje, aby pocałować Emilkę, bo wie, że w ten sposób wytrąca jej ostatni powód do sprzeczki.

Ktoś obserwujący z uwagą Polę doszedłby do wniosku, że zakupy dla niej są tym, co wypalenie dżointa. Nowa rzecz, nieważne, czy wybrana z rozwagą, czy spontanicznie na łapu-capu, zawsze poprawia jej humor, daje pozytywny impuls do przeżycia kolejnego dnia. Od powrotu do kraju czuje się jak wróżka zamieniająca stare, zaniedbane wiejskie budynki w piękny dom wyposażony nowocześnie i wygodnie. Nie dotrwała do pełnego amerykańskiego wieku emerytalnego. Na szczęście pieniądze ze sprzedaży mieszkania, a w Cambridge są drogie, bo blisko jest Harvard, którymi umiejętnie, czyli rozsądnie gospodaruje w kraju, zapewniają jej finansowy spokój. Niższe polskie ceny w zestawieniu z amerykańskimi są gwarancją, że nie musi żyć z ołówkiem w ręku.

Nie bez złośliwości, by nie powiedzieć małpiej satysfakcji, zastanawia się, jak ją odbierają ciotki i dorośli synowie Emilii. Szczególnie jednak drażnią ją sąsiedzi mieszkający obok. Czuje na sobie ich badawczy wzrok, bo nie potrafią ukryć zaskoczenia, że najładniejszej dziewczynie ze wsi, a może i w całym powiecie, nie trafił się amerykański milioner. Spodziewali się zobaczyć kobietę w otoczeniu dzieciaków i przy boku łysiejącego, ale wysportowanego i ociekającego bogactwem biznesmena. Taki jest stereotyp Amerykanina siedzącego za kierownicą dżipa, a co widzą? Samotną, ni to rozwódkę, ni pannę bez przychówku.

– Nie obchodzi mnie, co sobie myślą. Nie tęsknię za bliskością z nimi, więc na pewno nie będę szukała wśród nich przyjaciół. Niech ich diabli porwą z tymi niby troskliwymi pytaniami o zdrowie i jak znoszę niewygody na wsi! – odgraża się niewidzialnym wrogom, przerzucając, bez czytania, kolejną kartkę niewielkiego tomiku opowiadań Muzea i kobiety Johna Updike’a.

Chciała podtrzymać klimat przybranej i porzuconej drugiej ojczyzny, więc sięgnęła do jego opowiadań (polskiego wydania sprzed osiemdziesiątego roku). Ile Emilia miała wtedy lat? Podarowała siostrze książkę tego autora w oryginale z przekazem, aby ćwiczyła angielski, bo na pewno ten język jej się przyda nie tylko wtedy, gdy przyjedzie do niej do Cambridge. Emilia ledwo liznęła angielski na studiach i na tym zakończyła naukę. Pola wypominała jej to, gdy gościła ją u siebie i gdy Emilka nie potrafiła odpowiedzieć w sklepie na proste pytanie, jak sprzedawca ma zmielić kupioną przez nią kawę. Teraz sobie o tym przypomina, trzymając polskojęzycznego „apdajka” w świetle nocnej lampy. Znalazła go w biblioteczce stojącej w kącie korytarza, bo nigdzie nie było dla książek bardziej eksponowanego, czyli odpowiedniego miejsca. Książka nie wygląda na przeczytaną, chyba że drukarskie dziewictwo odebrał jej szwagier Dominik. Lubi tego pisarza za umiejętność przekazywania swoich myśli nie wprost, za gęstość autorskich narracji oddających stan duszy i umysłu bohaterów. Uśmiała się, czytając krótkie opowiadania o małżeństwie Joan i Richarda Maple, które po wielu latach wspólnoty wzbogaconej dziećmi, rezygnuje z seksu będącego głównym powodem kłótni. Znalazła w tej historii fragmenty stanowiące wierne odbicie swojego małżeństwa, chociaż, jak teraz to złośliwie ocenia, amerykański małżonek przewyższał jej polskiego eksmęża humorem i subtelnością w wyrażaniu swoich opinii.

Pola lepsze zdanie miała o mężu siostry. Uważała go za inteligentnego posiadacza życiowej mądrości, w czym się upewniła, gdy przekroczył ocean i zamieszkał u niej, by wzorem innych Polaków testować możliwości amerykańskiego rynku pracy. Wcześniej prowadził sad odziedziczony przez Emilię i nawet świetnie sobie z tym radził, ale w jednym sezonie pogoda doprowadziła zbiory do totalnej klęski. Rodzina nie mogła się utrzymać z nauczycielskiej pensji Emilki i tak narodził się pomysł na wyjazd do USA.

Dominik posiadał wiedzę ogólną, którą trochę ironicznie nazywała „inteligencją ukształtowaną przeczytanymi lekturami”. Dobrze radził sobie z angielskim, czym ją zaskoczył już od pierwszego dnia pobytu. Niewątpliwym plusem w jego przypadku był wzrost koszykarza, widoczna muskulatura w T–shircie, a przy tym niezłe, typowo męskie pośladki. Na tę część męskiej sylwetki kobiety patrzą oczami geja, więc nie zawsze przyznają się, co je najbardziej kręci, gdy idą za przystojniakiem w obcisłych dżinsach. Pola była inna. Ona nie miała przed tym oporów, więc przy byle okazji, czyli często i głośno, mówiła o „męskim tyłku jak dwa orzeszki”. Nie kryła przed amerykańskimi znajomymi, że szwagier Dominik, który przyjechał z Polski na zarobek, jest w jej typie i gdyby była wredną suką, a nie siostrą Emilii, na pewno do Polski by nie wrócił. Pokazywała się z nim chętnie i chwaliła, jakby to był jej nowy facet. Od razu dostrzegła go na lotnisku, gdy szukał jej wzrokiem. Wtedy po raz pierwszy zastanawiała się, co tak naprawdę pociągało Dominika w siostrze, która wyróżniała się porywczym charakterem i często klęła jak szewc. Stać go było na lepszy egzemplarz kobiety na całe życie.

– Nie był głupi, ale jego ciało nie różniło się od typowego mężczyzny i z tego powodu nie powinnam mieć wyrzutów sumienia. A mam? Tylko często go wspominam, bo nie jestem jakąś zakichaną świętą Tereską!  – Przywołuje swoje wspomnienia niewidzialnemu słuchaczowi, nie wyjaśniając jednak skutków wydarzenia, które na zawsze odmieniło jej życie.

Ale nie chce i nie zamierza o tym zapomnieć. W najdrobniejszych szczegółach analizuje zaskoczenie szwagra, gdy było już po wszystkim. Był przerażony, przypominał jej skarconego psa i wcale tego nie ukrywał. Ona przeciwnie, chichotała, kpiąc z jego oporu przemienionego w uległość, której nie chciał i przed którą się bronił. Uspokajała go, że nie piśnie siostrze o tym, co się stało. Nie słuchał tego i unikał wzrokiem jej twarzy. Może nawet wykoncypował sobie na usprawiedliwienie, że zaskoczyła go przebiegłością dziwki. Widziała, że żałował, jak dzieciak przyłapany na podjadaniu tortu z lodówki.

– Śpisz? – Emilka pyta głośnym szeptem i przerywa siostrzane wspominki.

– Czytam! – odpowiada sucho na pytanie bez sensu, ale zaraz dodaje: – Chcesz czegoś?

– Nic, tylko tak cię zaczepiam, bo nie mogę zasnąć. Pogadamy?

– Dobra, idę. Napijesz się tych swoich ziół? Ja mam ochotę na herbatę – mówi i najpierw idzie do kuchni.

– Nie, poprawi mi humor szklanka zimnej wody!

Słyszy głośne wołanie na cały dom, a energia w nie włożona zapowiada długie Polaków rozmowy.

Wraca z wodą i herbatą, którą, jak zauważa Emilia, w tym domu pije się od przyjazdu Poli w filiżance, a nie jak dawniej w kubku.

Przysuwa fotel z malutkim stolikiem na cienkich metalowych nóżkach (to też taki amerykański model według Emilki), na którym ustawia kubek z wodą i małą, pękatą filiżankę z herbatą, a potem zagaduje, starając się utrzymać wesoły nastrój:

– I o czym, moja siostro, będziemy dzisiaj gaworzyć? Masz jakiś konkretny temat?

– Nie, pytasz mnie tak obcesowo. Pomóż mi najpierw przewrócić się na bok, bo już tyle razy to dzisiaj robiłam, że mi sił brakuje – prosi.

– W porządku. Czy ten dźwig ci wystarcza? Jest pomocny na tyle, że dajesz radę bez wielkiego wysiłku? Pewnie można coś jeszcze dokupić. Wiesz, że burzę zapowiadali? Myślę, że zmiana ciśnienia tak na ciebie działa. Pogoda wpływa na nasze samopoczucie i zdrowie. Ja dla odmiany nie potrafię skupić się na czytaniu. À propos czytania. Pamiętasz, co mama nam czytała?

– No pewnie. To był głównie Mickiewicz albo treny Kochanowskiego. Skąd u naszych rodziców na wsi Kochanowski? Ja przez niego mam Urszula na drugie imię, które, jak mama opowiadała, odziedziczyłam po Janie z Czarnolasu, a raczej po jego zmarłej córeczce.

– Urszula też mi się nie podoba, ale i tak jest lepsza niż moja Pelagia. Boże, Pelasia! A wracając do naszej mamy, do dzisiaj pamiętam jej jednostajny, trochę usypiający z dzisiejszej perspektywy głos, gdy czytała „skąd Litwini wracali, z nocnej wracali wycieczki”. Ja to ciągle pamiętam, wyobrażasz sobie? Ty też myślałaś, że Litwini są wielkimi rycerzami podobnymi do herodów, jacy wtedy chodzili na Boże Narodzenie? Czekałam, żeby dorosnąć, bo wymyśliłam sobie, że zobaczę ich dopiero wtedy, gdy będę duża. Dziecięca wyobraźnia nie ma żadnych ograniczeń, więc dlatego każdy małolat przeżywa rozczarowania, gdy zaczyna dorastać. Takie drobiazgi zapamiętałam! I widzę niewyraźną twarz mamy siedzącej na brzegu łóżka – przypomina sobie po chwili Pola.

– Byłaś młodsza, mogłaś jeszcze mało rozumieć z tego, co słyszałaś i co się działo. Czerwonego Kapturka też nie pamiętasz? A przecież w naszym dzieciństwie bajeczka o Czerwonym Kapturku była jedyną, którą znałyśmy z opowiadania mamy. Przepraszam, byłyśmy też… straszone „czarnym, czarnym lasem, w którym stał czarny, czarny dom”! Pamiętasz?

– Ja się tego bardzo bałam, więc za każdym razem czekając na zakończenie, gdy wyskoczy czarny diabeł, zakrywałam uszy. A pamiętasz, gdy miałyśmy koklusz?

– Jak mogłabym o tym zapomnieć! Miałam niewiele lat, ty byłaś jeszcze bardzo mała, bo gdy piłaś z kubka, zawsze wylewałaś sobie na dekolt i zaczynałaś ryczeć. A ja się z ciebie śmiałam.

– Taka byłaś wredna małpa?

– I owszem, to była moja jedyna broń, bo ty jako młodsze dziecko byłaś na pierwszym planie.

– Przesadzasz, ja tego tak nie czułam. Nie pamiętam.

– Ale tak było. Do dzisiaj słyszę ochy i achy nad drobniutką Pelasią, ale nie nade mną, ciągle zakatarzoną, grubą i poważną Emilką.

Kiedyś, gdy nas męczył koklusz, rodzice pojechali z nami do Warszawy. Jechaliśmy tramwajem, ja na kolanach mamy, a Pela siedziała u taty. Zaciekawiła mnie kobieta z czarną woalką na twarzy, bo pierwszy raz widziałam takie dziwne przybranie kapelusza. Gdy mama zwróciła mi uwagę, że nie pokazuje się palcem, usłyszałam, jak ktoś mówił do taty: Bardzo ładną ma pan córeczkę. Tyle lat to słyszę, jakby to było wczoraj! O mnie przez całe dzieciństwo nikt tak nie powiedział.

Obie naraz zamilkły. Każda z fragmentów wspomnień próbowała sobie przypomnieć jakiś ważny, choćby i przykry szczegół. Napotkały jednak czarną otchłań. Nie straciły ochoty na nurkowanie w najdalsze zakamarki pamięci, ale wraz z nadejściem bladego świtu poczuły senne zmęczenie, które wreszcie dopominało się respektowania praw organizmu goniącego resztkami sił.

– O czym teraz myślisz, że przerwałaś wspomnień czar? – dopytuje Pola, zakłócając ciszę wywołaną milczeniem Emilii, która próbuje odtworzyć historię dziwnej książki bez okładek i z obdartymi, postrzępionymi kartkami.

Rodzice schowali ją pod siennik dziecięcego łóżeczka, bo tam ją obie znalazłyśmy. Zaintrygowały nas ilustracje, przerażające, chociaż niewiele z nich zrozumiałyśmy. Czarne rysunki wykonane ołówkiem lub atramentem przedstawiały leżące konie z wielkimi brzuchami. Obok nich byli tam straszliwie wychudzeni ludzie, którzy, jak mi się zdaje i jak pamiętam, wyszarpywali obrzydliwe zepsute mięso i je jedli. Zapamiętałam też stół z wyciętym na mniejszym boku okrągłym wgłębieniem, w którym tkwiła głowa leżącego człowieka. Stojący obok brodaty mężczyzna na pewno nie był jego przyjacielem, bo trzymał nad jego głową wielki nóż. Kim był kat, dowiedziałam się wiele, wiele lat później, już jako dorosła, ale dzisiaj nie jestem pewna usłyszanego wtedy nazwiska. Kiedy mama zobaczyła w naszych rękach zaczytaną i zniszczoną książczynę, wpadła w histerię. Wyrwała ją z krzykiem i zawołała tatę. Usłyszałam, że musimy zapomnieć, co tam widziałyśmy i nikomu nie możemy opowiadać o obrazkach, jakie zobaczyłyśmy w książce. Dziecko słyszące ostre zakazy zastosowało się do nich bez trudu, bo niewiele rozumiało i później nikt je o nic nie pytał. Teraz przypomniałam sobie tamto wydarzenie i żałuję, że nie ma już nikogo, od kogo mogłabym się dowiedzieć, dlaczego tajemnicza książeczka znalazła się u rodziców i kto ją dostarczył na Starą Wieś.

– Ja pierwsza zamilkłam? – odzywa się wreszcie Emilka, która próbuje utrzymać trzeźwość umysłu, więc nawiązuje do przerwanego wątku.

 – Tak to przeżywałaś! Chyba byłam za mała, aby cokolwiek zrozumieć z tego, co opowiadasz. Dorośli nie zdają sobie sprawy, że dzieci dostrzegają nawet niewinne, krzywe spojrzenie. Nie wiedzą, że już maluchy są wyczulone na pochwały, a jeszcze bardziej na brak uwagi ze strony dorosłych – stwierdza.

– Każdego dnia o tym pamiętałam, bo zauważyłam, że Michał był zazdrosny o młodszego Olesia – wspomina, zapominając o absorbującym ją przed chwilą znalezisku pod dziecięcym materacem.

– Masz wspaniałe dzieci – mówi z przekonaniem Pola. – A co się dzieje u mojego chrześniaka Olka?

– Może zostanie na UJ. Jak wiesz, filozofia to już trzeci jego kierunek, ale ostatnio przebąkiwał, że będzie ostatnim. Chciałabym, aby w końcu coś skończył. Nadal nosi długie włosy, które tylko tobie się podobają. Co miesiąc systematycznie opłacam mu czynsz za pokój, który wynajmuje niedaleko krakowskiego rynku, i daję parę złotych na utrzymanie. Wiem, że dorabia sobie korepetycjami, ale w tym wieku forsy zawsze brakuje. Nic nie mówi, czy ma dziewczynę, co mnie martwi, bo coraz częściej zastanawiam się, czy on nie jest… gejem. Ale chodźmy już spać, bo zaczynam ziewać – proponuje.

Aby skrócić zagadywanie wlokącej się nocy, Pola nie wspomina, że ona także wspiera Olka drobnymi sumami, i nie komentuje obaw siostry podejrzewającej syna o gejostwo, bo chłopak nie zwierza się jej z prywatnego życia.

Ale Hypnos, bóg snu o skrzydłach orła, jeszcze nie przychodzi, by zamknąć powieki Emilii. Im dalej jest od śmierci Dominika, tym częściej wyobraża sobie, jakie byłoby jej życie, gdyby żył. Nigdy nie marudził, gdy budziła go w środku nocy, aby opowiedzieć mu sen, z którego nie mogła się otrząsnąć, na co wskazywał jej przerażony, drżący głos. Miała tylko jeden argument na usprawiedliwienie śródnocnej pobudki: jeżeli od razu nie zrelacjonuje sennych wydarzeń, do rana o nich zapomni.

– Wyobrażasz sobie, że weszłam na górę? Bałam się potwornie, ale wdrapałam się tam, bo wiedziałam, żeby nie patrzeć w dół. Mogłam tam zginąć, więc powtarzałam to, co mi zawsze mówiłeś: nie patrz w dół, nie patrz w dół. Czy ty mnie słuchasz? – dopytywała, aby się upewnić, że jest słuchana i jako osoba cierpiąca na lęk wysokości zasługuje na współczucie.

– Słucham, słucham – mówił, i na dowód, że słyszy, przytulał się do niej całym ciałem, jakby obydwoje byli na tej szarej, granitowej ścianie.

Pot jej spływał po plecach, ale tylko w takiej pozycji mogła szybko zasnąć albo kochać się bez opamiętania, by dopiero potem zapaść w głęboki niebyt. Nigdy nie protestował i nie rozluźniał najbardziej dla niej czułej i zawsze kojącej bliskości. Czasami czekała, aż powoli, ale systematycznie coraz mocniej zacznie reagować na sprowokowane przez nią zespolenie dwóch ciał w jeden monolit. Ten rytm czuła w całym kręgosłupie od podstawy czaszki aż po ostatni krąg. Także przepona odbierała coraz częstsze, gorące jak oparzenia prądem iskry, które z każdą sekundą wzmagały jej podniecenie. Dominik umyślnie przeciągał oczekiwanie na finał. Całując jej kark, jeszcze się opierał, czekał, aż zacznie nalegać, prosić, wreszcie z furią domagać się, aby jej dłużej nie dręczył.

Dlaczego nigdy się nie pocił, a nawet nie chrapał, chociaż częściej mężczyznom przypisuje się sypialniane przywary? Miał wiele cech, których wtedy nie zauważała, a dopiero teraz je dostrzega. Te spóźnione po latach odkrycia interpretuje w zależności od nastroju. Nie wszystkie budzą w niej jednakowe uczucia. Na przykład omiatał wzrokiem ładne dziewczyny. Wkurzało ją to za każdym razem i zawsze wytykała mu samczy atawizm.

– Nie możesz się powstrzymać, wiem, ale mógłbyś przynajmniej w mojej obecności robić to dyskretniej! – upominała obrażona.

– A ty się nie oglądasz za chłopakami? Przecież nie jestem ślepy, jak maślankowatym wzrokiem patrzysz na tego… Jak ma na imię syn naszych sąsiadów? – wykręcał się w odpowiedzi.

– Maślankowaty! Nie wiesz, że masło, które codziennie jesz, robi się z mleka, a produktem ubocznym jest maślanka? Nie trzeba kończyć rolniczej uczelni, aby to wiedzieć, mój drogi mężu. Powinieneś powiedzieć „maślany”, jeżeli to miałeś na myśli – wygarniała mu braki wiedzy o przetwórstwie mleka.

– Słuchaj, każdy facet ma to już we krwi, że gapi się na seksowną dziewczynę, ale nic z tego nie wynika. Co innego, gdy kobieta, jak ty, zachowuje się prowokująco, bo to już jest z twojej strony jawna zachęta – ucinał ze złością.

– Głupek! Pieprzysz jak typowy facet, który za chwilę powie, że ma prawo zgwałcić kobietę, bo ma dekolt i się uśmiecha! Słyszałeś w telewizji takie dyskusje? Boże, za kogo ja wyszłam! Wiem, że masz na myśli Konrada, który jest ode mnie młodszy o jakieś dwadzieścia lat. Mogłabym być jego matką i tak go traktuję. Ale nie jestem ślepa i widzę, że uda ma super i klatę też. I pośladki… – dorzucała na końcu, wiedząc, jaki to wywołuje efekt.

Podobna wymiana zdań zwykle kończyła się śmiechem, bo obydwoje byli zgodni co do jednego: zdrada w ich przypadku nie wchodzi w rachubę.

– Amen – zawsze dodawał Dominik i groził jej palcem, że nic nie umknie jego uwadze, zwłaszcza flirtowanie przez telefon i na stacjach benzynowych z przypadkowymi kierowcami.

To było tak dawno! Wtedy jeszcze chodziła i ścigała się z dzieciakami. Jej nogi nie były bezużytecznymi kłodami, jak teraz. Metą była wstążka uwiązana w poprzek drogi. Przygotowywała nagrody i laurowy wieniec upleciony z bylicy rosnącej w rowie. Zabawa trwała jakiś czas i trwałaby jeszcze długo, gdyby nie motocyklista, który usiłował zahamować przed rozkrzyczaną dzieciarnią i wjechał w płot. Przerażone małolaty rozbiegły się do domów, a Emilia jako organizatorka i jedyna osoba dorosła w tym towarzystwie musiała sama stanąć przed ofiarą wypadku. Mężczyźnie nic się nie stało, ale ucierpiał motocykl, który bez sprzeciwów został szybko naprawiony i pomalowany na koszt nieodpowiedzialnej wariatki, jak ją nazwał jeden z rodziców.

– A teraz już nie śmigam jak kiedyś. Leżę, i jeszcze ten cholerny ból! – narzeka w środku nocy.

Każdy najmniejszy ruch sprawia, jakby ktoś wbijał jej nóż w kręgosłup tuż nad pośladkami. Przez moment, zanim się nie rozbudziła, nie potrafiła zlokalizować, czy to jest po prawej, czy po lewej stronie. Ból promieniował w górę. To był jedyny kierunek przesyłania komunikatu. Od biodra do stóp pozbawił ją tego, jak mówiła, „uszkodzony kabel zwany rdzeniem kręgowym”.

Nie chciała budzić siostry, więc pojękiwała w poduszkę, zastanawiając się, co sprawia tak dojmujący ucisk przerywany kłuciem. Atak kolki nerkowej, który przeżyła za studenckich czasów? Ucisk jednego kręgu na drugi? Coraz głośniejsze chlipanie, nad którym nie potrafiła zapanować, usłyszała Pola i szybko przybiegła, by sprawdzić, co się dzieje.

– Emilko, co jest? Dlaczego mnie nie wołasz? Dopiero kiedy cię usłyszałam…

– Nie panikuj, diabelnie boli gdzieś tutaj! – Stara się wsunąć bardziej sprawną dłoń w okolicę bólu.

– Zostaw, nie kręć się, zadzwonię po karetkę, żeby ci dali coś przeciwbólowego – decyduje bez zwlekania i wyczekiwania, czy ból przybierze na sile, czy osłabnie.

– Nie, zaczekajmy, poszukaj, co jest w szufladzie z tych mocniejszych i zobaczymy, czy zadziała. Mogłam krzywo leżeć – tłumaczy zbolałym głosem.

Poli trzęsą się ręce, a w głowie jak błyskawica przelatują myśli pełne obaw, czy podoła nowej, nieuchronnej sytuacji związanej ze zdrowiem siostry. Po godzinie nerwowego wyczekiwania na rezultat połkniętej tabletki wreszcie słyszy, że chyba jest lepiej. Na twarzy Emilki pojawił się słaby uśmiech ulgi.

– Posłuchaj! Od dzisiaj wznawiamy rehabilitację, którą na twoje życzenie przerwałyśmy, bo uważałaś, że jest niepotrzebna. Zadzwonię do Jurka, którego już znasz, albo poszukamy kogoś innego.

Pola wydaje decyzję oficjalnym tonem, więc nie napotyka tym razem na sprzeciw.

Kiedy tego ranka smaży jajecznicę na śniadanie dokładnie tak, jak obie pamiętały i lubiły z dzieciństwa, czyli z odrobiną wody i kapką mleka oraz drobno posiekanym szczypiorkiem, nagle zdaje sobie sprawę, że nocny alarm może być początkiem czegoś nowego i poważnego. Przez pierwsze kilka miesięcy takiego życia, jakie spędziła na wsi, jeszcze nie zaznała udręki z powodu odosobnienia w towarzystwie jednej osoby. A jak wysiądzie jej psychiczna wytrzymałość i któregoś dnia po prostu usiądzie i zacznie ryczeć albo kląć, że to ją przerasta? Co wtedy?

– Nie, to niemożliwe! Jestem to winna jej, ale także Dominikowi, który ją kochał i nigdy dla żadnej kobiety by jej nie opuścił. Jak on będę przy niej trwała do końca. A jeżeli mnie pierwszą trafi szlag i ja wcześniej zamknę oczy?

Gdybanie przerywa nawoływanie Emilii, która, jak zauważa, wyraźnie jest w lepszym nastroju.

– Przyznaję, to moja wina, bo ortopeda mnie uprzedził, że wymagam rehabilitacji już do końca życia. Upomniał, to chyba jest zapisane drukiem w zaleceniach, że fizykoterapia ma być krótka, intensywna i dwa razy w tygodniu. Mnie to po prostu nudziło, więc chciałam odsapnąć od tych przygotowań, czekania. To dwa dni wyjęte z życiorysu. – Pola słyszy samokrytyczne wyznanie.

– Przepraszam, a co masz tak pilnego do roboty, że cię to wytrąca z dziennego rytmu? – pyta uszczypliwie.

– Mówisz jak człowiek zdrowy, który nie rozumie sytuacji paraplegika, jakim jestem i będę do końca życia.

Takie gadanie powinno denerwować Polę, ale nie zamierza ciągnąć dyskusji, w której bez względu na zakończenie musiałaby przyznać Emilce „pełną słuszność”. Nie chce wprowadzać napięcia, w którym jedno niewinne słowo może doprowadzić do wybuchu. A kto tutaj jest osobą od wszystkiego? No, kto?

Wreszcie jest fizjoterapeuta Jurek, który po drodze obcałowuje i obściskuje najpierw Rosoła, a kiedy przekracza próg, słychać już tylko jego. Polę denerwuje typowa gadanina młodego mężczyzny, który nieustannie miele językiem, jakby wyrzucane w powietrze słowa i całe zdania były mu niezbędne do oddychania. Nie przerywa mu jednak i stara się być uprzejmą panią domu, gdy parzy kawę i krótko zdaje relację z nocnego alarmu Emilii. Zwraca jego uwagę pytaniem, czy ten ból nie zapowiada odleżyn, i wychodzi z pokoju.

Zostawia gościa z siostrą, która lekko pojękuje pod jego palcami, i udaje się do swojego warzywnika. Przedwczoraj pochwaliła się nim w e-mailu do Marysi, pół-Polki, pół-Hiszpanki mieszkającej w bostońskiej dzielnicy. Trochę nakłamała na temat swojego coraz lepszego, niemal doskonałego samopoczucia i radości z powrotu do korzeni. Musiała ubarwić drobiazgami nawet te wydarzenia, które denerwują ją od miesięcy. Ciągle na przykład nie ma dekarza do naprawy cieknącego dachu i nie ma człowieka chętnego do przerobienia drewnianej stodoły na letni saloon, jak mówi Pola, z huśtawkami i hamakami do drzemania i słuchania muzyki, a czasami i popijania domowych nalewek rozbełtanych z tutejszą studzienną, bardzo zimną i smaczną wodą. Opowiadała o tym Marii, bagatelizując problemy, które w rzeczywistości doprowadzają ją do białej gorączki, gdy kolejny raz ktoś się umawia, a potem nie przychodzi bez słowa wyjaśnienia. Co za ludzie! Nie będzie jednak psuła wyidealizowanego obrazu Polski, jaki zostawiła w opowiadaniach, gdy opuszczała stan Massachusetts, gdzie też był brud w sklepie, w którym najczęściej kupowała kurczaka z farmy. A poranne metro, którym dojeżdżała z Cambridge do Bostonu, witało ją dywanem darmowych pisemek przeczytanych i porzuconych przez pasażerów.

Maria mieszkająca w USA od lat zajmuje się tłumaczeniem hiszpańskich tekstów dla mediów, ma za sobą też udane próby w tłumaczeniu hiszpańskojęzycznej literatury. Przez pewien czas była kosmetyczką i właścicielką niewielkiego, przytulnego gabinetu, w którym oprócz drobnych zabiegów sprzedawała japońskie kosmetyki. Jednak ten biznes ostatecznie scedowała na wspólniczkę, której odsprzedała swoje udziały. Tylko ona zna prawdziwy powód, który przywiódł Polę do Starej Wsi, ale to ich tajemnica, o której wie jeszcze tylko Stanley, amerykański mąż Marysi. Minęły dopiero dwa dni, odkąd nie miała od niej żadnego sygnału, a już czuje niepokój. Wie, że to dobry znak, ale coś ją korci, by wbrew wcześniejszym ustaleniom zapytać, co u niej nowego. Ten dobrze jej znany stan wywołuje nagły chłód w klatce piersiowej. Tak, zatelefonuje, może nawet dzisiaj pod koniec dnia, i rozwieje głupie, niczym nieuzasadnione podenerwowanie.

Żegnając Marię, pożegnała też jej adoptowanego syna Jacoba. Leżał w szpitalu z nogą złamaną w paskudnym miejscu. Dla chłopaka uprawiającego różne dyscypliny od pływania po krykiet (dostała na pamiątkę od Kuby jego ulubioną piłkę do krykieta) życie bez intensywnego wysiłku i rywalizacji na boisku nie miało sensu. Z tego powodu bardziej cierpiał psychicznie niż fizycznie. Był wprost zdruzgotany, a razem z nim podobnie czuła się Pola, która kocha go jak własnego syna. Codziennie widywała go na ortopedii, a teraz dopytywała się, czy jest lepiej, czy nie wpadł w depresję, czy schudł jeszcze bardziej, czy pyta o ciotkę Polę.

Szybko jednak kończy mentalną wycieczkę za ocean i skupia swój wzrok na dawnym sadzie, z którego kiedyś, kiedyś ojciec był tak dumny. Zawsze nosił przy sobie sekator i ogrodniczy nóż z zakrzywionym ostrzem chowanym w drewnianej rączce. Jego ukochane i wypieszczone dziedzictwo kupił jakiś miejski urzędnik dla unijnych dopłat. Od razu wykarczował dwie stare papierówki (w jednej była dziupla, w której co roku gnieździły się sikorki w niebieskich czapeczkach) i dwie stare, krzywe malinówki rodzące jabłka o kruchym i białym jak śnieg miąższu. W papierówkach, gdy były bardzo dojrzałe, tworzyły się przezroczyste okienka ze słodkim sokiem. Pola obijała je o kolano, aby przyspieszyć powstawanie tej prawdziwie boskiej ambrozji, jaką na pewno pokrzepiał się Zeus na Olimpie.

Nagle porzuca krainę szczęśliwego dzieciństwa, bo przypomina sobie, że musi ustalić z Jurkiem stałe wizyty na każdy tydzień i miesiąc do przodu. Umawiają się na wtorki i piątki. Na razie na trzy miesiące.

Trzeba będzie przywyknąć do regularnych wizyt Jurka, który oprócz konkretnej usługi wnosi trochę odmiany i opowieści o pracy w służbie zdrowia i relacjonuje wydarzenia ze swojego prywatnego życia. Jest młodym chłopakiem i czasami opowiada o kolejnych dziewczynach podrywanych w kolejkach przed piekarnią, a niekiedy na klatkach schodowych, gdy pyta o adres nowego pacjenta. Nigdy jednak nie przekracza pewnych granic w tych zapewne ubarwionych męskich opowiastkach. Będzie musiała go polubić tak jak Emilia, która wreszcie przestała traktować ćwiczenia jak bezsensowne tortury.

W sobotę przyjeżdża Michał z żoną i córką, więc od połowy tygodnia w całym domu trwa atmosfera oczekiwania i dekorowania pomieszczeń. Pola zamierza we wszystkich pokojach poustawiać naczynia ze świeżymi kwiatami, także tymi rosnącymi w rowach, jak rumianki, krwawnik i niebiesko kwitnąca cykoria podróżnik. Pewnie wzbudzi tym uszczypliwe uwagi synowej Emilii, nowobogackiej damulki, która nazwie to dziwactwem przywleczonym z Ameryki. Trudno. Pola chce w ten sposób zamanifestować swoją inność, a jednocześnie podkreślić obecność w rodzinnym domu, do którego ma teraz takie samo prawo, jak Emilia. Nie wykorzysta przeznaczonych do tego celu wazonów, lecz zwykłe sosjerki, szklane podstawki, wazę do zupy. Robi to w sposób przemyślany, z rozmysłem demonstrując swoje przywiązanie do nietrwałych, oryginalnych dekoracji, których nie obserwuje w polskich domach, chociaż w ogródkach na wsi rośnie wiele kwiatów (ani w miastach, gdzie na każdej ulicy jest kwiaciarnia).

Lekko podminowana oczekiwaniem na wydarzenie dnia stoi wraz z Emilią na wózku i z Rosołem spokojnym jak beznosy sfinks. On, który zwykle wyprzedza gości i pierwszy anonsuje ich przyjazd, teraz zamilkł i czeka, co się wydarzy, bo jego panie wyglądają na bardzo przejęte czymś wyjątkowym i niecodziennym. Orszak gości otwiera Michał dzierżący pod pachą wielki karton. Jego żona Laura trzyma w wyciągniętych rękach bukiet białych lilii poprzetykanych kwitnącą lawendą. Podobną kolorystycznie wiązankę, ale ułożoną z konwalii i szałwii omszonej, niesie z szerokim uśmiechem Nadia, najmłodsza w rodzinnym teamie. Ona dociera najszybciej do Poli i rzuca jej się na szyję z takim impetem, że gdyby nie ściana, obie wylądowałyby na ziemi. Teraz cała rodzina zwraca uwagę na dziewczynę, pokrzykując, żeby się miarkowała, ale dzięki zamieszaniu podczas witania robi się sympatycznie i bez zadęcia, którego obawiała się Pola.

Niesłusznie oceniała Laurę jako napuszoną warszawiankę. Widziała ją raz na ślubie, a potem na chrzcinach Olka. Wbrew obawom okazała się bezpośrednią i sympatyczną osobą, chociaż pewną siebie (jest nauczycielką angielskiego w LO). Nie szczędziła entuzjazmu i pochwał za przygotowanie domu do pełnej obsługi osoby niepełnosprawnej. Nie kryła zaskoczenia i chwaliła wszystkie urządzenia ułatwiające Emilce przemieszczanie się wózkiem po domu, samoobsługę w toalecie i łazience. Sprawczyni i sponsorce udogodnień miło było tego słuchać, ale tak naprawdę chyba najbardziej docenił ją dopiero Michał, który na osobności po prostu zapytał:

– Ciociu, jestem bardzo, bardzo wdzięczny za to wszystko, ale wdzięczność to tylko słowa. Ile jestem ci winien za ogrom wkładu, z którego korzysta moja mama?

– Nie oczekuję finansowej rekompensaty, ale obietnicy, że jeżeli w naszym duecie pójdzie coś nie tak, albo gdy wyjadę gdzieś na tydzień, aby odsapnąć, będę mogła liczyć na twoje wsparcie i zastępstwo – wygłosiła poważnym tonem swój warunek ze szczerym uśmiechem i serdecznym całusem.

Mówiąc o podróży, miała oczywiście na myśli konkretny, z góry już zaplanowany wyjazd do USA, ale o tym jeszcze nie zamierza rozmawiać. Wtajemniczona Maria odbierze ją z lotniska w Bostonie i u niej zatrzyma się na kilka dni. O ile coś nieprzewidzianego nie pokrzyżuje tego bardzo ważnego w jej życiu zaplanowanego wydarzenia.

Kiedy Michał ze swoimi kobietami wyjechał i zwiędły kolorowe bukiety, zdaje sobie sprawę, że woli spokojny dzień bez wizyt i gości. Lubi wiedzieć z wyprzedzeniem, co się wydarzy, co zje na kolejny posiłek i kiedy, jak to ujmuje, legnie na wyro, żeby przed snem przeczytać parę stron książki.

Najpierw jednak, od niechcenia oglądając paznokcie, zauważa, że ma za długie i po raz pierwszy od lat niepomalowane. Szybko się zaniedbuje. Koniec z tym. Nie może sobie pozwolić na zapuszczenie. Po roku stanie się zwykłą fleją, gospochą i zrzędą. Ona, która uchodziła wśród Amerykanek za dobrze ubraną, elegancką kobietę z Europy. Mężczyźni mówili jej wprost, że odcina się od tego, co amerykańskie emancypantki przyjęły za standard kobiety nowoczesnej. Kiedy w pierwszych latach pobytu za oceanem wchodziła na scenę, otwierając kolejne spotkanie młodych polskich muzyków szukających za oceanem szczęścia, a potem wtłaczała kelnerom do głów, że od nich zależy prestiż baru, słuchacze milkli, skupiając wzrok na jej sylwetce i ładnej twarzy okolonej prostą blond fryzurą. To już przeszłość. Koniec z zaproszeniami na koncerty. Nie będzie miłych słów, że któremuś z chłopaków ułatwiła znalezienie pracy, chociaż na początek było tylko niedzielne granie na kościelnych organach. Koniec z flirtami ubarwiającymi codzienne życie. Kelner nie przyniesie bukietu kwiatów z podziękowaniem, że wybroniła go przed wywaleniem z roboty. Nie będzie mężczyzn, w których po tygodniu znajomości się zakochiwała, a po udanym seksie mówiła, że facet jest do bani. Tak, brakuje jej kontaktów nawet z takimi nieszczęśnikami, którym zimą zanosiła koce i gorącą herbatę. Długo nie może zapomnieć zdolnego pianisty ze Śląska, który skończył na bostońskiej ulicy jako bezdomny alkoholik. Jeszcze czasami się zastanawia, czy dla matki byłoby lepiej nie wiedzieć, że syna już nie zobaczy, czy przez całe życie oczekiwać jego powrotu. Ona uczepiłaby się choćby nikłej nadziei i dzień w dzień wyglądałaby przez okno, czy idzie. Wystarczyłaby jej wiadomość, że dzieciak jest cały i zdrów. Mógłby nie wracać, gdyby nie chciał.

Wczoraj jedyne we wsi dwie siostry mieszkające pod wspólnym dachem odwiedził Edek. Emilia trzykrotnie odbierała od niego telefon. Chciał się spotkać z Polą, która ciągle zwlekała i robiła fochy, więc starsza zdecydowała za nią i wreszcie wyznaczyła datę spotkania. Zamiast piwonii ukradkiem buchniętej mamie z ogródka, jak robią młodzi chłopcy, przyniósł dwa dorodne melony miodowe wyhodowane przez siebie w foliowym tunelu oraz łubiankę truskawek.

– No proszę, oto mężczyzna, który wie, czym uraczyć kobiety niejedzące pączków i placków – przywitała go Pola serdeczniej, niż zamierzała.

Uściskali się i obcałowali, a ona nieszczerze zapewniła, że czas obchodzi się z nim wyjątkowo łaskawie. Roześmiał się od ucha do ucha, odsłaniając przy okazji brak górnej czwórki, co nie mogło umknąć dawnej koleżance ze szkolnej ławki uwrażliwionej przez amerykańskich stomatologów na pełne i bez zarzutu uzębienie.

– Dzięki za życzliwość dla takiego jak ja chłopaka, ale ty naprawdę wyglądasz jak pół wieku temu, gdy podkochiwała się w tobie cała szkoła. Wcale nie przesadzam – zapewnił, dorzucając uwagę, że on także był w grupie jej wielbicieli.

Nie mógł oderwać od niej wzroku, gdy lekko marszczyła brwi, a potem w uśmiechu rozciągała ładne, lekko pociągnięte szminką usta. Próbował wysondować cokolwiek na temat jej prywatnego życia, męża, z którym wyjechała, ale za każdym razem unikała wyjaśnień i kończyła, że humanista za oceanem nie ma czego szukać.

– A ja, jak pewnie wiesz, jestem wdowcem. Żona umarła na raka piersi, gdy moje dwie córki były w podstawówce. Czasami pomagała mi teściowa, która nadal od czasu do czasu przyjeżdża na kilka dni, ale ona mieszka w Łodzi. Jej mąż, mój teść, nie jest już zdrowy. Obydwoje bardzo przeżyli śmierć jedynej córki – opowiedział w skrócie swoje ćwierć wieku niewidzenia słuchaczki.

– Dlaczego się nie ożeniłeś? Czytałam, że w Polsce jest więcej samotnych kobiet niż mężczyzn, więc nie miałbyś kłopotu ze znalezieniem sobie partnerki na resztę życia – pyta bez ogródek.

– Czy uwierzysz, że nigdy nie miałem takiego zamiaru, chociaż od śmierci Marlenki upłynęło już jedenaście lat? Czasami myślałem też, że… bardzo źle by to przyjęli moi teściowie, których nadal uważam za przybranych rodziców – wyjaśnia.

– Typowy sentymentalny Polak! – bąknęła.

Zmienili temat, skupiając się na nazwiskach zapamiętanych z pierwszych i drugich ławek. Co to się porobiło! Tomek i Wanda, którzy byli parą od pierwszej chyba klasy, rozstali się na studiach. Dziewczyna zaszła w ciążę z jakimś przypadkowym imprezowiczem, zerwała dawną znajomość i porzuciła miłość. Tomek bardzo to przeżył. Zmienił nawet studia i wyjechał do Wrocławia, aby jej nie spotykać. Nauczyciele? Pani Basia od biologii uciekła od męża wuefisty, bo w końcu wydało się, że ją bił, co ukrywała latami. Nikt się nie domyślał, w jakim żyje piekle, aż którejś nocy tak ją poturbował, że wylądowała w szpitalu.

– Nie, to niemożliwe! Ten, ten jej przystojniak, który o świcie biegał leśnymi ścieżkami? Pamiętam go dobrze. Każdej z nas kazał po trzy razy skakać przez kozioł, gdy tylko zauważył, że nie potrafimy prawidłowo się odbić. Nigdy bym o to go nie posądzała. W sumie nie był taki zły jako wuefista, ale że wyżywał się na tej drobnej, spokojnej pani Basi?! Co za łajdak! – wykrzykuje, nie mogąc powstrzymać oburzenia.

Edek spogląda na Polę z zaskoczeniem, bo nie spodziewał się, że w pięknej i eleganckiej kobiecie drzemie taka energia, a może nawet gniew i wściekłość. Zastanawia się, czy trafiła na jakiegoś drania. Nie, to raczej niemożliwe, aby mężczyzna odważył się ją uderzyć. Co innego pani Basia. Ona była kobietą, która nigdy nie podnosiła głosu na ucznia nawet wtedy, gdy się o to prosił, i na jej miejscu każdego swędziała ręka, aby mu przyłożyć.

– Mężczyźni! Wszyscy mają coś za uszami. Dziwię się kobietom, które znoszą takich rzezimieszków i zarozumiałych palantów! – dodaje ze złością.

Edek powstrzymuje uśmiech, którym chciał ugasić jej wybuch, ale nie wiedząc, jak zareaguje, nie wygłosił swojego zdania na ten temat dla złagodzenia dobitnie wypowiadanej opinii. Pomyślał tylko, że życie z taką kobietą byłoby prawdziwym wyzwaniem. Pewnie w Stanach przeżyła niejedną miłość. Nadal sprawia wrażenie wyniosłej i facet przy niej szybko traci wątek.

– Czy odwiedzisz starego druha któregoś dnia? Mnie nic dzisiaj nie goni z robotą. W zasadzie mam niewiele obowiązków, a poza tunelami z pomidorami, papryką i takimi tam ciekawostkami dla sprawdzenia naszego klimatu, mam dużo wolnego czasu. Córki studiują w Łodzi i mieszkają u dziadków. Aha, jest jeszcze pies na moim utrzymaniu. Tak, jemu gotuję i dbam o niego lepiej niż o siebie. Ale gdy do mnie wpadniesz, nie wypuszczę cię głodną! – zapowiada.

– Dlaczego nie? Dam ci znać, gdy obrobię się z moim gospodarstwem, którego ciągle się uczę – obiecuje.

– A jakie ty masz tutaj gospodarstwo? Hodujecie jakieś zwierzęta? Nie wierzę.

– Myślisz o krowie? Nie żartuj! Mleko kupuję w sklepie, ale przy stodole chcę posadzić starą odmianę papierówki. Dowiadywałam się o nią w Skierniewicach i jesienią pojadę tam, żeby ją kupić, posadzić i z bijącym sercem będę czekała na pierwsze owoce. Wiesz, to takie dziecinne zachcianki – tłumaczy.

– Edek, chyba zapominasz, że Pola więcej niż połowę życia spędziła na obczyźnie, więc dla niej takie wspomnienia mają większą wartość niż dla nas – odzywa się wreszcie Emilka milcząca do tej pory, jakby jej tutaj nie było.

– Emilka ma rację. Jak zwykle – reaguje na uwagę siostry.

Odprowadziła Edka aż za bramę, gdzie zostawił auto, na oko nie całkiem wysłużonego VW. Nie chciała, by pomyślał o niej, że stała się nadętą Pelasią, więc obiecała, że na pewno jeszcze przed latem „nawiedzi” go któregoś dnia o odpowiedniej porze.

Gdy wróciła, Emilka tkwiła na wózku w tym samym miejscu. Spojrzała na siostrę z ukosa, a potem wolno wjechała do domu.

– Hej, stój! – zawołała Pola. – Nie chcesz pójść ze mną na jakiś spacer? Wiesz, że ja nie przepadam za gawędzeniem na siedząco.

– Po co ja ci jestem potrzebna? Tylko przeszkadzam, jak każda zawalidroga. Zauważyłaś, że rozmawialiście tak, jakby mnie z wami w ogóle nie było? Edek nawet zapomniał powiedzieć mi „cześć”! Jak byś się czuła na moim miejscu? Tobie w ogóle nie przyszło do głowy, żeby sterczącą inwalidkę na tym cholernym wózku wciągnąć do waszej rozmowy!

– Ale weź pod uwagę, że nie widzieliśmy się tyle lat! To nie usprawiedliwia niezręczności, w jakiej się znalazłaś, ale mogłaś przecież coś powiedzieć, przerwać nam rozmowę. A tak na marginesie to nie rozumiem twoich pretensji. Naprawdę.

– Pewnie, bo ty jesteś inna, więc wszystko i wszystkich masz gdzieś. Nic się nie zmieniłaś. A wracając do Edka, to on nie był jakąś twoją sympatią od serca, że mieliście aż tyle do opowiadania. Wiesz co? Ty ciągle myślisz, że wszyscy nadal wariują na twój widok jak dawniej. Widziałam te twoje miny, potrząsanie włosami, podpieranie palcem brody. To twoje sztuczki, którymi uwodziłaś chłopaków, nie dbając, że są już związani z innymi dziewczynami! – wyrzuciła z siebie latami nagromadzone pretensje.

Słuchając podniesionego głosu Emilii i jej gorzkich słów, nie może uwierzyć, że to mówi jej siostra. Zatkało ją do tego stopnia, że zabrakło jej argumentów, aby się bronić. Nie zamierzała w odwecie wykrzyczeć, że w Stanach miała Dominika na tacy, chociaż tym dopiekłaby Emilii do żywego. Nie jest jednak wredną małpą, za jaką ją uważa. Co ona może wiedzieć o prawdziwym, a nie jednowymiarowym, spokojnym życiu, jakie miała na wsi?

Emilia zniknęła za drzwiami swojej sypialni, a Pola po trzasku zamykanych drzwi stała tak jeszcze przez dłuższą chwilę, nim się zdobyła na obiektywną, jak się jej wydaje, ocenę sytuacji.

– Prawdopodobnie ja na jej miejscu zareagowałabym podobnie. Czy mam prawo osądzać siostrę, nie znając jej myśli po śmierci męża, po wypadku, inwalidzkim wózku i z tymi wszystkimi bólami, które ją nieustannie gnębią fizycznie? Jaką trzeba mieć psychikę, aby to wszystko przyjmować bez buntu i z uśmiechem? – rozpamiętuje z resztkami ulatującej złości i z postanowieniem, że przeczeka w ciszy pierwszą, a zapewne nie jedyną i nie ostatnią poważną, ale bezsensowną, burzę.

A potem przyszło jej do głowy, że Emilia nie zasługuje na poświęcenie, bo to jest poświęcenie. Rzadko kiedy jest zadowolona. Ciągle stawia się w roli ofiary, a przecież Pola też została ofiarą na skutek splotu nieprzewidzianych wydarzeń.

Po raz pierwszy odkąd mieszkają razem, nalała sobie odrobinę Old Smugglera i bez rozcieńczenia, jak zwykle robiła, połknęła jednym haustem.

– Ale to jakieś świństwo! Nigdy czegoś takiego nie piłam! – wykrzykuje, szybko odstawiając butelkę do kuchennej szafki przeznaczonej na barek.

Whisky piła rzadko i tylko wtedy, gdy chciała zaimponować Amerykanom, że jest kobietą z Polski, gdzie pija się takie trunki bez coca-coli. Niestety, tamte smakowały inaczej, były łagodniejsze, nie paliły tak podniebienia i przełyku, jak ta odrobina przełknięta przed chwilą. Zapomniała dodać, że zmysły, więc i smak, zmieniają się z upływem czasu, więc odczucia starszej pani są zupełnie inne od tych dekadę wcześniej. Postanawia więc, że poszuka czegoś łagodniejszego, najpewniej droższego, ale co tam, nie będzie żałować paru złotych na okazjonalne drinkowanie. Często łapie się na tym, że niesłusznie tańsze niż w USA produkty, które obecnie kupuje, uważa za gorszy sort.

Mimo fizycznego rozczarowania smakiem alkoholu jej mózg jest innego zdania. Reakcja jest prawidłowa. Błogie, przyjemne ciepełko ogarnia jej ciało od głowy po bose stopy, a umysł gładko przechodzi nad siostrzanymi pretensjami. Postanawia, że pierwsza przekroczy próg obcego terenu i zagada, jakby nic się nie stało. Może jest jędzą, a nawet dziwką, ale niech Emilka zobaczy, że nie ma w niej jadu.

Delikatnie puka i natychmiast dociera do niej słaby głosik z miłym „proszę”.

– Czy przyjmiesz zaproszenie na wspólnego drinka, który uciszy wzburzone emocje Kargulowej i Pawlaczki niczym fale Bałtyku podczas jesiennego sztormu? – Wyciąga rękę w stronę Emilii.

– Dawaj cokolwiek! Może po pijaku się zaprzyjaźnimy, jeżeli na trzeźwo to takie trudne!

– Mów za siebie – nie wytrzymuje Pola, bo tym razem nie czuje się w najmniejszym stopniu winna.

Wysuwa zza pleców butelkę Smugglera i rusza w stronę Emilii, która na ten niespodziewany widok ze zdziwienia otwiera usta.

– Ty to pijesz? Kiedyś Dominik jeden jedyny raz zaskoczył mnie whisky, ale zaraz tego pożałował, bo zamiast mieć ochotę na seks, spiłam się jak bąk.

– I co było potem? Alkohol pozbawia wszelkich zahamowań, więc… – podchwyca wątek Pola. – Seks był lepszy na rauszu? Jaki był Dominik w łóżku? No, opowiedz o swoim mężulku, przecież była z was dobrana para! – zachęca.

– A co mam ci opowiadać? Chcesz wiedzieć, czy się kochaliśmy na wznak, czy na boku? Były różne pozycje, może nawet byłabyś zdziwiona urozmaiceniami – zaskoczyła ją Emilia.

– Nie bądź wstydliwa Kaśka! Co chcesz o mnie wiedzieć? Będę szczera, więc ci powiem, że gdy ktoś mi się podobał i miałam ochotę na małe bzykanko, to pierwsza o tym mówiłam. Żonaty, nieżonaty, nie zastanawiałam się nad tym, zwłaszcza gdy byłam podchmielona. Zdziwiłabyś się, kogo ze znanych ci osób zaciągnęłam do łóżka.

Postępuje krok do przodu, by zachęcić Emilię do kolejnej szklanki, widząc, że z coca-colą wypiła całkiem sporą miarkę jak na niepijącą starszą panią.

– Wiesz, Dominik był nienasycony w tych sprawach i na początku po ślubie kochaliśmy się raz za razem. W dzień i w nocy. Czasami jeszcze teraz wspominam nasze akrobacje i figury. To wszystko nagle przestało mnie interesować, gdy urodziłam Michasia. Dominik ciągle mi przygadywał z tego powodu, ale gdy nasz synuś postawił pierwsze kroki, znów wszystko było po staremu.

– Zdradziłaś kiedyś Dominika? – pyta i natychmiast myśli, że chyba nie miał łatwego życia z Emilką, a jednak nie dał dyla.

– Co ty! Nie miałam nawet z kim, ale czy tylko dlatego? Tak naprawdę byłam w nim cały czas zakochana, nie licząc jakichś tam drobnych flirtów. Bez seksu oczywiście, no… może poza jednym takim… Nie, nie warto o tym wspominać. Po co miałam szukać innego? Moje przedślubne przygody nie zasługują na wspomnienia, bo, zresztą wiesz, jak to jest na studiach. Dużo alkoholu i trochę seksu na jakimś podłym łóżku w akademiku albo na stancji. Potem w małżeństwie wszędzie wyjeżdżaliśmy razem. Na imprezach, w Warszawie u dawnych kumpli Dominika czy tutaj gdzieś na wsi, bo kiedyś bywał karnawał, nie tak jak dzisiaj. Dominik zawsze mnie pilnował. Ja po prostu nie powinnam pić, bo gdy tylko za dużo sobie chlapnę, zaczynam być zaczepna, wszystkich całuję. Wygłupiam się, a moim popisowym numerem jest taniec na stole między kanapkami i talerzami. Raz Dominik mnie wyciągał z takiej wstydliwej opresji, że… – Nie dokończyła, a Pola nie próbuje jej dalej ciągnąć za język.

O tej alkoholowej słabości siostry Pola nie wiedziała. Spojrzała na Emilkę uważnie, taksując jej oczy, nos, usta. W takich chwilach, gdy jej twarzy nie spina ból ani złość, staje się piękna z jakąś nutką nieodkrytej zagadki. Czy właśnie to uwiodło Dominika, który dla niej porzucił Warszawę? Nie miał pojęcia o wsi, bo w jego rodzinie byli nauczyciele, prawnicy, krawcy i fryzjerzy, ale na gałęzi genealogicznego drzewa nie było ani jednego rolnika. Zostawił przyobiecane przez rodzinę dobrze płatne posady, a z czasem może jakiś dochodowy biznes, bo był bystry, wygadany, i przyjechał za Emilką do Starej Wsi.

– A Dominik nigdy cię nie zdradził? – zadaje trochę zaskakujące dla Emilii pytanie.

– Słuchaj, chociaż byłam zakochana, więc może i ślepa, jak niektórzy mówią, ale kiedyś zauważyłam, że prasuje sobie koszulę. Nigdy wcześniej nie przeszkadzała mu taka bez oglądania żelazka. Spytałam, gdzie jedzie, a on, że ma spotkanie w szkole z licealistami. W czasie studiów był z grupą studentów na wymianie w Chinach i miał o tym opowiadać…

– No, mów, zaciekawiłaś mnie. Ty w roli detektywa! A to dobre! O to bym cię nie posądzała. I co wyśledziłaś?

– Nic, bo od razu mu wygarnęłam, oczywiście z awanturą, że mu wyrzucę ciuchy i niech wraca do stolicy. Wspomniałam też, że mam takiego cichego adoratora, więc…

– Wystraszyłaś go takimi pogróżkami?

– Śmiał się i na tym się skończyło. Była taka jedna nauczycielka, która wpadła mu w oko, wiem nawet która. Przyuważyłam, jak zerkała na niego takim, wiesz, zaczepnym wzrokiem, ale go upilnowałam. Gdyby było coś więcej, to bym od razu poznała. Kobiety to wiedzą.

 – O, tutaj jesteś w błędzie. W tej materii panowie są lepszymi aktorami od nas. Nie wiesz, że oni są wręcz stworzeni do zdrad? Natura, kochana siostro, tak ich uformowała.

– Niby tak, ale chyba są jakieś wyjątki. Tak myślę.

– A jak zareagowali nasi rodzice na wasz ślub? Przecież byłaś w widocznej ciąży, gdy wkładałaś białą sukienkę – przypomina nagle Pola, jakby chciała podkreślić, co tak naprawdę skłoniło Dominika do ożenku z absolwentką wyższej uczelni rolniczej.

– Nie robiliśmy z tego tajemnicy, a Dominik wyznał mi miłość, zanim zorientowałam się, że jestem w ciąży. Wiedziałam, że będziemy razem, a ja na pewno nie zamieszkam w Warszawie, więc postawiłam mu warunek. Przyjął bez dyskusji. Szczerze mówiąc, sama byłam zaskoczona, że tak bez sprzeciwu porzuca stolicę, ale widocznie nasza miłość była… prawdziwa. Dlaczego o to pytasz? – odpowiada pytaniem.

– Tak się zastanawiam i dochodzę do wniosku, że wiele małżeństw nie doszłoby do skutku, gdyby nie ciąża. Ja na przykład wolałam aborcję niż ślub z pewnym gościem – stwierdza.

– A ja wolałam Dominika! Pewnie myślisz, że został zmuszony. No pewnie, co innego ty, która miałaś chłopaków na pęczki, ale ja tutaj na wsi? Mylisz się, moja siostrzyczko, bo Dominik mi się oświadczył, gdy jego plemniki… – Ucięła wzburzona w pół zdania, nie wyjaśniając, co chciała powiedzieć.

Pola mogła powiedzieć, że tak zawsze kończy się rozmowa z siostrą, ale zrezygnowała z walki o to, aby mieć ostatnie słowo.

– Nie obrażaj się zaraz, bo nie wiesz, że dzisiaj ja ci zazdroszczę nawet tego, że siedzisz na wózku. Ale masz dzieci i wnuczkę. A ja?

– Nie gadaj głupot. Czasami masz takie przemyślenia, że po prostu cię nie rozumiem.

Może to i lepiej, pomyślała w odpowiedzi. Popatrzyła na zbielałe nadgarstki Emilki. Zauważyła, że kiedy wpada w złość, zawsze mocno zaciska pięści na poręczach wózka. W takich chwilach nie panuje nad emocjami i kto wie, jak by się zachowała, gdyby była zdrowa. Teraz gwałtownie zawraca swoim pojazdem i z trzaskiem otwieranych drzwi wyjeżdża ze swojego pokoju.

– Mam ją kolejny raz udobruchać? Nie, dość tego. Przeczekam i zobaczymy, która się złamie pierwsza – postanawia.

Dwie siostry, taka sama krew, a Pola dochodzi do wniosku, że nic to nie znaczy. Trzeba czegoś więcej, bo gdyby tylko to decydowało o więzach na śmierć i życie, nigdy nie dochodziłoby do krwawych jatek w rodzinie. Aż się wzdryga na myśl o tym, że którąś z nich mogłaby dopaść jakaś paranoja i zaczęłyby okładać się pięściami.

Kiedy widzi, że Emilia wjeżdża już z powrotem do swojego pokoju, postanawia odpuścić chwilowe poirytowanie.

– Hej, Emilia, albo gadasz ze mną i nie obrażasz się o byle co, albo dam ci zaraz klapsa na goły tyłek! – krzyczy pod drzwiami, waląc pięścią w futrynę.

– Drzwi są przecież otwarte, więc wejdź i powiedz, o co ci chodzi – słyszy spokojny głos siostry.

– Wiem, że nie mają zamka, ale nie chcę wtargnąć bez pozwolenia w twoją prywatną przestrzeń. Tak to się teraz mówi?

Emilka siedzi na wózku przodem do okna i nie zamierza odwrócić się w stronę wchodzącego gościa. Nie wygląda na wzburzoną, ale taka postawa nie wróży nic dobrego. Pola oplata ją ramionami i całuje w czubek głowy. Emilia nadal nie reaguje, więc okręca ją, ale zamiast wypowiedzieć przygotowane wesołe zdanie, milknie, gdy widzi w jej oczach zbierające się łzy. Przyciska ją mocno do siebie i nie zwalnia uścisku, póki nie jest pewna, że lody pękają.

– Udusisz mnie! Puszczaj i zróbmy jakieś naleśniki albo co. Głodna jestem.

– Co się stało? Tak ci dokuczam? Emilka, krzycz na mnie, wymyślaj mi, ale nie płacz, bo tego nie zniosę.

– Czasami chciałabym już umrzeć. Bo powiedz teraz szczerze, co to jest za życie tak dzień po dniu bez nadziei, że będzie lepiej? Nie żyje Dominik, dzieciaki dorosły i rzadko je oglądam. Nie mam ochoty czekać, aż mi coś trzaśnie, karetka zawiezie mnie do szpitala, a potem dokończę żywota w łóżku. Ja nie chcę takiego życia! Nie zgodzę się na to! Słyszysz?! – krzyczy, ile ma sił w płucach, krztusząc się łzami, które bez oporu spływają jej po szyi i zatrzymują się w dekolcie.

– Wiem, wiem, że jest ci ciężko, ale poradzimy sobie z tym. Zobaczysz, gdy już niedługo otworzą kina, teatry i wtedy na przykład pojedziemy do Warszawy. Albo do Poznania, jest bliżej niż do stolicy. A jak nam się zachce sernika lub ciastka z galaretką i bitą śmietaną, udamy się do powiatu. A co, nie możemy? Możemy – gada bez przekonania, że tym jej przyniesie ulgę.

– Dlaczego jeszcze nie byłyśmy na grobie Dominika, żeby mu świeczkę zapalić? – Emilia tym pytaniem zmienia front i przestaje płakać.

– Bo nigdy o tym nie wspominałaś, więc na cmentarz wybierzemy się choćby jutro – zapewnia.

– Wiesz, co mnie ostatnio męczy? Czy ty wytrzymasz, jeżeli ja pożyję pięć, a może dziesięć lat? Przecież widzę, jak czasami masz dość. Byłam u ciebie tylko trzy tygodnie, a przez te wszystkie dni ktoś cię odwiedzał, dzwonił. Była nawet ta kobieta od jogi, Amerykanka, z którą pracowałaś dawno, dawno temu. Mówiłaś, że ma niemieckie korzenie i często żartowałyście, że kontynuujecie polsko-niemieckie pojednanie. A tutaj jesteś na prawdziwym zadupiu – wyłuszcza swoje obawy, ale najwyraźniej sprawia jej to wyraźną ulgę, bo nigdy wcześniej tak nie rozmawiały.

– Po pierwsze, mojego powrotu tutaj nie traktuję jak zsyłki na Sybir, a gdyby tak było, to znasz mnie chyba, że…

– Któregoś dnia budzę się rano, a tu cicho, więc krzyczę „Pooola”, ale nikt nie odpowiada. Wpadam do twojego pokoju, a tam pościel schowana, karteczka na poduszce…

– Na której ci napisałam, że poszłam na długi spacer i wrócę na śniadanie! – wtrąca Pola, puka się w czoło i wychodzi.

Po chwili woła z kuchni, że za pół godziny chce widzieć siostrę na śniadaniu. Czy uspokoiła Emilię? Kiedy bez ceregieli każda na swoim talerzyku posypuje obficie naleśnik cukrem, a potem zwija go w rulon, znów stają się siostrami ze starannie splecionymi przez mamę warkoczykami. Spokojny posiłek przypominający powtórkę z dzieciństwa przerywa nagle Emilia, która łapie się za policzek i przerażona patrzy na Polę, szukając u niej pomocy. Jeszcze nie wie, że nie złamał jej się ząb, lecz spadła koronka z górnej, ważnej jednak trójki. Niewiele brakowało, aby ją połknęła. Wszystko się wyjaśnia, emocje opadają, ale Pola szybko postanawia, że jeszcze przed południem, czyli zaraz po śniadaniu, pojadą do dentysty.

W powrotnej drodze zatrzymały się przy cmentarzu z nowymi lampkami i dwoma wiązkami czerwonych róż kupionych w Biedronce. Pola je wybrała, tłumacząc, że żona powinna kolorem kwiatów przypominać o miłości łączącej ją ze zmarłym mężem.

– Od ciebie kwiatki, a ja dla szwagra zapalę znicze! – mówi i głośno czyta imię i nazwisko ułożone ze złotych liter, które ostro wybijają się na błyszczącej, wypolerowanej płycie z czarnego marmuru. – Jakoś nigdy nie miałam odwagi spytać, jak Dominik umarł. Wiem, że to prawdopodobnie był zawał, bo nagle. Długo chorował na serce?

– W ogóle nie chorował, a przynajmniej o tym nie wiedzieliśmy. Nigdy na nic się nie skarżył. Był piękny maj jak teraz. Nie za gorący i nie za zimny, bez przymrozków. Chodził po sadzie i cieszył się, że będzie dużo jabłek. Gdy widział, że jabłonie przekwitają, zawsze wołał mnie, aby mi pokazywać pierwsze jeszcze malutkie zawiązki owoców. Często siadaliśmy tam na górce od północy i marzyliśmy, że wreszcie wybierzemy się w podróż poślubną. Nie gdzieś na Malediwy, ale może do Karpacza zimą, gdzie byliśmy dwa razy z dzieciakami…

Pola odbierała głos siostry jakby dochodził z bardzo daleka. Wyobrażała sobie, jak siedzą obydwoje pod którymś drzewem na mokrej wiosennej trawie, jak wreszcie wstają, otrzepują się, a Dominik obejmuje głowę Emilii. Całuje ją w ucho, może w skroń, i spokojni wracają do domu. Zamyśliła się nad tym obrazkiem, zapominając o siostrze, która przerwała swoją opowieść, widząc, że słuchaczka gdzieś daleko błądzi myślami.

– Ej, obudź się! Nad czym tak się zastanawiasz?

– Przepraszam, wyobrażałam sobie, jak cudownie wygląda sad, gdy kwitnie, pszczoły brzęczą i wy tam razem jesteście.

– Tylko że… tydzień później Dominika już nie było. Zjedliśmy kolację, ja wstałam pierwsza i wyszłam z talerzami do kuchni. Odstawiłam naczynia do zlewu i w tym momencie usłyszałam hałas przewracającego się krzesła, więc krzyknęłam, co się tam dzieje. Gdy wpadłam do pokoju, leżał na podłodze i tak jakoś dziwnie machał rękami. Chwyciłam go za dłonie i spojrzałam na twarz, a on już odpływał. Umierał. Nie powiedział ani jednego słowa, a ja półprzytomna wrzeszczałam „Nie umieraj!”, zamiast dzwonić po karetkę. Nie rozumiałam, że to już naprawdę się stało, że nie wstanie, nie usłyszę jego głosu…

Wracając z cmentarza, czują, jak trudno w takich chwilach podziwiać zielony, majowy krajobraz.

Ranek przywitał Polę pochmurnym niebem i siąpiącym deszczem, który nie wydawał odgłosu na szybach i nie dźwięczał w rynnach. Był cichy, jakby niepewny, czy jest oczekiwany, czy niechciany. Wyszła na schody boso i w nocnej przykrótkiej koszuli, aby poczuć na sobie poranny prysznic, jak kiedyś, gdy była dzieckiem. Zamknęła oczy i wystawiła twarz wprost na szare, niskie chmury. Deszcz przybierał na sile, a ona z zamkniętymi oczami łapała ustami krople, rozmazywała strugi na szyi, oklepywała piersi, do których przylgnęła mokra tkanina koszuli.

– Woda obmywa wszystkie brudy, a człowiek czysty i rozgrzeszony rodzi się na nowo. Niech ten pierwszy naturalny chrzest da mi siły na wszystkie dni, które tutaj przeżyję – szepnęła, a może tylko pomyślała.

– Zwariowałaś?! Pola, chcesz się przeziębić? – słyszy za plecami głos Emilii.

– Nie jestem niemowlakiem, ale zahartowaną kobietą, więc co mi zrobią drobne opady, których nawet nie poczuje wysuszona, spragniona Matka Ziemia? Chodź i zobacz, że to całkiem przyjemne orzeźwienie – zachęca.

– Tak miałabym się wystawić na wózku? Wszystko mi zmoknie. Taka rozrywka raczej nie dla mnie.

– No chodź! Przebierzesz się, nic ci się nie stanie! – Wyciąga rękę w stronę siostry, która przestaje się opierać i wyjeżdża spod wąskiego zadaszenia mającego nie więcej niż półtora metra.

Teraz stoją obie ramię w ramię, a Pola zachęcona nagłą odwagą siostry, która z półuśmiechem także przyjmuje na siebie wiosenne strugi deszczu, ściąga przemoczoną koszulę i wystawia nagie ciało na deszczówkę. Czuje lekki chłód, ale wymachiwanie rękami i przysiady przywracają normalną temperaturę obnażonemu ciału.

– Ty wcale nie masz brzucha! – słyszy zdziwienie w głosie Emilki, która obrzuca naguskę wzrokiem.

– Nie mam? Zobacz teraz, gdy go nie wciągnęłam. Ale dałaś się nabrać!

– Eee, wygłupiasz się, naprawdę nieźle wyglądasz – dociera do niej siostrzana opinia wypowiedziana szczerze i serdecznie.

– A teraz koniec z przedstawieniem dla wiejskiej gawiedzi, bo frekwencja nie dopisała, więc wracamy do domu – mówi Pola, popychając wózek z przemoczoną Emilią i obserwując mokre ślady kół podobne do tych na piasku.

Przy śniadaniu, już wysuszone i pogodzone z porannym deszczem, jakże potrzebnym, dyskutują o suszy i łapaniu opadów. Odkąd wieś ma wodociąg i kranówkę głębinową, filtrowaną, studnia z twardą wodą zeszła na drugi plan. Nikt też nie podstawia jak dawniej wiadra pod rynny, bo włosy, których nie myje się mydłem, jak pół wieku temu, nie wymagają zbierania miękkiej deszczówki. Obie doszły do porozumienia, że powinny włączyć się do awangardy walczącej ze zmianą klimatu.

– Słuchaj, jeżeli ludzie zobaczą, że do podlewania nie używamy wody z kranu, a pod rynnami stoją pojemniki, to zaczną nas naśladować. Przekonasz się i to szybko – stwierdza Pola.

– A ja, pamiętają mnie jako nauczycielkę biologii, dotrę do szkoły, żeby i tam zadziałać. – Milcząca do tej pory słuchaczka dorzuca kolejny pomysł. – Od czego więc zaczniemy, żeby nie skończyło się na gadaniu?

– Pojadę, ale sama, bo będzie prędzej, do powiatu i kupię jakieś bajeranckie beczki. Ktoś je potem musi podłączyć do rynien – oznajmia, a Emilka nie protestuje, chociaż nie lubi, gdy zostaje tylko w towarzystwie Rosoła.

Gdy przejeżdża bramę, a potem chwilę czeka, aby usłyszeć szczęknięcie metalu przy zamykaniu, wpada w lekkie podniecenie na myśl o nowym zadaniu. Ten nastrój nie opuszcza jej aż do kasy, gdy płaci za dwa plastikowe pękate naczynia w kolorze terakoty. Sprzedawczyni, która poinformowała, że jest pierwszą osobą niedecydującą się na zielony kolor, wyjaśniła:

– Lubię zachodzące słońce.

Czy dziewczyna zrozumiała, czy popukała się w czoło na takie dictum, to już Polę nie obchodziło. Z impetem wcisnęła zakup między siedzenia i gdy wyjechała ze sklepowego parkingu, powędrowała myślami do chłopaków, młodych Polaków, z którymi przez trzy lata spotykała się i którym w skromnym zakresie zawsze pomagała. Każdy przyjeżdżał tam z własnymi wyobrażeniami o nowym świecie i możliwościach. Powody były różne. W Polsce miał już dosyć pracy w filharmonii, bo granie na etacie wymagało systematycznych, nieraz morderczych ćwiczeń. Innemu znudziło się brzdąkanie na gitarze z objazdowymi kapelami. Jeszcze inny marzyciel nie lubił wyczerpujących i nudnych lekcji muzyki z rozkojarzonymi dzieciakami.

Tylko niektórym udawało się gdzieś zaistnieć, by zarobić na zupę i hot doga. Sceną ich występów najczęściej była ulica. Pola z grupą starszych polonusów zaangażowała się w pomaganie takim przyjezdnym artystom. Bardzo przeżywała ich frustracje i załamania, a kiedy dowiedziała się o śmierci jednego z nich, który zaćpany wpadł pod ciężarówkę i zginął, przepłakała pół dnia. Do dzisiaj nie może zapomnieć jego twarzy i zdania wypowiedzianego, gdy obiecała mu bilet na lot do domu w Łodzi i zachęcała do powrotu:

– Mój widok zabiłby matkę, tego jej nie zrobię.

Zdarzały się też małe sukcesy, jak ten, gdy udało się jej znaleźć uliczną kapelę bluesową, która wzięła do siebie Maksa (jego prawdziwego imienia nie znała) spod Lublina. Miał zaledwie dwadzieścia dwa lata, gdy go spotkała. Był drobnej postury, wiecznie uśmiechnięty, a gdy usłyszała pierwszy raz, jak grał na organkach i wybijał rytm na dziecięcym bębenku, nie mogła powstrzymać łez. Dzięki jej wsparciu szybko stał się ulubieńcem grających w grupie muzyków i bez oporów dopuszczali go do solowego grania takiego hitu, jak Walk a Mile in My Shoes.

Pola nie każdemu się przyznaje, że rytm bluesa, dla wielu nudny, a nawet zmieniający nastrój w molowy i depresyjny, dla niej jest czymś wyjątkowym, wprawiającym duszę i ciało w odmienny stan. Nie potrafi tego nazwać ani dokładnie opisać, co się wtedy z nią dzieje. Tę muzykę czuje w nerkach i wątrobie, w szyi i kolanach. W każdym mięśniu i w całym mózgu. Czy to echo jakiegoś przelotnego romansu dalekiego czarnego przodka? Kiedyś nawet nad tym się zastanawiała i żartowała, że to całkiem możliwe. Znalazła na to konkretne dowody. Dwóch czarnych żołnierzy walczyło z Polakami przeciw bolszewikom w 1922 roku, a przed wojną czarny muzyk mieszkał w Warszawie i regularnie grywał w lokalach. Kiedy dodała do tych faktów obecność Afrykanerów na dworach szlachty polsko-litewskiej, skąd pochodzili jej dziadkowie, i dorzuciła lokaja rodem z Afryki na dworze Jana III Sobieskiego, takiego przypadku wykluczyć nie mogła. Szanse jak w totka, ale można się ich uczepić. W końcu uznała, że z takimi dowodami nie przebije się do historii i porzuciła pomysł szukania kropli afrykańskiej krwi w swoich żyłach. I słusznie, bo niedawno trafiła na zdanie, które ją upewniło, że jej muzyczna fascynacja nie ma nic wspólnego z genami: The blues chooses you, you don’t choose the blues.

Rozmyśla nad zagadkami osobowości człowieka, u którego podobno o wiele później niż dotąd sądzono pojawiła się świadomość, gdy nagle widzi przed sobą bramę, Emilkę i Rosoła merdającego ogonem. Wtedy przychodzi jej do głowy myśl, że brak kontroli nad nieustannie napływającymi wspomnieniami i myślami nie jest usterką w rozwoju homo sapiens. To nie błąd natury, a jej celowe działanie, które umożliwia w naszych głowach odtwarzanie dawnych projekcji i tworzenie nowych.

– Czy nie było już innych kolorów, tylko taka wściekła pomarańcza? – Siostra niemal krzykiem budzi ją z zamyślenia, zobaczywszy kadzie w samochodzie.

– Nazywasz to „wściekłą pomarańczą”? Masz coś z oczami albo daltonizm, którego u ciebie nie rozpoznano – odpiera atak.

– Przepraszam, ale ty jak zwykle szukasz medycznej diagnozy, a tutaj potrzeba po prostu kogoś, kto się zna na kolorach. Ty na pewno nie. – Emilka nie odpuszcza.

– Jesteś głupia, uparta koza, z którą w żadnej sprawie nie można się dogadać, a jeżeli myślisz, że ja zaraz wrócę i oddam je, bo tobie się nie podobają, to się mylisz.

– A jaki to jest według ciebie kolor?

– Terakoty!

– Ale wymień paletę kolorów, jakie są w przyrodzie, a nie wymyślaj.

– Przestań się czepiać i mnie egzaminować! Poszukaj w Internecie, jaki kolor ma terakota, bo pewnie tego nie wiesz – odgryza się Pola, wyciągając pojemniki na środek podwórka.

– Wiesz, one zdecydowanie lepiej wyglądają, gdy schowało się słońce. Kiedy je zobaczyłam w promieniach za szybą auta… – kapituluje i zmienia zdanie Emilka.

Obie jak na komendę wybuchają śmiechem. Pola odstawia taniec brzucha między pojemnikami i klaszcze, porykując i pogwizdując niczym australijski Aborygen. Emilia jej wtóruje, kręcąc młynka na wózku i krzycząc: „Chu! Chu! Cha!, Chu! Chu! Cha! Nasza Pola zła”.

Po obiedzie Pola rezygnuje z obowiązkowego spaceru, jaki sobie narzuciła wiosną, gdy mogła już wyjść z domu bez zakładania niewygodnych kaloszy z cholewkami do połowy łydek. To nie jest zwykłe lenistwo, gdy nie chce się podnieść tyłka po obfitszym niż zwykle obiedzie. Czuje zmęczenie w całym ciele po zwiedzaniu sklepów, a przede wszystkim targowiska organizowanego dwa razy w tygodniu. Nie chciała sobie odpuścić przeglądu świeżych warzyw i owoców, które w Stanach zawsze kupowała umyte i zafoliowane na tackach. Tutaj jest inaczej. Lubi przystawać i oglądać nieprawdopodobnie misternie ułożone góry pomidorów prosto od plantatorów. Docenia, że za każdym razem, gdy się zatrzymuje, sprzedawca podrywa się z niewygodnego plastikowego krzesełka z nadzieją, że właśnie u niego coś kupi. I kupuje. Bez pośpiechu dobiera kształtne, malinowe, mniej kwaśne pomidory i równe, okrągło zakończone marchewki, bo ktoś jej powiedział, że takie mają więcej karotenu. Po ziemniaki zawsze kieruje się do tego samego straganiarza, a on już wie, że jest jedyną gospodynią, która nie grzebie, żeby wynajdywać największe bulwy, lecz szuka malutkich, bo krótko gotują się na parze.

– Jesteś nie w sosie, czy mi się zdaje? – pyta Emilia, obserwując minę siostry.

– Nic z tych rzeczy, o co mnie posądzasz. Rozmyślam nad tym, że prawdziwą frajdę sprawia mi bazarek, gdzie można kupić chińskie kapcie, hiszpańskie melony, rosyjskie bawełniane firanki, które trzeba krochmalić, składać w kostkę i prasować, jak przed wojną. I oczywiście najpiękniejsze, najsmaczniejsze na świecie pomidory, ogórki, ziemniaki, truskawki… Do pełnego szczęścia dzisiaj brakowało mi tylko czereśni! – wzdycha.

– Nikogo znajomego nie spotkałaś? Nie poznajesz dawnych kumpli, czy co?

– A wiesz, że na Warszawskiej chyba natknęłam się na Darka. Przecież nie mogłam aż tak się pomylić. Obrzucił mnie wzrokiem, ale był pochłonięty rozmową z jakimś starszym mężczyzną i przeszliśmy obok siebie bez dzień dobry. Na sto procent nie wiem, czy był to Darek. Musiałabym obejrzeć jego lewą łopatkę, na której miał małe różowe znamię – wyjaśnia ze śmiechem.

– Łopatkę czy raczej pośladek? Z tym będzie trudno, bo wiesz, że się ożenił i jest już dziadkiem? Ale gdyby to był rzeczywiście Darek, to dzisiejsze spotkanie po waszym burzliwym rozstaniu wyglądałoby inaczej.

– Tak sądzisz?

– Pola, przecież gdybyś go nie rzuciła, bo tak bardzo chciałaś wyjechać do Stanów, to dzisiaj bylibyście małżeństwem – stwierdza autorytatywnie Emilia.

– Zapomniałaś, dlaczego tak się stało? Przecież przespał się z jakąś cizią! I nawet tego nie ukrywał. Przyznał, że był nachlany, ale co to zmienia? Finał tamtego jednego wieczoru był taki, że przestaliśmy być parą. O mały włos poszłoby z dymem także małżeństwo Mundka, który na kawalerski wieczór zaprosił wtedy miejscową dziwkę. Nie chcę do tego wracać. To było tak dawno!

– Nie znałam wszystkich szczegółów, ale nie byłaś w nim zakochana, jeżeli mu nie odpuściłaś.

Nie była zakochana? Dobre sobie! Szalała z zazdrości, ale nie chciała słuchać żadnego tłumaczenia. Nie pomogło wstawiennictwo przyszłego teścia. Płakała i wściekała się na zmianę. Tak bardzo ucierpiała jej kobieca duma, że zupełnie nie docierały do niej argumenty i błagania Darka. Serce wyło z rozpaczy, ale nikomu nie zamierzała wyznawać prawdy. Wyjeżdżała na stałe do USA niepogodzona ze wszystkimi i zrozpaczona. Była obrażona na cały świat i nie miała ochoty, aby komukolwiek się przyznawać, co działo się w jej ciele i duszy.

– Pamiętam, jak ryczałaś na ślubie z Witkiem. – Emilia testuje swoją pamięć w nadziei, że słuchaczka uzupełni ewentualne braki. – Wściekał się, bo zaraz po wyjściu z urzędu zamknęłaś się w toalecie i zalewałaś się łzami, zamiast bawić gości. Ten jego stryj czy wuj, cholera go wie, był jakimś ważniakiem. Liczyło się z nim nawet KC PZPR. Podobno był generałem? On właśnie dopytywał się, kiedy piękna żona pana młodego pokaże się weselnikom. Nie wiem, jak cię Witek tłumaczył, ale widziałam, jak był wkurzony. A nasza mama ciągle waliła w drzwi toalety i pytała: „Pela, co się stało? Otwórz wreszcie! Otwórz, bo wszyscy zaczynamy się martwić”. Myślisz, że Witek domyślał się powodu twojego ryku? Przecież nie był debilem, więc nie sądził, że to były łzy radości – wspomina weselne przyjęcie zepsute przez pannę młodą.

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

Siostry

ISBN: 978-83-8313-395-9

© Dana Pawlicka i Wydawnictwo Novae Res 2023

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody Wydawnictwa Novae Res.

REDAKCJA: Maria Ślęczka

KOREKTA: Paulina Górska

OKŁADKA: Izabela Surdykowska-Jurek

Wydawnictwo Novae Res należy do grupy wydawniczej Zaczytani.

Zaczytani sp. z o.o. sp. k.

ul. Świętojańska 9/4, 81-368 Gdynia

tel.: 58 716 78 59, e-mail: sekretariat@novaeres.pl

http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest na stronie zaczytani.pl.

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Katarzyna Błaszczyk