Spis treści

Karta redakcyjna

Dedykacja

Teraźniejszość MAJA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość MAJA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość MAJA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość MAJA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość MAJA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość MAJA

Teraźniejszość IWONA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość MAJA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość MAJA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość ZUZANNA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość MAJA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość MAJA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość IWONA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość MAJA

Teraźniejszość ZUZANNA

Przeszłość ZUZANNA

Teraźniejszość ZUZANNA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość MAJA

Teraźniejszość IWONA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość IWONA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość MAJA

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość MAJA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość JOHN

Przeszłość KAMILA

Przeszłość ZUZANNA

Teraźniejszość ZUZANNA

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość MAJA

Przeszłość JOHN

Teraźniejszość IWONA

Teraźniejszość MAJA

Przeszłość JOHN

Przeszłość KAMILA

Teraźniejszość JOHN

Epilog – teraźniejszość MAJA

IWONA

MAJA

Podziękowania

Wydawnictwo Prozami poleca

Przypisy

Copyright © 2021 by Grupa Wydawnicza Literatura Inspiruje Sp. z o.o.

Wszelkie prawa zastrzeżone
All rights reserved
Książka ani żadna jej część nie mogą być publikowane ani w jakikolwiek inny sposób powielane w formie elektronicznej oraz mechanicznej bez zgody wydawcy.

Redakcja: Sylwia Drożdżyk-Reszka

Korekta: Justyna Jakubczyk

Projekt graficzny okładki: Marta Grabowska

Zdjęcia na okładce: Copyright © angel_nt (iStock)

DTP: Justyna Jakubczyk

ISBN 978-83-66473-86-7

Słupsk/Warszawa 2021

Wydawnictwo Prozami
zamowienia@literaturainspiruje.pl
www.prozami.pl
www.literaturainspiruje.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Dla dziecka, które niedługo się urodzi.

Wiem, że zawsze będzie otoczone miłością.

I dla innych dzieci, które nie mają tyle szczęścia.

Teraźniejszość MAJA

Jestem martwa.

Kiedyś myślałam, że ciała zmarłych się grzebie, a jeśli nawet nie, w tym ciele nic już nie ma. Człowieka. Tego czegoś, co się nazywa duszą. Gdzieś sobie idzie albo znika. Na nocy horrorów w gimnazjum puścili nam Noc żywych trupów. Po filmie śmiałyśmy się z dziewczynami, ale byłyśmy przerażone. Zafascynowane też. Umawiałyśmy się potem na oglądanie filmów o zombie. Przypominam sobie te bzdury, ale to nie ułatwia.

Zostałam tu. Wszystko mnie boli. Nie ciało. Ono jest ciężkie, nie wypuszcza. Nie chcę tu być. Nie chcę. Nie chcę. Nie chcę. Powtarzam to tysiące razy, lecz nic się nie zmienia. Myślałam, że włożą mnie do trumny, ale nie. Przynoszą jedzenie, picie, wmuszają. Migają jakieś twarze. Najczęściej pochyla się nade mną tata. Nie mam siły mówić. Nie mam siły powiedzieć, że jestem trupem.

Odprawa celna. Samolot. Wracamy do Polski. Może wreszcie zostanę pochowana.

Przeszłość KAMILA

Prawa Murphy’ego dotyczą mnie jak chyba nikogo innego. Jeśli chleb spada na podłogę, to na stronę posmarowaną masłem. Jeśli wreszcie mam szansę się wyspać, budzę się przed piątą. Jak dzisiaj. Pierwsza wolna sobota od dwóch miesięcy, a ja już od kilku godzin przewracam się z boku na bok. Na dodatek John pracuje, a samej nie chce mi się nic robić. Dużo czasu, żeby się zastanawiać. Zbyt dużo.

Gdy przyjeżdżałam do Waszyngtonu siedem miesięcy temu, byłam na prochach. Miałam za sobą trzytygodniowy pobyt w psychiatryku. Niby nie tak długo, ale wolałabym nie chwalić się tym w CV, jeśli uda mi się skończyć studia i będę starać się o poważną pracę. Nikt normalny nie próbuje popełnić samobójstwa tylko dlatego, że jakiś dupek (no dobra, to był mój chłopak przez trzy lata) postanawia odejść do innej. Na podcięcie żył nie zdecydowałam się od razu. Stopniowo przestałam chodzić na uczelnię, spotykać się ze znajomymi, nawet odzywać się do rodziców. Na siostrę w ogóle nie reagowałam. Iza mówiła później, że gdy próbowała ze mną rozmawiać, w moich oczach była pustka. Lubi używać takich wyrażeń. Po maturze wybiera się na polonistykę, a teraz w sekrecie pisze opowiadania. W sekrecie przed wszystkimi, tylko nie przede mną. Nie znam się, ale uważam, że w jej pisaniu jest jakaś magia.

W każdym razie któregoś dnia po prostu nie wstałam z łóżka i nie wychodziłam z niego przez tydzień, jeśli nie liczyć wizyt w toalecie. Nawet przejście kilku kroków było wysiłkiem, z którym wolałam się nie mierzyć. Łatwiejsze wydawało się sięgnięcie po żyletkę. Trochę na początku bolało, ale myśl, że wszystko się kończy, była krzepiąca. Obudziłam się na oddziale. Faszerowali mnie lekami i to stłumiło depresję. Dojście do względnej normalności zajęło dużo dłużej. Ważniejsze niż prochy okazały się sesje terapeutyczne. Anię, psycholożkę, poznałam w wariatkowie. Jest młoda, jeszcze niespaczona, podchodzi do pracy idealistycznie. Nawet ja, mając tak zaburzoną percepcję, zdawałam sobie z tego sprawę. Gdy opuściłam szpital, nadal się z nią umawiałam. Po dwóch miesiącach zasugerowała, że dobrze zrobiłaby mi zmiana otoczenia. Czemu nie – pomyślałam – i tak przecież choroba zapewniła mi roczny urlop zdrowotny na uczelni. Stany! Dla studentki anglistyki taka opcja była kusząca. Iza doradziła, jak postępować. Koleżanka mamy ze szkoły średniej wyszła za Amerykanina i od wielu lat mieszka pod Waszyngtonem. Ją należało poprosić o zaproszenie. Rodzice nie wydawali się przekonani, ale wykrzesałam z siebie tyle entuzjazmu, że zdecydowali się mnie wesprzeć, również finansowo. Mama skontaktowała się z Iloną i za chwilę miałam zaproszenie. Z wizą nie było problemów. Pomógł mi fakt, że studiuję anglistykę i konsulowi się podobało, że rozmawiam po angielsku.

Ostatniej nocy przed wyjazdem mama kazała mi przysiąc, że choćby nie wiem co nie targnę się na życie. Oczywiście zrobiłam, jak chciała, chociaż trochę mnie to śmieszyło. Osoby zamierzające popełnić samobójstwo mają gdzieś przysięgi. Cała rodzina odwiozła mnie na lotnisko. Gdy przekraczałam bramkę, machałam im z uśmiechem.

Znajomi rodziców pomogli znaleźć niedrogi pokój. Pracy musiałam szukać sama. Na myśl, że będę chodzić po knajpach, rozmawiać z menedżerami i przedstawiać własne zalety jako potencjalna kelnerka, wrócił strach, który w Polsce udawało mi się stłamsić. Przez dwa dni zwiedzałam Waszyngton, udawałam zachwyt nad Kapitolem, Białym Domem czy National Gallery of Art, ale gardło miałam ściśnięte, ręce mi drżały i niemal nie jadłam, pomimo że nadal łykałam tabletki.

W dniu, który wyznaczyłam na rozpoczęcie poszukiwań, prawie nie wstałam. Leżałam od piątej rano (zawsze piąta!), wpatrując się w sufit. Lepiej zostać w łóżku, odpocząć – w końcu przez te dwa dni stale byłam na nogach – i zająć się chodzeniem po restauracjach jutro. Jakimś cudem, gdy córka właścicieli o jedenastej zapukała i powiedziała przez drzwi, że jeśli nadal chcę zabrać się z nią do centrum, powinnam już się budzić, odkrzyknęłam, że za chwilę będę gotowa. To naprawdę musiał być cud, boska interwencja, inaczej nie umiem tego wytłumaczyć, ale wyskoczyłam z wyrka, wzięłam prysznic, nałożyłam makijaż i uśmiechnęłam się do lustra. Uśmiech, choć sztuczny, sprawił, że poczułam się lepiej. Zostawiłam go już na twarzy prawie na cały dzień, aż rozbolały mnie szczęki. Justine wyrzuciła mnie przed jakąś knajpą i życzyła powodzenia. Gdy mówiłam „thank you!”, słyszałam w swoim głosie tyle energii, że prawie uwierzyłam, iż mam ją w sobie. Z rozpędu przekroczyłam próg, wyszczerzyłam się do hostessy i zapytałam o menedżera. Był w biurze. Niezwykle miły facet z byłej Jugosławii, nie pamiętam już – Chorwat czy Serb, wiem tylko, że rozmowa okazała się naprawdę przyjemna. Nie potrzebował kelnerki, ale polecił niedawno otwarte francuskie bistro, które prowadził jego przyjaciel. Już w trakcie konwersacji z Ivo czułam się jak na haju. Potrafię działać, załatwiać swoje sprawy. Poszłam pod wskazany adres. Właściciel powiedział, że mogę rozpocząć pracę już następnego dnia. Nie wiem, czy był w desperacji, bo nikt inny się nie zgłaszał, czy zrobiłam dobre wrażenie, ale oczywiście uwierzyłam w drugi wariant. Zademonstrowałam nawet swój francuski. Uczyłam się w liceum i nie określiłabym swojego poziomu jako zbyt wysokiego, ale Pierre mnie pochwalił.

Euforia wzbierała do momentu rozpoczęcia pracy. Później ustąpiła miejsca zmęczeniu. Bieganie do kuchni i z powrotem na wysokich obcasach, rozmawianie z klientami o bzdetach, przyjmowanie pieniędzy i pamiętanie o wszystkim okazało się trudniejsze, niż mi się wydawało. Miałam trudności z koordynacją, ale tylko raz wylałam sok na elegancką bluzkę jakiejś starszej pani. Nie wiedziałam, jak przepraszać, ale klientka zapewniła, że nie szkodzi i przyniesie mi rachunek z pralni. Pod koniec dnia padałam na twarz. Gdy w domu spojrzałam na kostki u nóg, były tak spuchnięte, że się przeraziłam. Ogarnęły mnie wątpliwości. Czy nie porwałam się na zadanie ponad siły? Wcale już nie chciałam wylegiwać się w łóżku, ale może lepiej wrócić do Polski. To trochę upokarzające, rodzice jednak zrozumieją. Przeliczyłam napiwki. Sto dwadzieścia dolarów! Dokonałam szybkiej kalkulacji. Za pokój płaciłam czterysta dolców na miesiąc. Jeść mogłam w moim bistro. Reszta pieniędzy dla mnie. Jeśli wytrwam, przyjadę do domu ze sporą ilością gotówki. To dodało mi siły.

Powoli się przyzwyczajałam. Zmęczenie nie było już tak wszechogarniające. Zaczynałam nawet odczuwać przyjemność, rozmawiając z klientami. Amerykanie są zabawni. Tyle komplementów. A to, że jestem taka miła, a to, że mój angielski jest wspaniały, a to, że akcent mam uroczy, a to, że robię świetną sałatkę Cezar (podejrzewam, że mieszam składniki za każdym razem inaczej, ale i tak są tacy, którzy twierdzą, że jestem najlepsza). Niektórzy pytali, czy jestem wolna po pracy, ale kręciłam głową, czasem wymyślałam historyjkę o zostawionym w Polsce narzeczonym. Nie byłam gotowa na facetów.

Wszystko się zmieniło, gdy przyszedł John. Miał w sobie jakiś urok, świeżość – nie jestem pewna, czy to dobre określenia – coś, co mnie do niego pociągnęło. Wydawał się inny niż poznani dotąd mężczyźni – chociaż nie umiałabym określić, na czym ta inność polegała. Sam jego wzrok sprawiał, że kręciło mi się w głowie. Patrzyłam na jego duże, silne ręce i zastanawiałam się, jakby to było poczuć je na swoim ciele. Od samego myślenia brakowało mi tchu. To było coś całkowicie nieoczekiwanego – nigdy, nawet gdy miałam chłopaka – nie snułam podobnych fantazji. Pieszczoty i późniejszy seks z moim byłym wydawały mi się czymś obojętnym. Do tego stopnia obojętnym, że uważałam się za zimną erotycznie.

Kiedy John się dowiedział, że jestem z Polski, ucieszył się jak dziecko. On też ma polskie korzenie. Jego dziadkowie ze strony mamy byli Polakami. Znał kilka słów, powiedział je z akcentem, który mnie rozśmieszył, a jednocześnie wywołał dreszcz podniecenia. Wszystko, co robił, wszystko, co mówił, działało na mnie jak silny narkotyk. Nadal tak jest.

John wracał, zawsze prosił, żeby posadzić go przy moim stoliku. Dopiero za piątym razem zaproponował drinka. Poszliśmy do baru, on gładził moje palce, podnosił je do ust, całował wnętrze dłoni. Chciał, żebym mówiła o sobie, więc już tego pierwszego wieczoru powierzyłam mu najwstydliwsze sekrety. Zrobiłabym wszystko, żeby tylko był ze mną, żeby nie przerywał dotyku. Krótko po północy pojechaliśmy do niego. W taksówce całowaliśmy się jak dwójka napalonych małolatów. Nawet na schodach nie trzymaliśmy rąk z dala od siebie. Oddałam mu się z mieszanką radości i grozy. Czułam bezustanne upojenie, ale alkohol nie miał z tym nic wspólnego. Tej nocy cztery razy przeżyłam orgazm. Ja, która do tej pory nie miałam pojęcia, co to słowo oznacza.

Gdy wychodziłam, jeszcze spał. Cały dzień rozpamiętywałam naszą noc, ponownie przeżywałam bliskość. Jednocześnie narastał lęk. Niejednokrotnie przecież słyszałam, że mężczyźni tracą zainteresowanie, jeśli dostaną to, czego chcą. Może Johnowi też tylko o to chodziło? Zaliczył kolejną łatwą laskę, i tyle. Pomyślałam, że nie dam rady tego znieść. Wpadnę w czarną dziurę, dużo głębszą niż poprzednio. Żadne tabletki nie pomogą. Nie dotrzymam przysięgi złożonej matce. Skutecznie skończę ze sobą. Nie, budził się we mnie bunt. Nie skończę. To tylko wrażenie. Jestem w stanie to znieść. Jestem w stanie znieść dużo więcej. Problem w tym, że nie byłam pewna.

Cały dzień pracowałam na autopilocie. John przyszedł, kiedy kończyłam zmianę. Pamiętał, o której.

Przychodzi zawsze, chyba że akurat jest w pracy. Nasza relacja jest nie tylko erotyczna. Kocham go. Wie o mnie wszystko, lecz ja też znam go lepiej niż ktokolwiek inny. Ma trzydzieści cztery lata, jest sporo starszy, ale prawdopodobnie dlatego tak dojrzały, taki mądry. Jest chirurgiem. Samo to wprawia mnie w osłupienie. Nie dałabym rady operować, zemdlałabym, grzebiąc w czyichś wnętrznościach. On natomiast przeprowadza skomplikowane operacje i potrafi opowiadać o tym z pasją. Chciałabym odnosić się tak do swojej przyszłej pracy, a nawet jeszcze nie zdecydowałam, co chcę robić, gdy skończę studia. John ma zdanie na każdy temat; możemy godzinami dyskutować o Faulknerze czy O’Neill’u. Politycznie ma określone poglądy. Nie przepada za Bushem i republikanami, zdecydowanie bliżej mu do demokratów. Mnie też nazwa podoba się bardziej, ale to wszystko. Tata kiedyś powiedział, że obie partie amerykańskie to jeden szajs, a reszta polega na mamieniu wyborców. Ostrożnie powtórzyłam tę opinię, zaznaczając, że nie jest moja, ale John niespodziewanie się z nią zgodził. Dodał jednak, że dopóki nie ma trzeciej siły, która naprawdę zmiecie dotychczasową hipokryzję, on będzie opowiadał się za demokratami. Oburzał się na zaściankowość dziennikarzy i obywateli, którzy potępiali Clintona za aferę z Monicą Lewinsky. Prezydent, nie prezydent – miał prawo do życia prywatnego, a innym od tego wara. Zasadniczo mam podobny pogląd, ale interesowało mnie zdanie Johna na temat wierności małżeńskiej. Wzruszył ramionami i powiedział, że to bardzo indywidualna kwestia i zależy od umowy między małżonkami. Jeśli chcą, mogą nawet żyć we wstrzemięźliwości seksualnej, jeśli natomiast mają ochotę na inne konfiguracje, wszystko jest dopuszczalne. Nie doprecyzował, co rozumie przez wszystko, ale i tak wiem, że jego poglądy są zdecydowanie bardziej liberalne niż moje. Nie miałam odwagi zapytać, czy sypia z innymi kobietami. Nie zniosłabym odpowiedzi twierdzącej. Czasem wydaje mi się, że on też mnie kocha, nigdy jednak tego nie powiedział. Potrzebuję słów.

Za dwa miesiące powinnam wrócić do Polski. Gdy o tym myślę, zaczynam się trząść. Nie mam pigułek, które by to złagodziły, skończyły mi się trzy miesiące temu. Mogłabym postarać się o receptę, może nawet John by mi ją załatwił, ale nie chcę. Funkcjonuję bez leków i jestem z tego dumna. Odsuwam strach. Nie jestem pewna, ile znaczę dla Johna, ale to mężczyzna zdolny do miłości. Matkę z pewnością kocha. Wychowała go sama, ojciec zginął w Wietnamie, gdy John był jeszcze niemowlęciem. Ma na imię Vivien (polscy dziadkowie Johna uwielbiali Vivien Leigh), jest pediatrą i to ona zaraziła syna miłością do medycyny. John odwiedza ją co najmniej raz w tygodniu. Pokazywał mi jej zdjęcia. Nadal jest piękna. To po niej odziedziczył czarne gęste włosy i duże ciemne oczy.

Patrzę na zegarek. Ósma. Dość. Nie chcę wylegiwać się w łóżku. Nie jestem tą samą osobą, którą byłam przed próbą samobójczą. Pozbierałam się. Czuję się uzależniona od Johna, ale to miłość. Normalna miłość. Ja też jestem normalna i zdrowa. Podnoszę się. Czas na drobne przyjemności. Rozkoszuję się świeżo zmieloną kawą, a potem prysznicem. Przeglądam się w lustrze. Nie jest źle, ale włosy zbyt mi urosły i końcówki zaczęły się rozdwajać. Postanawiam iść do fryzjera.

Amerykańscy fryzjerzy nie są tani, a mam wrażenie, że zakład, który odwiedzam, nawet na tutejsze warunki jest kosztowny. Efekt jednak jest oszałamiający. Barbara, jak przedstawiła mi się fryzjerka, ma lekką rękę i świetne wyczucie. Nie skróciła mi mocno włosów, ale umiejętnie podcieniowała, nadając fryzurze nowy kształt. Mimo dodatkowego niemałego kosztu dałam się namówić na pasemka, które rozświetlają nieco przyszarzały blond. Nawet moja twarz wydaje się inna, jakby ładniejsza, subtelniejsza. Uśmiecham się do Barbary i zostawiam hojny napiwek.

Do domu wracam spacerem. Jestem świadoma męskich spojrzeń, sprawiają mi przyjemność. Co chwila podnoszę dłonie do głowy, przeczesuję palcami włosy. Wyobrażam sobie zachwyt w oczach Johna, jego ręce bawiące się moimi lokami. Pragnę. Teraz. Zaraz. Natychmiast. Wyciągam komórkę, wybieram numer. Piętnaście sygnałów i telefon się rozłącza. John z pewnością jest zajęty pacjentami, może nawet przeprowadza operację. Przepływa przeze mnie fala rozczarowania.

W mieszkaniu padam na łóżko. Powoli, bardzo powoli, coś się we mnie budzi. Zaczynam walczyć. To, ile jestem warta, nie zależy tylko od Johna. Cokolwiek się stanie, moje życie jest ważne. Relacje z innymi są istotne, ale mogą się zmieniać. Mam na nie wpływ. To moje słowa. Sama doszłam do takich wniosków na którejś sesji z Anią.

Ponownie sięgam po telefon. Relacje damsko-męskie to tylko część życia. Mam rodziców, mam siostrę, mam przyjaciół. Dzwonię do Izy. Odkąd przyleciałam do Stanów, rzadko się kontaktujemy. Uznaję, że okazjonalna rozmowa z mamą załatwia całą rodzinę. Siostrę zaniedbuję, a przecież początkowo słała mi SMS-y. Odpowiadałam mniej więcej na co drugi. Odbiera natychmiast. Opowiadam jej o moich gospodarzach, o pracy, innych kelnerach, klientach (między innymi o starszej pani, która dotrzymała obietnicy i przyniosła rachunek z pralni), o Waszyngtonie. Gadam dużo, nie wspominam tylko o Johnie, nawet gdy Iza pyta, czy kogoś poznałam. Mówię, że na razie wolę zajmować się sobą niż jakimiś głupimi facetami. Iza się śmieje, ale odwdzięcza się historią o nowo poznanym chłopaku. Prawdziwe ciacho, starszy od niej, student informatyki. Wciągam się, czuję, jakbym siedziała z nią na kanapie, jakbyśmy chichrały i czesały sobie nawzajem włosy. Właśnie, włosy. Mówię o nowej fryzurze, a ona prosi, żebym wysłała fotkę. Obiecuję, że zrobię to, gdy tylko skończymy gadać.

Wyciągam trójnóg i kładę na nim cyfrowy aparat, prezent od taty. Wiem, że mocno się wykosztował, ale chciał, żebym dokumentowała pobyt. Ustawiam samowyzwalacz i biegiem przemieszczam się na drugi koniec pokoju. Zastygam ze zwykłą miną do zdjęcia, uśmiechem odsłaniającym zęby, nawet mówię „cheese”. Za każdym razem sama czuję, że to idiotyzm. Gdy jednak podłączam aparat do laptopa, jestem zadowolona z efektu. Jak zazwyczaj zresztą. Daleko mi do piękności, ale na fotografiach wychodzę nieźle. Piszę krótki e-mail: „Chciałaś, to masz” – i wysyłam zdjęcie do Izy.

Przy okazji oglądam inne fotki ze Stanów. Większość jest z moich spacerów z Johnem. John, zawsze John. Znów dopada mnie tęsknota, znów prawie zwala mnie z nóg. Zanim spróbuję się wygrzebać, odzywa się moja komórka. Przestaję oddychać. Żeby to był John! Chwytam telefon i widzę jego imię na wyświetlaczu. Kolana miękną, wszystkie mięśnie robią się słabe.

– Hello, darling.

Nigdy tak do mnie nie powiedział. Honey, baby, to tak. Darling musi znaczyć więcej. Nie potrafię nie robić sobie nadziei. Rozmawiam z nim jednak jakby nigdy nic, opowiadam o wizycie u fryzjera, próbuję nawet być dowcipna.

– Chcę cię zobaczyć. Uwielbiam twoje włosy. Chcę je owinąć wokół palców. Przyjedź do mnie.

Jestem na każde zawołanie, ale muszę się upewnić.

– Do szpitala?

– Tak.

– To strasznie daleko. Długo mi zajmie.

– Zamów taksówkę. Zapłacę. Kiedy będziesz na miejscu, wyślij mi SMS.

Wszystko robię zgodnie z instrukcją. Jeszcze zanim zapłacę kierowcy, piszę do Johna. „Siódme piętro, pokój ósmy. Czekam, skarbie” – przychodzi odpowiedź.

Siódme piętro – już się przyzwyczaiłam i nazewnictwo amerykańskie wcale nie wydaje mi się dziwne. Zaczynają od pierwszego – i dobrze. Parter tylko komplikuje. Gdy wychodzę z windy, zauważam kobietę w białym fartuchu. Obrzuca mnie ostrym spojrzeniem. Pewnie mi się wydaje. Nieważne. Ważne jest tylko, że za chwilę zobaczę Johna, za chwilę zamknie mnie w ramionach.

Otwiera drzwi i wciąga mnie do środka. Powitalny pocałunek sprawia, że przestaję nad sobą panować. Jestem pijana Johnem; jego widokiem, zapachem, dotykiem. Na sofie odsuwa mnie na odległość ramienia, przygląda mi się uważnie.

– I co myślisz? – udaje mi się wydukać.

– Piękna – szepcze.

Oplata palce moimi włosami, zbliża je do ust. Zamykam oczy. Pozwalam jego dłoniom gładzić szyję, zsuwać się niżej. Gdy zaczynają rozpinać zamek moich dżinsów, przemyka mi przez głowę, że to nie powinno się zdarzyć w tym pokoju, na lekarskiej kozetce. Nie wiem nawet, czy John zamknął drzwi na zasuwę. Mimo to nie protestuję, wibruję pod jego dotykiem, przyjmuję go z radością.

– John – mówię, gdy jest już po wszystkim. – Chyba nie powinniśmy tutaj...

– Cicho, maleńka, cicho.

Znów mnie całuje i wszystkie skrupuły znikają. Ubieramy się, ale siedzimy blisko. Wyciąga sto dolarów z portfela, wsuwa mi za stanik.

– Co robisz? – szepczę.

To idiotyczne, ale czuję podniecenie.

– Za taksówkę.

Przez chwilę bawi się moją piersią. Nie potrafię wykrztusić słowa. Dopiero gdy przesuwa dłoń na szyję, mówię drżącym głosem:

– To za dużo.

– Nieważne. Kiedyś postawisz mi drinka. – Całuje mnie lekko w kącik ust i dodaje: – Wiesz, chciałbym, żebyśmy jutro po twojej pracy odwiedzili moją mamę.

Nie wierzę własnym uszom. Proponuje, żebym poznała jego matkę. To musi być poważne. Uśmiecham się.

– Bardzo chętnie.

– Chcę, żeby wiedziała, że jesteś dla mnie kimś niezwykłym. Że cię kocham.

Znów brakuje mi tchu.

– Co powiedziałeś?

– Kocham cię – powtarza.

– Ja też cię...

Nie kończę, bo przerywa mi pukanie do drzwi.

– Proszę – mówi John.

Nie odsuwa się ode mnie. To ja przesiadam się na drugi koniec kozetki. Jakieś konwenanse nadal we mnie tkwią. W pokoju pojawia się ta sama kobieta, którą mijałam w korytarzu. Spuszczam oczy.

– John – mówi. – Jesteś potrzebny w sali numer pięć. Tętno pani Jones zanika.

John zrywa się na równe nogi. W progu odwraca się do mnie.

– Jutro po pracy przyjeżdżam po ciebie. Bye, darling.

Już wiem, że sobie nie wmawiam. Kocha mnie. Myślę o biednej pani Jones, której zanika tętno. Muszę zapytać o nią Johna. Mam nadzieję, że jej pomoże. Jeśli nie on, to kto?

Gdy drzwi windy otwierają się na parterze (więc jednak nie do końca odzwyczaiłam się od polskiego nazewnictwa), czeka przed nimi kobieta o ostrym spojrzeniu. W tym momencie zdaję sobie sprawę z jej atrakcyjności. Jest średniego wzrostu, bardzo szczupła, ale biust ma duży. Dekolt wyeksponowany.

– Jeśli wydaje ci się, że jesteś jedyną, która pieprzy się z nim na tej kozetce, bardzo się mylisz – rzuca mi w twarz.

Teraźniejszość MAJA

Umarłam, kiedy odwiedziliśmy babcię w Stanach. Trzeciego dnia. Tata nie zauważył. Nikt nie wie. Ziomki z klasy uznały, że się odcinam, zadzieram nosa albo inaczej mi odbija. Może moja wychowawczyni coś podejrzewa. Pytała ostatnio, czy mam kłopoty. Nie, ona też nie wie. Nie można pytać trupa, czy ma kłopoty. Tak czy inaczej, coś jej nie pasuje i mam się jutro spotkać ze szkolną psycholożką. Gdybym olała to spotkanie, wezwaliby tatę do szkoły. Niedobrze by było. Wcześniej czy później się dowie, ale na razie go oszczędzam. Udaję, że jem. Udaję, że piję. Daje się na to nabierać.

Czy tego chcę, czy nie, oddalam się od taty. Będąc martwą, nie można czuć takiej samej bliskości z żyjącym jak przed śmiercią. Potrzebuję innych umarłych, bliskich umarłych. Tu zaczyna się problem. Jedyną bliską osobą mogłaby być mama, ale jej nie znam. Umarła, gdy byłam niemowlęciem. U nas w domu, zakopany pod innymi, jest album ze zdjęciami ślubnymi. Oglądałam go, gdy żyłam. Mama była blondynką z długimi falowanymi włosami. Pewnie przez te włosy wyglądała trochę jak gwiazda filmowa. Tata jest brunetem i z pomieszania genów moje włosy są rude. Ludziom się podobają. Mnie niedługo przed śmiercią też zaczęły się podobać. Teraz to obojętne. W każdym razie zdjęcia przeglądałam zawsze sama. Dawno zauważyłam, że tatę bolą wspomnienia. Trudno się dziwić. Jego żona. Wielka miłość. Taka młoda, gdy umarła. Dwadzieścia cztery lata. Wydusiłam z niego historię. Poznali się w Stanach. Ona pracowała jako kelnerka. Przyszedł do jej knajpy, zaczęli gadać i skończyło się ślubem w Polsce. Tata też ma polskie korzenie, dlatego zdecydował się tu mieszkać. Zafascynowała go i kobieta, i kraj. Zapytałam kiedyś, jak umarła. „Nagle”. To wszystko, co mi powiedział. Z wyrazu jego twarzy zrozumiałam, że nie wolno mi powtarzać tego pytania. „Nie wolno” – złe wyrażenie. Mogłam sobie powtórzyć, nic by się nie stało, ale i tak nie uzyskałabym odpowiedzi. Chyba zresztą nie wydawało mi się to wtedy aż tak ważne. Teraz chcę wiedzieć. Chcę zapytać jej, ale najpierw potrzebuję ją znaleźć. To nie takie łatwe, jak by się wydawało. Widzę wielu martwych ludzi, ale jej nie widzę. Nie wiem, jak pytać. Imię i nazwisko nie na wiele się zdają. Ona może być już tylko duchem. Ja poruszam się w starym ciele. Zombie. Kiedyś próbowałam się śmiać z filmów o żywych trupach. Teraz sama taka jestem.

Pójdę na cmentarz. Nie jestem pewna, gdzie leży mama, ale chyba w Warszawie. Tu umarła, więc chyba tu jest pochowana.

Kołyszę się na krześle, czekając na powrót ojca. Przez pokój od czasu do czasu przechodzą umarli. Nie znam ich i oni mnie nie znają. Nie rozmawiamy. Zastanawiam się, co tu robią. To stara kamienica, jeszcze sprzed pierwszej wojny światowej. Może mieszkali tutaj i teraz wracają. Mama pewnie wraca do innego mieszkania. Nie mam pojęcia, w jakiej dzielnicy. Też powinnam zapytać tatę. Za dużo pytań naraz. Najpierw cmentarz. To łatwiejsze. Nastolatka odczuwa potrzebę kontaktu z nieżyjącą matką. To wcale nie jest dziwne. Wszyscy moi znajomi mają matki.

Klucz przekręca się w zamku. Duchy nie używają klucza. Przenikają po prosu przez ściany. Tata idzie wśród nich, nie zdając sobie sprawy, że tu są. Pochyla się, całuje mnie. Odsuwam się.

– Powiesz mi, gdzie jest pochowana mama?

Marszczy brwi.

– Dlaczego pytasz?

Mówi po angielsku, jak zwykle.

– To takie dziwne? – odpowiadam po polsku. – Skończyłam siedemnaście lat, odczuwam potrzebę odwiedzenia grobu matki.

– Dobrze się czujesz?

Przywołuję na trupią twarz coś na kształt uśmiechu.

– Dobrze. Dlaczego pytasz?

– Mówisz tak dziwnie.

Sama słyszę, jak mówię. Tak, jak mówią umarli.

– Chciałabym adres jej grobu.

Jestem stanowczym zombie.

– Możemy pójść tam razem.

Kręcę głową. Mechaniczny ruch żywego trupa. Tata wzdycha. Uważa mnie za zbuntowaną nastolatkę.

– Poczekaj. Pójdę po notes.

Czekam cierpliwie.

– Jest pochowana na Bródnie.

Zapisuję adres kwatery.

– Zamówimy pizzę? Od śniadania nic nie jadłem. Ty też pewnie umierasz z głodu.

– Zamów sobie, ja już zjadłam coś innego. Nie chcę.

Patrzy na mnie o kilka sekund za długo.

– Odchudzasz się?

– Nie.

Mam na sobie czarny luźny sweter. Ciało trupa nie rzuca się w oczy.

– Okej.

Wzrusza ramionami i opuszcza pokój. Jego naukowy umysł podpowiada, że córkę w fazie nastoletniego buntu najlepiej zostawić w spokoju. Nie narzucać się. Okej. Mnie też to odpowiada.

Kładę się wcześnie. Nie chcę patrzeć na obce duchy, nie mam ochoty na rozmowy z tatą. W nocy przychodzi. Mocno zaciskam oczy. Dotyka delikatnie moich włosów. Odwracam się do ściany i jego ręka się cofa. Nadal jednak nade mną stoi. Wsłuchuję się w jego oddech i zaczynam liczyć w myślach. Pięćdziesiąt trzy. Wychodzi.

Rano zostaję w łóżku, dopóki nie usłyszę, że zamykają się drzwi frontowe. Przechodzę do łazienki, szoruję się. Prysznic kilka razy dziennie opóźnia proces rozkładu.

W kuchni stoi talerz z kilkoma malutkimi kanapkami. Każda jakieś półtora na półtora centymetra. Ciemny chleb, ser, wędlina bądź łosoś wędzony. Gdy żyłam, uwielbiałam takie kanapusie. Czasem robiliśmy je razem. Obok talerza szklanka z moim ulubionym sokiem ananasowym. Jakoś mnie to wszystko wzrusza. Wsuwam jedną kanapkę do ust. Pomimo że jest taka mała, żuję i żuję. W końcu udaje mi się połknąć. Pociągam łyk soku, ale nie czuję smaku. Nie mam ochoty ani pić, ani jeść. Wylewam resztę soku do zlewu, kanapki wrzucam do plastikowej torby, którą umieszczam w śmietniku w połowie drogi między domem a szkołą.

Wchodzę do klasy już po dzwonku. Romański rzuca mi zirytowane spojrzenie. Kiedyś go lubiłam. Przed śmiercią matma była moim ulubionym przedmiotem. Może nie tylko dlatego go lubiłam.

– Jak to miło, że zaszczyciłaś nas swoją obecnością – mówi matematyk, a przez klasę przebiega chichot.

Zanim umarłam, czułabym się głupio, słysząc taki tekst. Teraz dociera do mnie cały idiotyzm tego pseudoszyderstwa. Nauczyciele stale powtarzają jednakowe zdania, a wydaje im się, że są superdowcipni. Uczniowie zresztą utwierdzają ich w tym przekonaniu, wybuchając w odpowiednich momentach śmiechem.

– Przepraszam.

Ostatnia ławka jest wolna, więc tam idę. Przed śmiercią siedziałam z Justyną. Po wakacjach oznajmiłam, że siedzę sama. Popatrzyła na mnie tymi swoimi oczyma zranionej sarny i nawet nie próbowała pytać. Taka jest. Zawsze taka była. Kompletnie niepewna swojej wartości. Słaba. Może dlatego się z nią przyjaźniłam. Gdybym dopuściła blisko kogokolwiek innego, odkryłby, że sama jestem niepewna swojej wartości. Sama jestem słaba. Włóczyłam się z tymi silnymi, piliśmy na Polu Mokotowskim colę, bardzo rzadko piwo, próbowaliśmy papierosów, ale uznaliśmy, że to nie dla nas. Nasza szkoła jest jedną z najlepszych w Warszawie, u nas szpanuje się wiedzą. Wygląd i luzacki styl też są ważne, ale nie papierosy, amfa czy, broń Boże, twarde narkotyki. Wpasowałam się w to, było fajnie. Budowałam mit popularnej laski, ale moja paczka tak naprawdę nie miała o mnie pojęcia. Na strzępy szczerości pozwalałam sobie tylko z Justyną.

Tutaj też są duchy. Szkoła jest stara, została założona w tysiąc dziewięćset szóstym roku, co pani dyrektor z dumą podkreśla. Przypuszczam, że budynek został zniszczony w czasie drugiej wojny, ale nigdy się tym specjalnie nie interesowałam. Tak czy inaczej, zmarli wychowankowie najwidoczniej odczuwają więź. Nawiązuję kontakt wzrokowy z jednym z nich. To chłopak. Ma długie ciemne włosy związane w kucyk i mocno podkrążone oczy. Jest ubrany w postrzępione dżinsy i kolorową koszulę. Wygląda na ćpuna. Siada koło mnie. Nie jestem pewna, czy mam ochotę na rozmowę, ale z grzeczności zwracam ku niemu głowę. Może zapytam go, jak umarł, a może poczekam, aż pierwszy się odezwie.

– Maja.

Usta chłopaka się nie ruszają. Duchy są brzuchomówcami? Skąd ten ziomek zna moje imię?

– Maja.

Czuję dotyk czyjejś ręki na ramieniu i się wstrząsam. To nie duch. Romański stoi nade mną, chociaż na szczęście cofnął już dłoń. Nie odzywam się, nie mam pojęcia, co miałabym powiedzieć.

– Zadałem ci pytanie.

– Przepraszam, wyłączyłam się.

Dzwonek. W ławkach zaczyna się ruch.

– Poczekajcie. Jeszcze praca domowa.

Wraca do biurka. Mój ćpun się zmył. Inne duchy też w pośpiechu opuszczają salę. Udaję, że notuję. Niedobrze się stało. Powinnam zachować jakieś pozory. Dopóki nie czują zapachu zgnilizny, niech myślą, że żyję. Wkładam rzeczy do plecaka i powoli idę do wyjścia.

– Maja.

Gościu się uparł. Przecież wiem, że zna moje imię. Zatrzymuję się.

– Przepraszam, że nie uważałam.

Kiwa głową, przyjmuje przeprosiny. Znów zaczynam iść.

– Dobrze się czujesz?

– Tak – odpowiadam, nie zatrzymując się.

Na przerwie siadam samotnie w kącie.

– Hej, Majka.

Piotrek, jeden z mojej paczki, kuca przede mną. Przed śmiercią się w nim podkochiwałam.

– Hej – odpowiadam głosem trupa.

Nie umiem inaczej. Zombie tak mówią, i już.

– Co się z tobą dzieje?

Co jakiś czas ktoś próbuje ze mną gadać. Odchodzą, zniechęceni moją małomównością.

– Nic.

Przecież nie powiem: „Stary, umarłam”. Jeszcze nie teraz.

– Nie chcesz mówić?

– Nie.

– No dobra. – Uśmiecha się, a w jego policzkach robią się urocze dołeczki. To mnie w nim na początku zauroczyło. – Idziemy dziś na Pole Mokotowskie. Zajefajna pogoda. Chodź z nami.

– Nie mogę. Obiecałam staremu, że wrócę do domu.

Wciąga głęboko powietrze.

– To może wyskoczysz z nami w piątek do Alternatywy?

Próbuję się do niego uśmiechnąć.

– Nie mogę w piątek.

– A może chcesz pójść ze mną w sobotę do kina?

Proponuje mi randkę. Proponuje randkę trupowi. Nie potrafię opanować śmiechu. Upiorny chichot zombie. Piotrek ma minę, jakbym zdzieliła go w gębę. Wstaje i odchodzi. Nawet trochę mi go żal, ale przynajmniej mam go z głowy.

Teraz wiem, że podkochiwałam się w nim przed śmiercią, chociaż wtedy nie nazywałam swoich uczuć, nawet kiedy całowaliśmy się na imprezach, bo kilka razy się zdarzyło. Po prostu dawałam się nieść fali, było przyjemnie. Kiedy umarłam, nabrałam dystansu i zdaję sobie sprawę z wielu rzeczy, które wcześniej mi umykały. Szkoda tylko, że nie mają już znaczenia. Nie chcę czekać na koniec lekcji. Wystarczająco długo zwlekałam. Muszę spotkać się z mamą.

Przechodzę przez długi korytarz. Wiele osób mi się przygląda. Na przykład dziewczyny z mojej dawnej paczki. Gadają z Piotrkiem. Pewnie coś im na mój temat powiedział. Justyna czyta jakąś książkę, ale podnosi głowę, gdy ją mijam. Wcale nie chcę na nią patrzeć, ale i tak widzę, że ma ochotę mnie zatrzymać. Przyspieszam kroku.

W autobusie jest kontrola biletów. Wyciągam kartę miejską i podaję kanarowi. Z obojętnym wyrazem twarzy studiuje ją i mi oddaje. W tej chwili uderza mnie w nozdrza odór zgnilizny. To ja. Wysiadam na najbliższym przystanku. Nie chcę narażać innych pasażerów na ten zapach.

Na dworze smród nie jest aż tak intensywny. Wietrzenie pomaga. Gdy znajduję grób, nie czuję już żadnych zapachów. Siadam na ławce i koncentruję się z całych sił, żeby przywołać mamę. Nigdy nie zwróciłam się do nikogo w ten sposób. Mamo, przyjdź do mnie. Tutaj musi mnie usłyszeć. Wszędzie mnóstwo obcych duchów, a przy jej grobie tak pusto. Tak cicho. Mamo, potrzebuję cię. Teraz nie dam rady bez ciebie. Tata należy do świata żywych. Między nami jest nieprzekraczalna granica.

I mama przychodzi. Nie jest tak wyraźna jak inne duchy, ale jest. Siada koło mnie na ławce, obejmuje rozpadające się ciało. Płacze. Nie chcę, żeby płakała. Ja też mam łzy w oczach, ale to łzy szczęścia. W jej płaczu jednak jest rozpacz, która zaraża. Nie mogę się jej poddać, nie teraz. Dlaczego się smucisz? Umarłam, ale to znaczy, że jestem bliżej ciebie. Już nic nas nie rozdzieli. Przytula mnie mocniej, ale to i tak prawie niewyczuwalne. Powoli się uspokaja. Siedzimy objęte. Smakuję jej obecność, jej dotyk, tak delikatny jak płatki kwiatów. Długo trwamy w milczeniu, chociaż czas jest względny. Mierzenie go ma sens tylko, kiedy się żyje. W końcu zaczynam słyszeć słowa tak ciche, jak lekkie są jej ręce na moich ramionach. Chcę wiedzieć, co do mnie mówi. Koncentruję się maksymalnie, ale wyłapuję tylko jeden wyraz. „Przepraszam”. Nie powinnaś przepraszać. Cokolwiek zrobiłaś kiedyś, teraz straciło znaczenie. Jesteśmy razem. Tak jej mówię, ale nie wiem, czy to do niej dociera. Znów słyszę „przepraszam”. Wchodzę w to. Powiedz, za co. Jeśli nawet odpowiada, nie rozumiem. Jej głos myli mi się z szumem drzew. Nie czuję już jej dotyku. Jeszcze patrzę w jej oczy, ale nawet to mija. Jestem sama. Żywy trup na twardej ławce.

Podnoszę się. Wrócę jutro.

Przeszłość KAMILA

Kazałam taksówkarzowi podwieźć się do parku. Nie mogłabym teraz zamknąć się w czterech ścianach. Potrzebuję spaceru, powietrza. Idę szybko. Oddycham głośno. Jest mi duszno. Usiłuję skoncentrować się na niedawnym wspomnieniu. Na słowach Johna. Kocha mnie. Chce, żebym poznała jego matkę. Nie potrafię czerpać z tego radości. Czuję się zbrukana. Nie powinnam kochać się z nim w gabinecie. Odjechałam jak zwykle. Przestań się oszukiwać – upominam się. To nie miłość w gabinecie wpływa na mój nastrój. Cholera. Chciałabym myśleć o tym „miłość”, ale wciąż nasuwa się inne słowo. Pieprzenie. Fucking. Pieprzenie na kozetce. Dziwka za sto dolarów. Ja. Jeśli wydaje ci się, że jesteś jedyną, która pieprzy się z nim na tej kozetce, bardzo się mylisz. Może powinnam przetłumaczyć to bardziej dosadnie, ale to wystarcza. Kto jeszcze? Dlaczego wierzę jakiejś babie, której imienia nawet nie znam? To Johna kocham. To jemu ufam. Zapytam go. Nigdy nie twierdził, że jest mi wierny. Nigdy nie obiecywał wierności. Może rzeczywiście pieprzy tam inne kobiety. Lekarki. Pielęgniarki. Pacjentki. Hola, hola. Muszę przyhamować. Wystarczy mi, jeśli pieprzy tam tylko tę jedną. Z wielkimi cycami i głębokim dekoltem. Co innego wcześniej, kiedy rozważałam to teoretycznie, co innego teraz. Potrzebuję konfrontacji. Zatrzymuję się. Wyciągam komórkę. Nie. Jestem zbyt roztrzęsiona. Należy zdobyć się na dystans.

Siadam na ławce, uspokajam oddech. John, John, John. Facet, facet, facet. Nie pozwolę, żeby moje życie już zawsze kręciło się wokół jakiegoś faceta. Kocha, nie kocha. Kłamie, nie kłamie. Nigdy mnie nie okłamał. Zapewne nie mówił wszystkiego, ale tego nie żądałam. Nie wymagałam też wyznań miłości. Sam powiedział. Kocha. Być może to nie miłość, jakiej pragnę. Dowiem się. W swoim czasie. Najpierw skontaktuję się z Izą. Mam punkty oparcia. Nie upadnę. Wybieram jej numer. Zgłasza się natychmiast.

– Cześć, siora. – Słyszę nutę zdziwienia. Dzwonię drugi raz po wielomiesięcznym milczeniu. – Super fotka!

– Podoba ci się?

– Rewelacyjnie wyglądasz. Zresztą napisałam ci w mailu.

– Jeszcze nie czytałam.

Mój głos jest słaby. Może to nawet celowe, może chcę, żeby poczuła, że coś jest nie tak. Nie zawodzę się.

– Kama! O co chodzi?

Pęka we mnie jakaś tama. Łzy zaczynają płynąć, ale razem z nimi słowa, chaotyczne, niespójne. Opowiadam wszystko. Nawet o seksie na kozetce. Nawet o stu dolarach, które nadal mam za stanikiem.

– To wyjmij.

Po raz pierwszy przerywa mój potok słów.

– Co?

Dotykam twarzy. Kompletnie mokra. Dawno nie płakałam. Czuję się jak histeryczka, ale dobrze mi z tym. Potrzebowałam odkrycia przed kimś, kto mnie nie potępi, i potrzebowałam łez.

– Wyjmij. Te sto dolarów.

Sięgam za dekolt i wyciągam banknot. Wkładam go do torebki i zaczynam chichotać. Policzki wysychają momentalnie, a mój chichot przeradza się w śmiech tak głośny, że ludzie mijający ławkę odwracają się, żeby na mnie popatrzeć. To rozśmiesza mnie jeszcze bardziej. Iza też się śmieje i robi mi się ciepło na sercu.

– Świruska – mówi moja siostra.

– Ty też – odparowuję.

– No, ja też – przyznaje. – W końcu geny wspólne. Może starzy świrusy.

– Przestań. Ludzie się oglądają, bo naprawdę śmieję się jak świruska.

– No i cool. Popłakałam się ze śmiechu.

– A ja przestałam płakać.

Powoli się uspokajamy. Mówię, że za chwilę skonfrontuję się z Johnem. Uważa to za najlepsze rozwiązanie.

– Jeśli gnój skrzywdzi moją siostrę, pożałuje – dodaje.

Jej ton jest poważny, niemal jakby składała przyrzeczenie. Nie potrzebuję teraz tłumaczyć, że John nie jest gnojem. Wystarcza mi, że Iza jest po mojej stronie.

– Dzięki.

Przez chwilę siedzę z zamkniętymi oczyma, wystawiam twarz do słońca. Przyjemnie. Ponownie wyciągam telefon. John zgłasza się natychmiast.

– Kamila.

Uwielbiam moje imię w jego ustach, jego amerykańsko-polską intonację. Jest jedyna, niepowtarzalna. Sprawia, że ja czuję się jedyna, niepowtarzalna. Kolana mi miękną, ale zadzwoniłam w konkretnym celu.

– Chciałam cię o coś zapytać.

– O co, kochanie?

Słyszę tyle czułości, a zarazem takie zmęczenie, że ogarniają mnie wyrzuty sumienia. Koncentruję się na sobie i własnych obawach, ignoruję jego troski, a przecież wiem, jak traktuje swoją pracę. Jak misję.

– Ta pacjentka... pani Jones... Jak ona?

– Lepiej. Udało się ją reanimować i mam nadzieję, że najgorsze już za nami. Jest po przeszczepieniu serca. To młoda mężatka, ma małe dziecko. Bardzo chce żyć. Nie chcę jej tracić. Nigdy nie chcę, ale to wyjątkowy przypadek. – Milknie, ale zanim coś powiem, dodaje: – Jesteś taka kochana, że pytasz.

– Och, John. To dobrze, że z nią lepiej.

Zapytanie o inne kobiety jest teraz całkowicie nie na miejscu. Może jutro.

– Kocham cię.

– Ja też cię kocham.

Łatwo mnie upoić. Jemu zawsze się udaje.

Spałam dobrze. Długo szykuję się przed wyjściem do pracy. Makijaż staranny, niezbyt mocny. Wąska spódnica do kolan. Zielona bluzka współgrająca z kolorem włosów, szczególnie ze słonecznymi pasemkami. Jest okej.

Pod koniec dnia, zanim przyjdzie John, odświeżam się w restauracyjnej toalecie. Wyglądam chyba tak, jak powinna wyglądać kobieta szykująca się na spotkanie matki mężczyzny, którego kocha. Który ją kocha. Pociągam usta szminką i coś we mnie twardnieje. Nie zostawię tak tego.

Gdy wracam na salę, John już czeka. Przytula mnie, szepcząc coś, czego nie rozumiem. Wyławiam tylko swoje imię.

W samochodzie znów pytam, jak pani Jones. Sama nie wiem, czy naprawdę interesuje mnie los tej kobiety, czy też robię to, bo tak wypada. John zapewnia, że bezpośrednie niebezpieczeństwo minęło. Na moment odwraca głowę w moją stronę.

– Dobrze, że cię mam.

Mięknę. Kładę rękę na jego dłoni i ściskam.

Parkujemy przed niewielkim domem. Nerwowo przeglądam się w samochodowym lusterku.

– Jak wyglądam?

– Ślicznie. Mówiłem ci na początku.

A więc TO szeptał.

Vivien wygląda równie dobrze jak na zdjęciach. Jest dość wysoka, prawie równa ze mną, co najmniej metr siedemdziesiąt. Ma na sobie obcisłe spodnie do pół łydki i krótki top odsłaniający nieco brzuch. Ubiór nie razi, chociaż wcześniej nie przypuszczałam, że kobieta w jej wieku może nosić takie ciuchy. Ciało perfekcyjne, bez grama tłuszczu, wyrzeźbione zapewne przez długie godziny ćwiczeń na siłowni. Lekka złotawa opalenizna. Czarne włosy do ramion, błyszczące, idealnie ułożone. Makijaż z pewnością bardziej profesjonalny niż mój. Na twarzy kilka zmarszczek, ale ogólnie wygląda młodo. Bardzo młodo. Ściska moją rękę, uśmiecha się.

– Wreszcie cię poznaję. John tyle o tobie mówił.

Próbuję uśmiechnąć się równie serdecznie, odpowiedzieć równie pewnym tonem, ale czuję się nieswojo – jak dziewczyna z prowincji przedstawiona królowej. Wrażenie się nasila, gdy zostajemy wprowadzeni do salonu. Podejrzewam, że na jego prostotę wydano grube pieniądze. Okno od podłogi do sufitu, widok na ogród. Ściany i stół w kolorze kości słoniowej, szara sofa i dopasowane krzesła. Jasne półki z książkami i kilka szaro-białych grafik. Punktowe lampy na suficie sprawiają, że pomieszczenie jest bardzo jasne.

– Obiad dochodzi – mówi Vivien. – Napijmy się wina. To znaczy ty i ja – zwraca się do mnie. – Mój syn prowadzi.

Obrzuca go pełnym czułości spojrzeniem. John przez chwilę patrzy jej poważnie w oczy, po czym uśmiecha się do mnie.

– I tak jest zawsze. Wino, kiedy nie mogę pić.

Vivien wsuwa w jego czuprynę szczupłe palce zakończone pomalowanymi na perłowo paznokciami. Manicure też ma perfekcyjny.

– Mój biedny chłopiec. Zaraz przyniosę to zakazane wino.

Śmieje się i wstaje. John idzie za nią. Siedzę sztywno z uśmiechem przyklejonym do ust. Zachowuję się jak gęś, nawet się nie odezwałam. Z drugiej strony ona nie zapytała, czy mam ochotę się napić. Podjęła decyzję za mnie. Ogarnia mnie gniew. Podchodzę do półki. Klasyka światowa i amerykańska miesza się z autorami, których nie kojarzę. Na środku Sexual Behaviour in the Human Female. Obok Sexual Behaviour in the Human Male Kinseya. Coś słyszałam na studiach. Przełamanie zahamowań. Odrzucenie stereotypów. Zdrady, eksperymenty. Zachowania, o jakich wcześniej nie śniło się pruderyjnym Amerykanom. Książki, które zmieniły ich na zawsze. Dotykam dłonią grzbietów.

– Chciałabyś pożyczyć? – słyszę rozbawiony głos Vivien.

Odwracam się i patrzę jej prosto w oczy.

– Nie – mówię z uśmiechem. – Mam sporo innych zaległości.

– Moim zdaniem dla nowoczesnego człowieka to lektura obowiązkowa.

Wymyślam sobie czy naprawdę słyszę w jej głosie pogardę? Gniew powraca. Być może przeczytam te pozycje, ale na pewno nie dlatego, że ona je poleca.

– Nie jestem nowoczesna – mówię szorstko. – Wierzę w wierność i uczciwość między partnerami. I w małżeństwo. W godność ludzką. Nie jesteśmy tylko zwierzętami.

Cholera, chyba przesadziłam. Tak mógłby powiedzieć ksiądz. Vivien się śmieje.

– Podaj jej wino – mówi do Johna, po czym zwraca się do mnie. – Napij się, skarbie. Z pewnością cię to trochę rozluźni.

John wyciąga rękę. Mam ochotę wytrącić mu kieliszek, ale biorę go i odstawiam na stół.

– Nie mam ochoty na alkohol.

John obejmuje mnie ramieniem.

– Wszystko w porządku? – pyta z troską.

– Tak – mówię z trudem. – Po prostu czuję, że alkohol teraz zwaliłby mnie z nóg.

– Wiem, jak to jest. Kiedy byłam studentką, też pracowałam jako kelnerka.

Głos Vivien brzmi podobnie do głosu Johna. Mają niemal jednakową intonację. Jak to jest, że kiedy słyszę głos syna, rozpływam się, a kiedy odzywa się matka, wystawiam kolce? Patrzę na gospodynię. W jej oczach szczerość i sympatia. Zupełnie bez sensu się uprzedzam.

– Chyba jednak się napiję. Najwyżej wam tu zasnę.

Sięgam po wino.

– Za waszą miłość!

Vivien trąca się ze mną kieliszkiem. Toast wydaje mi się przedwczesny, zbyt górnolotny, ale co tam. Wychylam do dna. Wino jest mocne i już zaczyna mi się kręcić w głowie.

– Sprawdzę mięso.

Zostajemy z Johnem sami na kanapie.

– Muszę cię pocałować – szepcze.

Rozchylam usta, pozwalam mu dotknąć piersi. Kiedy jednak jego druga dłoń zaczyna sięgać pod spódnicę, resztki hamulców wracają.

– Twoja matka – mówię, usiłując go powstrzymać.

– To co?

Znów jestem gotowa, znów tylko on się liczy. Zamykam oczy. Gdy je otwieram, jego matka stoi przed nami. Odsuwam się szybko od Johna, obciągam spódnicę. Jak to się stało, że nie słyszałam Vivien? Kiedy John mnie dotyka, zapewne nie usłyszałabym nawet wystrzału armatniego.

– Mamo, my...

Nie wiem, jak John ma zamiar dokończyć zdanie, bo Vivien mu przerywa.

– Wszystko w porządku. Rozumiem was.

Siadamy przy stole. Obiad jest znakomity. Rozmawiamy już tylko na tematy neutralne. Tak neutralne, że zapewne za kilka dni rozmyją się w pamięci.

Gdy wychodzimy, Vivien całuje mnie w oba policzki.

– Jesteś śliczna. Dobrze, że mój syn cię ma.

To komplement, ale znów sztywnieję. Coś mi nie gra.

– Mamo! Ja nie rozumiem.

Aha, to język. Odezwała się do mnie po polsku.

– Kochanie, kobiety mają swoje małe tajemnice – śmieje się Vivien.

Dołączam do jej śmiechu.

– Do widzenia – mówię również po polsku.

John to akurat rozumie i on też żegna się w moim ojczystym języku.

W samochodzie, zanim ruszymy, zwraca się do mnie z uśmiechem.

– Jak ci się podoba mama?

– Jest bardzo piękna – mówię ostrożnie.

Wybucha śmiechem.

– No wiem, ma się te geny. – Poważnieje i dodaje: – A poza tym?

Mam wrażenie, że mu zależy.

– Jest urocza, naprawdę.

Próbuję włożyć w to maksimum entuzjazmu. John gładzi mnie po twarzy, wyraźnie zadowolony.

Odwozi mnie pod dom. Gasi silnik.

– Wejdziesz? – pytam.

– Zróbmy to tutaj.

Numerek w samochodzie. Nie pierwszy, nie ostatni. Teraz jednak znajduję w sobie dość siły, żeby nie ulec natychmiast. Żeby się skonfrontować.

– Sypiasz z innymi kobietami?

Wygląda na zszokowanego.

– Z innymi kobietami? Skąd ci to przyszło do głowy?

– To nieistotne. Odpowiedz.

– Nie. Oczywiście, że nie.

Patrzy mi prosto w oczy. Poważnie. Szczerze. Pewnie. Kiwam głową.

– Teraz powiedz, dlaczego o to zapytałaś.

Opowiadam o cycatej.

– Jane – mruczy.

A więc cycata ma na imię Jane.

– Czy ty z nią... no wiesz?

– Nie chcę kłamać. Zdarzyło się. Jeszcze cię nie znałem.

Chciałabym zapytać, ile razy, ale uznaję, że to byłoby śmieszne. Zadaję inne pytanie, prawdopodobnie równie zabawne.

– Na kozetce?

– Tak.

Spuszcza głowę. Wiem, że nigdy już nie oddam mu się na tamtej kozetce.

– Z innymi też? Tam?

– Nie. Nigdy.

– A w tym samochodzie? Z iloma kobietami się pieprzyłeś?

– Pieprzyłem?

Ponownie wygląda na zbulwersowanego. Moją wulgarnością. Nigdy nie używałam tego rodzaju słownictwa.

– Uprawiałeś seks.

– To nowy samochód. Kupiłem go dwa tygodnie przed tym, zanim cię poznałem.

– Jeszcze nie zdążyłeś?

– Posłuchaj, kochanie. Nie byłem święty. Nie uważałem zresztą, że seks to coś złego. Wręcz przeciwnie. Teraz inaczej patrzę na te sprawy. Tylko z tobą. Ciebie kocham. Tylko ciebie.

To brzmi zbyt wzniośle. Chyba nie powinnam wierzyć. Nie od razu. Z drugiej strony... on nie kłamie. Nigdy mnie nie okłamał. W jego głosie jest szczerość. Rozpoznałabym fałszywą nutę.

– Jeśli mnie zdradzisz, nie daruję ci tego – mówię płaczliwie.

Wiem, że jestem śmieszna. John jednak patrzy na mnie poważnie, z miłością.

– Kocham cię – powtarza.

Później mówi to po polsku. Wszystko we mnie topnieje.

Robimy to w samochodzie.

Długo leżę w ciemności wynajętego pokoju i ponownie przeżywam ten wieczór, scena po scenie. Jest dobrze. Jestem kochana i kocham. Zamykam oczy, ale wraca jeden z obrazów. Matka Johna ze wzrokiem utkwionym we mnie. Ręka Johna między moimi nogami. Czy naprawdę nie słyszałam Vivien, bo pogrążyłam się w pieszczotach ukochanego? Czy też ona się skradała?

Teraźniejszość MAJA

Tata wszedł rano, ale znów udawałam, że śpię. Mruknęłam coś i odwróciłam się do ściany. Coraz mniej mnie z nim łączy. Jeszcze tylko to rozpadające się ciało, którego może dotknąć. Szczerze mówiąc, wolałabym już być pochowana. Bycie duchem to trochę co innego niż bycie zombie. Żywe trupy są męczące dla wszystkich. Dla tych, którzy mają z kimś (czymś?) takim kontakt, ale przede wszystkim dla samego truposza. To, co mi się przytrafiło, jest karą. Byłam złą dziewczyną. To moja wina. Wszystko. Drzwi frontowe się zamykają. Tata wyszedł do pracy. Wstaję, ale nie daję rady dojść do łazienki. Martwe ciało odmawia posłuszeństwa. Rzucam się na łóżko. Ukrywam twarz w poduszce, co trochę tłumi łkania. Nie chcę, żeby sąsiedzi mnie usłyszeli, przynajmniej ci żywi.

Kiedy udaje mi się pozbierać, zegarek wskazuje piętnaście po ósmej. Jakkolwiek bym się nie spieszyła, i tak dotrę do szkoły po pierwszej lekcji. Po porządnym prysznicu nie zdążę nawet na drugą. Lepiej wybiorę się od razu na cmentarz. Spotkanie z panią psycholog jest wyznaczone na piętnastą. Nie wiem, czy pójdę. Zrobię, jak doradzi mi mama.

Przed wyjściem z domu sprawdzam kuchnię. Znów kanapusie, znów sok ananasowy. Nawet nie robię przymiarki do picia i jedzenia. Sok wylewam do zlewu, kanapki zgarniam do plastikowej torebki i wpycham do plecaka.

Na cmentarz wybieram się piechotą. Lepiej unikać zamkniętych przestrzeni ze względu na odór, jaki wydzielam. Do grobu idę na pamięć, nie szukam numerów alejek ani kwater. Gdy żyłam, miałam problemy z wyczuciem kierunku, teraz to bułka z masłem. Mijam żywych, mijam umarłych, przestaję ich odróżniać. Liczy się tylko, że za chwilę zobaczę mamę. Gdybym żyła, ze strachu pewnie stanęłoby mi serce. A jeśli jej nie będzie? Przyspieszam i zaraz zwalniam. Boję się czarnej dziury. Dopóki jestem w drodze, mogę mieć nadzieję.

Siedzi na ławce, czeka. Biegiem pokonuję dystans, który nas dzieli. Mama wstaje, wyciąga ramiona. Dzisiaj jej objęcie jest silniejsze, bardziej wyczuwalne. Może to dlatego, że rozkład mojego ciała się posunął i sama niedługo będę duchem. Trochę chyba już jestem. Nie muszę otwierać ust, żeby się z nią porozumiewać, nie muszę używać uszu, żeby słyszeć jej głos. Przez jakiś czas powtarzam jedynie: „Mamo, mamusiu”, a ona moje imię. To takie słodkie. Dobrze było umrzeć, choćby tylko po to. Potem jednak coś się zmienia. Nadal się tulimy, nadal nasze słowa są czułe, ale zaczynamy rozmawiać. Na tym również polegają relacje matki z córką. To nie tylko pieszczoty, nie tylko zapewnienia o miłości. To wymiana zdań, poglądów, informacji.

– Za co przepraszałaś mnie wczoraj?

Sztywnieje, a ja zaczynam się bać, że znów rozpłynie się w powietrzu i zostawi mnie samą na ławce, ale odpowiada:

– Byłaś taka maleńka, taka bezbronna, a mnie nie było przy tobie. Powinnam być.

Ma rację. Powinna.

– Dlaczego umarłaś?

Patrzy na mnie poważnie, jakby coś rozważała.

– Zasługuję, żeby znać prawdę – dodaję, chociaż nie jestem pewna, czy zasługuję na cokolwiek. – Jestem już duża.

Próbuję być dowcipna, ale mi nie wychodzi. Zresztą nie jestem w nastroju do żartów. Żadna z nas nie jest. Mama kręci głową.

– Nie mogę ci powiedzieć.

– Nie możesz? – Zaczynam być na nią zła. – Jak to nie możesz?

– Po prostu. I tak się dowiesz, jeśli będziesz chciała. Niedługo. Teraz ważniejsze, żebyś ty powiedziała, dlaczego umarłaś.

Kręci mi się w głowie. Trupowi nie powinno kręcić się w głowie. Duchowi też nie. Zapewne to po prostu wirowanie myśli, z których nic nie wynika.

– Maja? Dlaczego umarłaś, kochanie? – powtarza mama.

– Nie wiem. – Naprawdę nie wiem. Nie chorowałam, nie miałam wypadku. – To była nagła śmierć. Może coś z sercem? – sugeruję.

Mama przygarnia mnie mocniej. Myśli przestają wirować. Wcale nie pragnę poznawać jej tajemnic i nie mam pretensji, że odeszła, zanim mogłabym ją zapamiętać. To wszystko nieistotne. Mamy dla siebie całą wieczność, prawda? Teraz mam zamiar cieszyć się tylko jej bliskością.

– Nie jesteś lekarzem – mówi. – Zresztą nawet twój ojciec zapewne nie określiłby przyczyny własnej śmierci. Kiedy już do niej dojdzie, naturalnie. – Wyczuwam sarkazm, lecz zanim zdążę się zastanowić, co on oznacza, mama ciągnie: – Nie. Nie o to mi chodzi. Co zdarzyło się przed twoją śmiercią?

– Polecieliśmy do Stanów. Do babci.

– Tak. No i...?

Nie wiem. Nie pamiętam nic szczególnego. Mówię jej to, lecz nie wydaje się przekonana.

– Nic?

Znów nadchodzi strach. Może coś było.

– Przypomnij sobie.

Coś było. To coś tkwi we mnie. Wcale nie głęboko. Dam radę to wyciągnąć. Naprawdę próbuję.

– Nie wiem – mówię bezradnie. – Nie pamiętam. Nic nie pamiętam.

Znów myśli zaczynają wirować. Nie chcę. Już nie.

– Dobrze, kochanie. Później.

Niech nie zmienia zdania. Nich na mnie nie naciska.

– Mamo – mówię szybko. – Jestem dziś umówiona ze szkolną psycholożką. Mam iść?

Przedstawiam sytuację, przy okazji opowiadam trochę o klasie i nauczycielach. Kiedy kończę, stwierdza, że powinnam pójść. Patrzę na zegarek. Jest pierwsza. Mamy jeszcze trochę czasu. Mama mówi, że studiowała anglistykę, ale wzięła urlop i pojechała do Stanów, gdzie spotkała tatę. Później się urodziłam i znów przerwała studia. Tata już mi o tym opowiadał, ale fajnie usłyszeć jej wersję. W gruncie rzeczy podobną.

– Już czas – mówi mama i mnie całuje.

Nie wiem, o co jej chodzi, zanim jednak zdążę zapytać, już jej nie ma. Nie rozpływa się powoli w powietrzu jak wczoraj, jej głos nie miesza się z szumem wiatru. Po prostu znika. To był pocałunek pożegnalny. Czas, żebym poszła do psycholożki. Matki pamiętają za dzieci. Tak mówiła któraś z moich koleżanek w podstawówce i okazuje się to prawdą.

Z trudem podnoszę się z ławki. Mam wrażenie, że trupie ciało jest wypełnione żelazem. Każdy krok wymaga wysiłku. Nie dam rady pokonać na piechotę dystansu, który dzieli mnie od szkoły. Mam gdzieś, czy inni poczują mój zapach. Autobus jest prawie pusty. Kulę się na siedzeniu, wciskam głowę w ramiona. Chciałabym zniknąć. Pod czaszką dudni pytanie: „Co zdarzyło się przed twoją śmiercią?”.

Mój przystanek. Wlokę się do szkoły. Wszystko jest twarde, nieprzyjazne. Chodnik pod stopami, agresywne kolory liści na drzewach, spojrzenia żywych, oczy umarłych. Zasłużyłam na to. Moja wina. Patrzę na zegarek. Za pięć trzecia. Dobrze. Nie wiem wprawdzie, jak to się stało, że tak długo jechałam z cmentarza, ale nie będę musiała czekać.

Przemykam przez szkolne korytarze. Pusto i głucho. Może pani psycholog też nie będzie. Jest. Uśmiecha się do mnie. Ma ładny uśmiech, który zupełnie odmienia jej twarz. Nie twierdzę, że jest brzydka, ale jej rysy są jakieś ostre, chłodne. Któraś dziewczyna powiedziała, że Iwona Cukierek (tak się nazywa, kiedyś uważałam, że to śmieszne) ma twarz zimnej suki. Zgadzam się, ale tylko wtedy, kiedy jest poważna. Teraz jej brązowe oczy są ciepłe, a rysy nabrały łagodności.

– Dzień dobry.

Mój głos jest drewniany. Jeśli nie nauczę się mówić jak żywi, sekret się wyda. Nie nauczę się. Żeby zmniejszyć ryzyko, muszę odzywać się jak najmniej. Tak czy inaczej, nie da się w nieskończoność ukrywać własnej śmierci.

– Dzień dobry, Maju. Usiądź, proszę.

Siadam i patrzę w stół. Ładna – nie ładna, łagodna – nie łagodna, suka – nie suka, zimna – nie zimna. Nawet jeśli nie ma wobec mnie złych zamiarów, wolę nie utrzymywać z nią kontaktu wzrokowego. Patrząc mi w oczy, łatwiej byłoby jej odkryć, kim jestem. Odsuwam się nieco z krzesłem. Okno jest otwarte, pokój dość duży, może nic nie wyczuje.

– Nauczyciele mówią, że ostatnio inaczej się zachowujesz.

Co to za wstęp? Kiedyś, będąc wezwana na dywanik, prychnęłabym lub choćby wzruszyła ramionami. Teraz siedzę w milczeniu, ze wzrokiem wbitym w sęczek na stole. Wygląda jak wieża. Lubiłam wyobrażać sobie, że jestem księżniczką zamkniętą w czymś takim. Przyjeżdża rycerz na białym koniu, ja spuszczam włosy, on się wspina i mnie uwalnia. Udało mi się zapuścić włosy do połowy pleców, później zaczęły się rozdwajać na końcówkach, więc musiałam je obciąć. Teraz sięgają mi ramion, ale nigdy już nie pójdę do fryzjera, dlatego nie interesuje mnie ich struktura. Żaden rycerz mnie nie uwolni.

– Nie przygotowujesz się do zajęć – ciągnie pani Cukierek. – Zdarza ci się spóźnić lub opuścić lekcje. – Robi przerwę, jakby oczekiwała tłumaczenia. Milczę, więc mówi dalej.

– Pan Romański powiedział, że zupełnie nie uważasz. Kiedy wczoraj zadał ci pytanie, wyglądałaś, jakbyś nie miała pojęcia, że trwa lekcja. W zeszłym roku byłaś jego najlepszą uczennicą.

Znów przerwa. Nawet bym coś powiedziała, żeby było jej milej, ale nie mam pojęcia co.

– Twoja wychowawczyni twierdzi, że odcięłaś się od reszty klasy. Przed wakacjami byłaś jedną z najbardziej lubianych przez rówieśników koleżanek i utrzymywałaś kontakty, a teraz siedzisz na końcu i sprawiasz wrażenie, że nie chcesz mieć z nikim nic wspólnego.

Podnoszę oczy. Cukierek znów wygląda jak zimna suka. Wcale już mi nie zależy na sprawieniu jej przyjemności. Możemy tak siedzieć i milczeć. Psycholożka nie ma szansy wygrać ze mną w te klocki.

– Dlaczego, Maju?

Pierwsze pytanie, które zadała. Okej, coś powiem.

– To faza nastoletniego buntu. Tata mówi, że hormony we mnie buzują.

Rzeczywiście kiedyś tak powiedział, a ponieważ jest lekarzem, o czym pani psycholog powinna wiedzieć, jeśli odrobiła pracę domową, zna się na rzeczy.

Pani Cukierek się uśmiecha, ale tym razem kwaśno. Zero słodyczy, jej nazwisko stoi w zupełnym kontraście do miny.

– Nie przyszłaś dzisiaj na lekcje – wypala.

O tym też już wie. Przygotowała się. Jestem pewna, że w szkole była pilną uczennicą.

– Dlaczego?

– Byłam u mamy.

Próbuje przewiercić mnie spojrzeniem, wyczaić kłamstwo. To jedna z psychologicznych sztuczek, zresztą niezbyt zaawansowanych. Gdzieś czytałam, że ludzie, którzy kłamią, patrzą w prawo. Albo w lewo.

– Mama nie mieszka z tobą?

– Nie, mieszkam z tatą. Ale niedługo się przeprowadzę.

Teraz ona spuszcza wzrok, wpatruje się w stół. Zastanawiam się, czy widzi wieżę. Kto wie, może pani Cukierek również marzyła, żeby uwolnił ją książę? Może nadal marzy. Może szkoła jest jej wieżą. Posada psycholożki w naszej budzie nie wydaje się szczytem marzeń, szczególnie gdy ma się do czynienia z trudnymi przypadkami. Decyduje się spojrzeć na mnie. Nie uśmiecha się, lecz tym razem nie wygląda jak zimna suka. Chyba mi współczuje. Wcale nie chciałam wywołać takiej reakcji.

– Maju, czy masz jakieś problemy z tatą?

Kręcę głową. Popełniłam błąd. Przecież ona rozmawiała ze wszystkimi nauczycielami, również z Frau. Sama kiedyś nadałam wychowawczyni tę ksywkę i się przyjęła tylko dlatego, że Zabitowska jest nauczycielką niemieckiego. Nawet jeśli do tej pory Frau nie powiedziała pani psycholog, że mama nie żyje, zrobi to, gdy Cukierek zacznie wypytywać o relacje rodzinne.

– Jeśli coś złego dzieje się u ciebie w domu, zaufaj mi. Nie zrobię niczego przeciwko tobie ani bez twojej zgody.

– Nie – mówię prędko. – Nic się nie dzieje. – Może lepiej coś wymyślić, żeby nie drążyła zbytnio w tym kierunku. – Oczywiście, że czasem się z tatą kłócimy. O lekcje. O bałagan w pokoju. – Nie pamiętam, żebyśmy kiedykolwiek kłócili się o takie rzeczy. Tata jest wyjątkowo liberalny. Nie lubił tylko, gdy w zeszłym roku wracałam w nocy. To był rok, kiedy moje życie towarzyskie rzeczywiście rozkwitło. – O to, o której wracam do domu – dodaję, żeby chociaż zbliżyć się do prawdy. Gdy żyłam, nie lubiłam kłamać i ta cecha mi pozostała.

– Chciałabym porozmawiać z twoim tatą.

Niezależnie od tego, jak wygląda, JEST zimną suką. Przypominam sobie, co powiedziała: „Nie zrobię niczego przeciwko tobie ani bez twojej zgody”.

– Co pani chce mu powiedzieć? – pytam lodowato.

W razie czego przypomnę paniusi jej własne słowa.

– Rodzice powinni współpracować ze szkołą dla dobra dziecka – wygłasza pusty frazes. – Może wolałabyś, żebym porozmawiała z twoją mamą?

– Nie – odpowiadam sztywno. – Przed chwilą powiedziała pani, że nie zrobi niczego bez mojej zgody ani przeciwko mnie.

Chyba za szybko użyłam najmocniejszego argumentu.

– Tak. Czy zgadzasz się, żebym porozmawiała z twoim tatą... albo z twoją mamą?

Jeśli powiem, że się nie zgadzam, tata w końcu zostanie wezwany na dywanik przez Frau albo przez dyrektorkę.

– Jeśli się nie zgodzisz, będę musiała wszcząć inną procedurę – dodaje Cukierek, potwierdzając moje obawy.

– Czyli co? Powiedzenie, że nie zrobi pani niczego bez mojej zgody, było zwykłym kłamstwem? – Takie słowa, gdybym żyła, byłyby lekką przesadą. Cukierek kręci głową i otwiera usta, ale ja nie mam zamiaru słuchać jej tłumaczeń. – Z tatą. Mama jest bardzo zajęta.

Co ona może mu powiedzieć? Że się nie uczę? Że nie zadaję się z ludźmi z klasy? To sprawy żywych. Nie ma co tak bardzo się przejmować.

– Świetnie. Umówisz go ze mną czy ja mam zadzwonić?

– Co pani chce mu powiedzieć? – powtarzam.

– Tylko tyle, że uważamy, że się zmieniłaś. Być może potrzebna jest jakaś terapia, a może wystarczy, że spojrzy na ciebie uważniej. Może pouczy się z tobą albo zorganizuje lekcje. Maturę masz wprawdzie za rok z hakiem, ale lepiej nie obudzić się z ręką w nocniku.

Żadna z jej propozycji mi się nie podoba. Nic a nic. Na terapię tata się nie zgodzi, taką przynajmniej mam nadzieję, ale to uważniejsze spojrzenie do niczego mi niepotrzebne. Uczyć się ze mną też prawdopodobnie nie będzie chciał, ale korepetycji nie zdzierżę. Może do tego nie dojdzie.

– Dobrze – mówię, jakbym naprawdę udzielała pozwolenia. – Proszę do niego zadzwonić. Jutro, dobrze? Uprzedzę.

To wydaje mi się najlepszym rozwiązaniem. Powiem sama, żeby nagły telefon ze szkoły nie wytrącił go z równowagi. Cukierek kiwa głową i znów się uśmiecha. Może ma mi coś jeszcze do powiedzenia, ale zupełnie straciłam zainteresowanie. Wstaję.

– Do widzenia.

Na jej twarzy jest wahanie, nie próbuje jednak mnie zatrzymać.

– Do widzenia – odpowiada.

Teraźniejszość IWONA

Dziewczyna przeszła przez próg i zamknęła drzwi. Te ruchy, zbyt charakterystyczne, żeby kojarzyły się z czymkolwiek innym, ten głos nakręcanego robota, ta martwa mina. Maja zachowywała się jak zombie ze starych filmów. Iwona zerknęła do notatek. „Wychowywana przez samotnego ojca”. Czyżby? Nie powinna wyciągać pochopnych wniosków. To, że na studiach czytała trochę o zespole Cotarda, nie czyni z niej specjalistki. Założyła, że matka nie żyje, ale przecież obecnie opuszczanie rodzin nie było domeną wyłącznie mężczyzn. Rzuciła spojrzenie na zegar ścienny. Nie było nawet piętnastej trzydzieści. Nie pogadała z tą dziwną dziewczyną zbyt długo, co należało uznać raczej za porażkę, ale dzięki temu uda jej się złapać Agnieszkę, która do szesnastej prowadzi kółko dla olimpijczyków.

Pobiegła do pokoju nauczycielskiego sprawdzić, w której sali jest kółko. Romański przeglądał testy. Uśmiechnęła się i podeszła do tablicy z rozpiską zajęć nauczycieli.

– Jeszcze w szkole?

Drgnęła. Zazwyczaj niepytany nie zabierał głosu. Skoncentrowany na kwestiach naukowych, nie na komunikacji z innymi. Pracownik uniwersytetu, w szkole miał godziny z klasami matematycznymi. Dyrektorka dbała o rozwój wychowanków.

– Tak. Miałam spotkanie z Mają Johnson.

Rozmawiała z nim wczoraj o Mai dość długo. Wydawał się zmartwiony, chociaż w inny sposób niż Agnieszka. Agnieszka martwiła się po ludzku o jedną z wychowanek, Romański żałował, że świetnie zapowiadająca się uczennica przestała okazywać jakiekolwiek zainteresowanie matematyką. Chyba że źle to oceniła.

– Maja – powiedział w zamyśleniu. – Zapomniałem, że to dzisiaj.

Wyłaził z niego roztargniony matematyk, za jakiego Iwona zawsze go uważała.

– Dzisiaj – przytaknęła.

– Dowiedziałaś się czegoś?

Westchnęła.

– Nie, ale mam wrażenie, że to może być coś poważnego. Jakieś głębsze problemy psychiczne.

– Problemy psychiczne? Jakiego rodzaju?

Po pierwsze nie miała pewności, po drugie to nie nadawało się do rozgłaszania na prawo i lewo. Powinna wcześniej ugryźć się w język.

– Nie jestem psychiatrą. – Zawahała się. – Czy mógłbyś nie powtarzać, że napomknęłam ci o tych problemach? Boję się, że to mogłoby wyrządzić jej szkodę.

– Oczywiście – zapewnił tak gorąco, że się zastanowiła, czy nie zacznie paplać jęzorem, kiedy tylko kogoś spotka. Z drugiej strony trudno byłoby podejrzewać Romańskiego o plotkarstwo.

– To dobrze – skierowała się do drzwi. – Na razie.

– Iwona...

Odwróciła się w progu.

– Tak?

– Czy nie zechciałabyś... pójść ze mną na kawę... jutro na przykład?

Był cały czerwony. Nigdy nie przyszło jej do głowy, że ona czy jakakolwiek inna kobieta mogłaby mu się podobać. Teraz będzie musiała w miarę delikatnie dać mu kosza.

– Marek... – zaczęła.

– Porozmawiamy o Mai – powiedział szybko. – Martwię się o nią, a wiem coś na temat jej rodziny.

Zmierzyła go spojrzeniem. Najprawdopodobniej używał tylko pretekstu, żeby się z nim umówiła. Z drugiej strony wszystko możliwe, a każda informacja może być na wagę złota.

– Okej, ale potraktujmy to jako spotkanie przyjacielskie, dobrze? Nie szukam faceta.

– Oczywiście, oczywiście – mruknął. – Ja nie szukam kobiety.

Skinęła głową, czując, że sama oblewa się rumieńcem. Dość niezręcznie to wychodziło. Próbowała pokryć zażenowanie uśmiechem.

– To jutro.

– Jutro. Kończysz o piętnastej?

– Tak.

Wybiegła. Może powinna od razu zapytać, co Romański ma do powiedzenia, ale nie lubiła, kiedy myślano, że się wywyższa. Jakaś życzliwa koleżanka powtórzyła jej kiedyś, że czasami nazywają ją zimną suką. Zarówno nauczyciele, jak i uczniowie. Odchorowała to.

Stanęła przed salą. Policzki nadal ją paliły. Wzięła kilka głębokich oddechów i skoncentrowała się tylko na Mai. Zawsze była dumna z umiejętności zapominania o sobie i prawdziwych bądź wyimaginowanych problemach, gdy podchodziła do zadania. Otworzyła drzwi. Agnieszka wyszła i spojrzała pytająco.

– Właśnie skończyłam rozmawiać z Mają Johnson. Mówiłaś, że wychowuje ją samotnie ojciec. Czy matka żyje?

– Nie – odpowiedziała Agnieszka. – To znaczy... – zawahała się. – Tak mi się wydaje. Pan Johnson tak powiedział, ale może się wstydził. Z drugiej strony... on nie wygląda na kogoś, kto miałby się wstydzić czegokolwiek.

No super – myślała Iwona, idąc przez szkolny korytarz. Matka żyje albo nie żyje. Cholera! Może Romański naprawdę ma coś ciekawego do powiedzenia.

Ślęczała nad książkami, próbując zignorować coraz silniejszy ból głowy. Gorzej, że to, co czytała, wcale nie posuwało jej do przodu. Po raz pierwszy w pracy zawodowej zetknęła się ze sprawą, która wydawała się czarna i gęsta jak smoła. Wcześniej było w szkole kilka przypadków mobbingu czy uczniów niedostosowanych. Jeden chłopiec z zespołem Aspergera. Udawało jej się pomagać, czasem mniej, czasem bardziej. Teraz poruszała się po omacku. Maja była grzeczna, lecz całkowicie zamknięta. Jeśli to naprawdę zespół Cotarda, dziewczyna potrzebowała specjalistycznego leczenia. Szkolna pani psycholog nie powinna nawet stawiać diagnozy. Wysłanie dziecka na badanie bez wiedzy rodziców nie wchodziło w grę. Z ojcem mogła skontaktować się dopiero jutro. Czas był cenny, ale nie chciała łamać obietnicy. Co powie panu Johnsonowi? Przede wszystkim musiała się przekonać, jakiego rodzaju jest człowiekiem. Lekarz – to o niczym nie świadczy. Różni bywają lekarze. Również tacy, którzy znęcają się nad rodziną. Czy aż tak bardzo wierzyła we własną znajomość ludzi, że miała nadzieję na rozgryzienie Amerykanina w trakcie jednego krótkiego spotkania? Tak czy inaczej, będzie trzeba zasugerować wizytę u psychiatry dziecięcego. Mocno zasugerować. Umiejętnie. Lepiej, żeby słowa „zespół Cotarda” nie padły z jej ust. Nie powinna, szczególnie nie mając pewności, wyjaśniać przestraszonemu rodzicowi, że jego córka jest przekonana o własnej śmierci. Z drugiej strony ten facet jest lekarzem. Z pewnością liznął psychiatrii. Mgliste pojęcie bywa gorsze niż kompletna niewiedza. Nie – zdecydowała. Żadnych szczegółów.

Czy jednak ojciec zaprowadzi córkę do specjalisty tak szybko, jak wymagały tego okoliczności? Dziewczyna powinna zacząć terapię natychmiast. Brać leki. Zerknęła na komórkę. Przecież znała psychiatrę, i to dobrego psychiatrę. Powoli podniosła telefon i odszukała kontakt. Zastygła z palcem wzniesionym nad „połącz”. Co on pomyśli? Zapewne, że durna laska szuka pretekstu, żeby odnowić kontakty. A może to właśnie była prawda? Po tych wszystkich miesiącach, kiedy wydawało jej się, że doszła do siebie, chciała usłyszeć jego głos, chciała go zobaczyć. Nie codziennie o nim myślała, broń Boże. Zbyt była zajęta. Pracą, czytaniem, doskonaleniem zawodowym. Od czasu do czasu spotkania towarzyskie. Brakowało w jej życiu miejsca na roztrząsanie, co by było, gdyby... Przycisnęła zieloną słuchawkę. Niech sobie myśli, co chce. Głupia ambicja nie jest teraz najważniejsza. Odebrał po drugim sygnale.

– Cześć, Iwonko.

Zdrobnienie jej imienia. Ciepło w jego głosie. Nie powinna koncentrować się na takich sprawach. Już raz się na to nacięła.

– Hej.

Próbowała mówić naturalnie, ale czuła pustkę w głowie. Nie przygotowała się do tej rozmowy. Powinna. Improwizowanie w takiej sytuacji było złym pomysłem.

– Co u ciebie słychać? – Zaczerpnęła oddechu, ale nie czekał na odpowiedź. – Wiesz, wiele razy trzymałem telefon i chciałem zadzwonić, ale brakowało mi odwagi.

– Tobie brakowało odwagi?

Ostatnią rzeczą, którą chciała robić, było wygłaszanie sarkastycznych uwag, ale nie mogła się powstrzymać.

– Tak. Okoliczności, w jakich się rozstaliśmy...

– Posłuchaj – przerwała. – To teraz nieważne.

– Dla mnie ważne.

– Maciek. – Tym razem jej ton był niemal błagalny. – Porozmawiamy o tym kiedyś, dobrze? Teraz mam bardzo trudny przypadek w szkole i chciałam zasięgnąć twojej porady.

– No tak. Praca.

Co słyszała w jego głosie? Ulgę? Zawód? Może wszystkiego po trochu. Opowiedziała o Mai. Udało jej się być w miarę spójną.

– Z tego, co mówisz, to rzeczywiście może być zespół Cotarda. – Przybrał chłodny ton profesjonalisty. – Nie podejmuję się jednak diagnozować na odległość.

– Może dasz radę przyjść do szkoły jutro? Spojrzeć na nią chociażby z daleka?

– O której?

– Pierwsza przerwa jest o ósmej pięćdziesiąt.

– Będę – zgodził się od razu.

Ponownie w jego ton wkradła się nuta, którą kiedyś uwielbiała. O której sądziła, że jest przeznaczona jedynie dla niej. Powiedziała „dzięki”, a może „cześć”, nie była pewna, i przerwała połączenie. Ręce trochę jej się trzęsły. Wyłączyła komputer, otworzyła zeszyt, gdzie robiła notatki na temat uczniów, którzy do niej przychodzili. Lepiej jej się myślało, gdy pisała ręcznie.

Teraźniejszość MAJA

Czekam na tatę. Żadne duchy tym razem nie przechodzą przez pokój. Czuję swędzenie, wiec podciągam sweter. Łażą po mnie czarne ohydne robale. Mnóstwo. Podrywam się z krzykiem i biegnę do łazienki. Powinnam się tego spodziewać, ale odczuwam straszliwy wstręt. Gdybym żyła, z pewnością bym zwymiotowała. Wrzucam wszystkie ciuchy do pralki i staję pod parzącym prysznicem. Woda spłukuje robaki, zabija je. Za chwilę lądują w odpływie. Mam nadzieję, że wszystkie. Co z tego? Przyjdą nowe. Będą żerować na martwym ciele przez miesiące, może lata. Czemu nie mogę oddzielić się od tej gnijącej powłoki? To kara za grzechy. Za wszystko, co zrobiłam. O Boże, Boże, Boże!

Wychodzę spod prysznica i oglądam się dokładnie. Żadnych insektów. Na mnie ani na podłodze. Rzeczy się piorą. Wkładam czyste dżinsy, koszulkę i obszerny długi sweter, po czym spryskuję się perfumami. Drzwi frontowe się otwierają. Idę się przywitać. Im szybciej powiem, tym lepiej. Czas nie gra na moją korzyść. Za dwadzieścia minut mogę śmierdzieć dokładnie tak, jak przed wzięciem prysznica. Tata uśmiecha się, widząc mnie w korytarzu. Wyciąga ramiona i zanim zdążę się cofnąć, zamyka mnie w objęciu.

– Cześć, kochanie. Ładnie pachniesz.

Odpycham go i odsuwam się na bezpieczną odległość. Twarz mu tężeje. Próbuję się uśmiechnąć, żeby złagodzić gest odtrącenia.

– Tatusiu, muszę ci coś powiedzieć.

– Chodź do pokoju.

Idę za nim. Siada na kanapie, ja zajmuję miejsce na krześle. Dzieli nas stolik do kawy.

– Tak?

Chciałabym przełknąć ślinę. Nie mam śliny. Serce stoi zupełnie bezużyteczne, a w takiej sytuacji powinno walić jak oszalałe. Ręce się nie pocą. Nic się nie dzieje, a jednak tak trudno mówić.

– Jutro zadzwoni do ciebie pani psycholog ze szkoły.

Patrzy zaskoczony.

– Dlaczego?

– Będzie chciała się z tobą umówić. Chyba ostatnio mało się uczyłam, a dzisiaj nie byłam na lekcjach. Uważają, że mam jakieś problemy.

Zapada cisza. Kiedy prawie decyduję się wstać, tata wreszcie się odzywa.

– Maja. – Często używa mojego imienia, gdy się do mnie zwraca. – Myślę, że czas, żebyśmy porozmawiali o tym, co zdarzyło się w Stanach.

Kręcę głową.

– Nie unikniemy tego – ciągnie. – Sama widzisz, co się dzieje.

– To hormony – powtarzam to, co on kiedyś powiedział.

Wstaję.

– Maja!

Jestem w swoim pokoju, zatrzasnęłam drzwi. I tak wejdzie, jeśli będzie chciał. Justyna powiedziała kiedyś, że rodzice zainstalowali jej zamek i zamyka się na klucz, kiedy ma potrzebę prywatności. Tacie to nawet nie przyszło do głowy, a ja nie prosiłam. Oby tylko nie chciał wejść.

Już pamiętam. Już wszystko pamiętam. Wiem, dlaczego umarłam.

Teraźniejszość IWONA

Maciek przyszedł pół godziny przed czasem. Tak samo przystojny jak pięć miesięcy temu, kiedy widziała go ostatni raz.

– Mogło mnie jeszcze nie być – mruknęła, nie podnosząc się z miejsca.

– Poczekałbym w korytarzu – powiedział, siadając naprzeciwko.

Na szczęście nie próbował się zbliżyć. Podsunęła mu notatki na temat Mai.

– Przeczytaj. Mogłam podczas wczorajszej rozmowy coś pominąć. Zeskanowałam też kilka zdjęć ze szkolnych albumów i dołączyłam. Tu jest na zdjęciu klasowym z tego roku. – Wskazała palcem.

Skinął głową.

– Nawet na zdjęciu widać różnicę – powiedział powoli. – Sprawdzałaś, czy przyszła?

– Oczywiście. Jest.

Gdyby jej nie było, zadzwoniłabym, żeby oszczędzić twój cenny czas. Oczywiście nie powiedziałaby tego na głos. Chłodny profesjonalizm to podstawa. Zimna suka. Może coś w tym było.

Maciek zagłębił się w lekturze. Obserwowała jego poważną, skupioną twarz. On też, kiedy koncentrował się na zadaniu, odrzucał osobiste sentymenty. Dobrze, że uznał to za zadanie.

– Nie wiedziałem, że jej ojciec jest Amerykaninem – powiedział, podnosząc wzrok.

– Myślisz, że to ważne?

– Wszystko może być ważne. Zapytaj go, czy jego córka nie podjęła kiedykolwiek próby samobójczej.

– Zapytam.

– Piszesz, że przed wakacjami była towarzyska. Próbowałaś rozmawiać z jej przyjaciółmi?

– Jeszcze nie.

– Przypuszczam, że nie wiadomo, czy miała chłopaka?

– Spróbuję tego też się dowiedzieć.

Uśmiechnął się do niej.

– Wiem, że nie miałaś wystarczająco czasu.

– Nie traktuj mnie jak kiepskiej uczennicy – odparowała.

Roześmieli się i napięcie znikło.

– Czy będę mogła polecić cię jej ojcu? Wiesz, jak trudno o psychiatrę dziecięcego, a czas nagli.

– Polecaj. Ta dziewczynka będzie dla mnie priorytetem.

Iwona rozluźniła się jeszcze bardziej. Nigdy nie mogłaby wrócić do tego faceta, nigdy też nie będzie jej zupełnie obojętny. Mimo to układ przyjacielski wydał się nagle możliwy. Spojrzała na ścienny zegar.

– Chodźmy. Za pięć minut będzie przerwa. Czasem dzwonią nawet wcześniej.

Zaprowadziła go pod salę.

– Idź do siebie – powiedział. – Niedługo przyjdę. Być może uda mi się zamienić z nią dwa słowa.

– Poznasz ją?

– Na pewno.

Teraźniejszość MAJA

Polski się skończył. Czekam, aż wszyscy wyjdą. Nie było miejsca w ostatniej ławce i usiadłam w pierwszej. Blisko nauczycielki, ale ona nie zwraca na mnie uwagi. Dzieli nas spory dystans i nie sądzę, żeby mój zapach do niej docierał. Ludzie przechodzą obok, idąc do drzwi. Justyna mija mnie, nie patrząc. Gada o czymś z Wandą, gestykuluje. Siedziały dziś razem. Wandy nie znam zbyt dobrze. Spokojna, nie zadawała się z naszą paczką. Być może dobrze dogaduje się z Justyną. Zgaduję, że są podobne. Jeśli tak, ja też znalazłabym przed śmiercią wspólny język z Wandą. Justyna zasługuje na przyjaciółkę. Jakoś mi przykro, że dłużej mnie nie opłakiwała, ale to głupie. Ona nawet nie wie, że zmarłam. Piotrek patrzy w przestrzeń, jakbym nie istniała. Nie istnieję przecież, przynajmniej dla niego, a jednak też mi przykro. Dziś jest dzień przykrości, jakich nie czułam nawet za życia.

Monika i Ewka szepczą coś do siebie, przechodząc obok. Gdybym się wysiliła, mogłabym usłyszeć o czym. I tak wyławiam swoje imię. Podnoszę oczy i patrzę prosto na nie. Odwracają wzrok i idą szybko, speszone. Nie, nie. Wcale speszone nie są, bo za chwilę dobiega ich chichot. Mam ochotę je postraszyć, ale siedzę bez ruchu. Podnoszę się dopiero, gdy polonistka wstaje i czeka przy drzwiach. Ona przynajmniej nie zadaje zbędnych pytań. Przyszła w tym roku i nie wiem nawet, jak się nazywa. Młoda, zapewne dopiero skończyła studia. Nie mam pojęcia, o czym była lekcja i czy ktoś uważał. W zeszłym roku na polskim niektórzy grali w brydża, inni rozkminiali zadanka. Nawet nie dlatego, że my w mat-infie gardzimy humanami. Zajęcia ze starą Szydłowską były zupełnie słusznie uznawane za synonim nudy.

– Maja?

Ktoś stoi przede mną. Zatrzymuję się i cofam o krok. Wprawdzie rano porządnie się szorowałam i obficie popsikałam dezodorantem, ale zabiegi higieniczne starczają na coraz krócej.

– Tak – mówię powoli.

Mężczyzna jest wysoki i przystojny. Trochę w typie mojego taty, tylko młodszy.

– Nazywam się Maciej Chyliński i jestem znajomym pani Iwony Cukierek.

Nie bardzo wiem, jak mogłabym na to zareagować, więc tylko stoję i patrzę.

– Jestem psychiatrą – dodaje.

Nie mogę powstrzymać uśmiechu. Wzywanie psychiatry do trupa rozśmiesza mnie nawet teraz. Nawet po nocy, gdy przypominałam sobie ostatnie chwile życia. Nagle jest mi wszystko jedno. Po co ukrywam własną śmierć? Lepiej, żeby się dowiedzieli. Ten facet od czubków, zimna suka Cukierek, ojciec, nauczyciele, moja Justyna. Piotrek. Nigdy nie był mój. Nigdy nie będzie. To już nieważne. Niech wszyscy wiedzą.

– Powiedziała panu, że ześwirowałam? Pomyliła się, ja nie żyję.

Chcę go wyminąć i iść dalej, ale zastępuje mi drogę.

– Maju, czy zgodziłabyś się porozmawiać ze mną chwilę? W dogodnym czasie dla ciebie?

– Nie ma dogodnego czasu. Przepraszam, trochę się spieszę.

Tym razem mnie nie zatrzymuje. Nie pójdę na kolejną lekcję. Koniec udawania. Koniec sekretów. Tak będzie łatwiej.

Pada deszcz, ale to nie robi mi różnicy. To jedna z zalet bycia martwą. Nawet jeśli jesteś przemoczona, nic nie czujesz. Twoje ciało nie reaguje. Gdyby ktoś mnie teraz uderzył, nie czułabym bólu. Nawet gdyby mnie torturowali, mogłabym się śmiać. Oczywiście to sprzedaż wiązana. Żadnych fizycznych przyjemności. Potrawy straciły smak. Przypuszczam, że pocałunki z Piotrkiem też byłyby zupełnie obojętne.

Idę do mamy, ale myślę o Piotrku. O tym, że straciłam szansę. Moja wina. Tak wiele rzeczy jest moją winą.

To już nie zwykły deszcz, to ulewa. Woda spływa strugami z włosów. Przemoczone ubranie klei się do ciała. Przez chwilę żałuję, że już nigdy nie zmarznę ani nie poczuję się mokra. To by oznaczało, że jeszcze mam szansę. Szansę na co? Żal mija. Przytłaczające poczucie winy pozostaje.

Mamy nie ma przy grobie. Proszę, by przyszła, wołam. Nie działa. Pewnie już wie. Teraz mnie nie chce. Siedzę na twardej, mokrej ławce. Zupełnie sama. To zadziwiające, jak opustoszałym miejscem jest cmentarz w deszczu. Nie ma żywych. Nie ma duchów. Zombie nie wychodzą z grobów.

Przestało padać. Nawet nie zauważyłam kiedy. Włosy mam wilgotne, ubranie prawie suche. Słońce przedziera się przez chmury. Ptaki zaczynają świergotać. Na ścieżkach pojawiają się ludzie. Cmentarz ożywa, ale mamy nadal nie ma. Tam pod płytą leży jej ciało. Ciekawe, czy gdybym się do niego dostała, gdybym zaczęła nim trząść, przywołałabym duszę.

– Dzień dobry!

Podnoszę głowę. Przede mną stoi szczupła blondynka z długimi włosami. Trochę podobna do mamy, ale to nie mama. To nie jest duch. To nie jest też zombie. Moje reakcje są trochę opóźnione, ale zgodne z wpojonymi za życia zasadami. Wstaję.

– Dzień dobry.

Kobieta przez chwilę patrzy na mnie niepewnie.

– Jestem Iza – mówi powoli.

Kiwam głową. Nie chcę się przedstawiać. Nie chcę nawiązywać nowych znajomości. Powinnam stąd odejść. Mama i tak nie przyjdzie. Przestaję patrzeć na blondynkę. Daję krok w stronę głównej ścieżki. Nie żegnam się. Dobre maniery już mnie nie obowiązują.

– Jestem siostrą Kamili – dodaje kobieta, gdy już ją wyminęłam.

Przystaję.

– Ty jesteś Maja, prawda?

Odwracam się i patrzę w jej spiętą twarz. Mam ciotkę. Szkoda, że dowiaduję się o tym dopiero po śmierci.

– Tak, proszę pani.

Robi ruch, jakby chciała mnie przytulić, ale na szczęście rezygnuje.

– Usiądziesz jeszcze na chwilę? Porozmawiamy?

Rzucam spojrzenie na wąską ławkę. Nie chcę siedzieć z nikim w takiej odległości.

– Trochę się spieszę.

Na jej twarzy widać wahanie.

– A może... może spotkałabyś się ze mną i z moimi rodzicami w jakiejś miłej kawiarence?

Powinnam się domyślić, że mam dziadków. Nikt nie powiedział mi, że mama miała siostrę, ale rodziców każdy zazwyczaj posiada. Chcę spotkać babcię i dziadka. Chcę porozmawiać z ciotką. Chcę dowiedzieć się czegoś więcej. Może właśnie dlatego zostałam w martwym ciele, żeby rozgrzebać przeszłość. Może wcale nie za karę. I tak się dowiesz, jeśli będziesz chciała. Niedługo. Tak powiedziała mama, gdy spytałam ją, dlaczego umarła. Sama nie mogła mi z jakiegoś powodu powiedzieć. Nie mogła przyjść, ale przysłała siostrę. Nadal mnie kocha. Nie chcę chodzić po żadnych kawiarniach. Wolę zobaczyć mieszkanie dziadków. Naturalne środowisko mamy.

– Wolałabym pojechać do pani rodziców.

– Ale... może lepiej za pierwszym razem spotkać się na neutralnym gruncie.

Rozumiem, dlaczego protestuje. Nastolatka może być nierozsądna, ale dorośli przestrzegają przed umawianiem się z nieznajomymi. Mam ojca. Mógłby mieć pretensję, oskarżyć o coś rodzinę matki. Ciotka nie zdaje sobie natomiast sprawy, że mnie nie można już niczego zrobić. Porwać, okaleczyć czy zabić. Tata się nie dowie, chyba że sama mu powie. Podejrzewam jednak, że nie mają kontaktu.

– Nie. Nie chcę na neutralnym gruncie. Chciałabym do pani rodziców.

Staram się, żeby moje słowa zabrzmiały stanowczo, ale brzmią jak zwykle. Gadanie zombie. Stojąca przede mną kobieta nie zwraca jednak na to uwagi.

– Naprawdę byś chciała? A kiedy?

– Teraz.

Mówiłam, że się spieszę, ale ona do tego nie wraca. Może naprawdę ma niecne zamiary. Może wcale nie jest moją ciotką. Tak czy inaczej, nic mi nie grozi.

– To wspaniale. – Głos jej drży, w oczach pojawiają się łzy. – Zadzwonię do rodziców i ich uprzedzę.

Oddala się kilka kroków i wyciąga komórkę. Stoi tyłem do mnie ze spuszczoną głową, mówi coś cicho. Niczego nie wiem. Nawet jeśli naprawdę jest moją ciotką, nawet jeśli nikt nie chce robić mi krzywdy, nie mam pojęcia, czy dziadkowie nadal mieszkają tam, gdzie mama spędziła dzieciństwo i młodość. Iza – jeśli to jej prawdziwe imię – wraca. Na twarzy ma plamy, oczy, już suche, mocno przekrwione. Zapewne popękały jakieś naczynka. Cokolwiek jest jej zamiarem, muszą nią targać silne emocje.

– Są zachwyceni. – Kąciki jej ust się unoszą. – Zapalę tylko świeczkę i idziemy.

Stawia na grobie znicz. Patrzę na światło i zastanawiam się, czy dla mamy ma znaczenie. Gdyby moja dusza była już wolna, chyba nie robiłoby mi różnicy, czy grób jest pusty, czy zawalony świeczkami bądź kwiatami. A może tak. To po prostu symbol. Ktoś pamięta.

– Chodźmy.

Idziemy w milczeniu. Zerkam na nią od czasu do czasu, ona patrzy w przestrzeń, jakby układała scenariusz rozmowy lub pogrążyła się we wspomnieniach. Może jedno i drugie. Może coś zupełnie innego.

Uchylam szybę w samochodzie i dopiero wtedy pytam:

– Mogę otworzyć okno?

Iza odwraca twarz w moją stronę.

– Jest ci gorąco? Może włączę klimatyzację?

– Nie! – protestuję gwałtownie.

Może głupio. Nie wiem, co jest lepsze dla stłumienia przykrego zapachu. Klimatyzacja czy powiew przez okno. Nikt do tej pory nie powiedział, że czuje cokolwiek. Wolałabym, żeby to się nie zmieniło.

– A więc w czerwcu skończyłaś siedemnaście lat? – pyta półgłosem.

– Wie pani o tym? – wyrywa mi się.

– Oczywiście. Czy mogłabyś nie zwracać się do mnie per „pani”? Możesz mówić „ciociu” albo „Iza”, jak ci wygodniej.

– Dobrze – mówię posłusznie. – Iza.

„Ciociu” byłoby zbyt rodzinnie. Czy można uważać za rodzinę kogoś, kto za twojego życia nawet nie próbował cię poznać? Po śmierci stało się to przez przypadek.

Iza się uśmiecha.

– Do której szkoły chodzisz?

No super. Pierwsze spotkanie i zaczynamy od szkoły.

– Powiedz mi – mówię, ignorując jej pytanie. – Dlaczego wiesz, kiedy mam urodziny, a nigdy się ze mną nie kontaktowałaś?

– Przecież... – Obrzuca mnie krótkim spojrzeniem i urywa.

– Przecież co?

Wzrusza ramionami.

– To dość skomplikowane.

– Spróbuj wytłumaczyć.

– Nie teraz. Porozmawiamy z tatą... z twoim dziadkiem. Babcia... Nigdy nie doszła do siebie po stracie Kamili. Zresztą sama zobaczysz.

Tralalala. Nie daję rady ironizować nawet w myślach. Nie pamiętałam własnej matki. Nie musiałam dochodzić do siebie po jej stracie. Po śmierci ją widziałam, ale... Chciałam jej powiedzieć. Wszystko. Czy ona już wie? Czy mi przebaczy? Prawie poddaję się czarnej, brzydkiej rozpaczy. Przebaczyła mi. Przysłała swoją siostrę. To z pewnością jej siostra. Zna datę moich urodzin, zna moje imię.

Mówię, do której chodzę szkoły, i trochę się rozluźniam. Iza kiwa głową, ale poza tym nie reaguje. Zazwyczaj ludzie wykazują większy entuzjazm. Liceum w ścisłej czołówce, nie tylko w Warszawie, jedno z najlepszych w Polsce.

Wystawiam twarz do wiatru zza okna. Włosy plączą się jeszcze bardziej. Powinnam je rozczesać. Wolałabym nie straszyć dziadków.

– Podoba ci się tam? – słyszę po kilku minutach.

– Szkoła? – upewniam się.

– Tak.

– Tak – powtarzam i nawet jestem świadoma humoru sytuacyjnego.

Iza śmieje się niepewnie. Nie wtóruję, nie dodaję szczegółów, które nie miałyby znaczenia nawet wtedy, gdybym żyła.

– A twój tata?

– Mój tata?

Czy chciałaby, żebym szczegółowo opowiedziała o relacjach? A może ma nadzieję, że nie są zbyt dobre?

– Opowiadał ci?

– O czym?

– O... mamie?

– Tak, oczywiście.

Iza milczy jakiś czas, a potem zadaje kolejne pytanie.

– Ożenił się?

Tata zawsze powtarzał, że miał najlepszą żonę na świecie. Teraz ma najlepszą córkę, i to mu wystarcza. Nie potrzeba mu obcych kobiet.

– Nie, nie ożenił się.

Próbuję przeczesać włosy palcami. Nic z tego.

– Znałaś mojego tatę?

Iza nie odpowiada natychmiast. Odwracam głowę w jej kierunku, ale jej twarz nie wyraża żadnych uczuć albo nie potrafię ich odczytać.

– Tak – mówi w końcu. – Oczywiście. Przecież to był mąż mojej siostry.

– Lubiłaś go?

– To już tu.

Parkuje. Wchodzimy do świeżo odnowionego wieżowca. Iza naciska guzik przywołujący windę.

– Nie chcę jechać windą – protestuję.

To jak zamknięcie w ciasnym pudełku. Trup i żywa osoba. Wsiadłam z nią do samochodu, ale tam przynajmniej mogłam otworzyć okno.

– To dziewiąte piętro.

Wzruszam ramionami.

– No i co z tego? Ja nie wchodzę do windy. Możemy spotkać się na miejscu.

Kieruję się do schodów. Iza podąża za mną.

– Masz klaustrofobię? – pyta po pierwszym piętrze.

Już jest zasapana. Paniusia, która porusza się tylko samochodem i windą.

– Nie mam klaustrofobii.

Kolejne piętra mijają w milczeniu. Słychać jedynie jej świszczący oddech. Nagle żałuję, że nigdy już się nie zmęczę. Nigdy nie będę oddychać.

Na dziewiątym piętrze kładzie mi rękę na ramieniu. Daję krok do przodu i dopiero wtedy się odwracam.

– Nie, nie sądzę, żebym kiedykolwiek lubiła twojego tatę.

Drzwi otwiera wysoki mężczyzna, zupełnie siwy, ale z zaskakująco bujną czupryną. Gdybym zobaczyła go z daleka, zapewne pomyślałabym, że to facet w średnim wieku, który się nie zaniedbuje. Wyprostowany i szczupły jak jakiś młodzieniaszek. Jego twarz jednak jest stara, poorana zmarszczkami. Gdyby postawić go obok mojej amerykańskiej babci, można by ich wziąć za ojca i córkę. A chyba jest młodszy, bo mama była dwanaście lat młodsza od taty. Ale babcia Vivien ma kasę i zapewne korzysta z botoksu czy czegoś takiego. Mężczyzna patrzy na mnie niebieskimi, bardzo jasnymi oczyma. Mama miała zielone, tata ma brązowe. Mam oczy dziadka, uświadamiam sobie. Miałam, zanim umarłam. Teraz to oczy bez barwy.

– Maja – mówi mężczyzna.

Jego głos się trzęsie. Może ze wzruszenia, a może ze starości.

– Czy mogę wziąć prysznic?

Dostrzegam wymianę spojrzeń między Izą a jej ojcem. Nieważne. Muszę się wykąpać.

– Oczywiście. Zaraz dam ci ręcznik.

– Ja przyniosę, tato.

Iza nas zostawia. Stoimy w przedpokoju w milczeniu. Dziadek i wnuczka. Stary człowiek i zombie. Czy cokolwiek dobrego może wyniknąć z tego spotkania?

– Proszę.

Iza podaje mi biały ręcznik. Kolor niewinności.

W łazience nie ma kabiny. Wchodzę do wanny i polewam się prysznicem, po czym dokładnie szoruję martwe ciało i zmatowiałe włosy. Wycieram się, a potem wrzucam ręcznik do miski, nasypuję trochę proszku i piorę. Włosy rozczesuję palcami. Łatwiej to idzie niż w samochodzie. Za życia czesałam się tylko z odżywką na głowie. Tak było dobrze dla moich loków. Teraz już nie nakładam odżywki. Ładuję trochę pasty do zębów do ust, rozprowadzam palcem i płuczę. Może wystarczy.

Kieruję się w stronę pokoju z uchylonymi drzwiami, skąd dochodzą przyciszone głosy. Pukam i przechodzę przez próg. Na wprost w fotelu, otulona kocem, chociaż jest gorąco, siedzi siwa kobieta. Jej twarz pozbawiona zmarszczek i jakiegokolwiek makijażu kojarzy mi się z twarzą dziesięcioletniej dziewczynki. Ona nie wygląda młodo, wygląda absurdalnie.

– Mamo – mówi Iza. – To właśnie Maja, córka Kamili.

Kobieta uśmiecha się szeroko. Po bokach widać braki w uzębieniu.

– Maja, ale już duża z ciebie dziewczynka! Chyba nie widziałyśmy się z miesiąc, prawda? A mama też przyjdzie niedługo?

Zapewne, gdybym żyła, przeszedłby mnie dreszcz. Nawet teraz czuję się jakoś dziwnie.

– Nie przejmuj się – zwraca się do mnie Iza. – Mama zazwyczaj nie pamięta, że Kamila nie żyje. Jeśli możesz, po prostu ją pocałuj. Ona jedyna z nas naprawdę potrzebuje czułości.

Mówi, jakby jej matki nie było w tym pokoju, z drugiej strony matka naprawdę zdaje się nie słyszeć. Uśmiecha się cały czas tak samo, wyciąga do mnie ręce. Podchodzę, daję się przytulić i całuję ją w oba policzki. Zaczynam rozumieć, dlaczego się ze mną nie skontaktowała, i jest mi jej szkoda. Cofam się jednak szybko.

– Mama żyje w swoim świecie – tłumaczy dalej jej córka. – Reaguje tylko, jeśli zwraca się do niej bezpośrednio.

– To jej obrona – dodaje dziadek. Głos już mu się nie trzęsie.

– Obrona – powtarzam. – Obrona przed śmiercią córki – dopowiadam głupio. – Ale przecież ma jeszcze drugą.

Nie mówię, że ma wnuczkę, a przynajmniej miała, kiedy uciekała do tego swojego świata.

– Każdy ma indywidualną wrażliwość. – Starszy pan ujmuje rękę żony i ją całuje. – Moja ukochana wcześniej miała dużo siły. Teraz my musimy mieć siłę dla niej.

Banały. Nie przyjechałam ich wysłuchiwać. Nie przyjechałam nawet obserwować skomplikowanej sytuacji rodzinnej. Sama nie wiem, po co przyjechałam. Przysłała mnie mama – przypominam sobie. To ona doprowadziła do tego spotkania.

– Usiądźmy. – Iza wskazuje nakryty stół. – Zrobiłam herbatę.

Dostrzegam cztery filiżanki i talerzyki, pośrodku kupna szarlotka. Dopasuję się. Będę rozmawiać przy herbacie, może nawet wezmę kawałek ciasta.

– Chodź, mamusiu.

Iza pomaga wstać starej kobiecie z twarzą dziewczynki. Moja babcia porusza się z trudem. Najwidoczniej śmierć córki wyrządziła spustoszenia nie tylko w jej psychice.

– Dzisiaj są urodziny twojej mamy. – To jest jak cios. Dobrze, że nie oddycham, bo zabrakłoby mi tchu. – Ja nie mogłem pojechać, bo opiekunka, która przychodzi do babci, jest chora. Wolimy nie zostawiać babci samej. Iza proponowała, żebym to ja pojechał, ale poczekam. – Stara się mówić obojętnie, lecz liczba słów, jakie wyrzuca z siebie, zdradza napięcie emocjonalne. – Ty dlatego byłaś na cmentarzu?

– Nie. – Chyba nie mówię równie płasko jak zawsze. Najwidoczniej nawet intonacja trupa potrafi się zmieniać. – Nie wiedziałam, że dziś są jej urodziny. – Trzeba kuć żelazo póki gorące. – Mało o niej wiem. Na co umarła?

Mama powiedziała, że i tak się dowiem, jeśli będę chciała. Widocznie miała na myśli to spotkanie. Iza i dziadek znów wymieniają spojrzenia. Cisza wydaje się zbyt długa, ale czekam cierpliwie. Ujmuję filiżankę i pociągam łyk herbaty. Automatyczne przyzwyczajenie z życia. Teraz przelatuje szybciej, bo płyny do niczego nie są mi potrzebne.

– Tata nic ci nie powiedział? – pyta dziadek.

Z lękiem czy wstydem – nie potrafię powiedzieć, ale jest w jego głosie jakaś nuta, której nie powinno być.

– Nie.

Znów milczenie. Ponownie przytykam filiżankę do ust i piję. Żadnego smaku. Nie czuję nawet, czy herbata jest gorąca, czy już zdążyła wystygnąć. Ktoś nałożył mi na talerz szarlotkę, rozgrzebuję ją widelczykiem.

– Tato – mówi wreszcie Iza. – Chyba trzeba jej powiedzieć.

Teraz mnie traktuje jak przed chwilą swoją matkę. Jakby mnie tu nie było albo jakbym była niedorozwinięta. Nie złoszczę się. W pewnym sensie mnie nie ma.

– Tak.

Dziadek zwraca na mnie jasnoniebieskie oczy.

Przeszłość KAMILA

Minął tydzień od naszej wizyty u Vivien. Już następnego dnia John przekazał mi, że jego matka jest mną oczarowana. Przypuszczam, że rzeczywiście tak powiedziała, bo wyglądał na bardzo zadowolonego. Dumnego. Nie jestem pewna, czy z niej, czy ze mnie. Zapewne w jego przekonaniu obie zdałyśmy egzamin. Nadal czuję niesmak po tamtym spotkaniu.

Kolejnego dnia odebrałam telefon od tej cycatej baby ze szpitala. Jane. Wyjaśniła, że dostała mój numer od Johna.

– To, co powiedziałam ci wtedy w korytarzu... To... Przyznaję, że byłam zazdrosna i dlatego chciałam sprawić ci przykrość.

– John kazał ci zadzwonić? – zapytałam sztywno.

– Tak. Nie. Po prostu rozmawialiśmy i wszystko mi wyjaśnił. My tylko raz... byliśmy ze sobą. Dla mnie znaczyło to dużo. Zbyt dużo. No, ale ja jestem kobietą. To ja do tego doprowadziłam, a później oczekiwałam, że się we mnie zakocha. A on... kocha ciebie i nie chce, żebyś się martwiła czymś, co nie istnieje. Wiem, że muszę się z tym pogodzić. I... godzę się. I naprawdę przepraszam.

Brzmiała tak szczerze i tak smutno, że było mi jej żal. Powiedziałam, że doskonale ją rozumiem i nie mam pretensji. Coś w tym stylu. Nie potrafiłam dobrać odpowiednich słów, chociaż zależało mi, żeby jakoś jej pomóc. Odniosłam wrażenie, że potrzebuje pomocy.

Oczywiście prawie natychmiast zagadnęłam o nią Johna. Przyznał, że rozmawiali na mój temat, ale inicjatywa zadzwonienia do mnie wyszła od niej. Po prostu zrobiło jej się głupio.

– To dobra dziewczyna. Nie przypuszczałem, że mylnie zinterpretowała nasz szybki numerek. Wydawało mi się, że podobnie jak ja traktuje to jako przyjacielski seks bez zobowiązań.

Musiał widzieć, że się skrzywiłam, bo szybko dodał, że dzięki mnie nie podchodzi już tak do tych spraw. W innych wypadkach mogę słuchać godzinami o przemianie, ale wtedy skupiłam się na cycatej. Jane. Nie chcę używać w stosunku do niej złych określeń. Nawet w myślach.

– Jak ona się teraz czuje?

– W porządku. Zaczęła się z kimś spotykać. Jesteśmy przyjaciółmi.

Zrobiło mi się nieprzyjemnie. Niby chciałam dla niej dobrze, ale myśl, że John i cycata (jakoś nie mogłam wtedy inaczej jej nazwać) przyjaźnią się, wywołała falę brzydkiej zazdrości. Na szczęście potrafiłam nad nią zapanować.

Panuję. Na zewnątrz. Wewnątrz pozostały wątpliwości, które mnie zżerają. Czasami. Zwykle czuję się szczęśliwa. To też nie do końca prawda. Zostało półtora miesiąca do daty przelotu do Polski. Jest mi niedobrze, gdy o tym myślę. Raz powiedziałam Johnowi, że się martwię rozstaniem, a on zaczął mnie całować i powtarzać, że będziemy razem. Nie wyjaśnił, jak to sobie wyobraża. Przecież nie porzuci dotychczasowego życia. Ja nie miałabym problemu, żeby zostać, ale nie poprosił mnie o to. Resztki ambicji gdzieś jeszcze się we mnie tlą i nie mówię, że nie wyjadę. Wręcz przeciwnie, opowiadam o rodzinie, o studiach, na które wrócę, o ulubionych zakątkach Warszawy.

– To wszystko nieważne – powiedziałam kiedyś cicho. – Ty jesteś najważniejszy.

Powinien zrozumieć, ale obawiam się, że rozumieć nie chce. Może ustalił sobie, że będzie mnie kochał jeszcze półtora miesiąca.

Dziś mam wolny dzień, więc zajęłam się kupowaniem prezentów dla rodziny i zapewne to mnie rozstroiło, uświadamiając nieuchronność powrotu. Patrzę na sukienki, jakie wybrałam dla Izy i dla mamy, na zegarek dla taty i nie potrafię się cieszyć, wyobrażając sobie scenę wręczania upominków.

Chowam wszystko do szafy. Wyciągam wyjściową granatową kieckę i srebrne szpilki. Wieczorem John zabiera mnie do teatru. Będziemy oglądać Tramwaj zwany pożądaniem. Jeszcze nie przerabialiśmy tego na studiach, ale widziałam w telewizji film z Vivien Leigh i Marlonem Brando. Świetny. Ciekawa jestem, czy spektakl zbliży się do tego poziomu.

John w garniturze i białej koszuli wygląda tak elegancko, że prawie brak mi tchu. Dotykam jego gładko wygolonego policzka.

– Jesteś bardzo przystojny.

Śmieje się i obejmuje mnie ciasno.

– Wreszcie to dostrzegłaś. Warto było się wystroić. Powiem ci sekret. Ty też całkiem, całkiem.

W samochodzie opowiada mi historię Teatru Forda. Kojarzyłam, że to właśnie tam był zamach na Lincolna, ale nie wiedziałam, że później służył za biura dla departamentu wojny, zawalił się, zabijając dwudziestu dwóch urzędników, raniąc kilkudziesięciu innych. To mnie rozstraja i chociaż wiem, że nie grozi nam niebezpieczeństwo, gdy wchodzimy do środka, odczuwam strach.

– Czuję powiew śmierci – mówię i śmieję się, żeby obrócić to w żart.

John bierze mnie za rękę i niepokój prawie się rozwiewa. Zanim usiądziemy, pokazuje mi lożę prezydencką, która od czasu zamachu nie była używana. Z poprzedniego przytłoczenia przechodzę w krańcowo inny nastrój. Chciałabym usiąść na miejscu Lincolna, poczuć dreszcz adrenaliny, rzucić wyzwanie losowi. Mówię to Johnowi, a on się śmieje i odpowiada, że nie jestem jedyna.

Przedstawienie się zaczyna. Blanche jest zupełnie inna niż Vivien Leigh. W filmie kruchość bohaterki od razu rzucała się w oczy. Tutaj jest ukryta pod maską pewności siebie. Dopiero gdy kobieta zostaje sama, maska opada. Ręce aktorki trzęsą się, gdy sięga po butelkę, i nagle, zupełnie bez ostrzeżenia, czuję, że ja i kobieta na scenie to ta sama osoba. Nie chcę tego, próbuję się bronić. Nie piję. Nie mam podobnych doświadczeń. Nie jestem aż taką egoistką. Nie uważam się za nimfomankę, a na pewno nie uwodzę młodych chłopców. Wszystko na nic. Blanche – kurczowo trzymająca się złudzeń, odgrywająca dla świata rolę przebojowej dziewczyny – to ja.

W przerwie idziemy do baru. John pyta, jak mi się podoba sztuka. Mówię kilka banałów i chciwie wypijam kieliszek wina. Jakie to symboliczne. Alkohol może sprawić, żebym poczuła się lepiej. Do czasu.

Gdy wracamy na widownię, kurtyna się podnosi i znów jestem uwięziona w życiu Blanche Dubois. To ja tworzę własny świat, bo nie potrafię egzystować w prawdziwym. Scena gwałtu prawie mnie rozrywa. Jestem tak ciężka, jakbym w środku miała kamienie. Nie odrywam wzroku od sceny.

– Whoever you are, I have always depended on the kindness of strangers[1].

Kurtyna opada. Przez chwilę w teatrze panuje cisza, a potem rozlegają się oklaski. Niemal ogłuszające. Owacja na stojąco. Również wstaję, biję brawo, chociaż mnie tu nie ma. Pojechałam do psychiatryka, który z pewnością jest jeszcze gorszy niż szpital na Sobieskiego. Nie mam nic wspólnego z uśmiechniętą blondynką, która ponownie wychodzi na scenę i trzyma za rękę aktora grającego Stanleya. Kłaniają się, rozsyłają całusy. Jest mi duszno. Końcowe słowa nadal brzmią w uszach.

Wieczorne powietrze częściowo przywraca spokój. John proponuje spacer, zanim pójdziemy na kolację do pobliskiej restauracji. Bez słowa kiwam głową. Oddycham głęboko. To ja, Kamila Antonowicz, idąca z ukochanym mężczyzną. Wolna. Wcale nie muszę wierzyć w uprzejmość nieznajomych. Zatrzymujemy się. John puszcza moją rękę i staje naprzeciwko.

– Chciałbym cię o coś zapytać – mówi poważnie.

Nie odzywam się. Uliczka jest wąska. Pali się niewiele latarni, ale na niebie lśnią gwiazdy. Piękny wieczór. John klęka, wyciąga rękę z otwartym pudełeczkiem. Wewnątrz połyskuje pierścionek.

– Czy zostaniesz moją żoną?

Słowa mnie zawodzą. Kiwam więc tylko głową. John wsuwa mi pierścionek na palec. Pasuje. Skąd wiedział, jaki rozmiar? Wstaje, całuje mnie w usta. Potem podnosi mnie, kręci wokół.

– Kamila zgodziła się zostać moją żoną! – mówi na cały głos.

Śmiejemy się. Jestem tak szczęśliwa, że nie wiem, czy zdołam to wytrzymać.

Teraźniejszość MAJA

– Wiesz, że twoja mama cierpiała na depresję? – pyta dziadek.

Kręcę głową.

– To było... dość poważne. Spędziła jakiś czas w szpitalu, potem miała spotkania z psycholożką. Zdecydowała się pojechać do Stanów. To też był rodzaj terapii. Wydawało się, że zadziałał. Kiedy wróciła, była taka szczęśliwa. Taka pełna energii.

– Tato. Ja opowiem.

Iza mówi łagodnie, lecz wyczuwam jakąś dziwną nutę. Gdy żyłam, rozumiałam psychologiczne niuanse, teraz mi umykają. Na twarzy dziadka maluje się ulga. Tyle wiem.

– Zaszła w ciążę niedługo po ślubie. Nie czuła się dobrze, szczególnie na początku.

Przerywa, pociąga łyk herbaty. Również wlewam w siebie kilka kropel. Z jakiegoś powodu, gdy Iza wznawia opowieść, nie patrzę na nią. Obserwuję dziadka.

– Po porodzie skoncentrowała się na tobie. Nic innego się nie liczyło.

Jej głos drży. Twarz dziadka się napina.

– Między twoimi rodzicami coś było nie tak.

– Między nią a wszystkimi coś było nie tak – wtrąca dziadek. – Na nas stale się denerwowała.

– Tato. – Mam wrażenie, że go upomina. – Tak, była stale zdenerwowana. Chciała cię chronić przed całym światem, jakby zewsząd zagrażało ci niebezpieczeństwo. Tak właśnie mówiła. Niebezpieczeństwo. To było jak obsesja.

Dziadek otwiera usta, ale szybko je zamyka. Chociaż patrzę tylko na niego, jestem pewna, że to pod wpływem spojrzenia córki. Karcącego lub błagalnego. Może porozumiewawczego.

– Ostatniej nocy swojego życia zadzwoniła do mnie – ciągnie Iza. – Wcześniej dzwoniła do rodziców – dodaje prędko, jakby się bała, że dziadek jej przerwie. – Nie było ich. Wyszli do teatru. Stacjonarnego nie odbierałam. Nie miałam w zwyczaju.

Stary mężczyzna wbija wzrok w stół. Ręce mu się trzęsą.

– Powiedziała, że bierze dziecko i zaraz u nas będzie. Nic więcej. Czekałam, ale nie przyszła. Dzwoniłam na komórkę, nie odbierała. Spróbowałam na domowy, też nie było odpowiedzi. Rodzice nadal nie wrócili. Po teatrze poszli do restauracji. Nie włączyli komórek. Nie wiedziałam, co robić. Zdecydowałam się iść do Kamy. Tam... byli policjanci... nie chcieli mnie wpuścić. Dopiero gdy powiedziałam, że jestem siostrą...

Milknie. Słyszę jej głośny oddech. Dziadek chwyta stół. Kostki mu bieleją.

– Musiałam zeznawać. Nie pamiętam, o co mnie pytali. Na pewno powiedziałam, że Kama miała do nas przyjechać. A oni powiedzieli, że... ona... Kama... poślizgnęła się, uderzyła głową w kant kuchennej szafki i umarła. Pogotowie przyjechało niemal natychmiast, ale nie zdołali jej uratować. Już... była martwa.

Głos Izy drży od łez. Dziadek podnosi wzrok, patrzy na córkę. Nie jestem pewna, co wyraża jego twarz. Przez moment wydawało mi się, że zdziwienie. Coś mi nie gra.

– Czy myślicie, że tata... że tata mógł popchnąć mamę?

Gdybym żyła, tego rodzaju pytanie nie przeszłoby mi przez usta. Po śmierci wiele rzeczy jest łatwiejszych.

– Nie – odpowiada Iza. – Było śledztwo i to zostało wykluczone. – To był wypadek. Twój tata był w strasznym stanie po jej śmierci. Postanowił, że wychowa cię sam. Nie chciał kontaktów z naszą rodziną, bo...

– Powiedział – przerywa dziadek, a tym razem Iza nie oponuje. – Powiedział, że musi strzec córkę przed osobami chorymi psychicznie. Babcia już wtedy zamknęła się w swoim świecie, a on przeanalizował historię choroby Kamili.

– A wy tak łatwo się zgodziliście?

– Nie – mówi twardo Iza. – Była jednak decyzja sądu.

– Nadal obowiązuje?

– Tak. Dopóki nie skończysz osiemnastu lat. To, co zrobiłam, przyprowadzając cię tutaj, jest nielegalne.

Nielegalnie przyprowadziła trupa do mieszkania rodziców. Nie mogę opanować śmiechu.

– Majeczko – słyszę głos starszej pani. – Kiedy przyjdzie mama?

– Mama nie może dzisiaj przyjść.

Udało mi się to powiedzieć bez intonacji zombie. Może tylko tak mi się wydaje, bo widzę, że Iza i jej ojciec wymieniają spojrzenia. Chyba porozumiewawcze. Dzieje się tu coś niezrozumiałego, nie tylko dla mojej babci.

– Nie martwcie się – zwracam się do Izy i przyjmuję poprzednią intonację. – Tata się nie dowie, że tu byłam.

Iza otwiera usta i natychmiast je zamyka. Pewnie chce zapytać, czy moje relacje z ojcem nie są dobre. Może nawet ma nadzieje, że są złe. Przecież powiedziała mi, że nigdy nie lubiła taty.

– Babciu – zwracam się do starej kobiety, a ona natychmiast reaguje uśmiechem. – Teraz muszę pójść, ale wrócę.

– Lubię, kochanie, kiedy przychodzisz.

Przenoszę wzrok na dziadka. Mam nadzieję, że świadomość babci naprawdę się wyłącza, gdy mówię do kogoś innego.

– Będę mogła przyjść?

– Zawsze jesteś tu mile widziana.

Żegnam się ogólnie, wolę zostawić przestrzeń między trupem a żywymi. Nawet do babci nie podchodzę. Iza proponuje, że mnie podwiezie, ale odmawiam.

Powinnam dowiedzieć się więcej. Może dlatego zostałam w tym martwym ciele. Z drugiej strony to mama wie najlepiej, co się wydarzyło. Ponownie idę na cmentarz. Zaczyna robić się szarawo. Odwiedzających jest znacznie mniej. Duchy krążą po ścieżkach. Obce duchy. Mamy nie ma ani na żadnej ścieżce, ani przy grobie. Powiedziała, że dowiem się, jak umarła, jeśli będę tego chciała. Przysłała siostrę, która wbrew zakazowi sądu zabrała mnie do dziadków. Tam uraczono mnie historią, w którą nie do końca wierzę. Poszperam w dawnych gazetach. Dziś na to za późno, biblioteki pozamykane. Jutro. Nie pójdę do szkoły, ale jakie to może mieć znaczenie?

Teraźniejszość IWONA

Iwona wysłuchała relacji Maćka.

– Udało ci się do niej trafić – powiedziała.

– Nie ma w tym żadnej mojej zasługi. Nawet gdybym był genialnym lekarzem, kilkusekundowy kontakt nie wystarczy, żeby chory się otworzył. Trafiłem raczej na odpowiedni moment. Chciała komuś rzucić takie słowa w twarz, a ja byłem pod ręką.

– Dziękuję, że przyszedłeś.

– W zasadzie nic nie zrobiłem. Żeby ją zdiagnozować, musiałbym dłużej z nią porozmawiać. A tego nie chciała.

– Co uważasz?

– Że jest chora. Poważnie. I tak, najprawdopodobniej to zespół Cotarda.

Kiedy wyszedł, Iwona wybrała numer Johnsona. Amerykanin był uprzejmy, ale umówił się z nią dopiero na następny dzień, chociaż powiedziała, że sprawa może być poważna.

Miała kilka spotkań w klasach, ale czuła, że je odbębnia. Powiedziała panu, że ześwirowałam? Pomyliła się, ja nie żyję. Chociaż to nie do niej padły te słowa, nawet nie było jej w pobliżu, szumiały jej w uszach wypowiedziane głosem Mai, głosem zombie ze starych horrorów.

Romański zajrzał podczas którejś przerwy. Pomyślała, że ma miły uśmiech. Nieśmiały, jak grzeczny nastolatek.

– Nasze spotkanie aktualne, prawda?

Skinęła głową.

– Mai nie było na lekcji.

Po deszczu nastąpił skwar. Pomieszczenie, które nosiło dumną nazwę jej gabinetu, miało trzy na trzy metry i oczywiście nie było klimatyzacji, ale Iwonie zrobiło się nagle zimno. To nic nie znaczy, w końcu wczoraj dziewczyna też urządziła sobie wagary.

– Dzięki, że mi powiedziałeś.

– Też się o nią martwię.

Musiała użyć całej siły woli, żeby nie wypchnąć matematyka za drzwi. Na szczęście zabrzmiał dzwonek. Do końca dnia pracy żołądek miała zawiązany na supeł. Indywidualne spotkania poszły jeszcze gorzej niż zajęcia z całymi klasami.

Usiedli przy stoliku pod ścianą.

– Mają tu świetne eskalopki cielęce.

Na samą wzmiankę zrobiło jej się niedobrze.

– Jadłam w szkole – skłamała.

– Serio? Kiedyś próbowałem szkolnych obiadów, ale wywraca mi się żołądek.

– Nie jest tak źle.

– To ja też nie będę zamawiał jedzenia. Najwyżej będziesz miała mnie na sumieniu, jeśli umrę śmiercią głodową.

– Nie mogę na to pozwolić. – Przebiegła wzrokiem menu. – Wezmę sałatkę z kozim serem.

– To już lepiej.

Uśmiechnął się ponownie jak grzeczny uczeń i zaczął opowiadać o historii restauracji. Powstała jeszcze za komuny i chociaż wielokrotnie zmieniała wystrój i menedżerów, zachowała pierwotną atmosferę. Iwona nie rozumiała, co znaczy „pierwotna atmosfera” i po co w ogóle Romański to wszystko jej mówi, ale postanowiła powstrzymać się od zadawania pytań, dopóki kelnerka nie przyniesie zamówienia. Nie musiała czekać aż tyle. Matematyk spoważniał, kiedy dostali wodę.

– Pewnie się zastanawiasz, co ten dureń wygaduje.

– Nie użyłabym dokładnie tych słów.

– To było ulubione miejsce profesora Antonowicza.

– Co? – spytała zdezorientowana. – Kogo?

– Ta restauracja. Profesora Antonowicza, mojego promotora. Przyjaciela. Kiedyś przyjaciela. Kamila Antonowicz była jego córką.

– Kamila Antonowicz? – powtórzyła machinalnie.

– Podkochiwałem się w niej, ale ona nic sobie z tego nie robiła. Wyszła za Johnsona. Byłem na ślubie.

– Matka Mai.

To nie było pytanie, ale Romański potwierdził.

– Tak, matka Mai. Rodzina profesora, jak zresztą rodziny innych pracowników, przyjeżdżała na konferencje w  Lipowskim Mikulaszu... Mikułaszu później się dowiedziałem, że to polska nazwa. To Słowacja, niedaleko Chopoka – dodał wyjaśniająco, napotkawszy pytające spojrzenie Iwony. – Wielu tam było zapaleńców narciarstwa, na czele z profesorem, i przypuszczam, że to on wybrał to miejsce. Jeździliśmy do południa, a potem my, studenci i wykładowcy, wracaliśmy zasuwać. Żony i dzieci zostawały.

– Żony i dzieci? – Nie mogła się powstrzymać od wtrącenia. – Tylko mężczyźni byli studentami i wykładowcami?

– Oczywiście, że nie, ale większość. Tak się składa, że to mężczyźni w większości interesują się matematyką.

Machnęła ręką. Nie miała zamiaru prowadzić dyskusji z pozycji feministki.

– Pewnie tak – mruknęła.

Uśmiechnął się i kontynuował:

– Kamila była świetną narciarką i każdy z nas, młodych, starał się za nią nadążyć. Jej siostra też była niezła, ale wtedy to było jeszcze dziecko. Kamila natomiast... no, miała w sobie to coś, co działa na facetów. – Iwona pomyślała, że jej ocena matematyka była błędna. Z tej opowieści wyłaniał się mężczyzna w co najmniej równym stopniu zainteresowany wdziękami płci przeciwnej co matematyką. – Wiedzieliśmy, że nie wolno nam kręcić z córką Antonowicza, ale i tak każdy próbował. Wszystkich usadzała. Pogodziliśmy się, że jest poza naszym zasięgiem. Pod koniec konferencji zawsze był bal i przepychanki, żeby z nią zatańczyć.

Kelnerka zbliżyła się z zamówieniami i Marek zamilkł. Po jej odejściu ujął nóż i widelec.

– Mmm, dobre. A ty nie jesz?

Iwona przemogła się i spróbowała sałatki.

– Pyszna.

Patrzyła na matematyka wyczekująco. Miała nadzieję, że jego historia naprawdę dokądś zmierza. On jednak przez kilka minut zajmował się wyłącznie jedzeniem. Mężczyźni, – pomyślała. Nic im nie odbiera apetytu. Wmusiła w siebie następną porcję. Romański spojrzał na nią w sposób, który zaczynała lubić. Wzrok grzecznego chłopca. Trochę zagubionego.

– Chyba naprawdę nie chce ci się jeść.

Pokręciła głową. Matematyk odłożył sztućce.

– Raz, miała wtedy robić maturę, udało mi się wyślizgnąć z nią z budynku w czasie balu. Wypiła trochę i traktowała to jak świetną zabawę. „Będą nas szukać i nie znajdą”– chichotała. Całowaliśmy się na mrozie. Nawet nie wiem, kto zaczął, wyszło jakoś naturalnie. Później się roześmiała i powiedziała, że to tylko tak przyjacielsko i żebym nie brał tego do siebie, ale ona ma chłopaka.

Uśmiechnął się smutno, ale zarazem triumfalnie, jakby znów znajdował się w tamtym czasie, przeżywał słodko-gorzki epizod.

– No, złamała mi serce, ale zapewniam cię, że te pocałunki wcale nie były przyjacielskie. Powiedziałem, że ja też mam dziewczynę i „Lubię cię, Kamilko, ale z tamtą to na poważnie”. A ona tylko się śmiała, jakby wcale mi nie wierzyła. I znów mnie pocałowała, ale zaraz potem pobiegła do budynku.

Iwona przypomniała sobie wczorajsze słowa Marka. „Ja nie szukam kobiety”. Reakcja na jej stwierdzenie była podobna do tego, co opowiadał teraz. Spojrzał jej w oczy i zarumienił się, jakby czytał w jej myślach. Sama też się zaczerwieniła. Ze zdziwieniem zdała sobie sprawę, że chciałaby mu się podobać. Odwrócił wzrok.

– Nigdy to się nie powtórzyło. Z jej ojcem zaczęła mnie łączyć przyjaźń. Mistrz i uczeń, coś takiego. – Roześmiał się z trudem. – Myślałem, że przetrwa wszystko – dodał poważnie i pokręcił głową. – Kilka lat później profesor zwierzył mi się, że Kamila próbowała popełnić samobójstwo. Tylko ja wiedziałem, na całej uczelni. Nie pasowało to do tej żywej, pełnej energii dziewczyny. Samobójstwo z powodu chłopaka tym bardziej mi nie pasowało. Później zrozumiałem, że to nie samo wydarzenie, ale depresja ją do tego doprowadziła. Choroba nie wybiera.

– A więc matka Mai też miała problemy psychiczne – szepnęła bezwiednie Iwona.

– Tak. Miała.

Romański znów zaczął jeść. Wydawało się, że robi to mechanicznie, nie koncentruje się na smaku. Iwona z trudem uporała się z kolejnym kęsem.

– Wyjechała do Stanów. Traktowała to trochę jak terapię, jej rodzina też. Uważali, że zadziałało. Wróciła z tym facetem – „z tym facetem” zabrzmiało prawie jak „z tym skurwysynem” – i wkrótce się pobrali. Byłem na ślubie, nawet na weselu. Z żoną.

Iwona odruchowo spojrzała na dłoń matematyka. Żadnego śladu po obrączce. Zauważył jej wzrok.

– Już dawno nie jestem żonaty – powiedział. – W każdym razie wtedy Kamila wydawała się promieniować szczęściem. Ona i ten facet. – Iwona ponownie wyczuła wrogość. – Tak wszyscy mówili. – Mnie się wydawało, że w tym ich szczęściu jest coś... coś nienaturalnego... coś niebezpiecznego... groźnego. Powiedziałem nawet coś w tym guście Agacie... mojej żonie, ale spojrzała na mnie jak na wariata.

– A może po prostu tak ci się wydawało, bo jak mówisz, podkochiwałeś się w Kamili? – wtrąciła Iwona.

Pokręcił głową.

– Byłem zakochany w Agacie. – Milczał dłuższą chwilę, zanim powiedział: – I okazało się, że miałem rację.

Przez moment Iwonie wydawało się, że jego słowa odnoszą się do zakochania we własnej żonie, zanim zdała sobie sprawę, że matematyk mówi o tym czymś „groźnym” w szczęściu młodej pary. Wstrzymała oddech. Romański bawił się sztućcami, a potem odsunął talerz, jakby on również stracił apetyt.

– Któregoś dnia profesor nie pojawił się w pracy – podjął. – Nie dał znać, nie odpowiadał na telefony. Pojechałem do niego, ale nie chciał gadać. Po prostu wyrzucił mnie za drzwi. Potem napisał SMS do sekretarki o śmierci Kamili i terminie pogrzebu.

Nalał sobie szklankę wody i wychylił do dna. Iwona też poczuła nagłą suchość w ustach.

– Popełniła samobójstwo? – szepnęła.

– Nie. To było... gorsze. Problemy psychiczne Kamili najwidoczniej nie ograniczały się do depresji.

– Co się stało?

Matematyk długo na nią patrzył, jakby rozważał, ile może jej zdradzić. Potem odwrócił wzrok i powiedział cicho:

– Dowiedzieliśmy się z gazet. Próbowała zabić męża, a potem poślizgnęła się i uderzyła głową w kant szafki kuchennej. Umarła na miejscu.

Iwona nie była przygotowana na taki finał.

– Ale... może to nie było tak? Może jej mąż kłamał?

– Miał wbity w brzuch nóż i był nieprzytomny. Poza tym znaleźli się świadkowie. Było śledztwo, które potwierdziło jego wersję.

Kelnerka pojawiła się z uśmiechem.

– Wszystko w porządku?

Romański patrzył w okno, jakby w ogóle nie dostrzegł jej obecności.

– Tak, wszystko w porządku – odpowiedziała Iwona.

Kobieta zebrała talerze.

– Czy mogę zaproponować deser?

Iwona zerknęła na matematyka, który nadal siedział nieruchomo.

– Nie, dziękujemy – odpowiedziała. – Poprosimy tylko herbatę.

Kiedy kelnerka się oddaliła, Iwona dotknęła lekko ręki Marka. Drgnął, jakby obudzony ze snu.

– Wiesz, że zamówiłam herbatę?

– Co?

Spróbowała się uśmiechnąć.

– Jesteś jednak typem naukowca. Tak pogrążonego w swoim świecie, że nic do niego nie dociera. Przed chwilą była tu kelnerka. Pytała, czy chcemy deser. Zamówiłam herbatę.

– Dobrze, bardzo dobrze – mruknął w roztargnieniu. – Masz ochotę na wodę?

Nie czekając na odpowiedź, nalał jej do szklanki, a później napełnił swoją.

– Cieszę się, że przyszłaś tu ze mną. Lubię cię.

Spuścił wzrok i znów się zaczerwienił. Uśmiechnęła się, tym razem szczerze.

– Ja też cię lubię.

– Pogrzeb był dziwny – kontynuował. – Z jednej strony Johnson i jego matka, która wiozła go na wózku. Widocznie ten facet – Iwona pomyślała, że to ulubione określenie, jakim Marek opisuje ojca Mai – był jeszcze zbyt słaby po operacji. Z drugiej rodzice Kamili i jej siostra. Zupełnie, jakby między nimi był mur kompletnie nie do przekroczenia. No i my, znajomi, którzy nie należeliśmy do żadnej grupy. Jacyś krewni pewnie też. W kościele ogłoszono, że rodzina prosi o nieskładanie kondolencji. Mimo to podszedłem do profesora, ale on powiedział krótko, że nie chce rozmawiać. Do tej pory nie chce ze mną rozmawiać – dodał z goryczą.

– Próbowałeś?

– Próbowałem. Ostatnio jakiś rok temu, kiedy Maja przyszła do naszej szkoły. Nie dał mi nawet tego powiedzieć. Stwierdził, że jego stare życie jest skończone, i odłożył słuchawkę.

– Sądzę, że dla niego to gorsze niż dla ciebie.

– Tak, wiem. W każdym razie wtedy, na pogrzebie, wróciło do mnie wspomnienie wesela i mojego wrażenia, że w szczęściu Kamili było coś dziwnego... strasznego. I pomyślałem, że to może być wina tego faceta. To, że jego żona wbiła mu nóż w brzuch. Głupie, nie? – Spojrzał na Iwonę, ale nie zareagowała. – Nadal tak myślę.

– Dlaczego?

– Żadnych racjonalnych przesłanek.

Kelnerka cicho postawiła herbatę i się oddaliła.

– Czyli nie chcieliśmy deseru?

Matematyk podniósł wzrok na Iwonę. Pokręciła głową.

– Ja nie chciałam. Możemy coś ci zamówić.

– Nie, nie.

Wciąż na nią patrzył, ale miała wrażenie, że przestał ją dostrzegać.

– Maja jest do niej podobna – powiedział jakby do siebie. – Kamila była blondynką, ale kształt i wyraz twarzy mają takie same. No i ta kruchość.

Zamilkł. Chciała, żeby mówił. Nie była pewna, czy zbiera informacje, czy zaczyna lubić brzmienie jego głosu.

– Kruchość? Nie zwracałam na nią uwagi przed wakacjami, ale raczej nie wyglądała na taką, którą łatwo zranić.

– Tak. Kamila też na taką nie wyglądała. Miała to jednak w sobie cały czas. Dopiero później zdałem sobie z tego sprawę.

Konfabulował. Wspominał coś, czego nie było. Częsta reakcja. Skoncentrowała się, usiłując przypomnieć sobie Maję z zeszłego roku szkolnego. To prawda, że nie miała powodu się nią interesować, trudno jednak było nie zauważyć dziewczyny z długimi ognistymi włosami wokół delikatnej twarzy. Zawsze z kimś rozmawiała, z zaangażowaniem i z widoczną pewnością siebie. Zgrabna, dobrze ubrana. Chłopcy często na nią patrzyli, czasem zaczepiali. Niezmieszana odpowiadała na żarty, komplementy przyjmowała, jakby jej się należały. Przebojowa. Takie odnosiło się wrażenie. Iwona wiedziała, że wrażenia często mylą.

– Rozmawiałeś kiedyś z Mają na temat jej matki?

– Wiesz... – zawahał się. – Próbowałem. Raz, na kółku, powiedziałem, że jest podobna do mamy. Spojrzała zdziwiona i zapytała, czy znałem jej mamę. Potwierdziłem i dodałem, że Kamila była wspaniała. Uśmiechnęła się jakoś smutno, a potem powiedziała, że musi wracać. Wzięła tę swoją koleżankę, z którą kiedyś siedziała, Justynę, i wyszły. A potem... jakoś mi było głupio do tego wracać, a ona nie zapytała. Być może ojciec jej powiedział, że Kamila próbowała go zabić.

– Tak. To możliwe. – Nagle pojawiło się oczywiste pytanie. – Dlaczego został z nią tutaj? Czemu nie wrócił do Stanów?

Marek wzruszył ramionami.

– Nie mam pojęcia. Też uważam, że to dziwne.

– Może była jakaś przyczyna – powiedziała z wahaniem. – Byli w Stanach w czasie wakacji, a Mai coś się stało w tym roku szkolnym.

– Powiesz mi, co jej jest?

– Marek, nie mogę. Nie wiem nawet, czy moja diagnoza jest słuszna. – Z jakiegoś powodu wolała nie wspominać o Maćku. – Nie wolno mi.

W oczach matematyka zapalił się nagle łobuzerski błysk.

– Rozumiem. Tajemnica lekarska.

Parsknęła krótkim śmiechem, on jej zawtórował.

– Wiesz, że nie jestem lekarzem, ale nazwijmy to tajemnicą zawodową.

Opłacił rachunek, chociaż protestowała.

– To ja cię zaprosiłem.

– Następnym razem ja stawiam.

Uśmiechnęła się. Myśl, że będzie następny raz, sprawiła jej przyjemność.

Poszli na bulwary. Wypili po piwie i spacerowali, rozmawiając już tylko na neutralne tematy. Śmieli się z nawyków nauczycieli, parodiowali głos dyrektorki. Przedyskutowali ostatnie wybory i stwierdzili, że nie mogą opowiedzieć się po żadnej stronie sceny politycznej. Marek wyznał, że głosował na ugrupowanie, które zdobyło około dwóch dziesiątych procent poparcia.

– A ja myślałam, że to mój głos – zachichotała Iwona.

Kupili następne piwo. Iwonie szumiało przyjemnie w głowie, zupełnie się rozluźniła. Od czasu do czasu ich palce się stykały i to wydawało się tak niewinnie przyjemne. Gdy spojrzała na zegarek, była zdumiona, że minęła północ.

– Muszę wracać, bo jutro nie wstanę. Na szczęście mieszkam niedaleko.

Odprowadził ją. Nie zaproponowała, żeby wszedł, ale pocałowała go na do widzenia. Krótko, szybko, w same usta.

Długo leżała z otwartymi oczyma, ponownie przeżywając spacer nad Wisłą. Problem Mai odszedł na drugi plan. Jutro się nim zajmie. Zaczynała powoli odpływać, gdy słowa „Próbowała zabić męża, a potem poślizgnęła się i uderzyła głową w kant szafki kuchennej. Umarła na miejscu” zabrzmiały, jakby ponownie zostały wypowiedziane. Cała opowieść wróciła. Iwona wstała, napiła się wody. Zupełnie niespodziewanie poczuła, że przesadziła z alkoholem. Położyła się z ciężko bijącym sercem. Sen nie przyniósł odpoczynku. Śniło jej się, że całuje się z Markiem, a potem wychodzi za jakiegoś Amerykanina. Już po ślubie oznajmia matematykowi, że całowała go po przyjacielsku, bo ma chłopaka. Później wyciąga nóż i wbija go w czyjś brzuch. Marka, tego chłopaka, swojego męża? A może Maćka? Nie jest pewna. A jeszcze później nie może sobie przypomnieć, kim sama jest i jak ma na imię.

Gdy odezwał się alarm w komórce, zupełnie zdezorientowana usiadła na łóżku. Kim jestem? Pytanie szumiało w głowie, zanim po kilkudziesięciu sekundach wróciła rzeczywistość.

Przeszłość KAMILA

Po moich zmartwieniach nie pozostał ślad. John w wieczór oświadczyn wyznał, że wcześniej załatwił wszystkie formalności i nawet udało mu się kupić bilet na samolot, którym lecę.

– A gdybym ci odmówiła? – zapytałam ze śmiechem.

Sama myśl, że mogłabym nie przyjąć oświadczyn, wydaje mi się absurdalna.

– I tak bym poleciał. Chciałbym zobaczyć kraj, który w jednej czwartej jest moim. Nie mogłabyś mi zabronić.

Miałam ochotę odrobinę się z nim podroczyć.

– Nie? Nie posłuchałbyś prośby kobiety, którą kochasz?

– No dobrze – ustąpił. – Może zmieniłbym datę wylotu. Ale teraz jest inaczej.

– Nie zmienisz daty wylotu?

– Nie o to chodzi. Twój kraj jest moim krajem.

Powinno to działać w dwie strony, ale jakkolwiek bym się nie starała, nie potrafiłam uznać Ameryki za swój kraj. Zawsze będę tu cudzoziemką. Powiedziałam mu to.

– Będziemy więc mieszkać w Polsce – oznajmił. – Dowiadywałem się o nostryfikację dyplomu. Nie powinno być problemu. Oczywiście muszę nauczyć się polskiego.

Podeszłam do tego z entuzjazmem i przy każdym spotkaniu daję mu krótkie lekcje, zapewne niezbyt profesjonalne, ale John i tak robi postępy. Po przyjeździe do Polski, poszukamy dla niego kursu.

Spotkaliśmy się ponownie z jego matką. Tym razem było normalniej. Przede wszystkim trzymaliśmy ręce przy sobie, więc sytuacja z pierwszej wizyty nie miała możliwości się powtórzyć. Vivien prawdopodobnie również przemyślała swoje zachowanie, bo nie podnosiła tematu seksu czy Kinseya. Byłam jej wdzięczna. Na tyle wdzięczna, że wypożyczyłam te dwa opasłe tomiska z biblioteki i je przekartkowałam. Statystyki, które wtedy robiły wrażenie, teraz niespecjalnie mnie ruszają. Dwadzieścia sześć procent kobiet zdradzających mężów czy sześćdziesiąt dwa procent masturbujących się, nie mówiąc już o pięćdziesięciu procentach uprawiających seks przedmałżeński. U mężczyzn dane oczywiście wyższe, ale też nie porażające. Siedemdziesiąt procent facetów korzystających z usług prostytutek czy trzydzieści siedem procent tych, którzy przynajmniej raz mieli kontakt homoseksualny, wydaje mi się przesadą, ale nie mam zamiaru z tego powodu rwać włosów z głowy. Większe wrażenie robi siedemnaście procent dzieci rolników i ich doświadczenia seksualne ze zwierzętami. To krzywdzenie tych, którzy nie mają szansy się obronić. Mimo wszystko dane przełknęłam. Przypuszczam, że odsetek zdrad i stosunków przed ślubem jest obecnie dużo wyższy. Z powodu książek Kinseya? Szczerze mówiąc, średnio mnie to interesuje. Dziś oddaję je do biblioteki i nie mam zamiaru do nich wracać.

Już wieczór. Za chwilę przyjdzie John. Gospodarze wyszli. Nie, żeby to miało duże znaczenie. Nie czuję się skrępowana, jeśli są obecni. Są mili i tolerancyjni. Lubią Johna i cieszą się, że za niego wychodzę. Teraz jednak będziemy mogli zjeść w kuchni, czego do tej pory unikałam. Nie jestem domownikiem i zabieranie narzeczonego do przestrzeni wspólnej wydaje mi się nadużyciem.

Stawiam talerze na drewnianym stole, kładę sztućce. Przypominam sobie o kieliszkach. Białe wino, dość tanie, stoi w lodówce. Żadnych świec. Zrobiłam lasagne ze szpinakiem, starałam się, żeby było smacznie, ale to wszystko. Bez fajerwerków. Chcę poczuć się jak w domu. W domu z Johnem. Smak przyszłości.

Udaje się. Tak jadają małżeństwa. Tak będziemy jadać my. Mówię to na głos. John wstaje, podchodzi od tyłu, jedną ręką unosi moje włosy, drugą pieści szyję.

– Myślisz, że małżeństwa robią też inne rzeczy w kuchni? Między daniem głównym a deserem?

Jego głos i dotyk jak zwykle działają elektryzująco. Mimo to czuję bunt. Nie tego chciałam, szykując kolację.

– Sądzę, że załatwiają te sprawy w sypialni.

– Bogobojni małżonkowie, tak?

Jego dłoń obejmuje moją pierś przez materiał bluzki. Jestem gotowa.

– Chodźmy do mojego pokoju.

– Nie. Zostańmy tutaj.

Jakaś część mnie chce się przeciwstawić, ale szybko zostaje zagłuszona przez kobietę, która pragnie spełniać wszelkie zachcianki kochanego mężczyzny. Co w tym złego? Mnie też jest dobrze. Robimy to na stole, między niepozmywanymi talerzami. Później ubieram się szybko.

– Pozmywajmy – mówię przez zęby.

– Masz do mnie pretensje? – pyta John, podwijając rękawy koszuli.

Niby o co? Zgodziłam się. Zawsze się zgadzam. Na każde miejsce. Na każdy eksperyment. Na dodatek zawsze odlatuję. Wzruszam ramionami.

– Chciałam, żeby było normalnie.

John odkręca wodę, nalewa płynu do jednej komory zlewu.

– Kochanie, a co jest normalne? Seks w łóżku przy zgaszonym świetle? Tylko w jednej pozycji i pod kołdrą?

Nie podoba mi się jego ton. Nie podoba mi się, że zaczynam czuć się jak dziewczyna z prowincji.

– Mówisz jak twoja matka.

Milknę zaskoczona. Wcale nie chciałam tego powiedzieć, nawet o tym nie myślałam.

– Słucham?

Odkłada gąbkę, odwraca się twarzą do mnie, marszczy brwi.

– Po prostu... po prostu...

Nie potrafię wytłumaczyć, sama nie jestem pewna, o co mi chodzi. John wyciera ręce. Podchodzi blisko, ale mnie nie dotyka.

– Mama zrobiła ci przykrość?

Kręcę głową.

– Nie. Ja wtedy... kiedy byliśmy tam pierwszy raz... w pewnym momencie... miałam wrażenie, że uważa mnie... za... ograniczoną.

– Kochanie, zapewniam cię, że to nieprawda. Jest tobą zachwycona.

Kiwam głową, czując się jak ostatnia idiotka.

– Ale, ale... Dlaczego powiedziałaś, że mówię jak moja matka? Uznałaś, że uważam cię za ograniczoną?

Nie odpowiadam. John ujmuje moje dłonie.

– Kochanie?

– John.

Nie potrafię znaleźć innych słów.

– Nigdy, przenigdy tak nie myśl.

– Nie myślę.

– Jeśli chcesz, możemy to robić tylko pod kołdrą i tylko w sypialni.

Muszę się roześmiać. Atmosfera została rozładowana. Wiem, że będziemy to robić we wszystkich możliwych miejscach i w każdy możliwy sposób. Już mi to nie przeszkadza.

Skończyłam pracę. Trwa pożegnalne przyjęcie w naszym bistro. Dostałam srebrną bransoletkę i momentalnie poczułam, że do mnie pasuje. Czasem tak mam z przedmiotami. John nie został zaproszony, impreza jest tylko dla nas, ale i tak bawię się świetnie. Czuję się jak za dawnych czasów, trochę jak w Mikułaszu, gdzie tata miał konferencje. Jeździliśmy na nartach na Chopoku, tata i jego współpracownicy musieli urywać się w południe, a mama, Iza i ja spędzałyśmy cały dzień na stoku. Konferencja kończyła się balem. Każdy młody asystent i student stawiał sobie za punkt honoru, żeby ze mną zatańczyć, ale żaden nie podrywał mnie naprawdę. Bali się „pana profesora”. Mnie przez lata podobał się jeden, dość nieśmiały, ale superuroczy. Marek, ulubiony student taty. Kiedyś wyciągnęłam go na dwór i się całowaliśmy. Zaczynałam wtedy chodzić z tamtym dupkiem, którego imienia wolę nawet nie wspominać. Nie czułam się winna, te pocałunki były takie lekkie, takie zabawne. Nigdy nie powiedziałam nikomu, mojemu, pożal się Boże, chłopakowi, też się nie przyznałam.

Teraz podobnie kręci mi się w głowie. Nie, żebym miała ochotę z kimś się całować. Rozmawiam z Mary, moją ulubioną koleżanką.

– Wiesz, proponowaliśmy, żeby John też był obecny, ale Pierre się przeciwstawił.

– Pierre?

Jestem zaskoczona. Szef zawsze jest taki miły. Szukam go wzrokiem, a on jakby wiedział, że na niego patrzę, odwraca się i odwzajemnia moje spojrzenie.

– Dlaczego? – zwracam się do Mary. – Nie lubi Johna?

Dziewczyna wzrusza ramionami.

– Myślę, że się w tobie podkochuje – mówi jakby od niechcenia.

Ponownie rzucam na niego okiem. Nadal na mnie patrzy.

– Idę po wino – mówię do Mary.

Nie proponuję, że jej też przyniosę. Pierre podchodzi do baru. Zaczynamy gadać coś na temat mojego wyjazdu. O której, gdzie przesiadka i takie bzdety. Nigdy nie pomyślałam, że mogę mu się podobać, ale teraz to przypuszczenie sprawia mi przyjemność. Jest trochę podobny do Marka, nieśmiały w ujmujący sposób.

– Wiesz, że zawsze jest u mnie miejsce dla ciebie – mówi poważnie.

Śmieję się. Mary coś palnęła, a ja od razu uwierzyłam. Pierre nie traktuje mnie jak kobiety, po prostu uważa za dobrą kelnerkę.

– Jeśli przyjadę, na pewno skorzystam. Teraz priorytetem jest dla mnie skończenie studiów.

– Będziesz studiować w Polsce? A twój... narzeczony?

Wymówienie tego słowa sprawia mu niejaką trudność. Może naprawdę jest zazdrosny.

– Mój narzeczony ma polskie korzenie i chce mieszkać w moim kraju.

– Opowiedz mi trochę o swoim kraju.

Zaczynam więc, jak czasami robię to z Amerykanami, którzy domagają się informacji, i oczywiście idealizuję. Piękne górskie krajobrazy, piaszczyste szerokie plaże, nowoczesne miasta, inteligentni ludzie.

– Pokażesz mi to wszystko, gdybym któregoś dnia przyjechał?

– Pewnie.

– A co zrobisz z narzeczonym?

– Zostawię go na kilka dni.

Mam ochotę wyciągnąć go na dwór, jak to zrobiłam z Markiem, mam ochotę go pocałować. Chcę, żeby ten wieczór był inny. Lekki, zabawny, przyjemny.

– Nie obrazisz się, jeśli coś ci powiem?

– Rozmazałam się?

Patrzy mi w oczy, zbliża twarz do mojej.

– Coś jest nie tak z twoim narzeczonym.

Czar pryska. Cofam się.

– Co niby? – pytam sztywno.

– On cię wykorzystuje.

– To, co mówisz, jest absurdalne. Zdradzisz mi, na jakiej podstawie?

Kręci głową. Jest mały i żałosny. Równie mała i żałosna jestem ja. Przed chwilą miałam ochotę się z nim lizać.

– Przepraszam. Nie mam dowodów. Po prostu... jest w nim coś takiego. Ja to czuję.

– Czujesz? Pierre, lubię cię. Naprawdę. – Wcale nie jestem pewna, czy nadal go lubię. – Nie będę jednak tolerować tego rodzaju insynuacji.

Odwracam się, odchodzę. Mary zastępuje mi drogę.

– Coś się stało? – pyta z niepokojem.

– W zasadzie nic – mruczę z niechęcią.

Nie mam ochoty dzielić się z nią czymkolwiek. Chcę już stąd pójść.

– Kama! Przecież widzę! Naopowiadał ci jakichś bzdur? Jestem twoją przyjaciółką.

Budzi się we mnie poczucie winy.

– Tak. Jesteś.

Powtarzam jej słowa Pierre’a. Jej twarz się wygładza.

– Mówiłam, że się w tobie podkochuje. Nie przejmuj się.

Mimo wszystko się przejmuję. Nie Pierre’em i jego bzdurami. Przejmuję się własnym stanem sprzed chwili. Niewiele brakowało, a migdaliłabym się z jakimś gnojkiem. Czuję się brudna.

– Muszę już iść, Mary – mówię płaczliwie. – Naprawdę jestem wdzięczna za tę imprezę i w ogóle, ale źle się czuję. Chyba przeholowałam z alkoholem.

– Rozumiem – mówi Mary. – Chcesz ulotnić się niepostrzeżenie? Jakoś cię usprawiedliwię.

To kuszące, ale nie będę tchórzem. Staję na środku i daję znak, że chciałabym coś powiedzieć. Rozmowy i śmiechy powoli milkną.

Udaje mi się strzelić spicz. Mówię, jaka jestem szczęśliwa, że tu pracowałam, że znam ich wszystkich. Dodaję kwestię o wzruszeniu zorganizowanym przyjęciem i pięknym prezentem. Wyciągam rękę z bransoletką.

– Nie mogliście lepiej trafić. Jest bardzo w moim stylu. Już zawsze będzie ulubiona. Będzie przypominać mi o was i tym wspaniałym okresie w życiu. Mam nadzieję, że jeszcze niejednokrotnie się spotkamy.

Banalne słowa, które przed kilkoma minutami byłyby prawdziwe. Zaczynam żegnać się ze wszystkimi pojedynczo. Ludzie biorą mnie w ramiona. Pierre ostatni. Nie daję rady go powstrzymać. Duszę się, gdy jestem zamknięta w jego uścisku. Kiedy mnie puszcza, wychodzę szybkim krokiem. Za drzwiami zaczynam biec. Byle szybciej. Byle dalej. Zatrzymuję się dopiero, gdy dostaję zadyszki. Siadam na chodniku i uspokajam oddech.

Uzgodniłam z Johnem, że zadzwonię, gdy impreza się skończy, a on po mnie przyjedzie. Wyciągam komórkę. Gdy odbiera, zalewa mnie taka fala miłości i poczucia winy, że prawie płaczę. Wyjaśniam, gdzie jestem. Zjawia się po kilku minutach.

Wszystko jest zupełnie inaczej niż w Mikułaszu. Marek był inny niż Pierre, ale to najmniej ważne. John jest prawdziwy. Tamten gnojek, przez którego chciałam umrzeć, był tylko atrapą. Opowiadam wszystko Johnowi, nie oszczędzam się. W trakcie przychodzi mi do głowy, że może uznać mnie za dziwkę i zerwać zaręczyny, ale nie powstrzymuję słów. Nie potrafię. Nie chcę. Kiedy milknę, następuje cisza. Boję się na niego spojrzeć. Usta mi drętwieją. Nie jestem w stanie już nawet wypowiedzieć jego imienia. John zatrzymuje samochód na poboczu. Nadszedł czas rozstrzygnięcia.

– A więc mówisz, że miałaś ochotę być niegrzeczną dziewczynką?

Otrząsam się. To nie wyrok. Zwykłe pytanie zadane żartobliwym tonem. Odwracam głowę w jego kierunku, próbuję się uśmiechnąć.

– Pokażesz mi, jak chciałaś się z nim całować? – ciągnie, zbliżając twarz do mojej.

Poddaję się tej grze. Dotykam delikatnie ustami jego ust, cofam się, zbliżam ponownie. Śmielej, dłużej.

– Właśnie tak.

– Tylko tak? A pozwoliłabyś mu pocałować się tak?

Mam wrażenie, że całuje mnie namiętniej niż kiedykolwiek, chociaż to niemożliwe. Z jednej strony czuję podniecenie, z drugiej chcę przerwać tę zabawę. Wyswobadzam się z jego objęć.

– Nie – mówię krótko.

– A więc to tylko dla mnie – śmieje się John. – I to też tylko dla mnie.

Dotyka mnie w różnych miejscach, powtarzając to samo pytanie. Pozwalam mu na wszystko, szepcząc co chwilę „tak”. Kochamy się brutalniej niż zwykle.

– Czy pozwoliłabyś mu na to?

– Tak – odpowiadam bezmyślnie.

Całuje mnie w usta, zanim zdążę sprostować.

– Niegrzeczna dziewczynka – mówi potem.

Osiągam orgazm, ale nie czuję się dobrze. Ubieram się szybko.

– Nie podobało mi się to.

– Nie? Przepraszam, zagalopowałem się. To się nie powtórzy.

Jedziemy do niego. Bierze mnie w ramiona.

– Jesteś taka niewinna.

Nie uprawiamy już seksu, ale całą noc leżymy złączeni uściskiem. Nie śpię. Nie wszystko rozumiem. Wiem jedno. Więź, która nas łączy, jest silniejsza niż głupie chętki i kaprysy. Nie spartolimy tego.

Jesteśmy na lotnisku. Vivien nas odprowadza. Trzymam Johna za rękę i przysłuchuję się rozmowie.

– Gdzie będziecie mieszkać?

– Na razie zatrzymamy się u rodziców Kamili.

– W jednym pokoju?

Przeszkadza mi to pytanie, ale nie daję tego po sobie poznać. Patrzę gdzieś w przestrzeń.

– Kamila powiedziała, że odstąpi mi swój pokój, a sama przeniesie się do siostry.

Czekam, aż przyszła teściowa skomentuje zaściankowość mojej rodziny, ale to nie następuje.

– Będziecie szukać czegoś własnego?

– Oczywiście. Zaczynamy zaraz po przylocie.

– Nie mogę się doczekać, aż przyjadę na wasz ślub.

John zaciska palce na mojej dłoni, uśmiecha się.

– Ja też.

Przenoszę wzrok na Vivien.

– Ja też nie mogę doczekać się ślubu.

Uściśliłam. Ślubu, nie jej przyjazdu. Patrzy mi w oczy. Widzę drwinę. Po raz pierwszy precyzuję swoje uczucia. Nie mam zamiaru nikomu o tym opowiadać, ale nie lubię jej.

Pora na pożegnanie. John przytula ją mocno. Czuję strużkę potu spływającą po plecach. Dziwne, jest klimatyzacja. Syn i matka puszczają się. Moja kolej. Zanim Vivien zdąży otworzyć ramiona, wyciągam rękę. Przyszła teściowa ujmuje ją w obie swoje.

– Bądź dla niego dobra... we wszystkim – mówi po polsku.

Uśmiecham się półgębkiem.

– Do widzenia – mówię sztywno.

Cieszę się, że będzie dzielił nas ocean.

Teraźniejszość IWONA

Miała kilka umówionych spotkań i zmuszała się do koncentracji, ale pod spodem tkwiło oczekiwanie na to najważniejsze. Wiele zależało od tego, jak przedstawi stan Mai jej ojcu. Nie chciała, żeby zareagował paniką, ale powinien zrozumieć powagę sytuacji i działać. Tuż przed siedemnastą przemyła twarz w szkolnej łazience i przeczesała włosy. Zimna suka – przemknęło jej przez głowę. Może rzeczywiście trochę tak wyglądała. Chłodne spojrzenie, zaciśnięte usta, blade policzki. Trudno. Nie będzie się uśmiechać czy malować, żeby zrobić lepsze wrażenie. Mimo to pociągnęła lekko wargi szminką.

Przyszedł punktualnie. Wysoki, przystojny facet. Podobny do Maćka – pomyślała, ale szybko wyrzuciła to z głowy.

– Dzień dobry. Jestem John Johnson.

– Iwona Cukierek.

Wyciągnęła rękę bez uśmiechu, Johnson ścisnął ją energicznie.

– Miło mi panią poznać – powiedział. – Zawsze odczuwam zażenowanie, przedstawiając się. Moi rodzice wykazali się specyficznym poczuciem humoru, nadając mi imię.

Miał wyczuwalny akcent, ale poza tym jego polski wydawał się perfekcyjny. Skinęła głową, wskazała krzesło.

– Prosiłam o spotkanie z panem, bo coś złego dzieje się z Mają. Wszyscy nauczyciele są zgodni, że bardzo zmieniła się po wakacjach.

– Tak. Też to zauważyłem. Martwię się.

Patrzył jej prosto w oczy, szczerze, ze smutkiem.

– Może pan zacznie? Jakie zmiany zaobserwował pan w córce?

– Prawie nic nie je, nie chce ze mną rozmawiać, zamyka się w pokoju. Mam nadzieję, że to dorastanie, oddzielanie się od rodzica. Zawsze bolesne, ale naturalne. Bunt młodzieńczy, który mija. Jeśli chodzi o jedzenie, to może być jakaś dieta. Współczesne nastolatki szaleją na tym punkcie. Pewnie, że trzeba pilnować, żeby odchudzanie nie przerodziło się w anoreksję, ale mam wrażenie, że to jeszcze nie ten etap.

Iwona pomyślała o workowatych swetrach, w które Maja ubierała się niezależnie od pogody. Wyobrażała sobie, jak dziewczyna by wyglądała, gdyby została w samej koszulce.

– To nie anoreksja.

– Nie? – Johnson odetchnął głęboko. – Ulżyło mi, że pani też tak uważa. A w jaki sposób zmieniła się w szkole?

– Przestała się uczyć, opuszcza zajęcia, nie odzywa się do rówieśników. Zamknęła się w sobie. Czy... – Zawahała się. – Czy w lecie miało miejsce jakieś wydarzenie, które mogło tak na nią wpłynąć?

Johnson ściągnął brwi. Iwona odwróciła wzrok. Z jakiegoś powodu patrzenie na tego mężczyznę mąciło jej w głowie.

– Nie wydaje mi się. W lecie odwiedziliśmy moją matkę w Waszyngtonie.

Nerwowo zaczął bębnić palcami po stole. Iwona odruchowo spojrzała. Miał duże dłonie, długie palce. Zabrakło jej oddechu. Co się z nią dzieje?

– I nic tam nie zaszło? – zapytała, podnosząc wzrok.

Znów patrzył jej prosto w oczy. Przez chwilę milczał.

– Nie wiem – powiedział w końcu wolno. – Myślę, że mogła... mogła pokłócić się z moją matką.

– Myśli pan? – powtórzyła.

– Wiem.

– O co?

– O... nie powiedziała.

– Maja nie powiedziała?

– Nie.

– A pana matka?

To brzmi jak przesłuchanie – dotarło do niej. Źle rozmawiała, coś stało się z jej profesjonalizmem.

– Ona... wolałbym o tym nie mówić.

Zrobiło jej się gorąco. Z jednej strony Johnson i jego matka, która wiozła go na wózku. Z drugiej rodzice Kamili i jej siostra. Zupełnie, jakby między nimi był mur kompletnie nie do przekroczenia.

– Czy miało to jakiś związek z matką Mai?

Ukrył twarz w dłoniach. Iwona splotła ręce pod biurkiem, bo miała ochotę wsunąć je we włosy tego mężczyzny.

– Pani wie? – zapytał głucho.

– Wiem, że pana żona usiłowała pana zabić, a sama zginęła.

Podniósł głowę. Pomyślała, że w niczyich oczach nie widziała tyle udręki.

– Bardzo ją kochałem. To... to nie była jej wina. Pani... pani jest do niej w jakiś sposób podobna.

Przełknęła ślinę.

– Tak – ciągnął. – Ma pani rację. To miało związek z Kamilą. Mama nie powiedziała Mai o... wypadku. Przyrzekła mi po pogrzebie, że nigdy o tym nie wspomni, i dotrzymała obietnicy. Powiedziała jej coś innego, coś w stylu, że Kamila nie była godna być moją żoną, ale to wystarczyło. Maja zaczęła krzyczeć... była zdenerwowana. Poszedłem tam i poprosiłem, żeby mama wyszła. Maja nie chciała nic powiedzieć, ale się uspokoiła. Mama mi powiedziała.

– Czy po tej awanturze zostaliście u pana mamy?

– Mama przeprosiła, Maja przyjęła przeprosiny. Miałem nadzieję, że zapanują między nimi dobre relacje. – Urwał i dokończył: – Nie zapanowały. Po kilku dniach wyprowadziliśmy się do mieszkania w Arlingtonie.

Usiłowała się skoncentrować. Myśli jednak latały jak oszalałe, bardziej emocje niż myśli. Otworzyła zeszyt, wzięła w rękę długopis. Co ona robi? Jej zadaniem było uświadomienie ojcu powagi sytuacji. Tylko to. Nie jest dziennikarką zbierającą dane do artykułu, nie jest psychoterapeutką. Szkolna psycholożka, gdy coś wykracza poza jej kompetencje, musi przekazać problem specjalistom. Przez rodzica.

– Czy Mai zdarzyły się próby samobójcze?

Drgnął, zaskoczony.

– Nie – odpowiedział wolno. – Czy coś takiego pani powiedziała?

– Nie. W zasadzie nie chciała ze mną rozmawiać.  – Nadeszła pora na wymierzenie ciosu. Nie była w stanie zrobić tego delikatnie. Cokolwiek się z nią działo, jakkolwiek będzie cierpiał ten mężczyzna, dziecko było najważniejsze. – Myślę, że powinien pan pójść z Mają do psychiatry.

– Psychiatry?

– Tak. Znam jednego, który jest bardzo dobry. Pracuje z młodzieżą.

– Dlaczego do psychiatry?

– Moim zdaniem jej stan jest bardzo poważny. Skonsultowałam się ze znajomym, właśnie tym psychiatrą, i potwierdził moje obawy.

– Ten psychiatra odbył z Mają konsultacje?

– Nie. Patrzył na nią, a później coś do niego powiedziała.

– Postawił diagnozę na podstawie tego, że na nią patrzył, a później coś do niego powiedziała?

– Nie diagnozę. Podejrzenie.

– Jakie podejrzenie?

Iwona wzięła głęboki oddech. Wszystkie postanowienia, które czyniła wcześniej, straciły znaczenie. Szczerość wydała się najlepszym pomysłem.

– Wie pan, co to zespół Cotarda?

Nie była pewna, czy skinął, czy potrząsnął głową. Był lekarzem, ale nie musiał poświęcać uwagi psychiatrii. Nie patrząc na niego, wyjaśniła.

– Bardzo ważna jest opieka specjalistyczna – zakończyła.

– To nie ulega wątpliwości. Pójdziemy do psychiatry.

Położyła przed nim wizytówkę Marka. Schował ją do kieszeni, nie patrząc.

– Pójdziemy do psychiatry – powtórzył.

Wstał i nagle zaczął płakać, jakby pękła jakaś struna. Iwona pomyślała, że każdy człowiek ma próg wytrzymałości, a najwidoczniej ten go przekroczył i rozsypuje się na kawałki. Podeszła, dotknęła jego ręki. Wtulił twarz w zgłębienie koło jej szyi. Otoczyła go ramionami, a on przyciągnął ją kurczowo. Przez chwilę tak trwali, a później... Nie potrafiłaby wytłumaczyć, jak stało się to, co było później. Dlaczego zaczęli się całować, dlaczego zrzucali ubrania, dlaczego pieścili się wygłodniałymi dłońmi i kochali się na wykładzinie. Dlaczego w żadnym momencie nie wrócił jej rozum.

– Muszę już iść – szepnął, całując ją w usta. – Muszę wracać do Mai.

Podniosła się, uświadamiając sobie, co właśnie zrobiła. Ubierała się w pośpiechu, ale trzęsły jej się ręce i rzeczy leciały na podłogę, więc on był szybszy. Elegancki lekarz w średnim wieku i panienka w majtkach i koszulce. Znów przyciągnął ją do siebie, a ona po raz kolejny poddała się jego pieszczotom.

– Jesteś słodka – szepnął – ale naprawdę muszę już iść.

Zamknął za sobą cicho drzwi. Nadal na wpół rozebrana usiadła przy biurku i ukryła twarz w dłoniach. A jeśli ktoś wejdzie? Przerażona wciągnęła spódnicę, włożyła bluzkę, zapięła guziki. A gdyby ktoś wszedł w trakcie?

Wyszła z pokoju, rozglądając się na boki. Wyglądało na to, że szkoła jest pusta. Zanim jednak dotarła do łazienki, w korytarzu pojawiło się dwóch uczniów, których znała z widzenia. Powiedzieli jej „dzień dobry”. Odburknęła, odwracając wzrok. Kiedy trochę się oddalili, usłyszała ich chichot. To paranoja, przecież to nie miało żadnego związku z nią. Kiedy jednak spojrzała na siebie w lustrze, doszła do wniosku, że związek był. Rozmazana szminka na twarzy, potargane włosy, źle zapięta bluzka. Poprawiła ubranie, umyła twarz, przeczesała włosy palcami. Wróciła do gabinetu, nie spotykając już nikogo.

– Co ja zrobiłam? – powiedziała na głos. – Co ja, do jasnej cholery, zrobiłam?!

Doskonale znała odpowiedź. Pogwałciła wszystkie zasady.

Teraźniejszość MAJA

Konieczna jest pisemna zgoda rodzica, ale ja już jestem zarejestrowana. Kiedyś miałam projekt na WOS i potrzebowałam starej prasy. Trochę więc jestem w tym oblatana. Mogę korzystać tylko ze zarchiwizowanych gazet w wersji cyfrowej. Proszę o egzemplarze wszystkiego, co jest dostępne od daty śmierci mamy przez tydzień. Notatkę o wypadku znajduję dość szybko, ale wcale mi się nie podoba. Rodzinna tragedia w dobrej dzielnicy. To tytuł, a później trochę o bohaterach dramatu. Kamila J. i jej mąż, Amerykanin. Historia, która dobrze się sprzedaje. Oboje piękni, wykształceni. On lekarz, chirurg, ona studentka anglistyki na urlopie dziekańskim. Wbiła mu nóż w brzuch. Stracił przytomność i potrzebował operacji. Cud, że przeżył. Dalej jest zgodnie z wersją Izy. Kamila J. poślizgnęła się, uderzyła głową w kant szafki i umarła. Pech. Może szczęście. Małe dziecko zostało bez matki.

Dobrze, że nie żyję, bo po takiej wiadomości zapewne groziłaby mi ciężka depresja. Jestem podatna genetycznie. Byłam. Zaraz, zaraz. Czy z depresji się kogoś zabija? Raczej popełnia się samobójstwo, prawda? „To było jak obsesja”. Coś takiego powiedziała Iza. Może należy skreślić „jak”. Mama uroiła sobie, że zagraża mi niebezpieczeństwo. Chciała mnie zabrać i uciec. Czy na czymś to opierała, czy to tylko jej chory umysł? Jakie niebezpieczeństwo mogło mi zagrażać ze strony rodzonego ojca? Widziałam jej matkę. Żyje w świecie, który tylko chwilami przecina się z realnym. Moja babcia jest chora, moja mama była chora. Skaza genetyczna.

Coś nie daje mi spokoju. Gdzie byłam podczas pobytu taty w szpitalu? Kto się mną zajmował? Możliwe, że u dziadków. Zapewne rodzina matki dostała zakaz dopiero później. Tata był nieprzytomny, więc niczego nie mógł im zabronić. Zapytam. Zażądam prawdy tym razem. Zobaczą, że nie tak łatwo ze mną pogrywać.

Dziś do nich nie pójdę. Wracam do domu. Duchy są mniej wyraźne. Dużo ich, ale prawie nie czuję ich obecności. Może się przyzwyczajam. Klucz przekręca się w zamku. Trzeba będzie odbyć tę rozmowę. Jeśli znajomy psycholożki powtórzył jej, co palnęłam, ona równie dobrze mogła powiedzieć o tym tacie. No i co? Chyba nie zakopie mnie w grobie? A jeśli? To może byłoby łatwiejsze. Nie musiałabym tu mieszkać, nie musiałabym chodzić do szkoły, nie musiałabym udawać żywej. Gdyby zachciało mi się wyjść na powierzchnię, będę to potrafiła. Skąd pewność? Może to tak działa tylko na filmach. Wcale niefajnie byłoby leżeć w ciasnej trumnie, niczego nie widzieć i niczego nie słyszeć. Czułabym, że robaki jedzą moje ciało? Może tak, skoro nawet teraz niekiedy czuję. Tata nie wchodzi do mojego pokoju, idzie do łazienki i bierze prysznic. Dziwne. Czyżby się zastanawiał, jak ze mną rozmawiać? Chyba trochę się boję.

Woda przestaje się lać. Tata wchodzi ubrany w dżinsy i T-shirt. Wspaniale umięśniony, bez grama tłuszczu. Przystojny. Prostuję się, spuszczam nogi z łóżka, ale nie wstaję. Tata nie podchodzi, nie próbuje mnie przytulić czy pocałować. Siada na obrotowym fotelu i bez słowa patrzy mi w oczy. Widocznie czeka, aż ja zacznę, ale to przecież bez sensu. Czuję się coraz bardziej niepewnie.

– Maja – mówi w końcu.

Kiedyś kochałam jego głos. Gdzieś w martwym ciele, a może w duszy, która tu pozostała, budzi się tamto uczucie.

– Tak, tatusiu?

Uśmiecha się. Odpowiadam uśmiechem. To tylko pamięć mięśni. Dawne czasy nie wrócą. Nie chcę ich powrotu.

– Kochanie, jak się czujesz?

Wzruszam ramionami.

– Nieźle.

– To dobrze. Myślę, że baba przesadziła.

Znów się uśmiecham. To śmieszne, kiedy tata nazywa psycholożkę, z którą właśnie odbył rozmowę o córce, „babą”.

– Co ona ci powiedziała?

Wzdycha.

– Dużo rzeczy. Przypuszczam, że będziesz musiała wykonać wysiłek i trochę się zmienić, bo inaczej nie dadzą nam spokoju.

On też chce spokoju. Zupełnie niepotrzebnie się bałam.

– Jak się zmienić?

– Uczyć się, żeby być w stanie odpowiadać na pytania nauczycieli. Nie musisz być kujonem. Nie wagarować. Przynajmniej tyle.

To zbyt dużo. Zbyt bezsensowny wysiłek. Nie mówię tego na głos. Nie chcę się kłócić. Podjeżdża z krzesłem, ujmuje mnie za brodę.

– Obiecaj mi.

Milczę.

– Proszę – dodaje i gładzi mnie po policzku.

Cofam się, siadam pod ścianą i obejmuję kolana.

– Inaczej będziesz musiała pójść do psychiatry. Wiem, co oni robią ludziom, nawet w Stanach, ale tutaj jest dużo gorzej. Może nawet zamkną cię w jakimś zakładzie. Nie zniosę tego. Kocham cię, córeczko. Dajmy sobie z tym radę. Proszę.

Ma rację. Opowiadał mi o psychiatrach. Szpital dla czubków widziałam na własne oczy, gdy odwiedzałam koleżankę z gimnazjum, która próbowała się zabić. Jej się nie udało. W każdym razie warunki tam urągały ludzkiej godności. Nie zniosłabym chociażby koedukacyjnej toalety, w której nie można się zamknąć. Nawet gdy jestem martwa.

– Dobrze, tatusiu. Postaram się.

Siedzi nieruchomo, nie odrywa ode mnie wzroku. Nie jestem pewna, czy chcę, żeby nadal tu był, nadal na mnie patrzył.

– Zdejmij sweter.

– Tato, nie chcę.

– Proszę.

Nadal go kocham. Nadal nie potrafię oprzeć się jego prośbom. To niebezpieczne, ale zdejmuję sweter.

– Strasznie jesteś szczupła.

Zauważył chudość trupa, ale jak zwykle ubiera myśli w ładne słowa.

– Tato – mówię płaczliwie.

Dotyka moich ramion. Nie protestuję.

– Chciałbym, żebyś coś zjadła.

– Nie jestem głodna. Jadłam już.

– Zjedz teraz. Chcę to zobaczyć. Proszę.

Kiwam głową. Mam nadzieję, że uda mi się wepchnąć w siebie porcję, która go zadowoli. Idziemy do kuchni.

– Na co masz ochotę?

– Na nic. Nie jestem głodna.

Przypatruje mi się tak smutnym wzrokiem, że gdybym żyła, krajałoby mi się serce. Teraz też źle mi z tym, że go ranię.

– Co zjesz? – Inaczej formułuje pytanie.

– Może być kawałek chleba z masłem.

Uśmiecha się.

– Okej – mówi lekko. – Pod warunkiem że będzie też z pomidorem.

– Okej – odpowiadam, próbując wpasować się w jego ton.

– Co będziesz piła?

– Wodę.

Stawia wszystko przede mną i patrzy, jak jem. Daję radę, chociaż trwa to długo.

– Co ona dokładnie ci powiedziała? – pytam, odsuwając talerz.

– Pani psycholog? Zapytała, czy miałaś jakieś próby samobójcze.

– Co jej powiedziałeś?

– Że nie miałaś.

– Dlaczego? Przecież to nieprawda.

– Wzięła mnie z zaskoczenia, ale dobrze, że nie mówiłem o tamtym. Tym bardziej groziłby ci psychiatra czy nawet szpital. Później jeszcze powiedziała, że wydaje ci się, że nie żyjesz.

To dobry moment, żeby zmierzyć się z prawdą.

– Tato, ja nie żyję naprawdę. Przykro mi.

W tej chwili jest mi przykro tylko z jego powodu. Czuję wielką ulgę, że wreszcie mu powiedziałam.

– Oczywiście, że żyjesz. Rozmawiasz ze mną, oddychasz.

– Nie oddycham! – protestuję.

– Twoje serce bije.

– Nie.

Ujmuje mój nadgarstek, przez chwilę gładzi blizny, po czym zaciska palce. Drugą ręką nakazuje mi ciszę.

– Tętno sześćdziesiąt pięć. Zmierzyłem.

– To twoje tętno. Ja nie mam tętna.

– Twoje serce bije, oddychasz, jesz, pijesz, załatwiasz potrzeby fizjologiczne – ciągnie, jakby mnie nie słyszał.

– Jem i piję tylko to, do czego jestem zmuszana. Zupełnie tego nie potrzebuję. Tak zwane potrzeby fizjologiczne muszę załatwiać, bo wszystko przeze mnie przelatuje.

Ujmuje moją rękę, ale tym razem szybko ją wyrywam.

– Kochanie, to dzieje się tylko w twojej głowie.

– Nie! Nie rozumiesz?! Zabiłam się i nie żyję!

– Nie zabiłaś się! Owszem, przecięłaś żyły, ale zatamowałem krwotok! Żyjesz!

– Nie! – krzyczę i jednocześnie uświadamiam sobie absurdalność tej kłótni. – Nie – powtarzam cicho.

– Nie opowiadaj o tym na prawo i lewo, bo cię zamkną. Próba samobójcza i nieprzykładanie się do nauki to przy tym pikuś.

Kiwam głową i wracam do pokoju.

Tata nie idzie za mną.

Zamykam oczy. Ostatnie sceny z życia przesuwają się jak film.

Stoję pod ścianą w pokoju i krzyczę, jakby mnie zarzynali. Nie wypowiadam żadnych słów, po prostu wrzeszczę. Babcia jest tuż przy mnie z tą swoją elegancką fryzurą i nienagannym makijażem. Zadbana starsza pani.

– Uspokój się!

– Wynoś się! Wynoś! Wynoś! – Wreszcie udaje mi się cokolwiek wyartykułować.

– Jesteś taka jak twoja matka! Zaściankowa i ograniczona! Skończysz jak ona!

Już nie potrafię powtórzyć, żeby się wynosiła. Mam zdarte gardło, ale nie przestaję krzyczeć. Opieram się o ścianę, inaczej bym upadła.

Drzwi się otwierają i milknę.

– Mamo.

Babcia odwraca się do taty.

– No co? – mówi z pretensją.

Tata podchodzi, kładzie jej rękę na ramieniu.

– Chodź.

Babcia przez chwilę na mnie patrzy, po czym daje się wyprowadzić. Wygląda jak dziewczynka przyłapana na brojeniu. Jakby role się odwróciły i teraz tata był jej opiekunem. Dziwne, że się nad tym zastanawiam. Słyszę krzyki. Jej. Jego. Nieważne. Rzucam się na łóżko, zwijam w kłębek. Chciałabym uciszyć wszystkie myśli. Chciałabym przestać czuć cokolwiek. Chcę do mamy. Ona umarła. Chcę do mamy. Nie znałam jej. Chcę do mamy. Chcę do ma...

Drzwi znowu się otwierają. Nie podnoszę głowy, nie rozprostowuję się. Tata siada na łóżku, przytula mnie, gładzi. Nie chcę. Już nie chcę.

– Rozmawiałem z babcią. To się nie powtórzy.

Nie odpowiadam. Nie chcę rozmawiać.

– Kochanie?

Przytula mnie mocniej. Brak mi tchu. Nie da się nie reagować.

– Tato, wyjdź stąd, proszę. Chcę być sama.

Nie wypuszcza mnie z ramion. Może nie zamierza wyjść. Po chwili jednak całuje mnie i opuszcza pokój.

Leżę jeszcze jakiś czas w pozycji embrionalnej i płaczę jak dziecko. Wreszcie wiem, co mam zrobić. Prześlizguję się do łazienki i wracam z maszynką do golenia. Żyletka jest wystarczająco ostra. Ruchy mam zdecydowane. Gdy tnę, czuję ulgę. Wreszcie. Odrzucam narzutę, kładę się w białej pościeli. Krew ładnie zabarwia ją na czerwono. Mam nadzieję, że babcia będzie miała kłopot z wypraniem.

Teraźniejszość IWONA

Noc spędziła, przewracając się z boku na bok, chwilami zapadając w płytki, niespokojny sen. O czwartej wstała.

Co teraz? Pociągnęła łyk kawy, bębniąc palcami po stole. Można się zastanowić, dlaczego złamała etykę i własne zasady. Czy facet podziałał na nią jak wulkan tylko dlatego, że miał w sobie coś z Maćka? Była kiedyś zakochana w psychiatrze jak szalona. Nie przeszło, nawet gdy odkryła, że ją oszukuje. Wzdrygnęła się, przypominając sobie pierwszą rocznicę ślubu jego kumpla. Banalna historia – jak tysiące opisanych w tanich romansach. Sala nie była klimatyzowana, zrobiło się duszno, dlatego Iwona postanowiła zaczerpnąć powietrza. Nigdzie nie widziała Maćka, więc wyszła sama. Minęła palących koło wejścia, decydując się na krótki spacer. Nie musiała iść długo, żeby zobaczyć, jak Maciek zabawia się z kimś, kogo zawsze nazywał swoją przyjaciółką. Uciekła. Na noc zamknęła wszystkie zamki, wyłączyła telefon. Kiedy go włączyła, miała trzy połączenia nieodebrane. Potem Maciek zadzwonił raz, odrzuciła. Napisał dwa SMS-y, prosząc o spotkanie, przyznając, że jest ostatnim skurwysynem. Nie odpowiedziała, usunęła wiadomość, ale zostawiła jego numer. Nie próbował więcej.

Poradziła sobie. Nawet gdy go wczoraj zobaczyła, pomimo zalewającej fali wspomnień, zachowała dystans. Maciek był przeszłością. Zaczynała chyba lubić Marka. Najwidoczniej słaba była jej sympatia, skoro bez żadnych skrupułów zrobiła to, co zrobiła. Skrupuły nie wchodziły w grę. To był amok.

Roztrząsanie niewiele da. Stało się, więc kac moralny jak najbardziej jej się należy. Najważniejsza pozostawała Maja. Jeśli Johnson zaprowadzi ją do Maćka, nadzieja na poprawę wzrośnie. Nieważne, jakim Maciek był człowiekiem, a jeszcze mniej istotne, że okazał się całkowicie nieuczciwym kochankiem. Nie miała wątpliwości, że psychiatrą jest świetnym. Dziewczyna dostanie odpowiednie leki i psychoterapię. O ile oczywiście znajdzie się pod jego opieką.

„Czy ojciec Mai się z Tobą skontaktował?”

Dopiero kiedy Iwona wysłała SMS, spojrzała na godzinę. Piąta piętnaście. Niecywilizowana pora. Miała to gdzieś. I tak Maciek się nie obudził albo uznał, że żadna wiadomość nie jest warta odpowiedzi czy choćby czytania przed świtem, bo nie odpisał. Zapewne zrobi to później.

Rzeczywiście, tuż przed ósmą zadźwięczała komórka.

„Na razie nie. Nie mogłaś spać?”

Zignorowała pytanie.

„Jeśli się skontaktuje, powiadom mnie, proszę”.

Umyła filiżankę po kawie, wyszorowała zęby i wyszła do szkoły.

Stanęła w korytarzu i patrzyła, jak Maja wychodzi z lekcji matematyki. Te same ruchy zombie, ten sam martwy wzrok, ten sam workowaty sweter, pod którym ukrywało się wychudzone ciało. Nauczyciel opuścił salę zaraz potem. Podniósł rękę. Iwona pomachała i szybkim krokiem wróciła do siebie. Szkoda, że jej relacja z Markiem została w ten sposób urwana.

Pukanie. Wszedł z tym swoim uroczym nieśmiałym uśmiechem. Spróbowała również się uśmiechnąć.

– Hej – powiedział cicho. – Pomyślałem, że może jakoś w tym tygodniu powtórzylibyśmy nasze spotkanie?

– Marek – zaczęła bezradnie. – Dobrze, przecież teraz ja stawiam – zakończyła, wprawiając siebie w zdumienie.

No i dobrze, w końcu mogli być przyjaciółmi. Nigdy nie była z nim związana, nie zdradziła go.

– To kiedy?

– Jutro?

– Jutro. Super. Wiesz, Maja była dzisiaj przygotowana. Nie jakoś rewelacyjnie, ale orientowała się, o co chodzi.

– O!

Chciała o coś zapytać, ale rozległ się dzwonek.

– Muszę lecieć, później pogadamy.

Wiadomość, że Maja wiedziała, co się dzieje na lekcji, powinna ją ucieszyć, ale z jakiegoś powodu obudziła niepokój.

„Ojciec Mai nadal nie napisał?”

Odpowiedź nadeszła natychmiast.

„Nie. Lubię dostawać od Ciebie SMS-y”.

Ironia czy próba flirtu z byłą dziewczyną? Tak czy inaczej, nie miała zamiaru dać się w to wciągnąć. Odłożyła telefon. Johnson nie skontaktował się jeszcze. Należało dać mu trochę czasu. A jeśli po dwóch dniach nadal nie zadzwoni do Maćka? Po trzech? Po tygodniu? Maciek nie był jedynym psychiatrą dziecięcym na świecie. Nie miała prawa narzucać jakiegokolwiek konkretnego specjalisty. Zgoda, ale skąd będzie wiedziała, czy przystojny pan doktor w ogóle zaprowadził córkę do odpowiedniego lekarza? Podniosła komórkę. Uprawiała seks z ojcem Mai, a to było nie tylko nieetyczne, lecz także mogło osłabić informacje, które mu przekazywała. Rozmowa z nim będzie teraz trudna, ale trzeba się zmusić. Wybrała numer. Kiedy się przedstawiła, po drugiej stronie na chwilę zaległa cisza.

– Iwona. To miło, że dzwonisz – powiedział głosem, od którego wczoraj kręciło jej się w głowie. Dziś ten głos budził niepokój spotęgowany tym, że Johnson mówił do niej „ty”. Pomyślała, że powinna przerzucić się na angielski, ale to jeszcze utrudniłoby komunikację. Szczególnie przez telefon. – Całą noc myślałem o tobie. Wczoraj było wspaniale.

Powinieneś myśleć o córce. Nie powiedziała tego. Nie chciała go oceniać ani odnosić się osobiście.

– To nie powinno się wydarzyć. Nie chciałabym już do tego wracać. Dzwonię, żeby zapytać, czy skontaktował się pan już z psychiatrą.

– Panuję nad sytuacją.

– Co to znaczy, że panuje pan nad sytuacją? Pana córka jest poważnie chora i wymaga specjalistycznego leczenia.

– Zapewniam panią – położył ironiczny nacisk na słowo „panią” – że wszystko jest pod kontrolą. Maja nie będzie więcej stwarzać problemów. A teraz proszę mi wybaczyć, muszę wracać do pracy. Gdyby miała pani ochotę powtórzyć nasz akt miłosny, proszę dać mi znać.

Rozłączył się. Policzki paliły ją z upokorzenia, ale zasłużyła. Nie o tym powinna myśleć. „Maja nie będzie więcej stwarzać problemów”. Co miał na myśli? Marek już powiedział, że dziewczyna była jako tako przygotowana.

Porozmawiała ze wszystkimi nauczycielami, z którymi Maja miała dziś lekcje. Niektórzy nie wiedzieli, o co jej chodzi, inni mówili to samo co matematyk. Jako tako przygotowana. Odrobiona praca domowa. Co to wszystko znaczyło? Czy to Iwona dramatyzowała? Owszem, Maciek potwierdził jej obawy, ale przecież on nie odbył z dziewczyną nawet krótkiej konsultacji. Spojrzał na nią i zamienił jedno zdanie. Może Maja grała. Może rozpaczliwie walczyła o uwagę. Pogadanka rodzicielska przyniosła rezultaty. Wystarczyło, że ojciec się martwił. Dziewczyna osiągnęła cel i „już nie będzie stwarzać problemów”.

Otworzyła notatnik. Maja stawała się jej obsesją, a przecież nie była jedynym dzieckiem potrzebującym pomocy. Prawdopodobne nawet, że jej pomocy wcale nie potrzebowała. Za dziesięć minut przyjdzie chłopiec, który kilka dni temu rzucił się na dziewczynkę, bo roześmiała się w jego obecności. Został obezwładniony przez dwóch kolegów z klasy i wpadł w szał. Finalista olimpiady matematycznej. Do szkoły chodził w kratkę, miał mnóstwo godzin nieusprawiedliwionych, głównie w poniedziałki lub na pierwszych lekcjach. Łatwe skojarzenie – zespół Aspergera. Iwona wiedziała, że może być mylne, a w tym przypadku zaniedbała zbadanie wszystkich okoliczności. Przed przyjściem Grzegorza zrobiła kilka notatek, a podczas konsultacji udało jej się skupić tylko na nim. Uznała, że to raczej nie żaden Asperger, ale niedojrzałość emocjonalna. Chłopiec był młodszy o dwa lata od innych osób w klasie – mały geniusz, którego rozwój psychiczny nie nadążał za intelektualnym. Skontaktowała się z rodzicami, umówiła na spotkanie.

Kiedy jednak odłożyła telefon i zamknęła kalendarz, myśli znów podążyły do Mai. Nie uwolni się. Chyba nawet nie chciała się uwolnić. Przez to, co zrobiła, tym bardziej. Może to poczucie winy zniekształcające rzeczywistość. Może nie. Ręka na pulsie nie zaszkodzi. Chyba.

Znała już nazwisko dziewczynki, z którą Maja siedziała w zeszłym roku. Agnieszka mówiła, że to dobra uczennica, spokojna, odrobinę nieśmiała. Podobno początkowo wyglądała na przybitą odrzuceniem, ale teraz znalazła inną koleżankę. Iwona sprawdziła w pokoju nauczycielskim numer sali. Działała niestandardowo, a co gorsza – w nerwowym pośpiechu i chaotycznie, ale machnęła ręką. Lepsze to niż bezczynne zamartwianie się.

Iwona otworzyła drzwi klasy i spytała półgłosem:

– Mogę na chwilę prosić?

Polonistka wyszła i spojrzała pytająco. Młoda dziewczyna, niedawno zaczęła pracę. Iwona nie przechodziła z nią na ty, nie była nawet pewna, czy kiedyś zamieniła z nią zdanie. „Dzień dobry” – to wszystko.

– Przepraszam, że przeszkadzam w lekcji. Czy mogłaby pani przekazać Justynie Wróblewskiej prośbę, żeby wpadła do mnie w przerwie?

– Oczywiście.

– I... najlepiej, żeby inni nie słyszeli.

– Dobrze.

Nauczycielka nie zadawała pytań, nie wyglądała nawet na zdziwioną.

– Dzień dobry.

W progu stała bardzo szczupła, dość wysoka dziewczyna, ubrana w czarne dżinsy i szary luźny T-shirt. Miała długie brązowe włosy spięte w kucyk i twarz bez śladu makijażu. Ładna, ale nierzucająca się w oczy.

– Dzień dobry. Usiądź, proszę.

Dziewczyna zajęła miejsce. W brązowych oczach Iwona dostrzegła niepokój. Justyna musiała się zastanawiać, dlaczego została wezwana na dywanik do psycholożki. Trzeba szybko rozwiać jej obawy.

– Prosiłam, żebyś przyszła, bo chciałam porozmawiać o Mai.

Justyna się nie odezwała. Pokiwała tylko głową i spuściła wzrok.

– Podobno się przyjaźniłyście?

– Podobno.

Iwona wyczuła ironię.

– Dlaczego teraz się nie przyjaźnicie?

– No cóż, najwidoczniej to nie była przyjaźń.

– Rozmawiałaś z nią po wakacjach?

– Niespecjalnie. Usiadła sama, a kiedy zapytałam dlaczego, powiedziała tylko, że tak będzie lepiej. Prawie na mnie nie patrzyła. W ogóle na mnie nie reaguje.

– Uważasz, że mogło coś się stać?

– Pewnie tak. Maja nie wygląda normalnie. Ale ja nie mogę nic z tym zrobić, bo ona mnie nie chce. Nie umiem się narzucać.

– A przed wakacjami jaka była? Mówiła ci o swoich sprawach?

– Raczej tak.

– Raczej?

– Żadnych sekretów. Zwykle takie śmichy-chichy. Ale czasem mówiła o sobie. Że ona tylko zgrywa taką pewną siebie, bo w gruncie rzeczy jest nieśmiała.

– A myślisz, że miała sekrety?

– Nie wydaje mi się. Była normalna.

– Byłaś u niej w domu?

– Tak. Kilka razy. Ja byłam, innych nie zapraszała.

Justyna powiedziała to z dumą zaprawioną goryczą.

– I jak tam było?

– Normalnie.

Iwona westchnęła w myślach.

– Rozmawiałaś z jej ojcem?

– Tak.

– Jakie zrobił na tobie wrażenie?

Dziewczyna wzruszyła ramionami i Iwona była pewna, że usłyszy „normalne”.

– Bardzo sympatyczne. Miły.

Tego też mogła się spodziewać. Przypuszczała, że Johnson roztaczał urok przed każdą kobietą, niezależnie od jej wieku. Przed mężczyznami prawdopodobnie też.

– Mówiła coś o nim? Albo o relacjach z nim?

– Niespecjalnie. Mówiła, że jest spoko, ale nie lubił, gdy Maja późno wracała. To raczej normalne. Moi rodzice też się martwią.

– Mówiła, że ojciec się martwi?

– A dlaczego miałby pretensje o późne powroty?

– Z różnych powodów. Bo chciałby, żeby się więcej uczyła. Albo więcej z nim rozmawiała. Albo się wysypiała.

Justyna wzruszyła ramionami, jakby mówiła: „A co to za różnica?”

– Czy Maja miała chłopaka? – podjęła Iwona.

– Mniej więcej.

– Mniej więcej?

– Podobał jej się Piotrek. Ona jemu też. Ale trudno powiedzieć, że to był jej chłopak. Sama się z nim raczej nie spotykała.

– Piotrek?

– Z naszej klasy.

Iwona czuła, że rozmowa coraz bardziej przypomina zbieranie plotek, a nie spotkanie szkolnej psycholożki z uczennicą. Ze skupionej na celu profesjonalistki schodziła do poziomu obsesyjnej plotkary i nimfomanki nieliczącej się z etyką zawodową i moralnością.

– Co ci mówiła na jego temat?

– Że jest fajny. Że się z nim całowała. Takie tam.

Nagle Justyna się wyprostowała i spojrzała ostro na psycholożkę.

– Mówię to wszystko, bo wierzę, że pani może jej pomóc. Tylko po to. Rozumie pani?

– Tak. Tak, oczywiście. Dziękuję ci.

– Mogę już iść?

– Tak – powtórzyła Iwona. – Dziękuję ci.

Justyna powiedziała „do widzenia” i sztywnym krokiem ruszyła do wyjścia. W progu się odwróciła.

– Naprawdę w to wierzę – powiedziała i z przesadną delikatnością zamknęła za sobą drzwi.

Iwona pokiwała głową. Nawet jeśli jej działania stawały się coraz mniej profesjonalne, nie widziała innej drogi niż drążenie.

Na najbliższej lekcji miała pogadankę z pierwszą klasą o cyberprzemocy. Chociaż podobne zajęcia prowadziła nieraz, zazwyczaj zerkała wcześniej do notatek, dodawała coś, zmieniała. Teraz spojrzała tylko na zegarek i szybko policzyła czas. Długa przerwa, a więc zostało jeszcze dwanaście minut. Znów pośpiech i chaos. Przemyślane działania nie wchodziły w grę. Zerwała się z krzesła, wpadła do pokoju nauczycielskiego, sprawdziła plan i wybiegła. Była świadoma oceniających spojrzeń, słyszała szepty i chichoty. Śmieli się z niej. Paranoja. A jeśli naprawdę stawała się obiektem drwin, trudno. O reputację zadba później.

Justyna siedziała pod ścianą z dziewczyną bardzo do siebie podobną, przynajmniej na pierwszy rzut oka. Iwona nie dostrzegła Mai w pobliżu.

– Przepraszam, mogę zamienić z tobą słowo?

Justyna podniosła się niechętnie.

– Jest tu Piotrek?

Justyna wskazała brodą czwórkę rozluźnionych nastolatków stojących w środku korytarza.

– To ten wyższy.

Iwona podziękowała i podeszła do wskazanej grupy.

– Piotrek?

W momencie gdy zwracała się do chłopaka, uświadomiła sobie, że nawet nie zna nazwiska.

– Tak.

– Czy mógłbyś porozmawiać ze mną przez chwilę?

Zmarszczył brwi.

– Teraz?

– Tak.

Odeszli, odprowadzani zdziwionymi spojrzeniami. Iwona dostrzegła Maję wychodzącą z toalety. Te same ruchy co wcześniej, ten sam wzrok.

– Chciałam porozmawiać z tobą o Mai – powiedziała psycholożka w gabinecie.

– Nie wiem, co mógłbym pani powiedzieć.

Mówił opanowanym tonem, ale wzrok miał niespokojny.

– Przyjaźniliście się?

– W zeszłym roku chodziliśmy po lekcjach na Pole Mokotowskie, czasem na imprezy. Nie sami. Nie wiem, czy to można nazwać przyjaźnią.

– Ale lubiłeś ją?

– Tak.

– Nie wiesz, dlaczego zmieniła się w tym roku?

– Nie wiem.

– Uważasz, że coś się stało?

– Nie wiem. Może po prostu nie chce się z nami zadawać? Może uważa, że jest lepsza?

– Tak po prostu?

– Nie wiem! – podniósł głos. – Nie wiem – powtórzył ciszej.

– Próbowałeś z nią rozmawiać?

– Próbowałem.

– I co?

– I powiedziała, że nie ma czasu.

– Ale w zeszłym roku miała czas.

– Miała.

Wydawał się jeszcze bardziej lakoniczny niż Justyna i przynajmniej w równym stopniu zraniony.

– Teraz już jej nie lubisz?

– Jakie to ma znaczenie?

– Chciałabym jej pomóc. Wszyscy zgadzają się, że się zmieniła, i nie jest to pozytywna zmiana.

– A może ona nie chce pomocy? Może po prostu trzeba ją zostawić w spokoju?

– Niekiedy trzeba pomóc człowiekowi wbrew jego woli. Taka rola psychiatrów. Psychologów też. Szczególnie szkolnych.

– A więc niech pani jej pomaga.

Nie powiedział tego tonem „a co ja mam do tego?”, bardziej „chciałbym, żeby się udało”. Tak to przynajmniej odebrała Iwona.

– Czy byłeś kiedyś u niej w domu?

– Nie, nigdy. Nigdy nie spotykaliśmy się sami, a ona nie robiła imprez.

– Inni robili?

– Czasami. Wieczorami głównie szliśmy do jakiegoś klubu.

– Czy mówiła coś o swojej rodzinie?

Piotrek się zastanowił.

– Chyba powiedziała kiedyś, że jej tata jest lekarzem. No i wiedziałem, że jej mama nie żyje, ale nie od niej. My... raczej nie rozmawialiśmy o rodzinach. Chociaż...

Zamilkł nagle, jakby zbierał myśli. Iwona nie ponaglała.

– Kiedyś byliśmy u Renaty – podjął wolno. – Jej rodzice też byli. Mama zajrzała, pogadała chwilę. Renata potem narzekała, że jej mama robi się na młodzieżówę i zawsze chce gadać z jej znajomymi. Niby niezadowolona, ale tylko niby, bo wszyscy orzekli, że ma spoko matkę. No i trochę zaczęliśmy o naszych starych nawijać. Maja siedziała cicho, a potem zupełnie nagle się podniosła i wyszła. Ktoś stwierdził, że musiało być jej przykro, bo ona nie ma matki.

– Myślisz, że dlatego?

– Nie wiem. Jej mama podobno umarła dawno, a więc nie powinno jej to jakoś boleć. Ale nie wiem.

Iwona skinęła głową.

– Dziękuję ci.

– Czy uważa pani, że ja... powinienem coś zrobić?

– Już zrobiłeś. Teraz kolej specjalistów.

Chłopiec wyszedł. Co dało jej to amatorskie śledztwo czy raczej zbieranie plotek? Dowiedziała się, że Maja miała kiedyś przyjaciółkę, dość wycofaną dziewczynę, którą jako jedyną zapraszała do domu. Innych nie. Inni to paczka. Szpan, luz, imprezy. Maja się wpasowała, i co w tym dziwnego? Wielu nastolatków gra, aby zyskać akceptację. Miała też chłopaka-nie chłopaka, z którym czasem się całowała. Również nic dziwnego. Była w wieku pierwszych miłości, prób i eksperymentów, często nieśmiałych. Nie mówiła o rodzinie. To też w miarę normalne. Młodzi ludzie mają milion innych tematów. Zrobiło jej się przykro, gdy rówieśnicy chwalili matkę koleżanki. Nie miała swojej, więc reakcja usprawiedliwiona, o co chodzi?

Może nie wystarczyło grzebać w życiu Mai, może należało cofnąć się do młodości jej rodziców. Dlaczego Kamila Johnson zaatakowała męża? Była niestabilna emocjonalnie, miała kłopoty psychiczne, zapewne w sposób obsesyjny podchodziła do swojego małżeństwa. Czy jednak była to tylko kwestia jej predyspozycji? Ten facet, jak go określił Marek, potrafił rozpalić do czerwoności. Przez moment Iwona poczuła omdlewającą słabość w nogach, tętno przyspieszyło, oddech stał się urywany. Gdyby Johnson znalazł się przy niej, gdyby jej dotknął, jeszcze raz, bez względu na wszystko, zrobiłaby to samo. Cholera! Uderzyła pięścią w biurko. Co się z nią dzieje? A gdyby tak na chwilę założyć, że to z nim było coś nie w porządku. Nie z nią, nie z jego żoną, nie z córką. To oczywista nieprawda, ale w ramach eksperymentu skupi się tylko na panu doktorze. To on ją zmanipulował, omamił. Nie musiał się specjalnie starać, a z żoną, u której zdiagnozowano zaburzenia psychiczne, poszło zapewne jeszcze łatwiej. Zaatakowała go, bo pozbawił ją szacunku do samej siebie. Albo coś podobnego. Córkę doprowadził do obłędu. Chyba jednak się zagalopowała. Wszyscy zgadzali się, że Maja zmieniła się po wakacjach. To w Stanach musiała tkwić przyczyna. Czy zwykła kłótnia z babcią doprowadziłaby dziewczynę do takiej choroby? Niemożliwe, nawet jeśli Maja miała obciążenia genetyczne. Facet kłamie. Trzeba dowiedzieć się więcej o panu Johnie Johnsonie.

Zaczęła od internetu. Na portalu Dobry Lekarz miał kilkadziesiąt opinii, same entuzjastyczne. Co dalej? Może to wcale nie było takie trudne. Johnson był niedoszłą ofiarą morderstwa. Na miejsce musiała przyjechać policja, prokurator. Ktoś zbadał sprawę, rozmawiał ze świadkami. Gdyby tylko dało się dotrzeć do raportów albo chociaż zdobyć adres. Wśród przyjaciół Iwony nie było policjantów, żaden prokurator też nie przychodził jej do głowy, ale podczas praktyk w więzieniu zaprzyjaźniła się ze strażniczką. Wprawdzie ostatnio kontaktowały się mniej, ale była pewna, że przyjaciółka jej nie odmówi. Chociażby w imię przegadanych godzin.

Nie zawiodła się. Kalina wprawdzie za dwa dni zaczynała urlop, ale obiecała, że wcześniej sprawdzi. Dodała, że kiedy wróci, muszą się spotkać.

– Tak – odpowiedziała Iwona. Szczerze.

Teraźniejszość MAJA

Tata podaje mi jakieś tabletki. Codziennie stoi przy mnie i pilnuje, żebym połknęła. Za każdym razem mówi to samo: „To ci pomoże”. Biorę wszystko jak grzeczne dziecko. Lekarstwa nie działają na trupy. Nie dzielę się tą myślą. Prawie niczym się nie dzielę. Szczególnie tym, że zamierzam odwiedzić dziadków.

Dziadek mówił, że będę u nich mile widziana, i chyba był szczery. Babcia, chociaż zakręcona w swoim świecie, też ucieszy się na mój widok. Tak sobie powtarzam, mijając duchy na schodach. Żaden nie zwraca na mnie uwagi. Ja też ich prawie nie zauważam, traktuję podobnie jak inni ludzie gołębie na ulicy.

Dziadkowi błyszczą oczy, gdy mnie widzi. Zaprasza do pokoju, sadza na kanapie. Jego żona zajmuje fotel. Chyba drzemie. Dziadek pyta o różne rzeczy. O szkołę. O to, jak mieszka mi się z tatą. O znajomych. Odpowiadam tak, jak zrobiłabym to przed wakacjami. Prawie tak. Jestem trochę bardziej lakoniczna, trochę mniej wyluzowana. Babcia się obudziła, ale się nie rozgląda. Siadam obok i patrzę w jej przezroczyste oczy.

– Dzień dobry, babciu.

– O, Maja. – Uśmiecha się. – Dobrze, że przyszłaś. – A mama gdzie?

Pamięta mnie. Sprawia mi to prawie radość.

– Mama nie mogła dzisiaj.

Przyjmuje odpowiedź za dobrą monetę i nie zadaje więcej pytań. Gładzi mnie po ręce. Wszyscy uważają ją za wariatkę. Wczoraj sama tak pomyślałam, dzisiaj nie jestem już pewna. Może ona, zawieszona pomiędzy światami, naprawdę widuje córkę? Kto wie, może właśnie ona by mnie zrozumiała. Inni nie potrafią. Nie chcą potrafić. Tata mierzy mi tętno, którego nie ma. Słyszy oddech, który się nie wydobywa. Nie czuje gnijącego zapachu martwego ciała. Każe jeść, podaje jakieś tabletki. Ślepy i głuchy na dowody, które kłócą się z jego widzeniem świata. To on tworzy własny, fantastyczny. Jak inni. Pani psycholog Cukierek chciałaby mnie umieścić w domu wariatów, bo prawda nie mieści się w jej ciasnej głowie. Nauczyciele żądają ode mnie odpowiedzi, które nie mają żadnego znaczenia. Ziomki z klasy obrażają się, że się z nimi nie zadaję.

– Zjesz z nami obiad? – pyta dziadek.

– Dziękuję, jadłam w szkole. – Ma rozczarowaną minę, więc szybko dodaję: – Chętnie później napiję się z wami herbaty.

Babcia odpłynęła. Jeśli rozmawia w tej chwili z mamą, trochę jej zazdroszczę. Bardzo. Ze mną mama nie chce już rozmawiać. Wybiera pośredników. To przypomina mi główny powód, dla którego tu przyszłam. Na razie nie powiem, że wiem, w jakich okolicznościach mama zginęła, ale załatwię coś innego.

– Czy... kiedy będziecie jedli, mogę obejrzeć pokój mamy?

Dziadek prowadzi mnie bez słowa.

– Niczego nie ruszaliśmy. Nawet jej laptop stoi na biurku. Zostawiła go tutaj, kiedy była w ciąży. Mówiła, że w domu mają komputer, a ona czasem u nas też potrzebuje coś sprawdzić, a przecież lepiej nie dźwigać.

Od razu po wyjściu dziadka uruchamiam laptop. Mam nikłą nadzieję, że znajdę pamiętnik i zrozumiem wszystko. To nielogiczne, gdyby coś było, dziadkowie dawno by to odkryli. Albo policja. Pamiętnika naturalnie nie widzę. Przeglądam nazwy plików. „Książki – przemyślenia”. „Zdjęcia”. „Notatki z wykładów”. Nic tajemniczego. I tak mam zamiar przeczytać od deski do deski. Wszędzie mogła coś przemycić. Zaczynam jednak od zdjęć. Najpierw klikam na „Stany”. Mama. Tata. Mama i tata. Na tle zabytków lub przyrody, ale to mnie nie interesuje. Tylko oni. Tacy młodzi i piękni. Tacy zakochani. Żadnego zdjęcia babci. Najwidoczniej brak sympatii był wzajemny.

Wychodzę ze zdjęć amerykańskich i klikam na „Ślub”. U nas w domu jest tylko kilka fotografii z ceremonii. Mama i tata albo mama tata i ksiądz. Nawet świadków nie widać. Nigdy się nie zastanawiałam, kim byli. Teraz przyglądam się bardziej im niż państwu młodym. Młody mężczyzna, którego nigdy nie widziałam, i Iza. Najwidoczniej były z mamą bardzo blisko. Tutaj ciotka wygląda jak dziewczynka. Bardzo możliwe, że chodziła jeszcze do liceum. Przyglądam się gościom. Vivien też jest, jak zwykle nieskazitelna. Mam dosyć ślubu. Jest folder podpisany „Maja”. Ja w różnych pozach. Sama, z mamą, z tatą, z dziadkami, z Izą. Nie z Vivien. Na szczęście. Przypominam sobie, czego dowiedziałam się przy pierwszej wizycie u dziadków. Mama skoncentrowała się na mnie, chciała mnie chronić przed całym światem, jakby z każdej strony zagrażało mi niebezpieczeństwo. Padło nawet słowo „obsesja”. Szukam w jej oczach potwierdzenia, ale widzę tylko kochającą matkę. Uważniej studiuję własną twarz. Wyglądam słodko, jak większość niemowląt. Czasem się śmieję, czasem mam wykrzywioną buzię. Dzieci płaczą, wiem o tym, ale może za dużo tych zdjęć, kiedy nie jestem wesoła? Może to świadczy o obsesji. Większość rodziców nie fotografuje pociech zanoszących się płaczem. Obsesja czy dokument? Zbieranie dowodów? Może obsesja w oczach świata, a w jej obrona. Gdzie leży prawda?

– Herbata gotowa, kochanie.

Zamykam klapę.

– Będę mogła tu jeszcze wrócić? Poczytać, co pisała? Pobyć w jej pokoju? Czuję się tu bliżej mamy. Nie pamiętam jej, a chciałabym poznać.

To najdłuższa kwestia, jaką wypowiedziałam w tym domu. Chyba najdłuższa gdziekolwiek, od kiedy umarłam. Nie liczę rozmów z mamą, bo to było coś zupełnie innego.

– Oczywiście, kochanie.

Drugi raz mówi do mnie „kochanie”. Nie wiem, jak bym zareagowała przed śmiercią. W moim życiu nie było jednoznaczności, więc i reakcje bywały nieprzewidywalne. Teraz odczuwam coś na kształt przyjemności i się uśmiecham. Po swojemu, ale zawsze.

Siadamy przy herbacie i ciastkach. Biorę jedno, żeby nie zrobić dziadkowi przykrości.

– Chcesz zobaczyć zdjęcia mamy, gdy była mała?

Kiwam głową i dziadek wyciąga z kredensu album. Pokazuje zdjęcia niemowlęcia, potem małej dziewczynki, czasem samej, czasem z rodzicami, później też z młodszą siostrą. Włącza w to babcię, która zaczyna komentować fotografie, opowiadać anegdoty z życia dziecka. W tej chwili jej zachowanie nie odbiega od ogólnie przyjętych norm. Moje chyba też nie. Zapominam, że nie żyję, i cieszę się rozmową z niedawno odkrytymi dziadkami i oglądaniem fotek. Normalna rodzina, zdrowe relacje. Przyglądam się nie tylko ludziom na zdjęciach, zwracam uwagę na otoczenie. Chyba wiele fotek zostało zrobionych w tym mieszkaniu.

– To tutaj? – Wskazuję palcem na jedno zdjęcie.

Dziadek przytakuje.

– A więc tutaj mieszkaliście, kiedy mama była dzieckiem.

– Tak – mówi babcia ze śmiechem. – Nie powiedziała ci?

Dostrzegam napięcie w twarzy dziadka.

– Nie – odpowiadam krótko i ponownie pochylam się nad albumem.

Dziadek się odpręża. Gdy dochodzimy do końca, przynosi kolejny album. Mama już jest nastolatką. Ładna dziewczyna, tryskająca energią. Była wysportowana. Łyżwy, rolki, rower, narty.

– To Chopok. Jeździliśmy całymi rodzinami. My, pracownicy naukowi wydziału matematyki. Głównie mężczyźni, ale bywały kobiety. Na przykład ta. – Wskazuje na panią w średnim wieku wjeżdżającą wyciągiem krzesełkowym. Siedzi obok mamy. – Może lepsza od nas wszystkich. Samotna – wzdycha.

– Czesia była miła – mówi babcia ze śmiechem – ale niezainteresowana mężczyznami. Jej namiętnością była tylko matematyka.

Dziadek przytakuje.

– My, pracownicy, musieliśmy się zwijać ze stoku około południa, ale rodziny szalały do zamknięcia wyciągów. Moje dziewczyny też.

– Uwielbiałam te wyjazdy – wtrąca babcia. – Narty, a wieczorem imprezy. Chciało się wtedy żyć.

Jedno zdjęcie szczególnie przykuwa moją uwagę. Roześmiana mama na stoku w nonszalanckiej pozie. Obok młody człowiek, przystojny, chociaż nieco spięty.

– To pan Marek – mówię.

– Znasz go?

– Uczy mnie matematyki.

Dziadek się zamyśla.

– Może... może próbował mi to kiedyś powiedzieć, ale nie chciałem z nim rozmawiać. Przypominał mi o dobrych czasach, kiedy miałem dwie córki i zdrową żonę. Kontrast był zbyt potworny.

Zerkam na babcię. Jej oczy są nieprzytomne. Odpłynęła w świat, do którego inni żywi nie mają dostępu. Zombie też nie.

– Lubiłem Marka – kontynuuje dziadek. – Był moim najlepszym studentem, potem asystentem. Stał się kimś więcej. Przyjacielem. Kiedyś miałem nadzieję, że Kama i on się lubią. Że może będzie moim zięciem.

Kurczy się, zapada. Żałuje siebie. Nie pomyślał, że może mi być przykro tego słuchać. Jestem córką kogoś innego. Gdyby mama wyszła za pana Marka, nawet nie byłoby mnie na świecie. Może byłoby lepiej. Mnie szkoda nas wszystkich. Chwila, gdy pochylaliśmy się nad zdjęciami i zachowywaliśmy się jak zdrowi, szczęśliwi ludzie, minęła.

– Dziadku, czy mogę wrócić do pokoju mamy?

Przez chwilę patrzy na mnie, jakby obudził się ze snu. Jakby zapomniał, kim jestem.

– Tak. Tak, oczywiście.

Nie nazywa mnie już „kochaniem”, ale próbuje się uśmiechnąć. Sama również unoszę kąciki ust. Szerszy uśmiech mógłby go przestraszyć.

Rozglądam się po pokoju. Meble nie zmieniły się od nastoletnich czasów mamy. Zwróciłam już na to uwagę, gdy oglądaliśmy zdjęcia. Ta sama kanapa nakryta identyczną czerwoną narzutą. To samo dębowe biurko. Te same półki wypełnione dość nierówno ustawionymi książkami. Nawet odtwarzacz i płyty CD pozostały w tym samym miejscu. Ze ścian zniknęły plakaty Justina Timberlake’a, Robbiego Williamsa i Nicka Cartera, ale jakoś nie przypuszczam, żeby zdarł je dziadek. Może Iza, a może nawet sama mama uznała, że jest zbyt dorosła na idoli dla nastolatek. Mam wrażenie, że dziadek traktuje ten pokój trochę jak świątynię. Prawie wyobrażam go sobie siedzącego tu wieczorami, usiłującego wyczuć ducha córki. Nie ma tu żadnych duchów. Mama nie odwiedza pokoju z czasów swojej młodości. Może odwiedza, ale kiedy mnie nie ma. Jest na mnie zła? Jeśli nawet, to ona mnie tu sprowadziła.

Siadam przy biurku, otwieram szuflady. Mama nie miała skłonności do pedantyzmu. Długopisy wymieszane ze spinkami i frotkami do włosów. Kilka tanich bransoletek i zerwany naszyjnik ze sztucznych pereł. Niczego innego tu nie ma. Wstaję i wyciągam książki, jedną po drugiej, marząc, że w którejś odkryję kartkę, która wszystko wyjaśni. Nic z tego. Na każdej jest za to spora warstwa kurzu. Prawdopodobnie za życia dostałabym kataru. Płyty są równie zakurzone i równie mało wnoszące. To komputer jest największą szansą. W folderze „Wykłady” znajduję tylko skany notatek. Nie mam siły wczytywać się w każde zdanie. Wchodzę w folder „Książki – przemyślenia”. Nigdy nie zapisywałam własnych przemyśleń, czy to o książkach, czy o czymkolwiek innym. Najpierw przeglądam autorów. Głównie literatura angielskojęzyczna. Hawthorne, O’Neil, Faulkner, King, Kinsey. Zatrzymuję kursor.

Kinsey? Odsuwam laptop.

To były ostatnie chwile przed samobójstwem, ale jeszcze o tym nie wiedziałam. Leżałam na łóżku i gadałam na Messengerze z Piotrkiem.

„Jak tam Stany?”

„Spoko. Byliśmy dziś w National Gallery”.

„I?”

„Trochę nuda. A ty co robisz?”

„Jestem na żaglach ze starymi. Co roku muszę to odbębnić”.

Rozległo się pukanie. Odłożyłam telefon i usiadłam.

– Proszę! – zawołałam po polsku.

Weszła babcia, jak zwykle nieskazitelnie umalowana i ubrana. Jak to możliwe, że te jej białe spodnie nie pobrudziły się przez cały dzień?

– Przyniosłam ci czereśnie – powiedziała również po polsku.

Usiadła obok na łóżku. Poczułam się spięta. Prawdę mówiąc, zawsze w jej towarzystwie czułam się spięta.

– Dziękuję.

Wyciągnęłam rękę, ale Vivien ją przytrzymała.

– Poczekaj. Dam ci jak babcia wnuczce.

Włożyła mi jedną czereśnię do ust. Poczułam się jeszcze głupiej, ale nie zaprotestowałam. Zaczęłam wolno żuć.

– Daj mi pestkę.

Podsunęła dłoń pod moją brodę, palcami gładziła policzki. Cofnęłam się, wyplułam pestkę i umieściłam ją w szklance po soku, której nie wyniosłam od rana.

– Babciu, nie jestem małym dzieckiem.

Uśmiechnęła się, a ja poczułam dreszcz.

– Ostatnio widziałam cię, kiedy byłaś maleńka.

Zaczęła gładzić moje włosy. Siedziałam nieruchomo, nawet gdy jej palce przesunęły się na szyję, chociaż to coraz mniej przypominało babcine pieszczoty.

– Połóż się – nakazała.

Gdy nie zareagowałam, popchnęła mnie, a ja opadłam na poduszkę jak szmaciana lalka. Nie broniłam się, gdy dotykała mnie coraz śmielej. Nie zrobiłam nic, gdy rozpięła bluzkę i ściągnęła mi biustonosz. Nic, gdy podwinęła spódnicę i rozerwała majtki. Nawet, gdy się na mnie położyła, wepchnęła mi język w usta, a jej ręka gmerała między moimi nogami, nic nie zrobiłam. Szarpnęłam się dopiero, gdy włożyła palec do środka. Nie zwróciła uwagi, przycisnęła mnie mocniej, wcisnęła mi język niemal do gardła, a tam... też weszła głębiej. Wreszcie użyłam siły. Wyswobodziłam się, wcisnęłam w kąt pod ścianą i zaczęłam się drzeć. Chciałam wzywać pomocy, ale potrafiłam tylko wrzeszczeć. Nikt poza tatą nie miał szansy mnie usłyszeć. Wiedziałam, że przyjdzie. Vivien przekrzykiwała mnie, rzucała wyzwiska, obrażała mamę. Tata ją wyprowadził. Wtedy nie zwracałam uwagi na to, co mówili. Teraz to wraca.

– Dlaczego to zrobiłaś? Dlaczego?!

– Chciałam uzupełnić raport dla Kinseya.

– Oszalałaś? Facet nie żyje od wielu lat. O czym ty mówisz?!

Wrzeszczeli, ale nie chciałam słuchać. Nałożyłam sweter, ale i tak trzęsłam się z zimna.

Nie byłam niewinną skrzywdzoną dziewczynką. Gdyby tak było, nie pozbawiłabym się życia.

Przeszłość KAMILA

Dzisiaj ślub. Trwanie w euforii całe życie jest niemożliwe. Wiem to. Dzielić radość to łatwe, prawda? Sądzę, że dojrzałam do dzielenia się odpowiedzialnością. Dlatego gdy Vivien oznajmiła, że przyjedzie tydzień przed ślubem, zaproponowałam, żeby zatrzymała się w naszym mieszkaniu. Moim i Johna. Wynajęliśmy je miesiąc temu. Właściciel obniżył czynsz w zamian za remont. Trzy pokoje, wprawdzie niewielkie, ale jednak trzy, duże okna, miła kuchnia, wygodna łazienka. Teraz wszystko odpicowane. Na razie się nie przeprowadziliśmy, chociaż remont skończyliśmy tydzień przed przylotem Vivien. Zaczniemy tam nowe małżeńskie życie. Przez kilka ostatnich tygodni nie kochałam się z Johnem. Wytłumaczyłam mu, że chcę pójść do ślubu w czystości. Trochę się ze mnie śmiał, ale nie naciskał. Jestem mu wdzięczna. Czasem szepcze mi do ucha, że po takim wyposzczeniu będzie smakować jeszcze lepiej. Na zmianę po polsku i po angielsku. Ma ponadprzeciętne zdolności językowe. Te kilka miesięcy wystarczyły mu do opanowania języka w stopniu co najmniej średnio zaawansowanym. Rodzice są nim zachwyceni. Mam natomiast wrażenie, że Iza za nim nie przepada. To zapewne przez moje telefony, gdy świrowałam w Stanach. Kiedyś ją o to zagadnęłam, ale wzruszyła ramionami i powiedziała, że mi się wydaje. Zazwyczaj nie jest taka lakoniczna, ale tym razem się zacięła. Może naprawdę mi się wydaje. Rozmawia z Johnem, żartują, czasem się spierają, ale kulturalnie. Nie wyczuwam w ich kontaktach bliskości, ale wystarczy akceptacja. To ja go kocham, ona nie musi. Od przyjazdu dzielę z nią pokój i wszystkie tematy oprócz jej stosunku do Johna mamy obgadane wzdłuż i wszerz. John zajmuje moją sypialnię. Tydzień po przyjeździe zapytał, czy nie miałabym nic przeciwko, żeby usunął all these posters from the walls[2]. Oczywiście się zgodziłam. Nie jestem już małolatą i nie piszczę, gdy ujrzę Justina Timberlake’a czy Robbiego Williamsa. Mimo to, gdy zobaczyłam gołe ściany, zrobiło mi się jakoś smutno. John podał mi dużą papierową torbę, gdzie zapakował plakaty. Domyślił się, że będę chciała zachować pamiątkę po czasach durnej młodości. Zawsze się wszystkiego domyśla. Wieczorem rozłożyłam je w pokoju Izy. Zostały umiejętnie zdjęte i nawet się nie zniszczyły. Iza przyglądała się bez słowa. Mruknęłam jak nastrojona filozoficznie staruszka, że będą przypominać mi o utraconej młodości, a ona się roześmiała.

Pojechałam z Johnem na lotnisko po Vivien, ale od tej pory jej nie widziałam. Przymiarki sukni, wieczór panieński, ostatnie ustalenia z fotografem – to wszystko zajmowało mi większość czasu. W trakcie krótkiego spotkania z przyszłą teściową nie wydarzyło się nic niepokojącego. Wręcz przeciwnie, wyczuwałam serdeczność. W Stanach najwidoczniej ulegałam paranoi. Ostatnie dwa dni John spędził, pokazując Vivien Warszawę. Nocował z nią w naszym mieszkaniu. Trochę się wzbraniał, ale go namówiłam. Jestem przywiązana do tradycji i wolałam, żeby ostatniej nocy nie spędzał pod jednym dachem ze mną. Chcę być prawdziwą panną młodą. Prawdziwie wkraczać w nowe życie.

Mój pokój był wolny, więc spałam tutaj. Odczułam to jako symboliczne pożegnanie panieństwa. Nie do końca mogłam się na tym skoncentrować. Czuję zapach Johna, który miesza mi w głowie.

– Chodź, uczeszę cię.

W drzwiach stoi Iza. Już się ubrała w długą różową sukienkę, która podkreśla jej figurę i dziewczęcy, niewinny wygląd.

– Jesteś piękną świadkową.

– Nie zawstydzaj młodszej siostry. Chodź.

Sadza mnie w fotelu przy biurku i ujmuje szczotkę. O ścianę oparła spore lusterko, żebym mogła się przejrzeć. Robi mi też makijaż. Efekt jest całkiem, całkiem. Nawet się cieszę, że nie umówiłam się do salonów.

– No i?

– Podoba mi się. Gdzieś ty się nauczyła?

– Ma się ten talent – odpowiada skromnie.

Nagle sztywnieję. Zegar nad lustrem wskazuje pięć po dziesiątej. Pięć minut temu Vivien, John i jego amerykański przyjaciel Robert, który będzie świadkiem, mieli przyjść na błogosławieństwo. Stół w salonie czeka już od wczoraj przykryty białym obrusem. Krzyż, Biblia, woda święcona.

– Co jest?

Odwracam się na obrotowym fotelu.

– Jeszcze ich nie ma.

Ledwie dostrzegalnie wzrusza ramionami.

– Zaraz przyjdą.

Patrzę jej prosto w oczy.

– Wolałabyś, żeby nie przyszli.

– Kama, co ty...

– Nie lubisz go cały czas, prawda?

Siada na podłodze, nie zważając, że jej piękna sukienka może się pognieść. Ujmuje moje ręce.

– Kama, wiem, że dziś jest twój dzień, i cieszę się twoim szczęściem – mówi uroczyście. – Johna przyjmuję jako nowego członka rodziny i będę go tak traktować. Serio.

Pociągam nosem.

– W twoich opowiadaniach jest lepszy styl i nie ma takiego patosu.

Śmiejemy się i wtedy rozlega się dzwonek.

Nasz świadek wygląda bardzo sympatycznie. Nikt nie jest tak przystojny jak mój narzeczony, ale Robert ma uśmiech, który z pewnością potrafi zawrócić w głowie niejednej kobiecie. Zamieniamy kilka słów po angielsku i idziemy do salonu.

Błogosławieństwo wzrusza mnie mniej niż oczekiwałam. Gdzieś pozostała nieufność do Vivien, czekam, aż powie albo zrobi coś, co tę chwilę zepsuje. Nic takiego nie następuje. Jasnym, czystym głosem wygłasza kilka słów, odwołuje się nawet do Boga. Przypuszczam, że to John ją przekonał. Stres odpuszcza.

Gdy docieramy do kościoła, wraca euforia. Patrzę w oczy Johna i słucham małżeńskiej przysięgi. Gdybym umarła w tej chwili, byłabym wdzięczna za wszystko, co dostałam. Nie chcę jednak umierać. Chcę żyć. Z Johnem.

– I że cię nie opuszczę aż do śmierci. – Nie potrafię opanować drżenia głosu.

Mam nadzieję, że to za wiele, wiele lat. John się uśmiecha.

Na weselu tańczę, rozmawiam, śmieję się, ale czuję się jak we śnie. Czekam na koniec. Chcę już nocy poślubnej. Vivien wykazała się taktem i zarezerwowała pokój w hotelu.

Wreszcie. Nasz dom. Nasza sypialnia. Nasze łóżko. Jest jeszcze lepiej niż wcześniej. Może rzeczywiście efekt wyposzczenia tak zadziałał. Około południa decydujemy się wstać, bo trzeba odwieźć Vivien na lotnisko.

Czeka na nas w hotelowym pokoju, piękna i zrelaksowana. Kobieta z klasą. To chyba dobre określenie. Nalewa nam po kieliszku szampana. John moczy tylko usta.

– Za dużo wypiłam – śmieję się. – Wczoraj, dzisiaj. Muszę przystopować.

Dostrzegam wymianę spojrzeń między synem a matką. Czyżbym znowu ulegała paranoi? Idę do łazienki, przemywam twarz. Lepiej. Gdy wracam do pokoju, zastaję Vivien w objęciach Johna. Ten uścisk jest zbyt intymny. Jej oczy zbyt zamglone. Dostrzega mnie i wyraz się zmienia. Teraz patrzy prowokująco. Puszcza syna, staje obok niego.

– Przepraszam – mówi głosem tak naturalnym jak do tej pory. – Wiem, że on jest teraz twój. Dla matki to jednak zawsze mały synek. – Gładzi go po głowie. – Musiałam się pożegnać.

Kręci mi się w głowie. Rzeczywiście za dużo ostatnio piłam, a na dodatek jestem zmęczona i niewyspana. Co ja właściwie widziałam? Matkę przytulającą syna. Dlaczego uznałam to za niestosowne? Chyba rozchwianie psychiczne mi nie przeszło.

– Jedziemy – mówi John.

Wydaje się przygaszony. W samochodzie i na lotnisku Vivien nawija na okrągło. Zanim wejdzie za bramki, obejmuje mnie z czułością, a później wyciąga ramiona do syna. Odwracam wzrok. Boję się tego, co mogłabym zobaczyć albo sobie uroić.

Jedziemy w milczeniu. Dlaczego John nic nie mówi?!

– Musimy porozmawiać – odzywa się w połowie drogi.

Patrzę na jego stężałą twarz, na ręce zaciśnięte na kierownicy. To nie urojenia

– Tak? – Z trudem udaje mi się przepchnąć to słowo przez gardło.

– W domu.

To pierwszy dzień po naszym ślubie. Pierwszy dzień miesiąca miodowego. Kładę zaciśnięte w pięści ręce na kolanach, żeby powstrzymać drżenie. Koncentruję się na fizycznych objawach. Nie myślę.

Siadamy po dwóch stronach stołu.

– Kocham cię – słyszę.

Podnoszę wzrok. Wytrzymam wszystko. Razem wytrzymamy.

– Powiedz.

– Byłem molestowany przez matkę.

Wstrząsam się, chociaż tego właśnie oczekiwałam. Kładę rękę na jego dłoni. Nie potrafię wyrazić, jak bardzo go kocham, jak bardzo przeżywam jego mękę.

– Ona też była molestowana przez swojego ojca. Od bardzo wczesnego dzieciństwa. Słyszałaś o Kinseyu?

– Oczywiście – szepczę. – Te dwie książki. Przeczytałam je.

Kręci głową.

– Zbierał informacje. Robił badania. Rozmawiał z moim dziadkiem, który był skazany za gwałt. Nie wiem, czy dziadek wykorzystywał mamę przed poznaniem Kinseya i rozmową z nim, czy dopiero potem. Nie wiem. Może to by się działo tak czy siak.

Drętwieję. Jak to? Zbierał informacje? Nawet jeśli nie popchnął do krzywdzenia dziecka, wiedział o tym. Stał się współuczestnikiem. Chciałabym to powiedzieć, ale nie mogę. Nie mam słów.

– W każdym razie mój dziadek prowadził raport dla Kinseya – ciągnie John. – Robił mamie różne rzeczy, a potem zapisywał jej tętno, szybkość oddechu, czy była czerwona na twarzy. Wysyłał te zapiski, odkąd mama skończyła trzy lata. Umarł, gdy miała osiemnaście. Miał raka żołądka. Współżyła z nim, dopóki nie poszedł do szpitala. W hospicjum już go nie odwiedziła.

Nadal trzymam rękę na jego dłoni. Mam siłę. Wydostanę go z otchłani. Nas.

– Mówi, że go kochała. Jako ojca i mężczyznę. Mówi, że kazirodztwo i pedofilia to przesądy. Że trzeba wyzwolić się z kajdan. Żyć pełnią życia.

Zaczyna płakać. Przesiadam się na kanapę, obejmuję go. Chwyta mnie kurczowo. Muszę być jego schronieniem.

– Mój ojciec był żołnierzem. Wielka miłość. Tak mama opowiada. Zginął w Wietnamie, gdy była w ciąży. Urodziłem się i...

Głos mu się załamuje. Wraca mi umiejętność mówienia.

– Kochany – szepcę. – Jesteśmy razem. Masz mnie.

– Tak.

Wyprostowuje się, udaje mu się uśmiechnąć.

– Urodziłem się i zaczęła mi robić to samo. Zapisywała i wysyłała to. Kinsey już dawno nie żył, ale był jego instytut. Mówiła, że dla dobra nauki. Nikt jej nie odpisywał. Raz przyszło od nich pismo. Widziałem, że była podniecona i rozerwała kopertę. Potem kopnęła stół i podarła list. Kiedy spała, poszedłem do śmieci, próbowałem odtworzyć treść. Chyba napisali, żeby przestała, bo będą musieli skontaktować się z policją. Nadal robiła zapiski, które nazywała raportem. Nie wiem, czy gdzieś to słała.

Śmieje się chrypliwie, ale gdy zaciskam palce na jego dłoni, przestaje.

– Przepraszam. Odkąd pamiętam, robiła mi to. W różny sposób, a gdy dojrzałem, odbywaliśmy regularne stosunki seksualne. Poza tym była dobrą matką.

Nie rozwija tematu. Nie zaprzeczam na głos, ale wiem swoje. Czegokolwiek dobrego nie zrobiła, nie zrównoważy krzywd, jakie wyrządziła własnemu dziecku.

– Wyprowadziłem się jeszcze w szkole średniej. Harowałem wieczorami, ale zaoszczędziłem trochę grosza. Nie zaoszczędziłbym, gdyby Vivien mi nie dawała. Zacząłem spotykać się z dziewczynami. Z każdą TO robiłem. Czasem z wieloma na raz. Nigdy nie miałem dosyć. Nigdy! Przebacz mi.

Podnoszę jego rękę do ust.

– Jesteś ofiarą molestowania.

Nagle przychodzi mi do głowy, że on nie przeprasza za przeszłość. Sztywnieję.

– Kiedy cię poznałem, to się zmieniło. Nie od razu. Miałem jakiś czas przygodne stosunki z innymi, nawet z dziewczynami, które wypatrywałem na ulicy. Brałem je gdzieś za róg albo do samochodu.

– Nawet kiedy mnie poznałeś? – upewniam się.

Wiem, jak to brzmi. Mąż odsłania przede mną największe rany, a ja reaguję jak zazdrosna smarkula. Ale do diabła, nie tak miało być! Dlaczego nic nie wiedziałam? Przecież wiedziałam, czułam, ale uznawałam to za wymysły chorego umysłu. Przecież to ja miałam chory umysł.

– Nawet kiedy cię poznałem – mówi cicho. – Brzydziłem się sobą. Za każdym razem. Przebacz mi.

Nie powtórzę, że jest ofiarą molestowania. Nie potrafię trzymać go za rękę. Przypominam sobie, co mi mówił. Tylko z tobą. Ciebie kocham. Tylko ciebie. To była odpowiedź na pytanie, czy robił to z innymi w samochodzie.

– Kłamałeś.

Nie reaguje. Powoli odwracam głowę w jego stronę. Pustym wzrokiem patrzy w przestrzeń. Przysięgałam wczoraj. Na dobre i na złe. Nie mogę. Nie potrafię.

– Kłamałem. – John wreszcie przerywa ciszę. – Bałem się, że mnie zostawisz. Ale od kiedy powiedziałem, że cię kocham, nie tknąłem innej kobiety. Przysięgam. Nie zasługiwałem na ciebie. Nie zasługuję.

Ponownie głos mu się załamuje. Kocham go. Chcę go wspierać.

– John...

Nie wiem, co chcę powiedzieć. Nie potrafię myśleć logicznie.

– Nigdy nie tknąłem innej kobiety od tamtego czasu – mówi ponownie. – To za mało, prawda?

Ukrywa twarz w dłoniach. Kładę rękę na jego głowie.

– Jestem przy tobie. Będę.

Czuję, jakbym przysięgała jeszcze raz. John chwyta mnie, zamyka w kurczowym uścisku. Muszę znać całą prawdę. Delikatnie wyswobadzam się z jego objęć.

– A twoja matka?

Długo kręci głową.

– Wyprowadziłem się, bo nie chciałem tego z nią robić. Nigdy.

– I nigdy nie zrobiłeś?

Myślę o nocy przed naszym ślubem, gdy sama wypchnęłam go do niej. Robi mi się zimno.

– Nigdy. Chodziłem do niej, bo jest bardzo nieszczęśliwa i samotna. Czasem ją objąłem, przytuliłem. Jak dzisiaj. I jeszcze...

Milknie.

– Co jeszcze?

– Opowiadałem, co robię z dziewczynami. Zawsze dopytywała o szczegóły. Zacząłem robić notatki na temat swoich przygód. Czytałem przed pójściem do niej, nie po to, żeby wszystko jej opowiedzieć, ale żeby część ukryć.

To chore. Ona jest chora, ale on też. To choroba zakaźna. Może ja też jestem zarażona.

– O nas też cię dopytywała?

Milczy. Zaraz zwymiotuję.

– Mówiłeś jej o nas? – naciskam.

– Nigdy! – mówi uroczyście. – Powiedziałem ci wszystko.

Jest chory, ale moim obowiązkiem jest wyciągnąć go z choroby. Wierzyć, że sama jestem odporna.

– Jestem przy tobie – powtarzam. – Będę.

Na dobre i na złe.

Teraźniejszość IWONA

Kalina zadzwoniła cztery po osiemnastej. Iwona właśnie sprawdzała godzinę. Od przyjścia do domu patrzyła na zegarek i inne urządzenia pokazujące czas mniej więcej co trzy minuty.

– Możesz pójść na policję. Arek poczeka na ciebie i udostępni ci akta. Nadal pracuje w tym samym miejscu.

– Dzięki.

W trakcie praktyk z osadzonymi zdarzyło jej się pójść na policję, a policjanci też wpadali do więzienia. Pamiętała Arka, który trochę ją podrywał, tak samo zresztą jak Kalinę i każdą inną kobietę, z którą rozmawiał. Ten uroczy brzydal, jak określała go Kalina, taki miał styl. Nikt, nie wyłączając samego policjanta, nie traktował tych zalotów poważnie. Wszyscy wiedzieli, że jest bezprzytomnie zakochany w żonie i córce.

– Cześć, piękna – powitał ją na komisariacie. – Wyglądasz jeszcze lepiej niż przed laty.

Roześmiała się.

– Przed laty? Można by pomyśleć, że nie widzieliśmy się z pół wieku.

– Tęskniłem za tym szyderczym śmiechem. Mało która dziewczyna potrafi wbijać sztylet tak, żebyś chciał więcej i więcej.

Pogroziła mu palcem.

– Awansowałeś?

– Tak jakby, ale możesz mi nadal mówić po imieniu.

Zaprowadził ją do małego pokoju, gdzie stało tylko biurko i dwa krzesła.

– Pokój przesłuchań? – spytała.

Wzruszył ramionami.

– Czujesz się podejrzana?

Pokręciła głową.

– Nigdy nie wiadomo, co myśli policjant. A co u twoich dziewczyn?

– Anita jest na wernisażu w Paryżu – powiedział. Iwona przypomniała sobie, że żona Arka jest malarką. – A Julka poszła w tym roku do liceum. Plastycznego.

Usiłował mówić spokojnie, ale widać było, że rozsadza go duma.

– Ta mała dziewczynka już w liceum?

– Tak, ta mała dziewczynka już w liceum. Trochę jednak się nie widzieliśmy. A ty?

Drgnęła.

– Ja?

– Co u ciebie?

– Pracuję w szkole. Nie chciałabym robić nic innego.

– Zawsze cię podziwiałam, bo robiłaś to, co chciałaś, i to, co uznawałaś za słuszne. Choćby to było na przekór wszystkim.

– To najpiękniejszy komplement, jak od ciebie usłyszałam.

– O! – ucieszył się. – Wreszcie mi się udało. A wyszłaś za mąż?

– Nie – mruknęła.

– A więc mam szansę?

– Jestem do twojej dyspozycji, kiedykolwiek będziesz tego chciał.

– Zawsze ta ironia.

– Jasne, najłatwiej obrócić wszystko w żart.

Spoważniał nagle.

– Zostawiam cię tu sam na sam z aktami. Daj mi sygnał na komórkę, kiedy będziesz gotowa. Będę w pokoju obok.

– Jest lustro weneckie?

– Naoglądałaś się kryminałów. Widzisz tu jakieś lustro? Możesz robić striptiz.

– Na wszelki wypadek nie zrobię – mruknęła.

Usiadła przy biurku, szykując się na brnięcie przez policyjno-prawniczy żargon. Tymczasem już pierwsza informacja niemal zwaliła ją z nóg. Policja otrzymała zgłoszenie od Marka Romańskiego.

– Cholera jasna!

Musiała powiedzieć to na głos. Uroczy matematyk, roztargniony naukowiec o nieśmiałym uśmiechu uczniaka. A to dobre. Wyjęła długopis i otworzyła zeszyt. Zapisywała adresy i nazwiska świadków. Powoli wyłaniała się kolejność zdarzeń.

Marek Romański zaparkował przed blokiem Kamili Johnson o godzinie 0.40. Był umówiony, że za piętnaście pierwsza Kamila wraz z dzieckiem zejdzie, a on odwiezie je do domu jej rodziców.

Pozostałymi świadkami byli: Zuzanna Zalewska – pielęgniarka czasowo przebywająca u Johnsonów, lokatorka z mieszkania na tym samym piętrze Maria Antoniak oraz małżeństwo z parteru Krystyna i Maciej Gregoriukowie. Wszyscy zeznawali to samo. Johnson krzyczał: „Nie! Nie!”, a potem to przeszło w „Nieeeeee! Aaaaaaa!” określane jako wyraz straszliwego bólu. Następnie umilkł. Zaniepokojony Romański postanowił sprawdzić, co się dzieje. Otworzyła Zuzanna Zalewska, która zdążyła już wezwać pogotowie. Wyszła z pokoju, gdy usłyszała nieartykułowane krzyki, i zastała Johnsona z nożem w brzuchu, a Johnsonową leżącą bez życia. Romański próbował sztucznego oddychania i masażu serca u pani Johnson, ale zaraz przyjechało pogotowie. Stwierdzono zgon. Amerykanin został zabrany do szpitala. Na miejscu pojawiła się jeszcze Izabela Antonowicz. Potwierdziła, że siostra i siostrzenica miały przyjechać do domu rodziców.

Sprawę zamknięto. Niedoszła zabójczyni nie żyła, a Johnson wyzdrowiał.

Iwona odłożyła papiery, schowała zeszyt i długopis. Wyczuwała luki, ale była zdecydowana je zapełnić.

Gdy pojawił się Arek, od razu spytała o policjanta prowadzącego.

– Czy komisarz Wiaderek jeszcze tu pracuje?

– Jest na emeryturze. Dlaczego tak cię interesuje ta sprawa?

– W naszej szkole jest córka Johnsonów. Ma problemy. Duże.

– I myślisz, że klucz tkwi tutaj? – Postukał w papiery.

– Nie wiem.

Przypatrywał się jej, jakby coś rozważał.

– Masz z nim kontakt? – spytała.

– Owszem.

– Czy mógłbyś dać mi numer do niego?

Westchnął.

– Nie. Ale mogę zadzwonić i zapytać, czy z tobą porozmawia – powiedział z wahaniem.

– Proszę.

– Trudno się oprzeć prośbie tak pięknej dziewczyny. – Wyciągnął komórkę, po czym ją schował. – Ale nie przy tobie. Pójdę do siebie.

Wyjęła zeszyt, przeglądała notatki. Jakiego rodzaju informacji mógł udzielić jej tamten gliniarz, zakładając oczywiście, że zechce z nią rozmawiać?

MAJA – napisała wielkimi literami.

– Jesteś mi winna wielkiego buziaka. – Arek wszedł do pokoju. – Roman czeka na ciebie. Trochę się nudzi, bo żona wyjechała z wnuczką na wakacje. On został, bo pomaga synowi w remoncie, ale wieczory ma wolne.

– Naprawdę? Dzięki!

Pocałowała go w policzek.

– Hmm, niekoniecznie o takim buziaku myślałem, ale na razie ujdzie.

Wpisała adres do zeszytu.

– Dziękuję.

– Na wszelki wypadek weź moją wizytówkę.

Wsunęła kartkę do torebki i jeszcze raz cmoknęła Arka w policzek.

– Myślisz, że wymigasz się czymś takim? – zawołał za nią.

Komisarz Roman Wiaderek, o ile nie awansował przed przejściem na emeryturę i nadal był komisarzem, mieszkał w jednorodzinnym domu na Żoliborzu. Okazał się wysokim, przystojnym mężczyzną, trochę w stylu Clarka Gable’a. Zapewne zbliżał się do sześćdziesiątki, może nawet ją przekroczył, ale miał wysportowaną sylwetkę, sprężyste ruchy i bujną czuprynę. Siwe włosy i zmarszczki na twarzy dodawały mu niepokojącego uroku. Kobietom z pewnością się podobał, ale wyglądał też na faceta, który jest guru i wzorem do naśladowania dla mężczyzn. No, ideał. Na szczęście teraz Iwona czuła się odporna na wdzięki mężczyzn w każdym wieku. Uśmiechnął się tak naturalnie, że poczuła do niego sympatię. Z pewnością nie miał zamiaru jej podrywać. Uścisnął jej rękę i przeprowadził przez wypielęgnowany ogród.

– Arek miał rację – powiedział, gdy siedziała już w eleganckim salonie.

– Słucham?

– Powiedział, że jest pani niezwykle piękna.

Przypuszczała, że Arek użył trochę innych słów. Bardziej dosadnych. Męskich.

– Mówi to każdej kobiecie.

Wiaderek się roześmiał.

– Zgoda. Ale nie o każdej. Napije się pani kawy? Herbaty? A może kieliszek wina?

– Herbatę poproszę.

Kiedy krzątał się po kuchni, wyjęła zeszyt, przeglądała notatki, niektóre słowa podkreślała.

– Proszę.

Drgnęła. Nie usłyszała, kiedy wrócił. Na stole stała taca z dwiema filiżankami, dzbanek herbaty i talerz herbatników.

– Nie mamy cukru – powiedział były policjant, rozlewając herbatę.

– Nie słodzę.

Upiła łyk. Herbata była dobra, raczej nie z torebek.

– Podobno interesuje panią sprawa Johnsonów. Pamiętam ją dość dobrze. Proszę pytać.

– Nurtuje mnie, kto opiekował się dzieckiem, kiedy Johnson trafił do szpitala.

– To było dość kuriozalne. Ta pielęgniarka, która z nimi mieszkała, powiedziała, że zanim Johnson stracił przytomność, prosił ją o opiekę nad dzieckiem. Przyjechała jednak siostra Johnsonowej i zaczęła krzyczeć, że nie odda siostrzenicy obcej kobiecie. Smarkula, ledwie co pełnoletnia. Kazałem jej sprowadzić rodziców. Przyjechali dopiero po kilku godzinach. Ojciec wydawał się opanowany, z matką nie było kontaktu. Zdecydowałem, że lepiej będzie, jeśli dziewczynkę weźmie rodzina. Tym bardziej, że Zalewska wcale się nie upierała. Ale oni i tak później stracili prawo do kontaktów.

– Dlaczego?

– Ojciec wystąpił do sądu. Jego żona miała udokumentowane problemy psychiczne, a teściowa po śmierci córki i oddaniu wnuczki zięciowi trafiła na oddział zamknięty. Okazało się, że w młodości też przeszła załamanie nerwowe.

– Ale tak zupełnie zakazać kontaktów?

– Jego adwokat stwierdził, że mogłoby to być ze szkodą dla psychiki dziewczynki, a nawet stanowić dla niej zagrożenie. Mieli potwierdzenie biegłego. Jakby nie było, Johnsonowa, próbowała zadźgać Johnsona. On miał władzę rodzicielską.

Iwona pokiwała głową, chociaż miała wątpliwości co do decyzji sądu.

– Nie próbowali się odwoływać?

– Nic mi na ten temat nie wiadomo.

Sięgnęła po herbatnika. Gdy zaczęła gryźć, uświadomiła sobie, jak bardzo jest głodna. Nie jadła ponad dwadzieścia cztery godziny. Musi zadbać o regularne posiłki. Jeśli padnie, nie przyda się już na nic. Nikomu.

– A ta pielęgniarka? Czy nie dziwiło pana, że mieszkała z młodym małżeństwem?

– Zuzanna Zalewska pracowała z Johnsonem. Właścicielka kawalerki, którą wynajmowała, przywaliła horrendalną podwyżkę. Johnsonowie zaproponowali, żeby mieszkała u nich, dopóki czegoś nie znajdzie. Żeby im się odwdzięczyć, pomagała przy dziecku i trochę sprzątała czy tam gotowała.

To miało sens. Mimo to...

– Była ładna?

– Owszem.

– Sądzi pan, że ją i Johnsona mógł łączyć romans?

– Wtedy byłem tego pewien. Może Johnsonowa ich przyłapała i dlatego zadźgała męża. Ale musiała ich przyłapać trochę wcześniej, bo zorganizowała faceta, który na nią czekał, i dzwoniła do siostry, że przyjedzie do domu z dzieckiem. Może myślała, że uda jej się zrzucić winę na kochankę, chociaż nie wiem, jak by to było możliwe. Przypuszczam, że ludzie z problemami psychicznymi nie zawsze rozumują racjonalnie.

Możliwe, że Kamila Antonowicz nie rozumowała racjonalnie. Możliwe, że ułożyła plan, który nie miał prawa zadziałać.

– Pracuję z Romańskim – powiedziała Iwona. – Rozmawiałam z nim o tej sprawie, ale nie wspomniał, że przyjechał po Kamilę w noc jej śmierci. Myśli pan, że był jej kochankiem?

– To też brałem pod uwagę. Może chciała dla niego zostawić męża. Gdy Johnson jej przeszkodził, wbiła mu nóż w brzuch.

– Ale dlaczego miałaby jechać do rodziców, a nie prosto do niego?

– Był żonaty.

– No tak.

– Nie znaleźliśmy potwierdzenia żadnej z tych teorii. Zarówno Johnson, jak i Zalewska zaprzeczali, ażeby łączył ich romans. Romański twierdził, że Kamila Johnson nigdy nie była jego kochanką. Jechał, żeby wyświadczyć jej przysługę. Po prostu odwieźć ją do domu rodziców, i tyle.

– Dlaczego Kamila tego chciała? Czym to motywowała?

– Podobno nic nie mówiła. Tylko żeby ją tam zawieźć.

Iwona sięgnęła po kolejnego herbatnika. Ostatniego.

– Zjadłam wszystko.

– Przyniosę więcej.

– Nie, nie – powstrzymała go. – Dlaczego pielęgniarka miała zaopiekować się dzieckiem? Jak w ogóle Johnson mógł ją o to prosić, skoro był nieprzytomny?

– Prosił, zanim stracił przytomność. Potwierdził to.

– A co ona zrobiła po śmierci jego żony? Mieszkała tam?

– Nie, wyprowadziła się do koleżanki.

– Do kogo?

– Nie pamiętam. Chyba do kogoś z pracy. Tak, na pewno, do kogoś z pracy.

– Gdzie oni wtedy pracowali?

– W szpitalu na Wołoskiej.

– A gdzie trafił Johnson?

– Też tam. Zalewska zadzwoniła od razu do nich.

Tyle informacji. Tylu świadków, do których powinna dotrzeć. Bawienie się w domorosłego detektywa mogło przerosnąć jej siły. Johnson obecnie pracował na Banacha i miał prywatną praktykę. Przynajmniej na niego nie trafi na Wołoskiej. Uśmiechnęła się do Wiaderka.

– Dziękuję, że poświęca mi pan swój czas.

– To przyjemność. Brak mi pracy w policji. Proszę dzwonić, jeśli będzie pani potrzebowała wsparcia. A teraz dołożę herbatników, dobrze?

Pokręciła głową i wstała.

– Dziękuję, muszę już iść. Zostawię panu mój numer, gdyby jeszcze coś się panu przypomniało.

Podała mu wizytówkę. On wręczył jej swoją i ukłonił się szarmancko.

Wstąpiła do mijanego baru i zamówiła sałatkę, która wydawała jej się najzdrowsza i najbardziej pożywna. Jedząc, przeglądała stronę szpitala. Ordynatorem chirurgii był doktor Romuald Stróżewski. Nie znalazła informacji, ile czasu tam pracuje, ale ze zdjęcia wyglądał na mężczyznę w co najmniej średnim wieku. Jeśli nawet leczył w MSWiA w chwili wypadku, jaką miała szansę, że zechce z nią rozmawiać? Zacznie od pielęgniarek, zwykle one są bardziej gadatliwe. Może nawet Zuzanna Zalewska nadal tam pracuje albo chociaż jej koleżanka, która wzięła ją do siebie po tragedii u Johnsonów.

Iwona zamknęła stronę i odszukała rozkład tramwajów zatrzymujących się przy szpitalu. Jeździły często. Godziny odwiedzin jeszcze trwały, nikt jej nie wyrzuci, ktoś może najwyżej zapytać, do kogo przyszła. Po co odkładać?

Kupiła największą i najdroższą bombonierkę, jaka była dostępna w sklepie obok. Oby się przydała.

Nie miała planu rozmowy, jedynie nadzieję, że się uda. Dyżurka pielęgniarek była otwarta. W środku siedziały dwie kobiety, jedna bardzo młoda, którą można by pomylić z uczennicą liceum, druga zapewne przed czterdziestką.

– Dobry wieczór. – Iwona wyciągnęła czekoladki. – Chciałabym odrobinę osłodzić paniom życie. Wiem, jak ciężko pracujecie.

Starsza pielęgniarka wstała i wyciągnęła rękę.

– Dziękujemy. A pani od kogo?

Teraz zaczynał się problem. Jak wyjaśnić, że to nie wdzięczność ani nie próba uzyskania przychylności dla pacjenta? Raczej łapówka w zamian za informacje. Dość skromna łapówka.

– Ja... – Iwona odchrząknęła. – To stara sprawa. – Nagle postanowiła postawić na szczerość. – Jestem psychologiem szkolnym i jedna z moich podopiecznych jest córką mężczyzny, który tu pracował oraz był operowany. Ta dziewczyna... uważam, że należy wyjaśnić przeszłość, żeby jej pomóc.

Starsza z kobiet zmierzyła ją długim spojrzeniem.

– Kim był ten człowiek?

– To Amerykanin. John Johnson.

Pielęgniarka uśmiechnęła się smutno.

– Pracowałam tu wtedy.

– Czy mogę... Czy zgodziłaby się pani chwilę ze mną porozmawiać?

– Nie teraz. Za moment muszę pójść do pacjentów, ale kończę zmianę o dwudziestej. Może spotkamy się wtedy? Kilka minut stąd jest całkiem przyzwoita kawiarnia. Tam i z Powrotem. Tak się nazywa.

– Znam ją – ucieszyła się Iwona. – Poczekam tam na panią. Nazywam się Iwona Cukierek.

Wyciągnęła rękę, którą tamta energicznie uścisnęła.

– Maria Pawlicka.

A więc nie Zuzanna Zalewska. Trudno się było spodziewać, że od razu trafi na bezpośredniego świadka. I tak miała szczęście, znajdując osobę, która pracowała z tamtymi dwojgiem i na dodatek zgodziła się na rozmowę z jakąś szkolną psycholożką.

Zamówiła kawę i wpatrywała się w notatki. Znała je już na pamięć, ale i tak nie wiedziała, czego spodziewa się dokopać w przeszłości. Zaczęła zapisywać pytania, banalne, a przynajmniej na takie wyglądające. Powtarzała sobie, że wszystko może być istotne, i starała się nie zniechęcać.

– Już jestem.

Iwona podniosła się i przywitała. Dopiero teraz przyjrzała się lepiej „świadkowi”. Pawlicka była atrakcyjną kobietą. Miała długie brązowe włosy z przedziałkiem pośrodku, oczy w tym samym kolorze i ładne usta. Prosta fryzura i umiejętny makijaż podkreślały jej delikatną urodę. Szesnaście lat temu była bardzo młoda i zapewne jeszcze bardziej ponętna. Kelnerka podeszła i zapytała, co podać. Pielęgniarka poprosiła o herbatę.

– Nie ma pani ochoty na jakiś deser? – powiedziała Iwona. – Dogódźmy sobie dzisiaj.

Pomyślała, że szasta pieniędzmi, ale przecież przez ostatni rok żyła tak skromnie, że mimo niewielkiej pensji miała zapasy na koncie. Najwyżej zrezygnuje z kolejnych wakacji.

– Ma pani rację, czasem można. – Pawlicka uśmiechnęła się w subtelny, trochę smutny sposób. Zupełnie tak, jak kiedy przyznała, że pracowała z Johnsonem. – Poproszę szarlotkę z lodami.

Iwona wzięła dla siebie sernik, nie myśląc już o rachunku. Przez chwilę rozmawiały o dietach i słodyczach.

– Co pani chciała wiedzieć? – zapytała w końcu pielęgniarka.

– Jakim człowiekiem według pani był doktor Johnson?

Pawlicka wzruszyła ramionami.

– Znałam go tylko z pracy.

– Jaki więc był w pracy?

– Był dobrym lekarzem, a przy tym miły, co u nas dość rzadko się zdarzało... nadal rzadko się zdarza. Może dlatego, że jest Amerykaninem. W Polsce lekarze odgrywają bogów wobec pacjentów i całego personelu. W każdym razie Johnson był uwielbiany.

– Przez pacjentów?

– Tak.

– Przez personel też?

– No owszem. Był inny. Lubiłyśmy go.

Iwona odnotowała użycie pierwszej osoby liczby mnogiej w rodzaju żeńskim.

– W sensie – pielęgniarki?

– Też.

– A jakie były jego układy z Zuzanną Zalewską?

Pawlicka uciekła wzrokiem, ale odpowiedziała natychmiast.

– Normalne. Jak ze wszystkimi.

Iwona milczała przez chwilę, aby uświadomić rozmówczyni nieudolność kłamstwa.

– Jak ze wszystkimi? Przecież nie wszyscy mieszkali u Johnsonów.

Pielęgniarka poruszyła się nerwowo.

– Muszę zapalić.

– Pali pani? – spytała zdziwiona Iwona.

Nieskazitelna cera Pawlickiej nie wskazywała na palaczkę.

– Czasami. Staram się ograniczać. Wyjdę na chwilę na zewnątrz.

– Pójdę z panią – zdecydowała Iwona.

Po drodze szepnęła kelnerce, żeby przyniosła im karafkę wina. Denerwowała się tą rozmową i pewnie dlatego dopiero teraz zauważyła, jak spięta jest jej rozmówczyni. Alkohol rozluźni je obie.

– Czy oprócz pani pracuje w waszym szpitalu ktoś jeszcze z tamtych czasów? – spytała, przyglądając się kobiecie, zachłannie zaciągającej się papierosem.

– Tak. Doktor Stróżewski. – Zanim Iwona zdążyła zadać następne pytanie, pielęgniarka dodała: – To on wykonał wtedy operację.

– On i Johnson byli przyjaciółmi?

– Nie sądzę.

– Doktor Stróżewski może był zazdrosny? – zasugerowała Iwona.

Pawlicka nie złapała przynęty.

– Nic mi na ten temat nie wiadomo. Doktor Stróżewski jest dobrym, cenionym lekarzem.

– Nie tak miłym jak Johnson?

Pawlicka się uśmiechnęła, tym razem nieco sarkastycznie.

– Nie tak miłym. Ale co najmniej równie dobrym. Operację doktora Johnsona wykonał bezbłędnie. – Zgasiła papierosa i weszły do kawiarni. – Wino?

– Pomyślałam, że dobrze nam zrobi pod koniec dnia – powiedziała Iwona tonem usprawiedliwienia. – Mogę pani nalać?

Pawlicka skinęła głową bez krygowania się. Umoczyła usta i znów się uśmiechnęła.

– No więc co chce pani jeszcze wiedzieć?

– Proszę mi powiedzieć, co pani wiadomo na temat relacji doktora Johnsona z Zuzanną Zalewską. Jak to się stało, że zamieszkała z Johnsonami? To chyba nie są praktyki na porządku dziennym?

Pawlicka usiadła wygodniej, założyła nogę na nogę i powoli sączyła wino.

– Dlaczego właściwie to panią interesuje? Czy naprawdę uważa pani, że relacje doktora z Zuzą mają wpływ na to, co dziś dzieje się z jego córką? To było szesnaście lat temu!

Iwona przełknęła ślinę.

– Powiem pani coś. Coś, czego nie powiem nikomu innemu. Za bardzo się wstydzę. Wczoraj rozmawiałam z doktorem. Wezwałam go ze względu na córkę. Tylko że... – urwała, wychyliła kieliszek wina i dokończyła: – z jakiegoś powodu uprawiałam z nim seks.

Pawlicka przyglądała się jej w milczeniu. Iwona dotknęła rozpalonych policzków i ciągnęła:

– Nie próbuję umniejszać swojej winy. Moje zachowanie było całkowicie nieodpowiedzialne i nieetyczne. Ale on... on też to robił, chociaż chodziło o jego córkę. Jest w nim coś takiego... chciałabym wiedzieć, czy szesnaście lat temu też to było.

Pawlicka napełniła kieliszki.

– Chciałaby pani wiedzieć ze względu na siebie czy na tę dziewczynkę?

Iwona się zawahała. Chciała być zupełnie szczera, również ze sobą.

– Mam nadzieję, że bardziej ze względu na nią.

– Było.

Iwona wstrzymała oddech.

– Nie wiem, jak Zuza, ale ja spałam z nim dwa razy. Dwa, bo więcej nie chciał – powiedziała cicho pielęgniarka. Wyprostowała się, sięgnęła po kieliszek. – Świetny pomysł z tym winem. – Pociągnęła solidny łyk i kontynuowała:. – Co do mojego romansu – chociaż to żaden romans – dość szybko się otrząsnęłam. Jeśli chodzi o Zuzę, początkowo jej nie lubiłam, później się nawet zaprzyjaźniłyśmy.

– To do pani wyprowadziła się po tym wypadku?

Pawlicka potrząsnęła głową.

– Nie. Wyprowadziła się do Niny. Uważałam Ninę za najlepszą przyjaciółkę, ale ona dla wszystkich była dobra. Taka... cicha święta. Umarła na raka.

– Przykro mi – szepnęła Iwona automatycznie.

– To było pięć lat temu. Życie musi toczyć się dalej. – Niespodziewanie się roześmiała. – To takie banalne, stale się to słyszy, prawda? Ale tak właśnie jest. Opowiem pani o Zuzie, skoro tak pani na tym zależy.

Iwona rozlała resztę wina i dała znak kelnerce, żeby przyniosła następną karafkę.

– Kiedy zaczęłam pracować na Wołoskiej, Nina i Zuza już tu były. Przeciwieństwa, można powiedzieć. Ninę pacjenci uwielbiali. Dla każdego miała dobre słowo, uśmiech... no, taki anioł. Chorzy niekiedy nawet tak ją nazywali. Zuza z kolei wykonywała obowiązki, nie można powiedzieć, żeby była złą pielęgniarką, ale chłód bił od niej na kilometr. Zresztą nie tylko pacjenci go czuli, ja też. Dlatego nie mogłam zrozumieć, czemu te dwie się przyjaźnią. Dopiero później się dowiedziałam, że Zuza opiekuje się ciężko chorą matką i nie starcza już jej sił na ciepło dla innych. Tak powiedziała Nina. Mówiłam, że była święta? Chodziła do Zuzy, zostawała z jej matką. Tam mieszkała też Ukrainka, ale Zuza ją zwalniała, kiedy sama była w domu. W ten sposób płaciła jej trochę mniej, a opiekunka mogła dorobić sobie sprzątaniem. No, ale rozwodzę się na tematy nieistotne. W każdym razie doktor Johnson, gdy zaczął u nas pracować, miał reputację niemal cudotwórcy. Nina namówiła go na obejrzenie matki Zuzy, której nie dawano już szans. I jego diagnoza niestety powtórzyła diagnozy innych lekarzy.

Pawlicka zamilkła, jakby wspomnienie było dla niej bolesne.

– Pani też znała mamę pani Zuzanny? – spytała Iwona.

– Nie. Ale wtedy... naprawdę było mi szkoda Zuzy. Przestała być chłodna, wyglądała na zrozpaczoną. Ręce jej się trzęsły, robiła pomyłki. Kryłyśmy ją z Niną. Za kilka dni jednak wszystko wróciło do normy, jakby zaakceptowała ten brak nadziei. Jej mama umarła w ciągu niecałego miesiąca. Można pomyśleć, że taka śmierć może być dla bliskich ulgą, ale Zuza to odchorowała. Wyglądała strasznie. To znaczy oczywiście nadal była piękna... ona nie jest zwyczajnie atrakcyjna, jest po prostu piękna... ale była wtedy taka chuda... taka blada.... znów robiła proste błędy. Wyprowadziła się, mieszkanie zbyt przypominało jej mamę i chciała je sprzedać. Wynajęła niewielką kawalerkę. Miała kłopoty, zainteresowanych kupnem było niewielu, a jej trudno było opłacać nawet niewielki czynsz. Pensja pielęgniarska... sama pani wie... duża nie jest, a musiała pokryć koszty pogrzebu. Już w następnym miesiącu właścicielka podwoiła opłatę, to było dla Zuzanny jak kolejny grom z jasnego nieba. Dlatego od razu przyjęła propozycję Johnsona, żeby wprowadzić się do niego.

– Mówi pani o... Johnsonie albo Johnson, albo doktor – zauważyła Iwona. – Nie byliście po imieniu?

Pawlicka wzruszyła ramionami.

– Pani też nie mówi o nim John – mruknęła.

Iwona musiała się roześmiać.

– Punkt dla pani.

– Ja też uważałam, że nie robiłam dobrze. Ten... niby romans, wie pani. I też mnie to męczyło. I uważałam, że on nie robił dobrze – powiedziała pielęgniarka. – Szczególnie od kiedy niczego ode mnie nie chciał – dodała tonem samooskarżenia.

Iwona pokiwała głową.

– Uznajmy, że to nie nasza wina.

Podniosła kieliszek jak do toastu. Stuknęły się.

– Jestem Maria.

– Iwona.

– Znajomi nazywają mnie Mają.

Iwona się wstrząsnęła.

– Tak ma na imię córka Johnsona.

– Wiem. Wtedy miałam jakąś nadzieję, że nazwał ją po mnie, chociaż rozgłaszał, że żona wybrała imię. Idiotka ze mnie, co nie?

– Uzgodniłyśmy, że to wszystko jego wina.

Roześmiały się i ponownie stuknęły kieliszkami.

– Ja będę nazywała cię Marią, okej?

– Jasne. W każdym razie Zuza zamieszkała z Johnsonami. Wtedy się uspokoiła, ale chyba stała się jeszcze chłodniejsza niż przed śmiercią matki. Nie chciała z nikim rozmawiać, nawet Ninie nie pozwalała się zbliżyć. A później... to się wydarzyło. Wtedy od razu zadzwoniła do Niny i wprowadziła się do niej. Była absolutnie zdruzgotana. Wciąż płakała. Powiedziała, że nie da rady wrócić na Wołoską i nie wróciła. Bardzo się wtedy do siebie zbliżyłyśmy. Aż to było dziwne.

– Czy porozmawiałaś z nią kiedyś o tym, co się stało?

– Wielokrotnie. Sama o tym mówiła.

– I co mówiła?

– Że obudziły ją krzyki. Weszła, a oni oboje leżeli na podłodze i było mnóstwo krwi. Johnson powiedział: „Zadzwoń na Wołoską i zaopiekuj się dzieckiem” i stracił przytomność. I wciąż powtarzała, że to jej wina.

– Precyzowała dlaczego?

– Nie. Rozumiałyśmy, że dlatego, że tam zamieszkała, a żona doktora była niestabilna. Mówiłyśmy jej, że musi przestać się obwiniać.

– Ale pewnie była jego kochanką – mruknęła Iwona.

– Nic mi na ten temat nie wiadomo. – Ton Pawlickiej niespodziewanie stał się twardy.

– Mówiłaś, że się do siebie zbliżyłyście. Masz z nią kontakt?

– Nie – odpowiedziała Maria szybko. Zbyt szybko. – Muszę już iść – dodała.

Wyciągnęła portfel.

– Nie, nie – powstrzymała ją Iwona. – Ja to ureguluję.

– Jak uważasz. Chcesz mi dać telefon? Zadzwonię, jakby co.

– Oczywiście. – Iwona podała wizytówkę. – Dzwoń o każdej porze.

Wracała na piechotę. Miała nadzieję, że nocne powietrze złagodzi skutki nadużycia alkoholu. Zdaje się, że oprócz lekkiego wstawienia i wydania kilkuset złotych niewiele przyszło jej z tego spotkania. Jeszcze potwierdzenie, że Johnson zawsze był Don Juanem i trafiał na chętne panienki. I co z tego? Czego właściwie oczekiwała? Telefon odezwał się SMS-em.

„Jeśli chce się Pani ze mną spotkać, proponuję jutro o dziewiątej przy Grobie Nieznanego Żołnierza. Zuzanna”.

A więc jednak Maria miała kontakt z mityczną Zuzą. A mityczna Zuza miała coś do dodania.

„Będę”.

Iwona zaczynała pracę o dziewiątej, ale postanowiła, że zadzwoni wcześniej i powie, że czuje się paskudnie. Potem pójdzie do przychodni i dostanie L4. Kiedy była uczennicą i nie chciała iść do szkoły, pokazywała przerośnięte migdały i każdy lekarz bez szemrania wypisywał zwolnienie. W dorosłym życiu skorzysta z tego pierwszy raz.

Na miejsce dotarła dziesięć minut przed czasem. Żołnierze pełniący wartę stali nieruchomo z kamiennym wyrazem twarzy. Młodzi deskorolkarze ćwiczyli akrobacje. Mamy z dziećmi i staruszkowie, korzystając z wrześniowego słońca, spacerowali po parku. Mężczyźni w garniturach, kobiety w szpilkach – zapewne pracownicy międzynarodowych korporacji – przemierzali plac przed rozpoczęciem dnia w firmie. Krótko mówiąc, życie się toczyło. To w jakiś sposób było pocieszające.

– Pani Iwona?

Odwróciła się i wyciągnęła rękę.

– Tak. Iwona Cukierek.

– Zuzanna Marczak.

Lakoniczne przyznanie Wiaderka, że Zalewska była ładna, czy nawet określenie Marii „po prostu piękna” nie oddawało istoty rzeczy. Iwona nigdy nie spotkała nikogo piękniejszego, chociaż nie potrafiłaby powiedzieć, w czym tkwił sekret piorunującego wrażenia. Pielęgniarka miała długie lśniące czarne włosy, kontrastujące z nimi duże niebieskie oczy okolone gęstymi rzęsami, wyraźnie zarysowane brwi, klasyczne rysy twarzy i nieskazitelną cerę. Ale było w niej coś więcej, jakieś nieokreślone wewnętrzne światło, które musiało wprawiać w zachwyt każdego, kto na nią patrzył.

– Usiądźmy w parku. Mam nadzieję, że znajdziemy wolną ławkę.

Głos też był ładny, chociaż wydawał się zimny. Iwona przypomniała sobie słowo „chłód”, którego tak często Maria używała w odniesieniu do koleżanki z pracy.

Ławka się znalazła, nawet na słońcu. Promienie grzały tak przyjemnie, a świat wyglądał tak kolorowo, że na moment wszelkie lęki się uciszyły. Iwona drgnęła, gdy kobieta obok zaczęła mówić.

– Proszę mi powiedzieć, co z dzieckiem.

Głos był już nie tylko chłodny, przybrał rozkazujący ton.

– Z dzieckiem?

– Maja mówiła, że córka Johnsonów jest pani podopieczną.

Minęła dłuższa chwila, zanim Iwona zrozumiała. Maja to dla tej kobiety Maria Pawlicka.

– Nie mogę chyba mówić o niej jako o podopiecznej, ale jestem szkolnym psychologiem i rozmawiałam z Mają... – urwała i dodała dla jasności – Johnson.

– Co się dzieje z Mają Johnson?

Głos stracił rozkazującą nutę. Iwona dostrzegła, że kobieta wykręca palce. Ta chłodna piękność była tylko człowiekiem. Zdenerwowanym człowiekiem.

– Martwi się pani o Maję?

– To chyba zrozumiałe. Opiekowałam się nią, kiedy była małym dzieckiem.

– Odwiedzała ją pani po wypadku?

– Nie. To wszystko... nie byłam w stanie tam wejść. Nigdy już jej nie widziałam. Proszę mi powiedzieć, co się z nią dzieje.

Iwona się zawahała. Nie chciała przekraczać następnej granicy, łamać kolejnej zasady. Intuicja jednak podpowiadała, że tylko Zuzanna Zalewska może rzucić na sprawę trochę światła. W tym celu należy nią wstrząsnąć.

– Maja ma duże problemy psychiczne – powiedziała ostrożnie.

– Jakiego typu problemy?

– Chwileczkę, pani Zuzanno. Mówi pani, że nigdy później nie widziała pani Mai, a wygląda pani na zdruzgotaną informacją, że coś jest nie tak. Zdruzgotaną, ale nie zdziwioną. – Iwona mówiła trochę na oślep, ale zauważyła, że Zuzanna zbladła. – Tak, jakby pani się tego spodziewała – dokończyła.

Pielęgniarka nadal nerwowo wykręcała palce. Dostrzegła, że Iwona przygląda się jej dłoniom, i położyła je na kolanach.

– Nie spodziewałam się tego. Nie dziwię się jednak, bo dziecko wychowywane samotnie przez jednego z rodziców może mieć problemy. Tym bardziej, jeśli jest to samotny ojciec. Może nie brzmi to zbyt poprawnie politycznie, ale pani jako psycholog z pewnością zdaje sobie z tego sprawę.

– Skąd pani wie, że ojciec wychowuje ją samotnie? Nic takiego nie powiedziałam pani znajomej.

Zalewska się cofnęła, zbladła jeszcze bardziej. Za chwilę jednak odzyskała pewność siebie.

– Nie wiem. Takie zrobiłam założenie. Z pani reakcji widzę jednak, że nie błędne.

– Opowie mi pani o swojej znajomości z doktorem? Jak ona wyglądała z pani punktu widzenia?

Zalewska patrzyła na biegające dzieci, jakby całą uwagę przeniosła na nie. Z profilu robiła równie oszałamiające wrażenie jak en face. Nagle odwróciła się i wbiła spojrzenie w twarz Iwony.

– Wspaniale jest patrzeć na szczęśliwe dzieci, prawda? Ja to robię codziennie. Mam dwójkę.

Mówiła spokojnie, głos nabrał ciepła, jej twarz wyrażała macierzyńską miłość. Iwona poczuła się niekomfortowo, nieprzyjemne ciarki przechodziły wzdłuż kręgosłupa. Reakcja zupełnie niezrozumiała.

– W jakim wieku? – spytała.

– Krysia ma szesnaście lat, Piotruś pięć.

– Duża różnica.

– Tak. Długo czekaliśmy z mężem. A więc mam pani opowiedzieć o mojej relacji z doktorem?

– Byłabym wdzięczna.

– Coś za coś. Ja mówię jak na spowiedzi, a pani równie szczerze odpowiada mi, co z jego córką.

Nie powinna przystawać na taką wymianę, ale skinęła głową.

– Dobrze.

– Kiedy doktor przyszedł do nas pracować, byłam w strasznym stanie. Majka pani o tym mówiła, prawda?

– Mówiła, że miała pani chorą mamę i była... zimna.

Zalewska uśmiechnęła się smutno.

– Tak. Niektórzy mówią, że jestem zimna.

– O mnie też tak mówią – wtrąciła Iwona. – Nawet gorzej.

– Naprawdę? To powinna pani zrozumieć. Ja najbardziej wyglądam na zimną w okresach stresu. A wtedy byłam na granicy. Moja mama miała operację, chemię, a choroba czyniła spustoszenia. Już żaden lekarz nie dawał szans. Niezależnie, czy była to medycyna konwencjonalna, czy niekonwencjonalna.

Usta kobiety drżały. Powrót do tego wspomnienia nadal musiał ją boleć.

– Mój tata zmarł na zawał, gdy miałam dziesięć lat. Zostałyśmy same. To było trzęsienie ziemi, ale mama była silna. Przeprowadziła mnie przez żałobę jak najlepszy psycholog – tym razem jej uśmiech był trochę krzywy – chociaż sama cierpiała. Byłyśmy bardzo związane. Traktowałam ją nie tylko jak matkę, lecz także jak kumpla, jak przyjaciółkę.

Spojrzała na Iwonę wyzywająco.

– Myśli pani, że nasza relacja była patologiczna?

Iwonie przebiegła przez głowę taka myśl.

– Nic takiego nie pomyślałam.

– Bo nie była. Relacja była najzdrowsza pod słońcem. Tylko mama chorowała. – Ponownie zaczęła wykręcać palce. – Ale nie myślałam, żeby zwracać się do Johnsona. To Nina... – Urwała. Rozległ się trzask przeskakujących stawów. Dźwięk przywrócił jej panowanie nad sobą. Rozłączyła dłonie i ciągnęła: – Nina z nim pogadała. Obejrzał badania, obejrzał mamę. Był ze mną szczery. Był też delikatny. Serdeczny. – Iwonie mignęła przed oczyma scena we własnym biurze i zastanowiła się, czy serdeczność Johnsona obejmowała też takie zachowania. – Lekarze w tamtym czasie niewiele mieli w sobie empatii. Obawiam się, że dużo się nie zmieniło.

Pielęgniarka zamilkła, jakby oczekiwała reakcji.

– Nasz system zdrowotny wymaga radykalnych reform – Iwona wygłosiła pierwszy z brzegu banał, jaki przyszedł jej do głowy.

– Niedługo potem mama umarła. Można by pomyśleć, że powinnam być na to gotowa. Nie byłam.

– Nigdy nie jest się gotowym na śmierć kogoś bliskiego – szepnęła Iwona.

Kolejny banał. Powinna zostać mianowana królową pseudomądrości.

– Nie byłam – powtórzyła Zuzanna. – Czułam się jeszcze gorzej niż wcześniej. Nie potrafiłam wykrzesać z siebie ulgi, że mama już jest wolna, że nie cierpi.

Głos Zuzanny często zmieniał modulację. W tej chwili coś w nim szczególnie przykuło uwagę Iwony. Wpatrzyła się w piękną twarz pielęgniarki i prawie zrozumiała.

– On pomógł mi się pozbierać. Nie tylko on. Majka i Nina też były przy mnie. Wyprowadziłam się ze starego mieszkania, znalazłam kawalerkę i zaczynałam się uspokajać. I zaraz przyszedł cios. Majka pani mówiła, prawda?

– Mówiła, że musiała się pani wyprowadzić z tamtej kawalerki.

– Właśnie. No i wtedy on wyszedł z tą propozycją. Nina też proponowała mi wspólne mieszkanie, ale ona miała tylko jeden pokój i na dodatek nie wzięłaby pieniędzy. Tam... u Johnsonów mogłam jakoś się odwdzięczyć. Dużo nie chcieli, ale przynajmniej od czasu do czasu odkurzałam im mieszkanie czy zrobiłam kolację.

– Opiekowała się pani też Mają?

To miało być przypomnienie, ale zabrzmiało jak pytanie. Zuzanna zmarszczyła brwi.

– Niewiele. Tylko gdy wychodzili gdzieś razem. Raz poszli do teatru. Potem ona nie chciała rozstawać się z dzieckiem. Nawet w domu, zawsze chciała widzieć małą. Nawet gdy korzystała z ubikacji. To było jak obsesja. Nie. To była obsesja.

– Sądzi pani, że miała powody do lęku?

– Nic na ten temat nie wiedziałam.

Tym razem Iwona zmarszczyła brwi. Znów coś słyszała. Coś, co powinna zrozumieć.

– A jak się układało między nimi?

– Nie najlepiej.

– Nie najlepiej?

– Nie słyszałam, żeby się kłócili, ale rozmawiali mało i nawet wtedy dało się wyczuć napięcie.

– Może była zazdrosna? – zasugerowała Iwona.

– O mnie? Nie sądzę.

Zuzanna powiedziała to z taką pewnością i tak naturalnie, że Iwona spojrzała na nią zaskoczona.

– Dlaczego? Johnson panią tam ściągnął, a jest pani piękną kobietą.

Pielęgniarka machnęła dłonią.

– Ona też była piękna, ale nie o to chodzi. Myślała tylko o dziecku.

– A pani?

Tym razem twarz Zuzanny oblała się rumieńcem. Kolejna zaskakująca reakcja.

– Ja? Pyta pani, co czułam do Johnsona?

– Mniej więcej.

– Głównie wdzięczność, chociaż w pewnym sensie mnie fascynował. Jako mężczyzna. – Iwona wbiła wzrok w swoje dłonie. W głosie tamtej znów pojawiało się wyzwanie. – Czy też pyta pani, czy z nim spałam?

Podniosła oczy.

– A spała pani? – wybąkała.

– Obiecałam szczerość jak na spowiedzi, prawda? Tak, spałam. Dwa razy. Raz po śmierci mamy i raz u nich w domu. Jego żona weszła w trakcie.

– Co?! I mówi pani, że ona nie była zazdrosna?

Ramiona Zuzanny opadły. Przez chwilę siedziała skulona, potem niespodziewanie wybuchła płaczem.

– Może wolałam tak myśleć – mówiła, zachłystując się łzami. – Wolę... Nie wiem, czy to zazdrość... ale coś... co mogło ją pchnąć... do tego kroku... żeby wbić nóż... Czyli to moja wina... Czyli... to ja... ją... za... bi... łam.

Iwona opanowała odruch położenia ręki na ramieniu kobiety.

– Każdy człowiek odpowiada za swoje czyny. Pani tylko za chwilę słabości, a ona za... usiłowanie zabójstwa. Jeśli już mówić o winie, to wina jej męża jest większa.

Płacz pielęgniarki urwał się tak nagle, jak się zaczął.

– Winy nie można zmierzyć ani zważyć – powiedziała sucho. – Pani jako psycholog powinna o tym wiedzieć.

Odrzuciła włosy do tyłu. Policzki jeszcze jej nie wyschły, ale płacz nie zaszkodził jej oszałamiającej urodzie.

– Nie można – zgodziła się Iwona. – A sama noc wypadku? Co pani pamięta?

– Obudziłam się. Usłyszałam krzyki. John krzyczał tak, jakby był zarzynany. Tak pomyślałam. No i... – Pokręciła głową, ale Iwona i tak się domyśliła, że Zuzanna chciała powiedzieć, że niewiele się pomyliła. – Później zaczęło płakać dziecko. Okropnie. Wtedy tam poszłam. I...

Pielęgniarka zamilkła i ponownie zaczęła wyłamywać palce.

– Nie musi pani – powiedziała Iwona szybko. – Wiem z raportów, że leżeli oboje i Johnson poprosił panią, żeby pani zadzwoniła do szpitala i zajęła się dzieckiem.

– Tak. Ale dzieckiem chciała zająć się rodzina Kamili i uznałam, że tak będzie lepiej.

– Rozumiem. Rozmawiała pani jeszcze później z Johnsonem?

– Odwiedziłam go w szpitalu. Szybko do siebie dochodził. Jeśli chciałaby pani wiedzieć, nie miał pretensji, że pozwoliłam małej odjechać z dziadkami. Wiedział, że sama byłam w strasznym szoku. I zrozumiał, kiedy powiedziałam, że nie chcę go już więcej widzieć.

– I nie widziała pani?

– Nie. To znaczy niezupełnie. Byłam na pogrzebie, ale tego nie liczę. Nie podeszłam do niego z kondolencjami. Zresztą ogłosili, że rodzina nie chce kondolencji.

Zamilkła. Iwona też się nie odzywała, pogrążona w myślach. Coś jej umykało.

– Dlaczego zgodziła się pani ze mną spotkać? – spytała w końcu.

– Bo pani uważa, że to może pomóc dziecku. A ja chciałabym jej pomóc. – Nabrała oddechu. – A teraz proszę mi powiedzieć w czym. Co się z nią dzieje?

– Przede wszystkim to nie jest oficjalna diagnoza.

– Rozumiem, to pani podejrzenia.

– Tak. I oczywiście, nie powinnam dzielić się tymi podejrzeniami.

– Rozumiem i to.

– I dlatego pani nikomu tego nie przekaże. Nikomu, rozumie pani?

– Tak.

– Nawet pani Marii.

– Oczywiście.

– Proszę przysiąc.

Idiotyzm. Jakby jakakolwiek przysięga mogła uspokoić jej sumienie.

– Przysięgam na... moje dzieci.

To było tak poważne, że niemal komiczne. Tragikomiczne. Najbardziej to, że sumienie Iwony naprawdę trochę się uspokoiło.

– Moim zdaniem Maja cierpi na zespół Cotarda.

Ponieważ twarz pielęgniarki wyrażała konsternację, Iwona wyjaśniła krótko, o co chodzi. Gdy skończyła, konsternację zastąpił szok. I coś jeszcze. Coś, czego nie potrafiła określić.

– To straszne.

Skoro była szczera, postanowiła być szczera do końca.

– Powiedziano mi, że wczoraj Maja brała udział w lekcjach. Być może się mylę i nie jest tak źle.

– Tak. Dziękuję, że mi pani powiedziała. Muszę już iść.

– Proszę się ze mną skontaktować, jeśli coś jeszcze sobie pani przypomni.

– Dobrze. W której szkole pani pracuje?

Iwona podała adres, który tamta wpisała do komórki.

– Muszę już iść – powtórzyła Zuzanna. – Zaraz zaczynam pracę.

Uścisnęły sobie dłonie.

Teraźniejszość ZUZANNA

To nie była prawda. Szła dopiero na nocny dyżur. Cały dzień wolny. Dzieci w szkole. Mąż w pracy. Weszła do auta, włożyła kluczyk do stacyjki. Jeszcze jakiś czas siedziała ze wzrokiem wbitym w deskę rozdzielczą, po czym ruszyła z piskiem opon.

Przez kilka miesięcy pracowała na Banacha, ale zrezygnowała, gdy John się tu przeniósł. Niewiele się zmieniło. Szła niezatrzymywana przez nikogo, nierozpoznana. W dyżurce pielęgniarek również nikogo znajomego. Zapytała, czy doktor Johnson jest uchwytny. Był na obchodzie. Zastanawiała się nad następnym krokiem, gdy usłyszała jego głos.

– Zuza!

Nadal, nawet w skróconej wersji jej imienia, dało się wyczuć amerykański akcent.

– Witaj – powiedziała wolno.

John był jeszcze przystojniejszy, niż zapamiętała. Podszedł, spojrzał jej prosto w oczy.

– Jak miło cię widzieć. Chodź, pogadamy. Może zejdziemy do kawiarni?

– Nie mam zbyt wiele czasu.

– Więc wejdź chociaż na chwilę do mojego gabinetu.

Skinęła głową. Mówił dumnie „mój gabinet”, a przecież dzielił go z innymi lekarzami. Inni też tak pewnie mówili. Nigdy nie zwracała na to uwagi.

Usiadła na krześle przeznaczonym dla osób dowiadujących się o stan pacjentów. John stał obok.

– Usiądź.

Wskazała fotel naprzeciwko. Jakby role się zamieniły. Jakby ona była tu gospodynią. Jakby ona rozdawała karty. Poczuła się pewniej do momentu, kiedy John zajął miejsce. Swoje miejsce. To on był u siebie, a ona występowała w roli petentki. Patrzył na nią poważnie. Szczerze. Ciepło. Jak kiedyś. Zacisnęła usta.

– Przyszłaś do mnie? – spytał miękko.

Miała ochotę wrzeszczeć.

– Nie. Myślałam, że Anka jest w pracy. Do niej przyszłam.

Uśmiechnął się. Wiedziała, że jej nie uwierzył. Może nawet wiedział, że nie miała z Anką kontaktu, od kiedy się przeniosła. A może Anka już tu nie pracowała.

– Co u ciebie?

Wzruszyła ramionami.

– Rozmawiałam wczoraj z Majką.

– Tak? – Uniósł brwi. – Pamiętam ją. To dobra dziewczyna. – Uśmiechnął się.

– Majka to też twoja córka, prawda?

Uśmiech znikł.

– Nazywam ją Mają. To z moją córką rozmawiałaś?

– Nie. – Wbiła wzrok w jego twarz, usiłując coś z niej wyczytać. – Co u niej?

– Dobrze. Skończyła już siedemnaście lat.

– Nie ożeniłeś się?

– Nie. A ty wyszłaś za mąż?

– Tak. Mamy dwoje wspaniałych dzieci. Córkę i syna.

– Gratuluję.

– Dziękuję. Czyli mieszkasz tylko z córką?

Głos jej drżał. Czuła wściekłość. Na siebie. Powinna potrafić zapanować nad intonacją.

– Tak.

Patrzyli sobie w oczy, jakby to był pojedynek. On pierwszy spuścił wzrok. Taka mała wygrana.

– Czy z twoją córką naprawdę wszystko w porządku? – zapytała z naciskiem. Bez drżenia.

– Oczywiście. A co miałoby być nie w porządku?

To zabrzmiało jakby mówił „odpierdol się”. Stwardniała.

– Ja nadal mam...

– Domyślam się – przerwał. – Ja też mam to i owo.

Po co tu przyszła? Miała nadzieję, że coś się zmieniło? Idiotka. Nigdy nie zdobędzie się na odwagę. Gdyby chodziło tylko o nią, może by to zrobiła. Stawka była zbyt wysoka. Wstała.

– Muszę już iść.

John również się podniósł. Otoczył ją ramionami. Wyrwała się.

– Nie dotykaj mnie! Nigdy mnie nie dotykaj!

– Spokojnie. Przecież to ty do mnie przyszłaś, nie ja do ciebie.

Opuściła gabinet, trzaskając drzwiami.

Nie mogła wsiąść do samochodu. Nie mogła prowadzić. Jeszcze nie. Szła szybko, jakby marsz był w stanie pomóc w opanowaniu wewnętrznego dygotu. Może trochę pomógł. Gdy po kilkunastu minutach usiadła, miała zadyszkę, ale myśli nie uderzały już w czaszkę jak szalone. Skupiła się na zwolnieniu oddechu.

Gdyby nie pojechała do Kopenhagi tuż po skończeniu szkoły. Gdyby nie zaczęła pracować u Karen. Gdyby ta miła starsza pani nie stała się jej bliska. Gdyby rak ją oszczędził. Gdyby nie zapragnęła odejść przed czasem. Gdyby nie powiedziała o swojej decyzji Zuzie. Gdyby doktor Johansen, lekarz i przyjaciel Karen, nie miał zapasu pentobarbitalu sodu. Gdyby Zuza powiedziała policji o planowanej eutanazji albo gdyby chociaż stamtąd uciekła. Gdyby z własnej woli nie przygotowała koktajlu śmierci.

Gdyby. Gdyby. Gdyby. Może wszystko, co stało się potem, nie miałoby miejsca.

Jaki sens miało rozważanie tego teraz? Od strachu i poczucia winy się nie uwolni.

Wróciła do samochodu, powłócząc nogami.

Przeszłość KAMILA

Jestem w ciąży. Wczoraj kupiłam test i zamknęłam się w łazience. Gdy czekałam na wynik, serce waliło jak głupie. Sama nie wiem: ze strachu czy z nadziei? Gdy zobaczyłam dwie kreski, popłakałam się. Siedziałam na kiblu i zalewałam się łzami, aż John się zaniepokoił, że znikłam na tak długo. Zapukał i spytał, czy wszystko w porządku. Tak, tak, odpowiedziałam wesołym głosem, który mnie samej wydał się nienaturalny. Zmyłam z policzków plamy po rozmazanym tuszu, przypudrowałam się i wróciłam na kanapę. Oglądaliśmy jakiś kryminał, ale za cholerę nie pamiętam tytułu. Wydaje mi się, że ostatnio częściej używam wulgaryzmów. Zapewne „cholera” lub „kibel” to nie jakieś straszne wulgaryzmy, ale kiedyś mój język był bardziej elegancki. W każdym razie wróciłam do Johna i przytuliłam się do niego. Nie powiedziałam. Dlaczego? Dlaczego trzymam w tajemnicy przed Johnem, że noszę w sobie jego dziecko? Wielkie słowo – tajemnica. Wczoraj się dowiedziałam. To jeszcze żaden sekret. Taką jednak informacją szczęśliwe żony dzielą się z mężami natychmiast. Jestem szczęśliwa. Nasze małżeństwo jest szczęśliwe. Jeśli nie do końca, to moja wina. Jestem chora z zazdrości. Z podejrzliwości. Wszędzie wietrzę zdradę. Byłam w szpitalu, patrzyłam na pielęgniarki, lekarki i pacjentki i miałam wrażenie, że z każdą, niezależnie jak jest stara czy gruba, mój mąż TO robi. Znowu mam ochotę wyrazić się dosadnie, ale się opanuję. W każdym razie czułam złe wibracje. Złe dla mnie. John próbował zaciągnąć mnie na kozetkę w gabinecie. Prawie się poddałam, prawie powtórzyłam numerek z Ameryki. W ostatniej chwili odepchnęłam go i wyszłam bez słowa. Poszedł za mną, odprowadził do wyjścia. Przepraszał. Nie odzywałam się. Nie odpowiadałam na jego telefony i SMS-y. Spotkaliśmy się dopiero w domu. Chciał rozmawiać, pytał, dlaczego aż tak reaguję. Uśmiechnęłam się i powiedziałam, że wszystko w porządku i po prostu nie chcę robić tego w szpitalu. Jeszcze raz przeprosił, a ja tylko pokiwałam głową. Gdybym zaczęła mówić, pękłaby tama i zalała nas fala złych emocji. Mogłoby nie być już ratunku. Od tamtego dnia nie pytam o jego pracę. Jeśli sam wspomni, zmieniam temat. Najczęściej na jakiś błahy – co zrobimy na obiad albo jaki film obejrzymy wieczorem. Nie rozmawiamy też o jego matce. Kolejne tabu. Miałam wyciągać go z choroby, a jestem obrzydliwie słaba.

Gdyby ktoś był teraz w mojej głowie, pomyślałby, że tkwimy w toksycznym związku, ale to nie tak. Zazwyczaj łączy nas tylko miłość. Zdrowa miłość. Śmiejemy się i wygłupiamy, jeździmy rowerami, chodzimy na spacery, odwiedzamy rodziców i moich znajomych. Lubimy się. Uprawiamy gorący seks, a ja czuję tylko radość. Żadnego poczucia winy. Żadnego.

Siedzę przy biurku z rozłożonymi książkami i notatkami z wykładów. Jutro dość trudne kolokwium z gramatyki historycznej. Przypuszczam, że kiedy urodzę, ponownie wezmę urlop dziekański, ale teraz chcę wyjść na czysto. Nie potrafię się skupić. Czekam na Johna. Już wiem, że mu powiem, gdy tylko wróci. Strach jeszcze jest, ale przestał paraliżować, ustąpił miejsca radości.

Wreszcie słyszę, że drzwi się otwierają. Wychodzę do przedpokoju, rzucam się Johnowi na szyję. Podnosi mnie i kręci wokół. Jest taki silny.

– Dawno już nie witałaś mnie w ten sposób – mówi, stawiając mnie na podłodze.

Śmieję się.

– Mam powód. Niedługo będziemy musieli być bardziej stateczni.

– A to dlaczego? Ktoś ci powiedział, że mam awansować na ordynatora czy co?

– Co tam ordynator! Będziesz ojcem!

Poważnieje. Marszczy czoło, jakby próbował zrozumieć.

– Co powiedziałaś?

Strach wraca.

– Jestem w ciąży.

– Naprawdę? – Znów się uśmiecha. Inaczej niż wcześniej. – To wspaniale, pani Johnson! – Ponownie mnie podnosi, ponownie kręci. – Wspaniale!

Czego się bałam? Całe mieszkanie rozbrzmiewa naszym śmiechem. W końcu zdyszany kładzie mnie na kanapie i przyklęka obok. Kładzie rękę na moim brzuchu.

– To tam jest młoda panna Johnson?

– Może to panicz Johnson – odpowiadam przekornie.

– Nie, to dziewczynka – mówi z przekonaniem.

– A jeśli chłopiec? Nie chcesz chłopca?

– Oczywiście, że chcę, ale to dziewczynka. Chłopiec może następnym razem.

Od wczoraj trwam w stanie euforii. Nie ma złych wibracji. Wprawdzie nie nauczyłam się do kolokwium, ale pamiętam coś z zajęć. Może zaliczę. W razie czego nauczę się do poprawki. Wszystko jest łatwe i nawet gramatyka historyczna wydaje się ciekawa. Dziś piątek. John ma nockę i zaprosiłam Izę. Mam ochotę powygłupiać się z siostrą, wysłuchać jej zwierzeń, a przede wszystkim powiedzieć jej o najważniejszym. Rodzicom oznajmimy na niedzielnym obiedzie, ale chcę, żeby Iza wiedziała wcześniej. Zawsze najpierw z nią dzieliłam się sekretami, małymi czy dużymi. Ten jest wielki. Największy.

Iza przynosi butelkę wina. Jest bledsza i wydaje się szczuplejsza, niż kiedy ją ostatnio widziałam, a przecież było to zaledwie dziesięć dni temu.

– Odchudzasz się?

Siedzimy przy kuchennym stole. Iza wyjęła korkociąg i postawiła kieliszki. Jeszcze nie powiedziałam, że nie piję.

– Nie. Dlaczego?

– Schudłaś.

– To pewnie złudzenie.

Kręcę głową. Kto jak kto, ale moja siostra nie powinna się odchudzać. Niewiele dziewczyn może pochwalić się taką figurą.

– Źle wyglądasz.

Uśmiecha się krzywo.

– Wielkie dzięki.

– Jesteś blada. Źle się czujesz?

Wzdycha.

– Jestem po prostu trochę zmęczona. Sesja za pasem i straszny mamy zapieprz.

Nie wierzę. Nie do końca. Znam ją zbyt dobrze. W jej oczach jest nie tylko zmęczenie.

– Coś się dzieje? Masz problemy?

– Napijmy się najpierw, okej?

Otwiera wino, rozlewa. Nadal nie oznajmiam, że nie mogę pić. Przykładam kieliszek do ust, udaję, że sączę. Iza opróżnia swój prawie jednym haustem.

– Co się dzieje? – powtarzam.

Niespodziewanie zaczyna płakać.

– Iza! – mówię przerażona.

– To nic. To nic.

– Chodźmy na kanapę.

Biorę wino i swój kieliszek. Iza posłusznie idzie za mną, wciąż pochlipując. Siadamy i przytulam ją. Co się stało mojej małej siostrzyczce? Wczepia się we mnie, a potem dość gwałtownie uwalnia się z moich objęć.

– Zerwałam z Michałem – oznajmia.

Już nie płacze. Jej blada twarz z rozmazanym tuszem i kilkoma czerwonymi plamami wygląda dość upiornie, ale nadal jest śliczna, chociaż zapewne zabrzmiałoby to jak paradoks. Z Michałem chodziła od mojego wyjazdu do Stanów. Świetnie razem wyglądali i było ewidentne, że się lubią, więcej niż lubią, chociaż nie migdalili się na każdym kroku. Podczas ostatniego spotkania opowiadała o nim z czułością.

– Dlaczego?

– Bo... – Urywa. Patrzy na mnie tak smutnym wzrokiem, że pęka mi serce. Bo... – Trudno jej przepchnąć to przez gardło. – Bo... go zdradziłam – wypala w końcu.

Zdradziła go. Co to w ogóle znaczy? Trudno mi uwierzyć, że poszła na całość. Nie wiedziałam nawet, że poszła na całość z Michałem. Byłam pewna, że to przed nimi. Przed nią ten pierwszy raz. Być może zrobiłam błędne założenie. Może wcale nie opowiadała mi o wszystkim.

– Zdradziłaś – mówię wolno. – Jak go zdradziłaś?

– Normalnie. – Spuszcza wzrok. – Poszłam z kimś innym do łóżka.

– Z kimś innym. Nie mówiłaś, że poszłaś do łóżka z Michałem.

Nie powinnam zgłaszać pretensji, ale to nie jest pretensja, chociaż może tak brzmi. To wszystko jest zbyt nagłe. Tak trudno to poskładać.

– Nie poszłam.

Nadal ma spuszczone oczy. Na twarzy pokazało się więcej czerwonych plam. Powstrzymuję się przed powiedzeniem, że nie rozumiem. Nie muszę rozumieć. Nie mam zamiaru oceniać.

– Kochanie. – Głaszczę ją po twarzy. – Moja biedna siostrzyczka.

Tym razem sama się we mnie wczepia. Trzymam ją mocno.

– Nie robiłam tego z Michałem – mówi w moją szyję. – To jest najgorsze, prawda? Zrobiłam to z kimś, kogo nie kocham. Nie wiem dlaczego. Powiedziałam Michałowi. Nie chciał ze mną być. Miał rację.

Wypowiada zdania szybko, prawie na jednym wdechu. Moja biedna siostrzyczka. Chciałabym znaleźć słowa pocieszenia, ale tylko ją przytulam. Uwalnia się, tym razem delikatnie.

– Pójdę umyć twarz.

Gdy wraca, oczy ma spuchnięte, ale na policzkach nie pozostał ślad tuszu. Plamy zbladły. Znamy te triki. Wystarczy umiejętnie nałożyć puder. Uśmiecha się.

– Jesteś taka kochana. Już mi lepiej.

Napełnia swój kieliszek i podnosi go jak do toastu.

– Napijmy się.

Kręcę głową. Czuję wyrzuty sumienia. Mam wszystko.

– Nie piję.

– Nie?

– Jestem w ciąży.

Iza odstawia kieliszek i przygląda mi się szeroko otwartymi oczyma.

– Co powiedziałaś?

– Będziesz ciocią, kochana.

– To wspa... Przepraszam.

Biegnie do łazienki. Idę za nią, ale z trzaskiem zamyka drzwi. Słyszę, jak wymiotuje. Reakcja na to, co powiedziałam? To wspa... Wspaniale. To chciała powiedzieć, prawda? W jej rozszerzonych źrenicach nie widziałam jednak radości. Nie cieszy się? Nadal nie lubi Johna. Wiemy o tym dobrze – ja i mój mąż. Mogłaby się jednak cieszyć ze względu na mnie. Na dziecko, które się we mnie rozwija. Wracam do pokoju. Z łazienki przestają dochodzić dźwięki.

– Przepraszam. Coś mi zaszkodziło.

Siada obok. Nie patrzę na nią.

– Z kim zdradziłaś Michała?

– To nie ma znaczenia – odpowiada szybko. – Tamten człowiek nic dla mnie nie znaczył.

– Znam go?

Powiedz, że nie. Albo powiedz tylko, że to nie był John.

– Nie.

Kłamie. Dlaczego tak łatwo jest mi wykryć jej kłamstwo?

– Nie cieszysz się, że jestem w ciąży.

To miało być pytanie, ale zabrzmiało jak oskarżenie.

– Oczywiście, że się cieszę!

Fałsz. Pamiętam, jak mówiła, że będzie chodzić z moimi dziećmi po parku, budować z nimi zamki, zabierać je na place zabaw, do kina i ogólnie rozpieszczać. Teraz tylko mówi, że się cieszy. Nawet nie próbuje tego uprawdopodobnić. Odsuwam się na drugi koniec kanapy.

– To był John, prawda?

Patrzę na tę jej niewinną twarz dziecka, na drżące usta i oczy wypełniające się łzami.

– Odpowiedz.

Nabiera oddechu.

– Tak – wypala i zaczyna kręcić głową jak stara mechaniczna zabawka. – Nienawidzę się za to. Przebacz mi.

– Dlaczego?

– Nie wiem. Nie potrafię wyjaśnić. To był moment.

Połyka końcówki wyrazów. Myślę, że ją rozumiem. Jeśli John po nią sięgnął, nie broniła się. Dała mu wszystko, czego chciał. W uniesieniu. Tak to działa. Tak on działa. Bywałam chora z lęku, ale myślałam o koleżankach ze szpitala. Iza nawet nie przeszła mi przez głowę.

– Gdzie?

– U nas. U mnie w pokoju. Rodziców nie było.

– Dobrze. Wystarczy. Idź już.

– Kama... Błagam.

– Idź już. Nadal jesteś moją siostrą, ale nie chcę cię tutaj. Widzimy się w niedzielę na obiedzie u rodziców.

– Kama... Proszę...

Jej błagalny głos doprowadza mnie do szału.

– Idź już.

Podnosi się. Patrzy na mnie z rozpaczą.

– Kocham cię.

– Idź już.

Jeśli powiem cokolwiek innego, to albo zacznę okładać ją pięściami, albo będę z nią płakać. Nie chcę jednego ani drugiego. Muszę być sama. Potrzebuję spokoju. Trzeba pozbierać to wszystko do kupy. Pomyśleć.

– Kocham cię – powtarza jeszcze przy wyjściu. – Przebacz mi.

Gdy przechodzi przez próg, z przesadną delikatnością zamykam drzwi. Opieram się i zsuwam na podłogę. Siedzę, trzymając ręce na brzuchu. Miałam myśleć. Nie potrafię przez narastający szum w głowie. Co teraz? Podrywam się. Teraz przede wszystkim muszę się wyrzygać. Mama opowiadała, że za każdym razem wymiotowała przez pierwsze trzy miesiące. Szoruję zęby i sprzątam ze stołu. Wino wylewam do zlewu.

Co teraz? Co mam zrobić? Co z Johnem?

Teraźniejszość IWONA

Siedzieli w tej samej knajpie. Minęło kilka dni, a zmieniło się prawie wszystko. Oprócz samej restauracji. I może oprócz Marka.

– Oszukałeś mnie.

Drgnął.

– O czym mówisz?

– O twoim udziale w tamtej sprawie. – Starała się mówić spokojnie. Emocjom dała upust w samotności. – W sprawie śmierci matki Mai. Nie dowiedziałeś się z gazet.

– Skąd wiesz?

Tchórz – pomyślała. Tchórz i oszust. Kombinator. Nawet teraz kombinuje.

– Czy to ważne? Wierzyłam ci.

A jednak. Głos jej zadrżał i pojawiła się pretensja. A przecież to, czy mu wierzyła, czy nie, nie było istotne dla faktów. To nie randka. Poruszył się i przez chwilę myślała, że chce ją wziąć za rękę, więc na wszelki wypadek wsunęła obie dłonie pod stół i położyła je na kolanach. Romański otarł czoło. Świadomość, że facet się denerwuje, sprawiła jej przyjemność. Zbeształa się w duchu. To nie randka – przypomniała sobie.

– Iwona, posłuchaj. Nie chciałem... Byłem wtedy jeszcze żonaty, chociaż już się sypało. Moja żona po... tym wszystkim rozwiodła się ze mną. Nie uwierzyła, że pojechałem w nocy po kobietę, której chciałem wyświadczyć przysługę. Uważała, że Kamila była moją kochanką.

Zrobił przerwę, żeby zaczerpnąć oddechu.

– A była? – wtrąciła Iwona i natychmiast pożałowała. Brzmiało zbyt osobiście.

– Nie była. – Patrzył jej w oczy. – Właśnie dlatego pominąłem swój udział. Bałem się, że pomyślisz jak Agata. Zależało mi, żebyś nie uważała mnie za takiego. Za takiego, który zdradza. Zależy mi na tobie.

No i po co jej to było? Nie wiedziała, czy matematyk tym razem jest szczery, ale poczuła, że oczy wypełniają jej się łzami.

– Nie mam prawa mieć do ciebie pretensji o cokolwiek.

Udało jej się powiedzieć to chłodno. Gdyby to była randka, to ona byłaby tą bardziej winną.

– Masz. Zależy mi na tobie – powtórzył.

– Marek. – Dłonie leżące na kolanach ścisnęły się w pięści. – Zostawmy nas. To niedobra pora. Nie chcę się teraz angażować. – Dostrzegła w jego twarzy rozczarowanie i zdławiła powracające wyrzuty sumienia. – Może później. Teraz jest dla mnie najważniejsza Maja. Nie bardzo wierzę w cudowną przemianę.

– Dajesz mi nadzieję?

Nie powiedział tego łzawo. Powiedział tonem, który tak u niego lubiła. Tonem grzecznego nieśmiałego chłopca.

– Nam – poprawiła. – Nam daję nadzieję.

Tylko żeby to zadziałało, musiałaby opowiedzieć, co zrobiła, a raczej się na to nie zdobędzie. Sięgnęła po sztućce. Marek odstawił talerz. Najwyraźniej tym razem to on nie miał apetytu.

– Kama zadzwoniła wtedy do mnie pierwszy raz. Wpisaliśmy na Słowacji swoje numery, ale to wszystko. Żadnych SMS-ów, nic. Nie powiem, po tamtym balu w Mikułaszu mnie kusiło. Nawet pisałem wiadomości, ale zaraz je kasowałem. Potem poznałem Agatę i to przestało być ważne. Telefon Kamy w mojej komórce nie był ważny. Jakbym zapomniał, że go mam. A... – urwał.

– Co takiego?

– Przypomniało mi się. Raz napisałem.

– Co napisałeś? Kiedy?

– Spotkałem ją u profesora. Była z dzieckiem i wyglądała... źle. Napisałem, że moglibyśmy pogadać... gdyby miała ochotę. Nie odpowiedziała. Poza tym nie mieliśmy kontaktu.

Dobre jedzenie – pomyślała Iwona. Słuchała Marka, oczywiście. Udało jej się tylko odciąć osobiste zaangażowanie. Ważne są fakty, a te łatwiej ocenić, jeśli nie jest się stroną. Współczucie to co innego, to nawet wskazane. W rozsądnych granicach naturalnie. Przełknęła kolejny kęs, patrząc na zmęczoną twarz matematyka.

– Dlaczego w takim razie... tamtej nocy... zadzwoniła do ciebie?

Wzruszył ramionami, ale w oczach Iwona zauważyła błysk. Duma? To chyba absurdalne.

– Nie wiem. Naprawdę nie wiem. Może jednak mnie lubiła bardziej niż innych. Może tamta noc w Mikułaszu dla niej też miała znaczenie.

Tak, duma. Iwona upiła łyk wina. Też dobre.

– Zadzwoniła tuż przed północą – ciągnął. – Moja żona już spała. Wyszedłem z komórką do kuchni. Kama była roztrzęsiona. Poprosiła, żebym odwiózł ją do rodziców. Zapytałem, czy coś się stało, ale nie chciała powiedzieć nic więcej. Zaschło mi w gardle.

Przez moment Iwona myślała, że Marek mówi o tamtej nocy, ale sięgnął po wodę i wypił pełną szklankę. Po chwili opróżnił również kieliszek. Uśmiechnął się. Znów ten nieśmiały uśmiech uczniaka, przez który prawie straciła głowę. Tym razem też zadziałał. Nakazała sobie większą kontrolę.

– Dobre wino. Nalej nam jeszcze.

Skinął głową i spełnił jej prośbę.

– Agata się obudziła. Pytała, dokąd wychodzę w środku nocy. Powiedziałem, że kolega źle się poczuł i potrzebuje mojej pomocy.

– Skłamałeś – rzuciła oskarżycielsko, zanim zdążyła ugryźć się w język.

– Tak. – Marek spuścił oczy. – Opowiadałem Agacie o balu w Mikułaszu i bałem się, że jeśli powiem o Kamie, wyciągnie złe wnioski. Mówiłem ci, że między nami się psuło, a taka historia... no, po prostu mogła zepsuć jeszcze bardziej. Wypadłem z domu.

Skulił się, zapadł w sobie. Oczy stały się szklane, nieobecne. Cofnął się w przeszłość. Chyba tego nie odgrywał. Skoncentrowała się. Każde słowo miało znaczenie.

– Padał śnieg. – Mówił cicho, jakby do siebie. – Ulice jeszcze nieodśnieżane, jechało się trudno, ale i tak byłem przed czasem. Wysiadłem z samochodu i patrzyłem w okna. Nie wiedziałem, w które patrzeć. Nie miałem nawet pojęcia, na którym piętrze Kama mieszka. Znałem tylko adres i wiedziałem, że to pierwsza klatka od skrzyżowania. Światło tam paliło się w dwóch mieszkaniach. Nie byłem pewien, czy to jedno z nich. Podczas rozmowy uznałem, że Kama czegoś się boi, więc może szykowała się po ciemku. Śnieg cały czas sypał i przypomniał mi się Mikułasz, bo wtedy też było biało. Tylko teraz dodatkowo strasznie wiało.

Jego oczy zrobiły się jeszcze bardziej szklane. Cisza się przedłużała. Iwona chrząknęła. Drgnął i zwrócił na nią wzrok. Tym razem się nie uśmiechnął.

– Gdy było po czasie, zacząłem się niepokoić – powiedział sucho. – Tylko trochę. Wiem, że kobiety potrzebują czasu na przygotowanie się. – Iwona powstrzymała się przed sarkastyczną uwagą. – Nie chciałem, żeby uznała mnie za nachalnego. Ale... zaraz usłyszałem krzyk Johnsona. Był straszny. Nie myślałem już nic, po prostu tam pobiegłem. Nawet nie musiałbym znać numeru mieszkania. Dziecko, którego wcześniej nie było słychać, płakało jak opętane. Jakby wiedziało, co się stało.

Zacisnęła palce na sztućcach. A może, w jakiś podświadomy sposób, tamta scena tkwiła w Mai? Może dziewczyna nosiła w sobie wydarzenia, których wtedy nie mogła zrozumieć? Może to one wpłynęły na postrzeganie świata. A może jakiś bodziec wydobył je z podświadomości. Może. Może. Może. To nie fakty. Raczej szarlatańskie hipotezy.

– Jak dostałeś się do mieszkania? – spytała, bo Marek znowu zamilkł.

– Otworzyła jakaś dziewczyna. Cała się trzęsła. Wszedłem za nią do pokoju. To... to był najgorszy widok, jaki... Wcześniej ani później nie widziałem nic tak okropnego.

– Mimo to zachowałeś trzeźwość umysłu – przypomniała chłodno. – Słyszałam, że próbowałeś reanimacji.

– To nie była trzeźwość. Raczej coś w rodzaju rozpaczy. Rzuciłem się ratować Kamę, bo... chyba nie była mi nadal do końca obojętna. – Odsunął talerz od siebie. – Próbowałem wskrzesić martwą.

Co za patos – zadrwiła w myślach. Uświadomiła sobie, że kpina jest jej obroną przed wczuciem się w tamtą scenę. Zaczynała boleć ją głowa.

– Zawiadomiłeś policję.

– Tak, ale to ona... tamta dziewczyna powiedziała, że trzeba. Sama zadzwoniła do szpitala.

– Czy myślisz, że to tamta dziewczyna, à propos nazywała się Zuzanna Zalewska, mogła pchnąć matkę Mai?

Patrzył zdumiony.

– Dlaczego miałaby zrobić coś takiego?

Iwona wzruszyła ramionami.

– Nie wiem. Może widziała, jak Kamila wbija nóż w Johnsona?

– To ciekawe – powiedział wolno. – Policja chyba nie brała tego pod uwagę. Sam Johnson mówił, że Kamila się poślizgnęła.

– Może ją krył. Mieszkała u nich, więc pewnie była jego kochanką.

– Iwona... ja nie wiem. Nie mam takich informacji. Nigdy nie miałem.

– Musiałeś tak pomyśleć, widząc młodą i ładną kobietę. Piękną – poprawiła.

– Wtedy nie myślałem. Później, owszem, przyszło mi to do głowy. Ale nie wiem.

– Mówiłeś, że była roztrzęsiona.

– Każdy by był.

– Tak – mruknęła. – Odniosłeś wrażenie, że denerwuje się o Johnsona? Boi się o jego życie?

– Nie. Ja siedziałem przy Kamili, a ona cały czas chodziła z dzieckiem na ręku. Nawet nie zatrzymała się przy Johnsonie.

– Więc pewnie po prostu denerwowała się o siebie.

– To ma sens – przyznał. – Ale niczego nie dowodzi, a jeśli by nawet dowodziło, to co z tego?

– Nie wiem.

Nie miała ambicji rozwiązywania zagadek kryminalnych. Jeśli pielęgniarka rzeczywiście pchnęła Kamilę i przyczyniła się do jej śmierci, jakie to miało znaczenie dla teraźniejszości? Pakowanie za kratki matki dwójki dzieci też nie było celem Iwony. O ile w ogóle za takie coś idzie się za kratki. Można to przecież uznać za obronę.

– W każdym razie – ciągnął matematyk – pogotowie przyjechało szybko. Zabrali Johnsona, zostawili nas z Kamilą. Niedługo potem była policja. Maglowali nas, aż przyszła siostra Kamy. Wtedy komisarz kazał mi wyjść.

– Kazał?

– Nie chciałem. Myślałem, że mogę w czymś pomóc. A potem pojechałem do domu i powiedziałem Agacie. I... no wiesz. Była awantura, a potem ona stwierdziła, że chce rozwodu.

Tamtej nocy rozsypało się jego życie. Tylko co z tego wynika? Co z tego wynika dla Mai? Zresztą czy Romański mówił prawdę? Już raz ją oszukał.

– Dla twojej żony to też musiało być trudne.

– Z pewnością.

– Co ona robi teraz?

– Nadal pracuje na uczelni. Widujemy się niekiedy, ale nie rozmawiamy.

– Jest matematyczką? Tak jak ty?

Tylko skinął głową.

– Nie wyszła za mąż?

– Nie, ale ma córkę. Mieszka z jej ojcem.

Po co zadawała te wszystkie pytania? Czyżby miała zamiar pójść do żony, porównać zeznania? Idiotka.

– Zachowała twoje nazwisko?

Tak, właśnie taki miała zamiar.

– Nigdy go nie przyjęła. Nazywa się Szymańczyk.

– Zamawiamy deser?

Spojrzał zdezorientowany. Nagle zapragnęła, żeby znów się uśmiechnął. Zrobiła to pierwsza.

– No wiesz, dzisiaj wszystko mi smakuje. – Przerwała i dodała: – Lubię twoje towarzystwo.

Naprawdę kretynka.

Pozostał poważny.

– Kama... – zaczął, a kiedy zorientował się, co powiedział, przyłożył rękę do ust. – Przepraszam.

Serce waliło, ręce się trzęsły. Miała ochotę krzyczeć.

– Przypominam ją? – zapytała spokojnie.

– Nie wiem... W jakiś sposób. – Pokręcił głową. – Chyba po prostu moje uczucia są podobne.

Nie zamówili deseru. Nie poszli nad Wisłę. Pozwoliła odprowadzić się do domu, ale w drodze prawie nie rozmawiali. Nie zaprotestowała, kiedy pod blokiem ujął obie jej ręce.

– Lubię cię. Jako ciebie.

Wszystko było zbyt skomplikowane.

– Ja też cię lubię.

Delikatnie wysunęła dłonie i nie oglądając się, wbiegła po schodach.

Poszła spać, nawet nie myjąc zębów.

Teraźniejszość MAJA

Siedzę przy biurku, ale nie zajmuję się już lekcjami. Plan minimum, na którym tak zależało tacie, wykonany. Nie muszę zgłębiać tajników wiedzy, nawet matematyki. Gdy żyłam, to było fascynujące. Już nie jest. Nic nie jest.

„Alfred Kinsey” – wpisuję w wyszukiwarkę. Zasypuje mnie rezultatami. To nic. Czasu mam dużo. Zaczynam od Wikipedii i już tu zarysowuje się kontrowersyjność. Im dalej wchodzę, tym bardziej to widać. Od piania z zachwytu do całkowitego potępienia. Nie interesuje mnie, jakiego rodzaju człowiekiem był w środku. Motywy nieistotne. Chciałam uzupełnić raport dla Kinseya. To jedne z ostatnich słów, jakie usłyszałam w życiu. Kinsey twierdził, że trauma dzieci dotkniętych pedofilią bierze się z histerii dorosłych. Dzieci są istotami seksualnymi. Brał dane od pedofilów, którzy opisywali orgazmy kilkumiesięcznych niemowląt. Nie ujawniał źródeł. Naukowiec kierujący się jedynie miłością do nauki. To nieważne. Chciałam uzupełnić raport dla Kinseya. Babcia widziała mnie dwa razy w życiu. Raz po śmierci mamy i raz przed moją śmiercią. Czy za pierwszym razem zaczęła raport dotyczący mnie? Już wtedy od bardzo dawna Kinsey nie żył. Jest szalona czy skażona? Już nie wiem. Raport. Co ona ze mną robiła? Jak dobrze, że mieszka w Stanach i prawie całe moje życie nie miała do mnie dostępu.

Odchodzę od komputera i kładę się na łóżku.

– Kinsey? – słyszę głos taty.

Nie zwróciłam uwagi, kiedy wrócił. Nie dbałam o zamknięcie stron w komputerze. Teraz też mi wszystko jedno. Mogłabym się nie odzywać, ale chcę wyjaśnić.

– Babcia mówiła o nim przed moją śmiercią. Chciałam sprawdzić, kto to.

– Tak – mówi wolno. – Chcesz o tym porozmawiać?

– Nie.

Chciałabym wyjaśnić coś innego.

– Dlaczego mama próbowała cię zabić?

Siadam i wtulam się w ścianę. On opada na obrotowy fotel koło biurka. Patrzę mu prosto w oczy.

– Skąd o tym wiesz?

Irytuje mnie, że nie odpowiada na pytanie, ale odkąd jestem martwa zachowanie spokoju przychodzi mi z łatwością.

– Poszperałam w gazetach. – Ponieważ milczy, ponaglam: – No więc dlaczego?

– Była... niestabilna emocjonalnie.

Nie, tatusiu. Nie dam się zbyć tak łatwo.

– Niestabilna? Nawet najbardziej niestabilna osoba potrzebuje jakiegoś pretekstu. Czy też chcesz powiedzieć, że ten pretekst wymyśliła? Była aż taką wariatką?

Chciała cię chronić przed całym światem, jakby zewsząd zagrażało ci niebezpieczeństwo. Tak powiedziała Iza. Z jakiegoś powodu musiała uznać, że niebezpieczeństwo zagrażało mi od własnego ojca.

Jego usta drżą. No proszę. Przez proste pytanie doprowadziłam go prawie do płaczu.

– Nie. Nie wymyśliła pretekstu. Pokłóciliśmy się o moją matkę.

Tym razem mnie zaskoczył.

– O babcię?

– Tak. – Odwraca wzrok. – Mówiła, że nie chce jej u nas więcej widzieć.

Nagle wszystko zaczyna się układać.

– Więcej? Była wcześniej?

– Była na ślubie i drugi raz tuż po tym, jak się urodziłaś.

Wydaję jęk. Jęk zombie. Czy to możliwe, że babcia zaczęła ten swój raport zaraz po moim przyjściu na świat?

– Mama bała się o mnie, prawda?

Tata nadal na mnie nie patrzy.

– Tak. Bała się.

Bardzo jest lakoniczny. Wkurza mnie to.

– Dlaczego? Czy babcia zaczęła ten raport od razu po moim urodzeniu? Raport o seksualności niemowlęcia płci żeńskiej?

Wcześniej takie słowa nie przeszłyby mi przez gardło. Nie w odniesieniu do mnie i mojej rodziny. Trupowi wiele uchodzi. Tata patrzy wprost na mnie.

– Nie wiem. Twoja mama twierdziła, że ją na tym złapała. Babcia się wypierała.

– I co?

– I mama kazała jej się wynosić. I babcia wyjechała.

– Dlaczego w takim razie się o nią pokłóciliście?

Nie odwraca wzroku.

– Babcia zadzwoniła, że przyjedzie. Miała zatrzymać się w hotelu, ale twoja mama dostała drgawek, gdy tylko się o tym dowiedziała. Próbowałem tłumaczyć, że babcia nie będzie miała do ciebie dostępu, ale Kama miała obsesję. Chciała odejść. Błagałem, żeby tego nie robiła. Kazała mi przysiąc, że nigdy nie zobaczę się z własną matką. Nie mogłem.

Urywa i ukrywa twarz w dłoniach. Nie jest mi go żal. Nie jest.

– I za to ugodziła cię nożem?

Podnosi głowę i znowu wbija wzrok w moje oczy.

– Powiedziałem, że nie wyrzeknę się własnej matki ze względu na paranoję żony.

Obsesja. Paranoja. Słowa klucze? Mama jednak miała rację. Miała rację!

– Mama miała rację – mówię na głos. – Babcia była dla mnie zagrożeniem.

– Miała zatrzymać się w hotelu – przypomina tata.

Chciałam uzupełnić raport dla Kinseya. Uzupełnić. Musiała więc zacząć, gdy mama żyła albo...

– Nie zatrzymała się w hotelu po śmierci mamy, prawda?

Nie odwraca wzroku. Prawie nie mruga. Nadawałby się na zombie.

– Nie. Ale...

Milknie. Oddycha ciężko. Zmieniam zdanie. Żaden zombie się tak nie zachowuje.

– Co „ale”? – ponaglam.

– Ale pilnowałem jej. Nic ci nie zrobiła.

– Naprawdę? Dlaczego w takim razie powiedziała, że chciała uzupełnić raport? – Kładę nacisk na „uzupełnić”, na wypadek gdyby nie zrozumiał.

– Skąd mogę wiedzieć, co dzieje się w jej głowie? Może próby też zapisywała w tym swoim raporcie?

Liczba mnoga.

– Próby?

– Tak. Gdy przyjechała na pogrzeb, złapałem ją u ciebie.

– I co?

– I wyprowadziłem. Od tej pory, nawet gdy szedłem do toalety, brałem cię ze sobą. Nigdy już jej nie zaprosiłem.

To prawda. Tylko...

– Dlaczego pojechaliśmy do Stanów?

– Obiecała nic podobnego ci nie zrobić. Chciałem, żebyś poznała babcię.

To ma sens.

– Wierzyłem jej, bo jest moją matką. Już nigdy jej nie uwierzę.

– Dlaczego zostaliśmy tam... nawet po tym, co zrobiła?

– Nie zostaliśmy. Nie pamiętasz? Kiedy tylko uznałem, że nie zagrozi to twojemu zdrowiu, przenieśliśmy się do Arlingtonu.

Nie pamiętam. Nic nie pamiętam po samobójstwie. Tylko to, że zostałam w ciele. Tylko tatę od czasu do czasu pochylającego się nade mną. Jakie to ma teraz znaczenie? Chcę, żeby już wyszedł. Znowu się położę. Może uda mi się uwierzyć, że łóżko jest trumną.

– Idź już.

– Na stole w kuchni jest obiad.

Idę na kolejny kompromis. Wmuszam w siebie kilka łyżek warzywnego curry.

– Lekarstwa – przypomina, wskazując spodeczek.

Łykam.

Przeszłość KAMILA

John miał rację. To córka. Jestem w piątym miesiącu. Przez pierwsze trzy czułam się fatalnie. Wybiegałam do łazienki w środku wykładu, a raz myślałam, że zwymiotuję w trakcie prezentacji. Dotrwałam do końca, ale gdy omówiłam ostatni slajd, uciekłam bez słowa wyjaśnienia. Podobno byłam zielona. Prowadzący nie pytał o nic, gdy wróciłam, więc zapewne dziewczyny wypaplały mu o moim stanie. To dobrze. Im więcej osób wie, tym bezpieczniej się czuję, bez względu na to, że to nieracjonalne.

Wczoraj zadzwoniła Ania, moja terapeutka. Najeżyłam się i od razu powiedziałam, że żadnej terapii nie potrzebuję. Zaproponowała kawę. Prywatnie – podkreśliła. Odmówiłam. Nie mam dowodów, lecz uważam, że ktoś się z nią skontaktował. Zapewne któreś z rodziców albo Iza, bo tylko oni wiedzieli, że pomogła mi po tamtej głupiej próbie samobójstwa. John też mógł wiedzieć. Wystarczyło, że któreś z nich chlapnęło jęzorem. Nie dam z siebie zrobić wariatki. Muszę chronić dziecko. Przed nimi też. Ech, do jasnej cholery! Rodziców nie podejrzewam o nic złego. Mój mąż i siostra to inna sprawa.

Nadal jestem z Johnem. Bezpośrednio po wizycie Izy nie byłam w stanie z nim rozmawiać. Fizycznie. Zbyt silne mdłości. Nie dawałam się przytulić i odpowiadałam monosylabami. Zrzuciłam wszystko na wczesną ciążę i uwierzył. Chyba. Nie mogę zapominać, że jest dobrym aktorem.

Po kilku dniach się przemogłam. Wczesnym wieczorem, bo wtedy zazwyczaj mdłości są najmniejsze, usiadłam naprzeciwko i zapytałam, czy mnie zdradził. Nastąpiła długa cisza i się przyznał. Na pytanie „Z kim?” odwrócił wzrok. Na szczęście czułam się twarda i silna. Położyłam ręce na brzuchu i domagałam się odpowiedzi. Powoli zwrócił na mnie oczy i powiedział. Nie potrafił wytłumaczyć dlaczego. Jakby się umówili. Ta sama historia, ten sam brak usprawiedliwienia.

Może zresztą się umówili. Może Iza zdzwoniła do niego spanikowana i opowiedziała wszystko. Dlatego się przyznał. Może. Może. Może. A może po prostu wywnioskował z mojego zachowania, że wiem. Może na obiedzie u rodziców dostrzegł, że z Izą dzieje się coś dziwnego. Dodał dwa do dwóch, i tyle. A może jest w gruncie rzeczy uczciwy i cierpi. Nie zapomniałam jego historii. Jest ofiarą własnej matki. Przysięgałam. Na dobre i na złe. Dlatego nadal tu mieszkam. Nadal siadam z nim do stołu. Nadal oglądamy filmy na kanapie. Zaczęłam pytać, co było w pracy. Opowiadam o studiach. Od jakiegoś czasu uprawiamy sporadyczny seks. Przysięgałam. Na dobre i na złe.

Jest inaczej. Nasze zbliżenia nie sprawiają mi przyjemności. Nie przytulam się do niego. Kiedy zaczyna mówić o dziecku, ucinam temat. Gdy dotyka mojego brzucha, odchodzę. Często uczę się w bibliotece, żeby uniknąć przebywania z nim pod jednym dachem. Może to się kiedyś zmieni.

Nieczęsto odwiedzam rodziców. Wkurza mnie Iza. Ilekroć patrzę na jej buzię skrzywdzonego dziecka, widzę, jak John ją bierze. Dlatego rzadko na nią patrzę, ale i tak czuję jej obecność. Nie chodzi jednak tylko o nią. Mama powiedziała kiedyś, że będą zabierać moją córkę na weekendy. Zareagowałam dużo gwałtowniej, niż powinnam. Podniesionym głosem oznajmiłam, że nigdy się na to nie zgodzę, bo muszę strzec mojego dziecka. Tata spytał, przed kim, a ja popatrzyłam na Izę, ale odpowiedziałam, że nikomu nie mogę ufać. Mama miała łzy w oczach i zrobiło mi się trochę głupio, ale się nie wycofałam. Do tej pory nie sprostowałam. Nie ufam nikomu.

Nie ufam nikomu. Znów to pomyślałam. Klucz przekręca się w zamku. Spinam się. Myślałam, że John wróci dopiero za godzinę.

– Cześć, kochanie!

John wchodzi do kuchni, całuje mnie w głowę i wstawia wodę w czajniku elektrycznym.

– Napijesz się czegoś? – Nie odpowiadam, ale ciągnie niezrażony: – Ja muszę kawy.

Przywołuję uśmiech. Przysięgałam.

– Taki ciężki dyżur?

Macha ręką.

– Nie gorzej niż zazwyczaj. Musimy porozmawiać.

Rozluźniam się. Może powie, że ma dość i chce się rozwieść. Może wyzna kolejną zdradę. Może postawi ultimatum. W każdym przypadku będzie po problemie. Nie jestem pewna, dokąd się wyprowadzę, ale tym się nie przejmuję. Najwyżej wrócę do rodziców. Izę jakoś przeboleję. A może to John będzie miał na tyle przyzwoitości, żeby opuścić mieszkanie?

– Porozmawiajmy – mówię zachęcająco.

Wsypuje do szklanki dwie czubate łyżeczki kawy rozpuszczalnej, zalewa wodą i rusza do stołu.

– Chcesz coś? – przypomina mu się.

Kręcę głową. Jeśli nic nie będzie przede mną stało, będę mogła wstać i wyjść w każdym momencie. W innym przypadku zapewne wpojone zasady by zwyciężyły. Dokończyłabym herbatę, a może nawet pozmywałabym po sobie.

– Kocham cię – mówi John, siadając.

Nie tego się spodziewałam. Nie tego chciałam. Z drugiej strony może to wstęp do ultimatum.

– Nie odpowiadasz. Nigdy już nie odpowiadasz.

Nie brzmi, jakby stawiał ultimatum. Brzmi jak wymęczony, smutny człowiek. Koncentruję się na oddechu.

– Nie mogę. To, co zrobiłeś... co zrobiliście, jest zbyt świeże.

– Nie kochasz mnie? – pyta wprost.

Nie wiem. Wciąż z nim jestem. Przysięgałam. I ślubuję ci miłość. Nie tylko to, że go nie opuszczę.

– Nie potrafię odpowiedzieć.

– Miłość to akt woli – recytuje.

Podszkolił się z wypowiedzi teologów katolickich. Patrzy, jakby prosił o deklarację. Uciekam wzrokiem.

– Wiem, że cię zdradziłem. Jestem słaby. Ale podjąłem decyzję. Kocham cię. Na zawsze.

Wierność też się ślubuje – przypomina mi się.

– Czy zdrada też jest aktem woli? – wymyka mi się.

– Wybacz mi tamto. Teraz jestem silniejszy. Silny dla ciebie i dla naszego dziecka.

To zbyt wzniosłe, ale i tak działa. Wilgotnieją mi oczy, a po ciele rozlewa się fala ciepła.

– Kocham cię na zawsze. Czegokolwiek bym nie zrobił i czegokolwiek ty byś nie zrobiła.

Siada na podłodze przy moim krześle. Ujmuje dłonie. Nie cofam ich.

– Pozwól mi dotknąć naszego dziecka.

Kiwam głową i wyswobadzam jedną rękę. John powoli kładzie wolną dłoń na moim brzuchu. Dziecko się wierci.

– Rusza się – szepce.

Ruchy ustają. Dotyk taty ją uspokoił. To znak.

– Ja też podjęłam decyzję.

Kochać cię. Na zawsze. To dodaję w myślach.

To już tydzień od rozmowy, być może najważniejszej w naszym małżeństwie. Nie jest jak dawniej. Nie rzucam się Johnowi na szyję, gdy wraca do domu. Nie marzę o jego rękach czy ustach, gdy go nie ma. Jego obraz nie zawsze jest we mnie. Czuję się dojrzalsza, mądrzejsza. Kocham inaczej. Z całym bagażem doświadczeń. Ze wszystkimi słabościami. Jego i moimi.

Siedzimy przytuleni, oglądamy komedię romantyczną. Czuję się bezpieczna. Dziecko jest bezpieczne. Zasypiam z głową na ramieniu męża. Budzę się, gdy film się kończy. John wyłącza telewizor.

– Spałaś. Nie próbuj oszukiwać.

Śmieje się. Wtóruję mu. Patrzę na zegarek. Kilka minut po dwudziestej.

– Kobiecie ciężarnej wiele uchodzi – odpowiadam. – Zjemy kolację?

– Łakoma kobieta ciężarna. – Wzdycha. – Dobrze, zrobię kanapki. Połóż się, zaraz cię zawołam.

Kanapki są śliczne. Malutkie, pełne finezji. Wyrażam głośny zachwyt.

– Czasem tak się wyżywam artystycznie – odpowiada i znów się śmiejemy.

Smakują równie dobrze, jak wyglądają, więc pochłaniam jedną za drugą. Bez wyrzutów sumienia. Ostatecznie na początku ciąży schudłam, więc nic dziwnego, że teraz nadrabiam.

– Rozmawiałem z mamą.

Sztywnieję. Dawno nie poruszaliśmy tematu jego matki. Vivien nie przestała istnieć. Nie tylko w swojej Ameryce.

– I co?

– Chce przyjechać, kiedy urodzisz.

– Co?!

Podnoszę się. Nie mogę na to pozwolić.

– Usiądź, kochanie.

Oddychać – przypominam sobie. Siadam.

– Nie zgadzam się. Absolutnie się nie zgadzam.

– Posłuchaj...

– Nie! – Nie powinnam krzyczeć. – Biorę głęboki oddech i powtarzam spokojnie: – Nie.

– Chciałbym, żebyś jednak posłuchała.

Zatykam uszy. Nie! Coś we mnie krzyczy. John podchodzi, delikatnie kładzie ręce na moich. Zdaję sobie sprawę, jak niedojrzale się zachowuję, i pozwalam naszym dłoniom opaść. Jego palce są gorące, moje lodowate. Dziecko rusza się gwałtownie. Oddychać.

– Posłuchaj – powtarza John. – Pozwól mi powiedzieć, a później zdecydujesz.

Kiwam głową.

– Rozmawiam z nią co jakiś czas, jak zapewne się domyślasz.

Niczego się nie domyślam. Vivien w moim umyśle stała się potworem z przeszłości, który pozostawił zło i głębokie rany we własnym synu, ale fizycznie nie zagraża.

– Nie mówiłeś.

– Nie chciałem cię denerwować. To moja matka. Robi się coraz starsza. Owszem, biorąc pod uwagę obowiązujące normy moralne, skrzywdziła mnie, ale oprócz tego opiekowała się mną, dawała mi miłość. Wykształciła. A teraz nie ma nikogo oprócz mnie. Ja ożeniłem się z najwspanialszą kobietą na świecie, będę miał dziecko. A ona? Jest coraz bardziej samotna.

Chcę krzyczeć, że zasługuje nie tylko na samotność. Zasługuje na najgorsze, najbardziej wyrafinowane tortury. Nie krzyczę. Nie zasłaniam uszu. Nic nie mówię. Obiecałam, że go wysłucham, a najwyraźniej jeszcze nie skończył.

– Chciałaby zobaczyć wnuczkę. Jesteśmy jej rodziną. Kocha nas. – Zaciska palce na moich. – Ja też ją kocham.

Uwalniam ręce. Dziecko przestało się ruszać. Zastanawiam się, czy śpi.

– Jak możesz kochać kogoś takiego?

– To moja matka – powtarza zdanie, od którego robi mi się niedobrze. – Gdy miałem dziesięć lat, wybiłem koledze z klasy ząb, bo zwrócił się do pewnej dziewczynki: „Ty dziwko”. Dostałem upomnienie, ale mama powiedziała, że jest ze mnie dumna. Innym razem nauczyciel matematyki poklepał mnie po tyłku. Powiedziałem jej, zawsze wszystko jej mówiłem, nawet gdy było mi wstyd. Poszła do szkoły i zrobiła awanturę. Zarządzono śledztwo i okazało się, że nie byłem jedyny. Nauczyciel wyleciał. Gdy się wyprowadziłem w szkole średniej, co miesiąc przesyłała pieniądze na moje konto. Poszedłem na studia, a ona przeprowadziła się do mniejszego mieszkania, żeby starczyło na opłaty. Wtedy... nie miała tylu pieniędzy. Brała wszystkie dyżury, pracowała jak szalona. Dla mnie. To tylko przykłady. Nie potrafię przestać jej kochać.

Milknie, wpatruje się we mnie. Nie! Krzyczę, ale tylko w środku.

– Chciałbym, żeby przyjechała.

– Nie – mówię spokojnie.

– Rozumiem twoją postawę. Jeśli każesz mi wybierać, zawsze wybiorę ciebie.

Wraca na swoje krzesło. Bierze jedną z kanapek, ale jej nie je. Obraca ją w palcach i przygląda się, jakby podziwiał własne dzieło. Nie potrafię na to patrzeć. Idę do sypialni. Wślizguję się pod kołdrę i obracam do ściany. Gdy John przychodzi, udaję, że śpię.

Do rana nie jestem w stanie zmrużyć oka.

– Niech przyjedzie – mówię kolejnego dnia.

Teraźniejszość IWONA

Starannie wybrała dzień. Romański prowadził zajęcia tylko w szkole. Gdyby na niego trafiła, nie miałaby pojęcia, jak wytłumaczyć swoją obecność na wydziale matematyki. Sama zadawała sobie pytanie, dlaczego tu przyszła. Co była żona Marka miała wspólnego z Mają? Jakie światło mogła rzucić na historię rodziny Johnsonów? Po co w ogóle grzebać w sprawach sprzed kilkunastu lat? Czy historia nie powinna pozostać historią? A nawet jeśli przeszłość wpływa na teraźniejszość, Agata Szymańczyk nie wyjaśni powiązania. Iwona nieświadomie potrząsnęła głową. Nie będzie się oszukiwać. Tym razem nie chodziło o Maję. Chciała po prostu zweryfikować historię Marka, żeby... No właśnie, żeby co? Wejść w romantyczny związek? To nie dla niej. Nie teraz.

W łazience dla studentów przemyła twarz zimną wodą. Skoro już tu była, porozmawia z matematyczką. Nigdy nie wiadomo, co z tego wyniknie.

Pewnym krokiem weszła do sali wykładowej. Kilka osób zmierzyło ją umiarkowanie zdziwionym wzrokiem. Czy to próchno studiuje z nami? Słyszała, że nawet ludzie przed czterdziestką decydują się na studia dzienne, więc szoku nie wywołała. Zdziwienie mogło nawet bardziej odnosić się do faktu, że pojawiła się na koniec wykładu. Prowadząca jeszcze przez chwilę coś mówiła i pokazywała niezrozumiałe slajdy, po czym studenci zaczęli się pakować. Iwona podeszła do biurka wykładowczyni i się przedstawiła. Szymańczyk czekała uprzejmie.

– Jestem psycholożką w szkole Mai Johnson. – Matematyczka ściągnęła brwi. – Tam też prowadzi zajęcia pani były mąż.

Wyraz konsternacji na twarzy tamtej się pogłębił, po czym ustąpił miejsca niepokojowi.

– Czy coś się stało Markowi?

– Nie, nie. Zajmuję się Mają.

– Mają? – Powtórzyła Szymańczyk nierozumiejącym tonem. – Mają Johnson? – Wreszcie skojarzyła. – Wnuczką profesora Antonowicza.

– Tak.

– Nie rozumiem, jaki to ma związek ze mną.

– Maja ma... problemy. Coś mi mówi, że mogą mieć źródło w przeszłości.

No ładnie. Coś mi mówi. Psycholożka z przeczuciami. Była żona Romańskiego nie zwróciła jednak na to uwagi.

– Nadal nie rozumiem, dlaczego pani przyszła do mnie.

– Pani mąż...

– Były mąż – poprawiła Szymańczyk.

– Pani były mąż był jednym z kluczowych świadków.

– Podobno pani z nim pracuje, proszę więc z nim porozmawiać.

– Rozmawiałam.

Szymańczyk się podniosła.

– Nie sądzę, żebym mogła wnieść cokolwiek nowego.

Iwona poczuła, że palą ją policzki. Z pewnością nie robiła dobrego wrażenia.

– Proszę... Zależy mi na prawdzie.

I do tego jeszcze ten błagalny nieprofesjonalny ton. Szymańczyk uśmiechnęła się, jakby usłyszała dowcip.

– Uważa pani, że mój były mąż nie mówi prawdy? – spytała, zgarniając notatki do torby.

– Nie wiem... może nie całą.

Wykładowczyni zasunęła torbę, ale usiadła.

– Jaką więc cząstkę prawdy chciałaby pani znać?

Iwona podsunęła sobie krzesło. Kiedy stała nad tą kobietą, czuła się gorzej.

– Tamta sprawa doprowadziła do waszego rozwodu.

Szymańczyk wzruszyła ramionami.

– Niezupełnie. To była ostatnia kropla. Od dawna się od siebie oddalaliśmy. Kiedy wypadł w środku nocy, jakby się paliło, wiedziałam, że coś się święci. Chciał się wywinąć jakimiś bzdurami o koledze.

– Od razu pani wiedziała, że to bzdury?

Matematyczka spojrzała na Iwonę podejrzliwe.

– A jaki to ma związek z pani podopieczną? – Nie czekając na odpowiedź, machnęła ręką. – Oczywiście. Nawet nie starał się uprawdopodobnić tej historii, nie podał imienia ani szczegółów. Od razu pomyślałam, że to Kama.

– Kama? – powtórzyła Iwona. – Dobrze ją pani znała?

– Niespecjalnie. Oczywiście widywałam ją w Mikułaszu. Wie pani, tam mieliśmy nasze konferencje połączone z nartami. – Iwona skinęła głową, chociaż do tej pory nie myślała, że Agata też brała udział w tych konferencjach. – Zawsze traktowałam ją jak małolatę. Później Marek powiedział, że się w niej podkochiwał, ale to nie miało znaczenia. Wydawało się, że my jesteśmy szczęśliwi, a ona wychodziła za mąż. Taka ciekawostka po prostu.

– A jakie sprawiała na pani wrażenie w Mikułaszu?

Szymańczyk nieznacznie uniosła brwi.

– Nie zastanawiałam się nad nią, ale później... po tym wszystkim... myślałam, że wtedy wyglądała na dziewczynę pełną energii, raczej rozpieszczoną.

– Miała depresję.

– Tak, wiem. Ale w Mikułaszu nie było tego widać, przynajmniej z boku.

– A dlaczego pani pomyślała, że to ona zadzwoniła, kiedy był ten telefon w nocy?

Szymańczyk westchnęła.

– Dawno do tego nie wracałam. Ale teraz mogę. To już nie boli. – Uśmiechnęła się samymi ustami i ciągnęła: – Spotkaliśmy ją na ulicy dzień wcześniej i uważałam... nadal uważam, że nie zachowywali się normalnie. Ani Marek, ani ona.

– Spotkaliście ją na ulicy? – powtórzyła słabo Iwona.

– No tak. Wracaliśmy z obiadu u mojej mamy. Oboje w dobrych humorach, myślałam nawet, że kryzys się kończy. Rozmawialiśmy o pracy, o studentach. Było tak normalnie. I nagle ją zobaczyłam. Pchała wózek. I jeśli to panią interesuje, od razu pomyślałam, że coś z nią nie tak. Była strasznie blada i strasznie chuda, może dlatego, że niedawno urodziła i tak reagowało jej ciało, nie wiem. Włosy, wcześniej naprawdę ładne, teraz wyglądały żałośnie, jakby wstała z łóżka i się nie uczesała czy raczej jakby nie czesała się przez kilka dni. Płaszcz źle zapięty. Tak, jasne. To wszystko można wytłumaczyć zmęczeniem i brakiem czasu. Mimo to... nie wiem... Ten kontrast z Kamą, jaką pamiętałam... no... był straszny.

– A jak się zachowywała?

– Dziwnie. Niby mówiła jakieś rzeczy o dziecku, a cały czas patrzyła na Marka, jakby coś mu chciała przekazać. – Szymańczyk spojrzała prosto na Iwonę. – Jakby wołała o pomoc. Wtedy oczywiście byłam zła i nie formułowałam tego w ten sposób, ale tak było. Ona naprawdę potrzebowała pomocy.

– Dlaczego? Jak pani myśli?

– Skąd mogę to wiedzieć? Pewnie po prostu świrowała. Depresja poporodowa i te sprawy. Pani jest psychologiem, więc pani się lepiej zna. No ale ja byłam wkurzona, że bez przerwy wlepiała gały w Marka, a on... w nią też. Jakby odpowiadał na apel. Jakby był księciem, który chce pomóc księżniczce w opałach. – Szymańczyk przerwała i się roześmiała. – Nawet teraz trochę się denerwuję, kiedy to wspominam. Głupie, nie?

– Nie – szepnęła Iwona, zdając sobie sprawę, że matematyczka wcale nie oczekuje odpowiedzi.

Chyba nawet jej nie słyszała.

– W każdym razie zapytałam go, czy nadal się w niej podkochuje, i powiedziałam, że to już nie taka laska jak w Mikułaszu. Spojrzał, jakbym mu matkę zabiła, i się nie odzywał. A później, już w domu, stwierdził, że z Kamą dzieje się coś złego i to na pewno sprawka jej męża. A wtedy ja krzyknęłam: „To sobie jedź do niej!” i poszłam do drugiego pokoju, trzaskając drzwiami.

– Myśli pani, że to była sprawka jej męża?

Szymańczyk spojrzała na Iwonę jak na wariatkę.

– To, że chciała go zabić? Było śledztwo, była sprawa sądowa. Jeśli miała problemy psychiczne, nie był jej potrzebny powód, nie?

– Mogła go sobie wymyślić – powiedziała Iwona bardziej do siebie niż do kobiety naprzeciwko.

– Właśnie. Nie podejmuję się jednak diagnozować jej stanu psychicznego. Jej psychoterapeutka twierdziła, że to tylko depresja.

– Psychoterapeutka? Miała psychoterapeutkę? – spytała Iwona, wyrzucając sobie, że nie pomyślała o tym wcześniej.

– Kiedyś. Ale ta psychoterapeutka zeznawała na sprawie. Rodzina Mai powołała ją na świadka.

– Pamięta pani jej nazwisko?

– Owszem. Miałam obsesję i zbierałam informacje. Anna Kwiatkowska. – Zerknęła na zegarek. – Przepraszam, za pięć minut zaczynam następne zajęcia.

– Oczywiście. – Iwona wstała. – Dziękuję, że poświęciła mi pani czas.

Szymańczyk uśmiechnęła się złośliwie.

– Pani się nie podkochuje w Marku?

Iwona przypuszczała, że spojrzała na kobietę jak kiedyś Romański. Jakby ta właśnie zamordowała jej matkę.

– Jeszcze raz dziękuję. Do widzenia.

Ona przynajmniej się odezwała.

Marek znów nie powiedział całej prawdy. To już było nieważne. Iwona odcięła osobiste sentymenty, przestała patrzeć na sprawę przez pryzmat skrzywdzonej dziewczynki. Postąpiła niezgodnie z etyką, ale i tak pójdzie dalej. Wróciła profesjonalistka, tak dumna z umiejętności skoncentrowania się na zadaniu.

Teraźniejszość MAJA

Wychodzę z klasy ostatnia. Wczoraj byłam takim samym zombie jak dzisiaj, a jednak ciężar wydawał się lżejszy. Ciężar, jaki musi dźwigać dusza w martwym ciele. Prawie wpadam na Cukierek.

– Dzień dobry.

Jej twarz jest bez uśmiechu, mimo to wydaje się łagodna. Nie nazwałabym jej teraz zimną suką.

– Maju, proszę, chodź ze mną na chwilę do gabinetu.

Nie oponuję. Mijamy Piotrka otoczonego kilkoma dziewczynami. Przestaje rozmawiać, patrzy na nas, co chwila przenosząc spojrzenie ze mnie na psycholożkę, jakby nie mógł się zdecydować, która z nas bardziej go interesuje. Odwracam głowę i widzę na parapecie Justynę z Wandą. Przez chwilę oczy moje i jedynej przyjaciółki, jaką miałam, krzyżują się, po czym Justyna wraca do konwersacji. Inni nie zwracają na nas uwagi albo po prostu nie jestem tego świadoma.

– Usiądź, Maju – mówi Cukierek już w gabinecie.

Stosuję się do polecenia. Wszystko robię zgodnie z instrukcjami. Nauczycieli, psycholożki. Nikt się nie przyczepi.

– Powiedziałaś mojemu znajomemu, że nie żyjesz.

– Tak.

Psycholożka odgarnia włosy. Wygląda na zestresowaną. Myśl, że się mną przejmuje, byłaby kiedyś całkiem przyjemna. Lubiłam, gdy ludzie darzyli mnie sympatią.

– Czy twój tata... czy byłaś już u psychiatry?

Do niczego niepotrzebne mi długie dyskusje albo co gorsza jakieś procedury. Nigdy nie lubiłam kłamać, ale czasem kłamstwo zaoszczędza czas i energię.

– Tak, miałam konsultację.

– Konsultację?

Być może użyłam złego słowa. Nie znam się na ich terminologii.

– Umówiłam się na następną.

Znów odgarnia włosy. Nie zauważyłam, żeby wcześniej to robiła. Jestem pewna, że to nerwowy ruch. Przypuszczam, że ma ochotę zapytać, co się wydarzyło podczas tej konsultacji i czy jakaś diagnoza została postawiona. Przypuszczam, że jej nie wolno. A nawet jeśli wolno, ja nie mam obowiązku odpowiadać.

– Dostałaś leki?

– Tak – odpowiadam krótko.

Jeśli spyta, jakie, walnę prosto z mostu, że to nie jej sprawa. Nie pamiętam nazw lekarstw, które serwuje mi tata. Sprawdzę dziś wieczorem i spróbuję zapamiętać. Zadaje jednak inne pytanie.

– Jak się czujesz, Maju?

– Dobrze.

– Posłuchaj. Jeśli będziesz chciała... Jeśli... – Brak jej słów, coraz bardziej się denerwuje. – Jeśli masz... będziesz miała kłopoty, możesz zawsze do mnie przyjść. Zrobię wszystko, żeby ci pomóc. Przyrzekam.

Mam wrażenie, że ona też ma kłopoty. Niestety, nie pomogę jej. Mogę za to być miła.

– Dobrze, proszę pani.

Przez chwilę obie milczymy.

– Mogę już iść?

Patrzy, jakby chciała mnie przytulić. Na to nie pozwolę.

– Tak. Tak, oczywiście.

Po skończonych lekcjach idę na cmentarz. Mama nie przychodzi. Moja dusza robi się jeszcze cięższa. Trupie ciało prawie nie daje rady jej dźwigać. A może rozkład posunął się do tego stopnia, że trudno koordynować ruchy. Nogi próchnieją, kręgosłup zanika. Gdy wlokę się do bramy, przychodzi mi na myśl, żeby wpaść do dziadków, ale odrzucam ten pomysł. Nie chcę rozsypać się na ich oczach. Nawet babcia mogłaby zwrócić uwagę na takie niecodzienne zjawisko.

W domu rzucam się na łóżko. Zapach jest bardzo zły, ale nie obchodzi mnie to. Jeśli jutro będę jeszcze w tym ciele, może dam radę się wykąpać. Inaczej nie pójdę do szkoły.

– Przepraszam, mamo – szepczę.

Nie wiem, czy słyszy. Nie wiem, czy mi wybaczy.

Przeszłość KAMILA

Mamy córeczkę! Urodziłam dwa tygodnie temu. John podkreśla, że urodziliśmy razem. Prawie się zgadzam. Jego obecność bardzo mi pomogła. Doświadczenie rodzicielstwa ponownie nas zbliżyło. Wciąż nas zbliża. Gdy jest w domu, zajmuje się Mają. Śpiewa jej, kąpie, zmienia pampersy. Razem chodzimy na spacer. Jesteśmy rodziną. Moje kontakty z rodzicami i Izą też są na innym poziomie. Wiem, że rodzice zawsze stanęliby po mojej stronie, ale w ciąży nie ufałam nawet im. Teraz patrzę z zachwytem, jak mama przytula moją córkę, a tata dotyka jej ostrożnie. Majeczka ma wspaniałych dziadków. Będą ją rozpuszczać, a ona będzie ich uwielbiać. Iza przychodziła codziennie do szpitala. Dopiero ostatniego dnia zapytała, czy może potrzymać Maję. Pozwoliłam. Wyglądała na wzruszoną. Dzisiaj wzięła ją na spacer, a ja w tym czasie trochę się przespałam. Gdy wróciła, nie zatrzymywałam jej, ale się przytuliłyśmy. Nasze dawne układy nie wrócą, pozwalam jednak jej być moją siostrą i ciotką Mai.

Ostatnie tygodnie przed porodem nie były łatwe. Unikałam przebywania w domu. Ślęczałam w bibliotekach do późnych godzin nocnych, twierdząc, że inaczej nie potrafię się skoncentrować. Kiedy widziałam Johna, miałam ochotę krzyczeć. Jakby to wszystko było jego winą. Jakby to on zmusił mnie, żebym zgodziła się na przyjazd jego matki. Teraz nie boję się nawet tego przyjazdu. Może trochę. Kiedy myślę, że przylatuje już pojutrze, ściska mnie w żołądku.

Druga w nocy. John pojechał na lotnisko. Samolot ma półgodzinne opóźnienie, więc jeszcze chwila, zanim druga babcia zobaczy Maję. Potwór. Tylko to słowo się nasuwa, gdy myślę o Vivien. Próbuję z tym walczyć, przypominam sobie, że ona też jest ofiarą, ale to teoria. Rzeczywistość jest taka, że przyjmuję potwora pod własny dach, dopuszczam do dziecka. Maja śpi. Siedzę przy jej łóżeczku, patrzę w spokojną twarzyczkę. Jest takim grzecznym niemowlęciem. Gdy płacze, wystarczy przystawić ją do piersi i przestaje. Ssie i wpatruje się we mnie szeroko otwartymi oczyma, wyciąga paluszki, owija sobie wokół nich moje włosy. Czuję jej zaufanie. Zaczyna się wiercić. Obudziła się i mogę wziąć ją na ręce. Wtula główkę w moją szyję. Spacerujemy po pokoju. Klucz przekręca się w zamku. Boję się.

Vivien wygląda inaczej. Jest równie elegancka, równie dobrze zrobiona jak ostatnio, ale jej spojrzenie jest spokojniejsze, prawie nieśmiałe.

– Dobry wieczór, kochanie. Ślicznie wyglądasz.

Pozwalam się pocałować, a później słucham komplementów na temat dziecka, ale trzymam Maję mocno. Teściowa jej nie dotyka, nie prosi mnie, żebym jej pozwoliła wziąć wnuczkę na ręce. John nakrywa stół, podgrzewa obiad. Pomimo późnej pory zdecydowaliśmy się na posiłek. W Stanach nie ma jeszcze dziewiętnastej. Dziecko zasypia i odkładam ją do łóżeczka. Idę do kuchni, pomagam Johnowi kroić warzywa. W trakcie wybiegam bez słowa wyjaśnienia. Vivien nie ma w pokoju, gdzie będziemy jeść. Wpadam do sypialni. Stoi pochylona nad łóżeczkiem, ale ręce ma z tyłu. Oddycham głęboko, z ulgą. Teściowa powoli się odwraca. Twarz ma zalaną łzami.

– Jest taka śliczna. Podobna do Johna.

Nie dyskutuję z tym.

– Chodźmy – mówię cicho. – Niech śpi.

Kiwa głową.

Prawie nie biorę udziału w konwersacji. Rozmawiają o Mai, o pracy Johna, nawet o porodzie. Gdy obiad się kończy, Vivien zwraca się do mnie.

– Połóż się. Wyglądasz na zmęczoną. Pomogę Johnowi posprzątać.

– Super. Dziękuję.

W moim głosie nie ma entuzjazmu. Idę do łazienki, ale nawet nie myję zębów. Nie chcę dać Vivien możliwości przebywania sam na sam z moją córką.

Zasypiam natychmiast. Nie wiem, kiedy przychodzi John. Nic nie mówi, ale budzi mnie pieszczotami. Kochamy się, ale w jakiś sposób czuję między nami jego matkę. Niedługo potem Maja zaczyna płakać, więc biorę ją do łóżka i przystawiam do piersi.

Możemy spać dłużej, bo dyżur Johna zaczyna się dopiero o jedenastej. Vivien wstaje przed nami. Gdy wychodzimy z sypialni, sałatki czekają na stole. Teściowa mówi, żebyśmy się pospieszyli, bo za chwilę będą tosty. Biorę Maję do łazienki, przewijam, a potem sadzam w foteliku samochodowym. Dziecko przygląda mi się szeroko otwartymi, ufnymi oczyma. Przyklękam przy niej.

– Nigdy nie zawiodę twojego zaufania – szepczę.

Czytałam, że uśmiech pojawia się u dziecka około szóstego tygodnia życia, ale moja córka robi to teraz. Jestem pewna, ale nie powiem nikomu, nawet Johnowi, bo stwierdzi, że mi się wydawało.

– Uśmiechasz się, skarbie. To będzie nasz sekret, dobrze?

Maja uśmiecha się jeszcze szerzej. Całuję ją w pachnącą główkę.

– Chodźcie, dziewczyny, chodźcie. Tosty gotowe, kawa i herbata też – mówi Vivien, gdy tylko pojawiamy się w kuchni.

Wszystko pachnie i wygląda znakomicie. Dawno nie jadłam śniadania z takim apetytem.

Vivien nadal wydaje się inna niż wcześniej. Nie próbuje dotknąć Johna, nie robi seksualnych aluzji. Nie jest przesycona erotyzmem. Właśnie. Zanim się dowiedziałam, co zrobiła synowi, byłam pewna, że coś jest z nią nie tak, ale nie umiałam tego zdefiniować. Przesycona erotyzmem. Podoba mi się to określenie i dokładnie oddaje istotę rzeczy.

– A ty jak myślisz, kochanie? – John zwraca się do mnie.

Usiłuję odtworzyć przebieg rozmowy, ale w pewnym momencie się wyłączyłam, pogrążyłam we wspomnieniach. Nie mam pojęcia, o czym mówi.

– Czy sądzisz, że Maja jest gotowa na naukę pływania? John twierdzi, że im wcześniej, tym lepiej, ale ja i tak bym się bała.

„John twierdzi, że im wcześniej, tym lepiej”. Pierwsze słyszę. Patrzę na niego zdziwiona. Rozkłada ręce.

– Mięśnie się rozwijają i rozciągają, krążenie się pobudza, układ oddechowy stymuluje – wylicza na palcach.

– Jeszcze o tym porozmawiamy – ucinam.

JA nie jestem gotowa. Nie chcę poruszać jakiejkolwiek sprawy związanej z Mają w obecności teściowej. Szczególnie, jeśli wcześniej o tym nie rozmawialiśmy.

– Dobrze. Muszę lecieć. Mam nadzieję, że dacie sobie radę beze mnie.

Sztywnieję. Nie myślałam, co będę robić z Vivien cały dzień. John całuje obie rączki Mai, dotyka przelotnie ustami policzka Vivien i bierze mnie w ramiona. Stoi tyłem, więc teściowa nie może zobaczyć, że całuje mnie namiętnie. Robi mi się niedobrze i wyswobadzam się z jego uścisku. Nie widziała – myślę. Nic się nie stało.

– Połóż się – mówi Vivien, gdy drzwi za Johnem się zamykają. – Ja posprzątam.

– Dziękuję ci.

Zabieram Maję i wracamy do sypialni. Dziecko zaczyna trochę płakać, więc karmię. Po chwili śpi. Nie odkładam jej do łóżeczka. Sama zamykam oczy. Wirują obrazy. Ze Stanów. Ze ślubu. Ze szpitala. Ja i John. John i Maja. John i Vivien. John i Iza. Wszystko się miesza. Rzeczywistość z wyobrażeniami. Koszmar ze snem. Kontroluję to. Jestem przytomna.

Komórka wibruje na szafce nocnej. Dobrze, że wyłączyłam dźwięk. Szybko zerkam na ekran i odrzucam połączenie. Iza. Wyciszam telefon całkowicie. Nie mogę oddzwonić, bo nie chcę budzić córki. Nie zamknę się w innym pomieszczeniu. Nie zaryzykuję.

Przechodzę do kuchni. Vivien pozmywała, siedzi przy kawie i przegląda gazetę. Polską. Podnosi głowę, gdy przekraczam próg.

– Wyskoczyłam do kiosku. – Uśmiecha się, trochę nieśmiało. – Czytanie po polsku to duże wyzwanie.

– Jestem pewna, że dasz radę – odpowiadam sucho. – Zajmuję krzesło naprzeciwko i dodaję nieco serdeczniej: – A jak znosisz różnicę czasu? Przecież w Stanach jest jeszcze noc.

– Jest nieźle. – Nalewa mi kawy. – Pójdziemy później na spacer? A może wolisz, żebym wzięła Maję?

Nigdy nie pozwolę ci wziąć Mai.

– Pójdziemy razem, kiedy się obudzi. – Odsuwam filiżankę. – Nie chcę kawy.

Teściowa niezupełnie się zmieniła. Przy naszym pierwszym spotkaniu też nie zapytała, czy mam ochotę na wino.

– Ja wypiję.

Jej twarz pozostaje naturalna i serdeczna.

Maja się budzi. Biorę ją do łazienki, zamykam drzwi na zasuwę. Nie chcę, żeby Vivien oglądała, jak przewijam dziecko.

– Pozwolisz mi ją ubrać na spacer? – pyta teściowa, gdy wychodzę. – I włożyć do wózka?

Nie – chcę odpowiedzieć.

– Tak.

Przyjechała do wnuczki. Zgodziłam się. Pozwolę jej poczuć się jak babcia.

Nie spuszczam z niej oczu. Sprawnie ubiera Majeczkę, szczebiocząc w mieszaninie angielskiego i polskiego. Scenka jak z książeczki dla małych dzieci.

Chodzimy, gadając o bzdetach, dopóki Maja znów nie zaśnie. Zostawiam Vivien na ławce i oddalam się kilka kroków, żeby zadzwonić do Izy. Teściowa siedzi nieruchomo ze wzrokiem utkwionym w wózek. Wytrzymanie z nią przez dwa tygodnie nie wydaje mi się już takie straszne.

– Dzięki, że oddzwaniasz.

Głos Izy jest napięty. Czuję strach. Tata poleciał przedwczoraj do Pragi na konferencję. Słyszałabym o katastrofie samolotu. A może nie? Może coś stało się na miejscu?

– Coś się stało?

– Nie wiem. Mama jakoś dziwnie się zachowywała.

– Dziwnie?

Mama nigdy nie zachowuje się dziwnie. Jest skałą, o którą można się oprzeć. Tata bywa zdenerwowany, zestresowany, zdarzało się, że krzyczał z byle powodu, ale mama to oaza spokoju.

– Nie wiem, czy...

– Czy co? – ponaglam.

– Czy to nie początek jakiejś choroby.

– Choroby?

– Wstałam dziś po dziewiątej, bo zajęcia mam dopiero od czternastej. Mama spała, a powinna być w pracy.

Wypuszczam powoli powietrze. Z ulgą.

– Zaspała. To nic strasznego. Każdemu może się przytrafić.

– Tak. Też tak pomyślałam. Ale nie mogłam jej dobudzić. Kiedy mi się w końcu udało, nie wiedziała, co się dzieje. Pytała, dlaczego nie jestem w szkole, jakbym była jeszcze w liceum. W końcu zajarzyła. Zadzwoniła do pracy, prosząc o wolny dzień, po czym zamknęła się w pokoju. Nie chciała mnie wpuścić.

– Nie chciała cię wpuścić? – powtarzam z niedowierzaniem.

– Tak. Dopiero po pół godzinie wyszła i mocno mnie przytuliła. Wydawała się trochę rozstrojona, ale zjadłyśmy razem śniadanie.

– A teraz?

– Teraz poszła na zakupy. Powiedziałam, że wszystko mamy, ale i tak poszła. Chciałam iść z nią, ale stwierdziła, że woli sama, a ja mam się uczyć do kolosa.

– I puściłaś ją?

– A co miałam zrobić? Naprawdę mnie nie chciała. Ale przed chwilą zadzwoniła ze sklepu. Głos miała normalny. Zapytała, czy mam jakieś życzenia. Poprosiłam o żelki. Roześmiała się i powiedziała, że zaraz będą.

Vivien zaczyna kołysać wózkiem. Albo Maja się obudziła, albo teściowa robi to tylko dla własnej przyjemności. Muszę sprawdzić.

– Dobrze. Zadzwoń, kiedy wróci. Jesteśmy z Majką na spacerze.

– Ty i Vivien?

– Tak.

Rozłączam się, ale telefon zaczyna dzwonić, zanim dojdę do ławki. Znowu Iza. Vivien nadal buja wózkiem. Cofam się.

– Tak?

– Chciałam wziąć plaster i zobaczyłam, że w apteczce na wierzchu leży klorazepan. Ty to brałaś?

– Tak – potwierdzam.

Być może coś zostało. Zmieniałam leki przed wyjazdem do Stanów.

– Jestem pewna, że nie było tego na wierzchu. Myślę, że wzięła. Nie wiem ile.

To by tłumaczyło jej zachowanie rano.

– Dlaczego miałaby brać?

– Nie wiem, ale... – Waha się.

– Mów wszystko.

– Nie wiem, czy wczoraj nie spotkała się z Johnem.

– Z Johnem?

Obraz rozmazuje się przed oczyma.

– Na pewno dzwonił, słyszałam, jak z nim rozmawiała. O Majce i o tym, że jego matka przyjeżdża. A później po prostu wyszła. Powiedziała, że umówiła się z koleżankami. Spałam, kiedy wróciła.

Nogi mam jak z waty. Muszę usiąść, ale nie mogę jeszcze wrócić do Vivien. Kilka metrów za mną siedzi jakaś staruszka. Dochodzę do ławki i nie pytając o pozwolenie, zajmuję miejsce obok. Starsza pani uśmiecha się życzliwie.

– Zadzwoń, kiedy mama wróci – powtarzam.

– Dobrze.

– I schowaj jej te lekarstwa.

– Tak – mówi posłusznie.

Odchodzę kilka kroków i wymiotuję w krzaki, po czym wracam do Mai i Vivien.

– Trochę się budziła, ale ją pokołysałam i zasnęła. Jest taka słodka.

Mówi jak kochająca babcia. Naprawdę nie jest już przesycona erotyzmem. Jej syn jest.

Iza dzwoni po piętnastu minutach. Jej głos jest spokojniejszy. Mama podobno zachowuje się normalnie. Proszę, żeby dała ją do telefonu.

– Hej, kochanie. Jak tam moja wnuczka?

Mówi spokojnie, ze zwykłym ciepłem i czułością. Pyta później o wizytę Vivien i proponuje, żebyśmy wpadli wszyscy na obiad.

– Może jutro? Tata już będzie.

– Chyba nam pasuje.

Obiad u rodziców mija w miłej atmosferze. Tak to wygląda z boku. Ja jednak zwracam uwagę na szczegóły, widzę więcej. Tata niczego nie wie, nie podejrzewa i jest rozluźniony, zrelaksowany. Vivien nadal wydaje się naturalna, pełna dojrzałego lecz nieśmiałego wdzięku. Zaczynam myśleć, że się starzeje i żałuje grzechów młodości. John jak zwykle uroczy, dusza towarzystwa. Iza go ignoruje, ale do tego zdążyłam się przyzwyczaić. Zachowuje się tak, od kiedy stało się TAMTO. Zresztą to ignorowanie nie rzuca się w oczy. Po prostu moja siostra nie zwraca się wprost do szwagra, nie patrzy w jego kierunku. John jej to ułatwia, nie zadając bezpośrednich pytań. Mama... mama zachowuje się podobnie jak Iza. Nie identycznie. John niekiedy pyta ją o coś, a ona odpowiada. Staram się wychwycić w jej głosie nową nutę, ale nie potrafię. Jej kwestie skierowane do Johna są lakoniczne, składają się niekiedy z jednego słowa. Wcześniej była bardziej wylewna. Nie protestuję, gdy bierze Majkę, obsypuje ją pocałunkami.

Ponownie kładę się przed Vivien i Johnem. Maja śpi, a w mojej głowie przewijają się sceny z obiadu. Czy to możliwe, żeby mama... Nie pozwalam sobie dokończyć. Kocham mamę. Bez względu na wszystko. Izę też kocham.

Nie jestem tylko pewna, czy kocham Johna. Gdy wślizguje się do łóżka, odsuwam się do krawędzi. Wyciąga do mnie ręce, lecz odpycham go i odwracam się do ściany.

Teraźniejszość IWONA

Znalezienie Anny Kwiatkowskiej zajęło mniej niż minutę. Iwona przejrzała opinie, były dobre, w większości bardzo dobre. Psychoterapeutka odpowiedziała na e-mail Iwony i zgodziła się spotkać już następnego dnia, chociaż zaznaczyła, że nie wolno jej przekazywać poufnych informacji na temat pacjentów.

Iwona ogarnęła wzrokiem gabinet. Przytulny jasny pokój. Meble w odcieniach beżu, przyćmione światło, kozetka. Zastanowiła się, czy są pacjenci, którzy się tam kładą, i czy to ma prawo zadziałać. Niemal parsknęła śmiechem, kiedy wyobraziła sobie, że udaje jej się namówić dyrekcję na taki zakup.

– Proszę usiąść.

Psychoterapeutka wskazała krzesło naprzeciwko biurka. W drugim rogu stały fotele, zapewne wykorzystywane w trakcie sesji. Iwona usiadła.

– Jak pisałam, jestem psycholożką w szkole Mai Johnson.

Kwiatkowska skinęła głową.

– Tak. Nie wiem jednak, jak mogłabym w czymkolwiek pomóc.

– Była pani psychoterapeutką jej matki.

– Owszem. Dość krótko.

– Rodzina jednak powołała panią na świadka.

Kobieta uśmiechnęła się kwaśno.

– Głównie z tego względu, że po wypadku spotykałam się z matką Kamili. Nie na wiele to się zdało.

Iwona drgnęła. Tego się nie spodziewała.

– Nie na wiele się zdało, że spotykała się pani z matką Kamili, czy że pani zeznawała w sądzie?

– To i to.

– Czy mogłaby mi pani powiedzieć, jaka była Kamila?

Psychoterapeutka wzruszyła ramionami.

– Myślę, że nie złamię żadnych tajemnic. Zresztą już raz ją opisywałam. W sądzie. – Przerwała, utkwiła wzrok w twarzy Iwony i spytała: – Jakiego typu problemy ma Maja?

– Pani wie, że nie mogę odpowiedzieć.

– Depresja?

– Obawiam się, że to poważniejsze.

Kwiatkowska potarła palcami skronie.

– Przepraszam. Pod koniec dnia zazwyczaj jestem zmęczona. – Uśmiechnęła się serdeczniej niż wcześniej i ciągnęła: – Kamilę poznałam w szpitalu psychiatrycznym. Była po próbie samobójczej. Cierpiała na ostrą depresję, ale robiła szybkie postępy. Miała bardzo analityczny umysł, potrafiła rozbierać własne stany i uczucia na czynniki pierwsze. To zawsze dobrze rokuje.

– Uważa pani, że była w niej agresja?

– Nie wtedy, gdy ją znałam. Jeśli agresja, to tylko skierowana na siebie. Kiedy się jednak rozstawałyśmy, uważałam, że to też ma pod kontrolą.

Iwona skinęła głową.

– A jej matka?

– Co jej matka?

– Co może pani o niej powiedzieć?

– O tym nie mogę mówić. Jedynie tyle, że w jej matce z pewnością nie było agresji. To samo powiedziałam pod przysięgą, ale nie zadziałało. Po więcej informacji może pani się zgłosić do siostry Kamili.

– Słucham?

– Iza przyszła do mnie, gdy Kama była w ciąży. Prosiła, żebym spotkała się z jej siostrą i oceniła jej stan.

– I spotkała się pani?

– Nie. Dzwoniłam, ale Kama stanowczo odmówiła.

– Dlaczego jej siostra prosiła o to panią?

– O to musi pani zapytać siostrę.

– Ale...

– Nie powinna pani mieć problemów z odnalezieniem jej. Iza została pisarką. – Ponownie potarła skronie. – Przepraszam, naprawdę jestem już zmęczona.

Iwona się podniosła.

– Bardzo pani dziękuję.

– Dlaczego pani w tym grzebie? Co jest Mai?

– Pani wie, że nie mogę o tym mówić – powiedziała znów Iwona. – Podobnie jak pani o matce Kamili.

Psychoterapeutka wstała i wyciągnęła rękę. Iwona ją uścisnęła i zaczęła iść w stronę drzwi.

– Jest jeszcze coś... – usłyszała, gdy kładła rękę na klamce.

Odwróciła się gwałtownie.

– Tak?

– Coś, o czym nie powiedziałam nikomu. Nie zeznałam nawet w sądzie. Nikt mnie nie pytał, ale nie daje mi to spokoju. Kama zadzwoniła do mnie dwa dni przed śmiercią. Wyznaczyłam spotkanie za późno. Może... gdybym... rozumie pani... może nadal by żyła.

Iwona tylko pokręciła głową. Obie dobrze wiedziały, że psychoterapeutka nie jest odpowiedzialna za to, co się stało z matką Mai, ale wiedzieć, a czuć to dwie różne rzeczy.

Dlaczego pani w tym grzebie? Mogła na to odpowiedzieć. Grzebała w przeszłości, bo teraźniejszość była zamknięta. Nie uwierzyła, że Maja widuje psychiatrę i bierze leki, ale co mogła z tym zrobić? Dziewczyna chodziła do szkoły, odrabiała lekcje, uważała na zajęciach albo przynajmniej wiedziała w minimalnym stopniu, co się dzieje. Pójść do dyrektorki? I co powiedzieć? Że Maja rusza się i mówi jak zombie? Że przyjaciel psychiatra postawił diagnozę, zamieniając z nią jedno zdanie? Albo zawiadomić policję? Jeśli nawet użyje znajomości i uda jej się doprowadzić do wysłania kogoś do mieszkania Johnsonów, co z tego? Nie zastosują środków przymusu. Nie ma podstaw.

Zacisnęła zęby i wpisała do wyszukiwarki „Izabela Antonowicz”. Rzeczywiście pisarka. Tworzyła fantasy. Ucieczka od rzeczywistości? Wyglądało na to, że nie wyszła za mąż. Ładna kobieta. Przez chwilę Iwona się zastanawiała, czy lepiej napisać na adres e-mail, czy wysłać wiadomość na Facebooku, ale doszła do wniosku, że Facebook będzie szybszy. Najprawdopodobniej siostra Kamili posługiwała się Messengerem.

„Bardzo zależy mi na rozmowie z Panią. Jestem psychologiem w szkole Pani siostrzenicy Mai Johnson i jestem pewna, że dziewczynka ma problemy. Chciałabym wyjaśnić pewne kwestie z przeszłości”.

Możliwe, że Izabela zignoruje jej wiadomość. Dlaczego miałaby interesować się stanem siostrzenicy, z którą miała sądowy zakaz kontaktu? Może właśnie dlatego się zainteresuje? Iwona włączyła dźwięk sygnalizujący przyjście wiadomości na Messengerze i zabrała telefon do kuchni. Nalała do szklanki zimnej wody i piła łapczywie. Nie skończyła, gdy komórka dała znać, że ktoś napisał.

„Spotkajmy się jak najszybciej. Proszę do mnie zadzwonić nawet teraz”.

Jeszcze tylko numer telefonu i koniec wiadomości. Iwona wzięła głęboki wdech i połączyła się z ciotką Mai. Została zaproszona do jej mieszkania. Dokończyła wodę, nalała jeszcze jedną szklankę i wypiła zawartość jednym haustem, po czym wybiegła.

Przeszłość KAMILA

Już drugi tydzień pobytu teściowej w naszym domu. Wcześnie chodzę do sypialni, zabierając ze sobą Maję. John dotrzymuje Vivien towarzystwa, przychodzi do mnie coraz później. Ma worki pod oczyma. Wyraźnie brak mu snu, chociaż przez okres wizyty matki nie bierze dyżurów w nocy. Vivien wygląda kwitnąco. Nadal zachowuje się jak przystało na kobietę w jej wieku, która jest babcią. Pozwalam jej już brać dziecko na ręce, całować jej rączki czy główkę. Oczywiście nie spuszczam z teściowej wtedy oczu, obserwuję każdy ruch. Jest zachwycona. Wciąż mówi miłe rzeczy; o dziecku, o mnie, o domu, nawet o mojej rodzinie. Po wizycie u rodziców rozpływała się nad ich gościnnością, znajomością angielskiego, figurą mamy, żartami taty, elokwencją i urodą Izy. Jednocześnie w żadnym momencie nie miałam wrażenia, że jest nieszczera czy przesadza. Nadal nie mam.

Dziś wieczorem idziemy w trójkę do teatru. To pomysł Johna. Niespodzianka. Mam wrażenie, że bardziej pod moim kątem niż Vivien. Pierwsze wyjście od urodzenia dziecka. Przyznaję, że mnie to wzrusza. Kiedy wręczał mi bilety, patrzył mi głęboko w oczy z czymś, co określiłabym tęsknotą. Pocałowałam go, a on wziął mnie na ręce i zakręcił wokół. Miałam wrażenie, że czas się cofnął i kochamy się bez żadnych zastrzeżeń, żadnych zdrad czy podejrzeń. Moment minął, ale postanowiłam bardziej się starać i wyprowadzić nasz związek na prostą. Poprosiłam Izę, żeby zajęła się Mają przez kilka godzin, a ona zgodziła się z entuzjazmem. Przy okazji powiedziała, że żadne dziwne zachowania mamy nie wróciły. Przypuszczam, że nadałyśmy im zbyt wielkie znaczenie.

John już wyszedł, a Vivien i ja kończymy śniadanie i paplamy, co na siebie założymy.

– Bardzo dawno nie byłam w teatrze – mówi teściowa. – Chyba z pół roku.

Kręcę głową.

– To niedawno. Ja nie byłam... ostatni raz widziałam Tramwaj zwany pożądaniem w Waszyngtonie.  – Atmosfera jest tak przyjemna, że decyduję, się dodać: – Po spektaklu John mi się oświadczył.

– To bardzo romantyczne. Opowiesz mi o tym?

– Nie powiem wszystkiego. – Brzmię, jakbym się droczyła. – Ale rzeczywiście było romantycznie.

Teściowa nie naciska. Przerzuca się na temat Granicy Nałkowskiej, którą wygrzebała z naszej biblioteczki.

– Najbardziej mi się podoba, że rozumiem. – Śmieje się. – Wprawdzie wolniej mi idzie niż po angielsku, ale daję radę.

– A co myślisz o głównym bohaterze?

Poważnieje.

– Jest straszny. Nie dlatego, że kazał strzelać do robotników, a to, że zdradzał Elżbietę, mnie nie obchodzi. Jest sukinsynem, bo przez niego Justyna usunęła ciążę. – Jej głos twardnieje. – To jego dziecko! Swoich dzieci się nie zabija.

Czuję oszołomienie. Nie spodziewałam się od niej takiego stwierdzenia.

– Jesteś przeciwna aborcji?

– Zdecydowanie. A ty?

– Tak. Ale czasem, jak choćby w przypadku tej Justyny, jest tyle różnych okoliczności, że rozumiem kobiety, które decydują się na... zabieg.

Nie podoba mi się słowo „zabieg” w tym kontekście, ale nie chcę używać innego. Ze względu na kobiety, które przechodzą piekło. O ile dobrze pamiętam książkę, Justyna też je przechodziła.

– Och, kochanie, ja też je rozumiem. Do głowy by mi nie przyszło potępiać kobiet.

Czuję przypływ sympatii. W następnej chwili przypominam sobie, co ta kobieta robiła Johnowi. Jest chorym potworem. Mogę z nią rozmawiać, ale nigdy nie zostawię z nią dziecka. Nigdy. Nie pierwszy raz w trakcie pobytu Vivien doświadczam tak sprzecznych uczuć.

Maja zaczyna płakać. Wybiegam z kuchni, nie patrząc na teściową. Biorę córeczkę do łazienki i zamykam drzwi na zasuwkę. Nigdy nie pozwoliłam Vivien patrzeć, jak przewijam czy kąpię dziecko. Pewne granice ustaliłam i nie pozwolę ich przekroczyć.

– Ona jeszcze tylko kilka dni tu będzie – szepczę, całując Majeczkę w brzuszek.

Dziecko odpowiada śmiechem. Maja ma w nosie podręczniki i robi wszystko wcześniej.

Wszyscy świetnie się bawimy. Sztuka jest dobrze zagrana i błyskotliwa. W samochodzie zanosimy się śmiechem, wspominając co zabawniejsze dialogi. Parkujemy kilka ulic od domu, bo nie można znaleźć miejsca. Gdy wysiadamy, John obejmuje mnie ramieniem. Dawno się tak dobrze nie czułam. Nie rozumiem, dlaczego uwierzyłam w jakieś bzdury. Uległam paranoi. Na obiedzie zarówno mama, jak i John zachowywali się normalnie.

– Naprawdę dobrze się bawiłaś? – John szepcze mi do ucha.

Jego gorący oddech owiewa mi twarz. Vivien idzie obok, ale żadne z nas nie zwraca na nią uwagi.

– Świetnie – odszeptuję.

John całuje mnie przelotnie w usta, aż kręci mi się w głowie jak kiedyś.

Przed blokiem spotykamy Martę. Mieszka w innej klatce, ale jest moją ulubioną sąsiadką. Młoda i miła, a na dodatek ma dwuletnią córeczkę.

– Wyglądacie jak para nastolatków na randce – śmieje się.

– Ja się tak czuję – mówi John. – A ty?

Patrzy mi w oczy. Zawrót głowy staje się coraz intensywniejszy. Już rozumiem, jak to jest zakochiwać się na nowo we własnym mężu.

– Ja też.

Rozmawiamy chwilę o Kolacji dla głupca. Okazuje się, że Marta też ją widziała i również była zachwycona.

– Hej.

Iza cmoka mnie w policzek. Lodowacieję.

– Co ty tu robisz? A Maja?

Zdaję sobie sprawę, że Vivien nie ma z nami.

– Vivien stwierdziła, że zajmie się nią do waszego powrotu.

Mówi coś jeszcze, ale ja już biegnę. Wpadam na klatkę, przeskakuję po trzy stopnie. Ręce trzęsą mi się tak, że z trudem trafiam kluczem do zamka.

Vivien wzięła Maję do łazienki. Dziecko leży bez pieluszki. Ma czerwoną spoconą twarz. Teściowa odwraca się do mnie z uśmiechem. Dopadam do niej i pcham w stronę drzwi. Przewraca się. Jestem pewna, że to komedia.

– Co ty tu robisz?! – drę się.

– Ja?!

Czeka, aż synuś wejdzie do łazienki i pomoże jej wstać.

– Co tu się dzieje? – pyta John, podając matce rękę.

Nie zwracam na niego uwagi.

– Wynoś się z mojego domu! – wrzeszczę do Vivien.

Przerażona Maja zaczyna płakać. Biorę ją na ręce i oddycham głęboko.

– Chciałam sprawdzić, czy ma mokro.

Vivien patrzy na Johna. Nie potrafię być spokojna.

– Zabroniłam ci ją przewijać! Przed chwilą była tu Iza! My też szliśmy! To nie twój interes, czy ma mokro!

Maja zanosi się łkaniem. Vivien przestała wpatrywać się w Johna. Patrzy wprost na mnie, z nienawiścią czy wzgardą, nie potrafię określić.

– Nic złego nie zrobiłam. To ty mnie pchnęłaś, aż upadłam. Teraz straszysz własne dziecko. Obłąkana cipa.

– Ta kobieta ma natychmiast opuścić nasz dom! – krzyczę do Johna. – Tym razem musisz wybrać, ona albo ja.

Dostrzegam przerażenie w jego oczach. Wygląda jak zaszczute dziecko. Nie jest dzieckiem. Nasza córka jest.

– Mamo – mówi John z wysiłkiem. – Odwiozę cię do hotelu.

– Niech się nie pakuje. Bagaże doręczysz jej jutro.

– John! – protestuje Vivien.

John patrzy na nią, później znów na mnie. Cała krew odpłynęła z jego twarzy.

– Idziemy.

Vivien się podporządkowuje.

– Jesteś pomyloną dziwką – rzuca na pożegnanie.

Gdy wychodzą, próbuję podać Mai pierś. Dziecko odwraca główkę. Chodzę z nią wokół mieszkania, omijam tylko pokój, w którym spała Vivien. Łkania milkną, córeczka wtula się w moją szyję. Przerażenie, gniew i odraza nadal we mnie buzują, ale rodzą się też pytania. Co ja właściwie widziałam? Babcię, która przewija wnuczkę? Wbrew temu, co wykrzyczałam, nigdy nie wydałam zakazu, po prostu odcinałam teściową, gdy sama to robiłam. Nie. Nie miała dobrych intencji. Prawie dałam się wcześniej zwieść, prawie uwierzyłam w jej transformację. Gówno, nie transformacja. Gdy wpadłam do łazienki, a teściowa się do mnie odwróciła, w jej oczach było to samo wyuzdanie, jakie widziałam w pokoju hotelowym po naszej nocy poślubnej, gdy przytulała się do Johna. Nie wystarczyło jej, że skrzywdziła swoje dziecko. Chciała jeszcze skrzywdzić moje.

Maja w półśnie szuka mojej piersi. Siadam i ją karmię, ale później nie odkładam do łóżeczka. Nie jestem w stanie pozostać w fotelu. Wznawiam wędrówkę po mieszkaniu. Ręce mi mdleją, ale chcę czuć swoją córkę, chcę ją mieć przy sobie.

Patrzę na zegar w kuchni. Zbliża się północ. Co robi John? Nieważne. Ważne, że nie ma tu Vivien. Nie potrzebuję dowodów jej winy. Chodzi o moje dziecko, więc nie wolno mi ryzykować. To, że zgodziłam się na jej pobyt pod naszym dachem, było cholerną niedojrzałością. Głupotą, jeśli chodzi o ścisłość. Ponownie sprawdzam godzinę. Dokładnie za siedem dwunasta. Za siedem minut nowy dzień. Jeśli John wróci dzisiaj, zaufam mu. Będzie moim mężem i ojcem Mai. Jeśli nie, jest w naszym życiu skreślony. Może należeć do Vivien. Zostało mu jeszcze sześć minut i siedemnaście sekund. Wiem, że to bezsensowna gra, ale jak zahipnotyzowana patrzę na wskazówki. Za cztery dwunasta słyszę zgrzyt klucza w zamku. Nie zostaniemy same. John wchodzi, otacza nas ramionami. Trwamy w milczeniu. Jesteśmy rodziną.

Teraźniejszość IWONA

Izabela Antonowicz nie miała na twarzy uśmiechu ze zdjęć w internecie. Zaprowadziła Iwonę do niedużego salonu i zaproponowała coś do picia.

– Poproszę kawę.

Spotkanie nabierze serdeczniejszego charakteru, a gospodyni się rozluźni.

– To ciekawe, że pani skontaktowała się ze mną akurat teraz – powiedziała pisarka, stawiając na stole dwie filiżanki. – Niedawno spotkałam Maję.

– O! – wyrwało się Iwonie. – Gdzie ją pani spotkała?

– Na cmentarzu. Przy grobie mojej siostry.

To miało sens.

– Rozmawiała pani z nią?

– Tak. Potem zabrałam ją do mieszkania rodziców.

Iwona zawahała się, ale ostatecznie postanowiła pokazać, że już trochę wie.

– Mają państwo zakaz kontaktów.

– To prawda. – Głos Antonowicz stwardniał. – Doniesie pani na nas?

– Skąd ten pomysł? Uważam, że decyzja sądu była dziwaczna.

Pisarka uśmiechnęła się po raz pierwszy. Samymi ustami, bez wesołości czy ciepła.

– Dziwaczna? Jeśli się weźmie pod uwagę znajomości Johna i pieniądze jego matki, nie do końca dziwaczna.

Iwona odstawiła filiżankę.

– Uważa pani, że sąd został przekupiony?

Izabela wzruszyła ramionami.

– A jak to inaczej wytłumaczyć?

– Nie próbowaliście się odwoływać?

– Łatwo powiedzieć. Mama w zasadzie nie kontaktowała, tata szalał z rozpaczy, bo stracił córkę, żona zwariowała, a ja... Czy powiedzenie, że wtedy nie skończyłam jeszcze dwudziestu lat, może być jakimś usprawiedliwieniem? Pewnie nie, ale przestałam w pewnym momencie myśleć logicznie.

– Absolutnie pani nie winię – powiedziała Iwona. – Jakie wrażenie zrobiła na pani Maja?

– Jest bardzo... zamknięta. Niektóre zachowania są dziwne. Kiedy weszłyśmy do rodziców, ona poprosiła o możliwość skorzystania z prysznica. – Czy... – Pisarka spojrzała na Iwonę z wahaniem. – Przyszła pani, bo są kłopoty. Jakiego rodzaju?

– Nie jestem pewna. Maja zmieniła się w tym roku szkolnym. W poprzednim miała przyjaciół, teraz odcięła wszystkie kontakty. Przestała się uczyć, a była jedną z lepszych uczennic. Od września opuściła sporo zajęć, nie odrabiała pracy domowej.

– To bardzo poważne. Co mówi Maja?

– Nic.

– Nic. A jej ojciec?

Sposób, w jaki Antonowicz powiedziała „jej ojciec”, przypominał intonację Romańskiego, gdy mówił „ten facet”.

– Obiecał, że się tym zajmie.

– Ale się nie zajął?

– Nie wiem. Coś pewnie zrobił. Wszyscy nauczyciele mówią, że teraz jest lepiej. Maja wie, co się dzieje na lekcjach.

– Pani jednak tu jest. Dlaczego?

– Nie do końca wierzę w poprawę. Tak jakby... została ustawiona.

– Ustawiona?

Przyszła, żeby rozmawiać o przeszłości, a dawała się wciągać w teraźniejszość.

– Nie umiem tego wytłumaczyć.

Pisarka nie odpuszczała.

– Ustawiona przez jej ojca, tak? Sztucznie?

– Nie wiem. Znała go pani. Uważa pani, że to możliwe?

– W jego przypadku wszystko jest możliwe – wybuchła Antonowicz.

– Wszystko? Uważa go pani za złego człowieka?

Antonowicz zorientowała się, że przesadziła, i odpowiedziała spokojnie.

– Ojcem zawsze wydawał się dobrym.

– A człowiekiem? – naciskała Iwona.

– Nie wiem, co to znaczy być złym człowiekiem. Każdy ma wady i zalety.

– Przed chwilą powiedziała pani, że w jego przypadku wszystko jest możliwe.

– Nie powinnam. To z powodów prywatnych.

– Dlatego że... w pewnym sensie przez niego zginęła pani siostra?

Pisarka długo patrzyła w przestrzeń, zanim ponownie spojrzała na Iwonę.

– Zna pani okoliczności tamtej sprawy, tak? Z pewnością, bo wie pani nawet o zakazie kontaktów.

– Tak, znam.

– Ma pani rację, to jego obwiniam za jej śmierć. Trochę dziwne, bo przecież to ona próbowała go zabić.

– Uważa pani, że miała powody?

– Coś musiało być.

– Co?

– Nie wiem, może to działo się tylko w jej głowie.

– Rozmawiałam z jej psychoterapeutką. Twierdziła, że nie było w niej agresji.

Przez chwilę Iza miała wrażenie, że Antonowicz się dławi, ale to był śmiech.

– Czy osoba, w której nie ma agresji, zabija?

– A pani dostrzegała agresję w swojej siostrze?

– Nie. Widocznie ją tłumiła. W końcu nie dała rady. Tak się zdarza, prawda? Ktoś, kogo wszyscy uważają za spokojnego, w pewnym momencie strzela w tłum.

– Ale widziała pani, że coś jest nie tak. Prosiła pani Annę Kwiatkowską o powtórną diagnozę siostry

Antonowicz pokręciła głową.

– Dużo pani wie, ale nie wszystko.

Pisarka wyglądała jak uczennica, która ma ochotę komuś opowiedzieć o problemach. Iwona nauczyła się, że lepiej ograniczać wtedy własne słowa.

– Nie poszłam do Ani ze względu na Kamę.

Iwona nadal się nie odzywała.

– Poszłam, bo sama nie dawałam rady.

Nastąpiła długa cisza. Kobiety patrzyły sobie w oczy. Iwona czuła rodzącą się więź. Nie przyjacielską, nie siostrzaną. Więź terapeuty z pacjentem. Raczej nie na miejscu. Antonowicz ujęła filiżankę z zimną kawą i zaczęła mówić, niemal nie robiąc przerw na nabranie oddechu.

– Nie lubiłam Johna od początku. Wyczuwałam, że z tym facetem – nawet go określa podobnie jak Romański, przemknęło Iwonie przez głowę – jest coś nie tak. Jeśli jednak z nim było coś nie tak, ze mną było jeszcze gorzej. Przespałam się z nim, wie pani? To był jakiś zwierzęcy popęd. Zaczął mnie po prostu kiedyś obmacywać, a ja go nie odtrąciłam, wręcz przeciwnie. – Antonowicz się roześmiała i znów Iwona odniosła wrażenie, że tamta się dławi. – To zniszczyło wszystko. Miałam chłopaka, w którym byłam zakochana, ale nie dałam rady utrzymać sekretu. Zerwał ze mną, ale ja i tak nie umiałam już z nim być. Kama się wycofała. Nasza relacja przez jakiś czas była straszna, potem się polepszyło, ale nigdy nie wróciło do tego, co wcześniej. Najgorsze, że nienawidziłam siebie. Jego też, ale bardziej siebie. Był moim pierwszym.

Iwona, jak podczas sesji, wzięła na siebie część ciężaru. Terapeutka wypłynęła na wierzch. Osoba, która przespała się z tym samym facetem, też w niej była, ale jej problem miał mniejszą wagę. Nie zdradziła własnej siostry i nie oddała ciała tamtemu draniowi jako pierwszemu. Miała szczęście.

Antonowicz upiła łyk i odstawiła filiżankę. Podjęła opowieść, ale robiła już przerwy na znaki przestankowe.

– Ania pomogła mi funkcjonować w codziennym życiu. Tak, mówiłam, że martwię się o Kamę. Prosiłam, żeby Ania z nią porozmawiała, ale nic z tego nie wyszło. Później Kama urodziła i wydawało się, że wszystko wróciło prawie do normy. Między mną a nią też. Znów byłyśmy siostrami. W Mai wszyscy w rodzinie się zakochali. A potem, zupełnie bez ostrzeżenia, wróciła obsesja Kamy. Obsesja, że coś grozi dziecku. Nikt nie mógł przebywać z Mają bez Kamy. Nawet na spacerze. To dotyczyło nie tylko mnie. Rodzicom też nie pozwalała.

– Wie pani dlaczego?

– Nie. Próbowałam zrozumieć, ale nic się nie zgadzało. Myślałam, że może ta sprawa z mamą mogła...

Urwała.

– Z pani mamą?

Potrząsnęła głową.

– Nie chcę o tym mówić. Po pierwsze nie mam wiedzy, po drugie czas się nie zgadzał. Nie wiem, czy coś się stało. Może po prostu coś jej się przestawiło. Nie musiało być przyczyny, prawda? Na pewno nie przez Johna. Wtedy wydawało się, że mu ufa. Jedynemu. Przez jakiś czas.

Znów wydawała się zdystansowana. Chwila, gdy wcieliła się w pacjentkę, minęła. Iza też mniej czuła się psychoterapeutką, bardziej...

– Później przestała mu ufać?

...amatorską panią detektyw. Gdyby nie chodziło o nią, mogłoby być śmiesznie.

– Nie jestem pewna. Na pewno ich stosunki się ochłodziły. – Antonowicz spojrzała na Iwonę i dodała, uprzedzając pytanie: – Nie wiem, z jakiego powodu.

– Może odkryła, że ją zdradza – podsunęła Iwona.

Pisarka wzruszyła ramionami.

– Może.

– Dlaczego tamtej nocy chciała do państwa przyjechać?

– Nie jestem w stanie tego powiedzieć. Najwidoczniej ten drań coś zrobił. Dlatego chciała go zabić. Z drugiej strony... może coś wymyśliła i w to uwierzyła.

– A jego matka?

Pisarka drgnęła zaskoczona.

– Czyja?

– Matka męża pani siostry. Mai pogorszyło się po powrocie ze Stanów. Podejrzewam, że tam mogło coś się stać.

– Matka Johna. Słabo ją znałam. Spotkałam ją raz, kiedy przyleciała na ślub, i jeszcze kiedy ich odwiedziła niedługo po przyjściu Mai na świat.

– Jakie zrobiła na pani wrażenie?

– Była miła. – Wyglądało, że się waha, jakby szukała w myślach innych przymiotników dla określenia teściowej siostry, ale potem dodała niespodziewanie: – To zabawne...

– Co jest zabawne?

– Nie pomyślałam o tym wcześniej, ale ta przemiana w Kamie zaszła po wizycie Vivien.

Iwona wstrzymała oddech. Zarówno Maja, jak i Kama zmieniły się po spotkaniu z matką Johnsona. Przypadek?

– Naprawdę? Czy coś wtedy zaszło?

– Nie, nie pamiętam nic niezwykłego.

– Nic?

Antonowicz pokręciła głową.

– Nic. – Zmarszczyła brwi. – Chociaż...

Iwona nie chciała poganiać, ale cisza wydawała się zbyt długa.

– Tak?

– Nie połączyłam tego z Vivien, ale może... Poszli w trójkę do teatru: Kama, John i jego matka. Ja zostałam z Mają. Pierwsza wróciła Vivien. Powiedziała, że młodzi zagadali się z sąsiadką. I żebym już szła, ona się zajmie dzieckiem, a ja ich na pewno spotkam na dole. Było późno, więc tak zrobiłam. Gdy Kama mnie zobaczyła, odepchnęła mnie, jakbym popełniła jakieś przestępstwo. Zaczęła biec. Myślałam, że chodzi o mnie, bo nie poczekałam na nich, tak jak się umawiałyśmy. Tak zresztą powiedziała później. Że już nie może mi ufać.

Antonowicz wstała i podeszła do okna. Gdy po chwili odwróciła się do Iwony, nos i oczy miała czerwone.

– Trochę mnie te wspomnienia rozstroiły. To naprawdę w dużym stopniu moja wina. Nie powinnam pozwolić temu facetowi samemu wychowywać Mai.

Powiedziała to takim tonem, jakby oznajmiała, że pogoda się pogorszyła.

– Oczywiście, że nie pani wina. Odpowiedzialność za wychowanie nie...

– Tak, sama tak sobie mówię – przerwała Antonowicz. – Na szczęście teraz mogę się z nią skontaktować. Proszę powiedzieć, co jej jest.

– Tak, jak mówiłam, bardzo się zmieniła.

Antonowicz machnęła niecierpliwie ręką.

– Tak, słyszałam – mruknęła. – Ale co jej jest?

– Nie jestem lekarzem. Nie mogę postawić diagnozy.

– Ale co pani uważa?

Iwona pokręciła głową.

– Nie mogę powiedzieć. Byłabym wdzięczna, gdyby nie wspominała pani nikomu, że rozmawiałyśmy.

Pisarka się uśmiechnęła. Nie tak jak wcześniej, nie samymi wargami, i nie tak, jak na fotografiach w internecie, gdzie wyglądała na pewną siebie celebrytkę.

– Oczywiście.

Iwona przez pół godziny robiła notatki, przytaczając słowa Izabeli Antonowicz w całości. Skończyła i przebiegła po nich wzrokiem. Czego się dowiedziała? Coś mogło być nie tak z Vivien Johnson? Relacja siostry Kamili potwierdzała też, że John Johnson to erotoman. Tylko co z tego? Co z tego?

Patrzyła w okno, usiłując złapać sens, gdy nadszedł SMS. Szybko chwyciła komórkę, przypuszczając, że to Antonowicz przypomniało się coś nowego. Wiadomość jednak była z nieznanego numeru.

„Za bardzo grzebiesz. Zajmij się lepiej swoimi sprawami”.

Groźba?

„Kto pisze?”

Odpowiedź nadeszła natychmiast.

„Ktoś, komu zależy na twoim bezpieczeństwie. Wyglądasz na miłą dziewczynę i lepiej, żeby nic ci się nie stało”.

Zacisnęła usta.

„W czym grzebię? I dlaczego miałoby mi się coś stać?”

Tym razem odpowiedzi nie było. Próbowała zadzwonić, ale telefon był wyłączony. Naprawdę jej grożono? Poczuła przypływ wściekłości. Nikt nie będzie się z nią bawił w podrzędny kryminał. Tym bardziej ten nędzny erotoman. Znalazła numer Johnsona w kontaktach i wybrała go bez namysłu. Odebrał po drugim sygnale, mówiąc „halo” tym swoim głębokim amerykańskim głosem.

– To pan do mnie pisał?

– Słucham? Kto mówi?

Brzmiał, jakby nie miał pojęcia, o co chodzi. Jeszcze na dodatek aktor z bożej łaski.

– Dobrze pan wie, kto mówi! I wypraszam sobie takie SMS-y! Idę na policję.

– Chwileczkę. A, już poznaję. Pani Iwona, prawda?

– Tak, oczywiście to ja.

– Co się stało?

Ta rozmowa nie miała sensu. Bawienie się w kotka i myszkę nie miało sensu.

– Radzę panu mnie nie straszyć – warknęła i przerwała połączenie.

Policja była niezłym pomysłem. Jeśli Johnson posuwał się do tego rodzaju gróźb, najwyraźniej miał do ukrycia coś bardzo złego. Iwona włożyła płaszcz i otworzyła drzwi. Nie. Nie pójdzie na zwykły komisariat, gdzie zapewne nie potraktują jej poważnie. Nie po to ma znajomości w policji. Arek jest wprowadzony w temat i raczej będzie po jej stronie. Przypomniała sobie o wizytówce. Otworzyła torebkę, wyjęła portfel, kilka skasowanych biletów, pokwitowania z bankomatu, lusterko, paragony, inne wizytówki i szczotkę do włosów, zanim trafiła na interesujący ją papier. Po chwili wahania wybrała numer komórkowy. Nie chciała sprawiać wrażenia, że dzwoni prywatnie, ale nie była pewna, kto odbierze stacjonarny, a tłumaczenie powodu telefonu komuś obcemu było stratą czasu.

– Arkadiusz Ceglarski.

– Jak dostojnie – mruknęła. – Ale nie podajesz stopnia. – Nie mogła się powstrzymać od ironii. Z Arkiem trudno było być poważną. – Iwona Cukierek.

– Cześć, piękna. Poznałem cię po głosie. Dzwonisz, żeby umówić się na prawdziwego buziaka?

– Tak. A oprócz tego, żeby prosić cię o kolejną przysługę.

– Czyli?

Opowiedziała o SMS-ach. Podała treść, godzinę, o której przyszły, i numer telefonu, z którego zostały wysłane. Zapisał wszystko i obiecał sprawdzić, kto jest właścicielem.

– A ty co uważasz? – zapytał poważnie.

– Johnson – odpowiedziała bez namysłu.

– Ten facet, który był niedoszłą ofiarą swojej żony? Jak się czuje jego córka?

– Bez zmian – mruknęła. – Tak mi się przynajmniej wydaje.

– Sprawdzę ten telefon i oddzwonię.

– Dzięki.

– To będą już dwa buziaki.

– Dobrze.

Teraźniejszość MAJA

Cmentarz nie jest dziś moim miejscem. Mamy nie ma. Siedzę na ławce, aż robi się szaro. Wracam do wyjścia naokoło, jakbym miała nadzieję, że spotkam ją na którejś ze ścieżek. Przyglądam się wszystkim – duchom i żywym, ale nikt nie zwraca na mnie uwagi. Tak jakbym stała się niewidzialna dla jednych i drugich. I dobrze.

Nawet nie wiem, kiedy znajduję się przed drzwiami mieszkania rodziców mamy. Dziadek wita mnie ogromnym uśmiechem i ostrożnym wyciągnięciem ramion. Pozwalam się na chwilę przytulić, ale potem się odsuwam i patrzę na niego ostro. Ostatnio skoncentrowałam się na zdjęciach i pokoju mamy, więc pewne sprawy zostawiłam niezałatwione.

– Dlaczego nie powiedzieliście mi prawdy?

Dziadek chowa głowę w ramiona, ale za chwilę się wyprostowuje i patrzy mi w oczy.

– O czym mówisz?

– O tym, że mama wbiła nóż w brzuch taty.

Nie spuszcza wzroku, jego twarz się nie zmienia.

– Chyba rozumiesz, że trudno nam o tym mówić. Odzyskaliśmy cię, nie chcieliśmy cię tracić.

Nie kupuję tego. To nie moja logika.

– Na oszustwie niewiele można zbudować.

– Masz rację. Teraz będę mówił tylko prawdę.

Nie będę czekać na następny raz.

– Wtedy... gdy mama umarła, a tata był w szpitalu... gdzie byłam?

– U nas. Ostatnie chwile, gdy się tobą zajmowaliśmy.

– Babcia też się zajmowała?

– Tak. Ona... nie zrobiłaby ci krzyw...

– Wiem – ucinam. – Chciałabym z nią porozmawiać. Na osobności.

Waha się. Jest przekonany, że obie jesteśmy wariatkami. Zapewne się zastanawia, czy któraś z nas jest niebezpieczna. Pewnie ja, bo właśnie wyartykułował, że babcia by mi krzywdy nie zrobiła.

– Ja też nie zrobię jej krzywdy.

Przełyka ślinę i podejmuje decyzję.

– Dobrze.

Prowadzi mnie do sypialni. Babcia siedzi pod oknem, wpatrzona w drzewo niemal ogołocone z liści. Czekam, aż drzwi zamkną się za dziadkiem, i dopiero wtedy do niej podchodzę. Jej twarz rozświetla się na mój widok. Ujmuję ręce tej kobiety, która nagle wydaje mi się bliższa niż ktokolwiek inny. Obca w świecie żywych i duchów. Uwięziona pomiędzy. Nie boję się, że odrzuci ją mój smród. Już nie.

– Maja.

– Dzień dobry, babciu.

Szkoda, że nie mam wspomnień z nią związanych. Nie rysowała ze mną ani nie uczyła skakać przez skakankę.

– Mama przed chwilą tu była.

Czuję ukłucie zazdrości. Mama przychodzi do niej, do mnie już nie.

– Często ją spotykasz?

– Codziennie. Powiedziała, żebyś się nie martwiła.

– Wiesz, czym się martwię?

Nie odpowiada wprost.

– Ja też się martwiłam. Tamten wypadek dużo popsuł.

– Pamiętasz o wypadku?

– Trochę. To było tak dawno. Tłumaczyła mi, ale to skomplikowane.

W jej głosie pojawia się niepokój. Nie chcę jej denerwować.

– Pamiętasz, jak zajmowałaś się mną, kiedy byłam mała?

– Tak. Lubiłaś, gdy brałam cię na ręce i pokazywałam różne rzeczy. To szafa. To krzesło. To stół. Wybuchałaś śmiechem. A później był ten wypadek. Najpierw Kamy nie było. Musiałam cię karmić butelką. Później przyszła, ale cię nie dotykała. Nie mogła. Wtedy nie mogła. Siedziała naprzeciwko taka smutna. Chyba nawet jej nie widziałaś. Brałaś w garść moje włosy jak kiedyś jej. Patrzyłaś mi w oczy. To była jedyna dobra rzecz wtedy. Dużo, prawda? To mogło wystarczyć do szczęścia. Tylko... – Głos jej się załamuje. – Potem cię zabrali. Krzyczałam. Tak bardzo krzyczałam.

Wyobrażam sobie silnych mężczyzn wydzierających jej z ramion dziecko. Słyszę przeraźliwy kobiecy krzyk.

Usta zaczynają jej drżeć, po dziecięcej twarzy spływają łzy.

– Ty też płakałaś. Nawet nie wiem, która z nas głośniej. Słyszałam później ten płacz cały czas. Cały. Oddałam cię. Nie powinnam cię oddawać.

Teraz trzęsie się cała. Ściskam mocniej jej ręce.

– Babciu, jestem – przypominam.

Oddycha głęboko, powoli się uspokaja. Łzy wysychają, na twarzy pojawia się uśmiech.

– Tak. To minęło. Minęło. I mogła cię wychowywać. I często przychodziłyście.

To alternatywny świat. Nie będę sprzedawać jej mojej wersji. Trzeba jednak zadać jeszcze jedno pytanie.

– Lubisz mojego tatę?

Mam wrażenie, że jej wzrok staje się przytomny nawet w pojmowaniu tak zwanych normalnych ludzi.

– Dawno go nie widziałam.

– A kiedyś go lubiłaś?

– Ma strasznie dużo uroku.

Ukrywa coś przede mną. Staje się jak inni. Jak dziadek czy Iza.

– Babciu! – mówię ostro. Zbyt ostro, bo cofa się, kuli. Wygląda jak bezbronna dziewczynka. – Babciu – powtarzam, tym razem łagodnie. – Nie chcę, żebyś mnie oszukiwała.

Wyprostowuje się, patrzy mi w oczy.

– Nie mam zamiaru cię oszukiwać.

– Lubiłaś tatę?

– Tak, kiedyś go lubiłam. Twoi rodzice byli tacy zakochani.

– Dlaczego mama dźgnęła go nożem?

– Nie zrobiła nic podobnego! Kto naopowiadał ci takich bzdur?

Ignoruję pytanie.

– Co pamiętasz o wypadku?

– Mama wpadła na szafkę. Coś jej się stało. Ale to przeszło. Chyba nie ma komplikacji, prawda? Przynajmniej mi nic nie mówi.

Gdybym żyła, zapewne bym westchnęła. Świat tej kobiety tylko chwilami krzyżuje się ze światem żywych. Nawet ja mam więcej połączeń.

– Nie, nie ma komplikacji.

Babcia uśmiecha się z ulgą.

– To dobrze. Opowiedz mi o szkole.

Opowiadam, jakbym zrobiła to rok temu. Mówię o mojej przyjaciółce Justynie, o paczce, z którą włóczę się po lekcjach, o Piotrku. Wczuwam się. Mam wrażenie, że czas się cofnął i znowu żyję. Babcia słucha uważnie, zadaje pytania. Porozumiewamy się w świecie fikcji.

Teraźniejszość ZUZANNA

Od czasu spotkania ze szkolną psycholożką Zuzanna przeczytała chyba wszystkie dostępne w internecie materiały na temat zespołu Cotarda. Ta dziewczynka, którą trzymała na rękach kilka razy, najdłużej, gdy jej matka była martwa, a ojciec ciężko ranny, uważała się za trupa? Czy można się dziwić? Już u progu życia Maję Johnson spotkała potworna tragedia. Co było później? Cokolwiek to było, Zuzanna nie powinna się tym zajmować. Miała swoje życie i swoje dzieci, które trzeba chronić.

Powtarzała to sobie również wtedy, gdy stanęła pod szkołą Mai. Co zresztą z tego, że stanęła? Jak mogłaby rozpoznać tę dziewczynę w tłumie, nawet po obejrzeniu jej zdjęć na Facebooku? Sama nie chciała być rozpoznana, dlatego na tę okazję kupiła ogromne okulary przeciwsłoneczne i włożyła bluzę z kapturem. Cofnęła się, gdy zobaczyła psycholożkę. Iwona Cukierek jednak ją dostrzegła.

– Dzień dobry, pani Zuzanno.

Zuzanna przeklęła marny kamuflaż.

– Dzień dobry. – Poczuła się w obowiązku wyjaśnić swoją obecność, chociaż nie została o to poproszona. – Mam w pobliżu prywatny zabieg.

Psycholożka skinęła głową. Otworzyła usta, ale nie zdążyła nic powiedzieć, gdy Zuzanna dodała:

– Trochę się spieszę. Do widzenia.

Nie czekając na odpowiedź, zaczęła iść. Obejrzała się po kilku krokach. Cukierek na szczęście weszła do szkoły. Zuzanna wróciła na poprzednią pozycję. Patrzyła na falujący tłum młodzieży i nabierała pewności, że nie zauważy w nim Mai. Odczuwała nieśmiałą ulgę pomieszaną z rozczarowaniem, zdecydowana mimo wszystko nie ruszać się z miejsca przynajmniej dziesięć minut po dzwonku.

To ona. Wcześniej to poczuła, niż pomyślała. I nawet nie dlatego, że dziewczyna faktycznie szła jak zombie. Nie dlatego, że była podobna do rodziców. Raczej dlatego, że otaczała ją aura rozpaczy, zupełnie jak kilkanaście lat temu Kamilę. Zuzanna bez zastanowienia zagrodziła jej drogę.

– Maja?

Aura rozpaczy? Co jej się roi?

– Tak.

Dziewczyna zwróciła na nią jasnoniebieskie oczy. Zuzanna zadrżała jak kiedyś, gdy napotkała wzrok żony Johna. A przecież tęczówki tamtej były zielone.

– Jestem Zuzanna Marczak. – Wyciągnęła rękę, ale dziewczyna nie wykonała ruchu. – Zajmowałam się tobą, gdy byłaś mała.

Twarz Mai pozostała nieruchoma.

– Naprawdę? Kiedy dokładnie?

– Przed śmiercią twojej mamy.

Dziewczyna zamrugała i Zuzanna wypuściła z ulgą powietrze. Cokolwiek roiło się w głowie Mai, była żywa.

– Mama nie zajmowała się mną sama?

– Zajmowała się. Prawie nie mogłam cię dotknąć, chociaż sprowadziłam się do was głównie po to, żeby pomóc twojej mamie.

Teraz Zuzanna nie miała wątpliwości – na twarzy nastolatki malowało się zainteresowanie.

– Czy pani została do wypadku?

Wypadek. Ciekawe określenie tego, co się wydarzyło.

– Tak.

Maja wyciągnęła rękę, jakby zamierzała dotknąć Zuzanny, po czym dała krok do tyłu.

– Proszę mi opowiedzieć dokładnie, co się wtedy stało.

Zuzanna milczała.

– Niech się pani nie boi. Wiem, że mama chciała zabić tatę i wbiła mu nóż w brzuch.

Wie. John jej powiedział? Wszystko jedno.

– Nic nie widziałam. Twój tata był na dyżurze, ja spałam. Nie mam pojęcia, dlaczego wrócił. Obudziły mnie krzyki. Dobiegały z kuchni.

Zamilkła. Po co właściwie tu przyszła? Chyba nie po to, żeby jeszcze bardziej poranić to dziecko?

– Niech pani mówi – ponagliła Maja. – Wszystko.

Wszystko?

– Poszłam tam. Pod jedną ścianą leżała twoja mama, pod drugą tata. Miał... rzeczywiście miał nóż w brzuchu. Powiedział, żebym nie ruszała noża... oczywiście wiedziałam, że nie wolno, ale nigdy nie wiadomo, co się zrobi, i żebym zadzwoniła na pogotowie. I jeszcze powiedział, żebym się tobą zajęła. Wykrztusił to i stracił przytomność. Twoja mama nie żyła.

– Sprawdzała pani?

– Nie ja. Ktoś jeszcze przyszedł.

– Kto?

Zuzanna oprzytomniała. Co ona wygaduje?

– Nie wiem. Nie pamiętam.

– Mężczyzna?

– Tak.

– Może mamy kochanek?

Może? Przez wszystkie te lata nie przyszło jej do głowy, że Kamila mogła mieć kochanka.

– Nie wiem. Nie sądzę.

Dlaczego w ogóle odpowiada na te wszystkie pytania? Co to pomoże temu dziecku? Albo jej?

– Ktoś dzwonił?

– Tak, dzwoniła komórka twojej mamy. Wyciszyłam ją. Nie mogłam tego znieść. Tamten... mężczyzna wyłączył telefon stacjonarny z gniazdka zaraz po tym, jak powiadomił policję.

– Płakałam?

– Tak. – Nawet teraz czasami brzmiał jej w uszach rozpaczliwy płacz niemowlęcia. Wołanie o pomoc. Nie mogła udzielić pomocy. – Wzięłam cię na ręce i chodziłam po mieszkaniu, dopóki nie przyszła siostra twojej mamy. Oddałam cię. Sądziłam, że tak będzie lepiej. To rodzina.

– Aha. – Dziewczyna postąpiła kolejny krok do tyłu i dodała: – Dlaczego pani tu teraz przyszła?

– Nie wiem. Jakoś to wszystko do mnie wróciło. Chciałam cię zobaczyć, dowiedzieć się, jak się czujesz.

Maja wydała odgłos podobny do stłumionego chichotu.

– Czuję się świetnie. A pani?

Zuzanna otworzyła usta, ale zanim zdążyła coś powiedzieć, Maja mruknęła „do widzenia” i oddaliła się w kierunku szkolnych drzwi.

Zuzanna szybkim krokiem doszła do najbliższej ławki i opadła na nią tak ciężko, jakby ważyła sto kilo. Psycholożka miała rację. Dziewczyna była chora, to nie ulegało wątpliwości. Bardzo poważnie chora.

– Dobrze się pani czuje?

Zuzanna zdała sobie sprawę, że siedzi zgięta wpół. Wyprostowała się i spojrzała na stojącą przed nią starszą kobietę. Posłała jej najbardziej promienny uśmiech, na jaki potrafiła się zdobyć.

– Tak. Bardzo pani dziękuję.

Odprowadziła wzrokiem oddalającą się staruszkę. Aura rozpaczy? Naprawdę chciała sobie wmówić, że dlatego rozpoznała Maję? Dziewczyna była podobna do rodziców, ale przypomniała też kogoś innego. Za bardzo. Kogoś, kto mógłby być na jej miejscu, gdyby wypadki potoczyły się inaczej. Zuzanna przyłożyła dłoń do ust.

Wszystko się waliło.

Przeszłość ZUZANNA

Zuzanna początkowo nie brała poważnie choroby matki. Ból głowy? Ileż to razy mama skarżyła się na migrenę, gdy Zuza była dziewczynką. Dopiero kiedy pojawiły się mdłości i wymioty, poszły do lekarza. Podejrzenie glejaka, szczegółowe badania i potwierdzenie choroby wywróciły świat do góry nogami. Zuzanna zrezygnowała z mieszkania ze znajomymi i z powrotem wprowadziła się do matki. Operacja, radioterapia, chemioterapia, leczenie naturalne, medycyna chińska, homeopatia. Próbowały wszystkiego, a stan się pogarszał. Matka, kiedyś zawsze roześmiana, optymistyczna i silna, słabła z każdym dniem. Z trudem zdobywała się na uśmiech i krótką rozmowę. Zuza, patrząc na nią, niejednokrotnie myślała o Karen, u której pracowała jako opiekunka podczas pobytu w Danii. Te dwie kobiety przyjmowały chorobę w zupełnie inny sposób. W Dunce pojawiały się gniew i agresja, w matce była tylko smutna rezygnacja. Brak nadziei. Miała ochotę potrząsnąć rodzicielką i krzyczeć: Walcz! Matka jednak się poddała. Doszło do tego, że potrzebowała pomocy przy najprostszych zajęciach. Zuzanna rozważała nawet zrezygnowanie z pracy, ale przeważyły względy finansowe, a może troska o własne zdrowie psychiczne. Czas w szpitalu pozwolił jej chociaż trochę oderwać się od ponurej sytuacji w domu. Zatrudniła na stałe Ukrainkę. To dało trochę oddechu.

W pracy miała przyjaciółkę. Najlepszą osobę, jaką kiedykolwiek znała. Chorzy nazywali ją aniołem, ale Nina była też aniołem Zuzanny. Tylko ona potrafiła sprawić, żeby ciężar gniotący od wewnątrz wydawał się lżejszy. Tylko ją Zuzanna zapraszała do domu. Nawet matka na widok tej dziewczyny trochę się ożywiała. Czasem obie wypychały Zuzę z domu, gdy Ukrainka miała wolne, i zostawały same. Chora kobieta traktowała Ninę prawie jak córkę, z tą różnicą, że bardziej się starała w jej obecności.

Zuzanna początkowo nie zwróciła uwagi na nowego lekarza. To, że kobiety w każdym wieku wodziły za nim rozmarzonym wzrokiem, przejmowało ją lodowatą pogardą. Wydawało się, że tylko ona i Nina są odporne na urok Amerykanina. Nina ze względu na narzeczonego. Datę ślubu mieli ustaloną za rok i nie mieszkali razem. Oboje bardzo religijni, szanowali tradycyjne zasady. Ich wzajemną miłość wyczuwali wszyscy, którzy mieli z nimi styczność. Żaden amant nie zawróciłby w głowie Ninie, żadna piękność nie skusiłaby jej narzeczonego. Zuzanna z kolei od dawna miała gdzieś wszystkich facetów, Johnsona w szczególności. Zbyt był popularny, zbyt wiele wyczuwała od niego erotyzmu. Odpychało ją od tego rodzaju mężczyzn, a od kiedy matka była chora, wstręt wobec Don Juanów się pogłębił.

Zdziwiło ją, gdy Nina zaczęła o nim mówić.

– Wiesz, myślałam o doktorze Johnsonie.

Zuzanna uniosła brwi.

– Naprawdę? Dostrzegłaś w nim coś ciekawego?

Nigdy nie była sarkastyczna w stosunku do przyjaciółki, ale tym razem nie mogła się opanować. Nina się uśmiechnęła.

– Jest dobrym lekarzem. Morawskiemu nikt nie dawał szans.

Zuzannie obiła się ta historia o uszy. Starszy mężczyzna z nowotworem, po operacji i z przerzutami, został przywieziony do szpitala potrącony przez samochód. Wypadek uszkodził lewe płuco i śledzionę. Johnson go zoperował. Minęło pięć miesięcy. Morawski żył i podobno tryskał energią. Nie było nowotworu. Nie było przerzutów. Cud. Cuda się zdarzały. Zawsze komuś innemu, zawsze obok.

– Nina...

– Posłuchaj, to może być szansa. Ja mogę z nim porozmawiać, jeśli mi pozwolisz.

Zgodziła się. Jak mogłaby nie zrobić wszystkiego, żeby pomóc mamie? Próbowała podejść do tego realistycznie, ale po raz kolejny obudziła się w niej nadzieja. Przez kilka dni wierzyła, że cud przytrafi się właśnie w jej rodzinie. Johnson przestudiował historię choroby, ale nie chciał się wypowiedzieć przed zbadaniem pacjentki. Gdy to powiedział, Zuza tylko skinęła głową.

– Dzisiaj? – spytał.

Bała się końca nadziei, ale wykrztusiła:

– Jeśli pan doktor może dzisiaj, to proszę.

W samochodzie poczuła ciepło bijące od lekarza. Może naprawdę był uzdrowicielem. Cudotwórcą. Zaparkował i spojrzał z powagą w jej oczy.

– Jest pani bardzo dzielną kobietą.

Zakręciło jej się w głowie.

Zostawiła go samego z matką. Gryzła palce, czekając na werdykt. Zawrót głowy nie przechodził. Obok strachu budziło się w niej coś zupełnie niespodziewanego, coś absolutnie nie na miejscu.

Po pół godzinie wyszedł z pokoju. Przekaz docierał jasno. Nie widział szans. Zuzanna wbrew sobie się rozpłakała. Otoczył ją ramionami. Dopiero po kilku minutach się uwolniła i powiedziała, że musi pójść do matki.

– Do widzenia, pani Zuzanno. Pani mama ma wielkie szczęście, że ma taką córkę.

Chora kobieta była ożywiona. Najwyraźniej urok lekarza na nią podziałał. Nie rozmawiały o stanie jej zdrowia.

Zuzanna nie zmrużyła oka tej nocy.

Kolejne dni były trudne. Opowiedziała Ninie o wizycie Johnsona w domu i znów się rozpłakała. Przyjaciółka przytuliła ją i szlochały razem. Nie zauważyła, że do rozpaczy Zuzanny doszło nowe uczucie. Fascynacja. Bliskość Johnsona mąciła myśli. To było złe. Nie dlatego, że Zuza zakochiwała się, gdy jej matka umierała. Nawet nie dlatego, że lekarz był żonaty i miał dziecko. Złe, bo nie walczyła ze sobą, dobrowolnie pogrążała się w zauroczeniu. Niekiedy, niby przez przypadek, ocierali się o siebie, mijając się w korytarzu, niby przez przypadek ich ręce się stykały, gdy podawała narzędzia. Zaczęła robić błędy, które wszyscy zrzucali na karb jej strachu o matkę. To było wygodne, a jeszcze wygodniejsze, że Nina i Majka ją kryły. Żyła jak we śnie, niekiedy koszmarnym, niekiedy olśniewającym.

A później się obudziła.

Podawała matce leki i prowadziła kolejną rozmowę o niczym.

– Zuza.

Coś w głosie matki nią szarpnęło, wyrwało z rozpamiętywania przypadkowego dotyku.

– Tak, mamo?

– Nie chcę już żyć.

Usiadła.

– Mamo...

– Wiem, że nie ma nadziei i będzie coraz gorzej. Już teraz nawet pójście do łazienki jest strasznym wysiłkiem. Zazwyczaj poruszam się na wózku. Zakładacie mi na noc pieluchy. Wiesz, jakie to upokarzające? Mogę znieść ból. Znoszę nawet to, że miesza mi się w głowie, coraz trudniej mi się skoncentrować, wszystko zapominam, ale myśl, że jestem już tylko ciężarem, jest nie do zniesienia.

– Mamo! To nieprawda...

– Niedługo w ogóle przestanę wstawać. Przestanę kogokolwiek rozpoznawać, nawet ciebie. Będę tylko robić pod siebie i wydawać niezrozumiałe dźwięki. I nie wiadomo, ile to potrwa. Kilka tygodni, może miesięcy, może rok? A może dłużej.

Matka nie podnosiła głosu, nie wpadała w dramatyczny ton. Mówiła ze spokojną rezygnacją, która cechowała ją od początku choroby. Tylko że wcześniej nie mówiła nic podobnego. Nigdy nie twierdziła, że nie chce już żyć.

– Czy to doktor Johnson powiedział ci coś takiego? – wykrzyczała Zuzanna.

Jak mogła go tu przyprowadzić?! I jeszcze myśleć o nim, jakby była zidiociałą nastolatką? Skurwysyn, a ona debilka.

– Nie. Oczywiście, że nie mówił w ten sposób. Przyznał jednak, że mój stan będzie się pogarszał. Może szybciej, może wolniej.

– Nie miał prawa! Nie...

– Kochanie, prosiłam, żeby był uczciwy. Uważasz, że nie powinien mówić mi prawdy? Uważasz, że lepiej mnie oszukiwać?

Zuzanna się trzęsła.

– Mamo, przecież nigdy nie wiadomo. Dopóki żyjesz...

Chora kobieta wyciągnęła rękę spod kołdry i położyła ją na dłoni córki.

– Kochanie, wiesz równie dobrze jak ja, że będzie już tylko gorzej. Musisz mi pomóc. – Wzięła głęboki oddech i dodała z naciskiem: – Możesz mi pomóc.

Jakieś dwa lata po powrocie z Kopenhagi, kiedy matka tryskała energią i nic nie zapowiadało choroby, Zuzanna opowiedziała jej historię Karen i przyznała się do swojego udziału w jej odejściu. Wtedy przyniosło to ulgę. Teraz zrozumiała, że było najgorszym błędem w życiu.

– Mamo, nie możesz tego ode mnie wymagać. Nie potrafiłabym... nie z tobą. Poza tym wtedy był lekarz i miałam środki.

Matka dotknęła jej policzka i starła łzy. Dopiero wtedy Zuzanna zdała sobie sprawę, że płacze.

– Zuza, wybacz, że to zrobiłam. Że grzebałam w twoich rzeczach.

Zuzanna wstała i cofnęła się kilka kroków.

– Co takiego?

– Kiedy zaczynałam chorować, a ty się wprowadziłaś, przeszukałam szuflady w twoim pokoju. Pentobarbital sodu był w dolnej, pod swetrami.

Doktor Johansen dał jej ten lek, zanim odwiózł ją na lotnisko. I hope you’ll never have to use it[3] – usłyszała teraz jego głos. Dlaczego wzięła? Dlaczego nadal go trzymała? Dlaczego nie wyrzuciła? Matka nie musiała tego wiedzieć.

– Nie mam już. Pozbyłam się go – skłamała.

Chora kobieta pokręciła głową.

– Wczoraj, gdy byłaś w pracy, poprosiłam Oksanę, żeby przesadziła mnie na wózek. Wiesz, że często to robię, bo wszystkim jest łatwiej. Kiedy gotowała, pojechałam do twojego pokoju. Pentobarbital jest na swoim miejscu.

– Nie możesz... nie...

Zachłystywała się, w głowie wirowało. Gdy Karen oznajmiła jej o planowanej eutanazji, Zuzanna próbowała ją odwieść. Mówiła po angielsku i sądziła, że to z powodu języka nie znajduje słów. Okazało się, że po polsku jest jeszcze trudniej. Tysiąc razy trudniej.

– Wiem, jak ci ciężko. – Spokojny głos matki wstrząsał nią bardziej niż krzyk. – Nie mów już nic. Idź spać. Jutro porozmawiamy.

– Dobranoc – wykrztusiła.

Nie podeszła do łóżka. Zazwyczaj całowała matkę przed nocą, ale teraz nie była w stanie. Musiała użyć całej siły woli, żeby nie trzasnąć drzwiami. Na nogach jak z waty przeszła do swojego pokoju i otworzyła dolną szufladę komody. Wyciągnęła pentobarbital sodu. Ręce tak jej się trzęsły, że ledwie zdołała go utrzymać. Nie chciała, żeby spadł na podłogę. Parzył. Miał parzyć. Doskonale wiedziała, dlaczego go nie wyrzuciła. Chociaż nigdy nie sformułowała tej myśli, zdawała sobie sprawę, że wcześniej czy później go użyje. Nie!!! Wrzuciła go do komody pod swetry, w których nigdy nie chodziła, i zapomniała, że go ma. Kogo chciała oszukać? Odłożyła lek, tym razem na wierzch, i zamknęła szufladę.

Była wściekła. Wściekła na matkę za to, że wspomniała o tego rodzaju rozwiązaniu. Wściekła na Ninę, że zaproponowała Johnsona. Wściekła na Johnsona, że powiedział matce to, co powiedział, a jeszcze bardziej za to, że ona, Zuzanna, zauroczyła się jak jakieś cielę. W takim momencie! Wybiegła do łazienki. Ledwie zdążyła, gdy chlusnęła z niej fala wymiotów. Kiedy wróciła do pokoju, wściekłość opadła. Potworny żal chwycił za gardło. Zuzanna wpakowała pięści do ust, żeby łkania nie dotarły do matki. W środku nocy weszła do pokoju chorej.

– Zuza – usłyszała szept.

Matka też nie spała. Zuzanna położyła się przy niej, otoczyła ramionami wychudzone ciało. Została tak do rana.

Nie rozmawiały o eutanazji przez kolejne dwa dni, ale temat wisiał w powietrzu. Gęsty, lepki. Gdy się wydawało, że matka ma zamiar coś napomknąć, Zuzanna opuszczała pokój pod jakimkolwiek pretekstem. W pracy robiła jeszcze więcej błędów niż ostatnio. Johnson był wrogiem numer jeden, ale nie odzywała się do nikogo, nawet do Niny. Odrzucała myśl, że trzeba stawić czoło rzeczywistości.

– Kochanie, musimy porozmawiać.

Głos matki był słaby. Oksana powiedziała Zuzannie, że chora czuła się wyjątkowo źle i cały dzień wymiotowała. Mówiła do niej „mamo”, dopiero tuż przed powrotem córki zorientowała się, z kim rozmawia.

– Mamo... – Zuzanna chciała powiedzieć, że nie jest gotowa albo że zostawiła coś na kuchence, ale nagle zmieniła zamiar. – Dobrze, porozmawiajmy.

– Nie daję już rady. Oksana powiedziała ci, co było dzisiaj, prawda? To nie pierwszy raz. Pomóż mi, proszę.

– Pójdziemy do innego lekarza. Przepisze inne środki, które ci pomogą.

– Nie chcę.

„Jakie moralne prawo mamy sprzeciwić się jej woli? Dlaczego chcesz, żeby odeszła dopiero po odbyciu straszliwych męczarni? Ona już wystarczająco wycierpiała”. Tak mówił doktor Johansen o Karen, gdy Zuza błagała go, żeby nie zabijali chorej kobiety. Tak samo powiedziałby o jej matce. Nie wiedziała, czy miał rację. Nie wiedziała, czy to zabójstwo, czy pomoc.

– Mamo, wiesz, że cię kocham. Zrobię wszystko, żebyś poczuła się lepiej.

– Nie poczuję się lepiej, wiesz o tym. Chcę odejść z godnością.

Z godnością. Tak też mówił doktor Johansen. Mimo buntu i rozpaczy Zuzanna potraktowała go wtedy jak ojca, który wskazuje drogę. Co czuła tym razem? Bunt i rozpacz też były, ale przeważało wyczerpanie psychiczne. Nie było człowieka, do którego mogłaby się zwrócić o radę. Matka mówiła jeszcze długo, ale już następnego dnia Zuzanna nie potrafiła sobie przypomnieć dokładnego przebiegu konwersacji. Pamiętała tylko, że matce, kiedyś tak elokwentnej, brakowało słów. Z godnością. Odejść. Nie chcę być ciężarem. Halucynacje. Duchy. Wszystko się myli. Chora kobieta wciąż powtarzała to samo, zacinając się co chwila.

– Dobrze.

Zuzanna wzdrygnęła się, słysząc własny głos. Matka się rozpłakała, dziękowała, zapewniała o miłości.

– Zrobimy to jutro, dobrze?

Zuzanna zlodowaciała, jakby odłamek stworzonego przez diabła lustra wpadł do jej serca, a królowa śniegu wzięła ją na sanie. Karen była wielbicielką Andersena i zamówiła wydanie jego baśni po angielsku, żeby czytać je razem z młodą przyjaciółką. Śmiały się i płakały razem przy lekturze. Obecne odwołanie w myślach do jednej z jego historii było chyba odruchem warunkowym. Co za cholerna różnica?

– Dobrze – odpowiedziała Zuzanna sztywno.

Uzgodniły szczegóły. Wszystko pasowało. Oksana poszła na noc do siostry i wracała dopiero wieczorem, bo Zuza miała nocną zmianę. Zrobią to po śniadaniu. Dobrym śniadaniu. To bzdura, żeby przejmować się tym, co się je przed śmiercią. Karen też chciała zjeść dobre śniadanie, chociaż miała problemy z wmuszeniem w siebie choćby małej porcji. Dlaczego one to robią? Zwykłe pytanie, które wcale nie bolało. Zuza miała zresztą gdzieś odpowiedź.

Zaprowadziła matkę do łazienki, pomogła jej wziąć prysznic i umyć włosy. Kolejna bezsensowna czynność. Po co umierać czystą? Po co układać włosy – myślała, nawijając na szczotkę posiwiałe pasma przerzedzone przez chorobę. Przypomniała sobie Karen w zielonej wizytowej sukience i pełnym makijażu. Gotową na spotkanie ze śmiercią. Z Bogiem, w którego, jak twierdziła, wierzyła. Zuzanna się wstrząsnęła.

– Zostań ze mną na noc – poprosiła matka.

Zuza tylko skinęła głową. Nie spała całą noc, słuchając nieregularnego oddechu chorej kobiety. Wewnątrz czuła pustkę. Wstała o piątej. Metodycznie wykonała wszystkie poranne czynności, począwszy od prysznica, poprzez kawę, skończywszy na makijażu. O szóstej matka nadal spała. Zuzanna zostawiła kartkę. „Wyszłam do sklepu. Niedługo wracam”.

Wrzuciła do koszyka oliwki, suszone pomidory, sałatę, orzechy nerkowca. Proszę bardzo, za chwilę przygotuje ulubioną sałatkę mamy. Ręka zadrżała jej tylko odrobinę, gdy dokładała płynną czekoladę, składnik poprawiający smak koktajlu śmierci. Wstąpiła do apteki i dokupiła resztę.

Gdy wróciła, matka już nie spała. Powitała córkę uśmiechem i wyciągnięciem ramion. Zuzanna pozwoliła się przytulić, oddała uścisk. Zaprowadziła ją do toalety, pomogła przy niedorzecznych czynnościach porannej higieny.

– Chciałabym dzisiaj nałożyć tę granatową sukienkę, którą miałam na sobie, kiedy ostatnio byłyśmy razem w teatrze – powiedziała matka, już w pokoju, siadając w czerwonym fotelu.

Piotruś Pan. Teatr Roma. Obie włożyły granatowe sukienki, obie w świetnych humorach. „Jakie piękne siostry” – powiedział jakiś starszy facet, za co matka nagrodziła go promiennym uśmiechem. Aż trudno uwierzyć, że to ta sama kobieta. Po raz pierwszy tego ranka Zuzanna poczuła ściskanie w gardle. Wyciągnęła ubranie, położyła je na krześle.

– Zaraz wrócę.

Przemyła twarz. Zwalczyła pokusę przyjęcia środka uspokajającego. Nie chciała być otumaniona. Może chciała, ale nie powinna. Bez słowa pomogła matce się ubrać.

– Jeszcze się pomaluję. Przynieś to duże lusterko, dobrze?

Przyniosła. Usiadła na łóżku. Matka nakładała makijaż drżącymi dłońmi. Zawsze robią to tak samo.

– Pójdę już zrobić śniadanie.

Każdy wyraz sprawiał ból. Zuzanna szła do kuchni, ale nadal widziała matkę. Granatowa sukienka wisiała na wychudzonej kobiecie, włosy były rzadkie i matowe, cera, mimo nałożonego makijażu, szara. Nadal jednak to ta sama osoba, która kilka lat temu śmiała się perliście, słysząc komplementy. Zuza rozpakowała zakupy. Ta sama, która wysłuchiwała zwierzeń córki, która rozumiała nawet bez słów. Ta sama, która całowała rozbite kolana, gdy dziewczynka z ciemnymi warkoczykami spadała z roweru. A zaraz wcale jej nie będzie. Bo ta dziewczynka ją zabije.

Zuzanna przestała kroić i przyjrzała się nożowi. Był ostry. A gdyby przyłożyć go do nadgarstków, energicznie przeciąć żyły? Może umrze, może nie, ale nikt nie będzie od niej wymagał nic więcej. Nie. Dokończyła sałatkę, zrobiła herbatę i przyprowadziła matkę do kuchni. Nie będzie uciekać.

– Mamo, proszę, zastanów się jeszcze. Jeszcze nie jest za późno. Proszę.

– Zuza, już się zastanowiłam. Nie mów, że mi nie pomożesz. Obiecałaś!

Ledwie słyszała, ale i tak wyczuła nutę paniki. Albo sobie wyobraziła.

– Pomogę.

Matka prawie nie jadła. Znów to samo co z Karen.

– Pyszne, ale już wystarczy. Położę się teraz. Poczytasz mi, dobrze?

Zuzanna przypomniała sobie ostatnią lekturę Karen. Czerwone trzewiczki.

– Byle nie Andersena – mruknęła.

Matka się roześmiała. Prawie jak za dawnych czasów. Prawie tak jak wtedy, w teatrze.

– Nie, nie Andersena. Biblię.

– Co?

Zuza była pewna, że się przesłyszała.

– Biblię.

– Ale...

– Proszę. Jest na najwyższej półce. Dawno do niej nie zaglądałam, ale wiem, że tam jest.

Była. Zuzanna wyciągnęła zakurzoną książkę i usiadła w fotelu.

– Mam czytać wszystko jak leci?

– Nie. Ewangelię według świętego Jana.

Dobrze. Może nawet przeczytać wszystkie Ewangelie, Dzieje Apostolskie i co tam jest jeszcze. Jest szansa, że zrobi się późno i Oksana wróci.

Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. Albowiem Bóg nie posłał swego Syna na świat po to, aby świat potępił, ale po to, by świat został przez Niego zbawiony. Kto wierzy w Niego, nie podlega potępieniu; a kto nie wierzy, już został potępiony, bo nie uwierzył w imię Jednorodzonego Syna Bożego.

Te słowa wydały jej się straszne, jak wyrok. Przerwała czytanie i spojrzała na matkę. Kobieta leżała z szeroko otwartymi oczyma, oddychając spokojnie.

– Czytaj – ponagliła córkę.

– Mamo... to... czy to...

– Chcesz zapytać, czy to mnie nie przeraża? – pomogła matka.

Nadal ją znała, nadal potrafiła wypowiedzieć na głos myśli córki.

– Właśnie.

– Dlaczego miałoby mnie przerażać? To piękne.

– Ale... ale...

– Wierzę. Nawet jeśli dawno nie byłam w kościele, wierzę.

– Ale... – powtórzyła Zuzanna. Zrozumiała, że tym razem matka jej nie zastąpi i dokończyła, wyrywając z siebie słowo po słowie: – Chcesz... odejść... przed... czasem.

– Co ty mówisz? To zupełnie nieprawda. Nie chcę po prostu być martwa, gdy moje serce będzie biło. Martwa i umazana w odchodach.

Zuzanna nie wdawała się w dyskusję. Czytała.

– Dziękuję – powiedziała matka. – Wystarczy.

Zuzanna zamknęła Biblię. Już teraz? Ma to zrobić? Chciała wrzeszczeć, wzywać pomocy.

– Mamo – powiedziała cicho.

– Tak. Zróbmy to teraz. Kocham cię.

Nieprawda.

– Jeśli chodzi o wiarę – dodała matka. – To uczynki są wiarą. Światło przyszło na świat, lecz ludzie bardziej kochali ciemność, pamiętasz? Bo złe były ich uczynki. Ja kocham światło. I idę do światła.

Zuzanna nic nie powiedziała. Nie mogła. Nie miała prawa. Przygotowała koktajl śmierci. Bo złe były ich uczynki. Czy to o niej? Usiadła obok mamy. Patrzyła, jak opróżnia szklankę.

– Kocham cię. Do zobaczenia.

Chyba powiedziała to samo. Położyła się i przytuliła umierającą. Poczuła się bezpieczna, spokojna, dziecko w ramionach matki. Przyszedł sen. Przebudziła się, czując chłód ciała obok. Rzeczywistość wróciła. Zuzanna wstała. Trzęsła się tak, że prawie nie potrafiła utrzymać w rękach przedmiotów, mimo to posprzątała i wyrzuciła do dalekich śmietników pozostałości po tym, co zrobiła. Nie wiedziała, czy matka poszła do światła, była za to pewna, że sama znalazła się w ciemności, której nic nie rozświetlało. Gdy skończyła porządkować, sięgnęła po telefon. Zorientowała się, że wybrała numer Johna dopiero wtedy, gdy odebrał.

– Mama... nie żyje – powiedziała, szczękając zębami. – Muszę... mieć... kartę... zgonu. Przy... je... dziesz?

– Już jadę – odpowiedział.

Pojawił się szybko. Wypisał kartę, a później zaprowadził Zuzę do drugiego pokoju. Przylgnęła do niego, jakby spodziewała się ukojenia. Co dziwniejsze, znalazła je. Pocałunki i pieszczoty wyrywały ją z ciemności. Zjednoczyła się z żywym człowiekiem, mężczyzną, którego kochała. Dzięki temu przeżyła. Albo tak jej się wtedy wydawało.

Tak jak kiedyś doktor Johansen, John załatwił wszystkie formalności. Ciało zabrali przed szesnastą. Do przyjścia Oksany zostały jeszcze dwie godziny.

– Musisz już iść – powiedziała mu.

– Zostanę z tobą.

Nie chcę – powinna odpowiedzieć. Wypchnąć go jak wypchnęła doktora Johansena. Nie zdobyła się na to. Tym razem nie dawała rady sama.

– Zrobiłyście to, prawda?

– Co? – spytała przerażona.

– Twoja mama mi powiedziała. O tym leku. Widziałem, że masz go jeszcze. Szukałem ręcznika i otworzyłem tę szufladę.

Patrzyła szeroko otwartymi oczyma, usiłując zrozumieć to, co słyszy.

– John. Nie...

– Zwróciłem uwagę na sukienkę, fryzurę i makijaż. Nie tak wyglądała, kiedy ją badałem.

– John.

Wiedziała, że coś schrzaniła. Coś bardzo ważnego.

– Rozumiem. Bardzo dobrze cię rozumiem. Wszystko możesz mi powiedzieć.

Nadal nie rozumiała, co się dzieje. To wtedy nie było ważne. Zachłystując się, opowiedziała wszystko, rozpoczynając od Karen, kończąc na ostatnich chwilach matki. Przytulił ją potem, kołysał w ramionach.

– Biedna maleńka. Moja biedna maleńka.

Poszedł dopiero wtedy, gdy pojawiła się Oksana. Ukrainka obiecała, że zostanie kilka dni i nie chciała pieniędzy.

Zuzanna zasnęła tej nocy natychmiast po położeniu się do łóżka. Przebudziła się po kilku godzinach, przerażona, trzęsąc się z zimna. Nie wyrwała się z ciemności. Zabiła matkę, a zaraz potem przespała się z żonatym mężczyzną. Nieważne, kim był.

Wyprowadziła się jeszcze przed pogrzebem. Nie szukała najlepszej oferty. Umówiła się na oglądanie mieszkania tylko z jedną osobą, po pierwszym telefonie. Zgodziła się na warunki, nie negocjując, nie czytając umowy. Nie była pewna, co kierowało właścicielką, gdy po miesiącu podwyższała czynsz ponaddwukrotnie. W każdym razie miała prawo; tym razem Zuza sprawdziła kontrakt. Mieszkanie mamy nadal nie było sprzedane, a pieniądze topniały w zastraszającym tempie.

Teraźniejszość ZUZANNA

Zuzanna nie chciała wstawać. Pragnęła zostać w ramionach śpiącego męża, gdzie było ciepło i bezpiecznie. Uwolniła się delikatnie. Paweł zamruczał coś niezrozumiałego i przekręcił się na drugi bok. Przeszła przez ciemne mieszkanie do kuchni. Ciepło i bezpieczeństwo były oszustwem. Nie. Tylko że nie miała do nich prawa. Gdyby chodziło jedynie o nią! Pokręciła głową. Nigdy nie była dobra w roztrząsaniu kwestii moralnych. Stawała się narzędziem w rękach innych, i tyle. Najpierw Karen, potem własnej matki. Nawet teraz, po tylu latach, nie potrafiła powiedzieć, czy słusznie się im poddała. Przez długi czas w ogóle o tym nie myślała. Może czasami. Ważniejsze było to, co miała. Mąż, dzieci, rodzina. Nie wolno jej tego roztrzaskać. Znów stanęła jej przed oczyma tamta dziewczynka. Żywy trup.

Pamiętała, jak wzięła ją na ręce po wypadku. Dziecko płakało tak bardzo, jakby wiedziało, że właśnie straciło matkę. Jakby znało swój los. Zuzanna tuliła Maję, gdy tamten facet (jak on miał na imię? Maciek? Marek?) dzwonił na policję. Chodziła z nią po mieszkaniu, gdy czekali na pogotowie, gdy zabierano Johna, a nawet gdy pojawili się policjanci. Dziewczynka się uspokajała. Zaufała. A co zrobiła Zuzanna?

– Co ja zrobiłam? Co, do cholery, zrobiłam? – szepnęła.

Nie mogła inaczej. Nie ze względu na siebie.

Dlaczego przyjęła propozycję Johna, gdy zaproponował pokój u niego i jego rodziny? Dlaczego nie poszła do Niny? Tylko dlatego, że nie chciała być ciężarem dla przyjaciółki? Czy dlatego, że chciała być blisko? Blisko mężczyzny, którego kochała? Albo przynajmniej wyobrażała sobie, że kocha. Zasady moralne nie obowiązywały. Hamowała się. Ze względu na tamtą. Na Kamilę. Niewystarczająco.

– Mamo...

Krysia stała w progu kuchni. W krótkiej białej nocnej koszulce w przyćmionym świetle latarni wyglądała jak dziecko.

– Nie możesz spać, kochanie?

– Pić mi się zachciało.

Dziewczynka nalała trochę wody i wychyliła ją kilkoma łykami, po czym usiadła na kolanach matki. Nie odzwyczaiły się od tego. Nigdy się nie odzwyczają.

– A ty dlaczego nie śpisz, mamuś? – spytała, wtulając głowę w zagłębienie przy obojczyku Zuzanny.

– Obudziłam się. Po prostu. Chodź, zaprowadzę cię do łóżka.

Poszły do pokoju Krysi. Dziewczyna wyciągnęła się na tapczanie, a Zuzanna przykryła ją troskliwie kołdrą i położyła się obok. Podniosła się, gdy oddech Krysi zrobił się głęboki i regularny. Stała, patrząc na twarz śpiącej córki. To ją przypominała Maja. To ona mogła być na miejscu tamtej.

Przeszłość KAMILA

Niewielu osobom wierzę. Nie potrafię ufać Izie po tym, co zrobiła. Nieważne, że spała z moim mężem. Tamto już dawno jej przebaczyłam. Tej drugiej zdrady nie zapomnę. Zostawiła moje dziecko samo. Gorzej. Z potworem. Z Vivien. Mama odgrywa najlepszą matkę na świecie. Babcię też. Pamiętam jednak historię, którą usłyszałam od Izy. Współgra z jej zachowaniem w stosunku do Johna. Nadal jest lakoniczna, brak jej poprzedniej serdeczności. Prawdziwa matka nie zdradzi dziecka. Kobieta, która to robi, jest zdolna do najgorszych rzeczy. Boli mnie takie myślenie, ale to i tak lepsze niż ryzykowanie. Ryzykowałam już zbyt wiele razy. Tacie mogłabym zaufać, gdyby nie był tak zapatrzony w mamę.

John kłamał, ale to mój mąż i kocham go. Gdy wyrzuciłam Vivien, wrócił przed wyznaczonym przeze mnie czasem. To była głupia gra, ale pomogła mi uwierzyć w naszą rodzinę jeszcze raz.

Dziś robię pieszą wycieczkę po Warszawie z Mają w wózku. Spacery uspokajają nas obie. Przemierzam parki i gadam do córeczki, która odpowiada mi głośnym śmiechem. Potem jak zwykle zasypia. Idę dalej, przyglądając się jej spokojnej twarzy. Jej szczęście zależy ode mnie. Muszę ją chronić. Ogarnia mnie przerażenie na myśl, że raz prawie zawaliłam. Już nigdy nie zawalę. Maja otwiera oczy, jakby coś usłyszała, i przygląda mi się poważnie. Potem krzywi się i wybucha płaczem. Jest głodna. Często karmię na dworze, ale zrobiło się chłodno i przyjemniej by było znaleźć miejsce pod dachem. Szpital Johna znajduje się pięć minut stąd. Za gabinetem jest pomieszczenie, gdzie sypiają dyżurujący lekarze. Tam będziemy miały spokój. Biorę Maję na ręce i dziecko się uspokaja, wtulając główkę w moją szyję. Wózek zostawiam w szatni.

Pukam, lecz nie ma odpowiedzi. Wchodzę do środka, zdecydowana użyć kanciapy i poszukać Johna później. Prawie się z nim zderzam.

– Cześć, kochanie.

Całuje mnie prosto w usta, a Maję głaszcze po główce.

– Daj mi ją na chwilę.

– Za moment. Najpierw ją nakarmię.

Otwieram drzwi do kanciapy i widzę laskę zakładającą rajstopy. Spódnica leży na podłodze. W oczach dziewczyny dostrzegam panikę. No cóż. John lubi ryzyko, ale jego kobiety niekoniecznie. Wybiegam bez słowa.

– Kama!

Nie zatrzymuję się. Wracam do parku i dopiero wtedy się oglądam. Nikt za mną nie idzie. Opadam na ławkę i karmię. Jednak na dworze. Dzwoni telefon, a dziecko wybucha płaczem.

– Cicho, maleńka, cicho.

Sięgam po aparat. Wyłączam dźwięk, chowam komórkę i ponownie przystawiam Maję do piersi. Nie myślę, nie analizuję. Jeszcze nie.

W domu sprawdzam telefon. Mam sześć nieodebranych połączeń od Johna. Nie uniknę konfrontacji, ale poczekam z tym do wieczora. Grzebię w szufladach i wreszcie ją znajduję. Srebrna bransoletka, której prawie nie nosiłam. Wsuwam w nią rękę, a potem ponownie sięgam po komórkę. Powoli wybieram numer.

– Tu Kama.

Jestem przygotowana, że mnie nie rozpozna. Nawet jeśli kiedyś mu się podobałam.

– Kama! Jak miło, że dzwonisz! Co u ciebie?

Brzmi, jakby się ucieszył, i czuję się lepiej, normalniej. Jak młoda kobieta kontaktująca się z dawnym znajomym. Wpasowuję się w rolę.

– Wyszłam za mąż i mam małą córeczkę.

Jego entuzjazm opada, ale on stara się być miły i zadaje pytania. O imię dziecka. O moje studia. O Polskę. O rodziców i siostrę. Wyraźnie unika tematu Johna.

– Mam na ręku bransoletkę, którą od was dostałam na pożegnanie.

– O!

– Ty wybierałeś?

– Tak. Wydawało mi się, że jest w twoim stylu.

– Bo jest. A jak biznes, Pierre?

– Och, całkiem nieźle, ale bez ciebie to już nie ta knajpa.

Zaczynamy się śmiać i wspominamy stare czasy. Mogłabym jeszcze długo to ciągnąć, ale zadzwoniłam w konkretnym celu.

– Pierre...

Pytanie staje mi w gardle.

– Tak, Kama?

Ciepło w jego głosie pomaga.

– Pamiętasz, mówiłeś, że coś jest nie tak z Johnem? Że mnie wykorzystuje?

– Pamiętam. Przepraszam. Chyba wtedy za dużo wypiłem.

Nie dam się zbyć.

– Nie, Pierre. Czy miałeś coś konkretnego na myśli?

Przypominam sobie, jak się wściekłam, a on mówił coś o odczuciach. Teraz sądzę, że z powodu mojej reakcji.

– Kama...

– Chcę wiedzieć. Muszę wiedzieć.

Milczenie. Słyszę tylko bicie własnego serca.

– Dobrze – odzywa się w końcu. – Kilka dni przed twoim przyjęciem pożegnalnym widziałem Johna w męskiej toalecie. Był z... – zacina się – z pewną kelnerką.

– Z którą kelnerką?

Jakby to było ważne.

– Z Mary. Zwolniłem ją po twoim wylocie.

Mary. Prawie przyjaciółka. Nie mam do niej pretensji.

– Dziękuję, Pierre. – Zdaję sobie sprawę, że to brzmi, jakbym dziękowała za zwolnienie Mary, więc precyzuję: – Dziękuję, że mi powiedziałeś.

Mruczy coś niezrozumiałego, a potem dodaje:

– Powinienem powiedzieć ci wtedy albo w ogóle nie poruszać tego tematu.

– Wtedy i tak bym ci nie uwierzyła.

– Coś się stało, prawda? Powiedz mi, Kama.

Nigdy dotąd nie czułam tak palącej potrzeby podzielenia się z kimś ciężarem. Pierre jest daleko i wydaje się bezpieczny. Mówię mu więc, co stało się dzisiaj. Tylko dzisiaj. Nie umiałabym opowiedzieć o zdradzie Izy ani o podejrzeniu na temat mamy.

– Nie masz pojęcia, jak mi przykro – mówi, gdy milknę. – Jestem wściekły. Chętnie bym mu obił mordę.

Śmieję się przez łzy.

– Może sama to zrobię.

– Chcesz z nim nadal być?

Dlaczego nie zadałam sobie tego pytania?

– Nie wiem – mówię wolno.

Jest moim mężem. Ojcem mojego dziecka. Dba o Maję. Kocha ją. W gruncie rzeczy kocha również mnie. Tłumaczę to szybko na angielski i powtarzam na głos. Czuję, że to za mało.

– Jest jeszcze jedno – dodaję.

Jakiś głos w głowie krzyczy, żebym umilkła, ale każę mu się zamknąć. Opowiadam historię Johna i jego matki.

– To... to... to straszne.

Pierre jest zszokowany. Któż by nie był?

– Widzisz więc... to, co robi... te zdrady. To nie do końca jego wina.

Bierze głęboki oddech. Jestem pewna, że będzie starannie dobierał słowa.

– Kama, on jest teraz dorosłym człowiekiem. Ma rodzinę. Bez względu na przeszłość musi wziąć odpowiedzialność za swoje czyny. Zresztą, do diabła, nie chodzi o niego! Chodzi o ciebie i wasze dziecko!

Właśnie. Rodzina. Co jest lepsze? Żeby rodzina trwała mimo kłamstw i zdrad czy też rozbić ją, unieważnić wszystko, co było dobre? Mam mętlik w głowie.

– Pierre, dziękuję, że ze mną porozmawiałeś, ale teraz muszę to wszystko poukładać. Sama podjąć decyzję. – Kładę nacisk na słowie „sama”.

– Mogę do ciebie zadzwonić?

To kuszące, lecz ograniczałoby moją samodzielność.

– Nie dzwoń, proszę. Ja zadzwonię.

– Zadzwoń. O każdej porze dnia i nocy.

Co dała mi rozmowa z dawnym pracodawcą? Dowiedziałam się, że John kłamał od początku. W środku też. Ale od kiedy powiedziałem, że cię kocham, nie tknąłem innej kobiety. Przysięgam. Jego przysięgi są gówno warte. Mary. Iza. Laski w pracy, nawet nie mam zamiaru zgadywać ile. Cycata Jane. Mama.

Wstrząsam się i staję nad wózkiem. Maja śpi spokojnie. Chodzi o ciebie i wasze dziecko. Przysięgałam. Nie odejdę od Johna. Nie będę jego żoną w znaczeniu fizycznym. Przynajmniej na razie. Brzydziłabym się jego dotyku. To nieważne. Maja potrzebuje obojga rodziców. John jest dobrym ojcem. Nie mam wyrzutów sumienia, że opowiedziałam Pierre’owi o wykorzystywaniu seksualnym. Były szef jest daleko i nic z tą historią nie zrobi. Sama natomiast zrozumiałam, że to przez Vivien John ma głębokie problemy. To i tak wielkie osiągnięcie, że potrafił się od niej odciąć. Moim zadaniem jest pomóc mu wyciągnąć się z tego bagna całkowicie. Chociażby ze względu na nasze dziecko.

Maja się budzi. Wyjmuję ją z wózka i pokazuję przedmioty w pokoju. Jest ciekawa świata, wyciąga rączki, żeby wszystkiego dotknąć. Niekiedy patrzy w skupieniu, niekiedy wybucha śmiechem. Gdy mdleją mi ręce, sadzam ją w wysokim krzesełku i bawimy się grzechotkami. Każdą Maja przez chwilę trzyma, a później rzuca na podłogę. Wszystko muszę podnieść przy akompaniamencie jej chichotu. W końcu robi się głodna.

Cykl powtarza się kilka razy, ale kiedy przychodzi John, nasza córka jest nakarmiona i spokojna. Śpi. Ja nie potrafiłam wmusić w siebie jedzenia, ale również jestem spokojna. Siedzę na kanapie, gotowa na rozmowę. John zajmuje miejsce naprzeciwko. Nie patrzy mi w oczy. Kuli się. Jak pies, który boi się bicia. Nie mam zamiaru okładać go smyczą, ale nie chcę odzywać się pierwsza.

– Próbowałem do ciebie dzwonić – mówi cicho.

– Wiem. Równie dobrze możesz powiedzieć teraz to, co masz do powiedzenia.

– Przepraszam.

Jeszcze bardziej wciska głowę w ramiona. Sytuacja nagle wydaje mi się absurdalna i wybucham śmiechem. John wreszcie podnosi wzrok.

– Przepraszam – powtarza. – Nie wiem, co jeszcze mógłbym powiedzieć. Jestem podły. Kocham cię.

Kręcę głową. Nie dlatego, że mu nie wierzę czy zaprzeczam podłości. Kręcę głową nad sobą. Wydawało mi się, że jestem spokojna i gotowa do rozmowy. Nic bardziej mylnego.

– Nie potrafisz się powstrzymać, co? Każdej chętnej lasce musisz włożyć...

Milknę. Nie chcę być wulgarna, to nie w moim stylu. John się prostuje.

– Wiem, że już to mówiłem. Wiem, że cię zawiodłem. Uwierz mi jeszcze raz. To się nie powtórzy.

Jego przerażenie gdzieś znikło, w głosie słychać pewność siebie.

– Podjęłam pewne decyzje.

Nie spuszcza wzroku. Wydaje mi się, że kąciki jego ust unoszą się w ironicznym uśmiechu. Przyglądam się. Nie. Jest poważny.

– Zostanę z tobą.

– Kama.

Ujmuje obie moje ręce. Wyrywam je i wciskam się w kąt sofy.

– Nie chcę, żebyś mnie dotykał.

– Kama – powtarza.

– Zostanę z tobą ze względu na Maję.

Nie potrafiłam się powstrzymać, żeby tego nie dodać. To źle.

– Nie kochasz mnie już?

Znów mam wrażenie ironii, może nawet drwiny. Powstrzymuję się i nie pytam: „A ty mnie kochasz?”.

– Nie w ten sposób co kiedyś. Nie wierzę ci.

– Będę robił wszystko, żeby cię odzyskać.

Wzruszam ramionami. Miałam trwać przy nim, ale chcę być jak najdalej. Nie obchodzi mnie, że to jego matka jest winna.

– Dobrze. Chcę, żebyś na razie nie spał ze mną w pokoju.

W sypialni wciskam rozpaloną twarz w poduszkę. Nie tak miałam z nim rozmawiać.

Kolejne dni wyglądają bardzo podobnie. Zajmuję się Mają, gotuję obiady i siadam z Johnem do posiłku. Opowiadam, jak spędziłam dzień, pytam, co on robił. Nie poruszamy żadnych newralgicznych tematów. Nie tylko jego zdrad czy Vivien, ale nawet religii czy polityki. Chociaż nigdy się o takie rzeczy nie kłóciliśmy, nie chcę, żeby jakakolwiek różnica opinii doprowadziła do konfliktu. Jesteśmy razem tylko przy stole i tylko przez kwadrans, może dwadzieścia minut. Potem jedno z nas sprząta, drugie zajmuje się dzieckiem, jeśli akurat Maja nie śpi. Jeśli śpi, John siada przy komputerze, a ja idę do sypialni z książką. Laptopa przeniosłam do rodziców, gdy byłam w ciąży. Uczyłam się głównie w bibliotekach, ale lubiłam czasem coś sprawdzić u nich. W nowym domu spędzałam mało czasu. Później mój komputer już tam został. Może dlatego, żeby John nie zobaczył zdjęć zapłakanej Mai. Mógłby spytać, dlaczego je robię. Pstrykałam je po tym, jak wyrzuciłam Vivien z domu. Maja przez kilka dni, może nawet tygodni, płakała bardziej niż zwykle. Te fotografie miały być moim materiałem dowodowym. Wiem, że tego rodzaju dowód nie przeszedłby w żadnym sądzie. Dokumentacja jednak nie była dla sądu. To ostrzeżenie dla mnie.

Wieczorem, jeśli John nie ma dyżuru, pytam:

– Zajmiesz się Mają?

– Oczywiście – odpowiada, próbując spojrzeć mi w oczy.

Ignoruję to i idę do łazienki wziąć długą pachnącą kąpiel. Jedyny czas, gdy oddaję się zmysłowej przyjemności, nie myśląc o niczym. Przynajmniej się staram.

Nie lubię naszego mieszkania. Może mi przejdzie, kiedy wyjdziemy z Johnem na prostą. Jeśli wyjdziemy. Zakręcam wodę i słyszę śmiech Mai. Powinniśmy wyjść. John bawi się z dzieckiem od pół godziny i mała jest zachwycona. Dam im jeszcze trochę czasu. Opieram głowę o wannę i wdycham zapach płynu do kąpieli.

Tak, nie lubię tego mieszkania i dlatego wiele czasu spędzam poza domem. Spacery, oczywiście, ale często idę też do rodziców. Nie, żeby ich odwiedzić, zazwyczaj i tak nikogo nie ma. W moim dawnym pokoju czuję się spokojniejsza. Jeśli ktoś jest, pozwalam potrzymać Maję, ale tylko wtedy, kiedy patrzę. Muszę strzec córki przed niebezpieczeństwem. Kiedyś to powiedziałam przy całej ich trójce. Tata i Iza wymienili spojrzenia, ale to nie zrobiło na mnie wrażenia. Mama popatrzyła na mnie w sposób, od którego przeszły mnie ciarki. To jej najbardziej bym się bała powierzyć dziecko. Kilka dni potem była w domu sama, kiedy przyszłam. Usiadła na kanapie, gdy przeglądałam komputer. Zapytała, co się dzieje między mną a Johnem. W jej głosie była nuta, która mnie przeraziła. Spojrzałam na nią i zrozumiałam, że szykuje się poważna rozmowa. Nie mogłam dopuścić, żeby się przyznała. Odpowiedziałam, że jest super, i skoncentrowałam wzrok na ekranie. Chyba coś jeszcze powiedziała, mruknęłam „uhm”, a ona wyszła.

Dziś kąpiel nie daje mi przyjemności, ale i tak posiedzę, aż woda zrobi się zimna. Później, walcząc z dreszczami, przejdę do salonu i powiem:

– Muszę ją nakarmić.

Wezmę Maję z ramion Johna, unikając jego spojrzenia, i przejdę do sypialni. Podam dziecku pierś i będę patrzyła, jak zasypia. Odłożę ją do łóżeczka, wrócę na swoje posłanie i będę przewracać się z boku na bok, aż przyjdzie niespokojny sen. Maja przerwie go, płacząc, a ja powitam to prawie z radością. I tak do rana. Mam nadzieję, że gdy wstaniemy, John będzie już w drodze do pracy.

Teraźniejszość MAJA

Dziwna kobieta. Przyszła, żeby mi powiedzieć, że zajmowała się mną, kiedy byłam mała. Zobaczyć, jak się czuję. To w pewien sposób intrygujące. Może wie coś na temat ostatnich chwil mamy? Może gdybym umiała z nią porozmawiać, powiedziałaby mi więcej? Nie wykorzystałam okazji. Trup rzadko wykorzystuje okazje, nieprawdaż? To moje stałe usprawiedliwienie.

Prawie wpadam na Cukierek. Odnoszę wrażenie, że specjalnie stanęła mi na drodze.

– Dzień dobry – mówię.

Grzeczność to podstawa.

– Dzień dobry.

Cukierek nie wygląda teraz na zimną sukę. Wygląda na osobę, której można zaufać. Z racji wykonywanego zawodu może pomóc. Żyjącym naturalnie. Chcę ją wyminąć, ale mnie zatrzymuje.

– Co u ciebie słychać?

Prawdopodobnie jednak nawet żyjącym nie pomoże. To jedno z najgłupszych pytań, jakie można zadać osobie z problemami.

– Dziękuję, wszystko dobrze.

– Nadal chodzisz do psychiatry?

Powstrzymuję się przed wzruszeniem ramion. Sądzę, że to jakaś jej sztuczka.

– Nadal.

– Bierzesz lekarstwa?

Przynajmniej raz nie muszę kłamać.

– Tak.

– Psychoterapię też masz?

Czego ona ode mnie oczekuje? Żebym zaprzeczyła? Przez chwilę mam ochotę to zrobić. Dochodzę jednak do wniosku, że nie wynikłyby z tego żadne korzyści.

– Aha.

– Czujesz, że to ci pomaga?

Jedno trzeba jej przyznać. Trudno się od niej odczepić.

– Tak. – Dzwonek. – Muszę już iść. Mam polski.

– Maja. – Ponownie mnie zatrzymuje. – Wpisz mój numer. Możesz dzwonić do mnie o każdej porze dnia i nocy.

Czy to przypadkiem nie nadgorliwość? Dla świętego spokoju wyciągam komórkę. Mam jedną nieprzeczytaną wiadomość. Cukierek dyktuje cyfry, zapisuję.

– Do widzenia.

Moja klasa już weszła. Zatrzymuję się przed drzwiami i odczytuję SMS.

„Miałabyś ochotę na ciastko i ploty dzisiaj po szkole? U mnie lub w jakiejś kawiarni? Byłoby miło”.

Od Izy. Chce mnie wybadać. A co, jeśli ja wybadam ją? Odpisuję.

„Kończę o 15.30, więc od razu mogę pojechać do Ciebie. Podaj adres”.

Stoję przed drzwiami, czekając na odpowiedź. Przychodzi po siedmiu minutach. Adres i formułka: „Cieszę się na spotkanie z Tobą”. Naciskam klamkę. Nauczycielka spogląda zirytowana. Zmieniam zdanie. Nie wchodzę do klasy. Potrzebuję się skoncentrować. Może mi się uda przy grobie mamy.

Nie mam wielkiej nadziei, że ją zastanę, ale jest. Pragnie kontaktu równie mocno jak ja, lecz dzieli nas bariera, która wygląda na szklaną. Gdy jednak wyciągam rękę, nic nie czuję. Mimo to nie mogę jej przebić. Mama nawet nie próbuje. Wsłuchuję się. To raczej nie słowa, ale pewne rzeczy układają mi się w głowie.

I już jej nie ma. Po raz pierwszy zupełnie świadomie patrzę na tabliczkę.

„Żyła lat 24. Zginęła śmiercią tragiczną 28.01.2003 r.”

Była zima. W dwa tysiące trzecim roku klimat był inny. Może padał śnieg? Drogi były oblodzone i ludzie ginęli w wypadkach. Co za ironia.

Może jednak mama nadal tu jest. A może ja jestem trochę nią. Po śmierci wszystko jest możliwe, prawda? Czas się miesza, osoby się mieszają. Jestem na cmentarzu, żywy trup na twardej ławce, ale jednocześnie znajduję się w pokoju, którego nie znam. A może znam bardzo dobrze. Trzymam na ręku dziecko, które śpi wtulone we mnie. Wyglądam przez okno. Jest noc, ale nie ma ciemności. Palą się latarnie i pada śnieg. „Pada” to złe określenie. Sypie tak gęsto, jakby robotnicy w niebie odśnieżali przy użyciu łopat. Wieje wiatr, huczy, aż słychać to w tym ciepłym pokoju. Białe płatki zachowują się, jakby wpadły w wir i jest w tym swoiste piękno, ale się boję. To pomieszczenie, odgrodzone od ostrych podmuchów i zimna, wcale nie jest bezpieczne. Coś zagraża mnie i mojemu dziecku. Tutaj. Chcę znaleźć się na zewnątrz, wybiec w tę ostrą zimę. Już. Teraz.

Chwila minęła. Ponownie jestem tylko tutaj, tylko w tym ciele zombie, tylko sobą. Nie mam wątpliwości, że mama przeniosła mnie w przeszłość, pozwoliła mi być nią. To dziecko, które trzymałam na rękach, to ja. Chcę tam wrócić i z całej siły zaciskam martwe powieki. Oddzielam się od ciała na ławce, ale to nie przynosi ukojenia. Nie ma już tamtego pokoju, zimy ani dziecka. Całkowita nieprzenikalna ciemność i ja. Pulsujący ból w próżni.

I znów nie wiem, jak długo to trwa. Głupio zastanawiać się nad takimi kwestiami po śmierci. Istnieję poza czasem. Niezupełnie. To ciało, chociaż martwe, wyznacza upływ godzin. Zostało czterdzieści minut do spotkania z Izą. Opuszczam cmentarz.

Iza jest spięta. Chciałaby mnie przytulić, ale daję krok do tyłu i jej ramiona opadają.

– Mogę wziąć prysznic?

Bez słowa idzie po ręcznik.

Spieszę się. Polewam się wrzątkiem i szoruję mydłem, ale nie piorę ręcznika, po prostu wrzucam go do kubła z brudną bielizną.

Iza czeka przy nakrytym stole. Dostrzegam dwa talerze z parującą zupą.

– Mam nadzieję, że lubisz krem z groszku.

Będę musiała to w siebie wmusić.

– Miało być ciasto.

– Będzie. Na deser.

Zmuszam się do uśmiechu.

– Lubię. Dziękuję.

Zanurzam łyżkę w zupie.

– Jak było dzisiaj w szkole?

Może ona i jest pisarką, ale z kreatywnością u niej kiepsko.

– Dobrze. Normalnie.

– Jaki przedmiot najbardziej lubisz?

– Matmę. – Przełykam i dodaję: – Zaprosiłaś mnie na ploty. Będziemy plotkować o szkole?

Zastyga z otwartymi ustami, a potem wybucha śmiechem, który ma pokryć zażenowanie. Punkt dla mnie.

– Od czegoś trzeba zacząć. Podobno uczy cię Marek. Znałam go kiedyś.

– Marek. – Imię matematyka ma wyraźniejszy smak niż krem z groszku. – Romański. Tak. Jest dobrym nauczycielem. Dziadek mówił, że jeździł z wami na nartach.

Tym razem śmiech Izy brzmi naturalnie.

– Tak. Na Chopoku. Podkochiwał się w Kamie.

Łyżka wypełniona zupą opada do talerza.

– Naprawdę? Dziadek mówił, że miał nadzieję na ślub mamy i pana Romańskiego.

Iza macha ręką

– A tam. Był jednym z wielu. Wszyscy się w niej podkochiwali. Aż byłam zazdrosna.

Prawie się rozluźnia. Gdybym żyła, też bym się rozluźniła.

– Mama lubiła flirtować?

– Zależy, co nazywasz flirtem. Lubiła rozmawiać z chłopakami, była miła. Może to jest niewinny flirt.

Sama kiedyś taka byłam. Prawie.

Kończymy zupę. Weszła we mnie niemal bezboleśnie.

– Co się stało z plakatami?

Iza nie odpowiada. Nie rozumie. Sama nie rozumiem, czemu zapytałam.

– Z plakatami z pokoju mamy – precyzuję. – Widziałam na zdjęciach u dziadków. Mama je wyrzuciła?

Uśmiecha się, jakby rozumiała od początku.

– Nie. Ja je mam.

Przynosi torbę i wyciąga wielkie kolorowe fotografie. Rozkłada je na podłodze, a ja dotykam ich prawie z czułością.

– Nastawię wodę na herbatę.

Jej głos drży. Rozczuliła się. Gdybym żyła, może padłybyśmy sobie w ramiona. Przez chwilę jeszcze wodzę dłońmi po idolach mamy, a potem wychodzę na balkon, bo czuję trupi zapach. Mam nadzieję, że popołudniowy wiatr trochę go przegoni.

– Piękna jesień, prawda? Szkoda, że nie mam ładniejszego widoku z balkonu.

Iza stoi przy mnie. Przed nami drugi blok. Na dole dzieci biegają, upominane przez troskliwe mamy.

– Nie jest źle.

Wracam do stołu, gdzie Iza postawiła już herbatę i ciasto czekoladowe. Nie patrzymy na podłogę.

– Sama upiekłam.

Prawie się uśmiecham. Postarała się dla mnie.

– Dziękuję.

Nakłada mi kawałek na talerzyk.

– Bądź szczera i powiedz, czy dobre.

Ponownie muszę coś w siebie wrzucać, ale się udaje.

– Bardzo dobre.

Nie umiem okazać więcej entuzjazmu.

– Kiedy mama umarła, padał śnieg.

Iza zastyga. Zapewne ją zraniłam, ale nie mogę wciąż cackać się ze wszystkimi.

– Ktoś ci powiedział?

Nie powiem, że mama, bo na dodatek wszystkiego zacznie się mnie bać.

– Była zima – mruczę.

Oczy Izy stają się puste i kiedy ciotka zaczyna mówić, czuję porozumienie, jakby ona również oddzieliła się od czasu.

– Tak, była zima. Padał śnieg. W zasadzie była zamieć. Próbowałam wezwać taksówkę, ale nikt nie chciał przyjechać. Martwiłam się i poszłam na piechotę. Źle się ubrałam, włożyłam złe buty. Przewiało mnie kompletnie, przewróciłam się dwa razy, zanim dotarłam.

Milknie, pogrążając się w samotnej wędrówce, odgradzając ode mnie.

– Kto otworzył drzwi?

Otrząsa się.

– Dotarłam. Lepiej było iść – mówi bez związku.

Czy naprawdę tak myśli? Wędrówka przez zasypane śniegiem miasto, wiatr smagający twarz, przejmujące zimno, lęk o siostrę. Wszystko lepsze niż to, co czeka na miejscu.

– Kto otworzył drzwi? – powtarzam.

– Policjant.

– A kto tam był jeszcze?

Patrzy przytomnie, ale się waha.

– Kto? Tym razem mów prawdę.

Ostatnio mnie oszukała. Niech wie, że ze mną nie przechodzą tego rodzaju numery.

– Dziewczyna, która z nimi mieszkała. Pielęgniarka.

– Tylko?

Znów milczenie. Pewnie kombinuje, co by tu skłamać.

– Marek – odpowiada w końcu niechętnie.

– Profesor Romański? Był mamy kochankiem?

– Bzdura. Ona nie miała kochanka.

Czuję coś na kształt ulgi. Trochę to dziwne. Akceptuję matkę zbrodniarkę, a wolałabym, żeby nie okazała się niewierną żoną.

– Skąd wiesz?

– Och, wiem. Po pierwsze nie była tego typu osobą, a po drugie zbyt obsesyjnie troszczyła się o ciebie, żeby pozwolić sobie na jakiekolwiek romanse.

Wydaje się pewna, ale przypuszczam, że można pogodzić romans z opieką nad dzieckiem. Zresztą nie wiem. Nie miałam romansów ani dziecka.

– Dlaczego tam był?

– Zadzwoniła i poprosiła, żeby ją przewiózł. Przypuszczam, że tak jak ja miała problemy z taksówką.

– Dlaczego chciała przyjechać w nocy?

Pamiętam, co mówił tata. Pokłócili się o babcię. Z drugiej strony kobieta, która dziś ze mną rozmawiała, twierdziła, że tata był na dyżurze i wrócił niespodziewanie. Czyżby kłócili się przez telefon, a mama zagroziła, że odchodzi? Tata wrócił, żeby ją powstrzymać.

– Nie mam pojęcia. Nigdy się pewnie tego nie dowiemy.

Bierze głęboki oddech i częstuje mnie banałem.

– Należy zostawić przeszłość i iść dalej. Życie może być piękne bez względu na to, co się stało.

Życie może tak.

– Twoje życie jest piękne?

To zwykłe pytanie, ale Iza odbiera je jak atak.

– Oczywiście – odpowiada zbyt głośno. – Również dzięki Kamili – dodaje łagodniej. – To ona sprawiła, że uwierzyłam w swoją umiejętność pisania i teraz robię to, co lubię. Jestem pisarką, może nie bardzo sławną, ale dość znaną wśród miłośników fantasy. Mogę utrzymać się z tego, co jest moją pasją.

– Nie masz męża.

Znów uznaje, że ją atakuję, i marszczy brwi.

– Nie mam. Powiem, że dzieci też nie mam, zanim mi o tym przypomnisz. Nie tylko rodzina daje szczęście.

– Tak – przyznaję.

– Zresztą mam rodzinę. Mama, chociaż żyje w swoim świecie, nadal mnie kocha i jakoś się porozumiewamy. Tata jest rewelacyjny. No i spotkałam ciebie.

– To rzeczywiście powód do szczęścia – burczę.

Iza wybucha śmiechem.

– Oczywiście, że tak.

Może gdybym żyła, zrobiłoby mi się ciepło. Może bym się wzruszyła.

– Powiedz mi coś o sobie – prosi Iza.

– Co mam opowiedzieć?

– Byłaś kiedyś w Stanach?

– Tak.

– Super. To jedno z moich marzeń, które dotąd się nie spełniło. A kiedy byłaś?

Nic nie może mnie dotknąć.

– W te wakacje.

– U babci?

Nic. Nawet to.

– Tak.

– Nadal mieszka w Waszyngtonie?

– Tak.

– I jak ci się spodobał Waszyngton?

– Spoko. – Zdaję sobie sprawę, że to nie wystarczy i dodaję: – Kapitol robi wrażenie.

– A babcia?

Nie potrafię odpowiedzieć. Nawet po śmierci.

– Nazywaliśmy ją Vivien – ciągnie Iza, nie zwracając uwagi na mój brak reakcji. – Była bardzo miła i bardzo młodo wyglądała.

Chciałabym coś powiedzieć, żeby nie budzić podejrzeń, na przykład, że teraz też wygląda młodo, ale słowa utknęły.

– Jaka jest teraz?

Nie dam rady. Wstaję i kieruję się ku drzwiom, omijając leżące na podłodze plakaty.

– Maja.

Iza kładzie mi rękę na ramieniu. Strząsam ją i wychodzę z mieszkania.

– Poczekaj.

Nie patrzę. Zbiegam po schodach.

– Maja, proszę.

Wybiegam z klatki. Zwalniam, gdy skręcam w czwartą ulicę.

Dopiero teraz wzbudziłam podejrzenia.

Teraźniejszość IWONA

Przeprowadziła rozmowę z Mają zupełnie nieprofesjonalnie. Z drugiej strony dziewczyna przynajmniej wpisała jej numer. Pozostaje mieć nadzieję, że Maja nie wykasowała go natychmiast. To, czy go użyje, to inna sprawa.

Czego Zalewska... Marczak chciała? Iwona nie kupiła bajeczki o pacjencie w pobliżu i obserwowała pielęgniarkę przez okno. Po co ta kobieta podeszła do Mai? Czy spowodowały to tylko wspomnienia o dziecku, które kiedyś trzymała na rękach? A może wróciło poczucie winy, że przespała się z jej ojcem? Czy też kryło się w tym coś więcej?

Maja znowu zrezygnowała z lekcji. Nikt nie podzielił się tą informacją, ale Iwona przejrzała dziennik. Dlaczego dziewczyna wyszła ze szkoły? Z powodu tajemniczej rozmowy z Zuzanną czy też może dlatego, że poczuła się osaczona? Z jednej strony psycholożka, z drugiej pielęgniarka, w domu ojciec, któremu chyba trochę do ideału brakowało.

Drgnęła na dźwięk komórki. Arek. Wreszcie. Starała się nie myśleć o SMS-ach z nieznanego numeru, ale trochę ją martwiły. Wolała mieć dowód, że wysyłał je Johnson.

– Cześć.

Nie nazwał jej piękną, a jego ton wydawał się poważny.

– Masz dla mnie wiadomości?

– Tak. Telefon należał do licealistki. Tego wieczoru, kiedy ktoś wysyłał do ciebie SMS-y, była w pubie ze znajomymi. W nocy się zorientowała, że zgubiła aparat albo ktoś go ukradł. Jej sieć próbowała go namierzyć, ale telefon był nieaktywny. Numer został zablokowany.

Iwona powoli przyswajała informacje. Nie było dowodów.

– Co to za dziewczyna?

– Nie mogę ci powiedzieć.

– Z jakiej szkoły?

– Tego też nie mogę powiedzieć. Na pewno nie z twojej.

– Wszystko jedno! Johnson znalazł albo ukradł jej telefon, a później go wyrzucił.

– Iwona...

– Ten facet... On ukrywa coś podłego. Jego córka potrzebuje...

– Iwona! – przerwał. – Posłuchaj. Zrobiłem małe śledztwo. Doktor Johnson miał wtedy dyżur. Był w pracy. Nie mógł, jak to określiłaś, znaleźć czy ukraść telefonu.

– Mógł wyj... – Urwała. – Nie było sensu prowadzić tej dyskusji. – Dziękuję.

– Nie ma sprawy. Uważaj na siebie.

– Dobrze.

Rozłączyła się. Musiała przyznać, że nie ma pewności, kto był autorem SMS-ów. Młoda dziewczyna może znać licealistów z innych szkół. Ukraść telefon, żadna sztuka. Napisać SMS, a potem wyłączyć i wyrzucić aparat – jeszcze mniejsza. Numer Iwony nie był tajemnicą. Znajdował się nawet na stronie szkoły. Piotrek. Justyna. Jaki mieliby w tym cel? Żart? Może któryś z ich kumpli postanowił się zabawić? Najprawdopodobniej jednak telefon ukradł albo znalazł ktoś, kogo dziewczyna nie znała. Nie musiał być licealistą. Iwona wróciła do najbardziej oczywistego podejrzanego. Nawet jeśli ojciec Mai rzeczywiście był w pracy, mógł przywłaszczyć sobie aparat wcześniej. Na przykład poprzedniego dnia. Właścicielka nie zdawała sobie sprawy, bo nie zaglądała do komórki. Trochę dziwne, ale możliwe. Jedno było pewne. Ktokolwiek był autorem wiadomości, wiedział, do kogo pisze. Motywem było zastraszenie, ale to się nie uda. Ta myśl była tak pompatyczna, że Iwona prawie się roześmiała. Gdy jej telefon znów zadzwonił odebrała, nie patrząc na wyświetlacz.

– Mam nadzieję, że tym razem nazwiesz mnie piękną.

– Mówi Izabela Antonowicz.

– Przepraszam. Przed chwilą z kimś rozmawiałam i myślałam, że to znowu on.

– Przed chwilą wyszła ode mnie Maja. W bardzo złym stanie. Obawiam się, że to moja wina.

Iwonie zaschło w ustach.

– Nie rozumiem.

– Rozmawiałyśmy o jej matce i to było całkiem przyjemne. Później Maja zażądała więcej szczegółów na temat śmierci Kamy, ale przyjmowała je dość dobrze. A później... – Głos pisarki się załamał. – Pamiętam, jak pani mówiła, że matka Johna mogła mieć jakiś wpływ... no i... – Iwona wstrzymała oddech. Cokolwiek się stanie, to może być też jej wina. W całej tej sprawie zachowywała się jak słoń w składzie porcelany. – I zapytałam Maję o nią... o Vivien, ale... Maja nawet się nie odezwała. Po prostu wybiegła. Boję się o nią.

– Dzwoniła pani?

– Tak. Nie odbiera.

Iwona zwalczyła pokusę, żeby zażądać numeru Mai.

– Proszę napisać SMS. Będzie jej łatwiej.

– Dobrze.

– I niech pani da mi znać, kiedy odpowie.

– W porządku.

Iwona podeszła do okna. Słońce już zaszło, zaraz zrobi się ciemno. Dokąd pobiegła Maja? Do nocy daleko, chyba nie ma różnicy, czy jest szaro, czy świeci słońce. Komórka zapikała. Iwona chwyciła telefon. SMS od Maćka.

„Miałabyś ochotę jutro na kawę? Moglibyśmy pogadać o Twojej podopiecznej”.

Prawie rzuciła telefonem. Nie miałaby ochoty. Nie teraz i zapewne już nigdy. Nie z nim. Porozmawiać? Był specjalistą. I co z tego? Nie mógł powiedzieć jej nic ponad to, co już wiedziała. „O Twojej podopiecznej”. Co za dobór słów. Skrzywiła się.

„Dużo pracy. Nie dam rady. Ojciec Mai nadal się nie skontaktował?”

„Wyznacz termin. Nie, nie miałem od niego wiadomości”.

Zadrżała. Maciek nadal budził emocje.

„Przepraszam. Nie jestem gotowa na towarzyskie spotkania z Tobą”.

Nigdy nie będę – dokończyła w myślach. Może dałaby radę się z nim zaprzyjaźnić, a nawet zaryzykować powtórny związek, gdyby nie miał w sobie czegoś z ojca Mai.

– Cholera – szepnęła.

Nigdy już nie będzie sobą, kobietą sprzed spotkania z Johnsonem. Gdyby chociaż mogła obciążyć go całą winą.

Znów piknięcie. Niechętnie podniosła komórkę, sądząc, że Maciek odpisuje.

„Maja odpowiedziała: «Wszystko w porządku. Zrobiło mi się duszno. Przepraszam za moje zachowanie». Na razie nie odniosła się do mojej propozycji, żebyśmy spotkały się ponownie”.

Dopiero teraz, gdy supeł ściskający żołądek się rozluźnił, zdała sobie sprawę, że był tam wcześniej. Maja była bezpieczna, przynajmniej tak jak przed spotkaniem z ciotką. Iwona uśmiechnęła się, gdy nadeszła kolejna wiadomość od Maćka:

„Okej. Będę próbował w przyszłości”.

To dobry chłopak i może naprawdę kiedyś się zaprzyjaźnią. Podobieństwo z Johnsonem było powierzchowne. Tak czy inaczej, o Mai niczego nowego się od niego nie dowie. Przydałby jej się ktoś, kto mógłby rzucić trochę światła na tajemniczą postać Vivien. Ktoś z Waszyngtonu, kto zebrałby o niej informacje, może nawet zaaranżowałby spotkanie. Przebiegła w myślach znajomych, przejrzała listę kontaktów. Miała kolegów za granicą, ale nikogo w Stanach, nie mówiąc o Waszyngtonie. Utknęła w martwym punkcie.

Odnalazła numer Marka. Przez chwilę trzymała palec nad zieloną słuchawką, po czym jej dotknęła.

– Iwona!

Ucieszył się. Prawie pozwoliła, żeby wypełniła ją fala ciepła. Powstrzymała ją w ostatniej chwili.

– Hej! – Jej głos brzmiał tak, jak powinien, serdecznie, ale bez przesady – Czy mógłbyś mi powiedzieć, jakie wrażenie zrobiła na tobie Vivien?

– Vivien?

– Matka Johnsona.

Milczał chwilę, przełykając rozczarowanie lub po prostu zbierając myśli.

– W zasadzie jej nie znałem. Trudno liczyć te kilka zdań, które zamieniłem z nią na weselu.

– Dlatego pytam o wrażenie.

– Była miła. Kobieta z klasą, tak bym ją określił. To ona do nas podeszła, starała się rozmawiać z gośćmi. Mało się odzywałem, bo zawsze się wstydzę mówić po angielsku.

– Mówiła po angielsku?

– Tak. Zaczęła nawet po polsku, ale Agata przerzuciła się na angielski, bo lubiła ćwiczyć.

– Pamiętasz, co pani Johnson powiedziała?

– Ooo... chyba tak. Stresowałem się tym angielskim, szczególnie przy Agacie. No więc matka Johnsona pytała, jak się bawimy, skąd znamy pannę młodą, a potem powiedziała coś w stylu, że Kama jest wspaniałą kobietą, ale ona i tak będzie tęsknić do synka za oceanem. Roześmiała się przy tym, żeby podkreślić, że to dowcip. I tyle.

– A po pogrzebie podszedłeś do niej?

– Nie. Nie mógłbym uścisnąć ręki Johnsonowi. A jego matka stała za wózkiem z kamienną twarzą. Wyglądało, jakby go chroniła.

– Na wesele... albo na pogrzeb... ktoś jeszcze przyjechał ze Stanów oprócz niej?

– Nie mam pojęcia. Na pogrzeb raczej nie, ale może ktoś się zmieszał z Polakami. Na wesele też chyba nie. Zaraz... świadek był Amerykaninem, podobno kolegą Johnsona ze studiów.

– A kto był świadkową?

– Siostra Kamy.

– Aha. Dziękuję ci.

Chyba zabrzmiała płaczliwie.

– Dobrze się czujesz?

Dopiero teraz naprawdę zachciało jej się płakać.

– Dobrze, dziękuję.

– Może przyjadę? Pogadamy bezpośrednio.

– Nie. Muszę już kończyć.

Kobieta z klasą. Miła. Wspomnienia Marka pokrywały się z opisem Antonowicz. Wybrała numer pisarki.

– Maja już się nie kontaktowała?

– Nie. Ale chyba... chyba jest bezpieczna?

Iwona zignorowała pytanie.

– Pamięta pani świadka na ślubie pani siostry?

– Tak. Oczywiście. To Amerykanin, kolega Johna. Studiowali razem. Robert Martinson.

– Rozmawiała z nim pani?

– Jasne. Bardzo sympatyczny.

– Czy mówił cokolwiek o Johnsonie lub jego matce, co by panią zaniepokoiło lub zdziwiło?

– Nie, nie przypominam sobie nic podobnego.

– Ma pani do niego kontakt?

– Nie – odpowiedziała Antonowicz z wahaniem. – Może nawet dał mi wizytówkę, ale nie sądzę, żebym ją zachowała.

– W porządku. Jeśli pani ją znajdzie lub coś się pani przypomni, proszę mnie poinformować.

– Pani myśli, że to naprawdę Vivien? Że jest jakimś potworem?

– Nie wiem tego. Drążę na ślepo. To jakiś punkt zaczepienia.

Znów nic, czym mogłaby się zająć. Wpisała „Robert Martinson” do wyszukiwarki. Google wyrzuciło sporo wyników, głównie o socjologu, który twierdził, że żadna rehabilitacja więzienna nie działa. Później wyrzekł się tej teorii, ale to już nie miało spektakularnych efektów. Iwona dała się wciągnąć i nawet żal jej się zrobiło, gdy przeczytała, że Martinson popełnił samobójstwo. Z irytacją na samą siebie pozamykała strony. Nie posunęła się nawet o krok do przodu.

Gdy Antonowicz zadzwoniła, Iwona odebrała połączenie z mieszanką lęku i nadziei.

– Nie znalazłam żadnego kontaktu, ale... coś mi się przypomniało.

– Co takiego?

– To pewnie bez znaczenia. Robert tańczył bardzo mało. Ze mną wcale, ale z Vivien tak. Pomyślałam nawet, że matka Johna mu się podoba, pomimo różnicy wieku. A potem przez jakiś czas nie było jego ani jej. Wiem, bo przecież siedzieli niedaleko mnie. Wtedy to mi się wydało podejrzane, ale nic nie powiedziałam. Nikt nie zrobił do tego aluzji. Zresztą pewnie po prostu gdzieś rozmawiali.

– Pewnie tak – zgodziła się Iwona.

Nawet jeśli byli ze sobą w innym sensie, co z tego? Kto zabroni dwojgu dorosłym ludziom uprawiać seks? Co za różnica, czy to kobieta jest starsza, czy facet?

Wróciła do komputera. Chyba źle poprzednio szukała. Gdy chciała się dowiedzieć czegoś o ojcu Mai, sprawdzała Dobry Lekarz. Wpisała na próbę: „American doctor reviews” i znalazła stronę, na której można szukać lekarzy i przeglądać opinie o nich. Na początek Robert Martinson. Co ciekawe, był tylko jeden. Chirurg. Czy świadek Johnsonów był chirurgiem? Przeczytała opinie. W większości pozytywne. Jedna negatywna od kobiety, gdzie pomylił się w diagnozie, stwierdzając zablokowane kanaliki mleczne, podczas gdy rozwijał się nowotwór. Jeśli to prawda, konsekwencje mogły być tragiczne, ale z Mają nie miało to nic wspólnego. Robert Martinson był postacią drugoplanową. Vivien Johnson. Też tylko jedna. Pediatra. Mnóstwo doskonałych opinii. Podobnie jak w przypadku Martinsona trafiła się jedna, gdzie oskarżano lekarkę o mylną diagnozę, ale chodziło o chorobę skórną, więc poważnych skutków raczej nie było. Iwona wczytywała się we wszystko, sprawdzała każde słowo, którego nie znała, nie mając pojęcia, czego szuka. Z recenzji wyłaniał się obraz doświadczonej, pomocnej, empatycznej, kulturalnej lekarki. Bolała ją głowa, piekły oczy, ale nie spuszczała wzroku z ekranu. Lekarki kochającej dzieci. Jakaś kobieta, która właśnie straciła pracę, bez ubezpieczenia, napisała pean na cześć doktor Johnson, bo ta zgodziła się przyjmować jej dwóch synów na kredyt. Równie dobrze można powiedzieć za darmo. Z miłości do dzieci. Jakiego rodzaju to była miłość?

Iwona wstała i podeszła do okna. Zgasła najbliższa latarnia, w budynku naprzeciwko nie paliły się światła i przez chwilę noc wydawała się nieprzenikniona. Czy właśnie o to chodziło? Czy w Waszyngtonie doszło do molestowania? W jaki sposób wyciągnąć to od Mai, nie pogarszając sytuacji? Wzrok przyzwyczaił się do ciemności i Iwona dostrzegała zarysy drzew.

Przeszłość KAMILA

Nie rozpadam się. Niekiedy udaje mi się uwierzyć w normalność, gdy patrzę, jak John bawi się z Mają lub słucham o jego dniu. Nie ograniczam już wspólnego czasu do kwadransa przy stole. Bywa, że idziemy razem na spacer, kiedy indziej oglądamy film. Nadal nie pozwalam się dotykać, ale przestałam się brzydzić. Czasami wstręt wraca, ale częściej myślę, że zawaliłam jako żona. To w pewnym sensie moja wina, że John został tam, gdzie wtłoczyła go Vivien. Staram się dużo nad tym nie zastanawiać. Moje rozmowy z mężem ślizgają się po powierzchni. Może to się kiedyś zmieni.

Siedzimy na kanapie. Maja śpi w pokoju obok. John włączył cichą muzykę i postawił na stole wino i upieczone przez siebie herbatniki. Postarał się. Nie piję, nadal karmię, ale wzięłam ciastko. John pociąga od czasu do czasu z kieliszka. Wygląda jak kiedyś. Jak mężczyzna, w którym się zakochałam. Może po prostu ja patrzę na niego jak tamta dziewczyna, którą kiedyś byłam. Czuję się też jak ona. Jakby nie stały między nami kłamstwa. Jakbym nie znała mrocznych sekretów. Mimo że nie mam we krwi alkoholu, kręci mi się w głowie. Przyjemnie. Coraz przyjemniej. Gdy John mnie obejmuje, nie protestuję. Unoszę głowę, rozchylam usta.

Nie mogę uwierzyć, że to zrobiliśmy. Że ja to zrobiłam. Gotowa na seks, niegotowa na szczerą rozmowę. Ubieram się w pośpiechu.

– To jednorazowy wyskok. Nadal nie chcę, żebyś spał ze mną w pokoju.

John nie odpowiada. Nie patrząc na niego, wychodzę.

Gdy Maja budzi mnie rano, już go nie ma. Odsuwam od siebie wspomnienie poprzedniego wieczoru. Udaje mi się skoncentrować tylko na dziecku.

John wraca na obiad. Opowiadam, co robiłyśmy, a on rewanżuje się opisem dnia w szpitalu. Prawie nie słucham.

Kiedy Maja zasypia, przemykam do łazienki, nie zwracając uwagi na Johna. Chcę wrócić do sypialni, nie zamieniając już z nim słowa. Zatrzymuje mnie jednak.

– Chciałbym z tobą porozmawiać.

Dosyć uciekania. Może będzie chciał odejść. Może postawi mi ultimatum. Może poprosi o pomoc. Może opowie o kolejnych kochankach. Może nawet o matce. Żołądek mi się skręca. Siadam naprzeciwko i wbijam w niego wzrok.

– O czym?

– Opowiadałem ci o Zuzie, pielęgniarce, która niedawno straciła matkę.

Coś mówił. Ta historia wlatywała jednym uchem, drugim wylatywała. Jak wszystkie opowieści ze szpitala. Kiwam głową, zachęcając, żeby mówił dalej. Przypuszczalnie usłyszę wyznanie. Nie mam pojęcia, co z nim zrobię. Nikt nie przygotował mnie do dźwigania ciężarów. Nie umiem podejmować decyzji. Nie mam doświadczenia. Jestem zbyt młoda. Moja psychika zbyt krucha. Znowu uciekam, rozczulam się nad sobą. John mówi, więc się zmuszam, żeby go słuchać.

– Jest w bardzo złej sytuacji. Podwyższono jej czynsz, nie ma gdzie się podziać. Wydała pieniądze na pogrzeb matki. Pomyślałem....

Robi przerwę. Nawet nie próbuję się domyślić, o co chodzi.

– Co pomyślałeś? – ponaglam.

– Pomyślałem, że dopóki czegoś nie znajdzie, moglibyśmy zaproponować jej, żeby zamieszkała z nami.

– Z nami? – powtarzam jak idiotka.

Jestem idiotką. Zawsze byłam. Wszystko rozgrywa się poza mną. Niczego nie kontroluję.

– Myślę, że korzyść będzie obopólna. Ona trochę odetchnie, a nam również przyda się ktoś do pomocy.

– Do pomocy?

– Myślałem o tym wcześniej. Mieszkanie jest... dość brudne.

Rzeczywiście dawno nie sprzątałam. Zajmowanie się dzieckiem i gotowanie pochłania całą moją energię. John zawsze mało przykładał się do porządków. Wydawało mi się, że daleko mu do pedantyzmu.

– Mogłaby cię odciążyć – kontynuuje. – Sprzątnąć trochę albo coś ugotować czy zająć się dzieckiem. I tak przecież pokój, który przeznaczyliśmy dla Mai, gdy trochę podrośnie, stoi na razie pusty.

Nie potrafię zebrać myśli. Instynkt podpowiada, że nie powinnam się zgodzić.

– To jedna z twoich kochanek?

– Kama...

Jest mi prawie wszystko jedno.

– Nie musisz odpowiadać. Nie interesuje mnie to. Dobrze, niech się do nas sprowadzi.

Wychodzę, nie słuchając, co jeszcze ma do powiedzenia. To zapewne kolejna z moich złych decyzji.

Nie wiedziałam, że to stanie się tak szybko. Dzisiaj, czterdzieści osiem godzin po rozmowie, mamy nową lokatorkę. Jest ładna. To złe określenie. Nigdy nie widziałam piękniejszej kobiety. To chyba też nie oddaje istoty. Bije od niej jakiś blask, tak że miałoby się ochotę stale na nią patrzeć. Równocześnie widzę w jej twarzy napięcie, jakby nigdy nie była w stanie się odprężyć. Może to moja projekcja, ale jestem prawie pewna, że kiedy podałyśmy sobie dłonie, ta dziewczyna zadrżała.

Na następny wieczór John kupił bilety do teatru. Zuzanna ma zostać z Mają. To mi przypomina nasze wyjście z Vivien i to, co zastałam po powrocie. Nie powiedziałam, że nie pójdę. Sama czuję, że mój strach jest bliski paranoi. Jeśli miałabym uściślić, wierzę, że Zuzanna nie da zrobić krzywdy mojemu dziecku. Jest kochanką Johna, nie jest, nie wiem. Nie obchodzi mnie to. Teraz, gdy znajdujemy się pod wspólnym dachem, zapewne nie będą ze sobą sypiać. Nie chcę wychodzić z Johnem. W ogóle nie chcę z nim wychodzić, a teatr znajduje się na szczycie listy miejsc, których wolałabym nie odwiedzać. Do tej pory byliśmy razem w teatrze dwa razy. Po pierwszym spektaklu John mi się oświadczył, po drugim wyrzuciłam z domu jego matkę. Wtedy, w tamtej wąskiej waszyngtońskiej uliczce, byłam szczęśliwa. Ten drugi raz zatruł wspomnienie szczęścia. Nie tak, nie tak. Nie o teatr chodzi przecież. John okazał się kimś innym. A może to ja. Zawaliłam. Po prostu.

Nie powinnam wychodzić. Nie wiem, o czym jest sztuka. Myślę tylko, że zostawiłam dziecko z kobietą, której nie znam. Jak mogłam uznać, że jej ufam? Nie wierzę własnej matce ani siostrze, a uwierzyłam jej? Jestem idiotką. Po raz kolejny. Zrywam się, potrącam siedzących w naszym rzędzie ludzi. Nie obchodzi mnie uciszanie, złe spojrzenia. Wybiegam z sali, przeskakuję po kilka schodków. Potykam się, lecz nie upadam. John podąża za mną.

– Wezmę ubrania – mówi, gdy otwieram drzwi wyjściowe.

Ma kluczyki do auta. Choćbym gnała jak antylopa, nie dam rady prześcignąć samochodu. Czekam, aż John wróci z szatni. Podaje mi płaszcz, lecz kręcę głową. On też się nie ubiera. Pada marznący deszcz. Okazuje się, że moje szpilki średnio nadają się na bieg w takich warunkach. Przewracam się tuż przed samochodem. John pomaga mi wstać.

– O co chodzi?

Pytanie pada dopiero, kiedy skręcamy w główną ulicę. Czegokolwiek bym nie powiedziała, zabrzmię jak wariatka. Nie odpowiadam więc.

Jak wtedy wpadam na klatkę, jak wtedy biegnę po schodach. Jak wtedy trzęsą mi się ręce.

– Już wróciliście?

Zuzanna staje w przedpokoju nieskazitelnie piękna.

– Gdzie jest dziecko?!

Krzyczę. Nie potrafię inaczej.

– Śpi.

Jej głos drży. Odpycham ją, wbiegam do sypialni. Pochylam się nad Mają. Nic nie słyszę. Nic nie słyszę. Boże, nic nie słyszę! Biorę ją na ręce i zaczyna płakać. Próbuję ją uspokoić, ale płacz nie ustaje. Chodzę wokół pokoju. Szybko. Coraz szybciej. John wchodzi.

– Nie słyszałam jej oddechu.

– Kama, daj mi ją, proszę.

– Nie. Nie teraz.

– Jesteś w bardzo złym stanie. Ona to czuje. Daj mi ją.

Zatrzymuję się. Patrzę na niego. Chyba ma rację. Odbija mi. Powoli przekazuję Maję. Wiem, że chciałby, żebym wyszła. Nie zrobię tego. Nie spuszczę Mai z oka. Płacz cichnie. John wkłada dziecko do łóżeczka.

– Zaparzę herbaty – mówi szeptem.

Wychodzimy na palcach. Zuza poszła już do swojego pokoju. Dygoczę tak, jakbym znajdowała się na zewnątrz, jakby nadal padał na mnie marznący deszcz. Dostrzegam, że bok mojej eleganckiej granatowej sukienki (znów włożyłam granatową!) jest umazany błotem.

– Umyję ręce.

Patrzę na bladą twarz w lustrze, na niezdrowo błyszczące oczy. Odbija mi. Wracam do kuchni. John spogląda z troską. Dawno temu wydawałoby mi się, że w jego spojrzeniu jest miłość. Teraz sądzę, że obawia się kłopotów. Odwracam wzrok i przyglądam się kompletowi noży. Ten do mięsa jest szczególnie ostry. Kilka razy się skaleczyłam i przestałam go używać. Zaczynam trząść się jeszcze bardziej. Może zaszkodziło mi przejście bez płaszcza. Nie mogę być chora. Nie mogę pozwolić, by ktokolwiek inny zajmował się Mają.

– Wypij herbatę.

Siadam przy stole.

– Wezmę też aspirynę. Mogłam się przeziębić.

– To tylko nerwy.

Wyczuwam, że nie chce podać mi aspiryny. Mam gdzieś jego lekarskie zdanie na temat tego leku. Mam gdzieś jego diagnozę.

– Wezmę aspirynę!

Wstaję i zdaję sobie sprawę, że krzyczałam. Nie powinnam krzyczeć. John podnosi ręce w geście poddania.

– W porządku. Usiądź. Podam ci.

Przynosi mi opakowanie. Demonstracyjnie łykam dwie tabletki. Popijam herbatą. Jest dobra. Ciepła. Dreszcze znikają. Powoli się odprężam.

– Już dobrze – mówi John.

Kubek jest pusty. Jestem zmęczona. Prawie śpię na siedząco. John bierze mnie na ręce, niesie do sypialni. Zdejmuje ubłoconą sukienkę, zsuwa bieliznę. Czuję jego palce, delikatne, ostrożne. Nie wiem, czy jest przyjemnie. Zamykam oczy. John kontynuuje pieszczoty. Leżymy nadzy pod jedną kołdrą. Rozsuwa mi nogi, chyba we mnie wchodzi. Powinnam być pewna. Powinnam wyrzucić go z łóżka.

Przebudza mnie płacz Mai. John całuje mnie w czubek głowy.

– Leż, kochanie. Ja się nią zajmę.

Jestem zlana potem, zapewne po tej cholernej aspirynie. Powieki są ciężkie, całe ciało jest ciężkie. Mimo to chcę wstać. Topię się w ciemności.

Otwieram oczy. Jest zupełnie jasno. Czy w nocy kochałam się z Johnem? Druga strona łóżka jest pusta. Może tylko mi się śniło. Jestem naga, ale to żaden dowód. Nie poczułabym śladów między nogami, bo od urodzenia Mai John używa prezerwatyw. Nie wiem. Patrzę na zegarek. Prawie jedenasta. Zrywam się i pochylam nad łóżeczkiem Mai. Tym razem słyszę jej oddech. Wypuszczam powoli powietrze. Przechodzę przez puste mieszkanie. John i Zuzanna pojechali do szpitala. Spałam potwornie długo, ale widocznie to reakcja organizmu po wczorajszym zdenerwowaniu. To, że Maja nadal śpi, nie jest niespotykane. Kilka razy zdarzyło się jej obudzić późno, szczególnie po złej nocy. Czy ostania noc była zła? Nie dałam rady wstać, kiedy usłyszałam jej płacz. John wyniósł ją z sypialni. Czy długo zajęło mu uśpienie jej? Nerwowo chodzę po kuchni. Przypominam sobie wczorajszy wieczór i obawę, że mogę być chora. Mierzę temperaturę. Niecałe trzydzieści sześć stopni. To zapewne skutek aspiryny.

Z radością witam głośny krzyk Mai oznajmujący, że się obudziła.

Robię jej zdjęcia. Dzisiaj więcej niż przez poprzednie miesiące życia, może z wyjątkiem okresu tuż po wizycie Vivien. Pstrykam aparatem, gdy się uśmiecha i gdy płacze. Chcę dokumentować wszystko. Idę do dawnego mieszkania, żeby przegrać fotki na komputer. Nikogo nie ma w domu. Maja zwiedza mieszkanie na czworakach. Wszystko ją interesuje. Rozluźniam się i śmieję razem z nią. Napięcie powraca, gdy słyszę zgrzyt klucza. Będę musiała zamienić z kimś kilka słów, może zdań. Na szczęście to tata. Nie zdradził mnie. Przytulam się do niego mocniej niż zazwyczaj. Przez kilka sekund wierzę, że znów jestem dzieckiem.

– Nie wszystko jest dobrze, prawda? – Kocha mnie. On jeden tak, jak tego chcę. – Powiedz mi.

W ostatnim momencie hamuję łzy. Gdybym zaczęła płakać, rzeczywiście bym mu powiedziała. Uwalniam się i siadam na kanapie. Nie mam prawa burzyć również jego życia. Jestem dorosła.

– Nic poważnego. Czasem kłócimy się z Johnem. Ty też czasem kłócisz się z mamą.

Nie daje się zbyć.

– O co się pokłóciliście tym razem?

Wzruszam ramionami.

– Rano nie miał czasu przewinąć Mai. Powiedziałam, że za dużo pracuje. Zaczęłam nawet krzyczeć, że stale jestem sama.

Prześwietla mnie tymi swoim niebieskimi oczyma.

– Co on na to?

– Stwierdził, że musi zarabiać. – Wzdycham. – To prawda, ale zaczęłam krzyczeć jeszcze bardziej. Obiecał, że spróbuje ograniczyć nocne dyżury i wyszedł. Źle się czuję, że na niego nakrzyczałam.

Kłamię jak z nut. Nawet nie wiedziałam, że tak potrafię.

– Kochanie, jeśli potrzebujecie pieniędzy...

– Nie, tatusiu – przerywam. – Nawet nie ma mowy.

Znów chce mi się płakać.

– Dada – mówi Maja.

– Słyszałaś? Nazywa mnie dziadzią!

Bierze ją na ręce, a Maja śmieje się, jakby była najszczęśliwszym dzieckiem na ziemi.

– Przepraszam.

Idę do łazienki. Dopóki nie ma mamy ani Izy, mogę spuścić dziecko z oka. Odkręcam kran, żeby nie było słychać mojego płaczu. Po kilku minutach pomimo lejącej się wody słyszę dzwonek. W panice przemywam twarz i wybiegam.

Tata nadal trzyma Maję na ręku, a ona wciska buzię w jego ramię, zawstydzona obecnością nieznajomego. Pierwszy raz widzę, że moje dziecko się wstydzi. Nie zastanawiam się nad tym. Chcę po prostu stąd uciec. Znam gościa taty.

– Cześć, Kama.

Marek się uśmiecha. Jest zbyt dobrze wychowany, żeby dać poznać, co myśli o moim wyglądzie.

– Cześć – odpowiadam. – Będziecie pracować, co?

Tata często pracuje w domu. Kiedyś zapraszał współpracowników. Nie wiedziałam, że powrócił do tego zwyczaju.

– Tak – mówi tata – ale najpierw napijemy się z tobą kawy.

Uśmiecham się najszerzej, jak potrafię. Dziwne, że szczęka nie wyskoczy mi z zawiasów.

– Dziękuję, ale muszę już lecieć.

W pośpiechu nakładam płaszcz i ubieram Maję. Nie protestuje, gdy wkładam ją do wózka. Zakrywa twarz, ale przez szpary przygląda się Markowi. Cmokam tatę w policzek i macham do Marka.

– Odprowadzę cię na dół – mówi tata.

– Nie, nie, nie rób sobie kłopotu. Lubimy same z Majeczką zjeżdżać windą.

Wybiegam z mieszkania. Cały czas gadam do Majki, a ona odpowiada mi po swojemu. Przynajmniej przed nią udaje mi się teraz ukryć rozchwianie psychiczne. Policzki palą mnie ze wstydu. Niby nie powinno mnie obchodzić, co myśli Marek, ale obchodzi. Nie chcę, żeby się nade mną litował. Nie on. Pcham wózek, mówię coraz ciszej. Powieki Mai opadają.

Ukryć rozchwianie psychiczne. Jestem rozchwiana. Ta świadomość jest jak cios między oczy. Wczoraj popchnęłam Zuzę, a później zdenerwowałam dziecko, zachowując się jak wariatka. Jeszcze później poszłam do łóżka z Johnem i nawet nie jestem pewna, czy uprawialiśmy seks. Wszędzie węszę zdradę. To przecież nie dowód wariactwa. Zostałam zdradzona. Nie raz. Nie przez jedną osobę. Byłam kiedyś w psychiatryku. Z pewnością jestem w jakiś sposób zaburzona. Moje postrzeganie rzeczywistości może być mylne.

Skupiam się na faktach. Wyszłam za mężczyznę, który był molestowany przez własną matkę. Sam mi powiedział. Ta matka przyjechała do nas w odwiedziny, gdy mieliśmy już dziecko. Wyraziłam na to zgodę, wiedząc o niej to, co wiedziałam. To oznaka niedojrzałości, nie wariactwa. Wyrzuciłam ją, chociaż nie byłam pewna, czy zrobiła coś Mai. Nie wiem, o czym to świadczy, ale raczej nie o wariactwie. Mój mąż mnie zdradzał. To twarde fakty. Halucynacji nie miewam. Moja siostra przyznała się do romansu, o ile można to nazwać romansem. Nie pilnowała Mai do mojego powrotu. To nie zła wola, to też niedojrzałość lub może niewiedza. Ponieważ nie mogę wprowadzić jej we wszystko, nie mogę też powierzyć jej dziecka. Skąd mam wiedzieć, czy następnym razem też jej nie zostawi z kimś, kto będzie miał złe zamiary? Każdy może mieć złe zamiary, prawda? Nawet moja mama.

Kurczę się. Do czego doprowadziło mnie skupianie się na faktach? Nie znam faktów na temat mamy – przypominam sobie. Zostawiam margines na wątpliwości. Pewność, że własna matka jest zdolna do... czegoś takiego... to... Nieważne.

Czy sama mogę być zagrożeniem dla Mai? Nie! Wczoraj obudziłam ją i doprowadziłam do płaczu. Będę kontrolować własne zachowanie. Nie jestem wariatką. Nie ufam ludziom, ale to skutek wydarzeń, a nie mojego zaburzenia. Lepiej więcej ostrożności niż za mało.

Uspokajam się i sięgam po komórkę, żeby sprawdzić godzinę. Mam wiadomość od Marka.

„Miło Cię było zobaczyć. Gdybyś kiedykolwiek chciała pogadać, jestem do dyspozycji”.

Może to nie tylko litość. Może mnie lubi. Pewnie, że chciałabym pogadać, ale nie mam pojęcia, co mogłabym powiedzieć. Nie tylko jemu. Komukolwiek.

Teraźniejszość IWONA

Telefon zadzwonił, gdy przewracała się na drugi bok.

– Spała pani?

– Ależ skąd, pani Izo! Trzecia w nocy to nigdy nie jest czas na sen.

– Przepraszam.

Iwona się roześmiała. Śmiech w środku nocy przychodził łatwiej.

– Sama nie wiem, czy spałam. Ma pani jakieś wiadomości?

– Znalazłam e-mail Roberta. Miałam go w starym notesie. Napisałam do niego.

Iwona usiadła, zapaliła lampkę.

– Odpisał?

– Tak.

– No i?

– Napisał, że mnie pamięta i fajnie pogadać z przyjazną duszą z Polski. Coś takiego. Zażartowałam, że na weselu więcej rozmawiał z Vivien, a on nawet się przyznał i stwierdził, że rzeczywiście to był okres jego fascynacji matką Johna. Podobno nawet jakiś czas z nią mieszkał, aż zerwali. Ona zerwała. Śmiał się, że trudno mu to przyznać, bo męska ambicja i tak dalej. I jeszcze pisał, że śmierć mojej siostry była dla niego szokiem.

Umilkła. Iwona miała wrażenie, że pisarka wdała się we flirt internetowy. Okej, co kto lubi.

– Da mi pani jego adres?

– W zasadzie po to dzwonię. Wspomniałam, że może pani do niego napisać. Zgodził się.

Dear Mr. Martinson

To idiotyczne. Wprawdzie nie znała faceta, ale taka doza formalizmu to chyba za dużo dla Amerykanina, jeśli list nie ma charakteru stricte biznesowego. Zresztą, jeśli chodzi o tytułomanię „Mr.” zapewne powinno być zastąpione przez „Dr.”.

Dear Robert

To zbyt intymne. Może to tylko polski w jej głowie, ale nie miała ochoty zwracać się do nieznajomego „Drogi Robercie”.

Robert

Tak zostanie i nieważne, czy to odpowiednie. Postanowiła nie przejmować się błędami.

Iza dała mi Twój adres. Dla mnie ona jest przede wszystkim ciotką dziewczyny, za którą czuję się w pewnym sensie odpowiedzialna. Jestem psychologiem w jej szkole. Ta dziewczyna, Maja, jest córką Johna Johnsona. Przed wakacjami wydawała się normalną nastolatką. Po powrocie do szkoły, czyli po wizycie w Stanach, jej stan jest bardzo zły. Iza powiedziała, że matka Mai mocno zdenerwowała się pobytem teściowej w swoim domu. Nie tak powiedziała, ale po tej wizycie zaszła w Kamili jakaś zmiana, jej stan psychiczny bardzo się pogorszył. To ja łączę te dwie sprawy. Wiem, że dość dobrze znasz Vivien. Jak byś ją określił?

Zmęczyła się tym kawałkiem, kilkakrotnie sprawdzając słowa. Wyszło raczej infantylnie. Trudno. Nie pisała pracy naukowej. Za styl chyba też nie będzie oceniana.

Przepraszam, jeśli moje pytanie jest zbyt osobiste. Będę wdzięczna za szczerość.

Wysłała i poszła zaparzyć kawy. Jakoś trzeba przetrwać kolejny dzień. Odpowiedź nadeszła, gdy kończyła drugą filiżankę.

Dear Iwona

A więc jednak. Droga.

Tak, Iza wspomniała, że napiszesz. Bardzo się zmartwiłem stanem Mai. Wiem, że była w Stanach. Wiem, że u Vivien stało się coś złego. Spotkałem się z Johnem kilka dni po tym, jak zabrał ją z domu matki i wynajął apartament w Arlington. Spotkaliśmy się w pubie, a Maja została pod opieką pielęgniarki, więc jej nie poznałem. John był w strasznym stanie. Kto by nie był, gdyby to jego córka próbowała popełnić samobójstwo?

Iwona zamrugała i po raz kolejny przeczytała ostatnie zdanie. Znała wszystkie słowa, więc nie mogło być mowy o pomyłce. Johnson skłamał, gdy spytała go o próby samobójcze córki.

Podobno strasznie się pokłóciły. Nie wiem o co. Kiedy było możliwe przewiezienie Mai bez niebezpieczeństwa dla zdrowia, wyprowadzili się.

Przynajmniej w tym jej nie okłamał.

Powiedział, że z jego matką wszystko skończone. Tylko tyle. Później rozmawialiśmy jedynie o jego pracy. Nie śmiałem grzebać w ranach. On ma ich więcej niż inni ludzie. Najpierw Kamila, teraz to.

Vivien nie znam tak dobrze, jak by się mogło wydawać. W pewnym momencie byłem nią zafascynowany. Mieszkaliśmy razem przez kilka miesięcy, aż ona stwierdziła, że dosyć. Wtedy czułem się zraniony. Mój stosunek do Vivien był bardzo intensywny. To było jakieś pierwotne, fizyczne uczucie. Całkowicie oparte na seksie. Nigdy nie miała dość, a ja chciałem ją zaspokajać. Nie rozumiałem, gdy to skończyła. Teraz sądzę, że potrzebowała ranić.

Zawsze był koło niej ktoś, kto ją uwielbiał. Wcześniej miała chorego na raka milionera, który zostawił jej naprawdę duży spadek. Sporo straciły na tym jego dwie córki. Próbowały nawet podważyć testament, ale się nie udało. Były plotki.

Pracuję z Vivien w tym samym szpitalu, więc czasem nadal ją spotykam. Nie rozmawiamy. Zwykłe „cześć” i tyle.

Nie umiem nic więcej powiedzieć. Nie sądzę, żeby moje wynurzenia w czymś ci pomogły.

Nie była pewna. Obraz femme fatale, który się wyłaniał, niczego tak naprawdę nie wyjaśniał.

A zawodowo? Czy były kiedykolwiek jakieś plotki, że skrzywdziła jakiegoś pacjenta? Zapytam jaśniej: czy kiedykolwiek docierały skargi dotyczące molestowania?

Dopiła zimną kawę i stukała palcami w stół, czekając na odpowiedź.

Nie, nigdy. Ma doskonałą opinię jako lekarz. Pacjenci pchają się do niej drzwiami i oknami. W obecnych warunkach nie ma mowy, żeby ukryło się jakiekolwiek molestowanie.

Amerykanie są niby wrażliwi na tym punkcie, ale przecież wciąż wychodzą na jaw nowe afery. Skąd on może być taki pewien?

A gdyby uboga kobieta bez ubezpieczenia zapisała do niej dzieci? Gdyby Vivien przyjmowała je za darmo? Czy też jesteś pewien, że wszyscy by wiedzieli, gdyby zrobiła coś złego?

Tym razem nastąpiła dłuższa przerwa, jakby naprawdę zastanawiał się nad odpowiedzią.

Oczywiście nie możemy mieć stuprocentowej pewności, ale dałbym sobie rękę uciąć, że Vivien nie molestowała żadnego pacjenta. Na pewno nie na terenie szpitala. Do gabinetu czasem wchodzą inni lekarze czy pielęgniarki, zaglądają zniecierpliwieni pacjenci. Vivien ma też swoją klinikę, gdzie pracuje dwa razy w tygodniu. Tam też są inni pacjenci, też są pielęgniarki. TEGO po prostu nie dałoby się ukryć.

Wszystko można ukryć. Weszła w recenzje dotyczące Vivien Johnson. Odszukała post kobiety, której dzieci były przyjmowane na kredyt. Miała szczęście. Autorka podała swój e-mail. Iwona stworzyła nowe konto. Sama wolała pozostać anonimowa.

Dzień dobry, jestem emigrantką z Polski. Obecnie znajduję się w bardzo trudnej sytuacji. Straciłam pracę i nie mam ubezpieczenia. Sama wychowuję dziecko. Mój synek zachorował. Myślałam, że to przeziębienie, ale gorączka nie ustępuje i muszę iść do lekarza. Przeczytałam twoją opinię na temat doktor Johnson. Nie chodzi mi o to, żeby przyjęła mnie na kredyt. Wysupłam pieniądze, ale potrzebuję dobrego specjalisty. Ktoś mi powiedział, żeby na nią uważać. Podobno są plotki. Podobno lubi dzieci w sposób, w jaki nie powinna. Proszę, powiedz, czy nic się nie stało. Boję się.

Zapewne zrobiła mnóstwo błędów, ale trudno. Emigrantka z Polski ma do nich prawo. Odpowiedź przyszła prawie natychmiast.

Ktokolwiek rozsiewa te plotki, jest podły. Doktor Johnson jest wspaniała i powierzyłabym jej życie moje i mojej rodziny.

Iwona wzruszyła ramionami.

– Lepiej nikomu nie powierzać życia swojego i swojej rodziny – powiedziała na głos.

Wcale nie była pewna, kto znajdował się po drugiej stronie. Może babka Mai sama pisała sobie opinie. Całe szczęście, że Iwona stworzyła fikcyjne konto. Teraz je zlikwidowała. Przed wyjściem do pracy poprosiła jeszcze Roberta, żeby nie wspominał Johnowi o ich wymianie maili. Odpisał, że to rozumie się samo przez się i żeby się nie martwiła.

Wbiegła na peron metra. Pociąg właśnie nadjeżdżał. Tłok, jak zazwyczaj rano, był dość duży. Ktoś ją popchnął, prawie zleciała, ale w ostatniej chwili została złapana i odciągnięta od torów. To zdarzyło się tak szybko, że nawet nie zdążyła się przestraszyć. Rozejrzała się, ale wokół widziała obce twarze.

– Czy ktoś to widział?

Ludzie przepychali się, nie zwracając na nią uwagi. Cofnęła się, usiadła na ławce. Dopiero teraz oddech jej przyspieszył, w gardle zaschło. Czy wszystko sobie wymyśliła? Może z niedospania ma halucynacje. Wsiadła do następnego pociągu. Była już spokojna. To pewnie nawet nie była halucynacja. Może ktoś ją popchnął przez przypadek, a potem złapał. Ludzie, w pośpiechu, zajęci swoimi sprawami, nie zwrócili uwagi. Co w tym dziwnego?

SMS przyszedł, gdy pociąg zbliżał się do jej stacji:

„To było łatwe”.

Znieruchomiała. Drzwi otworzyły się i zamknęły. Ponownie przeczytała. Nie znała numeru. Gdy zadzwoniła, telefon nadawcy był już wyłączony.

Przeszłość KAMILA

Zarówno Zuzanna, jak i John są przesadnie delikatni. Oboje traktują mnie jak wariatkę. Zuza gotuje i utrzymuje mieszkanie w czystości. Nie jadam nic zrobionego przez nią, w ogóle nie jem dużo, a ciepłe posiłki tylko u rodziców. Zabraniam jej dotykać dziecka. Jeśli jest w domu, biorę Maję ze sobą, nawet gdy idę się kąpać. Nie wierzę, że John nie pozwoli koleżance z pracy zbliżyć się do naszej córki. Z nim też prawie nie rozmawiam. Nie mogę znieść troski w jego oczach i łagodnego głosu. Odpowiadam na pytania monosylabami. Nawet o Mai nie mówię. To i tak niepotrzebne, bo zajmuje się nią zawsze, kiedy może. Ojcem jest dobrym. Tak, on i Zuzanna wykonują obowiązki.

Teraz wrócili z pracy, razem.

– Zjesz z nami? – pyta John.

Piorunuję go wzrokiem.

– Już jadłam. Pójdę się położyć.

Maja zasypia dość szybko. Ja też odpływam. Pewnie dlatego, że prawie nie spałam poprzedniej nocy.

Budzę się o wpół do czwartej. Maja śpi. Serce wali mi ciężko. To ostatnio normalne. Nie potrzebuję powodu, żeby czuć niepokój. Żyję w stanie niemal permanentnego nieokreślonego strachu. Chcę zostać w łóżku. Gdy przechodzę przez mieszkanie, zawsze istnieje szansa, że zobaczy mnie John lub Zuzanna. Zazwyczaj nie robi to na mnie wrażenia, ale teraz nie chcę. Nie chcę! Czuję jednak silny ucisk na pęcherz i wstaję. Kanapa w salonie jest pusta. W kuchni jest zgaszone światło i nie ma nikogo. Wchodzę do łazienki. Sikam. Myję ręce, rozważając możliwości. Najlepsza to wrócić do sypialni, spojrzeć na Maję, a potem przykryć się kołdrą i spróbować zasnąć. Mimo to staję pod zamkniętymi drzwiami pokoju, który teraz zajmuje Zuzanna. Wydaje mi się, że dochodzą stamtąd stłumione dźwięki uprawianego seksu. To może być tylko moja chora wyobraźnia. Kładę rękę na klamce, ale się waham. Mogę tak to zostawić. Niby dlaczego? Być może rozmawiają, więc kiedy wkroczę, uznają mnie za idiotkę. Wzruszam ramionami. I tak już nie uchodzę za zdrową psychicznie. Powstrzymuje mnie jeszcze wzgląd na prywatność, ale do diabła, to moje mieszkanie! Nawet jeśli John wyszedł, a ta dziewczyna pieprzy się z kimś innym czy też śpi, mam prawo wiedzieć, co się tu dzieje. Wstrzymuję oddech i otwieram drzwi. Zuzanna klęczy, opierając się łokciami o łóżko – nawet przy przytłumionym świetle nocnej lampki dostrzegam, że jej ciało jest idealne – a John bierze ją od tyłu, jedną ręką ściskając pierś. Oboje podnoszą głowy i patrzą na mnie. Przez chwilę wszyscy jesteśmy nieruchomi. Oni wyglądają jak posąg pary uprawiającej wyuzdany seks, a ja... Z pewnością nic interesującego, a jeśli już, to z komediowego punktu widzenia. Zaniedbana, potargana żona, z otwartymi jak głupia ustami. Zamykam drzwi i idę do kuchni. Opadam na krzesło. Powinnam czuć żal, złość, ból, cokolwiek. Tymczasem serce zwolniło, oddech jest spokojny. Jestem słaba, dlatego tu siedzę i odpoczywam, ale nie ma już lęku. Zanim zdążę się nad tym zastanowić, wchodzi Zuzanna. Całkowicie ubrana. Jej twarz jest poszarzała, oczy czerwone, ale to kompletnie nie szkodzi jej urodzie.

– Przepraszam.

Macham ręką. Nie czuję do tej kobiety nic oprócz współczucia.

– To nie ma znaczenia.

– Wyprowadzę się. Teraz.

– Zuza, oczywiście, że się wyprowadzisz, ale nie teraz. Poszukaj mieszkania na spokojnie. Zostań tu jeszcze przez kilka dni. Mnie to nie przeszkadza.

Nie dodaję, żeby przez ten czas nie pieprzyła się z Johnem. Komuś z zewnątrz mogłoby się to wydawać absurdalne, ale nie mam zamiaru sprawiać jej przykrości.

– Nie przeszkadza ci? – powtarza. – Ja...

Kładę rękę na jej dłoni.

– Naprawdę mi cię szkoda.

Usta jej drżą, zaczyna kiwać, a potem kręcić głową. Cofam rękę.

– Przepraszam – powtarza i wstaje. – Dziękuję – dodaje.

John stoi w progu kuchni. Nie patrzy na mijającą go kochankę. Oczy ma utkwione we mnie. Jak ja kiedyś kochałam jego wzrok! Zbieram siły i podnoszę się z krzesła. Na rozmowę z mężem na razie mi ich nie starcza.

– Wybacz mi – mówi, stając przede mną.

Zbyt blisko. Jego oddech owiewa mi twarz. Przez chwilę się nie ruszam, a potem wymijam go bez słowa. Wiem, że nie dam rady ciągnąć tego dłużej. Nie w ten sposób.

Tej nocy Maja się nie budzi. Obrazy wirują w głowie, słowa się mieszają. Nie potrafię określić własnych uczuć. Nie formułuję myśli. Zasypiam nad ranem przytłoczona ciężarem, którego nie umiem zdefiniować.

Gdy Maja się odzywa, wstaję natychmiast i biorę ją do łóżka. Ssie przez chwilę, potem odrywa się i zaczyna płakać. Idę więc do łazienki ją przewinąć. Mieszkanie jest puste. Pojechali do pracy razem? Nie obchodzi mnie to, ale ciężar w piersiach nie ustępuje. Zmieniam Mai pieluszkę, coś do niej mówię, ale ona nadal płacze. Biorę ją na ręce i chodzę po mieszkaniu. Nie pomaga. Jesteś w bardzo złym stanie. Ona to czuje. Tak powiedział John po teatrze i przedstawieniu, jakie urządziłam. Miał rację. Teraz też jestem w bardzo złym stanie. Musimy stąd wyjść. Muszę uwolnić dziecko od niezdrowej atmosfery. Ubieram więc najpierw siebie, a później, cała spocona, ją, w tak strasznym pośpiechu, że płacz staje się coraz głośniejszy. Na szczęście, gdy owiewa ją zimne powietrze, uspokaja się i po pewnym czasie z zainteresowaniem przygląda się mijanym ludziom, a nawet zaczyna się uśmiechać. To ja jestem problemem. Co mam robić? W głowie mam coraz większy mętlik. Maja przenosi na mnie wzrok i gaworzy. Odpowiadam jej, udaję wesołość. Daje się zwieść, może dlatego, że jej nie dotykam. Jak długo to wytrzymam? Jak długo? Pytanie dudni, obija się o czaszkę. Boję się, że za chwilę zacznę krzyczeć. Ręce oparte na poręczy wózka drżą coraz bardziej. Przed oczyma latają plamy. Milknę i koncentruję się na oddechu. Maja też cichnie, zamyka oczy. Idę dalej, dopóki nie jestem pewna, że śpi. Siadam na jakiejś ławce i próbuję zebrać myśli. John uprawiał w nocy seks w naszym mieszkaniu z kobietą, którą tu sprowadził. Zdradził mnie nie pierwszy raz. Stale go usprawiedliwiam, biorę pod uwagę traumatyczną przeszłość. Teraz to przestaje być ważne. Ważne jest tylko dziecko. Co mam robić? Zdaję sobie sprawę, że stan psychiczny przeszkadza mi w podjęciu właściwej decyzji. Odbija mi. Ponownie mi odbija. Miłość jest aktem woli. Starałam się. Może nie dostatecznie. Może to wszystko moja wina. Nie umiem tego ogarnąć. Ktoś musi mi pomóc. Wyciągam telefon i wybieram telefon Ani, mojej terapeutki.

– Spotkasz się ze mną? – pytam bez wstępów.

– Oczywiście. W czwartek o osiemnastej?

Czwartek jest za trzy dni. Nie wiem, czy do tego czasu kompletnie nie zeświruję.

– Nie dasz rady wcześniej?

– Przykro mi. Jestem absolutnie zawalona.

– Dobrze, w czwartek o osiemnastej – odpowiadam i się rozłączam.

Trzy dni wydają się wiecznością, ale dam radę. Wytrzymam. Wiem, że sama rozmowa z psychoterapeutą nie załatwia wszystkiego, ale wtedy wygrałam, więc teraz też mi się uda. Może.

Maja zaczyna się ruszać, więc wstaję i pcham wózek. Nie jestem pewna zwycięstwa. Ponownie nie jestem pewna niczego. Zaburzona. Czy zaburzona matka może zajmować się dzieckiem? Nie mogę zostać sama, chociażby z tego względu. Johnowi daleko do ideału, ale umie opiekować się Mają. Coś mi nie gra w tym rozumowaniu. Nie wiem co.

– Kama!

Wstrząsam się i zatrzymuję. To Marek. Patrzę w jego dobre oczy. Gdybyś kiedykolwiek chciała pogadać, jestem do dyspozycji. Tak napisał. Może mógłby mi pomóc. Właśnie on.

– Cześć – słyszę kobiecy głos.

To jego żona. Nie pamiętam, jak ma na imię. Tak niewiele rzeczy umiem sobie przypomnieć.

– Cześć.

Chyba się uśmiecham i ściskamy sobie ręce. Ona (jak ona ma na imię?!) pochyla się nad wózkiem.

– Śliczne dziecko – mówi szeptem. – To chłopiec czy dziewczynka?

– To Maja.

Zaczynam mówić o swojej córeczce. To łatwe, a jednak język mi się plącze, potykam się o słowa.

– Muszę już iść – mówię w środku jakiegoś zdania.

Nawet nie wiem, czy się żegnam. Pcham wózek po parkowej ścieżce. Maja nadal śpi. Tak, chciałabym pogadać. Gdyby nawet było to możliwe, nie znalazłabym słów. Nie w ten sposób. Potrzebuję profesjonalnej pomocy.

Zbieram siły potrzebne do zabawy z Mają. Wypycham gdzieś zaburzoną kobietę, pozostaje kochająca matka. Dopóki mi się to udaje, jest dobrze. Postanawiam nie prowadzić poważnych rozmów z Johnem przed podjęciem terapii. Wymieniam tylko konieczne informacje. On nie nalega na więcej.

To dziwne, ale pięknej Zuzanny nadal mi żal. Nie czuję się skrępowana jej obecnością.

– Zaczęłam dzwonić i umówiłam się na kilka spotkań w sprawie oglądania pokoju na przyszły tydzień – mówi, gdy John wychodzi do łazienki.

Macham ręką.

– To nieważne. Nie spiesz się. Znajdź dobrą ofertę.

Jej oczy są tragiczne. Czy dostrzegłabym to, gdybym naprawdę była zaburzona? Może to tylko mechanizm przeniesienia własnych uczuć na kogoś innego. Mam ochotę zapytać, jak się czuje, ale John wraca, więc rezygnuję. Idę bawić się z Mają do sypialni. Sycę się jej śmiechem.

Rano wychodzi tylko Zuza. John ma nocny dyżur i wolne do południa. Nie reaguję paniką, ale staram się go unikać.

– Odpocznij trochę. Ja zajmę się Mają.

W jego głosie jest ciepło. Nie chcę się na tym koncentrować.

– Dobrze – odpowiadam krótko.

Wracam do sypialni. Nie zajrzy tutaj. Wślizguję się pod kołdrę i zasypiam. Gdy się budzę, w mieszkaniu nie ma nikogo. W kuchni leży kartka od Johna. „Wyszedłem z Mają na spacer”. Chodzę nerwowo w tę i z powrotem. Chcę przytulić córkę. Chcę usłyszeć jej gaworzenie. Wstrzymuję oddech, gdy klucz przekręca się w zamku. Maja ma zarumienione policzki i wesołe oczy.

– Wcale nie spała – mówi John. – Oglądaliśmy świat. Strasznie ciekawy, prawda, ślicznotko? Podobał ci się śnieg?

Maja świergocze w odpowiedzi. Rozbieram ją i biorę na ręce.

– Fajnie było? – wpadam w ton Johna. – Zimny śnieg?

Dziecko odpowiada po swojemu, ale zaraz potem przeciera oczy i domaga się piersi. Zasypia przy karmieniu, zapewne odurzona wrażeniami i świeżym powietrzem. Potrzebuję kawy. Przechodzę do kuchni. Gdy nastawiam wodę, John dotyka mojego ramienia. Wzdrygam się, bo nie słyszałam jego kroków. Źle ze mną.

– Przepraszam, nie chciałem cię przestraszyć.

Cofa rękę. Nie odpowiadam. Idę do szafki.

– Kama, porozmawiaj ze mną.

Wyjmuję słoik neski i stawiam go na stole.

– O czym?

– Wiem, że po raz kolejny zawiodłem. Powiedz, czego ode mnie oczekujesz.

Jestem w rozsypce. Potrzebuję terapii. Nie mogę rozmawiać. Nie teraz. Nie z nim. Po co wyszłam?! Trzeba było tkwić w sypialni, udawać, że mnie nie ma.

– Powiedz coś do mnie – prosi. – Cokolwiek.

– Nie mogę – udaje mi się wykrztusić.

– Nie możesz? Kocham cię, Kama, ale nie jestem w stanie dłużej tego znosić.

Zalewa mnie niespodziewana fala wściekłości.

– Ty nie jesteś w stanie?! – wrzeszczę.

Mam ochotę walić go pięściami.

– Tak! – John również podnosi głos. – Byłem odrzucany przez ciebie! Od bardzo dawna! Gdyby nie to... gdyby nie to... żadna moja zdrada by się nie zdarzyła.

– Żadna?! Ty bezczelny kłamco!

Podchodzę i uderzam go w twarz. Raz. Drugi. Trzeci. John się nie broni. Ulga nie nadchodzi. Opuszczam ręce. Może on ma rację. Może rzeczywiście to wszystko moja wina. Chwyta mnie w objęcia, przyciska wargi do moich ust. Zaczynam się szarpać, lecz on nie przestaje. W końcu wykręcam głowę i zaczynam krzyczeć. Puszcza mnie.

– No widzisz. Wyjdę lepiej już teraz.

Ubiera się i opuszcza mieszkanie, trzaskając drzwiami. Trzęsę się. Skąd wzięły się we mnie złość i agresja? Jeśli miałabym sama stawiać sobie diagnozę, do tej pory zachowywałam się jak osoba chora na depresję. Owszem, popchnęłam Vivien i Zuzannę, ale tylko dlatego, że postrzegałam je jako zagrożenie dla mojego dziecka. Teraz natomiast miałam ochotę rozszarpać Johna na strzępy. Najwidoczniej tłumiłam wściekłość i wreszcie dała ujście. Może jestem typem osoby, która bierze pistolet i zabija pół szkoły, a potem wszyscy się dziwią: Dlaczego? Przecież zawsze była taka spokojna. A teraz... Czym teraz się tak zdenerwowałam? W głowie mi się miesza. Coś było o zdradach i tym, że go odrzucam. To kłamstwo, czyż nie? Usiłuję znaleźć dowody, ale nie potrafię. Chyba szwankuje mi pamięć. Co się dzieje? Co się, do jasnej cholery, ze mną dzieje? Nadal drżę, ale nie ma gniewu. Wrócił lęk, mój dobry znajomy. Jestem kompletnie popaprana. Jak mogę zapewnić bezpieczeństwo córce? To ja jestem zagrożeniem. Nieprawda! Nieprawda! Nieprawda! Wstaję, zwalniam oddech. Potrafię. Nigdy nie skrzywdziłabym dziecka. Muszę zobaczyć Maję. Idę na palcach, cicho otwieram drzwi i staję nad łóżeczkiem. Śpi. Twarzyczkę ma zarumienioną i spokojną. Wycofuję się.

Wiem, że nie zrobię dziecku krzywdy, ale strach jest teraz trudny do zdefiniowania, mdlący i ciężki. Wyczekuję terapii jak wybawienia. Chodzę po kuchni, ale to mi nie wystarcza. Wkraczam do pokoju Zuzanny, tłumiąc wyrzuty sumienia. To moje mieszkanie, czyż nie? Otwieram szafy, grzebię w ubraniach, przeglądam zawartość szuflad w biurku. Nie mam pojęcia, czego szukam, ale tego nie znajduję. Dlaczego właściwie miałabym znaleźć cokolwiek w rzeczach kochanki męża? Wycofuję się, nie dbając o zatarcie śladów mojej inspekcji. Idę do salonu, który obecnie jest pokojem Johna. Jeśli jest coś w tym domu (niby co?), to tutaj. Rozglądam się. Pościel schowana, kanapa złożona. Porządek. Na fotelu wprawdzie kłębią się ubrania, ale nie ma tu szafy, więc John wyjmuje z sypialni ciuchy na zapas. Przerzucam koszule i spodnie, wkładam rękę do każdej kieszeni, z lekkim obrzydzeniem badam zawartość plastikowej torby – bielizna i skarpetki. Nic interesującego. Patrzę na stół – pusty. Na jednym z krzeseł mały plecak. John zazwyczaj bierze go ze sobą. Teraz wypadł z domu zdenerwowany i widocznie zapomniał. Co w nim ma, jeśli telefon, dokumenty i portfel nosi w kieszeni? Otwieram. Przez moment czuję się jak poszukiwaczka skarbów. Wewnątrz grzechotka, butelka wody i paczka prezerwatyw. Wybucham śmiechem. Rzucam plecak na podłogę i siadam. Bębnię palcami po stole, usiłując uporządkować myśli. Skąd bierze się we mnie przekonanie, że coś powinnam znaleźć? Prezerwatywy mnie nie zadowalają. I tak wiem, że mój mąż pieprzy się na lewo i prawo. Właśnie. Chyba chodzi o coś z tym związanego. Wspomnienia napływają, nie wiem już, prawdziwe czy fałszywe. Skoncentruj się, idiotko! To ten pokój. John mówił o molestowaniu, a ja próbowałam zebrać dla niego siły. Nie udało mi się. Cholera, teraz to nie ma znaczenia. Próbuję odtworzyć tę rozmowę, chociaż słowa się zamazały. Nie chodzi o dokładne słowa. Co to było? Zacząłem opisywać swoje przygody. Czytałem przed pójściem do matki, nie po to, żeby wszystko jej opowiedzieć, ale żeby coś ukryć. Coś takiego. Opisywać. Nie myślałam o tym, ale to ma znaczenie. Gdzie to opisywał? Nadal pisze? Nigdy nie widziałam. Siedzenia krzeseł są otwierane. Badam jedno po drugim, ale niczego tu nie ma. W desperacji ściągam dywan. Macam podłogę, jakbym miała nadzieję, że znajdę kryjówkę. Ręce mam tak brudne, że idę je umyć. Gdy wracam, patrzę na kanapę. Tu siedzieliśmy, gdy John wyciągał najgorsze sekrety. Prawie się rozklejam, po czym otwieram schowek na pościel. Zeszyt w grubej skórzanej oprawie jest pod poduszką. Gdybym nie zrobiła się nagle tak potwornie zmęczona, krzyknęłabym: „Eureka!”. Siadam na podłodze i otwieram na pierwszej stronie. Nie tutaj. Zamykam kanapę, rozkładam dywan. Idę do sypialni. Muszę słyszeć Maję.

Teraźniejszość IWONA

Przejechała stację, na której powinna wysiąść, więc teraz się spóźni. Jeśli dyrektorka zauważy, będzie zła, ale gniew szefowej wydawał się w tej chwili najmniejszym zmartwieniem. Iwona przesiadła się do pociągu jadącego z powrotem i ponownie odczytała wiadomość.

„To było łatwe”.

Co miała z tym zrobić? W pierwszym odruchu chciała znowu zadzwonić do Arka, ale porzuciła ten pomysł. Będzie jak poprzednio. A może komisarz Roman Wiaderek? „Proszę dzwonić, jeśli będzie pani potrzebowała wsparcia”. Tak powiedział. Miała nadzieję, że to nie tylko uprzejmość starszego pana. Jemu chyba naprawdę brakowało policyjnej roboty. Schowała telefon i pobiegła do szkoły. Pod gabinetem czekała już Marta.

To było trzecie spotkanie. Dziewczyna miała problemy z chłopakiem, który spodziewał się dowodu miłości, a ona nie była jeszcze gotowa. Iwona słuchała, rzadko się wtrącała, niekiedy tylko próbowała nadać rozmowie kierunek, który uważała za słuszny.

– On nie ma prawa tego ode mnie wymagać, prawda? – Iwona lekko skinęła głową: – Nie jestem jego własnością i nie muszę przystawać na jego warunki.

Czuła się dumna z Marty. Sama niewiele zrobiła, ale tym dzieciakom niekiedy wystarczała rozmowa, żeby poukładać sobie wszystko w głowie. Uśmiechała się, gdy umawiały się na kolejne spotkanie.

Siedziała z zastygłym uśmiechem na twarzy jeszcze kilka chwil, po czym się wstrząsnęła. Ktoś jej groził. Tym razem to nie był tylko niewinny SMS. To musiało znaczyć, że poruszała się w odpowiednim kierunku. Nie przestanie bez względu na groźby, ale powinna też zadbać o bezpieczeństwo. Wyciągnęła wizytówkę i wybrała numer.

– Dzień dobry, pani Iwono – powitał ją.

Zrobiło jej się ciepło.

– Dzień dobry. Wie pan, że to ja?

– Oczywiście. Od razu po naszym spotkaniu zapisałem pani numer.

– To... miłe. – Urwała, on nie pospieszał. – Mówił pan... mówił pan, żebym zadzwoniła, kiedy będę potrzebować wsparcia. Teraz potrzebuję.

– Jest mi niezmiernie miło, że dzwoni pani do mnie. Proszę powiedzieć, jak mogę pomóc.

– Wolałabym... wolałabym nie przez telefon.

– Czy coś się stało?

– Powiem, kiedy się spotkamy. Mogę dziś przyjść do pana wieczorem, około osiemnastej?

– Pani Iwono, u mnie żona organizuje babski wieczór, więc nie będzie warunków. Ja panią odwiedzę, jeśli nie ma pani nic przeciwko temu.

– Nie, nie.

Podała adres.

Miała dziś kilka spotkań o wykluczeniu. Inicjatywa wyszła od Agnieszki. W jej klasie (to też klasa Mai!) był młodszy chłopiec, który nie należał do żadnej z grup. Rodzice mówili, że przeżywa odrzucenie. Kolejny geniusz nienadążający emocjonalnie. Dzieciaki, które nie chciały bądź nie potrafiły porozumieć się z kimś innym, niedopasowanym. Powinna przygotować się bardziej, ale po prostu przebiegła oczyma gotowca z zeszłego roku.

Klasa Agnieszki była pierwsza. Większość nastolatków siedziała zrelaksowana, mierząc psycholożkę oceniającym spojrzeniem. Niektórzy pisali coś na telefonach. Kacper, sprawca spotkania, tkwił sam w pierwszym rzędzie, pochylony nad książką, z długopisem w ręku. Iwona podejrzewała, że rozwiązywał zadania konkursowe. Maja, również sama, zajmowała ostatnią ławkę. Patrzyła w okno. Gdy Iwona zaczęła mówić, dziewczyna odwróciła głowę i wbiła w nią wzrok. Psycholożka miała wrażenie, że grzebie zimnymi rękoma w jej mózgu. Usiłowała nie patrzeć na Maję, gdy rozwodziła się o wykluczeniu i jego implikacjach dla osoby wykluczonej, jak również dla wykluczających. Samotność, izolacja, zamknięcie na potrzeby innych. Niezrozumienie. Brak akceptacji dla inności własnej czy bliźnich. Bla, bla, bla. Próby samobójcze. Gładko szła przez przygotowany dawno temu tekst. Przyglądała się klasie. Prawie nikt nie zajmował się już telefonem. Dzieciaki słuchały i miała nadzieję, że przekaz dociera. Nieświadomie zatrzymała spojrzenie na Mai. Dziewczyna, całkowicie nieruchoma, nadal miała oczy utkwione w psycholożce. Iwona zająknęła się, wspomogła notatkami. Gdy skończyła, w sali panowała cisza. Potem uczniowie zaczęli mówić, dużo, głośno, przekrzykując się. Prawie nie słuchała, nie panowała nad dyskusją. Co chwila zerkała na Maję, ale tamta z nieobecnym wyrazem twarzy patrzyła już w okno. Kacper przestał rozwiązywać zadania, z wypiekami na twarzy chłonął, co mówili inni. Ani Piotrek, ani Justyna nie brali udziału w ogólnej wrzawie. Siedzieli milczący w dwóch kątach klasy. Chaos – pomyślała Iwona. Dzwonek powitała z ulgą.

Pozostałe spotkania przetrwała na autopilocie.

W drodze do domu kupiła jakieś ciastka. Wiaderek ją częstował, powinna się zrewanżować. Rzuciła torbę na stół kuchenny i wstawiła wodę. Uporządkuje myśli przy herbacie przed spotkaniem z byłym policjantem. Gdy usłyszała nadchodzący SMS, zrobiło jej się niedobrze. Nie chciała sama dawać sobie rady z kolejną pogróżką. Zdrętwiałymi palcami otworzyła torbę i wyciągnęła telefon. Kolejny nieznany numer. Miała ochotę zignorować wiadomość. Nie. Nie będzie chować głowy w piasek. Kliknęła i poderwała się na nogi.

Teraźniejszość MAJA

Co Cukierek mówiła? Co ona wie o wykluczeniu i samotności? To ja mogłabym poprowadzić taką pogadankę. Nie ma w kosmosie nikogo bardziej samotnego ode mnie. Wykluczonego. Jak mogłoby być inaczej? Dla martwych nie ma miejsca w rzeczywistości żywych. Nie ma szansy na relacje. Nie ma akceptacji. Po drugiej stronie nikt się mną nie interesuje. Nawet mama.

Idę do domu, chociaż równie dobrze mogłabym zostać pod mostem czy spać na cmentarzu. Nie, to by była sensacja. Zebraliby się nade mną i pokazywali jak dziwowisko. Wolę swój pokój. Gdy docieram, odór jest nie do wytrzymania. Dokładnie myję trupie ciało, chociaż zastanawiam się nad sensem.

Siadam przy biurku, ale nie włączam komputera ani nie wyjmuję książek. Przez pokój przechodzą duchy. Prawie nie zwracam na nie uwagi. One na mnie też. Jestem obca w ich świecie, podobnie jak w świecie żywych. Wszędzie obca. Wykluczona, przypominam sobie ładny termin z godziny wychowawczej. Drzwi się otwierają i słyszę kroki. To nie kolejny duch. To kroki taty. Tak dobrze je znam. Nie odwracam się. Czuję jego ręce na ramionach.

– Maja?

Duchy gdzieś poszły. Jest tylko ten mężczyzna i jego córka zombie. Duże męskie dłonie przesuwają się na jej szyję. Moją szyję.

– Kochanie?

Znam ten delikatny dotyk. Ten zniewalający ton. Ten znak zapytania. Wiem, co teraz będzie, chociaż trudno w to uwierzyć.

– Jestem trupem – przypominam.

Odwraca mój obrotowy fotel, przyklęka i dotyka ustami moich ust.

– Nie jesteś – szepcze. – Jesteś moją dziewczynką.

Już mnie tam nie ma. Przyglądam się z zewnątrz, jak ojciec rozbiera bezwładne ciało córki i przenosi je na łóżko, jak stosuje wyrafinowane pieszczoty, które kiedyś doprowadzały ją do rozkoszy. Jak porusza się w niej rytmicznie, coraz szybciej i szybciej. Słyszę jego głośny oddech, z każdym pchnięciem głośniejszy. Jego twarz tężeje, mięśnie się napinają, żyły na czole nabrzmiewają i w końcu przystojny silny mężczyzna opada na trupa z głębokim westchnieniem. I wszystko się rozmazuje.

Otwieram oczy. Wróciłam do martwego ciała. Tata gładzi moje piersi, brzuch, uda.

– Maja. Tak dawno tego nie robiliśmy. Tak strasznie dawno.

Odwracam się do ściany. Tata wstaje i całuje mnie w głowę.

– Kocham cię, córeczko.

Leżę jeszcze jakiś czas. Wydaje mi się, że mijają godziny, ale to chyba nieprawda. Kiedy otwieram drzwi pokoju, słyszę, że w łazience leje się woda. Tata bierze prysznic. Zawsze to robił natychmiast po takich aktach i nigdy nie trwało to długo. Nie nuci, jak się zdarzało, kiedy jeszcze żyłam. Dobre i to. Muszę poczekać. Umyję się, chociaż to absurdalne. Uruchamiam komputer, żeby stworzyć wrażenie, że czymś się zajmuję. Wreszcie. Drzwi łazienki się otwierają. Słyszę lekkie skrzypienie i nawet nie odwracając się, wiem, że tata stoi w progu. Pochylam się nad laptopem, otwieram jakąś przypadkową stronę. Odchodzi. Odczekuję i przemykam do łazienki.

Długo się myję, ale to na nic. Brud jest głębiej, w duszy, i może dlatego ona jest skazana na to martwe ciało. Może to mój czyściec.

Moje ciało było brudne na długo wcześniej, zanim umarłam. Najgorsze, że sprawiało mi to przyjemność.

Gdy poznałam Piotrka, poczułam się prawie jak normalna dziewczyna. Wcześniej zdawałam sobie sprawę z własnej inności, ale niczego nie zmieniałam. Nawet nie próbowałam. Piotrek zauroczył mnie w taki niewinny sposób, że sama chciałam stać się niewinna. Całowałam się z nim na imprezach i czułam, że tę niewinność odzyskuję. Kiedy indziej przychodziła myśl, że to niemożliwe, ale odsuwałam ją od siebie. Starałam się nie zastanawiać, przynajmniej niezbyt dużo. Nawet przy Justynie, pierwszej i jedynej przyjaciółce, jaką miałam. Ona też dawała mi złudzenie normalności. Niewinności. Do domu wracałam późno. Unikałam taty. Nie zawsze. Czasem wyciągał po mnie ręce, a ja nie miałam dość siły, żeby go odtrącić. Kochałam go. Bardziej niż niewinność. Bardziej niż normalność. Umarłam i nadal go kocham. Jakie wszystko byłoby łatwe, gdyby był tylko moim ojcem. Obawiam się, że muszę sformułować to inaczej. Gdybym była tylko jego córką. Chciałam być kochanką. Zdarzało się, że sama szukałam miłości fizycznej. Moja wina. Boże, przebacz.

Przed chwilą, gdy tata uprawiał seks z moim ciałem, udało mi się uwolnić. Może jest jeszcze nadzieja. Drzwi się otwierają. Nie wiem, co chce powiedzieć, ale to ja odzywam się pierwsza.

– Ty też piszesz raporty?

– Maja...

– Raporty dla Kinseya?

– Jak możesz tak mówić?! Kocham cię.

– Idź już, tato.

– Nie rozumiesz, że między nami to coś innego?! Coś ważnego.

Wychodzi. Co powiedział na odchodnym? Coś innego? Nie pisze raportów. Poza tym nie czuję różnicy między tym, co zrobiła babcia, a tym, co robi on. Nieprawda. Gdyby nie było różnicy, mogłabym żyć. Coś ważnego. Gdyby nie było różnicy, może nawet mogłabym mieć chłopaka.

Opadam na tapczan. Mogę sobie wyobrazić, że jest trumną. Problem polega na tym, że dusza pozostaje w trupim ciele.

– Chodź na obiad.

Lekcje, obiad, seks. Można udawać, że wszystko jest po staremu. Nie chcę! Już nie chcę! Mimo to idę i przełykam kilka kęsów. Podnoszę się.

– Lekarstwa.

Teraz do lekcji, obiadu i seksu doszły lekarstwa. Tata udaje, że jestem chora. Łykam i znów wstaję. Tata również się podnosi i zamyka mnie w ramionach. Wtula głowę w moją szyję. Co teraz udajemy? Czułość? Czułość ojca i córki czy kochanków? To zawsze było wymieszane. Jestem sztywna. Może ma ochotę zrobić to drugi raz. To zdarzało się często, gdy żyłam, ale teraz to już... jak to się nazywa... nekrofilia.

– Nie chcę.

Nadal jednak pozostaję w jego objęciach, jakby było mi tam dobrze. Jakbym nie miała siły się wyrwać.

– Przebacz mi, córeczko. Kocham cię.

Całuje moje włosy. Jego dotyk jest delikatny, ojcowski. Nie mogę tu tkwić. Nie chcę już udawać. Wreszcie się wyswobadzam i idę do pokoju. Trzaskam drzwiami. Zrozumiał. Nie narzuca się.

Zawsze mogłam odmówić. Dlaczego tak rzadko to robiłam? To jasne. Lubiłam to. Sama tego chciałam. Nawet kiedy durzyłam się w Piotrku. Moja wina. Moja. Moja. Moja.

Pierwszy raz to się stało w drugiej klasie gimnazjum. Pytał, czy jestem pewna. Tak, powtarzałam. Tak, tatusiu. Chcę tego.

Moja wina.

Przeszłość KAMILA

Wyprowadziłem się, gdy w końcu to zrozumiałem. Jestem uzależniony od Vivien. Od mamy. Tak nie może być. Nikt nie może łamać mi woli. To ja jestem silny i zrobię, co będę chciał. Inni muszą się podporządkować.

Wstrząsam się. Jestem jedną z innych. Potem się uśmiecham. W pewnym sensie to pocieszające. Mam towarzystwo. Wbijam wzrok w zeszyt. Tak jak John mówił, następują opisy seksu, zazwyczaj krótkie – jedno zdanie, najwyżej kilka. Seksu tak wyuzdanego, że robi mi się niedobrze. Czasem podaje imiona, zazwyczaj nie, niekiedy pewnie nawet nie wie, jak te dziewczyny, wyłapane w klubach lub na ulicach, się nazywają. To nie tylko przypadkowy seks. Koleżanki ze szkoły. Ze studiów. Chętne. Wszystkie chętne. Czy żadna nigdy nie powiedziała mu „nie”? Przerzucam kartki, każdy opis przebiegam wzrokiem, czekam, aż będzie o mnie. Czy w ogóle zorientuję się, że to ja?

Maja się budzi, więc odkładam zeszyt. Dziwne, ale czuję przypływ energii, chyba nawet siły. Po szybkim karmieniu idziemy na dwór. Nie ubrałam się odpowiednio. Silny wiatr przewiewa mój płaszczyk. Uwielbiam śnieg, ale teraz zacina nieprzyjemnie po twarzy. Niezbyt odpowiednia pogoda na spacer z dzieckiem.

– Chyba pójdziemy do domu, kruszynko, prawda?

– Mamamamamama.

To nie jest gaworzenie. Ona nazywa mnie mamą. Rozsądek mówi, że na to za wcześnie, ale co tam rozsądek!

– Tak, króliczku. Jestem mama. Ty – Maja.

– Mamamamamama.

W domu bawimy się na podłodze, wybuchając co chwila śmiechem. Przetrwam do terapii. Wcześniej poznam wszystkie brudne tajemnice mojego męża. Nie muszę się spieszyć. Mam całą noc. John wróci dopiero rano. Ktoś przekręca klucz w zamku. Sztywnieję, ale przypominam sobie, że jeszcze mieszka z nami Zuzanna. To ona, poznaję jej kroki. Rozbiera się w przedpokoju, a później puka.

– Dzień dobry.

– Cześć, Zuza.

Uśmiecham się do niej. Ona też jest jedną z innych. Gramy w tej samej lidze.

– Odgrzeję obiad. Zjemy razem?

Byłam głupia, nie jedząc posiłków przygotowanych przez nią. Teraz chcę to naprawić.

– Jasne.

Wycofuje się, a ja przez chwilę myślę o jej smutnych oczach. To John ją zatruł. Maja raczkuje w szalonym tempie. Śmieję się razem z nią. Czy nie upraszczam wszystkiego, zrzucając całą winę na mojego męża? Nieważne, potrzebuję czerni i bieli. Potrzebuję wroga. Przynajmniej do czasu terapii. Tak jest łatwiej.

Podczas obiadu gadam dużo i może trochę głupio, ale udaje się unikać tematów zapalnych. Rozmowa o pogodzie zawsze jest neutralna, a o takiej jak dzisiaj można powiedzieć wiele. Na przykład że mróz. Że śnieg. Że wiatr. Że drogi nieodśnieżone. Że znowu zima zaskoczyła drogowców. Wszystko to mówimy, pozostając w bezpiecznym kręgu powierzchownej konwersacji. Zuzanna się rozluźnia, jej oczy stają się mniej smutne.

Później ona sprząta, a ja bawię się z Mają. Koło dwudziestej pierwszej dziecko zasypia. Zuzanna jest zamknięta w swoim pokoju.

Otwieram zeszyt. Zanurzam się w świecie chorego seksu mojego męża. Pieprzenie w toaletach klubowych, w samochodzie, na ulicy. Pieprzenie w pracy. Robi mi się niedobrze, gdy czytam o kozetce. Jest też coś o Jane – John wymienia nawet jej imię. Cycata – przypominam sobie – jak ją nazywałam. Tutaj też jest kilka słów o jej biuście. Słów równie brudnych jak wszystkie inne.

Pukanie. Chowam notatnik w pościeli i idę do drzwi. Po drugiej stronie stoi Zuzanna. Wychodzę do przedpokoju i zamykam sypialnię.

– Chciałam tylko powiedzieć dobranoc.

Niespodziewanie dla siebie ją przytulam.

– Dobranoc.

Gdy uwalniam ją z objęć, Zuza stoi niepewnie.

– Idź spać – mówię. – Będzie dobrze.

Kiwa głową i odchodzi. Na palcach wchodzę do sypialni i odkopuję z pościeli pamiętnik, o ile tak można to nazwać.

Wreszcie fragment, na który czekałam. Wbrew wcześniejszym obawom nie mam problemu z identyfikacją.

Ostatniej nocy miałem pewną Polkę. Kelnereczkę z restauracji, gdzie czasem chodzę na obiady.

Sama się dziwię, że te słowa zupełnie mnie nie ranią. To ja, pewna Polka, kelnereczka, którą miał. Jedna z innych.

Oddawała mi się, jakby była kapłanką na ołtarzu seksu, a ja jej bogiem. Może nawet Bogiem.

Potem następują naturalistyczne opisy. Krótkie jak wszystkie inne.

Ma na imię Kamila.

Więc jednak. Zostałam wymieniona z imienia.

Coś w niej jest. Coś innego. Może dlatego, że to nie Amerykanka. Rzadko mi się to zdarza, ale ponownie mam ochotę na jej cipkę.

Jeszcze parę kilkuzdaniowych relacji z tego, co brałam za akty miłości, przeplecionych opisami stosunków z innymi kobietami, i wreszcie ton się zmienia.

To coś dziwnego. Ta stała ochota na nią. I nie chodzi tylko o seks. Chcę jej całej. I chcę ją chronić. Jest słaba, zależna ode mnie. Ma problemy psychiczne.

Słaba, zależna ode mnie. Problemy psychiczne. To go pociągnęło? Był pewien, że się podporządkuję. Vivien łamała jego wolę, on mógł łamać moją. Chronić? Kwestia nazewnictwa.

To, co pisze później, mąci mi w głowie.

Kocham ją. Nigdy nie sądziłem, że mi się to przytrafi.

Jedno zdanie. Przerwa, potem kolejne.

Dziś robiliśmy to u mnie w gabinecie. Totalny odlot.

I znów krótka relacja. Potem kolejny fragment, który co nieco wyjaśnia.

Byliśmy u mamy. Vivien się podnieciła, widząc nas. Szczerze mówiąc, mnie to też kręciło. Ona nadal ma nade mną władzę.

Przerzucam kartki, sprawdzając tylko, czy nie ma czegoś istotnego. Okazuje się, że rzeczywiście John kazał Jane zadzwonić do mnie, a w zamian za podporządkowanie „polizał jej cipkę”.

Scena oświadczyn jest krótka.

Oświadczyłem się. Powiedziała „tak”.

Potem trzycentymetrowy odstęp, co sprawia, że się zastanawiam, czy pisał tego samego dnia, czy jakoś potem. Wzruszam ramionami. Przecież to nie ma znaczenia.

Postanowiłem być wiernym, bo ona tego chce.

Nie chcę się rozczulać, ale straszny żal ściska mnie w gardle. Co poszło nie tak?

Nie chciałem tego. Zmienili Kamie grafik, a ja przegapiłem jej SMS i poszedłem po nią według starego. Knajpa była prawie pusta. Ostatni goście opuszczali stoliki. Z kelnerów została tylko ta głupia dziewucha. Chyba ma na imię Mary. Gdy mówiła, że Kamila ma zmieniony grafik, otarła się o mnie biustem, a ja wskazałem wzrokiem męską toaletę. To był odruch. Cipa poszła.

Tym razem nie ma naturalistycznego opisu.

W toalecie nie było nikogo, lecz na wszelki wypadek zaciągnąłem ją do kabiny. Pieprzyliśmy się po cichu. Nie chciałem jej całować, więc zatkałem jej ręką usta, żeby nie wydawała odgłosów. Po wszystkim wypchnąłem dziwkę na zewnątrz. Odczekałem z pół minuty i sam też wyszedłem. Przed drzwiami do kabiny stał szef i patrzył na mnie. Pewnie podsłuchiwał od początku. Gdyby wzrok mógł zabijać, już bym nie żył. Nie wiem, skąd ten skurwysyn się tam wziął. Był cały czas na zapleczu czy po jakąś cholerę przyszedł, gdy już zamykali. Żaden z nas się nie odezwał. Jeśli powie Kamie, to naprawdę go zamorduję. Zresztą ona uwierzy mnie, a nie jakiemuś gnojkowi. To i tak się nie powtórzy. Zdzira mnie sprowokowała, ale nie będę już dawał się prowokować.

Staram się zrozumieć, ocenić, na ile John jest kanalią, a na ile jego wolność jest ograniczona. Przez geny. Przez matkę. Przez cholera wie co jeszcze. Gdybym była inną osobą, może wyciągnęłabym go z bagna. Potrzebował pomocnej dłoni, a moja okazała się za słaba.

Kama nie lubi eksperymentów. Trudno. Będę ją powoli przyzwyczajać, żeby współżycie nie stało się nudne.

Okazało się, że słabo mu poszło przyzwyczajanie mnie. Może w tym też leży moja wina. Może gdybym była bardziej otwarta, nie szukałby gdzie indziej.

Wyjazd do Polski jest pominięty milczeniem. John wspomina za to o miesięcznej abstynencji.

Kama postanowiła nie kochać się ze mną cały miesiąc przed ślubem.

Jedno zdanie – tak wyprute z emocji, że nie mam pojęcia, jak John naprawdę do tego podchodził.

Po centymetrowej przerwie fragment, który prawie zatrzymuje mi serce.

Dziś ślub. Vivien zatrzymała się w naszym mieszkaniu. Ostatnią noc spędziliśmy razem. Nie dałem rady się oprzeć. Ona teraz śpi, a mnie zbudziło coś na kształt wyrzutów sumienia. Kilka godzin temu znów poczułem się jak nastolatek uczony rozkoszy na najwyższych obrotach.

Maja zaczyna się ruszać i jęczeć. Zazwyczaj budzi się kilka razy w ciągu nocy. Biorę ją do łóżka i przystawiam do piersi. Gdyby nie dotyk jej maleńkiego ciałka, krzyk, który jest we mnie, rozerwałby wszystko dookoła. Może nie. Zapewne utkwiłby wewnątrz i zniszczył to, co we mnie pozostało. Nie dopuszczę do tego. Dla Mai. Odbuduję ruiny. Prawie śmieszy mnie patos tego sformułowania. Prawie. Bardziej pokrzepia.

Odnoszę Maję do łóżeczka. Nie zawsze to robię i teraz też chciałabym czuć ciepło córeczki, lecz nie potrafiłabym zagłębić się w lekturze tych plugastw z dzieckiem u boku. To tak, jakbym wciągała ją w najgorsze brudy.

Przysięga małżeńska zrobiła na mnie wrażenie i chcę jej dotrzymać. Noc poślubna wprawiła nas w euforię. Byłem głody nie tylko seksu, byłem głodny Kamy. Pozwalała mi na wszystko, a i tak rozkosz była niewinna.

Nie opisuje, na co mu pozwalałam. Może stawia mnie w jakiś sposób na piedestale. Żona to nie dziwka. Niektórzy nadal tak rozumują.

Vivien nie potrafiła się opanować albo zrobiła to umyślnie. Znając ją, zakładam raczej tę drugą możliwość. Kama zauważyła nasz uścisk. Opowiedziałem jej część historii. Może trochę przekłamaną, sam już nie wiem. Tak czy inaczej, to, co robiła moja matka, to, co ja robiłem z nią, połączyło mnie z Kamą jeszcze ściślej. Mąż, żona i straszna tajemnica. Tak to odbiera Kama, a ja przyjmuję jej punkt widzenia.

Kilka centymetrów później, bez żadnego ostrzeżenia, opis zbliżenia Johna z Izą. Dość krótki, ale dosadny. Przebiegam go wzrokiem. Skupiam się na refleksji.

To dziwka i nie zmienia tego fakt, że do tej pory była dziewicą. Dziwka mentalna, gorsza od tych, które tak chętnie oddawały mi się w toaletach czy na rogach ulic. Próbowała się oszukiwać, oszukiwać mnie, chowała się za fasadą niechęci. Widziałem to w jej oczach od początku. Wystarczyło, że jej dotknąłem, i odkryła swoją prawdziwą naturę. Naturę suki.

Zastanawiam się, dlaczego wziąłem tę ździrę, która nawet nie jest zabawna. Może dlatego, że Kama czasami jest dziwna. Zazdrosna albo chłodna. Czasami, ale to wystarczyło, że zapragnąłem odmiany. Innej cipki, chociażby była to cipka jej siostry.

W tej swojej dziwnej relacji John pomija naszą rozmowę na temat jego zdrady, za to bezpośrednio po fragmencie z Izą następują krótkie, niekiedy jednozdaniowe opisy seksu z kilkoma niewymienionymi z imienia koleżankami z pracy i jakimiś pacjentkami. Tym razem brak wzmianki o mnie, więc nie wiem, czy nie wini mnie za to, czy wcale już się nie przejmuje.

Mała wzmianka o Mai, o tym, że dziecko robi go lepszym człowiekiem, a potem opis stosunku z lekarką. Centymetr dalej dla odmiany całkiem inny fragment.

Mama przyjeżdża. Niezbyt trudno było przekonać Kamę. Vivien ma być już tylko moją matką i babcią Mai. Nie pozwolę jej odzyskać władzy nad sobą.

Później przechodzi do spotkania z moją mamą. Czuję ukłucie w sercu. Muszę zrobić przerwę. Jeżeli... jeżeli... Idę do kuchni, otwieram szeroko okno. Wiatr jest tak silny, że zatrzaskuje drzwi. Zapewne obudziłam Zuzannę. Mam nadzieję, że tu nie zajrzy. Zaciągam się lodowatym powietrzem, oddycham głęboko. Twarz i włosy mam mokre od śniegu wwiewanego do pomieszczenia. Jestem gotowa się z TYM zmierzyć. Zamykam okno i wracam do sypialni.

Od jakiegoś czasu miałem ochotę na teściową. Może dlatego, że zgrywa wielką damę. Chciałem zobaczyć, jak rozsuwa nogi, staje się dziwką i jęczy, żeby brać ją na różne sposoby. Może chciałem ją wziąć przed wizytą Vivien, żeby uodpornić się na matkę. Jest między nimi dziesięć lat różnicy, ale i tak uważam Joannę za inne pokolenie. Zadzwoniłem, powiedziałem, że mam problemy z Kamą, i się umówiliśmy. Siedzieliśmy przy winie w knajpie i opowiedziałem jej, jak żona bardzo się ode mnie oddaliła, i o tym, że przeleciałem drugą córusię teściowej. Oczywiście nie używałem takich słów. Dodałem, że to największy błąd. Joanna wyglądała na zdruzgotaną. Przejmowała się głównie swoimi córeczkami, ale ja również budziłem współczucie. Mówiłem, że najbardziej zależy mi na rodzinie, żonie i dziecku. Łatwo przychodziło, bo to prawda. Robiła się coraz bardziej pijana, oczy zachodziły jej mgłą. Sam się kontrolowałem, byłem trzeźwy, ale udawałem wstawionego.

Gdy nas wygonili z knajpy, odprowadziłem ją do domu. Przytulaliśmy się długo, można to było pomylić z uściskiem matki i syna, to nic, że mających nieco w czubie, ale w końcu odszukałem jej usta. Odskoczyła jak oparzona i wymierzyła mi policzek. Od razu wiedziałem, że to nie gra. Przeprosiłem, zrzuciłem na alkohol, na dojmujące uczucie samotności i na to, że Joanna tak bardzo przypomina Kamę. I na porozumienie duchowe, które niegdyś miałem z jej córką, a przed chwilą odnalazłem z nią. Słuchała do końca, a potem postraszyła, że opowie Kamie. „Nie rób tego, to zniszczy ją i naszą rodzinę” – odpowiedziałem i dodałem, że już nigdy więcej i że uwielbiam żonę i dziecko. Odwróciła się i odeszła.

Jeśli jest choć trochę podobna do swoich córek, nikomu nie powie.

Trochę długi opis, inny od pozostałych, ale go potrzebowałem.

To pierwsza kobieta, która powiedziała mi „nie”.

Zalewa mnie fala ulgi, wyrzutów, że zwątpiłam, a przede wszystkim miłości. Mama JEST do nas podobna i dlatego zamknęła sekret i truła się nim sama. Przynajmniej wydawało jej się, że sama. Jest też inna niż my. Silniejsza. Lepsza.

Czytam dalej, bez poprzedniej guli w gardle. Okazuje się, że John przespał się z Vivien, gdy kazałam jej wynosić się z domu. Zaprzeczyła, jakoby próbowała cokolwiek zrobić Mai, a później nie oparł się jej „niszczącej sile”. Opis kazirodczego seksu wcale nie robi na mnie wrażenia.

Ostatni raz. Nie spotkamy się więcej. Z nikim nie przeżywam tego tak jak z nią.

Jasne, jasne. Nie ma już we mnie współczucia, ale nie ma też gniewu.

Wzruszam ramionami, gdy John opisuje, jak nakryłam go w pracy, i żali się, że został wyrzucony do salonu.

Teraz całkowicie odmawia mi swojego ciała. Muszę to brać gdzie indziej, już bez wyrzutów sumienia.

Wspomina też o Zuzie, dłużej niż o innych. Przespał się z nią po śmierci jej matki. Jedno zdanie mnie zastanawia.

Jesteśmy podobni – oboje robimy rzeczy nielegalne.

Nie rozgryzę tego. Potem jest opis jednorazowego numerku ze mną. Robi mi się niedobrze tylko na chwilę.

Kama mówi, że więcej nie chce, ale jej nie wierzę. Zawsze kruszeje. Jej niestabilność psychiczna z jednej strony jest urocza, z drugiej irytująca. Chyba pora podjąć jakieś środki.

Środki? Robi mi się zimno, jakbym znajdowała się na zewnątrz i lodowaty wiatr siekł mnie po twarzy. Zerkam za okno. Nadal sypie i wieje. Może to już burza śnieżna. Wracam do zapisków. Znów jest o Zuzie

Przyciąga mnie bardziej niż inne kobiety. Udaje, że nie zwraca na mnie uwagi, ale widzę w jej oczach pragnienie. Chcę jej ponownie. Gdybym nie był żonaty i nie miał dziecka, napisałbym, że się zakochałem. Teraz określę to jako zauroczenie.

Dziś rozmawiałem z Kamą. Zgodziła się, żeby Zuzanna się do nas wprowadziła. Dwie moje kobiety pod jednym dachem. To szalenie ekscytujące.

Zuza podskoczyła na propozycję, chociaż próbowała się krygować. Jest w niej pożądanie, które ją spala. To tylko kwestia czasu, gdy znów mi ulegnie.

Bez żadnego ostrzeżenia teatr.

Kamie zupełnie odbiło. Myślałem, że wyjście do teatru nastroi ją romantycznie, a ona już na początku spektaklu wybiegła z sali. W domu urządziła scenę. Popchnęła Zuzę, obudziła Maję, zachowywała się coraz gorzej. Rozpuściłem w jej herbacie pigułki uspokajające i nasenne. Pomogło. Dawno powinienem z tego skorzystać.

A więc to są środki, które podjął. Nie daruję mu tego.

Zaniosłem ją do łóżka. To była jakaś nowość. Bezwolna, prawie jak trup. Ładny trup, pachnący i wydający dźwięki. Zrobiłem to z nią, ale nadal byłem podniecony. Bardziej psychicznie niż fizycznie. Pomyślałem, żeby pójść do Zuzy, ale ostatecznie uznałem to za kiepski pomysł. Ona jeszcze nie jest gotowa. Zostałem w łóżku i dotykałem Kamy w różnych miejscach. Trochę jęczała, tak jak ona to robi, gdy jest jej dobrze. Miło, że znowu ją zaspokajałem. Trochę gorzej, że nie będzie tego pamiętać i czerpać ze wspomnień w ciągu dnia. Może jakoś podświadomie.

To zboczeniec. Nie, to mało powiedziane. Potwór. Gorzej. Skurwysyn. To nie oddaje istoty. Boże, jak ja mogłam zakochać się w tym człowieku? Tak bardzo się pomylić?! Jutro z rana opuszczę ten dom. Spotkamy się w sądzie, panie Johnson.

Maja zaczęła płakać. Kama się przebudziła, ale tylko połowicznie. Za moment spała jeszcze głębiej niż wcześniej. Wziąłem dziecko do łazienki. Patrzyła na mnie tymi swoimi ogromnymi oczyma. Pragnąłem jej dać więcej niż do tej pory. Dotykałem jej. Delikatnie. Z miłością. Wszędzie. Nie chciałem nic dla siebie. Tylko tego, żeby jej było dobrze. Tak dobrze jak nigdy dotąd. I było. Poznałem to po jej oddechu. Rumieńcach. Tętnie.

To zupełnie różne od tego, co matka robiła ze mną. Ona koncentrowała się na sobie i władzy nade mną. Ja skupiam się na Mai. Na tym, żeby wzbudzić w niej radość. To, co robię, nie ma nic wspólnego z pożądaniem. To najwyższa forma miłości.

Muszę wynieść się stąd jak najszybciej. Wyjmuję Maję z łóżeczka, przekładam do wózka. Przebudza się, ale szybko usypia, gdy przez chwilę ją wożę. Przygotowuję kilka grubych koców i czapeczkę. Wychodzę do kuchni, żeby zamówić taksówkę.

– Niestety, nie przyjmujemy zleceń.

Rozłączam się i dzwonię do kolejnej firmy.

– Kierowcy nie jeżdżą.

I następnej.

– Dopóki nie przestanie padać, nie możemy zapewnić taksówki.

Wszędzie to samo. Jak to nie przyjmują zleceń?! Trochę śnieży – i co z tego?! Nieważne. Tata po nas przyjedzie. Nie odbiera. Gula w gardle rośnie. Próbuję połączyć się z mamą. To samo. Uspokajam oddech i dzwonię na stacjonarny. Bez rezultatu. Wyjmuję Maję z wózka, przytulam do siebie. Śpi głęboko. Ubiorę ją i wyjdziemy. Przy tej pogodzie dotarcie do domu rodziców na piechotę zajmie nam ze dwie godziny. Gorzej, że Maja może się rozchorować. Wiatr wyje, śnieg sypie, ulice zapewne oblodzone. To nic. Tu jest dużo bardziej niebezpiecznie. Spróbuję jeszcze jednego telefonu. Jeśli się nie uda, pójdziemy. Ponownie umieszczam Maję w wózku i drżącymi palcami wybieram numer Marka.

Teraźniejszość MAJA

Kiedy byłam w drugiej klasie gimnazjum, zostaliśmy kochankami. Rozkosz fizyczną poznałam wcześniej, nie pamiętam nawet kiedy. Mam wrażenie, że pieszczoty doprowadzające mnie do orgazmu były zawsze i uważałam je za równie naturalne jak rzucanie z tatą piłką, zabawę w chowanego czy wspólne odrabianie lekcji. Pieścił mnie, a ja pozostawałam bierna, ale bierna w ten wyczekujący, zapraszający sposób.

To się zmieniło kilka tygodni przed utratą dziewictwa. Odnalazłam jego usta i wepchnęłam w nie język. Odsunął mnie lekko, a potem przyciągnął i nauczył prawdziwych pocałunków. Czułych i namiętnych. Następnej nocy nakierował moją dłoń na swoje krocze, pokazał, jak dać mu rozkosz. Podobało mi się, kiedy zatracał się pod tym dotykiem, stawał się bezbronny i uzależniony od moich ruchów. Chciałam oddać mu się cała, wziąć go w posiadanie.

Moja wina.

Nie byłam głucha i ślepa. Wiedziałam, co to molestowanie. Nie odnosiłam jednak tego słowa do siebie i taty. Nawet bez jego zapewnień, że to miłość w najczystszej postaci, wiedziałam to. Czułam. Prawie zawsze. Przychodziły momenty zwątpienia. Zaczęły się już w podstawówce. Zamykałam się wtedy w sobie, oddalałam. Aż do następnego razu.

Moja wina.

Różniłam się od rówieśników i chociaż próbowałam zamykać na to oczy, i tak to wiedziałam. Im byłam starsza, tym bardziej pragnęłam być podobna do koleżanek, należeć do grupy, mieć takie problemy jak one. Czego innego chciałam bardziej.

Moja wina.

Nie zostanę tutaj. Powinnam uciekać, gdy byłam żywa, ale nie miałam wystarczająco dużo siły. Chęci. Gdy jestem martwa, jest łatwiej. Ucieczka nie przyniesie spektakularnych rezultatów. Nie dostanę już szansy na normalną miłość czy przyjaźń. Mimo to, ja – zombie – nie będę mieszkać z ojcem nekrofilem. Zastanawiam się, dokąd iść. Na cmentarz raczej nie, bo jakieś służby mogą mnie wygonić po zapadnięciu zmroku. Dziadkowie albo Iza? Tata będzie mnie szukał i jeśli znajdzie u nich, udowodni złamanie zakazu sądowego. Odpada. Justyna? Piotrek? Absolutnie. Żaden z rówieśników nie wytrzyma, nie wspominając o tym, że rodzice zapewne nie zgodziliby się na nowego domownika, nawet gdyby nie wykryli, że jest trupem. Została jedna możliwość. Możesz dzwonić do mnie o każdej porze dnia i nocy. Tak powiedziała Cukierek. Raczej była szczera. Dzwonić nie będę. Tata mógłby usłyszeć rozmowę. Szybko wstukuję wiadomość.

„Czy mogę do Pani przyjść?”

Chcę od razu kliknąć „wyślij”, ale ona nie ma mojego numeru, więc w ostatnim momencie dodaję „Maja”. Odpowiedź przychodzi natychmiast.

„Jasne”.

I adres. Znam ten blok, byłam tam kilkakrotnie u koleżanki z gimnazjum. Tyle że numer mieszkania Oli to 14, a pani Cukierek 41. Nawet zabawne. Wkładam sweter i wyglądam na korytarz. Tata siedzi w zamkniętym pokoju. Nie mam pojęcia, co robi ani jak szybko zauważy, że mnie nie ma, ale teraz jest szansa, żeby wymknąć się bez słowa. Duchy rozstępują się przede mną, jeden z nich cicho otwiera drzwi, a potem równie bezgłośnie je zamyka. To chłopak, trochę podobny do Piotrka. Dziękuję mu spojrzeniem, a on uśmiecha się do mnie szeroko. Może się zaprzyjaźnimy, gdy uda mi się na stałe oddzielić od ciała.

To niedaleko. Idę szybko, ale zadyszka mi nie grozi. To jedna z nielicznych dobrych rzeczy związanych ze śmiercią. Zatrzymuję się przed klatką i naciskam odpowiedni guzik na domofonie. Cukierek zgłasza się natychmiast.

– Maja? – Nie czekając, aż potwierdzę, dodaje: – Wejdź, proszę. Czwarte piętro.

Gdy tam docieram, pani psycholog stoi w drzwiach.

– Dobrze, że przyszłaś.

Przekraczam próg.

Teraźniejszość IWONA

Od kiedy dostała SMS od Mai, nie mogła usiedzieć na miejscu. Nie miała pomysłu, jak rozmawiać, żeby pomóc. Może nie trzeba nic mówić. Może wystarczy okazać wsparcie i milczeć. Nie oceniać, nie zadawać pytań.

I teraz Maja siedziała w fotelu naprzeciwko. Twarz miała nieruchomą, oczy utkwione w jeden punkt. Cierpienie w jej rysach aż krzyczało. Zupełnie jakby genialny artysta uchwycił moment najgorszego bólu. Iwona się wzdrygnęła. Musiała przerwać to wrażenie, sprawić, by rzeźba się poruszyła.

– Zrobię ci herbaty, dobrze?

Maja pokręciła głową. Ruch zombie, ale ruch.

– Nie, dziękuję. Pani wie, że nie potrzebuję już pić ani jeść.

– Chcesz mi powiedzieć więcej?

Powinna ugryźć się w język. Zadawanie pytań mogło przynieść rezultat przeciwny do zamierzonego. Maja jednak nie okazała zniecierpliwienia.

– Teraz nie. Jak długo mogę u pani zostać?

W pierwszym odruchu Iwona miała zamiar odpowiedzieć: „Jak długo będziesz chciała”, ale to przecież było niemożliwe. Johnson rozpocznie poszukiwania, pójdzie na policję, może zaangażuje media. Ukrywanie Mai stanie się przestępstwem. Jeśli nawet zdobyłaby się na złamanie prawa, jakieś służby mogą wkroczyć do mieszkania.

– Dopóki sama nie pójdziesz albo nie odbiorą cię siłą.

Przez chwilę przetrawiała wypowiedź, a potem się roześmiała. Niezamierzony komizm, ale dobre i to. Jeszcze lepsze, że Maja również wybuchnęła śmiechem. Nadal nie mrugała, a dźwięki z jej gardła brzmiały zbyt głucho, ale wreszcie przypominała siebie z ubiegłego roku szkolnego. Gdy wydawało się, że atmosfera się rozluźnia, rozległ się dźwięk domofonu.

– To tata.

– Nie, nie. Umówiłam się ze znajomym.

Wyszły razem do przedpokoju. Maja przypatrywała się, jak Iwona podnosi słuchawkę domofonu.

– Jeśli to tata, niech go pani nie wpuszcza. Proszę.

Iwona próbowała dodać dziewczynie odwagi uśmiechem. W nieruchomych rysach i szeroko otwartych oczach Mai zastygła panika.

– Halo?

Iwona odsunęła słuchawkę, żeby Maja też mogła posłuchać głosu byłego policjanta.

– Dzień dobry, tu Roman Wiaderek.

Strach w twarzy Mai zelżał.

– Tak, panie Romanie. Już pana wpuszczam – powiedziała Iwona głośno i wyraźnie, a potem zwróciła się do Mai: – Posiedzisz chwilę w drugim pokoju? Postaram się, żeby mi to długo nie zajęło.

– Tak – odpowiedziała dziewczyna i weszła do salonu.

Ponownie wyglądała i brzmiała jak zombie.

Wiaderek za to był równie przystojny jak ostatnio, uśmiech miał tak samo przyjazny, a uścisk ręki silny i wspierający.

– Dobrze mieć pana po swojej stronie.

Zaprowadziła go do pokoju, gdzie już stały ciastka i dwa talerzyki. Może i dobrze, że Maja nie chciała jeść, bo lepiej nie tłumaczyć, dlaczego jeden jest brudny. Obecność dziewczyny należy na razie zachować w sekrecie, nawet przed byłym policjantem.

– Proszę się częstować, ja podam herbatę.

Gdy wróciła, wkładał widelczyk z kawałkiem ciasta do ust. Uśmiechnął się przepraszająco.

– Nie mogłem się powstrzymać.

Odpowiedziała uśmiechem.

– Ja u pana zjadłam wszystko.

– Proszę powiedzieć, co się dzieje.

Opowiedziała o amatorskim śledztwie i SMS-ach.

– Dzisiaj to był nie tylko SMS. Ktoś prawie zepchnął mnie na tory przed nadjeżdżającym pociągiem.

Uśmiech dawno zniknął z twarzy byłego policjanta, ale dopiero teraz pojawiła się pionowa zmarszczka między brwiami, nadając mu wygląd surowego belfra.

– Co takiego?

Relacjonując zdarzenie, czuła strach silniejszy niż rano. Widocznie wtedy szok zadziałał jak pigułka znieczulająca.

– Moim zdaniem powinna się pani wycofać – powiedział Wiaderek, gdy Iwona skończyła. – To przestała być zabawa.

– Ale to znaczy, że jest coś, co on ukrywa, prawda?

– Kto?

– Johnson.

– Nie ma pani żadnego dowodu, że to on wysyłał SMS-y czy prawie strącił panią pod pociąg.

– Mógł komuś zapłacić. Nie sądzę, by osobiście brudził sobie ręce.

– To tylko teoria. Powinna pani to zostawić. Można zgłosić to odpowiednim służbom.

– Próbowałam! – wybuchła.

– Teraz powinno to być bardziej sformalizowane.

Odetchnęła dwa razy. Nie chciała krzyczeć.

– Nie mam żadnych dowodów, prawda?

Powoli skinął głową.

– Nie potraktują mnie poważnie. Uznają za wariatkę.

– Nie dowie się pani, dopóki pani nie spróbuje.

– Ale jak pan myśli? Będą wszczynać śledztwo?

– Proszę pokazać mi telefon z ostatnim SMS-em.

Iwona odnalazła wiadomość i podała komórkę Wiaderkowi.

– „To było łatwe” – przeczytał.

– To nic nie znaczy, prawda?

– Niewiele – przyznał.

– A więc myśli pan, że jest szansa, że potraktują mnie poważnie i będzie wszczęte śledztwo? – spytała ponownie.

– Niewielka – mruknął. – Ze względu na własne bezpieczeństwo powinna pani przestać grzebać.

– Przecież powiedział pan, że mogę zgłosić się do pana po wsparcie.

– Tak powiedziałem. Jednak...

– I to, co się dzieje, raczej oznacza, że jestem blisko... czegoś?

– Tak.

– I on... ktoś się boi? Nie chce dopuścić, żebym odkryła, cokolwiek jest do odkrycia?

– Tak.

– A więc pomoże mi pan?

– Nawet jeśli powiem „nie”, nie przestanie pani, prawda?

– Nie przestanę. – Próbowała brzmieć twardo, ale zdawała sobie sprawę, że jej brawura jest dość śmieszna. – Chcę być bezpieczna, dlatego proszę pana o pomoc – dodała.

Przez chwilę zajął się ciastkiem. Gdy skończył, podniósł na nią wzrok.

– Pyszne.

Znów się uśmiechnął.

– A więc...?

– A więc sprawa wygląda...

Zdanie przerwał dzwonek do drzwi. Ktoś dostał się na klatkę, nie używając domofonu.

Teraźniejszość JOHN

Pisał artykuł do czasopisma medycznego, ale nie potrafił się skupić. Wciąż widział nieruchome oczy córki, czuł jej bezwolne ciało w swoich ramionach, słyszał martwe „nie chcę”, a potem trzaśnięcie drzwi w jej pokoju.

Wydawało się, że minęło wystarczająco wiele czasu od powrotu ze Stanów. Maja powinna się otrząsnąć, ale choroba trzymała ją w kleszczach. Po rozmowie ze szkolną psycholożką poczytał sporo literatury medycznej na temat zespołu Cotarda. Symptomy się zgadzały, więc załatwił lekarstwa i pilnował, żeby Maja łykała je regularnie. Okazało się, że to za mało. Choroba była poważniejsza, niż chciał wierzyć. Dziewczyna była zbyt krucha. To jeden z aspektów, w których przypominała swoją matkę. Kama. Nadszedł atak tęsknoty czy rozpaczy – John dawno przestał je rozróżniać. Kama i Maja. Dwie kobiety, które kochał i które doprowadził do zguby. Bzdura. Kama nie żyła, ale Maję nadal można uratować. Uderzył pięścią w biurko. Po co, do jasnej cholery, zrobił to dzisiaj?! Nie tknął córki, od kiedy pojechali do Stanów. Oszczędzał ją. W końcu uznał, że miłość fizyczna może uświadomić dziecku potęgę życia. Mylił się. Skutek okazał się odwrotny od zamierzonego. Może mylił się cały czas? Nie, nie, nie. Kiedyś już to pomyślał. Nie raz. Po śmierci Kamy myślał tak nawet dość długo. Potem żałoba stała się mniej ostra. Zwyciężyło życie. Teraz też zwycięży. Życie i miłość. Wbrew konwenansom i ograniczeniom. A jeśli nie? Zgnijesz w pierdlu. To głos w jego głowie, ale tak podobny do głosu dawno zmarłej żony, że się wzdrygnął. Wrażenie, że wróciła, wroga i żądna zemsty, było przytłaczające. Może naprawdę powinien zgnić w pierdlu.

Nie będzie dłużej udawał, że pisze. Zamknął ledwie rozpoczęty artykuł i z przyzwyczajenia wszedł na e-mail. Zmarszczył brwi, gdy zobaczył wiadomość od Zuzanny. Kolejna kobieta, którą w jakiś sposób kochał. Nie przypuszczał, żeby list od niej zawierał dobre wiadomości. Kliknął.

Gdy skończył czytać, pokiwał głową. Może tak właśnie powinno być. Wyłączył komputer i wstał. Musi porozmawiać z córką. Drzwi jej pokoju były zamknięte. Ostrożnie nacisnął klamkę i wsunął głowę. Mai nie było. Nie zauważył, jak wychodziła, niczego nie słyszał. Na biurku leżał telefon. John nie przypominał sobie, żeby Maja kiedykolwiek ruszyła się bez komórki. Obecnie jej umysł działał inaczej, a może po prostu była to kwestia pośpiechu. John podniósł smartfon i przez kilka sekund obracał go w palcach. Do tej pory nie naruszał prywatności córki, nie próbował czytać jej SMS-ów czy wiadomości na Messengerze. Teraz jednak potrzebował informacji. Nie zostało mu już wiele czasu. Kliknął na „wiadomości”. Ostatnia wymiana z Cukierek. Szkolna psycholożka. Przeczytał i schował telefon do kieszeni.

Zdecydował, że nie będzie brał samochodu. Zbyt duże korki. Biegnąc, znajdzie się na miejscu za dziesięć minut. Już po dwóch paliło go w płucach. Ostatnio zaniedbał trening fizyczny. Myśli latały od Kamy poprzez e-mail od Zuzanny do telefonu Mai. Przypomniał sobie, że widział wiadomości od jakiejś Izy. Czy to możliwe, żeby córka nawiązała kontakt z rodziną matki? Paranoiczna myśl. To zapewne jakaś koleżanka, chociaż Maja chyba nie brała teraz udziału w życiu towarzyskim rówieśników. Nie miał czasu sprawdzić. Każda sekunda wydawała się drogocenna.

Nie musiał używać domofonu; jakaś kobieta właśnie wychodziła. Wbiegł na czwarte piętro i nacisnął dzwonek. Nikt nie otworzył. Jeszcze raz. To samo. W kieszeniach spodni miał dwa telefony. Wyciągnął swój i odszukał kontakt do psycholożki.

Przeszłość KAMILA

Marek nie zawiódł. Próbował pytać, co się stało, ale zrozumiał, że to nie rozmowa na telefon, i obiecał, że będzie tak szybko, jak to w tych warunkach możliwe. Umówiliśmy się na za piętnaście pierwsza. Przypuszczam, że zadzwoni, jeśli się nie wyrobi. Nie chciałabym czekać z Mają na mrozie. Teraz minęło wpół do pierwszej i mam jeszcze kwadrans. Maja śpi spokojnie w wózku. Gdy będziemy wychodzić, nakryję ją tylko kocami, a na siebie narzucę płaszcz. Leży przygotowany na sąsiednim krześle. Nie mam zamiaru niczego zabierać oprócz tego zeszytu. Trzymam go teraz w rękach, czytam kolejne chore wynurzenia. System sprawiedliwości musi uznać te zapiski za dowód na winę mojego męża. Dopełnią to zeznania. Moje i świadków. Jeśli będzie trzeba, dotrę do wszystkich kochanek.

Klucz przekręca się w zamku. Jak to możliwe? Dlaczego wraca, skoro dyżur kończy o szóstej? Panika staje mi w gardle. Co, jeśli John mnie zatrzyma? Co, jeśli zabierze notatnik? Pal licho notatnik. Boję się. Boję się o siebie, a przede wszystkim o dziecko. Kładę zeszyt na stole i wstaję. Drzwi frontowe się otwierają, zamykają i John wchodzi do kuchni. Przez chwilę mierzymy się wzrokiem. Potem on patrzy na Maję śpiącą w wózku, za chwilę na zeszyt na stole, po czym przenosi spojrzenie z powrotem na mnie.

– A więc znalazłaś.

To on się boi. Jestem górą.

– Owszem.

– Wydaje mi się, że wyciągnęłaś mylne wnioski. Nie wszystko, co tam piszę, jest prawdą.

Na chwilę moja pewność znika. Nie dlatego, że wierzę w choćby jedno jego słowo, ale zdaję sobie sprawę, że sprytny adwokat może go z tego wyciągnąć. Będą twierdzili, że to fantazje, może nawet fikcja literacka. Lekarz chciał wydać skandalizującą książkę, a żona wariatka zrobiła z tego pokazówkę. O nie!

– Porozmawiamy o tym w sądzie – odpowiadam.

Nawet jeśli John zostanie uznany za niewinnego, po takiej sprawie się nie podniesie. Pójdę do wszystkich mediów i ja też postaram się o dobrego adwokata. Załatwię zakaz kontaktów.

– Dlaczego nie teraz? Do rana mamy sporo czasu.

– Nie zostaniemy tu do rana. Szczerze mówiąc, zaraz wychodzimy.

– Wychodzicie? Nie możesz, ot tak sobie, zabrać mojej córki.

Wszystko się we mnie gotuje. Mam ochotę wrzeszczeć i walić na oślep, ale udaje mi się zachować spokój.

– Od tej chwili to tylko moja córka.

– Nie możecie odejść. Kocham was obie. Najbardziej na świecie.

Nie wybuchnę. Nie zrobię sceny. On nie jest tego wart. Sięgam po płaszcz. John stoi nieruchomo w drzwiach.

– Nie wyjdziecie.

Zerkam na noże. Wszystkie są na swoim miejscu. Wkładam płaszcz, przykrywam Maję, po czym wyciągam rękę po zeszyt.

– Zostaw to.

John nie podnosi głosu, ale wzdrygam się, jakby wymierzył mi policzek.

– Wyjdziemy i weźmiemy to ze sobą – odpowiadam.

– Nie!

To prawie szept, ale brzmi jak krzyk. Brawura znika. Czuję się bezbronna, słaba. W oczach Johna pojawił się błysk, jakiego nigdy nie widziałam. Nie interesuje mnie już notatnik. Muszę wyjść i wyprowadzić stąd Maję. Musimy uciekać. Jak najszybciej. Jak najdalej. Mężczyzna, którego kiedyś kochałam, stoi w progu, tarasując wyjście. Wyjmuję ten najostrzejszy nóż. Zeszyt jednak też wezmę. Wrzucam go do wózka.

– Zrób przejście.

– Odłóż nóż.

– Jeśli będzie trzeba, zrobię z niego użytek.

– Nie wygłupiaj się. Rzuć ten nóż.

Wykonuję gest, jaki widziałam na filmach. John musi uwierzyć, że potrafię posłużyć się tym nożem, chociaż sama w to nie wierzę.

– Nie. Odsuń się.

– Rzuć nóż.

Robię krok w jego kierunku.

Przeszłość ZUZANNA

John krzyczał. Zuzanna podniosła ciężkie powieki, jeszcze nie do końca świadoma, gdzie jest.

– Nie! Nie!

Usiadła. Serce waliło, jakby chciało wyrwać się na wolność. Ten krzyk nie był normalny. Za chwilę zmieszał się z rozpaczliwym płaczem dziecka.

– Nieeeeee! Aaaaaaa!

John umilkł. Maja szlochała głośniej niż kiedykolwiek przedtem. Zuzanna wybiegła. Drzwi kuchni były otwarte. W progu siedział John z nożem w brzuchu.

– Nie wyjmuj – jęknął, kładąc na nim ręce.

Na środku leżała Kama. Blond włosy rozrzucone po podłodze tworzyły aureolę wokół twarzy zastygłej w bólu. W szeroko otwartych nieruchomych oczach Zuzanna widziała błaganie. Dziecko zanosiło się nieprzerwanym płaczem.

– Zadzwoń... do... naszego szpitala – jęknął John.

Pokiwała głową.

– Stróżewski.

Zrozumiała.

– Tak. Poproszę, żeby on wykonał operację.

– I... weź ten zeszyt... schowaj. I... zaopiekuj się dzieckiem. Ty...

– Dobrze.

Głowa Johna opadła, ale jego pierś unosiła się w oddechu. Zuzanna prawie nie kontaktowała. Wykonywała polecenia, nie myśląc. Zeszyt wepchnęła do walizki, zadzwoniła do szpitala i wyjęła z wózka płaczące dziecko. Komórka Kamy odezwała się niepasującą do niczego melodią. Zuzanna wyłączyła dźwięk. Gdy usłyszała dzwonek do drzwi, myślała, że to pogotowie, chociaż nie minęły nawet dwie minuty. W progu stał nieznajomy mężczyzna.

– Co się stało?! – zawołał.

Odsunęła się, żeby mógł wejść. Wbiegł do kuchni i próbował reanimować Kamę, jakby nie było widoczne na pierwszy rzut oka, że żona Johna nie żyje. Zuzanna nie zwracała na niego uwagi, chodząc w kółko, przytulając dziecko.

– Będzie dobrze – szeptała – będzie dobrze.

Płacz Mai nie ustawał.

Kolejne godziny mijały jak w koszmarze, którego nigdy później nie można odtworzyć. Wyraźnie pamiętała tylko ciężkie bicie serca i zawodzenie dziecka. Reszta to migające obrazy, których chronologii nie była nawet pewna. Pogotowie, policja, rodzina Kamy. Oddała Maję i od razu poczuła pustkę w ramionach i w głowie. Przybyły na miejsce policjant chyba zapytał, czy ma dokąd się udać. Przytaknęła i wybrała numer Niny. Zawieźli ją radiowozem.

Przyjaciółka nie żądała wyjaśnień. Przytuliła ją i to pomogło. Wspólny płacz przerwał wrażenie koszmaru. To, co się działo, było rzeczywistością, straszną, ale do opanowania. Tak jeszcze myślała, leżąc pod kołdrą, zwinięta w pozycji embrionalnej. Kama nie żyła, John był ranny i walczył o życie. Potworne, ale ona, Zuzanna, wyszła z tego cało. Nie tylko ona. Położyła ręce na brzuchu i oddychała głęboko.

Operacja się udała. Krwotok wewnętrzny nie był bardzo silny, najważniejsze narządy nie zostały uszkodzone. John powinien dojść do pełnej sprawności. Takie wieści przekazała Nina.

– Dziękuję – szepnęła Zuzanna. – Sama nie miałam odwagi zadzwonić. Bałam się...

Nie skończyła. Nie chciała mówić o śmierci. Nie myśleć. Teraz liczyło się życie.

– Zjedz coś. Proszę.

Zuzanna wmusiła w siebie kanapkę, nie tylko dlatego, żeby nie robić przykrości przyjaciółce.

– Wezmę dzień wolny i zostanę z tobą – powiedziała Nina.

– Nie, absolutnie. Dam sobie radę.

– Ale...

– Nie, Ninuś. To, że mogę tu być, wiele dla mnie znaczy. Dam sobie radę.

Uśmiechnęła się i Nina jej uwierzyła. Sama krystaliczna, nie podejrzewała przyjaciół o skrywane brudy. Gdyby nawet je znała, znalazłaby tysiące wytłumaczeń.

Zuzanna siedziała na łóżku, usiłując zmobilizować się do działania albo przynajmniej uściślić, co to znaczy. Mogła zacząć od wzięcia prysznica i włożenia świeżego ubrania. Otworzyła walizkę, ale zamiast wyciągnąć bieliznę i bluzkę, ujęła zeszyt w skórzanej oprawie. Co to właściwie było? Dlaczego leżało w wózku? Czemu John kazał jej to schować? Otworzyła i zaczęła czytać.

Prysznic wzięła dopiero po południu. Schowała zeszyt i pojechała do szpitala. John był przytomny i w ramach wyjątku wpuszczono ją do niego. Uśmiechnął się blado.

– Dziękuję, że przyszłaś.

Nie usiadła.

– Przeczytałam twoje zapiski.

Jego uśmiech zamierał.

– Co masz zamiar z nimi zrobić?

– Dać je policji, oczywiście.

– Ale przyszłaś najpierw do mnie.

– Przyszłam, bo... Bo coś nas kiedyś łączyło.

Już w momencie, gdy wypowiadała te słowa, wiedziała, że go oszukuje. Co gorsze, próbowała oszukać siebie.

– Nie tylko dlatego przyszłaś, prawda? Szkoda. Przyszłaś, bo wiesz, że mam coś na ciebie. Coś namacalnego. Zabiłaś matkę. Nagrałem twoje przyznanie się do winy. Mogę je ujawnić, a sekcja zwłok wykaże, czy mówiłaś prawdę.

– Ty skur...

– Więc dalej, zanieś zeszyt policji. Pisać można wszystko, niekoniecznie pamiętniki. Słyszałaś o fikcji literackiej? Natomiast pentobarbital sodu jest namacalny. To nie tylko wyobrażenia.

– Jesteś... nie wiem, jak mogłam... dlaczego uważałam cię...

Chciała obrzucić go obelgami, a nie miała siły.

– Zuza – przerwał. – Kochałem cię. Nadal cię kocham. Wiesz o tym.

– Nienawidzę cię – syknęła. – Brzydzę się tobą.

Zaczęła iść w kierunku drzwi. W progu się odwróciła.

– Jeśli zrobisz coś znowu swojej córce, dowiem się o tym.

– Nigdy nie zrobiłbym Mai krzywdy. Nigdy nie zrobiłem.

Wybiegła. Po drodze wpadła na którąś pielęgniarkę.

– Zuza...

Nawet się nie zatrzymała.

Niny jeszcze nie było w domu. Zuzanna weszła na swoją stronę nieposłanego łóżka i wcisnęła twarz w poduszkę, żeby zagłuszyć nieartykułowane dźwięki tłumione przez całą drogę. Pójdzie na policję. Nie ulęknie się szantażu. Co mogą jej zrobić? Odbębni wyrok i tyle. Kara jej się należy. Nie. Nie może iść do więzienia. Nie w tym stanie. Nie chodzi o nią. Pobiegła do łazienki i zwymiotowała.

Musiała chronić dziecko. Życie poczęte przy zmarłej matce. Zwycięstwo nad śmiercią. Gdy kilka tygodni temu test potwierdził ciążę, przerażenie mieszało się z radością. Dlatego gdy John zapukał w środku nocy, wpuściła go. Ostatni raz. Gdy odtwarzała teraz tamtą chwilę, nadeszła kolejna fala mdłości. Kochała się ze zwyrodnialcem. Nosiła w sobie dziecko zwyrodnialca.

Nie. Dziecko. Tamten człowiek nigdy nie będzie miał z nim nic wspólnego. Nigdy się nie dowie. Nie jego dziecko.

Nigdy nie zrobiłbym Mai krzywdy. Nigdy nie zrobiłem.

Wciąż odtwarzała te słowa. Brzmiały tak szczerze.

Gdy zadzwoniła komórka, Zuzanna odebrała, nawet nie patrząc na wyświetlacz, przekonana, że to Nina.

– Cześć – usłyszała męski głos. – Tu Paweł.

Miała problem z przypasowaniem imienia i głosu do osoby, ale po chwili skojarzyła. Przyjaciel narzeczonego Niny. Dowcipny, ciepły człowiek. Całkiem przystojny. Kilka razy spotkali się w czwórkę. Kiedyś chciał wyciągnąć ją do teatru, ale odmówiła. Mimo to dzwonił od czasu do czasu. Przyszedł na pogrzeb jej matki. Lubiła z nim rozmawiać.

– Słyszałem, co się stało. Gdybyś czegokolwiek potrzebowała...

– Spotkajmy się – przerwała.

– Dzisiaj?

– Tak. U ciebie.

Pojechała do niego. Nie doszło do niczego. Następnym razem też. Ani kolejnym. Spotykali się co wieczór. Dopiero po dwóch tygodniach zatraciła się w jego ramionach.

Kochała go. Nigdy mu nie powiedziała, że Krysia nie jest jego biologiczną córką. Sama o tym nie myślała. Prawie nigdy.

Teraźniejszość ZUZANNA

Czy wykalkulowała to wszystko? Znalazła ojca dla córki, męża dla siebie, zbudowała wspólne życie na oszustwie. Wyrzucała z głowy niewygodne myśli. Wmówiła sobie, że John opisywał tylko chore fantazje. Miała rodzinę. Byli szczęśliwi. Paweł, dzieci, ona. Nie rozwali wszystkiego. Ponownie zobaczyła martwe oczy Mai. A gdyby to ona, Zuzanna, była żoną Johna i pewnej nocy, doprowadzona do ostateczności, dźgnęłaby go nożem? I gdyby to ona zginęła zamiast męża? Zostawiłaby dziecko zwyrodnialcowi. I gdyby to Krysia stała się ofiarą?

– Jezu – jęknęła Zuzanna.

Jezus nie miał z tym nic wspólnego. Zuzanna, z własnej woli, przygotowała piekło innemu dziecku. Nie odkupi winy, co gorsza, jest już za późno na uratowanie córki Kamy. Jeśli wykona ruch teraz, wciągnie do otchłani męża i dzieci.

Nie. Nawet teraz oddzielenie zwyrodnialca od dziecka miało sens. Zwyrodnialec zgnije w pierdlu. Ona też. I dobrze. Co jednak, jeśli przy okazji wyda się prawda o Krysi? Co, jeśli Paweł odrzuci córkę obcego mężczyzny? Córkę zboczeńca. Nie zrobi tego. Nie on.

– Nie wiem tego – szepnęła Zuzanna.

Jak zareaguje Krysia? Jak będzie dalej żyć? Jak zniesie prawdę o biologicznym ojcu? Gorzej, jak da sobie radę z prawdą o matce? Nawet jeśli nadal będzie przekonana, że jest córką Pawła. Jak zniesie etykietkę córki matkobójczyni, którą jej przylepią? A Maciuś? Dzieci w jego wieku są takie okrutne. Jak wytrzyma odrzucony przez rówieśników, obrzucany wyzwiskami? Jak da sobie radę bez matki?

Dość. To pytania tchórza.

Zuzanna zrobiła cyfrową kopię zapisków. Skanowała strona po stronie, przerywając za każdym razem, gdy zbliżał się ktoś z domowników. Wydrukowała w trzech egzemplarzach, gdy nikogo nie było w domu, nadal nie będąc pewna, co z nimi zrobi. Zapakowała w koperty. Jedną zaadresowała do policji, drugą do dziennikarki z popularnej gazety, która kiedyś była jej pacjentką, trzecią do ordynatora szpitala na Wołoskiej. Do każdej dołączyła krótkie wyjaśnienie. Do czwartej koperty włożyła oryginał i wykaligrafowała adres Iwony Cukierek. Poszła na pocztę. Nie było kolejki.

– Priorytety polecone, poproszę.

Urzędniczka podała formularze i zważyła listy. Zuzanna jak gdyby nigdy nic wypełniła i zapłaciła. Dopiero w mieszkaniu dotarło do niej, co właśnie się stało. Strach nie nadszedł.

Usiadła do komputera nieświadoma uśmiechu błądzącego po twarzy.

Wiem, że nie mówiłeś prawdy. W notatniku nie zapisywałeś tylko chorych fantazji. Zawsze to wiedziałam, ale udawałam przed sobą, że ci wierzę. Tak było mi wygodniej. Spotkałam niedawno twoją córkę i to mną wstrząsnęło. To, co zrobiłeś z dzieckiem, to również moja wina. Teraz przestaję być twoją wspólniczką. Wysłałam kopie zeszytu w różne miejsca. Możesz ujawnić nagrania, możesz doprowadzić do ekshumacji. Jesteś zwyrodnialcem i skurwysynem, ale ja mam udział w twojej zbrodni. Mnie też należy się kara.

Mam nadzieję, że współwięźniowie pokażą ci, co znaczy piekło.

Wysłała. Przez kolejną godzinę rozważała rozmaite wersje samobójstwa. Podcięcie żył. Skok z okna. Rzucenie się pod pociąg. Pentobarbital sodu był kuszący, ale zbyt bezbolesny. Nie zasługiwała na łatwą śmierć.

Nie umrze w ogóle. Przynajmniej nie jako samobójczyni. Przyjmie konsekwencje.

Poszła na dyżur. Wróciła nad ranem i kochała się z Pawłem, jakby świat się kończył.

– Jesteś zagadką po tylu latach małżeństwa – szepnął jej do ucha.

Wstrząsnęła się i przytuliła go mocniej.

Teraźniejszość IWONA

Iwona się podniosła.

– Zostań.

Spojrzała na Wiaderka skonsternowana.

– Usiądź.

Wyciągnął pistolet. Dzwonek zabrzmiał ponownie. Iwona nie odrywała spojrzenia od skierowanej na siebie lufy.

– O co...

Rozdzwoniła się jej komórka.

– Nie odbieraj. Ja zobaczę kto to.

Sięgnął po jej telefon i przeniósł wzrok na ekran. Gdyby to był film, bohaterka zapewne wykorzystałaby sytuację i wytrąciła broń z ręki czarnego charakteru. Iwona zdążyła zaledwie to pomyśleć, gdy Wiaderek znów na nią patrzył.

– Johnson?

Zabrzmiało jak pytanie, więc odpowiedziała:

– Nie mam pojęcia. To pan... – Nie, nie będzie mówić mu pan, podczas gdy on bez ceremonii zwraca się do niej na „ty”. – To ty widziałeś.

– Maja – zabrzmiało zza drzwi. – Proszę, chcę z tobą porozmawiać. Może być przy niej.

Wiaderek zmarszczył brwi.

– Ktoś tu jeszcze jest?

– Pani Iwono! Proszę. Obiecuję, że wyjdę za kilka minut. – Znów zza drzwi doleciał błagalny głos Johnsona.

– Masz być cicho – syknął Wiaderek.

Nie czuła strachu, jakby połknęła wcześniej silny środek uspokajający i popiła sporą ilością wódki. I zupełnie jakby lek w połączeniu z alkoholem nie pozwalał rozumieć.

– Maja! Proszę. Tylko porozmawiajmy.

Przeniosła wzrok z lufy na twarz Wiaderka, jakby to mogło pomóc posklejać historię, której zabrakło sensu.

– Pani Iwono! Maja!

Rozległy się kroki w przedpokoju. Iwona nadal nie rozumiała, ale zaczynało do niej docierać, że sytuacja jest niebezpieczna.

– Uciekaj! – krzyknęła.

Drzwi frontowe zaczęły się otwierać.

Teraźniejszość MAJA

Nawet się cieszę, że Cukierek ma gościa. Nie po to przyszłam, żeby prowadzić z nią dyskusje. Otwieram okno, żeby przewietrzyć pomieszczenie. Z dworu dobiega śmiech dzieci. Ktoś żyje, ktoś jest szczęśliwy. To dobrze, prawda? Ciekawe, czy więcej ludzi się rodzi, czy umiera. W Polsce i na świecie. Sprawdzę, czemu nie? Sięgam po torbę i odkrywam, że telefon zostawiłam w domu. To źle. Tata nie przegląda moich wiadomości, prawdopodobnie dlatego, że nie trzymam komórki na wierzchu. Okazja czyni złodzieja, jak to mówią. Nie jestem pewna, czy nie grzebał w komórce po mojej śmierci. Teraz jest gorzej. Będzie chciał mnie znaleźć. Pytanie tylko, ile mam czasu. Czasu na co? Przecież stąd nie wyjdę. Nie ukryję się przed nim. Nie wiem nawet, czy tego chcę. Trupy mają niewiele energii. Moja została wyczerpana.

Dzwonek. To stało się szybko. Nawet nie mam wątpliwości, że to on. Jestem idiotką. Zawsze byłam, ale przynajmniej za życia dbałam o swoje tajemnice. Papierowe tajemnice. Teraz i wtedy.

Nikt nie otwiera. Widocznie psycholożka wzięła sobie do serca moje błaganie, żeby nie wpuszczać taty. Ciekawe, jak tłumaczy to temu komuś o śmiesznym nazwisku? Wiaderkowi chyba. Cukierek i Wiaderek. Nawet się rymuje. Czy taki duet można traktować poważnie?

Tata odzywa się zza drzwi. Prawie nie rozróżniam słów, ale dociera do mnie, że ton jest inny. Błagalny, przepełniony czymś wcześniej niespotykanym. To rozpacz ciężka jak ołów. I miłość. Gdyby moje serce jeszcze biło, wyrwałoby się do niego. Teraz też chciałabym go pocieszyć. Wykrzykuje moje imię. Imię Cukierek. Na zmianę. Ona nie otworzy. Jest lojalna. To należy do mnie. Wychodzę do przedpokoju.

– Uciekaj! – słyszę.

Nie wiem, do kogo mówi ani o co jej chodzi. Otwieram drzwi i odsuwam się, żeby wpuścić tatę. Jakiś facet wybiega z drugiego pokoju i celuje do mnie z pistoletu. Prawie wybucham śmiechem. Trupa się nie zabije, proszę pana.

– Wejdźcie tutaj – syczy nieznajomy. – Bez numerów, bo dziewczyna zginie pierwsza.

– Co pan tu robi?!

Ton taty się zmienił. Wydaje mi się, że teraz jest w nim strach albo zdumienie.

– Najpierw chodźcie do nas, później pogaduszki.

– Przestań do niej celować!

– Teraz ja decyduję. Zapraszam.

Tata patrzy na tego mężczyznę, patrzy na drzwi frontowe, które sam zamknął, a później mówi do mnie:

– Chodźmy tam.

Cukierek siedzi nieruchomo, tylko jej oczy przenoszą się ze mnie na tatę i na faceta z bronią.

– Siadajcie!

Zajmujemy miejsce na kanapie. Tata wyciąga rękę, jakby chciał ująć moją, po czym rezygnuje.

– Teraz możemy pogadać. Wasza obecność tutaj jest niespodziewana. Muszę się zastanowić, co z wami.

– Jeśli mojej córce choćby jeden włos spadnie z głowy, jesteś trupem.

Tato, gdybym żyła, byłabym z ciebie dumna. Wiaderek wybucha śmiechem. Boi się – dociera do mnie. Coś pokrzyżowało mu plany.

– Wiesz, kim jestem?

Nadal do mnie celuje, więc w pierwszym momencie myślę, że to ja jestem adresatem pytania i wzruszam ramionami.

– Nie mam pojęcia.

– Pytam twojego ojca!

– Komisarz Wiaderek. Jak mógłbym zapomnieć. Co tu robisz?

– Naprawdę nie wiesz, dlaczego wyszedłeś z tego bez szwanku? – odpowiada pytaniem komisarz.

– Z czego?

– Z tamtej sytuacji, gdy zginęła twoja żona. Zapewne do tej chwili byłbyś w pierdlu. Miałem wystarczająco dużo dowodów.

Następuje cisza. Odwracam głowę, żeby przyjrzeć się tacie. Wygląda jak trup. Jak ja. Poszarzała twarz, oczy bez blasku.

– No więc dlaczego wyszedłem z tego bez szwanku?

Przynajmniej głos jest pewny i silny. Żywy.

– Nie jesteś w stanie zgadnąć?

– Matka?

To nie tata mówi. To Cukierek się odezwała. Wiaderek na chwilę przenosi na nią wzrok.

– Brawo. Mądra dziewczynka. Szkoda, że nie starczyło ci rozumu, gdy w tym grzebałaś.

– To pan... to ty wysyłałeś mi SMS-y?

– Dobrze kombinujesz.

– Jaka byłam głupia! Ta willa... przecież nie z pensji policjanta ją kupiłeś.

– Ja mówię „mądra dziewczynka”, a ty wyjeżdżasz z głupotą.

– Przyszedłeś tu, żeby mnie zabić?

– Przyszedłem, żeby wybadać sytuację. Teraz chyba nie będę miał wyjścia.

– Matka cię przekupiła?

Tym razem odzywa się tata. To jest jak sztuka, której nie rozumiem. Znam znaczenie słów, a treść mi umyka.

– Możesz tak to nazywać. Potrzebowałem tych pieniędzy dla rodziny. Pracowałem jak wół, a ledwie starczało do pierwszego.

To rozumiem. To się nazywa skorumpowany policjant. Ale...

– Ty prawie zepchnąłeś mnie na peron?

Znów Cukierek. To jest jak karuzela i chociaż jestem martwa, zaczyna mi się kręcić w głowie.

– Niczego ci nie zrobiłem. Ani przez moment nie byłaś w niebezpieczeństwie. Miałaś się wycofać.

– Śledziłeś mnie. Ale skąd teraz... – Cukierek urywa, jakby doznała olśnienia. – Robert wcale nie zerwał z nią kontaktu i opowiedział o moich mailach?

– Robert Martinson, zgadza się. I jeszcze jakaś pacjentka.

– Robert? – wtrąca tata. – To ona go wysłała do mnie?

Cukierek ogarnia swoją część, tata swoją. Nad całością panuje jedynie komisarz. Ja nadal nie umiem złożyć nic z tych skrawków.

– Nie wiem wszystkiego, panie Johnson. Może sam przyszedł. Wydaje się jednak, że nadal jest pod silnym wpływem twojej mamuśki.

– A więc mnie zabijesz? – Cukierek niezbyt mądrze gada. To ja jestem na celowniku, nie ona.  – A co zrobisz ze świadkami?

– Dogadam się z głównym świadkiem. Nie chce pan iść do więzienia, panie Johnson, prawda? Dziewczyna jest raczej mało wiarygodna.

– Jesteś kanalią – syczy tata. – Zdarzyły się inne rzeczy, o których nie wiesz. Więzienie?  – Wzrusza ramionami. – Pójdziemy tam razem.

– Jeśli nie będziesz współpracował, zrezygnuję z pieniędzy mamuśki. Wszyscy zginiecie w wypadku, z którym ja nie będę miał nic wspólnego.

Tata patrzy na mnie. Jego rozpacz jest jeszcze cięższa niż wcześniej. Przygniata mnie, wtłacza w piekło. Gdybym mogła płakać, byłoby lżej.

– Zabij tylko ją – mówi tata, wskazując na Cukierek.

– Słyszałaś. – Wiaderek przenosi wzrok i lufę pistoletu na psycholożkę. – To on powiedział.

To dzieje się błyskawicznie. Tata rzuca się na Wiaderka dokładnie w momencie, gdy tamten naciska na spust. Strzału prawie nie słychać. Kula trafia gdzieś w ścianę ponad głową pani psycholog. Pistolet ląduje na środku podłogi.

Przeszłość JOHN

Rozejrzał się po pokoju. Znał go. Jednoosobowy, przeznaczony dla specjalnych pacjentów. Świadomość wracała powoli, bezboleśnie. Zapewne skutek narkozy. Nacisnął dzwonek przy łóżku. Pielęgniarka przyszła bezzwłocznie. Naprawdę traktowano go jak VIP-a. Nie pamiętał imienia tej przygrubej dziewczyny.

– O! Obudził się pan doktor! Jak się pan czuje?

Nie był w stanie odpowiedzieć na jej uśmiech. Niepokój zaczynał atakować, na razie delikatnie.

– Już po operacji?

Głupie pytanie. Dotknął brzucha i wyczuł szwy. Bólu nie było.

– Tak! Wszystko poszło bardzo dobrze.

– Kto operował?

– Doktor Stróżewski. Przyjechał od razu, kiedy się dowiedział.

John wziął głęboki oddech, zanim zapytał:

– Co z moją żoną?

– Ja... Ona... – Entuzjazm pielęgniarki znikł. – Zaraz przyjdzie doktor.

Wyszła w pośpiechu. Za chwilę wkroczył Stróżewski.

– Jak się czujesz? – zapytał burkliwie.

– Dobrze. Dziękuję, że mnie operowałeś.

Stróżewski machnął ręką, po czym w swój służbowy, szorstki sposób przekazał fakty. Kamila nie żyła. Operacja się udała. Policja prowadziła śledztwo. Vivien została zawiadomiona i już udało jej się załatwić lot na kolejny dzień. Nadmiar wiadomości przytłaczał.

– Gdzie jest Maja?

– Nie wiem, ale jest tu policja i pewnie mają informacje. Chcą cię przesłuchać. Czujesz się na siłach?

Nie czuł się na siłach. Nie był pewien, co się wydarzyło. Powinien najpierw poskładać fakty, oddzielić fantazje od rzeczywistości, zdecydować, co powiedzieć, a co zataić.

– Tak – odpowiedział.

Policjantów było dwóch. Wyższy, w typie amanta ze starych filmów, przedstawił się jako komisarz Wiaderek, niższy, znacznie mniej przystojny, nie podał nazwiska. Później też się nie odzywał ani nawet nie patrzył, cały czas coś pisząc.

– Gdzie jest moja córka? – zapytał John, zanim tamci zdążyli usiąść.

– Jest bezpieczna, z rodziną pana żony.

John nie zareagował, ale już wtedy zakiełkowała decyzja, żeby odseparować Maję od tamtych ludzi. Sam też nie chciał ich więcej spotykać. Podobnie jak matki.

– Proszę nam opowiedzieć, co się stało.

– Kiedy wszedłem do mieszkania... – Głos mu zadrżał. Nadeszła pierwsza fala żałoby. Opanował się i ciągnął. – Moja żona była gotowa do wyjścia. Błagałem, żeby została.

Zamilkł. Zgodzenie się na przesłuchanie było jednak kiepskim pomysłem. Spojrzał w zimne oczy Wiaderka i zdecydował kontynuować. Później nie będzie łatwiej.

– Nie słuchała. Stanąłem jej na drodze, nie chciałem jej puścić. Wzięła nóż. To był moment. Nie zdążyłem się usunąć. A potem... nie wiem... chyba się poślizgnęła. Nie widziałem nawet, jak upadała. O Boże.

Zdusił łzy. Jego żona. Miłość jego życia, matka jego córki zasługiwała na płacz, ale nie przy tych facetach. Oczy Wiaderka zwęziły się, jakby nie kupował historii.

– Dlaczego chciała pana zostawić?

– Nie wiem. Kama nie jest... nie była... do końca zrównoważona. Zanim się poznaliśmy, próbowała popełnić samobójstwo i spędziła jakiś czas w szpitalu psychiatrycznym.

Komisarz spojrzał z zainteresowaniem. Drugi policjant notował jak szalony.

– Tak czy inaczej, musiała mieć powód, żeby wynosić się w środku nocy, i to w taką zawieruchę – zauważył Wiaderek.

– My... pokłóciliśmy się przed moim wyjściem do pracy i...

– O co się pokłóciliście? – przerwał policjant.

– O jakiś drobiazg. Nie pamiętam.

– To było wczoraj. Proszę sobie przypomnieć.

– Naprawdę... John umilkł – Z miny policjanta wyczytał, że tamten nie ustąpi. – Pokłóciliśmy się o Zuzannę.

– O Zuzannę Zalewską? – upewnił się Wiaderek.

– Tak. Moja żona jest... była zazdrosna.

– Miała powody?

– Nie – odrzekł John stanowczo. – Zuzanna jest tylko koleżanką z pracy, której chciałem pomóc w trudnej sytuacji.

Komisarz machnął ręką.

– Tak, słyszałem tę historię. Czy pana żona się zgodziła, żeby pani Zalewska zamieszkała z wami?

John spojrzał na policjanta prawie z nienawiścią.

– Oczywiście. Za kogo mnie pan uważa? Nie sprowadzam kobiet... ludzi bez porozumienia z żoną.

– A więc się zgodziła. – Wiaderek pokiwał głową prawie dobrotliwie. – A potem była zazdrosna? – zapytał, jakby te dwa fakty były nie do pogodzenia.

– Tak – mruknął John z zamkniętymi oczyma.

Coraz bardziej kręciło mu się w głowie, a na dodatek miejsce, gdzie otrzymał cios nożem, rwało i piekło. Najwyraźniej znieczulenie przestawało działać.

– Dlaczego wrócił pan do domu? Z pana grafiku wynika, że powinien pan być na dyżurze.

John był pewien, że policjanci zdążyli już porozmawiać z Haliną, starszą lekarką, która dyżurowała razem z nim. Otworzył oczy. Od komisarza bił chłód. Drugi policjant zastygł z długopisem nad notatnikiem.

– Miałem coś w rodzaju przeczucia. Opuszczenie szpitala było złamaniem regulaminu, ale noc była spokojna i koleżanka zgodziła się zostać sama przez godzinę. Miała dzwonić, gdyby coś się działo

– Przeczucia? – zdziwił się Wiaderek.

John opadł na poduszkę i ponownie zamknął oczy.

– Nasza kłótnia była dość ostra. Bałem się o Kamę. Jak panu powiedziałem, kiedyś próbowała popełnić samobójstwo.

– A więc miał pan przeczucie, że popełniła samobójstwo? Czy też że usiłowała je popełnić?

Nie podniósł powiek.

– Miałem przeczucie, że dzieje się coś złego. A teraz poproszę, żeby panowie wyszli. Czuję się słabo.

– Dziękujemy, że odpowiedział pan na pytania.

Wstali i skierowali się do wyjścia, ale Wiaderek odwrócił się w progu.

– Wrócimy jutro. Mamy jeszcze kilka wątpliwości.

Nie zareagował. Może na chwilę stracił przytomność, bo następną sceną, którą później wygrzebywał z pamięci, było szybkie badanie.

– Tętno wyższe, ciśnienie też. Prawie w normie. Teraz powinieneś odpocząć. Boli cię?

– Trochę.

– Weź tabletkę. Powinna szybko zadziałać.

John połknął proszek. Nie tak miało być. Nie tak. Nie tak.

Gdy przyszła Zuzanna, naprawdę się ucieszył. Ktoś, kto był mu bliski. Kobieta, którą w jakiś sposób kochał. Zaczęła mówić o notatniku. Na poczekaniu wymyślił, że nagrał jej przyznanie się do winy. To i tak nie miało znaczenia. Ekshumacja wykryłaby przestępstwo.

– Nienawidzę cię – powiedziała na pożegnanie. – Brzydzę się tobą.

Nie było Kamy. Nigdy nie dotknie już Zuzanny. Nie wróci do Stanów. Matka nie może odzyskać nad nim władzy. Inne kobiety to jedynie seks. Ma tylko Maję. Nie odda jej. Nikomu.

Teraźniejszość IWONA

Johnson i Wiaderek rzucili się po pistolet. Iwona patrzyła na kotłujących się facetów, nie próbując doszukać się sensu. To było jak film, który zaczęła oglądać od środka. Ktoś prawie zginął, ale dlaczego? Następny przytłumiony strzał wrócił poczucie rzeczywistości, nie budząc jednak emocji. Amerykanin się podniósł. Trzymał broń w ręce i kierował ją na zwiniętego na podłodze byłego policjanta, który trzymał się za ramię. Krew powoli przesiąkała przez koszulę w tym miejscu.

– Call the police[4] – rzucił Johnson i dodał po polsku: – Po pogotowie też, ale później.

Sięgnęła po telefon i dopiero wtedy zaczęła drżeć. Wystukała 112, powiedziała o postrzelonym i podała adres. To załatwiało policję i pogotowie. Na szczęście nikt nie żądał szczegółowych informacji.

Wiaderka zabrali do szpitala. Wysoki policjant zamknął się w pokoju z Johnsonem. Jego partnerka i dwóch innych, chyba niższych rangą, zabezpieczali dowody w salonie, cokolwiek to znaczyło. Iwonie i Mai została kuchnia. Dziewczyna wydawała się jeszcze bardziej nieruchoma niż wcześniej, jeszcze bardziej nieprzystępna. Iwona nie znajdowała słów, które mogłyby pomóc przezwyciężyć kolejną traumę. Zaparzyła herbatę i postawiła ją na stole.

– Wypij. Dobrze ci zrobi.

Wyraz twarzy Mai się nie zmienił, jej oczy nadal były utkwione w nieokreślony punkt na ścianie.

– Maja?

Dziewczyna nie zareagowała. Iwona usiadła po drugiej stronie stołu.

– Twój tata uratował mi życie – powiedziała.

Cisza. Psycholożka zwalczyła impuls, żeby podejść i wziąć Maję w ramiona. To mogłoby jeszcze pogorszyć stan chorej. Nieświadomie zaczęła wyłamywać palce. Odruch, którego wyzbyła się pod koniec studiów.

– Tak. Byłabym z niego dumna.

Maja słyszała, reagowała. Z opóźnieniem, ale to zrozumiałe przy takim szoku. Iwona uśmiechnęła się do dziewczyny. Nie zapytała, dlaczego by była, a nie jest. Wolała nie sprowokować stałej gadki zombie.

– Jest bardzo odważny. Ja byłam zbyt przerażona, żeby myśleć, a nawet zrozumieć, co się dzieje.

Znów kilkusekundowy brak reakcji, a potem Maja przeniosła na psycholożkę oczy.

– A teraz pani rozumie?

– Nie – przyznała Iwona. – Może trochę – dodała po chwili.

Przekupny policjant. Matka Johnsona dająca łapówkę za zamknięcie śledztwa. Oferująca jeszcze więcej pieniędzy, jeśli zlikwiduje osobę grzebiącą w przeszłości. Dlaczego? Nie, jednak niewiele rozumiała.

– Ja też trochę.

Nadal na siebie patrzyły. Iwonie wydawało się, że w oczach dziewczyny pojawił się uśmiech. Wrażenie za moment znikło i Maja znów wyglądała na całkowicie wycofaną. Psycholożka co jakiś czas się odzywała, sprawdzała reakcję. Na wszelki wypadek. Dopiero później zrozumiała, że oddalało ją to od konfrontacji z faktami. To ona prawie zginęła.

– Komisarz prosi panią.

Drgnęła, słysząc głos Johnsona. Amerykanin wyglądał na skrajnie wyczerpanego. Darmo by szukać w nim magnetyzmu, który uznała za jego znak rozpoznawczy. Chociaż zwracał się do niej, patrzył na Maję. Córka odwzajemniała jego spojrzenie. Coś się działo. Coś bardzo dobrego lub bardzo złego. Iwona wstała i poszła do sypialni.

– Proszę usiąść – zwrócił się do niej policjant.

Śmieszne. Czuł się jak gospodarz w jej własnej sypialni. Posłusznie zajęła miejsce i spróbowała się skoncentrować.

Streściła przebieg wizyty Wiaderka, opowiedziała o SMS-ach, wydarzeniu na stacji metra, grzebaniu w przeszłości Johnsona i amerykańskim życiu jego matki. Rozmawiali kilkanaście minut, a komisarz patrzył na nią, jakby próbowała ukryć gigantyczny przekręt.

– Proszę mi opowiedzieć, jak poznała pani Romana Wiaderka.

– Mój znajomy policjant skontaktował mnie z nim.

– Dlaczego?

– Interesował mnie wypadek, w którym zginęła matka Mai. Komisarz Wiaderek prowadził wtedy śledztwo.

– Kim jest dla pani Maja?

Nie przypomniała, że już powiedziała.

– Chodzi do szkoły, w której pracuję jako psycholog. Ostatnio miała sporo problemów.

– Kiedy zdarzył się wypadek?

– Szesnaście lat temu.

Komisarz uniósł brwi.

– Dlaczego w takim razie ta sprawa panią interesowała?

Tyle razy już to mówiła, że słowa wyszły automatycznie:

– Przeszłość wpływa na teraźniejszość.

Mężczyzna pokręcił głową.

– A dlaczego dziewczyna teraz przyszła do pani?

– Proszę jej zapytać. Powiedziałam jej, że zawsze może zwrócić się do mnie.

– Podała jej pani adres?

– Tak.

– Daje pani swój adres wszystkim wychowankom?

Rumieniec wypełznął na jej policzki, pokrywając szyję i dekolt. Ostatnio takie czerwienienie się zdarzyło jej się w liceum.

– Nie.

– A dlaczego w takim razie zrobiła pani wyjątek?

– Jej... stan... sytuacja była wyjątkowa.

– W jakim sensie?

– Obawiam się, że nie mogę tego powiedzieć.

Westchnął głęboko.

– Czy zaproszenie jej do domu nie było... nie wiem... przekroczeniem granic?

– Było.

Tyle, jeśli chodzi o profesjonalizm. Może nawet stanie przed komisją do spraw etyki zawodowej. No dobrze, przynajmniej żyje. Wszyscy żyją, nawet Wiaderek.

– Obawiam się, że będę musiał zatrzymać pani telefon jako dowód rzeczowy. Będzie mogła go pani odebrać jutro rano.

– Dobrze – mruknęła, jakby pytał ją o zgodę.

– Technik przejrzy również pani komputer.

Policjant nabrał powietrza, jakby miał zamiar zadać kolejne pytanie, ale powiedział tylko:

– Na razie to wszystko. Dziękuję pani. Proszę tu przysłać Maję Johnson.

– Nie wiem, czy... czy powinna zeznawać sama. Jej kondycja psychiczna jest bardzo słaba.

– O tym niech zdecyduje ona w porozumieniu z ojcem.

Wycofała się jak skarcona uczennica. Jakiś mundurowy stał przed drzwiami frontowymi, blokując wyjście.

– Boicie się, żebym nie uciekła z własnego mieszkania? – rzuciła zirytowana.

W progu salonu stanęła policjantka.

– Nie chodzi o panią.

– A o kogo?

Kobieta wycofała się bez odpowiedzi. W progu kuchni również stał uzbrojony policjant. Iwona go minęła. Ojciec i córka siedzieli po przeciwnych stronach stołu, nadal patrząc na siebie, jakby świat wokół nie istniał. Johnson wyglądał na mniej złamanego, a Maja na bardziej żywą. Iwona chrząknęła.

– Maju, komisarz chce z tobą porozmawiać, ale nie powinnaś iść tam sama.

Tym razem reakcja była natychmiastowa. Dziewczyna wstała, nie odrywając spojrzenia od ojca.

– Pójdę.

– Nie musisz – powiedziała Iwona. – Uważam, że...

– Na pewno? – przerwał Johnson.

Iwona chciała przytaknąć, ale Maja odezwała się pierwsza.

– Na pewno, tato.

– Powiedz wszystko. – Maja ruszyła krokiem zombie. – Wszystko – powtórzył z naciskiem.

Odwróciła się i uśmiechnęła. Iwona opadła na krzesło. Spojrzała na faceta w progu.

– Czy może pan odejść?

– Nie.

Przeniosła spojrzenie na Johnsona.

– Nie powinna zeznawać sama. To może bardzo źle odbić się na jej stanie psychicznym.

Amerykanin spojrzał jej prosto w oczy.

– Dziękuję, że była pani przy niej. Teraz też będzie pani potrzebować.

– Ona potrzebuje prawdziwego psychiatry.

– Tak, zapewne ma pani rację.

Czy Johnson znów grał? Znów próbował manipulacji?

– Dałam panu kontakt – przypomniała.

– Teraz już... Niech pani ją z nim skontaktuje.

– Ja nie mogę! – zaprotestowała. – Nie jestem jej opiekunką.

Zmarszczył brwi.

– Nie jestem pewien, co w tej sytuacji... – urwał. – Proszę tego pilnować.

– Nie rozumiem. To pan musi tego przypilnować. Nie wolno już odkładać.

Przez jakiś czas przyglądał jej się w zamyśleniu.

– Zna pani Zuzannę?

– Zuzannę Zalewską? Marczak?

– Tak, Zuzannę Zalewską. Skoro mocno pani drążyła, nic dziwnego, że pani do niej dotarła. Powysyłała...

– Co powysyłała?

– Niedługo się pani dowie. Albo i nie. Może tak. Wszystko, co tam jest, to prawda.

– Co gdzie jest?

Nie odpowiedział. Oddalał się, zamykał we własnym świecie.

– Uratował mi pan życie – zmieniła temat.

Pokręcił głową. Nie spojrzał na nią.

– John?

– Musisz obiecać, że ją uratujesz.

– Co?

Teraźniejszość MAJA

Siadam naprzeciwko komisarza. Powiedz wszystko. Prawdę i tylko prawdę.

– Dlaczego tu przyszłaś? – pyta policjant. – Do pani Iwony – precyzuje.

Zastanawiam się.

– Chyba... chyba nie chciałam być w domu.

– Dlaczego?

Gdzieś we mnie, wewnątrz martwego ciała, w uwięzionej duszy, rozgrywa się scena sprzed chwili. Słyszę głos taty, widzę jego smutne oczy. Jakiś facet słucha, ale się nie wtrąca.

Wielokrotnie myślałem, że cię krzywdzę, ale odganiałem te myśli.

– Nie chciałam być z tatą.

– Dlaczego?

Domaga się odpowiedzi. Powiedz wszystko. Jak można powiedzieć wszystko? A nawet wybrać kawałek, który by tutaj pasował?

– Źle się czułam. Przyszłam, bo pani Cukierek powiedziała, że mogę się do niej zwrócić.

Zniszczyłem twoją mamę. Zabiłem ją.

– Czy ojciec cię krzywdził?

Wmawiałem sobie, że to, co robimy, jest wyrazem miłości. Niszczyłem cię.

Sama się niszczyłam.

– Tata mnie kocha. Ja też go kocham.

Teraz bardziej niż kiedykolwiek wcześniej.

Jesteś jeszcze dzieckiem. Zaczniesz od nowa. Dasz radę.

– Opowiesz mi, co się tutaj zdarzyło?

To łatwe. Relacja wydarzeń, nic więcej. Recytuję, jakbym była na lekcji, i odnajduję w tym nawet pewną przyjemność. Tata bohater.

Zniszczyłem twoją mamę. Zabiłem ją.

– Na pewno to wszystko cię przeraziło.

– Nie. Dlaczego?

– Grożono ci z pistoletu.

– Nie można mnie zabić. – Ponieważ wygląda, jakbym powiedziała coś całkiem bezsensownego, dodaję: – Już nie żyję.

To chyba jest „wszystko”.

– Dziękuję ci. – Nie patrzy na mnie. – To wszystko.

Właśnie. Wychodzę. Ten głupi policjant nadal stoi w progu kuchni. Wymijam go.

– Pamiętaj. Nie ma w tym żadnej twojej winy. Kocham cię.

Chciałabym uwierzyć. Nie. Wierzę, że mnie kocha. Co do winy – chcę się nią dzielić. Tata ma skute ręce.

– Zaczniesz od nowa. Zapomnij o mnie.

Dzieje się coś strasznie dziwnego. Z oczu płyną mi łzy, moczą policzki. Trupy potrafią płakać?

– Proszę wstać.

Policjanci stają po bokach taty.

Zniszczyłem twoją mamę. Zabiłem ją.

Poznałam prawdę. Za późno.

– Ja nie żyję! – krzyczę.

Obcy mężczyźni brutalnie prowadzą tatę do drzwi, ale on jeszcze się odwraca.

– Zapomnij o mnie. Dasz radę.

– Tato!

Ciągną go przez próg.

– Tato! Tato! Tato!

Chcę do grobu. Chcę do mamy. Chcę do taty. Nie dam rady. Nie dam. Nie dam. Krzyczę, jakbym była żywa.

– Maja.

Cukierek wyciąga rękę, dotyka mnie. Nie ma taty. Nie ma mamy. Nie ma duchów. Grobu też nie ma. Nigdy. Krzyczę jeszcze głośniej.

– Maja.

Przyciąga moje rozpadające się ciało. Nie bronię się. Krzyczę w jej ramię, a później wrzask zamienia się w szloch.

– Wyjdźcie stąd – mówi do pozostałych policjantów. W jakiś sposób dociera do mnie, że ona też płacze.  – Zostawcie nas. Ona potrzebuje spokoju.

– Ona potrzebuje lekarza – odzywa się ktoś, może komisarz, z którym rozmawiałam.

– Załatwię lekarza. Wyjdźcie. Proszę.

Chyba wychodzą. Cukierek ciągnie mnie na łóżko, otacza ramionami. Płaczemy razem tak długo, aż wszystko robi się ciemne, znika.

Przeszłość JOHN

Nóż tkwił w brzuchu. John krzyczał z bólu. Dziecko zaczęło płakać. Zeszyt. Nie pozbył się zeszytu. Zuzanna pojawiła się w kuchni.

– Zuza...

Coś mówił. O Stróżewskim. O dziecku. O zeszycie. Prawie miał nadzieję, że go nie posłucha. Że zostawi go na podłodze, żeby umarł. Albo że nie schowa notatnika. Albo przeczyta i odda policji.

Co z Kamilą? Stracił przytomność.

Zasady moralne Zuzanny były zbyt słabe, żeby wygrać z lękiem o własne bezpieczeństwo. Tak łatwo było ją uciszyć. Zbyt łatwo. John czuł się nią rozczarowany. Uwierzyła nawet, że nagrał jej przyznanie się do winy. A kiedyś prawie ją kochał.

Po wizycie byłej kochanki zasnął. Śniło mu się, że zabija Kamę. Tłucze jej głową o szafkę, ale ona ma otwarte oczy i coś mówi. Trzeba ją uciszyć. Więc John wali jeszcze raz. I jeszcze. I jeszcze.

Obudził się, drżąc z zimna. Piżama była mokra od potu. To sen. Od tej pory koszmar nawiedzał go regularnie, chociaż z upływem miesięcy stawał się rzadszy. W szpitalu śnił go codziennie. Miotał się po łóżku, jęczał. Również w tamten poranek.

– Obudź się. Jestem przy tobie.

Otworzył oczy. Pochylała się nad nim. Jego matka. Jego miłość. Jego zguba. Patetyczne określenia, których nie chciał. Jej nie chciał.

– Nie chcę cię tutaj. W ogóle cię nie chcę.

Tylko wzruszyła ramionami.

– Tak ci się wydaje. Potrzebujesz mnie. Muszę cię przez to przeprowadzić.

– Nieprawda – odparował, ale z mniejszym przekonaniem.

– Prawda. Rozmawiałam z policją. Beze mnie nie dasz rady.

Po raz kolejny zmiażdżyła jego wolę.

Wprowadziła się do niego. Załatwiała formalności związane z pogrzebem, poszła do sądu. Nie pozwolił jej tylko tknąć Mai. Gdy zobaczył, że pochyla się nad łóżeczkiem i dotyka dziewczynki między nogami, wyprowadził ją z pokoju. Uśmiechnęła się wtedy. W nocy przyszła do niego. Nie chciał jej. Pragnął. Odepchnął ją brutalnie, tak mocno, że się przewróciła. Nie ma tu żadnej szafki z ostrymi kantami – pomyślał prawie z żalem. Podniosła się i rozpięła bluzkę. Rzucił się na nią, wbił ustami w jej usta i poczuł smak krwi. Chciał ją posiąść, ale jak zwykle to ona posiadła jego.

Rano odwiózł ją do hotelu. Zadzwoniła przed wylotem. Pojechał na lotnisko i pozwolił zamknąć się w pożegnalnym uścisku. Patrzył później z mieszaniną rozpaczy i fascynacji, jak samolot wzbija się w powietrze.

Wrócił do domu. Przez rok nie dotykał Mai w sposób inny niż powszechnie uznawany za ojcowski. Potem odrzucił zabobony.

Nie przerwał kontaktu z matką, ale do Stanów pojechał dopiero wtedy, gdy był pewien, że całkowicie się od niej uwolnił.

Przeszłość KAMILA

– Nie wygłupiaj się. Rzuć ten nóż.

– Nie. Odsuń się.

Mój głos drży. Ręka, którą mu grożę, drży. Jestem słaba i John o tym wie.

– Rzuć nóż.

Robię krok w jego stronę. Trzęsę się już cała. Nóż z brzękiem upada na podłogę.

– Kocham cię – mówi John.

Przestaję drżeć. Kręcę głową i kładę rękę na poręczy wózka. Chcę wyminąć Johna, ale on pcha mnie z całej siły. Puszczam wózek, przez ułamek sekundy toczy się, a potem zatrzymuje pod ścianą. Uderzam głową w kant szafki i upadam. Kątem oka widzę, jak mężczyzna, którego kochałam, podnosi nóż i wbija go sobie w brzuch. Nasze odciski palców się pomieszały. Mój umysł staje się jasny. John zadbał o to, żeby nie naruszyć najważniejszych organów. To on będzie grał rolę ofiary. Szanowany lekarz i niestabilna żona. Łatwo mu będzie przekonać policję i sąd. Nie chcę umierać. Nie mogę zostawić go samego z Mają. Nie mogę! Maja zaczyna płakać, jakby rozumiała niebezpieczeństwo. Przebacz mi, córeczko. Przebacz. To za mało. Nie mogę umierać!

Jednak umarłam. Obserwuję pokój z góry. Nieruchome ciało pod szafką. Jęczący John z nożem w brzuchu. Płaczące dziecko. O Boże, co ja zrobiłam? Co ja najlepszego zrobiłam?! Może to sen. Jezu, spraw, żeby to był sen. To nie sen. Prawda mrozi. Kto powiedział, że ludzie po śmierci nie odczuwają zimna? Może to projekcja umierającego mózgu. Chwytam każdy strzęp nadziei. Jezu, zatrzymaj mnie tutaj. Zuzanna wchodzi do kuchni. Przerażona i całkowicie zdezorientowana. To ona jest nadzieją. Nie zawiedź mnie, próbuję krzyknąć. Szepnąć chociażby. Przekazać w jakikolwiek sposób. Nie zawiedź mnie! Nie słyszy. Nie chce słyszeć.

A później odchodzę albo znikam.

Teraźniejszość JOHN

Klatka rozbrzmiewała krzykiem Mai. Nie umilkł, gdy policjanci wyprowadzili Johna przed blok ani gdy wepchnęli go do radiowozu. Nie ustał w areszcie. John rzucił się na pryczę. Ścisnął skronie, usiłując zebrać myśli. Ja nie żyję! Od śmierci Kamy wiedział, że jego miejsce jest w więzieniu, a żył tak, jakby nie popełnił żadnego przestępstwa. Nie. Żył jak przestępca, który drwi ze zbrodni. Tato! Nie. Uważał, że żadnej zbrodni nie popełnił. Ja nie żyję! To też nieprawda. Wiedział, że popełnia zbrodnię każdego dnia, ale spychał gdzieś tę świadomość. Tato! Był hipokrytą. Od zawsze oszukiwał innych. Siebie też. Gorzej. Oszukał córkę. Ja nie żyję! Zabił ją. Najpierw jej matkę, a później ją.

Krzyk Mai wibrował w każdej komórce mózgu, rozwiercał myśli. Nie wykorzystał dobrze rozmowy z córką. Gadał jakieś bzdury o miłości, o winie, o tym, że ona da radę.

Będzie proces. Fakty staną się publiczne. Czy psycholożce uda się wyrwać jego dziecko z kloaki? Obiecała.

Nie chciał zabijać. Mówił to sobie za każdym razem, gdy wspominał scenę w kuchni. Za każdym razem, gdy nawiedzał go koszmar. Było przecież inaczej. Nie tłukł wielokrotnie głową żony o kant szafki. Popchnął ją tylko raz, żeby przeszkodzić w tym, co miała zamiar zrobić. Działał instynktownie. Instynktownie zranił też siebie. Wiedział, jak wbić nóż, żeby nie umrzeć. Chronił rodzinę.

Naprawdę? Ile razy zadawał sobie to pytanie? Ile razy je zagłuszał, wpychał gdzieś głęboko? A ile razy odpowiadał: „Tak jest najlepiej”? Najgorsze – ile razy wiedział, że to gówno, nie prawda?

Zabił Kamę. Zniszczył Maję. Całe jego życie było gównem. Matka uważała, że ratuje mu tyłek. Nie powiedziała wprost, że przekupiła policję, a on się nie domyślił mimo wielokrotnych sugestii. A może się domyślił, ale gdzieś to zepchnął jak inne myśli, które przeszkadzały mu żyć tak, jak chciał. Najprawdopodobniej opłaciła też sąd. Przecież sprawa szła jak po maśle, mimo że adwokat straszył trudnościami. I też można było to wyczytać między wierszami jej odzywek.

Nie słuchał jej. Koncentrował się na utrzymaniu dystansu. Chciał być wolny, a każdego kolejnego dnia pogrążał się w gnojówie i ciągnął tam Maję. Wizyta w Stanach tylko przyspieszyła rozpad dziecka. Nie! Dla Mai była jeszcze szansa.

Wygodnie byłoby pomyśleć, że to Vivien go zniszczyła. Niszczyła przecież wszystkich, na których w jakimś stopniu jej zależało. Najlepszym przykładem był Robert. Opowiadał, że romans się skończył, a był jej szpiclem. Szpiclem i wiernym pieskiem. Podłą świnią. Czy tak myślał o sobie? Co za różnica? Co za cholerna różnica?

John ponownie przebiegł myślą ostatnich kilka godzin. Otrzyma karę. Dobrze. Może dożywocie. Dobrze. Wiedział, co współwięźniowie robią z takimi jak on. Słyszał o znęcaniu się i gwałtach zbiorowych. Też dobrze. Zasłużył. Gówno. Wcale nie wiedział, czy wytrzyma. Kogo to obchodzi? Niech się rozpadnie.

Zanim się rozpadnie, musiał coś załatwić. Usiadł. Po przeciwnej stronie ktoś klęczał ze złożonymi rękami. Odmawiał paciorki?

– Dają tu papier? I długopis?

Mężczyzna się odwrócił. Był młody, miał zespół Downa i dobrotliwy wyraz twarzy. Podszedł do pryczy Johna i uśmiechając się, dotknął palcem jego brzucha. John się nie cofnął.

– Modliłem się.

Amerykanin nie powiedział, że modlitwy go nie interesują.

– Tak? O co?

Uśmiech młodego mężczyzny zrobił się szerszy.

– Żebyś się do mnie odezwał. I proszę!

Dlaczego ktoś taki jest w areszcie?

– Dają tu papier? – powtórzył John.

– Mamy w kiblu.

– Do pisania. Papier.

– A! Nie wiem. Lepiej zapytać, kiedy wejdą z jedzeniem, bo się wkurwiają, kiedy się dzwoni.

John skinął głową.

– Dlaczego tu jesteś?

– Tu? – Mężczyzna rozejrzał się po pomieszczeniu i zmarszczył brwi. – Kumple mówili, żeby zbić szybę w kiosku, bo potrzebują fajek. No to zbiłem. Mamusia powiedziała, że to źle. I ten pan policjant, co przyszedł. A ty?

John się wzdrygnął. Chciał kary, ale jak mógł powiedzieć temu mężczyźnie o umyśle i duszy dziecka, co zrobił? To tak, jakby jego też ciągnął do gnoju.

– Jestem złym człowiekiem. Bardzo złym.

– Naprawdę?

– Naprawdę.

Oczy mężczyzny zrobiły się smutne, ale za chwilę poweselały.

– Pomodlę się za ciebie – oznajmił triumfalnie.

John przez chwilę przyglądał się rozmówcy w milczeniu, potem powiedział poważnie:

– Lepiej pomódl się za moją córkę. I żonę.

– Dobrze. Bozia im pomoże.

John powstrzymał cisnącą się na usta odpowiedź: „Bozi nie ma”.

Papier i długopis dostał kolejnego dnia. List, przeczytany przez organ śledczy, cokolwiek to znaczyło, został wysłany na adres Iwony Cukierek. Nie udało mu się zawrzeć w nim tego, co chciał.

Epilog – teraźniejszość MAJA

Jakiś czas spędziłam w prywatnej klinice. Podobno nas stać. Oddzielny pokój. Luksusowe warunki. Przychodził pan Maciek, ten psychiatra podobny do taty. Byli inni, ale ich już prawie nie pamiętam. Wszyscy powtarzali, że żyję. Dla świętego spokoju udawałam, że im wierzę. Łykałam lekarstwa. Te, które dawał mi tata, potem zastąpiono je innymi. Zapisywałam nazwy. Tak jakby ktoś taki jak pani Iwona – nie nazywam już jej Cukierek – miał mnie odpytywać. Potem stwierdzono, że nie muszę przebywać w warunkach szpitalnych.

Mieszkam u Izy. Nie wiem, jak to załatwiła, ale to dobrze. W innym przypadku zapewne do pełnoletniości musiałabym przebywać w jakimś domu dziecka, bo nie sądzę, żeby znaleziono dla mnie rodzinę zastępczą. Mówię i myślę tak, jakbym żyła, jakby pełnoletniość naprawdę miała nadejść. To zabawne, zaczynam w to wierzyć. Może dlatego, że wszyscy to mówią i mieszają mi w głowie. A może to kwestia lekarstw. Nie umiem powiedzieć, czy cieszę się z tego, że może żyję. Oznaczałoby to, że nie zobaczę mamy, dopóki naprawdę nie umrę, prawda? Mamy, która zginęła z rąk taty. Wtedy, u pani Iwony, powiedział mi, że ją zabił. Czułam szok, ból, ale nie zdumienie. Jakby relacjonował wydarzenia, których byłam świadkiem. Byłam przecież. Dlatego to we mnie tkwiło. Całe życie.

Tęsknię za tatą tak bardzo, że brak mi tchu. Tak się mówi, ale niekiedy czuję, że przestaję oddychać. To znaczy, że zazwyczaj oddycham. Jakiś tam dowód na to, że żyję. Bez względu, czy jestem żywa, czy martwa, brak mi taty. Mordercy. Oswajam to słowo tak długo, że czasami przestaje boleć. Jestem córką mordercy. Kochanką mordercy. Pan Maciek, który ma ze mną sesje nie tylko jako lekarz, lecz także psychoterapeuta, twierdzi, że nie ma w tym żadnej mojej winy. Tata też tak mówił, zanim go zabrali. Nie wiem, czy chcę w to wierzyć. Jeśli uwierzę, okaże się, że cała wina jest taty. Czasem mówię to panu Maćkowi, Izie czy pani Iwonie. Pani Iwona nie jest już moją psycholożką. Nazywa się przyjaciółką, co trochę mnie śmieszy, bo nie mam przyjaciół. Czuję jednak do niej jakąś sympatię. Chcę dźwigać część winy. Nie zostawię wszystkiego na barkach taty.

Podobno odbył się proces i tata został skazany na dożywocie. Nikt by mi nie powiedział, ale zapytałam. Trafiło na Izę. Prawie biedaczka zemdlała, gdy to wyjaśniała. Chciałabym go odwiedzić, ale mi nie pozwalają. Na razie, mówią. Teraz i tak to zakazane. Jakiś wirus. Zostań w domu. Nawet ja znam to hasło, chociaż nie przeglądam internetu, a Iza nie ma telewizora czy radia. Pozamykali szkoły. Mnie to nie rusza, od wyjścia z kliniki przeszłam na nauczanie domowe. Większości rzeczy uczy mnie Iza, a matmy i fizyki dziadek. Boję się, że w więzieniach jest dużo ludzi na małej powierzchni. Żeby tylko tata się nie zaraził. Mogłabym do niego napisać, ale ilekroć siadam nad kartką papieru, nic mi nie pasuje. Może dziś wieczorem mi się uda. Jutro Wielkanoc. Serce pęka mi na myśl, że on spędzi ją w celi.

Ja będę z Izą. Mamy połączyć się z dziadkami przez Skype’a czy coś takiego. Wszystko teraz odbywa się zdalnie. Nawet moja psychoterapia czy lekcje z dziadkiem. Iza czasem bierze mnie na zakupy, „żebym nie zwariowała od siedzenia w czterech ścianach”. Słowo daję, że tak mówi. „Zwariowała”. Udaje, że nie uważa mnie za wariatkę.

Nie czekam do wieczora. Biorę długopis.

Tato. Kocham Cię. Cokolwiek zrobiłeś czy ja zrobiłam. Tęsknię za Tobą. Chciałabym, żebyśmy razem spędzili święta.

Drę, jak zwykle. Drzwi frontowe się otwierają. Wychodzę do przedpokoju. Iza, obładowana siatami, uśmiecha się do mnie.

– Kupiłam surowce na mazurek. Świetny przepis znalazłam.

– Na święta – mówię drewnianym głosem.

– Tak. Wielkanoc bez mazurka się nie liczy.

– Tata nie będzie miał mazurka.

– Nie sądzę – przyznaje.

Przyglądam się jej w milczeniu, po czym idę do pokoju i przekręcam zasuwę. Ta zasuwa to pierwsza rzecz, o którą poprosiłam, kiedy sprowadziłam się do ciotki. Rzadko z niej korzystam.

IWONA

Jutro święta, które spędzi zupełnie sama. Rodzice zapraszali, ale odmówiła. Nawet pracując zdalnie i przestrzegając zaleceń, w Warszawie łatwo się zarazić. W sklepie co i rusz ktoś na nią wpadał, chuchał jej w twarz. Gdyby sprzedała wirusa mamie czy ojcu, nigdy by sobie nie wybaczyła. Rodzice wydawali się zdrowi, ale przecież nie byli już tacy młodzi. Pogada z nimi na Messengerze. Może kiedyś opowie im o Mai. Nie jutro, to nie był temat na rozmowę przy świątecznym śniadaniu, ale w przyszłości. Bez szczegółów, bez nazwisk. Mama potrafiła spojrzeć na problem z niespodziewanej strony, i to często pomagało.

Iwona zadawała sobie pytanie, co robić, kilkanaście razy dziennie. Na samym początku było łatwiej. Kiedy dostała list od Johnsona, Maja była w klinice, więc nikt by się nawet nie zgodził na przekazywanie korespondencji. Przeczytała notatkę do siebie. Nawet odwiedziła Amerykanina. Winna mu była życie, chociaż gdyby nie on, żadne zagrożenie życia by nie powstało. Przewertowała też jego zapiski, które dostała od Zuzanny. Wszystko zbudowało obraz potwora. Nie miała wątpliwości, że potwór był chory i potrzebował pomocy, ale wiedziała też, że pomocy nie dostanie. Nie zasługiwał na żadną pomoc. Tak powiedziałaby większość ludzi. Dożywocie to za mało. Johnson przyznał się do zabójstwa żony i wieloletniego molestowania seksualnego córki. Nie zatrudnił adwokata, a obrońca z urzędu, być może wskutek młodego wieku i niedoświadczenia, a może dlatego, że brzydził się własnego klienta, nie podał żadnych przekonujących argumentów za złagodzeniem wyroku. Niektórzy dziennikarze, opisując sprawę, domagali się powrotu kary śmierci. Komentarzy w internecie Iwona nie czytała. Maja powtarzała, że tęskni za tatą, ale Maciek utrzymywał, że na zapoznanie się z listem od ojca jest za wcześnie. Leczenie dawało rezultaty, ale kontakt mógłby znacznie je spowolnić. Psychiatra nie wiedział, co Johnson napisał. Iwona też nie. Coś w niej wzdrygało się przed wejściem w intymność, chociaż zdawała sobie sprawę, że władze więzienne cenzurują korespondencję od niebezpiecznych przestępców.

Zapiski Johna zostały przekazane władzom amerykańskim. Iwona miała nadzieję, że żadne pieniądze i znajomości nie pomogą Vivien się wywinąć. Jeśli nie zeszyt syna, którego sąd zapewne nie uzna za dowód, zeznania Wiaderka wystarczą, żeby wpakować ją do więzienia.

Podeszła do okna. Dwóch policjantów na skwerku legitymowało kobietę z psem. Zaczynała przyzwyczajać się do takich widoków. Obraz się zamazywał, myśli odpływały. Wiaderek dostał dwanaście lat, co też oburzało opinię publiczną. Przekupny policjant, na dodatek sterowany z zagranicy. No, zdrada stanu. Iwona wolała nie myśleć o emerytowanym komisarzu. Kiedy lufa była skierowana między jej oczy, wydawała się abstrakcją. Wspomnienia natomiast budziły panikę. Iwona wzdrygnęła się na dźwięk telefonu. Za każdym razem obawiała się złej wiadomości. To zaczynało przeradzać się w nerwicę lękową.

– Czy rozmawiam z panią Iwoną Cukierek? – Mężczyzna po drugiej stronie, nie czekając na odpowiedź, ciągnął: – Nazywam się Tomasz Maszczak i jestem lekarzem w szpitalu więziennym. John Johnson podał panią jako osobę do kontaktu.

– Co mu jest?

– Życiu nic nie grozi. Złamane dwa żebra, kość piszczelowa w lewej nodze, prawa kość ramienna i rozerwany odbyt.

– Gwałt i pobicie – powiedziała bardziej do siebie niż do lekarza.

– W tej sprawie władze więzienne z pewnością przeprowadzą śledztwo.

– Czy można... – nie chciała tego mówić ani tym bardziej robić, ale dokończyła: – go odwiedzić?

– W tej chwili nie są wydawane zgody na widzenie ze względu na pandemię.

Podziękowała za informację, pożegnała się i opadła na fotel. Gwałt i pobicie. Zapewne nie pierwszy raz. Większość ludzi powiedziałaby, że Johnson na to zasługiwał. Zrobiło jej się niedobrze. Nie była pewna własnego stosunku do tych wydarzeń. Otworzyła szufladę i wyciągnęła kopertę. Po raz kolejny przebiegła wzrokiem notatkę do siebie.

Pani Iwono, w Pani ręce oddaję list do mojej córki. Gdy uzna Pani, że Maja jest gotowa, proszę jej go przekazać. Treść też jest ważna, więc najpierw niech Pani przeczyta i zdecyduje.

Dziękuję, że Pani zajmuje się Mają. To najważniejsze.

Tylko tyle. Gdy odwiedziła go w więzieniu, przepraszał za traumę, którą spowodował również w jej życiu. Wzruszyła ramionami.

Trauma trwała. Iwona odłożyła notatkę i rozłożyła kartkę z listem do Mai. Był napisany po angielsku, więc niektóre słowa sprawdzała w słowniku. Jeśli to ona miała decydować, musiała rozumieć.

Maju,

chciałbym nazwać Cię córeczką, ale odebrałem sobie do tego prawo. Wiedziałem o tym już, gdy zabiłem Twoją mamę, ale zamknąłem gdzieś tę wiedzę i krzywdziłem Cię nadal, każdego dnia. Nawet wyjazd do babci, Twoja próba samobójcza i choroba nie stały się kluczem. Dopiero wczorajszy natłok wydarzeń uwolnił tę wiedzę. Nie proszę Cię o przebaczenie.

Dlaczego w takim razie piszę, zapytasz. Dlaczego nie zostawię Cię w spokoju, nie dam Ci zapomnieć? Może dlatego, że nie zapomnisz. Będziesz żyła, będziesz szczęśliwa, ale pamięć o latach spędzonych ze mną będzie w Tobie tkwiła. Zadra. Jak ją wyciągnąć? Czy słowa dadzą radę? Nie wiem. Próbuję.

Chcę Ci jeszcze raz powiedzieć. Nie ma w Tobie winy. Nigdy nie było. Pozostałaś czysta. Tylko ja. Ja spieprzyłem wszystko. Mógłbym to zrzucić na własną matkę, która robiła mi to, co ja Tobie, ale to zbyt wygodne. Każdy decyduje za siebie. Ja też zdecydowałem. Mogło być inaczej. Mogliśmy być rodziną – Ty, Twoja mama i ja. Wybrałem destrukcję.

Teraz widzę to jasno. Ty jesteś czysta. Twoja matka była czysta do końca. Kama zginęła z mojej ręki. Ty żyjesz. Ludzie, którzy Cię otaczają, pomogą Ci żyć.

Chciałbym Ci o czymś opowiedzieć. W areszcie ze mną jest młody człowiek z zespołem Downa – Andrzej. Ma umysł dziecka, ale jest wcieleniem dobroci. Mam nadzieję, że go wypuszczą – jego miejsce nie jest w więzieniu. Modli się za Ciebie i za Kamę. Nie umiem powiedzieć, czy wierzę w Boga, ale z pewnością wierzę w moc dobrej energii, która od niego emanuje. Obejmuje nawet mnie. Przestaję się bać.

Żyjesz. Będziesz żyć. Będziesz szczęśliwa mimo zadry.

Gdybym mógł zacząć jeszcze raz, miałbym udział w Twoim przyszłym życiu. Nie starczyłoby mi wieczności, żeby wyrazić, jak żałuję.

Zadałem Ci tyle ran. Kocham Cię. Nie wiem, czy mam prawo to pisać, ale muszę. Kocham Cię. Nie proszę o przebaczenie. Bądź szczęśliwa.

Nie podpiszę tego listu, bo nie wiem jak. Nie mam prawa nazywać się Twoim ojcem.

Kocham Cię.

Złożyła list i wsunęła go do szuflady. Gdy zadzwonił telefon, znów się zatrzęsła.

– Iwona. – To była Iza. – Czy możemy połączyć się z tobą jutro przez Skype’a? Maja nie jest w zbyt dobrym nastroju. Myślę, że im więcej życzliwych ludzi zobaczy, tym lepiej.

– Jasne. Dla mnie też im więcej życzliwych ludzi, tym lepiej. – Iwona roześmiała się z przymusem. – W gorszym niż wcześniej?

– Chyba święta tak na nią działają.

– Święta często działają depresyjnie.

– Ona tęskni za ojcem. To straszne, że nadal kocha tego potwora.

– Nie mówisz jej tego, mam nadzieję?

– Za kogo mnie masz? Oczywiście, że nie. Tylko że ja nie wiem, co mówić, co robić.

– To normalne. Ona po prostu powinna wiedzieć, że jesteś po jej stronie. Dojście do względnej równowagi zajmuje czas. Weź pod uwagę, że Maja kochała ojca całe życie, a przez szesnaście lat był dla niej najważniejszym punktem odniesienia.

– Masz rację. – Iza wyraźnie się uspokoiła. – Ja chciałabym, żeby wszystko stało się od razu.

Uzgodniły jeszcze szczegóły.

– W gębie czasem bywam mocna – mruknęła Iwona, gdy się rozłączyły.

Ponownie wyciągnęła list i patrzyła na niego, aż rozbolała ją głowa. Sama nie podejmie decyzji. Zadzwoniła do Maćka i opowiedziała o ostatnich wydarzeniach. Przeczytała list Johnsona i ponownie poprosiła o radę.

– Wyślij to Mai – powiedział niespodziewanie.

– Myślisz, że jej nie zaszkodzi?

– Nie wiem. Może obudzić jeszcze większą tęsknotę. A może gniew. A może jedno i drugie. Może nie od razu, ale za jakiś czas. Może będzie terapią szokową.

– Ona już przechodziła tyle terapii szokowych.

– Tak. Nie możemy jednak stale odcinać jej od wszystkiego. Zrobiła znaczny postęp i zatrzymała się w miejscu. Ten list może to zmienić.

– Na lepsze?

– Mam nadzieję.

Włożyła list do nowej koperty i zaadresowała.

Wieczorem znów zadzwonił telefon.

– Marek!

Nie widziała go od ostatniej rady pedagogicznej w szkole. Czasem się zdzwaniali i Iwona po rozmowach z matematykiem czuła się lepiej. Teraz też zniknął gdzieś chłód, rozwiał się lęk, który nasilił się po telefonie lekarza ze szpitala więziennego. Zaczęli rozmawiać o wirusie i ograniczeniach nałożonych przez rząd.

– Ja tam należę do frakcji liberalnej – oświadczył Marek. – Uważam, że zabranie swobód obywatelskich jest jedynie w interesie rządzących. Może jeszcze firm farmaceutycznych, które chcą nam sprzedać szczepionkę.

Roześmiała się.

– Nie wiedziałam, że wierzysz w teorie spiskowe. Uważasz, że wirusa nie ma?

– Nie posuwam się tak daleko. Ale zakazać wstępu do lasu? Pozamykać wszystko? Pewnie, że dla nich najwygodniej, żebyśmy zostali w domu, szczególnie przed wyborami.

– Myślisz, że się odbędą? – przerwała.

– Pewnie nie. Wódz narodu przypuszczalnie nie posunie się do tego.

Ponownie się roześmiała. Marek nie mówił nic oryginalnego, czuła jednak ulgę, wchłaniając normalność, która z niego emanowała.

– A więc uważasz, że w ramach nieposłuszeństwa obywatelskiego powinniśmy wszyscy wyjść z domu?

– Nie wszyscy. Moim zdaniem powinno się chronić osoby najbardziej narażone, a inni niech uważają. Może maseczki w autobusie czy sklepie byłyby dobrym pomysłem.

Westchnęła.

– Nie czuję się na siłach tego ocenić. Nawet epidemiolodzy mają różne zdanie. A jak spędzasz święta?

Teraz on się roześmiał.

– Tak gadam i gadam, ale odmówiłem pojechania do rodziców. Nie są już najmłodsi, więc dla nich ten cały wirus mógłby być groźny. U nich na wsi jest bezpiecznie, a ja mógłbym coś przywieźć z Warszawy. Nawet w sklepie można się zarazić. Będę sam. A ty?

Tętno przyspieszyło, tym razem nie ze strachu. A może to był strach, ale innego rodzaju.

– Ja też. Marek... – zawahała się. – Może wpadniesz do mnie na śniadanie? Zrobiłam śledzie.

Co ona wygaduje? Otworzyła usta, żeby obrócić to w żart, ale Marek odezwał się pierwszy.

– Takie nieposłuszeństwo obywatelskie mi się podoba. Bardzo mi się podoba. Przyniosę sałatkę. Mama powiedziała, że sekret tkwi w drobnym pokrojeniu warzyw. Będę się starał. Obiecuję.

Uśmiechała się, wspominając tę rozmowę, nawet kiedy leżała już w łóżku. Święta były jednak czasem nadziei.

MAJA

Święta nie były straszne. Iza jest spoko. Zapytała, czy chcę z nią uczestniczyć we mszy przez internet. Nie chodziłam do kościoła oprócz czasów przed pierwszą komunią, ale pokiwałam głową. Prawie nie słuchałam, co mówi ksiądz. Cały czas powtarzałam w duchu: „Pomóż. Proszę. Pomóż”. Może to modlitwa.

Połączyłyśmy się z dziadkami przez Skype’a i jadłyśmy śniadanie. Babcia wtrącała coś od czasu do czasu o mamie i wydawało mi się to urocze. Prawie tak, jakby mama też była z nami. Bez prawie. Była. To pewnie kwestia mojego wariactwa, ale czułam jej rękę na swoim ramieniu. Z takich wrażeń nie chcę zdrowieć.

Później połączyłyśmy się z panią Iwoną. Była z panem Markiem i promieniała. Oboje promienieli. Kurczę, są zakochani! To słodkie. Patrząc na nich, pomyślałam, że może ja też jeszcze kiedyś się zakocham.

Potem grałyśmy w planszówki. Chciałam wygrać. Czasem mi się udawało, czasem nie. Śmiałam się, jakbym była zwykłą nastolatką.

Święta minęły, a razem z nimi tamta atmosfera. Iza więcej czasu poświęca na pisanie. Proszę ją o to, bo jest nienormalne, żeby każdą chwilę, gdy nie odbywam zajęć lub terapii, spędzała ze mną. Mimo to, gdy jestem sama, mam wrażenie, że tonę. Chcę krzyczeć, ale głos więźnie w gardle. Jestem prawie pewna, że żyję, a wolałabym być martwa. Tak właśnie czuję się teraz. Pomóż. Proszę. Wydobądź mnie. Nadal nie wiem, czy to modlitwa. Czasem działa, czasem nie. Teraz nie działa.

– Maja, przyszedł do ciebie list.

Iza kładzie na stole kopertę. Wyciąga ramiona i się przytulamy. Wcześniej rzadko do kogokolwiek się przytulałam. W ten sposób chyba nigdy. Z tatą było inaczej. Te wszystkie uściski były naznaczone winą i takie pozostały, nawet we wspomnieniach. Może kiedyś dobry dotyk mnie wyleczy. Może. Odsuwam się.

– Przeczytam.

Iza wychodzi. Przyglądam się kopercie. Jest zaadresowana nieznanym pismem. Trochę się boję, ale bardziej jestem ciekawa. To chyba dobry znak. Szybkim ruchem rozdzieram kopertę i wydobywam list. To pismo znam. Przez chwilę nic nie widzę. Chcę to przeczytać. Koncentruję się maksymalnie.

Twarz mam zalaną łzami. Masz rację, tato. Żyję. Będę szczęśliwa. Nie wiem, czy potrafię. Tej zadry nikt i nic nie wydobędzie. Ona jest mną. Powiem ci, kiedy się spotkamy. Kiedyś. Gdy będę gotowa. Jeśli będę.

Nadchodzi wściekłość. Pierwszy raz, od kiedy zamieszkałam z Izą. Nie. Pierwszy raz, od kiedy umarłam. Od kiedy wydawało mi się, że umarłam. Nie. Wcześniej też nie bywałam wściekła. Przytłoczona czy zrozpaczona – tak. Winna – to najbardziej. Zrobiłeś mi to. To twoja wina. Zabiłeś mi matkę i molestowałeś mnie latami. Uderzam pięścią w biurko, raz, drugi, trzeci. Iza pojawia się w progu.

– Wyjdź! – krzyczę.

Przekręcam zasuwę w drzwiach. Podchodzę do okna i walę w parapet. Przynajmniej nie ma takiego łoskotu. Gdy ręce bolą mnie tak, że nie daję już rady, osuwam się na podłogę i szlocham. Rozlega się pukanie. Iza stale się boi, żebym sobie czegoś nie zrobiła.

– Odejdź. Wszystko w porządku.

Wybuch przechodzi równie nagle, jak się pojawił. Wstaję, starannie składam list i wkładam go do koperty. Może kiedyś przeczytam go znowu. A może podrę na kawałki i wrzucę do toalety. Kładę się i spoglądam w sufit. Łzy wysychają, ale jeszcze jakiś czas się nie ruszam. Potem podnoszę się gwałtownie, kopiąc przy okazji obrotowy fotel. Gdzie jest mój telefon? Przerzucam książki z miejsca na miejsce, zaglądam do torby, którą biorę, gdy chodzimy na zakupy. Nie ma. Wychodzę z pokoju. Iza patrzy z takim niepokojem, że prawie wybucham śmiechem.

– Nie widziałaś mojej komórki?

Kręci głową, skonsternowana.

– Zadzwoń.

Teraz ona zaczyna szukać i już nie mogę się powstrzymać, chichoczę. Iza uśmiecha się półgębkiem, niepewna, czy moją nagłą wesołość brać za dobry znak. Wygrzebuje komórkę z torebki i klika. Po chwili mój telefon odzywa się z łazienki.

– Dzięki!

Ponownie zamykam drzwi na zasuwę. Nie lubię sprawiać Izie przykrości, ale na razie nie chcę jej towarzystwa. Znajduję kontakt i wystukuję wiadomość:

„Co u CB? Straszna ta kwarantanna, no nie?”

Zastygam z palcem wzniesionym nad „wyślij”, po czym klikam. Poszło do Justyny.

„Sorry, że byłam taka straszna. Chciałabym pogadać”.

Znów wysyłam. Wchodzę na Messengera i piszę do Piotrka.

„Masz jeszcze ochotę ze mną gadać? Sorry za wszystko”.

Nie wiem, czy któreś odpowie. Wiem, że mi zależy.

Jestem żywa.

KONIEC

Podziękowania

Marcin Gutek, niezawodny przyjaciel i pierwszy czytelnik, jak zwykle dzielił się celnymi uwagami w czasie powstawania powieści.

Redaktorki z wydawnictwa Prozami wygładziły niedoskonałości w tekście.

Sylwia Drożdżyk-Reszka przekonała mnie do wyrzucenia jednego rozdziału niemal w całości. Jestem pewna, że tempo książki na tym zyskało. Kiedy stanę się naprawdę sławna, może ten rozdział sprzedam za grube pieniądze.

Justyna Jakubczyk dostrzegła inne błędy. Jestem szczególnie wdzięczna za wychwycenie pomyłek w nazwach leków.

Grupa Wydawnicza Literatura Inspiruje wciąż we mnie wierzy.

Moja rodzina nadal ze mną wytrzymuje. Bez nich nie napisałabym nawet słowa.

Cieszę się, że są czytelnicy, w których moje powieści coś poruszają. Nie chcę być jedyna.

Dziękuję!

Wydawnictwo Prozami poleca

Magdalena Zimniak

Wschód księżyca

Przejmujący thriller psychologiczny z elementami metafizyki ukazujący złożoność ludzkich postaw i wyborów. Magdalena Zimniak głęboko wchodzi w psychikę bohaterów, buduje atmosferę napięcia i hipnotyzuje czytelnika.

W Tatrach, za Czarnym Stawem, młoda kobieta rzuca się w przepaść. Jej ówczesny kochanek żeni się, zakłada szczęśliwą rodzinę. Dwadzieścia lat po tragedii mężczyzna przyjeżdża do Zakopanego, aby spędzić z żoną rocznicę ślubu. Nie wie, że w drodze na Zawrat wciąż czeka na niego dziewczyna – demon, zaborcza miłość sprzed lat. Spirala zła się rozkręca. Kolejne osoby ulegają demonicznej sile. Czy uda się powstrzymać falę nadciągającego mroku?

Powieści obyczajowe, kryminały, thrillery
Wciągające i niebanalne
Zaczytaj się!

www.prozami.pl

Księgarnia wysyłkowa
www.literaturainspiruje.pl

Przypisy

[1] „Nie wiem, kim pan jest – ale zawsze wierzyłam w uprzejmość nieznajomych” (Tennessee Williams, Tramwaj zwany pożądaniem, tłum. Eugeniusz Cękalski).

[2] Wszystkie te plakaty ze ściany.

[3] Mam nadzieję, że nigdy nie będziesz musiała tego użyć.

[4] Dzwoń na policję.