Copyright © by Demet Altinyeleklioğlu
Copyright © Kalem Agency
Copyright for polish transaltion © by Agnieszka Erdoğan
Copyright for this edition © by Virtualo, 2023

Redakcja: Anita Rejch
Skład ebooka: Elibri Sp. z o.o.
Projekt okładki: Małgorzata Drabina / Yellow Room
Tytuł oryginału: Pargalı ve Hatice

Wydanie II
Warszawa 2023
ISBN 978-83-2727-930-9

Książka jest objęta ochroną prawa autorskiego. Wszelkie udostępnianie osobom trzecim, upowszechnianie i upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Virtualo Sp. z o.o.
ul. Marszałkowska 104/122
00-017 Warszawa
www.virtualo.pl

Chcesz wydać książkę lub audiobook? Wejdź na virtualo.eu lub napisz do nas na adres: redakcja@virtualo.pl.

Rozdział XLI. Sześć lat później. Edirne. Posiadłość sułtanki Hatidże. Wrzesień 1520

XLI
Sześć lat później
Edirne
Posiadłość sułtanki Hatidże
Wrzesień 1520

Jeszcze nie wzeszło słońce, kiedy jeździec wjechał na dziedziniec posiadłości. Tętent kopyt przywołał służących. Iskry wydobywające się spod końskich kopyt, uderzających o kamienie, w ciemnościach wyglądały jak świetliki.

– Oszalałeś, człowieku? – wyszeptał podenerwowany służący, który próbował uspokoić konia, ściągając go za wodze. – Myślisz, że można o tej porze zakłócać spokój sułtance?

– To pilne – wydyszał jeździec, zeskakując z konia. – Muszę się natychmiast widzieć z sułtanką Hatidże.

– Pewnie – odezwał się drwiąco inny sługa. – A ja muszę się widzieć z czcigodnym padyszachem. I to zaraz! Jednak teraz pewnie śpi…

– Nie zatrzymujcie mnie, agowie – odparł konny, starając się wygładzić swój strój. – Jak najszybciej muszę się widzieć z sułtanką Hatidże. Mam dla niej wiadomość.

Kiedy mężczyzna już chciał ruszyć, kilku służących zastąpiło mu drogę.

– Hej! A dokąd to? Kim jesteś? Skąd przybywasz?

– Moje imię nic wam nie powie. Ale skoro musicie wiedzieć – powiem. Nazywają mnie Urwęcinos… – Nagle wyciągnął rękę i chwycił za nos służącego stojącego naprzeciwko niego. – Mówią, że kiedy go tak złapię, to po to, żeby go urwać.

Służący, którego nos przybysz ściskał między palcami, wijąc się z bólu, zaczął się wyrywać.

– Czy to nie ty zapytałeś, skąd przybywam? Przybywam z Çorlu¹.

– Postradałeś rozum, człowieku? – syknął któryś, próbując pomóc cierpiącemu słudze. – Zostaw go. Nie widzisz, że biedak nawet nie może krzyknąć, żeby nie obudzić naszej sułtanki? Mamy przyprowadzić naszej pani jeźdźca całego pokrytego pyłem? Idź do kuchni i napij się zupy, a później się umyj. Przekażemy wiadomość dwórkom sułtanki i wezwie cię w odpowiednim czasie. Oczywiście, jeśli zechce.

– Co z was za nierozumni ludzie?! Mam urwać jeszcze kilka nosów? Przecież mówię wam, że to pilne. Nie mogę czekać, aż obudzą się damy dworu. Natychmiast przekażcie wiadomość. W przeciwnym razie po nosach wezmę się za dusze. Tylko nie mówcie, że nie ostrzegałem.

Jeździec puścił nos mężczyzny, którego twarz z bólu stała się cała czerwona. Kiedy zrobił krok w stronę pozostałych, ze strachem się cofnęli. Na nosie nieszczęsnego służącego pozostały dwa białe ślady po palcach jeźdźca, które natychmiast podeszły krwią.

– Idźcie! – zawołał jeździec. – Obudźcie, kogo chcecie, tylko natychmiast przekażcie sułtance Hatidże, że przybył posłaniec wielkiego wezyra Piri Mehmeda Paszy.

Służący spojrzeli na siebie bez słowa. Mężczyzna był stanowczy. Już wiedzieli, co ich spotka, jeśli mu się sprzeciwią. Nos ich towarzysza spuchł, a sługa wciąż ronił łzy z bólu.

– Spróbuję – odezwał się jeden. – Jeśli wstanie, to dobrze. Jeśli nie, poczekasz.

Podczas gdy służący wbiegł do środka, pozostali mężczyźni udali się na przeciwny kraniec dziedzińca, w stronę kuchni. Było to jedyne oświetlone miejsce. Wszędzie unosił się zapach gotowanej zupy. Ta woń sprawiła, że jeździec poczuł głód. Nie zaszkodzi jedna miska zupy, zanim sułtanka go do siebie wezwie.

Sułtanka Hatidże siedziała zaspana za parawanem.

– Skoro wywołaliście takie zamieszanie i podnieśliście nas o tej porze, musicie mieć do przekazania ważną wiadomość, efendi.

Po drugiej stronie Urwęcinos pokłonił się głęboko.

– Sułtanko…

– Podobno powiedzieliście, że przysłał was wielki wezyr. O co chodzi? Czy Piri Pasza nie oczekiwał naszego ojca w Çorlu? Ucieszyłyśmy się, otrzymawszy wiadomość, że razem przybywają do Edirne. Ukończono przygotowania. Niecierpliwie wyczekujemy naszego bohaterskiego ojca. – Zza parawanu zauważyła wahanie na twarzy mężczyzny. – Mówże. Słucham.

– Ja… – zaczął cicho. – Nasz pan…

Nagle Hatidże drgnęła. Musiało stać się coś złego. Przerażenie, które niczym żelazna pięść przez lata ściskało jej serce, a ostatnio jakby zelżało, teraz powróciło z podwójną mocą.

– Dobry Boże – wydusiła z siebie. – Czy coś się stało naszemu padyszachowi, efendi?

– Nie… – próbował załagodzić mężczyzna, wyczuwając niepokój po drugiej stronie parawanu. – Nasz pan… opuścił stolicę i dotarł do Çorlu.

– Och! – Tym razem ściśnięte strachem serce Hatidże zatrzepotało z radości. – Słyszałaś, Nebile? Nasz ojciec sułtan dotarł już do Çorlu. Jest blisko. Biegnij i zbudź wszystkie dziewczęta. Niech wszyscy wezmą się do pracy. Niedługo przybędzie sułtan Selim Groźny. Niech nie zastanie wszystkich śpiących.

Słysząc szczebiotanie sułtanki, dziewczyna od razu się zerwała. Przez parawan posłaniec nie widział dokładnie jej twarzy, ale był pewien, że jest piękna niczym nimfa. Mógł dostrzec jedynie czarne włosy sięgające do bioder, które falowały z każdym jej krokiem.

– Nie ma powodu do pośpiechu, sułtanko… – odezwał się mężczyzna.

Nebile już miała wyjść, lecz przystanęła. Hatidże zawahała się. „Znów ogarnia mnie ten przeklęty strach”, przeszło jej przez myśl.

– Nie ma? Dlaczego? Çorlu jest przecież niedaleko, efendi. Kiedy nasz pan dosiądzie konia, będzie tu przed popołudniową modlitwą. – Ponownie zobaczyła niepewność na twarzy posłańca. Ogarnął ją gniew. – Mów, co masz do powiedzenia! Dlaczego tak się ociągasz? Mów.

– Czcigodny sułtan… nie może przyjechać do Edirne, sułtanko…

– Ale dlaczego? Çorlu jest blisko, po sąsiedzku. Od tylu dni czekamy na ten dzień. Nasz pan napisał nam, że porozmawiamy o ważnych sprawach. Dlaczego nie przyjedzie?

Mężczyzna sięgnął do kieszeni. Wyciągnął z niej małą sakiewkę i podał paziowi, który w jednej chwili pojawił się przy nim.

– Wielki wezyr polecił, żebym wam to przekazał.

Hatidże natychmiast wstała. Przewróciła parawan, popychając go ze złością. „O co w tym chodzi? – mruknęła w duchu. – Dzieje się coś złego, a ja zamiast czym prędzej udać się do Çorlu, siedzę tu i czekam, aż ten mężczyzna coś z siebie wydusi”.

Wściekła otworzyła sakiewkę, którą podał służący. Ręce drżały jej tak bardzo, że w żaden sposób nie mogła otworzyć listu, który z niej wyciągnęła.

– Nebile – jęknęła. Kątem oka zauważyła dziewczynę, która odkąd usłyszała słowa mężczyzny o tym, że nie ma pośpiechu, pozostała w komnacie, jakby coś przeczuwając. – Błagam cię, otwórz to.

Dziewczyna natychmiast wykonała jej polecenie. Była to niewielka kartka. Podała ją sułtance. Hatidże odepchnęła ją.

– Nie mogę tego zrobić. Ty przeczytaj, dziecko.

Nebile spojrzała na papier. Kiedy przeczytała słowa skreślone ręką Piri Paszy, zaparło jej dech w piersiach. „To… To… To nieszczęście…”, pomyślała.

– Nie żyje? – spytała drżącym głosem.

Nebile, widząc, w jakim stanie jest jej pani, natychmiast ujęła ją pod ramię, żeby ją podtrzymać.

– Nieee… – odezwała się pospiesznie. – Cóż to za słowa? Boże uchowaj! Usiądźcie. Przyniosę wam chłodnej wody.

– Nebile! Co z Piri Paszą? Co napisał?

Dziewczyna jednym tchem odczytała wiadomość:

Nasz sułtan zamierzał czym prędzej dotrzeć do Edirne i spotkać się z Wami, sułtanko. Jednak w Çorlu dostał gorączki. Na wszelki wypadek przenieśliśmy się do obozu w okolicach wsi Sırt Köyü. Tutaj nasz pan chce przez jakiś czas…

Hatidże nie wysłuchała do końca.

– Jedziemy do Çorlu. – Pobiegła w kierunku drzwi. – Powiadomcie Hydyra Agę. Niech natychmiast poczyni przygotowania. Nie chcemy ruszać w drogę konno. Ty też jedziesz z nami. Pokaż, gdzie jest Sırt Köyu. Pospiesz się!

Hydyr Aga spiął konia, żeby ruszyć przodem i przekazać wiadomość o przybyciu sułtanki. Teraz kapitan z Didimoticho stał się oddanym sługą Hatidże. Po krwawych wydarzeniach w drodze do stolicy, kiedy obawiał się, że przypłaci to głową, sułtanka wzięła go pod swoje skrzydła, a nawet zabrała ze sobą do Edirne. Był odpowiedzialny za ochronę niewielkiego pałacyku wzniesionego dla córki padyszacha nad brzegiem rzeki. Wprawdzie nikt nie nazywał go kapitanem, ale jako najbardziej zaufany człowiek sułtanki Hatidże, Hydyr Aga z Didimoticho cieszył się poważaniem niczym pasza.

Historia jego konia, który wpadł do jeziora Sapanca i mimo opłakanego stanu odnalazł swojego właściciela, stała się prawdziwą legendą wśród mieszkańców Edirne. Niektórzy opowiadali o tym, jak kapitan Hydyr uratował sułtańską córkę z kipiącej topieli, inni mówili o tym, że koń kapitana sam rzucił się do jeziora i ścisnąwszy w zębach liny tratwy, dowlókł ją do brzegu. Baśń i rzeczywistość mieszały się ze sobą, ale nikomu to nie przeszkadzało. A ta historia była dalej opowiadana młodym przez starych podczas gawęd nad brzegiem rzeki.

Kiedy ten bohaterski kapitan Hydyr na grzbiecie swojej legendarnej Włóczni dotarł do obozu rozłożonego w okolicach Çorlu, było już dawno po zmroku. Między namiotami paliły się ogniska. Nad paleniskami w samym krańcu obozowiska wisiały czarne kotły, nad którymi unosiły się kłęby dymu. Hydyr i jego koń w tej samej chwili zwietrzyli smakowite zapachy gulaszu z cebulą i świeżego owsa.

Nagle janczarzy pełniący straż zastąpili im drogę.

Hydyr Aga natychmiast przekazał im wiadomość:

– Sułtanka Hatidże jest o dziesięć minut drogi stąd. Moja pani zaraz tu będzie.

– Przejedź tu z tym zwierzęciem.

W innej sytuacji kapitan pewnie by się oburzył, ale tym razem przyjął to spokojnie. To nie był czas na rozmowę. Żołnierze byli ponurzy i osowiali. Widać było, że są zbyt przygnębieni, żeby się przeciwstawić. Kapitan zsiadł z konia.

– Nasz sułtan…

Jak miał to powiedzieć? Nie potrafił. Żołnierze odwrócili głowy i wlokąc stopami po ziemi, wrócili na miejsce warty. Najwyraźniej nie mieli odwagi nic powiedzieć.

Stojący na samym środku namiot padyszacha był oświetlony, a wejście do niego uchylone. Wyszło z niego dwóch mężczyzn – jeden stary, drugi młody. Hydyr Pasza natychmiast rozpoznał Piri Paszę.

– Paszo! – zawołał.

Takie zachowanie nie było właściwe, ale w tej chwili nikt nie zwracał na to uwagi.

Starzec spojrzał w jego stronę. Hydyr podszedł do niego pospiesznie i pozdrowił.

– Wiemy, że wam uchybiliśmy, paszo. Przypiszcie to naszemu pośpiechowi. Jedzie tu sułtanka Hatidże.

– Jedzie? Ale…

Wielki wezyr wymienił spojrzenia z towarzyszącym mu młodzieńcem.

– Napisaliśmy przecież czcigodnej sułtance…

Nie zdążył dokończyć zdania. Kiedy usłyszeli tętent zbliżających się kopyt, pojął, że to zbędne.

– Już tu jest – powiedział.

Kapitan zauważył, że młodszy mężczyzna szepnął coś do ucha wielkiemu wezyrowi. Mehmed Pasza skinął głową, przyznając mu rację. Później zwrócił się do Hydyra:

– Synu, jak sądzę, służysz czcigodnej sułtance. Przekaż więc swojej pani, że w tej chwili nasz sułtan odpoczywa. Nie niepokójmy go. Oczekujemy jej w swoim namiocie.

Kiedy Hydyr pospieszył do głównej bramy obozu, wielki wezyr i nieodstępujący go młodzieniec zniknęli w namiocie znajdującym się tuż obok namiotu padyszacha.

Gdy tylko Hatidże, w towarzystwie Nebile, weszła do namiotu, szybkim krokiem ruszyła w stronę Mehmeda Paszy.

– Paszo, przyjechałam natychmiast, kiedy dostałam wasz list. Czy czcigodny padyszach jest bardzo chory?

Wielki wezyr pominął milczeniem pytanie sułtańskiej córki.

– Jeśli pozwolicie, przedstawię wam nadwornego medyka Alego Czelebiego.

Hatidże, która zabroniła nawet wymawiać przy niej słowa „medyk”, nie zareagowała. Nic nie poczuła. Jej serce nie zabiło mocniej. Natychmiast zwróciła się do medyka, który był przynajmniej o trzydzieści lat młodszy od Piri Paszy.

– Jak się czuje nasz ojciec?

Pochwyciła ukradkową wymianę spojrzeń obu mężczyzn.

– Jego stan jest bardzo ciężki? Powiedzcie wreszcie. Co to za choroba? Postawiono diagnozę?

– Sułtanko…

– Skoro ma tak wysoką gorączkę, że nie może podróżować dalej…

– Sułtanko…

Hatidże widziała, że medyk próbuje jej przerwać, jednak nie słyszała jego głosu.

– Jakie podaliście lekarstwa?

– Sułtanko!

Tym razem zza zasłony medyk odezwał się głośniejszym tonem.

– Edirne jest stąd niedaleko. Powozem… W takim namiocie… Tam będzie lepiej… Może jechać?

– Sułtanko Hatidże, dziecko.

W końcu wielki wezyr musiał ją uciszyć. Ujął ją za nadgarstek.

– To czas spokoju, dziecko. Spokoju i modlitwy za naszego czcigodnego padyszacha i jego pomyślne rządy na tej ziemi…

– Mój Boże… Mój Boże…

Hatidże zasłoniła usta. W jej wnętrzu rozległ się rozpaczliwy krzyk: „Czyżby jeden z dwóch mężczyzn w moim życiu mnie opuszczał? Ojciec mnie zostawia?!”.

– Ali Czelebi przekaże wam wiadomości o stanie naszego pana. Jednak najpierw usiądźcie. Synu… – Natychmiast pojawił się służący czekający przy wejściu do namiotu. – Przynieś wody czcigodnej sułtance.

Hatidże zajęła miejsce wskazane przez wielkiego wezyra. Nebile zaś natychmiast przyklękła przy niej, ujmując jej ręce między swoje dłonie. „Cevahir też tak robiła – w jednej chwili przeszło przez myśl Hatidże. – W trudnych dla mnie chwilach brała mnie za ręce… Ach, Cevahir, droga przyjaciółko. Widzisz? Cierpienie nie opuszcza twojej sułtanki”.

Nadworny medyk odchrząknął.

– Powstanie Dżelali² bardzo przygnębiło naszego pana – zaczął, a w jego głosie słychać było udrękę.

Hatidże kiwnęła głową.

– Poczuł się lepiej, kiedy ten łgarz Bozoklu Dżelal, który ogłosił się Panem Czasów i Mesjaszem Przeznaczenia, został pokonany na przedpolach Ankary. Jednak wtedy na plecach naszego pana pojawił się ten uporczywy wrzód. Nasz sułtan się tym nie przejął. Nie uznał też za stosowne, żeby nas o tym powiadomić. Był przekonany, że to samo zniknie. Lecz kiedy czyrak stał się bolesny, zwierzył się z tego swojemu pokojowcowi Hasanowi Dżanowi. To on nam powiedział. Hasan Dżan, zbadawszy dłońmi plecy naszego pana, zauważył na nich obrzmienie wielkości gołębiego jaja. Kiedy odsłonił koszulę, zobaczył wrzód. Zgodnie z tym, co mówił, miał duży czarny czubek niczym ptasie oko. Dookoła zobaczył czerwonopurpurową opuchliznę. Nawet przy najdelikatniejszym dotyku nasz pan podskakiwał z bólu. Hasan Dżan poradził, że będzie dobrze, jeśli zobaczy to medyk, jednak padyszach, jak to powiedzieć, wiecie…

Mężczyzna nagle zamilkł, jakby ktoś mu kazał. Kiedy Hatidże uniosła głowę, zauważyła, że Nebile też wpatruje się w Alego Czelebiego.

Dziewczyna siedząca u jej stóp słuchała mężczyzny z szeroko otwartymi oczami. Medyk jakby dopiero teraz ją dostrzegł i odebrało mu mowę. Przez chwilę Hatidże przenosiła spojrzenie między nimi.

Nebile była taka piękna. Miała świeże, zaróżowione policzki, orzechowe oczy, kształtne brwi i długie rzęsy, a usta jak czereśnie. Dziewczyna, bardziej niż słuchać mężczyzny, zdawała się pochłaniać wzrokiem twarz medyka z okalającą ją czarną brodą i jego sylwetkę.

„Nie”, jęknęła w duszy Hatidże. Wyrzuciła tę scenę z pamięci, a teraz odżyła na nowo, tylko tym razem aktorzy byli inni. Przed laty to ona była na miejscu Nebile, a rolę Alego Czelebiego grał jej słowik. „Boże – modliła się. – Nie rób mi tego. Nie dopuść do tego, żeby to dziecko, które tak kocham, podzieliło mój los”.

– Tak – przerwała przedłużające się milczenie. – Słucham.

Twarz Alego Czelebiego pokryła się rumieńcem. „Zupełnie jak on – pomyślała Hatidże. – Zupełnie jak on…”. Nebile też zrozumiała ton głosu swojej pani. Zawstydzona uciekła spojrzeniem od medyka i utkwiła wzrok w przestrzeni.

Medyk zaniósł się udawanym kaszlem, próbując znaleźć wymówkę dla tej ciszy.

– Czcigodny padyszach nalegał, żeby wycisnąć wrzód. Hasan Dżan twierdzi, że nie miał innego wyjścia. Zrobił to tydzień przed wyruszeniem do Edirne. Nasz pan poczuł się lepiej. Bóle ustały. Powiedział nawet pokojowcowi: „Masz uzdrawiające dłonie, Hasanie Dżanie. Jeśli chcesz, mianuję cię swoim medykiem”.

Hatidże zauważyła, że spojrzenie medyka znów wędruje ku Nebile. Rozgniewała się. „Co to za zuchwalstwo – żachnęła się. – My martwimy się o zdrowie naszego ojca, a Czelebi o swoje serce”.

– Myślicie o czymś? – wyrzuciła z siebie bezwiednie. – Wydaje nam się, że coś ukrywacie. Nie róbcie tego. Powiedzcie wszystko, jakkolwiek jest to bolesne. Wiemy, jak radzić sobie z cierpieniem i przeciwnościami losu.

– Nasz pan powiedział, że to stało się dwa dni przed wyruszeniem w drogę. Na wrzodzie znów pojawił się czubek i zaczęły się boleści. Tym razem jeszcze silniejsze. Surowo przykazał Hasanowi Dżanowi, żeby nikomu o tym nie wspominał. W tym stanie wyruszyli w drogę. Wczoraj zauważyłem, że coś mu dolega. Jakby zachwiał się na grzbiecie Białego Dymu. Nikt nie widział w takim stanie Selima Groźnego, który bez cienia zmęczenia przekraczał pustynie, żeby dotrzeć do duchowego domu naszego proroka³.

Wtedy wtrącił się Piri Mehmed Pasza.

– Kiedy nasz pan powiedział, że nie czuje się dobrze, zatrzymaliśmy się. Miał trudności, nawet zsiadając z Białego Dymu. Nagle zauważyliśmy, że padyszach jest cały rozpalony. Natychmiast wezwaliśmy medyków. Dopiero wówczas wszyscy dowiedzieliśmy się o wrzodzie.

Hatidże znów przyłapała medyka na tym, że ukradkiem przygląda się Nebile. Nie mogła już tego znieść.

– Czelebi! – Kiedy mężczyzna podskoczył, próbowała nadać swojemu głosowi łagodniejszy ton. – Jaką postawiono diagnozę? Co to za wrzód?

Nawet Nebile zauważyła naganę w jej głosie. Biorąc ją częściowo na siebie, powoli odwróciła się plecami do mężczyzny, żeby uwolnić się od czarnych oczu Alego Czelebiego. Głowę zaś oparła na kolanach swojej pani.

– Wąglik.

„Szpon lwa – jęknęła bezgłośnie Hatidże. Przypadłość Selima Groźnego odpowiadała hartowi jego ducha. – Losie – lamentowała – znów się na mnie uwziąłeś”.

– Jest bardzo niebezpieczny – powiedział medyk nieco przemądrzale.

Na jego twarzy malowało się przygnębienie. Jednak Hatidże upatrywała jej źródła raczej w tym, że Nebile odwróciła się do niego plecami, niż w chorobie padyszacha.

– Kiedy wyciśnięto wrzód, ten się uzłośliwił. Ropa przeniosła się w inne miejsca na ciele naszego pana.

– Och… Inne miejsca? Gdzie?

Ali Czelebi zawahał się. Posłał wielkiemu wezyrowi ukradkowe spojrzenie. Pierwszy wezyr wzruszył ramionami.

– Gdzie? – ponagliła go Hatidże.

– Wybaczcie – szepnął medyk. – Na przykład na lewą pachwinę naszego pana. Jeszcze dwa pojawiły się na plecach.

– Co zrobiliście?

– Czcigodny padyszach zażywa opium, żeby uśmierzyć ból. Zabroniliśmy mu tego. Opium rozjątrza wrzody. Oczyściliśmy ranę i przyłożyliśmy okład z dziegciem.

Kobietę ogarniała coraz większa złość.

– Czyli przykryliście ranę. Nieważne, co jest w środku, tak? Pozostawiliście naszego ojca na pastwę losu? To chcecie nam powiedzieć, Czelebi?

Zarówno Piri Pasza, jak i Ali Czelebi spojrzeli zdziwieni na Hatidże. Nie zrobili niczego, żeby zasłużyć na taki gniew, lecz jedynie uczynili to, co należało.

– Skoro zabroniliście mu też zażywać opium, oznacza to, że pozostawiliście go w bólach i cierpieniu.

Czelebi próbował coś powiedzieć, ale nie mógł wydusić z siebie słowa.

– Dziecko… – odezwał się szeptem wielki wezyr.

– Słucham, paszo?

– Medycy zastosowali wiele różnych eliksirów, żeby uśmierzyć ból czcigodnego sułtana. Padyszach poczuł się dużo lepiej. Spokojnie po nich zasnął.

– Chcemy go zobaczyć.

Hatidże szybko podniosła się z miejsca.

Nebile o mały włos się nie przewróciła. W ostatniej chwili złapała równowagę. Ona także pospiesznie wstała.

– Nasz pan śpi, sułtanko. Dajmy mu odpocząć. Przez całą noc nie mógł zasnąć. I przez cały dzień. Śpi dopiero od godziny. Nękały go silne bóle. Pozwólmy mu jeszcze trochę odpocząć.

– Okład z głogu – odezwał się cicho Ali Czelebi, próbując się bronić – przebije czubek wrzodu. Pozwoli, żeby wypłynęła ropa. Jeśli uda nam się ją całkowicie usunąć…

– Chcemy zobaczyć naszego ojca, Czelebi.

Mężczyzna bezradnie spojrzał na Mehmeda Paszę.

– Chcemy zobaczyć naszego ojca, paszo. Jeśli spróbujecie nas powstrzymać, sprawię, że tego pożałujecie.

Rozdział XLII

XLII

Wielki wezyr Piri Mehmed Pasza westchnął w duchu: „Ach, wielki Selimie, popatrz na swoją córkę. Kiedy się rozgniewa, jest taka podobna do ciebie. Czy ktoś znajdzie odwagę, żeby spojrzeć w te oczy?”.

Pochylił głowę z pokorą.

– Ali Czelebi zabierze was do naszego pana.

Medyk ruszył przodem, a Hatidże i Nebile za nim. W pewnej chwili Hatidże złapała dziewczynę za nadgarstek i spojrzała jej głęboko w oczy.

Nebile nie wiedziała, co zrobić. Zrozumiała jej spojrzenie. Nie wiedziała natomiast, czy sułtance spodoba się to, co wyczyta w jej oczach. Czy rozpozna, że zakochała się w Alim Czelebim od pierwszego wejrzenia?

– Moja sułtanko.

Zawstydzona uciekła wzrokiem.

– Popatrz na mnie.

Spojrzała i wtedy zrozumiała. Zrobiła to, co nakazała jej pani. Przez chwilę patrzyły na siebie. Dla Hatidże była to chwila, ale dla Nebile wydawała się trwać tysiąc lat. „Boże Ojcze – jęknęła w duchu dziewczyna. – Moja sułtanka zrozumiała. Wyczytała to w moich oczach. Wie, że się w nim zakochałam”.

Hatidże domyśliła się wszystkiego. Czy można było oprzeć się strzale przeznaczenia? Jej to się nie udało, a miałoby się udać pięknej i młodej Nebile? Pomimo przerażenia i niepokoju rysy jej twarzy powoli zaczęły łagodnieć. Pojawił się na niej uśmiech pełen miłości.

– Chodź ze mną – szepnęła. – Będziesz mi potrzebna, dziecko. Nie zostawiaj mnie samej.

Pochmurna twarz Nebile od razu się rozjaśniła. „Nie rozgniewała się! – wykrzyknęła w myślach. – Moja sułtanka nie rozgniewała się na moje uczucia!”.

Medyk uchylił połę wejścia do namiotu sułtana, do którego wstępu bronili strażnicy stojący po obu stronach, i zrobił przejście dla Hatidże i Nebile. Kiedy Hatidże zerknęła ponad ramieniem, zauważyła, że Ali Czelebi idzie zaraz za Nebile.

– Wy nie, Czelebi. – Jej głos był srogi i zdecydowany. Zerknęła na dziewczynę, żeby sprawdzić, jakie wrażenie zrobiły na niej te słowa. Wydawało się, że blask w oczach Nebile natychmiast zgasł. – Wy – podjęła – zostańcie tu z moją Nebile. Chcemy przez chwilę być same z naszym ojcem.

„Ale się ucieszyli”, pomyślała Hatidże. Wiedziała, że nie powstrzyma tego, co ma się stać. Nauczył ją tego los. Co ma być, to będzie. Ale tym razem będzie inaczej. Teraz już wiedziała, jak stawiać czoła przeznaczeniu. Może zbyt późno, ale nauczyła się tego. Nie wolno poddawać się losowi. Postanowiła nie spuszczać oka z nadwornego medyka. „Jeśli zobaczę coś, co mi się nie spodoba, nie chciałabym być w twojej skórze, Czelebi – mruknęła. – Możesz być młody i przystojny, a miłość mojej Nebile może opłynąć cię niczym woda, ale wiedz, że nie przymknę oczu na jej krzywdę. Nie pozwolę, żeby Nebile spotkał ten sam los”.

Jeśli będzie trzeba, odbierze życie, ale nie pozwoli, żeby Nebile cierpiała tak jak ona i stoczyła się w ciemną pustkę, w którą sama wpadła.

Kiedy Ali Czelebi zrozumiał, że zostanie sam na sam z dziewczyną, podbiegł i uchylił zasłonę oddzielającą część, w której spał padyszach. Hatidże zobaczyła, że ktoś siedzi przy ojcu i czyta Koran. Hasan Dżan zaś klęczał i cicho płakał. Ali Czelebi dał im znak, żeby wyszli. Hodża dokończył ostatnie wersy i obaj opuścili namiot.

Hatidże rozejrzała się po wnętrzu. Uderzył ją pewien zapach – ciężki i przytłumiający wonie unoszące się z aromatycznych kadzideł roztaczających wokół cieniutką zasłonę dymu. To był odór ropy.

Podeszła i stanęła przy łożu ojca. Tęsknie na niego spojrzała. Miała ochotę objąć go, zawołać: „To ja!”, płakać, opierając głowę na jego piersi, ale nic takiego nie zrobiła. Była w stanie tylko stać i patrzeć, jakby była obca.

„Śpi”, domyśliła się.

Nagle zdziwiła się.

Czy to był orzeł pól bitewnych Selim Chan, który siał postrach na dwóch kontynentach, szedł jak burza przez egipskie pustynie, Mameluków i Safawidów? Czy ten blady, wychudzony mężczyzna był sułtanem Selimem Groźnym, przed którym na równinie Çaldıran uciekł szach Ismail, pozostawiając swój tron, który pokonał Al-Ashrafa al-Ghawriego pod Mardż Dabik, Dżanberdiego Al-Ghazali pod Ar-Rajdanijją, Tumanbaja na pustyni w Gazie i który zasiadł na tronie w Kairze?⁴ Przez chwilę Hatidże miała szaleńczą ochotę krzyknąć: „Wstań! Wstań, bohaterski sułtanie! Wstań, ty, który chwyciłeś sztandar islamu i przyniosłeś go do serca Imperium Osmańskiego! Wstań, największy z rodu Osmana, o najdzielniejszy! Wstań, niezrównany dowódco, który zdobyłeś to, co święte! Wstań i przypasz szablę! Czy to właściwe tak leżeć, kiedy państwo czeka na twoją służbę?”.

Nie, to nie było właściwe. „Przeklęte zasady – żachnęła się w duchu Hatidże. – Nie przystoi ci tak leżeć!”.

Oczy orła, w które nikt nie miał odwagi spojrzeć, były zamknięte. Tak bardzo się zestarzał, odkąd widziała go po raz ostatni. Tymczasem miał dopiero pięćdziesiąt lat. Podczas swojego ośmioletniego panowania dotarł tam, gdzie nie udało się dotrzeć wielu władcom, zatknął sztandar Imperium Osmańskiego z trzema półksiężycami w miejscach, o których wielu nawet się nie śniło.

Hatidże nie wytrzymała dłużej.

– Ojcze?

Była pewna, że wyszeptała to słowo, ale dla niej było jak krzyk.

Nie poruszył się.

– Ojcze, to ja.

Selim się nie poruszył.

– To ja, twoja córka, Hatidże. Twoja królowa Tomyris.

Nic się nie zmieniło. Sułtan Selim spał.

– Otwórz swoje orle oczy.

Coś stanęło jej w gardle. Zakryła usta, żeby stłumić szloch.

– Hatidże…

„Czy to naprawdę się stało?”.

Szept! Dobry Boże! Jego powieki drgnęły. Głos był tak cichy, że nie była pewna, czy rzeczywiście go słyszała.

– Ojcze?

– Jechaliśmy do ciebie, Hatidże.

Tym razem zyskała pewność. Słyszała go.

– Nie mogłyśmy się doczekać. Przyjechałyśmy do ciebie, ojcze. Chciałyśmy przywitać naszego czcigodnego padyszacha.

– Co zrobić? Siły wystarczyło nam, żeby dotrzeć tylko tutaj. – Na chwilę jego twarz ścisnął ból. – Jednak… wiedzieliśmy, że nasza córka pospieszy do nas.

Z wielkim trudem wypowiadał każde słowo.

– Nie przemęczajcie się.

Nagle ojciec otworzył oczy. Miała wrażenie, że cierpienie na jego twarzy na chwilę zniknęło.

– Hatidże?

– Słucham, panie.

– Ojcze… – Jego głos przeszedł w szept. – Nawet jeśli na to nie zasłużyliśmy, chcemy, żebyś mówiła do nas „ojcze”. Przynajmniej teraz.

Hatidże z miłością ujęła rękę padyszacha między swoje dłonie.

– Ojcze, jesteście moim ojcem dzielnym jak lew. Wczoraj, teraz i na zawsze.

Nagle przygryzła wargi, zdając sobie sprawę, jak niewłaściwe jest nazywanie lwem kogoś, kto nie jest w stanie nawet poruszyć głową.

– Jesteśmy sami?

Hatidże zdziwiła się.

– Słucham, tato sułtanie?

– Jesteśmy sami?

– Tak.

– Wiesz, gdzie jesteśmy?

– Niedaleko jest wioska.

Twarz Selima ściągnął ból. Powoli pokręcił głową.

– Tutaj… – westchnął. – Tutaj pokonaliśmy naszego ojca Bajazyda Chana i zrzuciliśmy go z tronu, Hatidże.

Nie wiedziała, co powiedzieć. Czy los mógł być tak okrutny? „Czyżbyśmy byli przeklęci?”, przeszło jej przez myśl. Czy to przekleństwa jej dziada, stryjów i kuzynów tak w nich uderzały?

– Co za sprawiedliwość losu, Hatidże. Widziałaś? Powalił nas na równinie, gdzie pognębiliśmy naszego ojca.

Przez chwilę mruczał coś, czego Hatidże nie mogła zrozumieć. Wydawało jej się, że mówi: „Oto, na co zasługuje ten, który odebrał życie swojemu ojcu”. Drgnęła przerażona, ale nie miała czasu, żeby o to zapytać.

– Zbliż się i posłuchaj mnie uważnie. Nie sądzę, żebym był w stanie to powtórzyć. Córko…

Hatidże nachyliła się nad ojcem.

– Poczyniliśmy pewne przygotowania – mówił z trudem sułtan Selim. – W tajemnicy. To dalece poufne. Nikt nie może się o tym dowiedzieć. Niektóre… Niektóre są tylko w naszej głowie. Rozumiesz? Hatidże… Tylko… Jest to też po części powód naszego przybycia w te strony.

Nagle Hatidże drgnęła. Jak to? Ojciec nie przyjechał z tęsknoty za nią, żeby się zobaczyć, ale żeby ukryć swoje sekretne plany?

Selim odczytał wyraz twarzy córki. Próbował się uśmiechnąć, a nawet unieść rękę i pogłaskać ją po policzku, ale mu się nie udało. Jego twarz ponownie ściągnął ból.

– Nie gniewaj się. – Spomiędzy jego warg wydobył się jękliwy szept. – Tak należało zrobić, królowo Tomyris.

– Nie przemęczajcie się.

Ponownie nachyliła się nad ojcem. „Królowa Tomyris, tak?”.

– Muszę to powiedzieć. Nie mamy zbyt wiele czasu. Jesteśmy u kresu naszej drogi. To, czego nie doprowadziliśmy do końca, musi dokończyć nasz syn.

– Ojcze! – Hatidże próbowała zasłonić ręką usta sułtana.

Selim ostatkiem sił oswobodził się spod jej dłoni.

– Każdy rodzi się i umiera. Królowa Tomyris dobrze o tym wie. To państwo jest wieczne, ale nie jego sługa. Niech trzymają naszą śmierć w tajemnicy, dopóki czcigodny padyszach sułtan Sulejman chan nie przypasze szabli i nie zasiądzie na tronie.

Zamilkł, żeby nabrać powietrza. Oddychał z coraz większą trudnością. Jego pierś unosiła się i opadała jak miech kowalski.

– Wielki wezyr posłał do naszego syna pięciu konnych. Każdy z nich pojedzie do Seruhanu inną drogą, żeby piąty dotarł na miejsce, jeśli czterem pozostałym coś się stanie. Sulejman musi natychmiast udać się do stolicy. Tron nawet przez jeden dzień nie może być pusty, Hatidże. Rozumiesz to? Nie może.

– Ojcze, ale… – Nagle na twarz padyszacha spadła pojedyncza kropla. Córka obmywała oblicze sułtana Selima swoimi łzami. – Tatusiu…

– Teraz, posłuchaj. Powiem ci najważniejszą rzecz. Nachyl się.

Hatidże zrobiła to, co polecił jej ojciec. Jej ucho niemal dotykało jego warg. Kiedy padyszach szeptał, ona słuchała z uwagą i niedowierzaniem.

– Zrozumiałaś? – zapytał w końcu sułtan.

– Tak.

– Weź je. Zrozumiałaś, gdzie są, prawda? Weź je, przeczytaj i daj Sulejmanowi. Niech pozna nasze słowa, zamierzenia i cele. Jeśli uzna to za przysięgę daną ojcu, zrobi to, co należy. Jeśli zaś uzna, że podąży własną drogą, takie będzie jego prawo jako sułtana. Niech będzie, jak zdecyduje. Niech to zostanie pomiędzy synem Selima Chana, sułtanem Sulejmanem, który wstąpi na tron, a jego siostrą sułtanką Hatidże. Dobrze?

– Ojcze… – jęknęła Hatidże.

Mogła jedynie płakać. Los odbierał jednego z dwóch mężczyzn jej życia. Z każdą chwilą ojciec był coraz słabszy.

– Jeszcze jedno – powiedział Selim. – Za moim pasem jest niewielka kartka. Weź ją.

Hatidże wyciągnęła zza ojcowskiego pasa skrawek papieru.

– Dobrze – mruknął Selim. – Daj ją mojej żonie, sułtance Hafsie, kiedy razem z naszym synem przybędzie do stolicy. Niech w szczęściu i pomyślności odgrywa rolę sułtanki valide.

Przez chwilę chciała rozwinąć zwój i go przeczytać.

– Nie teraz – odezwał się jej ojciec. Pomimo całego cierpienia próbował się wyprostować, żeby ją powstrzymać. Hatidże zamknęła list w dłoni. Sułtan Selim z jękiem opadł na posłanie. – Później. Później, kiedy to się skończy… – Spojrzał na nią gasnącymi oczami. – Zbliż dłoń do moich ust, Hatidże.

Nagle poczuła na dłoni rozpalone gorączką wargi ojca. Wszystko w niej zajęło się ogniem. „Nie!”, wykrzyknęła w duchu.

Padyszach całował jej dłoń. Był to pożegnalny pocałunek, prośba o wybaczenie, a może pocałunek pojednania z córką.

– Dzięki Ci, Boże – jęknął. – Dałeś swojemu słudze tyle życia, żeby doczekał wybaczenia naszej córki. W końcu pozwoliłeś nam być ojcem naszej Hatidże. Nie ma już nic ważniejszego, nic wyższego dla Twojego sługi Selima. Jestem gotów. Możesz teraz wziąć to, co mi powierzyłeś.

Utkwił oczy osnute cieniem śmierci w Hatidże. Dopiero teraz zrozumiał, skąd ta wilgoć na jego twarzy. Jego córka płakała. Łzy płynęły jej z oczu jak deszcz. Koiły trawiącą go gorączkę. „Boski deszcz”, przemknęło mu przez myśl.

– Nie płacz – szepnął. – Królowa Tomyris nie płakała. Sułtanka Hatidże też nie może płakać.

Jakby brakowało mu powietrza. Walczył o każdy oddech.

– Teraz idź. Daj Sulejmanowi Adze to, co ci powiedziałem. Idź. Nie chcę, żebyś widziała, jak umieram. Zapamiętaj mnie na zawsze jako Selima Groźnego, o czarnych brwiach, oczach sokoła, orlim spojrzeniu i podkręconym wąsie, którego gniew jest po tysiąckroć gorszy od bicza. Tak będzie lepiej. Idź. Jedź prosto do stolicy.

Hatidże delikatnie uniosła rękę ojca, za którym tak tęskniła. Obsypała jego dłoń pocałunkami. Wyprostowała się. Ucałowała jego policzki, które obmyła swoimi łzami.

– Selimie Chanie – szepnęła – dopóki ta dusza będzie trwać w tym ciele, Hatidże zawsze będzie pamiętała cię jako jedynego, ukochanego ojca.

W tej samej chwili zobaczyła łzy w jego oczach.

Sułtan Selim płakał.

– Idź.

Nagle ich dłonie się rozdzieliły. Hatidże po raz ostatni spojrzała na ojca. Pragnęła ujrzeć na jego twarzy najmniejszy uśmiech. „Boże – modliła się. – Proszę, w tej ostatniej chwili rozjaśnij jego twarz uśmiechem. Takim go do siebie zabierz. Nie odmawiaj mojemu ojcu swojego raju”.

Rozległ się świst bicza i czterokonny powóz ruszył do stolicy, kołysząc się na wszystkie strony.

Hatidże nawet nie zauważała wstrząsów, które miotały nią na boki, a w większości sprawiały, że prawie uderzała głową w sufit.

Nebile siedziała naprzeciwko niej. Z oczu dziewczyny wciąż płynęły łzy. Kiedy Hatidże wyciągnęła rękę, żeby je otrzeć, poczuła ból prawej dłoni. Od jej ściskania paznokcie wbiły się w skórę. Gdy otworzyła dłoń, ujrzała niewielki skrawek papieru, który wyjęła zza pasa ojca. Zapomniała o nim.

Próbowała się uśmiechnąć do Nebile patrzącej na nią przez rzęsy mokre od łez.

– Nie płacz, dziecko.

– Ale… ale ty płaczesz, moja sułtanko.

Naprawdę płakała? Nawet nie zdawała sobie z tego sprawy. Czuła tylko ból.

– Posłuchaj, ja też już nie będę płakać. Widzisz? – Znów próbowała się uśmiechnąć. – Dobrze? Już koniec. Mamy przed sobą długą drogę. Spróbuj się chwilę przespać.

Nebile pokręciła głową.

– Nebile nie może spać, dopóki nie zaśnie moja sułtanka.

Hatidże nic nie odpowiedziała. Przymknęła oczy. Musiała jak najszybciej dotrzeć do Nowego Pałacu. Musi wziąć list ojca, który ma przekazać Sulejmanowi, zanim ktokolwiek go znajdzie.

Na chwilę przed jej oczami pojawili się Sulejman Aga i matka. Obraz twarzy dwojga ukochanych ludzi zdawał się koić jej ból.

Powoli rozłożyła kartkę, którą miała w dłoni.

Najdroższa córko!

Kiedy wczoraj w nocy bóle nieco ustały, myślałem o swoim życiu. O tym, co zrobiłem i czego nie zrobiłem, a może nie zdołałem zrobić… Sulejmanowi, Tobie, mojej żonie, matce mojej córki sułtanki. „Ach, Hafso – jęknąłem. – Ach, moja pełna poświęcenia, gazelooka Hafso”. Z moich ust wydobył się bejt:

Kiedy przed moją potęgą drżały nawet lwy,

Los sprawił, że stałem się niewolnikiem tych gazelich oczu.

Przekaż te słowa jako ostatnie pozdrowienie od Selima dla jego żony, moja sułtanko Hatidże.

Nagle Hatidże przestała się powstrzymywać i wpadła w rozpacz.

Nebile zerwała się z miejsca i usiadła przy niej.

– Moja sułtanko. – Schowała głowę w zagłębieniu jej szyi. – Nie płacz, moja najdroższa sułtanko. Nie płacz.

Rozdział XLIII. Pałac w Seruhanie. Wrzesień 1520

XLIII
Pałac w Seruhanie
Wrzesień 1520

Boże! Nie… Nie! Nie pokazuj mi jej! Ach! – Zerwał się z krzykiem pośród ciemności.

Z trudem łapał powietrze. Przez chwilę przyciskał dłoń do piersi, próbując uspokoić serce.

Zaklął w duchu. Znów ten sam sen! Ibrahim był zlany potem. Niemal co noc budził się z krzykiem. We śnie słyszał głosy. Budził się, sądząc, że pochodzą z zewnątrz, jednak pałac spowijała głęboka cisza. Co dziwniejsze, te głosy mu się nie przyśniły. Te przerażające dźwięki pochodziły z miejsca znajdującego się między jawą a snem. Jakby dżinny czy duchy pukały do jego drzwi, buntowały się i podnosiły wielki raban. Jednak kiedy otwierał oczy, wszystko spowijała cisza.

Były jeszcze te sny. Widział w nich tylko parę stóp, parę bosych stóp. Wydawało mu się, że to jego stopy. A może kogoś innego. Nie był pewien. Niczego innego nie dostrzegł. Nawet miejsca, gdzie znajdowały się te stopy. Stopy szły, nieustannie szły. I był jeszcze ten głos.

– Czas ją zobaczyć – mówił głos, przyprawiając go o gęsią skórkę.

Nie wiedział i nie widział, kto to mówi.

Stopy przystawały, gdy tylko zabrzmiał głos.

– Chodź – mówił tym razem. – Nie zatrzymuj się. Musisz ją zobaczyć. Chodź! Chodź!

– Nie, nie chcę jej widzieć! – sprzeciwiał się inny głos.

„To musi być głos tego, do którego należą stopy”, myślał nawet we śnie.

– Musisz ją zobaczyć. Jak długo będziesz się ukrywał? Chodź. Spójrz tutaj. Chodź.

Stopy tkwiły w miejscu. Później poruszały się, jakby przyciągała je jakaś siła. Niechętnie, z oporem stawiały kroki. Nagle stopy, pozbawione ciała, przewracały się. Zsuwały się w pustkę.

– Chodź – powtarzał przeklęty głos. – Już niedaleko. Zaraz ją zobaczysz. To tuż za rogiem. Nie zamykaj oczu. Otwórz je. Patrz! Patrz! Patrz!

I dokładnie w tej chwili Ibrahim budził się z krzykiem.

Każdej nocy powtarzał się ten sam sen. Zaczynał się i kończył w tym samym momencie. Za każdym razem słyszał ten przerażający głos i te same słowa.

Pomyślał nawet, żeby zwierzyć się księciu i poradzić się medyka. Jednak natychmiast się wycofywał. Gdyby tylko ktoś o tym usłyszał, uznałby go za obłąkanego.

Wiedział, że to choroba. Choroba, która nękała go od tamtego dnia. Przekleństwo, które nie opuszczało go, mimo że minęło już sześć długich lat… od tej nieszczęsnej nocy, kiedy Czarna Morwa razem z dzieckiem w łonie pofrunęła do śmierci.

Już pierwszego dnia zauważono, że dziewczyna nagle zniknęła. Jednak nikt się tym nie przejął. Nie było to nic niespotykanego. Czasem dziewczęta zakochiwały się w kimś z zewnątrz, pakowały tobołek i uciekały z nim. Były też takie, które łapano i sprowadzano z powrotem. Również takie, które zostały porzucone i same wracały, po czym padały sułtance Hafsie do stóp, błagając o przebaczenie. Natychmiast rozniosła się plotka o tym, że Münire też z kimś uciekła.

Ibrahim, zastanawiając się nad tą nocą, doszedł do wniosku, że nie jest odpowiedzialny za tę tragedię. Jedynym jego przewinieniem było uwikłanie się w ten związek tylko dla swojej przyjemności. Właściwie w tym też nie było jego winy. Gdyby Ferahşad nie rozpaliła w nim ognia namiętności, nawet nie pomyślałby o tym, żeby zabawiać się z Czarną Morwą. Czy w końcu Münire sama nie powinna pomyśleć, że to nie ma przyszłości? Ibrahim nie dawał jej żadnych nadziei, niczego jej nie obiecywał. Jedyne, co zrobił – tak bardzo tego żałował – to, że tamtej nocy powiedział: „Chodź”. Czy mógł przewidzieć, że sprawy zajdą tak daleko? Nie urodziłaby tego dziecka. Wyrzucono by ją z pałacu, gdy tylko urósłby jej brzuch. Co by zmieniło, gdyby go wydała? Wtedy oboje natychmiast znaleźliby się na bruku. Ibrahim nie wyobrażał sobie z nią życia. Gdyby to nigdy się nie wydarzyło. Ale stało się. Münire naprawdę go kochała. Poświęciła się, żeby przed Ibrahimem nie zamknęły się wielkie drzwi, które stały otworem. Dziecko w swoim łonie też.

Jego dusza stała się głucha na głos sumienia. Zamknął ten temat bez poczucia winy.

Tak było aż do dnia, gdy Sulejman powiedział:

– Słyszałeś? Znaleźli ją.

– Słucham, książę?

– Tę twoją czarnoskórą dziewczynę. Tę, którą posądzili, że uciekła do ukochanego. Znaleźli jej ciało pod Płaczącą Skałą.

Ciało… Ciało Czarnej Morwy!

Po raz pierwszy od czasu niewoli na pirackim okręcie strach z taką siłą ścisnął gardło Ibrahima.

– Pewnie miała jakieś zmartwienie. Powiedzieli, że rzuciła się ze skały. Co powiedzieć? Niech spoczywa w pokoju. Nie wiadomo, ile dni tam leżała. Wilki i szakale rozszarpały biedaczkę. Nawet rozpruły jej brzuch.

Ibrahimowi zakręciło się w głowie. Gdyby się nie przytrzymał, być może upadłby przed Sulejmanem.

– Co zrobić? Widocznie to było jej pisane. Biedaczka nie zwierzyła ci się ze swojego kłopotu?

Ibrahim zdołał tylko pokręcić głową. Słowa Sulejmana odbijały się echem w jego głowie. „Czarna Morwa. Śmierć. Wilki. Szakale. Rozpruły jej brzuch”, myślał rozpaczliwie.

– Chodź, wyjdziemy i przespacerujemy się trochę. Zaczerpniemy świeżego powietrza. Przyślą ci inną służącą.

– Co z nią zrobili?

– Powiedzieli, że nie można jej było przenieść. Pochowali ją na miejscu.

Tego wieczoru rozpoczęła się choroba Ibrahima. Tamtej nocy po raz pierwszy usłyszał te hałasy i ten głos. „Już niedaleko. Zaraz ją zobaczysz. To tuż za rogiem. Nie zamykaj oczu. Otwórz je. Patrz! Patrz! Patrz!”. On zaś zacisnął mocno powieki i po raz pierwszy zerwał się z łóżka, krzycząc: „Boże! Nie… Nie! Nie pokazuj mi jej! Ach!”.

Od sześciu lat śnił ten sam koszmar.

I teraz też te przerażające głosy zabrzmiały w jego głowie.

Jakby ktoś w coś stukał. Jakby krzyczały setki ludzi. Jakby płakały, wrzeszczały, śmiały się. Jakaś kobieta krzyczała. Dziecko płakało. Płakało nieustannie i niestrudzenie.

Ktoś cały czas stukał.

– Wstawaj! Wstawaj! Umarłeś czy co? Wstawaj!

Nagle Ibrahim zawahał się. To, co słyszał, różniło się od głosów, które były w jego śnie. Nie dochodziły z jego głowy, ale jakby zza ściany, zza drzwi.

– Ibraaamie!

Dobry Boże, co się dzieje?

Ibrahim zerwał się z miejsca.

– Wstawaj, mówię! Ibrahimie, wstawaj!

To był Sulejman.

Książę uderzał pięścią w drzwi jego pokoju. Tej nocy działo się to po raz pierwszy od ośmiu lat.

– Panie.

Podbiegł do drzwi. Miał na sobie koszulę nocną. Zawrócił pospiesznie, myśląc, że niewłaściwie będzie otwierać księciu w tym stroju. Jednak to sprawi, że każe mu dłużej czekać. Z szarawarami w ręku ponownie skierował się do drzwi.

– Już idę, książę!

Kiedy otworzył, pięść Sulejmana była podniesiona. O mały włos uderzyłby go w głowę.

– Zapadłeś w śmiertelny sen? Prawie wyłamaliśmy drzwi.

Po raz pierwszy widział go tak podnieconego. Twarz miał całą czerwoną. W oczach igrały świetliki. To dobra czy zła wróżba? Nie potrafił tego określić.

– Panie, ja…

– Daruj sobie tę jąkaninę. Wkładaj te spodnie i ruszaj za nami! – krzyknął Sulejman, widząc szarawary w jego ręku.

– Panie – wydusił z siebie Ibrahim, jednocześnie starając się wciągnąć szarawary. – Czy coś się stało?

Tym razem Sulejman odwrócił się i spojrzał na niego płonącym wzrokiem.

– Nadszedł czas, Ibrahimie! Nadszedł czas!

W pierwszej chwili Ibrahim nic z tego nie zrozumiał. „Nadszedł czas? – pytał siebie. – Nadszedł czas?”.

– Co?! – wykrzyknął bezwiednie. – Czyżby… Czyżby…

Nie miał odwagi zapytać: „Czyżbym stał teraz przed czcigodnym padyszachem?”.

Sulejman kiwnął głową.

– Dobry Boże!

Wyciągnął krucyfiks. Ibrahim nie zdawał sobie nawet sprawy z tego, co robi. Udało mu się wciągnąć dopiero jedną nogawkę. Drugą wciąż miał w ręku. Wyglądał śmiesznie, ale nie zważał na to. Padł przed Sulejmanem na kolana.

– Panie, niech was Bóg błogosławi.

Sulejman był dumny, jednak było mu żal, że stracił ojca – pana świata.

– Wstań. – Wyciągnął rękę do Ibrahima. – Nie spiesz się. Wciąż jeszcze nie przypasaliśmy szabli i nie zasiedliśmy na tronie. Poza tym nikt nie powinien widzieć, że pierwszy przed nowym padyszachem klęka mężczyzna w koszuli.

W końcu Ibrahimowi udało się wciągnąć drugą nogawkę.

– Chodź – odezwał się książę. – Mamy dużo do zrobienia. Musimy porozmawiać. Uporządkujmy wszystko, co należy zrobić.

Cisza panująca jak zawsze w korytarzu, tak odmienna od hałasów, które słyszał, zdziwiła Ibrahima. Było już dawno po północy. Ale czy w taką noc pałac w Seruhanie nie powinien zerwać się na nogi? Czuwający w zaułkach strażnicy także zdawali się spokojni. Kiedy Sulejman przechodził przed nimi, pozdrawiali go jak zwykle. Tymczasem czy nie powinni paść mu do stóp, skoro mijał ich padyszach, ktoś, kto właśnie zasiadł na tronie?

„Ach, oczywiście – pomyślał. – Wstydzą się radować, że miejsce zmarłego padyszacha zajął jego syn, dopóki nie przeżyją żałoby. Turcy!”.

Sulejman, nie zatrzymując się, rzucił przez ramię spojrzenie Ibrahimowi, który dosłownie biegł za nim. Natychmiast zrozumiał jego zaskoczenie.

– Jeszcze nikt nie wie. Tylko ja, moja matka i ty. Nawet nie powiedziałem jeszcze Gülbahar. Matka ostrzegła mnie: „Nie mów swojej żonie. Jest w połogu. Może stracić pokarm”. Mustafie potrzebne jest mleko matki, dopóki nie odda się go mamce.

Odkąd Mahidevran Gülbahar urodziła Mustafę, przez cały czas był na rękach. Jakby świat się zatrzymał wraz z narodzinami tego pulchnego chłopca o czarnych oczach i brwiach. Sulejman zniknął na całe dnie, tygodnie i niemal cały czas spędzał z synem.

Nagle Ibrahimowi przyszło do głowy, że nie wyraził współczucia. Nie wiedział, jak powinien się zachować w takiej sytuacji. Kiedy był w majątku, składano kondolencje, a nawet płakano razem z bliskim zmarłego. Kobiety stawiały otoczenie na nogi swoim głośnym lamentowaniem. Ale co robiono tutaj, w pałacu? Nikt go tego nie nauczył. On też nigdy o tym nie pomyślał. Czy Sulejman nie niecierpliwił się, żeby zasiąść na tronie? Czy nie szeptali o tym, co będzie, „kiedy nadejdzie czas”? Właśnie nadszedł. Była to chwila, na którą Sulejman czekał od lat. Wyglądał, jakby się smucił. Przecież to był jego ojciec, ale tylko Ibrahim zdawał sobie sprawę, że od lat czekał na tę wiadomość. Podobnie jak Ibrahim nie wiedział, jakich słów użyć, żeby wyrazić swoje współczucie.

– Ja… – szepnął, doganiając księcia. – Kiedy się dowiedzieliście?

– Przed chwilą. Wielki wezyr przesłał wiadomość, że w Çorlu nasz ojciec stanął przed obliczem Najwyższego. Piri Pasza napisał, że natychmiast mamy się udać do stolicy. Dopóki nie dotrzemy do Stambułu, utrzyma w tajemnicy śmierć naszego ojca.

– Dlaczego?

– Nie wiadomo, co zrobią janczarzy, Ibrahimie⁵. Jedna pogłoska, jeden podszept…

– Rozumiem, ale przecież nie ma innego spadkobiercy…

Sulejman zatrzymał się.

– Nie ma. Jednak zdrada nie śpi. Piri Pasza to doświadczony mężczyzna. Skoro uważa to za właściwe, my również.

– W takim razie natychmiast wyruszajcie w drogę, panie.

– Lecz najpierw poczyńmy przygotowania. Kiedy dotrzemy do stolicy, nie ośmieszajmy się przed paszami, wezyrami naszego ojca, zastanawiając się, co robić. Pokażmy im, kim jest syn Selima Chana. Niech nie szepczą nam za plecami: „To jeszcze młokos. Utrapienie spadło na głowę Imperium Osmańskiego”.

Weszli do komnat księcia przez ciężkie drzwi, przy których wartę pełniło dwóch ogromnych gwardzistów. Szybkim krokiem przemierzyli trzy pokoje i dotarli do pomieszczenia położonego najdalej, pozbawionego okien. Ibrahim nienawidził tego pokoju, ale Sulejman przeprowadzał w nim rozmowy, których nikt inny miał nie słyszeć. Tutaj mury były grubsze. Kamienne ściany pokryte były trzema warstwami drewna, a na wierzchu ułożone były płytki ceramiczne.

– Sułtanka Hafsa jest załamana.

Sulejman, patrząc na Ibrahima, wyglądał na zamyślonego. Oczywiście nie było możliwe, żeby powiedział, że jego matka nie smuci się po śmierci męża, ale w jej oczach można było też wyczytać skrywaną radość. Nie będzie już zasypiała ze strachem, że Sulejmana dosięgnie gniew ojca. Hafsa nie będzie się już obawiała każdego cienia. Nie będzie badać ludzi, sprawdzając, czy któryś z nich jest zdrajcą, który pomówiwszy jej syna księcia, rozzłości Okrutnego⁶. Zawsze była dumna z tego, że jest żoną najsroższego i najpotężniejszego mężczyzny na świecie. Jednocześnie bała się Selima. Nawet kiedy mu się oddawała, zastanawiała się, czy jej nie udusi. A teraz koszmar się skończył. Dopóki późnym wieczorem jej syn nie zapukał do jej drzwi i nie przekazał jej wiadomości, była żoną padyszacha i matką księcia. Teraz stała się matką padyszacha, sułtanką valide.

– Zamknęła się w swojej komnacie. Modli się.

Sulejman usiadł, a Ibrahim wciąż stał.

– Dokładnie zapamiętaj, co ci powiem. Dobrze?

– Co rozkażesz, padyszachu.

– Ibrahimie!

Obydwaj uśmiechnęli się na karcący ton w głosie Sulejmana.

– Natychmiast rozpocznij przygotowania do drogi. Powiesz, że ojciec wezwał nas do stolicy, żeby mianować nas swoim zastępcą, zanim uda się na kolejną wyprawę wojenną. Każ szykować powozy do długiej podróży dla naszej matki i Gülbahar. Potrzeba też powozów dla kuchni. Niech ich będzie tyle, ile trzeba. Niech będą gotowi na ich przyjazd w Starym Pałacu, żeby zapewnić im wygodę. Trzeba też uprzedzić medyków, że przybywają książę i jego matka.

– Czym wy pojedziecie, panie? Czy dla was też kazać przygotować po…

– My dwaj pojedziemy konno.

– My dwaj?

– Obudź się wreszcie. – Sulejman podniósł głos.

– Panie…

– Poza tym – ciągnął Sulejman – kiedy dotrzemy do stolicy, w porcie będzie czekał gotowy okręt. Niech zgodnie z tym zostaną podjęte odpowiednie kroki.

Ibrahim skinął głową.

– Ceremonia pogrzebowa naszego ojca Selima Chana musi być godna jego chwały. Niech nadworny architekt rozpocznie już budowę grobowca w najodpowiedniejszym miejscu w Stambule. Chcemy, żeby w tym samym miejscu wzniesiono też meczet, Ibrahimie.

– Co rozkażecie.

– I jeszcze jedno – nasza siostra, sułtanka Hatidże, towarzyszyła naszemu ojcu przed śmiercią. Piri Pasza napisał, że Hatidże wyruszyła w drogę prosto do stolicy. Niech zostanie zrobione wszystko, żeby zapewnić jej wygodę. No i może najważniejsze… – Sulejman przyciszył głos. – Trzeba doprowadzić do końca to, czego nie zdążył zrobić nasz ojciec.

„To, czego nie zdążył zrobić nasz ojciec?”.

Dobry Boże. Sulejman już teraz planował wojnę. I to z najzacieklejszym wrogiem!

Ibrahim miesiącami, latami strzępił sobie język, ale nie udało mu się go odwieść od tego pomysłu. Sulejman nieustannie wspominał o zniszczeniu państwa Safawidów i szacha Ismaila, który próbował zabić jego siostrę, sułtankę Hatidże. „Zobaczysz – mówił za każdym razem, gdy się spotykali. – Kiedy nadejdzie właściwy czas, zmieciemy tego gada z powierzchni ziemi”.

Wierzył, że jego ojciec popełnił błąd, prowadząc armię na Mameluków, nie rozprawiwszy się z szachem Ismailem. Największy wróg Imperium Osmańskiego znajdował się na wschodzie. Tyle razy szeptał o tym do ucha Ibrahimowi. „Zgoda, został orędownikiem islamu, kalifem, ale wąż wciąż syczy. I to ja zmiażdżę głowę tego węża. Będzie to mój pierwszy cel”.

Zatem Tebriz. Sulejman sięgnie po Indie jak Aleksander Macedoński.

– Zobaczysz, Ibrahimie. Przejdę drogami, którymi kroczył zdobywca, jakiego wziąłeś za wzór – mawiał, mrużąc oczy. Miał gotowy plan. Opowiadał mu o nim bardzo często. – Spójrz, przejdziemy tędy. Tutaj przekroczymy pustynie. Nasze siły stąd przeprowadzimy przez tę dolinę i zabezpieczymy tyły. Później zaciśniemy pętlę.

Obliczył nawet, ile będzie potrzebował dział, jeźdźców i piechoty.

Tymczasem Ibrahim uważał, że największe niebezpieczeństwo znajdowało się na zachodzie. On wbił sobie do głowy, że stworzy z Imperium Osmańskiego nowy Rzym, a z Sulejmana – nowego Cezara. Sułtan Selim, zmagając się z wrogami na Pustyni Arabskiej, nie zauważył niebezpieczeństwa rosnącego na zachodzie. Korona Rzymu miała nowego pretendenta – cesarza Karola. Przed tym człowiekiem królowie chylili głowy, a papież się go bał. Nieustannie rósł w siłę. Szykował nową wyprawę krzyżową przeciwko Imperium Osmańskiemu.

Ibrahim próbował się sprzeciwić, ale Sulejman natychmiast mu przerwał.

– Co mamy zrobić, Ibrahimie? Mamy czekać, aż ten gad zniszczy państwo osmańskie, ukradnie jego serca i dusze, podburzy przeciwko sobie świat islamu? Mamy puścić mu płazem cierpienia naszej siostry, sułtanki Hatidże?

– Nie, ale…

– Jeszcze coś – odezwał się padyszach, dając mu znak ręką, że temat skończony. – Mianujemy wezyrem naszego lalę Kasyma Agę. Niech przygotują firman.

„Z tego jestem zadowolony”, przyszło Ibrahimowi na myśl. Kasym Aga był dobrym i mądrym człowiekiem niczym ocean wiedzy. Przez te osiem lat wiele nauczył jego i Sulejmana. Być może dzięki niemu Ibrahim inaczej patrzył na świat, inne kraje, równowagę i zamierzenia. Kilka razy próbował go podpytać, co sądzi o dążeniach księcia związanych ze wschodem. Kasym Aga również był temu przeciwny. Przynajmniej na razie. „Nie należy dalej przeciwstawiać islamu islamowi”, powiedział mu na ucho mężczyzna.

– A teraz słuchaj uważnie – mówił dalej Sulejman władczym tonem. – Jestem Sulejmanem, sułtanem Sulejmanem, synem świętej pamięci sułtana Selima Chana. Oto mój firman. Oświadczam, iż daruję wolność mojemu niewolnikowi Ibrahimowi z Pargi.

Ibrahim stracił oddech. Uniósł rękę do gardła. Przestraszył się. A zatem dotąd sięgała jego lojalność. Wszystko się skończyło. Wyrzucił go w kilku słowach. „Daruję wolność mojemu niewolnikowi Ibrahimowi z Pargi”. To wszystko. Tymi kilkoma słowami nowy padyszach przekreślił wszystkie jego marzenia i pozbawił go złudzeń.

„Na co się rozgniewał? – zastanawiał się Ibrahim. – Na to, że byłem przeciwny jego wyprawie na wschód? Na pewno dlatego. Że też nie mogłem trzymać tego przeklętego języka za zębami”.

– Pargańczyk nie jest już niewolnikiem. Darowaliśmy mu wolność… Od tej chwili Ibrahim Aga jest wolnym człowiekiem. Cieszy się najwyższymi względami na naszych włościach i tak pozostanie.

„Co? Co? Co? Wielki Jezu! Najświętsza Panienko! Wszyscy święci! Nie mogę w to uwierzyć!”.

Padł Sulejmanowi do stóp. Znów odruchowo wyciągnął krzyż. Wyzwolił się z niewidzialnych łańcuchów, które wciąż miał jednak przed oczami i których grzechot nieustannie słyszał.

To niesłychane. Nigdy nawet o tym nie marzył. Nie mógł uwierzyć. To było jak cud.

– Panie. Padyszachu.

Sulejman wyrwał mu z rąk swoją szatę, którą Ibrahim zamierzał ucałować.

– To jeszcze nie koniec. Niech dopiszą jeszcze to. Oto mój firman. Ibrahim Aga jest naszym sułtańskim pokojowcem. Nie mianowaliśmy go wezyrem, ale w Nowym Pałacu i Enderunie należy go traktować na równi z godnością wezyra. Niech odpowiednio do tego dostanie pracę. Niech otrzyma urząd, miesięczne wynagrodzenie i pieniądze na wydatki. Niech zostaną mu przydzieleni służący, służące i paziowie znajdujący się pod jego rozkazem. Niech odpowiednio do tego wyznaczone zostaną kuchenne racje…

Reszty nie słyszał. Na ciżmy padyszacha popłynęła z jego oczu pojedyncza łza.

W Imperium Osmańskim Justynian, ukochany syn Armanna, rybaka z Pargi, i pięknej Zeljeny… Dobry Boże… Czy powiedział: „Należy go traktować na równi z godnością wezyra”? Pargańczyk Ibrahim Aga!

Sulejman wyprostował się. Ujął Ibrahima za ramiona i go podniósł.

– Przez osiem lat byłeś nam przyjacielem, Pargańczyku. Widzieliśmy twoje zasługi, nie widzieliśmy uchybień. Daliśmy przyjaźń i przyjaźń dostaliśmy. Nauczyliśmy cię tego, co sami wiedzieliśmy, nauczyliśmy się od ciebie tego, czego nie wiedzieliśmy. Nie wywyższaliśmy się jako książę i nie poniżaliśmy cię jako niewolnika. Nie uznaliśmy ciebie za równych sobie, ale na równi z naszymi agami i panami, a z czasem nawet i ponad nimi. Otworzyliśmy przed tobą nasze myśli i czytaliśmy w twoich. Nie mieliśmy przed tobą żadnych tajemnic. Wspólnie snuliśmy plany na przyszłość, kiedy nadejdzie właściwy czas. Nie myśl, że zapomnieliśmy o pierwszej nocy na Płaczącej Skale. Teraz właśnie nadszedł ten czas. Czas, żeby uczynić marzenia rzeczywistością. Liczę na ciebie. Oczekujemy od ciebie dobrej służby.

Padyszach odwrócił się, nie chcąc dłużej patrzeć na to, jak Ibrahim dwoi się i troi, żeby wyrazić swoją wdzięczność.

– Będziesz się zachowywał zgodnie z tym, co powiedzieliśmy ci osiem lat temu. Kiedy zostaniemy sami, nie będziemy padyszachem i sługą, ale przyjaciółmi. Ufamy, że nie będziesz szczędzić słów, jeśli zauważysz nasz błąd. Jednak wiesz, że państwo nie uznaje przyjaźni. W obecności naszych poddanych nie zapominaj, że jesteśmy padyszachem.

Ibrahim chłonął każde słowo sułtana, kiwając głową.

– Teraz idź, mój pokojowcu, Ibrahimie Ago. Masz dużo pracy. Niech to, co powiedzieliśmy, zostanie natychmiast wykonane.

Ibrahim po raz pierwszy tyłem opuścił pomieszczenie, w którym się znajdowali. Aż do dzisiaj ani książę nie oczekiwał czegoś takiego ani on tego nie zrobił. Nikt mu tego nie powiedział, nikt go nie nauczył, ale teraz czuł, że powinien się tak zachować.

– Pargańczyku!

Ibrahim uniósł głowę i spojrzał na padyszacha. Czyżby nagle urósł? Czy ramiona Sulejmana były aż tak szerokie? Czy jego spojrzenie było tak srogie, a postawa tak zdecydowana?

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. Çorlu – miasto tureckie w Tracji, w rejonie morza Marmara. W okolicach Çorlu miała miejsce pierwsza w historii Imperium Osmańskiego bitwa między ojcem a synem – sułtanem Bajazydem II a księciem Selimem, w której zwyciężył Selim (wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki). [wróć]

2. Powstania Dżelali to określenie buntów ludowych i janczarów, które miały miejsce w XVI i XVII wieku, spowodowanych pogorszeniem się sytuacji społeczno-ekonomicznej na ziemiach Imperium Osmańskiego. Swoją nazwę wzięły od nazwiska przywódcy pierwszego takiego buntu w 1519 roku, którym był Bozoklu Şeyh Celâl. (Właśnie o tym wydarzeniu jest mowa w książce). [wróć]

3. Mowa tu o Jerozolimie. [wróć]

4. Wymienia się tu miejsca kolejnych bitew, gdzie odbyły się walki Turków (pod wodzą Selima I) z Mamelukami, zakończone zwycięstwem Selima i przyłączeniem Egiptu do Imperium Osmańskiego oraz uznaniem zwierzchnictwa tureckiego w Syrii. [wróć]

5. Chociaż janczarzy stanowili trzon wojsk pieszych i wojsk lokalnych w poszczególnych garnizonach Imperium Osmańskiego, to byli prawdziwym utrapieniem dla panującego. Byli formacją na tyle silną, że mogli obalić władzę sułtana. W rezultacie legalnym władcą pozostawał ten z pretendentów do tronu, któremu udało się opanować stolicę, skarbiec, archiwa i uzyskać poparcie janczarów. [wróć]

6. W Turcji Selim I znany jest pod przydomkiem Okrutny. [wróć]