Co py ri ght © by To masz Ci choc ki, 2022

Wspó łpra ca wy daw ni cza: Li te rac ka Sp. z o.o.

Re dak cja: Ja ro sław Se ku lar

Ko rek ta: Ja ro sław Se ku lar, Ur szu la Wit kow ska Pro jekt okład ki: Je rzy Kon stan ty no wicz

Pro jekt ty po gra ficz ny i skład: This Way De sign Mar cin Ga jo si ński Druk i opra wa: Gut graf

All ri ghts re se rved. Wszel kie pra wa za strze żo ne. Ksi ążka ani żad na jej część nie może być prze dru ko wa na ani w ja ki kol wiek inny spo sób re pro -

du ko wa na, prze twa rza na me cha nicz nie, fo to op tycz nie, za pi sy wa na elek -

tro nicz nie lub ma gne tycz nie, ani od czy ty wa na w środ kach pu blicz ne go prze ka zu bez pi sem nej zgo dy wy daw cy.

Wy da nie I

Olsz tyn, 2022

ISBN 978-83-964505-3-1

Dys try bu cja: For Bo oks | kon takt@for bo oks.pl

Spis tre ści

Sa mu el

Po co pchać się w to zno wu

Ven dée Glo be

Przed star tem

Dzie si ęć dni do pre star tu

Trzy dni do pre star tu

Brest

Sa mu el

Pierw sze mile

Sa mu el

Po czątek ko ńca

Burz li wa je sień

I na stał ko niec!

Sa mu el

Rok pó źniej

Smit Aman dla

Sa mu el

Cape Town

Sa mu el

Do mek na wo dzie

Dzień pierw szy

Dzień trze ci

Dzień szó sty

Dzień siód my

Dzień dzie wi ąty

Dzień czter na sty

Dzień osiem na sty

Dzień dwu dzie sty pierw szy

Dzień dwu dzie sty trze ci

Dzień ostat ni

Sa mu el

Pa pie ros Tho ra

Sa mu el

Po sło wie

Suc cess con si sts of go ing from fa ilu re to fa ilu re wi tho ut loss of en thu siasm.

Suk ces po le ga na prze cho dze niu od po ra żki do po ra żki bez utra ty en tu -

zja zmu.

W

C

Sa mu el

Na zy wam się Sa mu el Fon ti. Wła śnie tak. Tak i nie ina czej. Sa mu el Fon ti.

I sie dzę na zglisz czach. Nie mam tu by naj mniej na my śli oto cze nia. Ten roz sy pu jący się dom, te odra pa ne ścia ny i za schni ęte od ty go dni brud ne na czy nia to nic. Na praw dę nic. Zu pe łnie nic. Moją Ad ra ste ją jest nio sąca mnie fala. To moje prze zna cze nie. Cho ciaż bez sprzecz nie to fala spły wa-jąca do rynsz to ka, brud na, ciem na i śmier dząca woda, to jed nak pły nę na niej po go dzo ny z lo sem i nie pra gnę już ni cze go w za mian. Moje ży cie upły wa na la wi ro wa niu po mi ędzy lu dźmi, któ rzy mnie ota cza ją. Jest ich wie lu. Zbyt wie lu.

Po co pchać się w to zno wu

Czter dzie ści sze ść, czter dzie ści sie dem, czter dzie ści osiem… Czter dzie ści osiem cze go? Co to zna czy? Ni cze go nie wi dzia łem. Ni cze go nie sły sza-łem. Ni cze go nie czu łem. Pust ka. Nie taka zwy kła jed nak. Ra czej pu sta jak dia bli!

Po pro stu by łem za gu bio ny. Bez wied nie wy ko ny wa łem wy uczo ne ru-chy. Od dy cha łem, na wet o tym nie wie dząc. Po dob no w okre ślo nych wa-run kach na zy wa się to pa mi ęcią mi ęśnio wą. Nie wiem nic o tym, cho ciaż wa run ki były jak naj bar dziej okre ślo ne…

Pi ęćdzie si ąt trzy… Już le piej. Od zy ski wa łem po czu cie rze czy wi sto ści.

Za wsze w ta kiej sy tu acji co ja kiś czas mózg mi się wy łącza. To coś na kszta łt re se tu dys ku twar de go. To dla te go, że wszyst ko ro bi łem nie mal au to ma tycz nie. Po wo li jed nak wra ca łem do ota cza jące go świa ta. Po wo li.

Jed nak wra ca łem…

Pi ęćdzie si ąt dzie wi ęć… Nic z tego nie będzie! Plan za kła dał sto dłu go-ści. Już mi się to parę razy uda ło, ale ostat nio szło jak po gru dzie. Jesz cze dwie, może trzy i ko niec. Ko niec! Za mia ry są wia trem, jak za pi sa no w „Mak be cie”. I to by się zga dza ło.

Wy sze dłem z ba se nu. Nie by łem na wet wy ko ńczo ny, a je dy nie znu dzo-ny i sfru stro wa ny. Prze cho dząc do in nej części kom plek su pły wal ni, obej-rza łem swo je od bi cie w szy bie. Sta ry, zmęczo ny i do tego gru by, okla pły fa cet. To ja? Na wet z wci ągni ętym brzu chem? To na praw dę ja? Gdy bym miał w so bie choć odro bi nę po czu cia pi ęk na i sza cun ku do ota cza jących mnie lu dzi oraz na miast kę, do słow nie szczyp tę sa mo dy scy pli ny, wla-złbym z po wro tem do ba se nu. I nie wy ła zi łbym z nie go przed upły wem mi ni mum trzech ty go dni. Ta pla łbym się w tej wo dzie do cza su, aż waga spa dła by nie co, a sfla cza łe mi ęśnie stward nia ły by.

Za miast tego po czła pa łem do ja cuz zi. Jak by na prze kór so bie sa me mu.

Gdzieś w szaf ce w szat ni cze ka ła na mnie ko lej na po wie ść. Ode rwa nie od rze czy wi sto ści. Dla cze go za bra łem lek tu rę na ba sen? Czy na praw dę sądzi-

łem, że będę ją tu taj czy tał? A może chcia łem ją uto pić? Ta kie sym bo licz-ne mor der stwo tego, co było na dzie ją na za nu rze nie się w to, co będzie.

Ale ksi ążka le ża ła so bie wy god nie w szaf ce. Ja cuz zi to chy ba nie zbyt od-po wied nie miej sce na „48 go dzin” Mac Le ana czy w ogó le co kol wiek in ne-go.

A mia ło być tak pi ęk nie. Kie dy w maju 2012 roku wró ci łem ze swo je go ko lej ne go rej su, wszyst ko wy da wa ło się pro ste. Opły nąłem sa mot nie świat do oko ła naj trud niej szą mo żli wą tra są. Schu dłem po nad trzy dzie ści kilo i nie mal uto nąłem. By łem na oce anie prze szło 300 dni i albo się od ko-ro wa łem, albo zmia ny na lądzie na stępo wa ły zbyt szyb ko.

Po pu bli ka cjach w me diach, udzie le niu wie lu, nie naj lep szych zresz tą, wy wia dów, a w ko ńcu na pi sa niu ksi ążki zda wa ło mi się, że po zy ska nie pie ni ędzy na ko lej ną wy pra wę będzie czy stą for mal no ścią. Nie prze wi-dzia łem tyl ko jed ne go.

To, że zo sta łem bo ha te rem kil ku na stu ar ty ku łów w ga ze tach i za pro szo-no mnie do nie zli czo nej ilo ści mniej lub bar dziej głu pa wych, przy naj mniej w wi ęk szo ści, pro gra mów, nic de fac to nie ozna cza ło. Moi byli spon so rzy, poza nie licz ny mi, nie mie li w zwy cza ju śle dze nia lo sów uczest ni ków za-mkni ętych już pro jek tów. Dla nich te mat był po pro stu sko ńczo ny i za po-mnia ny. Ci, do któ rych się zwra ca łem po raz pierw szy, naj częściej nic nie sły sze li ani o mnie, ani o że glar stwie. Co praw da w trak cie roz mów coś im tam w gło wach za częło świ tać, ale to zde cy do wa nie nie wy star cza ło do uzy ska nia pie ni ędzy na nowe po my sły. I jesz cze to nie śmier tel ne py ta nie:

— Sko ro już raz pan opły nął świat, to po co pchać się w to zno wu?

Ręce opa da ły! Dla cze go pcham się w to zno wu?! Bo wy czyn, bo po-przed nio za wi nąłem do jed ne go por tu, a to dys kwa li fi ku je rejs, bo wresz-cie na le ży z kla są do ko ńczyć raz roz po czętą pra cę. Po ich mi nach wi dzia-łem jed nak, że tra cę czas. Rów nież mój wy raz twa rzy mu siał da wać im wie le do my śle nia. Tak czy ina czej, bi lans wy sze dł na zero. Po zo sta ły tyl ko sło wa, sło wa, sło wa… Zwy kle pu ste.

Nie po ma ga ły na wet jaz dy po ban dzie. Ka żdy z po ten cjal nych part ne-rów sły szał ode mnie, że na tu ral nie mam już kil ka umów, ale to wła śnie ich fir ma z ta kich czy in nych po wo dów po win na wzi ąć udział w pro jek cie.

Ot, ta kie do pe łnie nie port fe la. Tyle że port fel był na ra zie kom plet nie pu-sty.

Szcze gó ło wo opi sy wa łem nowy jacht w na dziei, że do strze gą wiel ko ść idei i szan se po wo dze nia przed si ęw zi ęcia: to będzie rejs bez piecz niej szy, bo dru gi raz nie będę ba zo wał je dy nie na szczęściu.

— Bez piecz niej szy jacht to nud niej szy rejs, a więc słab szy me dial nie, nie praw daż? — upew nia li się moi roz mów cy.

W ta kich mo men tach z ka mien ną twa rzą od po wia da łem, że go tów je-stem pó jść na dno dwie mile przed metą, by le by tyl ko byli usa tys fak cjo-no wa ni. Opo no wa li bez prze ko na nia. Bez re flek syj ne, cho dzące kal ku la to-ry! Czy w tej sy tu acji war to roz ma wiać? O czym? O że glar stwie? W za sa-dzie o czym kol wiek?

Ma szy ny i kom pu te ry wy ko nu ją już za nas wie le prac. Mówi się, że wy-ręcza ją lu dzi w oko ło czter dzie stu pi ęciu pro cen tach czyn no ści. Pi szą za nas tek sty, kom po nu ją, uczą nas, o pra cach fi zycz nych nie wspo mi na jąc.

Sta ra my się więc im do rów nać, chłod no ana li zu jąc ka żdą na pły wa jącą in-for ma cję. Nie ma tu miej sca na ro man tyzm i odro bi nę sza le ństwa. Po pro-stu nie ma! I bez zna cze nia jest fakt, że to ja jako je den z nie wie lu po tra fię po słu gi wać się su wa kiem lo ga ryt micz nym. Od cho dzę w prze szło ść. Wła-śnie te raz. Tak na wszel ki wy pa dek. Bo wie my, czym je ste śmy, lecz nie wie my, czym mo że my być. To też Szek spir. Choć to może nie co pom pa-tycz ne.

Na tu ral nie nie za bra kło też cie ka wych lub wręcz za baw nych spo tkań.

Nie dłu go po po wro cie do kra ju kil ku zna jo mych z bra nży za pro si ło mnie na drin ka.

— Wpad nij, „Ci chy”. Po ga da my, opo wiesz coś o rej sie — za pro po no wa-li. — Może do wie my się cze goś no we go.

Cze mu nie, po my śla łem.

Zna łem chło pa ków, więc wie czór prze bie gał na praw dę faj nie. Po ka-żdym pi wie fale były co raz wy ższe, sy tu acje – co raz gro źniej sze, a oce an –

co raz bar dziej burz li wy. Do da jąc do tego fakt, że mam zwy czaj moc no ge-sty ku lo wać, kie dy mó wię, opo wie ść na bra ła tem pa i dra ma ty zmu. Gdy sko ńczy łem, wszy scy byli pod ogrom nym wra że niem. Wszy scy poza Jac-kiem. Od chy lił się w fo te lu, po pa trzył gro źnie na wspó łbie siad ni ków i wy-po wie dział sło wa, któ re na dłu go za pa mi ęta łem:

— „Ci chy”, to wszyst ko gów no! Pa no wie, nie ma cie po jęcia, co to praw-dzi we nie bez pie cze ństwo. Otóż ja kie dyś na Be łda nach…

Kie dy już zna jo mi po zbie ra li szczęki z podło gi, za czął opo wia dać o tym, jak to kil ka lat wcze śniej na je zio rze zła pa ła go bu rza i znio sło jego ka jak w trzci ny, z któ rych nie mógł się wy do stać przez bite dwie go dzi ny. Fak-tycz nie, pły wa nie ka ja kiem na Ma zu rach to spo re wy zwa nie… Od tam tej pory, za miast snuć ga wędy wil ka mor skie go, po sta no wi łem na wszyst kich tego typu spo tka niach roz da wać uczest ni kom ksi ążki, a roz ma wiać je dy-nie na neu tral ne te ma ty. Nie że bym był bar dzo wście kły na Jac ka. To w grun cie rze czy do bry chło pak. Po dob nie jak jego imien nik, z któ rym zda rza ło mi się pły wać, cho cia żby w re ga tach Po lo nez Cup na tra sie Świ-no ujście – Chri stian sø – Świ no ujście.

Je śli już je stem przy Chri stian sø, to pod kre ślę, że uwiel biam tę uro czą wy spę, a w za sa dzie ar chi pe lag du ńskich wy se pek, le żący ja kieś 20 ki lo-me trów na pó łnoc od Born hol mu i po nad 140 ki lo me trów od na sze go Ko-ło brze gu. Jej na zwa, tłu ma cząc na pol ski, to po pro stu Wy spa Chri stia na.

Kto zacz? To był du ński król Chry stian V. Z jego roz ka zu wznie sio no tu w 1684 roku twier dzę, czy li bez wąt pie nia miał mi li tar ne za pędy. Jesz cze dziś mo żna tam po dzi wiać im po nu jącą Dużą Wie żę z wy bu do wa ną po nad 100 lat pó źniej la tar nią mor ską (pierw szą w Da ni la tar nią zwier cia dło wą).

Chri stian sø ma wy mia ry śred niej wiel ko ści za jezd ni płu go pia ska rek, ja-kieś 750 me trów dłu go ści. Nie ma tam wła ści wie sa mo cho dów, bo kto

będzie je ździł po rze czo nym han ga rze płu go pia ska rek (wła ści wie je dy na praw dzi wa uli ca to wi szący most łączący Chri stian sø z sąsied nią Fre de rik-sø). Miesz ka ńcy na zy wa ją ją Øen, czy li po pro stu „wy spa”. Owa wy spa jest usia na za bu do wa nia mi w skan dy naw skim (no bo w ja kim?) sty lu. Przy oka zji cie ka wost ka: nie ma tu pry wat nych dzia łek, pry wat nej zie mi.

Wszyst ko na le ży do du ńskie go mi ni ster stwa obro ny. Za le ta tego jest taka, że miesz ka ńcy nie mu szą pła cić wi ęk szo ści po dat ków obo wi ązu jących w Da ni . Cie ka we, co Skan dy na wo wie po wie dzie li by na na sze wy gi ba sy po dat ko we, przy po mi na jące bar dziej za ta cza nie się osła bio ne go czło wie-ka po wie lu głęb szych niż po wa żny sys tem fi skal ny? Nic dziw ne go, że moi kra ja nie na dal mu szą kie ro wać się mak sy mą Ti sze je diesz, dal sze bu diesz.

Wra ca jąc jed nak do Chri stian sø, na zy wa na jest ta kże często mniej szą sio-strzycz ką Born hol mu. Życz li wi lu dzie (miesz ka ich tam na sta łe tyl ko 100) i bez na dziej nie dro gie je dze nie do pe łnia ją sie lan ko we go kli ma tu tego miej sca. No i jesz cze te mewy, któ rych skrze cze nie sły chać z ka żdej stro-ny. Po dob no na wy spie jest aż kil ka ty si ęcy tych pta ków.

Jest tyl ko jed no „Ale” i to przez duże, ogrom nia ste, mon stru al ne wręcz

„A”. Ni g dy nie po sta wi łem tam mo jej że glar skiej sto py. Jed nak mam sen-ty ment do Chri stian sø z po wo du wspo mnia nych już co rocz nych re gat Po-lo nez Cup. Wzi ąłem w nich zresz tą udział tyl ko raz, ale o przy czy nie kie dy in dziej. Te hi sto rycz ne, bo wy gra ne, wspo mi nam z łez ką w oku. A było to tak.

2013 to był pierw szy rok, kie dy wpro wa dzo no sys tem do uble-han ded, ozna cza jący dwóch lu dzi na po kła dzie. Mo żna też było ści gać się sa mot-nie. Na star cie po ja wi ło się kil ka dzie si ąt na praw dę do brych za łóg w obu ka te go riach. W tam tym okre sie mia łem po ko kar dę sa mot no ści na mo-rzu, więc po pły nąłem wła śnie z Jac kiem, któ ry ty tu łem awan su mia no wa-ny zo stał tak ty kiem. Co kol wiek by to zna czy ło. Nie mie li śmy na dziei na suk ces, po dob nie jak nasz przy ja ciel, że glarz i pod po ra jed nej z roz gło śni ra dio wych – Kuba. Pły nął na ta kim sa mym jak nasz jach cie jako sin giel.

Po zo sta ło nam więc mi ędzy sobą sto czyć wal kę do ostat niej kro pli krwi, a ra czej do ostat nie go znisz czo ne go ża gla. Ku buś miał do dat ko wo prze-sra ne, bo w jego seg men cie na jach cie typu Imo ca star to wał ma estro „Gu-tek” (o nim jesz cze wspom nę) i nie było dla ni ko go ta jem ni cą, że okrop nie sko pie wszyst kim ty łki. Tak też się sta ło.

Po nad 200-mi lo wy wy ścig to w za sa dzie nuda, je śli nie li czyć szkie rów wła śnie przy wzmian ko wa nej po wy żej Chri stian sø. Po ko nu je się je nocą, co jest do dat ko wym utrud nie niem. Na tym wir tu al nym pó łmet ku Kuba, ku wła sne mu i na sze mu zdzi wie niu, był pierw szy. Źle to wy gląda ło, mu-sie li śmy więc si ęgnąć z Jac kiem po pusz ko wa ne do pa la cze z li ter ką „Ż”.

Kuba chy ba też z nich sko rzy stał, bo wal czył dziel nie pra wie do mety. Tak wzmoc nie ni da wa li śmy z sie bie wszyst ko. Był pot, łzy i… Na pi sa łbym, że piach, ale w tej sy tu acji nie ma to sen su. W ka żdym ra zie wy gra li śmy z Kubą (i całą kla sę zresz tą) o go dzi nę, co na tym dy stan sie ozna cza ło pra-wie re mis. No, pra wie. Mimo to Ku buś dum nie ob ra żo ny nie od zy wał się do nas po przy pły ni ęciu i zmie ni ły to do pie ro na le ga nia w por to wej tawer nie.

I jak tu nie ko chać Chri stian sø?

Ven dée Glo be

By łem już nie co zmęczo ny i zre zy gno wa ny. Od mie si ęcy uga nia łem się za spon so ra mi i pró bo wa łem do pi ąć pro jekt. Po trze bo wa łem ma łej od mia-ny. Wy bra łem się więc na po cząt ku li sto pa da sa mo cho dem do Les Sa-bles-d’Olon ne nad Za to ką Bi skaj ską we Fran cji. To nie wiel kie mia stecz ko i ku rort za ra zem. Poza kil ko ma lo kal ny mi im pre za mi trwa uśpio ne i oży-wa raz na czte ry lata pó źną je sie nią za spra wą naj wi ęk szych na świe cie re gat wo kó łziem skich sa mot nych że gla rzy, czy li osła wio ne go Ven dée Globe. Po nie waż w tam tej edy cji po raz pierw szy w hi sto ri miał wzi ąć udział

Po lak – „Gu tek”, o któ rym już wspo mnia łem, ko niecz nie chcia łem tam być wła śnie wte dy.

Za mie sza nie wo kół re gat było ogrom ne. Na star cie zgro ma dzi ło się po-nad 300 ty si ęcy wi dzów. Do tego me dia, pa ne le dys ku syj ne, sto iska, wy-sta wy i Bóg wie, co jesz cze, a może na wet i On tego nie ogar niał. Nic dziw-ne go, że pol ski czar ny koń za wo dów nie miał cza su na nic i dla ni ko go.

Po zo sta ło mi więc ogląda nie jed no stek in nych za wod ni ków. Przy znam jed nak, że często i dłu go prze by wa łem przy jach cie ko le gi, roz ma wia jąc ze zna jo my mi lu dźmi z jego te amu. Dru gie go dnia pod sze dł do mnie nie-po zor ny gość.

— Le szek Wa li gó ra je stem.

— To mek Ci choc ki, miło mi. — Nie po zo sta łem dłu żny, bo prze cież cha-mem żad nym nie je stem i mus się przed sta wić.

Pa mi ętam, że przy jem nie się z nim ga wędzi ło. Od sło wa do sło wa do-wie dzia łem się, że sły szał o moim ostat nim rej sie. Po gra tu lo wał mi, a że sam miał fir mę że glar ską, więc do sko na le wie dział, o czym mówi. Nie prze ci ąga jąc, stwier dzę, że przy pa dli śmy so bie do gu stu. Prze ga da li śmy jesz cze kwa drans albo dłu żej, po czym ka żdy po sze dł w swo ją stro nę. Nie, to nie był je den z tych bez sen sow nych opi sów spo tkań, któ re ni cze mu nie słu żą i ni cze go nie wno szą do opo wie ści, bo… Do bra, nie będę uprze dzał

fak tów.

Na stęp ne go dnia zno wu szwen da łem się przy jach cie bez spe cjal ne go po my słu na dal szy ciąg dnia. W pew nej chwi li usły sza łem za ple ca mi głos Lesz ka:

— Cze ść, To mek! Je śli nie masz nic lep sze go do ro bo ty, to za pra szam na spa cer. Po znam cię z kimś nie sa mo wi tym.

Po dro dze opo wie dział mi o cie ka wej tra dy cji. Otóż za wsze przed startem re gat od by wa się pa ra da jach tów. To z re gu ły jed nost ki, któ re za słu-ży ły się w hi sto ri że glar stwa. Z ra cji miej sca naj częściej fran cu skie, ale nie tyl ko. Tak mia ło być i tam tym ra zem. Roz ma wia jąc, prze szli śmy do mniej uczęsz cza nej części por tu. Przy nie zbyt wi do wi sko wym po mo ście stał

naj słyn niej szy bo daj jacht świa ta – „Su ahi li”. Po de szli śmy i Le szek de li-kat nie za stu kał w bur tę. Po chwi li w ze jściów ce po ja wił się nie kto inny tyl ko sir Ro bin Knox-John ston! Wiel ki Ro bin Knox-John ston! Czło wiek, któ ry jako pierw szy w hi sto ri sa mot nie opły nął świat do oko ła non stop.

Był in spi ra cją wie lu, za pew ne nie tyl ko mo ich, po czy nań że glar skich. Za-bra kło mi języ ka w gębie, co przy moim dra ma tycz nie kiep skim an giel-skim nie było zresz tą zna czącą stra tą. Na szczęście mój kom pan wy ręczył

mnie, opo wia da jąc, kim je stem. Sir Ro bin dy plo ma tycz nie za ko mu ni ko-wał, że sły szał o ja ki mś Po la ku, któ ry po pły nął ostat nio do oko ła świa ta.

Zmy śle nie, ale miłe. Za pro sił mnie też na po kład do wspól ne go zdjęcia.

By łem w siód mym nie bie! To tak, jak bym po ta jem nie wdra pał się na ogro dze nie, prze sko czył je i zu pe łnie nie spo dzie wa nie zna la zł się w raj-skim ogro dzie, pod pa tru jąc zza drze wa, jak Ewa na py cha bu zię ja błkiem od tego skur czy by ka węża! Sta nąłem za tem u źró dła! To wła śnie sir Ro bin na tchnął mnie do zma ga nia się w sa mot no ści z fa la mi mor ski mi i wia tra-mi! Ży czę ka żde mu, by spo tkał swo je go ido la, któ ry zmie nił jego ży cie.

Tam te go dnia spe łni ło się jed no z mo ich ma rzeń!

Nie chcąc nad mier nie eks plo ato wać go spo da rza, po chwi li za ko ńczy li-śmy roz mo wę, ja dy gnąłem na po że gna nie w an giel skim sty lu i uda li śmy się z Lesz kiem na obiad, któ ry po pro stu by łem mu wi nien w tej sy tu acji.

Przy po si łku z na tu ry rze czy opo wia da li śmy so bie na wza jem swo je ży cio-ry sy i co pi kant niej sze ich szcze gó ły. Le szek, któ ry wie le lat temu ucie kł

z Pol ski na swo im jach cie, dłu go tu łał się w oko li cach Afry ki Wschod niej, aż w ko ńcu wy lądo wał na Mo rzu Śró dziem nym i da lej – we Fran cji, gdzie miesz ka do dziś. Jest zna ko mi tym mów cą i ga wędzia rzem. Naj bar dziej utkwi ła mi w pa mi ęci jego opo wie ść o nie ja kim An drze ju. Masz chwi lę? To po słu chaj!

Otóż An drzej to sta rej daty że glarz i uro dzo ny jaj carz z Po mo rza. Jesz cze przed dru gą woj ną świa to wą re gu lar nie star to wał w jed nych z naj bar dziej pre sti żo wych ba łtyc kich re gat, czy li w Kie ler Wo che. Zje żdża li na tę im-pre zę za wod ni cy z wie lu kra jów eu ro pej skich i nie tyl ko. Jed nak dla An-drze ja nie było wa żne, kto wy gra, ale to, czy on prze go ni Niem ców. Z re-gu ły prze ga niał. Jed nak ostat nie re ga ty przed wy bu chem woj ny na le ża ły bez a pe la cyj nie do go spo da rzy. Wy wo ła ło to świ ęte obu rze nie na sze go bo ha te ra i nie mal gra ni czące z ob se sją pra gnie nie ze msty.

Po tem, wia do mo, Niem cy na pa dli na Pol skę. Był tra gicz ny wrze sień, w cza sie któ re go po le gli śmy na ca łej li ni , cho ciaż mie li śmy się dziel nie bro nić, jak wci ska ła to ów cze sna pro pa gan da rządo wa (cza sy się zmie nia-ją, a pro pa gan da zo sta je). Gdy za tem eli ta po li ty ków ucie kła, aż się ku rzy-ło, przez Ru mu nię na Za chód, An drzej prze do stał się do An gli i zo stał ce-low ni czym w eska drze bom bo wej lan ca ste rów czy może li be ra to rów. Mo-gły to być rów nież inne la ta jące for te ce. W ka żdym ra zie nad sze dł rok 1944. An drzej mógł w ko ńcu po mścić znie wa gę sprzed lat. To był okres na lo tów dy wa no wych na nie miec kie mia sta. W ra mach jed nej z mi sji le-cie li nad Dre zno. W pew nym mo men cie atak od wo ła no i ma szy ny za wró-ci ły w kie run ku An gli . Mia ły jed nak po dro dze zrzu cić nad mo rzem ła dun-ki, po nie waż lądo wa nie z bom ba mi było zbyt nie bez piecz ne. I tu nasz mło dy ce low ni czy do strze gł swo ją szan sę. Ja ki mś cu dem ubła gał pi lo tów, aby nie co zmie ni li kurs i prze le cie li nad Ki lo nią. Przy mie rzył sta ran nie i zwa lił cały za pas bomb bu rzących na drew nia ne za bu do wa nia ki lo ńskie-

go jacht klu bu. Oczy wi ście ta kże na drew nia ne pło ty, stró żów ki i na tu ral-nie na drew nia ne jach ty oraz po mo sty, przy któ rych cu mo wa ły. Nie ostał

się ka mień na ka mie niu, a do kład nie – de ska na de sce.

Woj na się sko ńczy ła. Los za gnał An drze ja do Fran cji. Istot ne jest to, że nasz bo ha ter po zo stał że gla rzem. I tu prze cho dzę do me ri tum, czy li do po in ty. Na pierw sze po 1945 roku Kie ler Wo che zgło si ło się kil ka dzie si ąt jach tów. Wśród nich nie po zor ny slup pod fran cu ską ban de rą, a na jego po kła dzie rów nie nie po zor ny były ce low ni czy lan ca ste rów czy może li be-ra to rów albo in nych la ta jących for tec. Co praw da An drzej nie wy grał re-gat, ale Niem ców po ko nał. Sta ło się tak, bo – jak mu opo wia da li przy pi-wie ki lo ńscy że gla rze – ja kaś łaj za zbom bar do wa ła w cza sie woj ny ich ko-cha ny, Bogu du cha win ny klub. Te raz – mó wi li – nie mają ani jed ne go jach tu do udzia łu w re ga tach, ale wi dzą po mi nie swo je go no we go przy ja-cie la, An dre asa, jak im wspó łczu je, i chęt nie po sta wią mu jesz cze jed no piwo.

Mo żna po wie dzieć: bom bo we cza sy!

Przed star tem

Po czątek kwiet nia 2014 roku. Teo re tycz nie w tym mie si ącu nowy jacht miał spły nąć na wodę. Teo re tycz nie… Stocz nia do ma ga ła się pie ni ędzy, choć mu sia łem przy znać, że wła ści cie le – bra cia Ko to wie – i tak wy ka zy-wa li nad ludz ką cier pli wo ść. Za sta na wia łem się, czy to ja by łem do brym ak to rem, czy to oni tak świet nie uda wa li, że wie rzą w moje sło wa. Czy li też ak tor stwo. Obie cy wa łem im zło te góry, a tym cza sem…

Tym cza sem fak ty nie prze ma wia ły na moją ko rzy ść. W ci ągu ostat nich pi ęt na stu mie si ęcy prze je cha łem bli sko 120 ty si ęcy ki lo me trów. Ci ągle szu ka łem spon so rów i ci ągle za my ka no przede mną drzwi. Wła że nie oknem czy ko mi nem też nie po ma ga ło. Uświa do mi łem so bie, że w su mie trzy krot nie okrąży łem au tem rów nik, aby zdo być pie ni ądze na jego nie co wi ęcej niż jed no krot ne opły ni ęcie. Nie że bym uża lał się nad sobą. Moja sy tu acja i tak była o nie bo lep sza od tego, co prze ży wa ła Mar ta.

Mar ta to mój opie kun z ra mie nia pro du cen ta sa mo cho dów mar ki . To ona mo ni to ro wa ła prze bie gi po wie rzo ne go mi auta. Omdle wa ła ze zdu-mie nia na zmia nę z wpa da niem w stan skraj ne go wkur wie nia, kie dy wi-dzia ła od 10 do 15 ty si ęcy ki lo me trów prze je cha nych mie si ęcz nie. No i te pa pie ro sy! Nie że bym kop cił jak smok i kie po wał o pod su fit kę, ale zda rza-ło mi się w ner wach za pa lić. A ner wo wych sy tu acji co raz wi ęcej! Za tem od cza su do cza su si ęga łem po pa pie ro sa, ale przy otwar tym oknie i bez uży-cia po piel nicz ki. Kie dy mój ele ganc ki sa mo chód tra fiał do ser wi su, a in-for ma cja ser wi san tów o tym, że śmier dzi w nim ty to niem, do cie ra ła do Mar ty, za czy na ło się pie kło. Ma ile, w któ rych epi te ty „by dło”, „kosz ty”,

„za bi ję cię” oraz roz licz nie rzu ca ne kur wy na le ża ły do tych ła god niej-szych, nie mal za py cha ły mi skrzyn kę. Do szło do tego, że blu zgi do cho dzi-ły do mnie, za nim jesz cze auto wje cha ło na ka nał warsz ta tu. Cóż, siła na-ło gu.

Sy tu acji za pew ne nie po pra wił fakt, że ja kiś nie ży cio wy po li cjant z Olec-ka uka rał mnie dzie si ęcio ma punk ta mi za nie wiel kie prze kro cze nie szyb-

ko ści, i to nie mal w bra mie stocz ni. A to zna czy ło, że mia łem już dwa dzie-ścia osiem punk tów kar nych i w świe tle prze pi sów nie mo głem już pro-wa dzić. Prze mknę się do rej su czy nie prze mknę? Nie wie dzia łem – tyl ko tego by łem pew ny. So kra tes by łby ze mnie dum ny.

Od po wia da jąc na dy le ma ty, któ re po ja wi ły się w po przed nim frag men-cie roz wa żań nad moim skrom nym ży ciem, in for mu ję: otóż nie prze-mknąłem się! Moje kon tak ty w ko mu ni ka cji do nio sły mi, że wpły nął wnio-sek o cof ni ęcie mi pra wa jaz dy. Wście kły i świa do my bra ku cza su mimo wszyst ko pod sze dłem do eg za mi nów po praw ko wych (tak, w tam tych cza-sach było to mo żli we!). Nie ste ty, ner wy to sła by do rad ca, dla te go do pie ro za trze cim ra zem zda łem teo rię, a za dru gim – prak tycz ny eg za min. Na dwa ty go dnie przed star tem otrzy ma łem z po wro tem praw ko. Na prze kór wszyst kim tym zło śli wym pa nom w nie bie skich mun du rach ster czącym przy dro gach i nu dzącym się!

À pro pos smut nych pa nów w mun du rach przy dro gach: do wy pły ni ęcia zdąży łem jesz cze zła pać ko lej nych szes na ście punk tów kar nych. Na szczęście mia ło mnie nie być przez rok w Pol sce i li czy łem na to, że przez ten czas zo sta ną anu lo wa ne. Przy naj mniej taką mia łem na dzie ję…

Dzie si ęć dni do pre star tu 14 lip ca 2014 roku. Wczo raj po je cha łem do stocz ni zo ba czyć, co z jach-tem. Stał roz be be szo ny na środ ku hali. Sam przy zwy cza iłem się już do ta-kich wi do ków, ale mina mo jej żony Ewy, któ ra przy je cha ła ze mną, była bez cen na. Wiem, co po my śla ła. Nie było szan sy, żeby zło żyć go na czas.

Na mo jej twa rzy też nie było ra do ści, ale z in ne go po wo du. Wi dzia łem już nie ta kie cuda i wie dzia łem, że chło pa ki mogą uwi nąć się w ty dzień. Nie o to cho dzi ło. Mia łem do stać jacht trzy mie si ące wcze śniej, a do sta nę go na dzień przed star tem. Ma sa kra! To ry zy ko i bez sens! Praw dę mó wi ąc, nie wie dzia łem, co ro bić. Czy pły nąć kom plet nie nie spraw dzo nym jach-tem, li cząc na to, że ro bo ta zo sta ła rze tel nie wy ko na na, czy po pro stu po-za bi jać wszyst kich? Na tu ral nie za czy na jąc od sie bie…

W tam tym cza sie uda ło się do pi ąć kil ka umów spon sor skich, więc przy-naj mniej od tej stro ny za świe ci ło sło ńce. Na praw dę przy jem nie było po-czuć jego pro mie nie. Na wet cza sem do la ty wał lek ki za pach wy szar pa-nych bank no tów.

Trzy dni do pre star tu

Dru ga po ło wa lip ca. Od rana trwa ła na ra da u sze fa pro jek tu. My dwaj i Ewa. Spra wy umów, re zer wa cja ma ri ny w Bre ście i inne for mal no ści.

Punk tu al nie o dzie si ątej te le fon. Za dzwo ni li bra cia Woj tek i Piotr Ko to-wie. Włączy li śmy tryb gło śno mó wi ący, a ja po czu łem, że co raz bar dziej ści ska mnie w żo łąd ku. Czy żbym za raz mu siał szu kać ubi ka cji?

— Pa no wie, trze ba odło żyć pro jekt o rok — roz po czął kon wer sa cję Woj-tek.

Nie mia łem wy jścia. Ze bra łem się w so bie i zi gno ro wa łem sen sa cje żo-łąd ko we. Trze ba było prze cież prze rwać szyb ko mil cze nie, któ re na gle opa dło na wszyst kich i przy du si ło swo imi bez dźwi ęcz ny mi łap ska mi. Rzu-ci łem więc niby od nie chce nia:

— Chy ba bez piecz ni ki wam się prze pa li ły z go rąca!

Po tem zro bi łem to, co ka żdy fa cet zro bi łby na moim miej scu: wy sze-dłem na ze wnątrz, żeby za pa lić. Wie dzia łem już, co się świ ęci.

Zo sta wi łem ich sa mych. Po pro stu nie mia łem siły tłu ma czyć, że umo wy spon sor skie to nie na pi sy na drop sach, że to ja pły nę, nad sta wiam kar ku i po dej mu ję de cy zję. Nie mia łem siły wy ja śniać, że za mkni ęcie pro jek tu te raz to za mkni ęcie go praw do po dob nie na za wsze. Ale spo koj nie. Za raz sami do tego doj dą. Już wi dzia łem te try by ob ra ca jące się w ich gło wach.

Nie mal sły sza łem bu rzę ich my śli.

Tym cza sem pod moją nie obec no ść w po ko ju to czy ła się oży wio na dys-ku sja.

Piotr:

— Chcę go ścio wi po móc, ale co będzie, je śli jacht nie wy trzy ma. Prze-cież do sta je zu pe łnie nie spraw dzo ną jed nost kę. A temu upar te mu osło wi ni cze go się nie wy tłu ma czy. Je śli nie łód ka z Del phi, to kupi ja kąś ru inę i po pły nie. Przy oka zji, a to nie mal pew ne, uto pi się, co jest w su mie nie-złym, choć sła bym mar ke tin go wo roz wi ąza niem.

Woj tek:

— Ry zy ku je my do bre imię stocz ni. Z dru giej stro ny „Ci chy” po przed nio po ka zał, na co go stać, i to nie je den raz. Sam nie wiem. .

Mój ko or dy na tor (jak zresz tą za wsze):

— Ja pier do lę, w co się tym ra zem wpa ko wa łem?!

Ewa:

— O Boże!

Kur ty na.

Sło wa, sło wa, sło wa.

Gdy nie dłu go po tem wró ci łem, emo cje nie co już opa dły, ar gu men ty wy-czer pa ły się i po kil ku go dzi nach „In dyk pol”, bo taką na zwę mu nada łem zgod nie z su ge stią spon so ra, ru szył w swo ją pierw szą wy pra wę. Lądem.

Do Gó rek Za chod nich. Tam go w eks pre so wym tem pie zwo do wa no, uzbro jo no i po sta wio no maszt. Na stęp ne go dnia w Gór kach Za chod nich od był się uro czy sty fe styn zwa ny pre star tem. Wszy scy z ogrom nym za in-te re so wa niem ogląda li jed nost kę, słu cha jąc mo ich opo wie ści o tym, jaka to nie sa mo wi ta kon struk cja. Wcho dzi li do wnętrza i gła dzi li nie mal z czu-ło ścią po szcze gól ne ele men ty. Po dob nie jak ja. W ko ńcu do ty ka łem ich po raz pierw szy. Dal szy ko men tarz zbęd ny.

Brest

Pro jekt Brest roz po czął się w Gór kach Za chod nich. Po zwól cie, że za trzy-mam się przy nich na chwi lę. Na wscho dzie wy spy Sto gi, jed no cze śnie dziel ni cy Gda ńska, leżą wła śnie owe Gór ki Za chod nie. Trze ba być nie spe-łna ro zu mu, żeby tak na zwać ten kom plet nie pła ski, na wet nie ni zin ny, a ra czej de pre syj ny te ren. Mogę to po wie dzieć bez kar nie, po nie waż na-zwa ta upra wo moc ni ła się w pierw szej po ło wie wie ku i praw do po dob-nie nikt mnie już nie po zwie na przy kład o na ru sze nie dóbr oso bi stych.

Od po cząt ku ist nie nia, poza kil ko ma no wy mi do ma mi, nie ma tam oznak roz wo ju cy wi li za cyj ne go. Je den czy dwa za py zia łe skle py. Brak knajp, ba-rów czy ja kich kol wiek sen sow nych wy szyn ków przy pra wia o ból gar dła licz nie od wie dza jących to miej sce że gla rzy. Tych nie bra ku je, po nie waż w Gór kach Za chod nich jest wi ęcej ma rin jach to wych na ki lo metr kwa dra-to wy niż w ka żdym in nym miej scu na pla ne cie. Z tego po wo du mo że my być pew ni, że je śli po wie my tak sów ka rzo wi na dwor cu w Gda ńsku, żeby nas za wió zł do ma ri ny w Gór kach, mo że my być pew ni, że nie będzie miał

bla de go po jęcia, do któ rej je chać.

Ma ri na Prze łom, na zwa na tak od uli cy, a ra czej od szu trów ki, przy któ rej leży, urze ka mnie z dwóch po wo dów. Po pierw sze jako je dy na z mi zna-nych, ma po mo sty z ma ho niu. Nie wiem, ja kie to ma tech nicz ne za le ty, ale cho dzi się po tym ka wa łku tro pi ków wspa nia le. Po dru gie stąd wła-śnie wy pły wa łem przed rej sem do oko ła świa ta na te sty „Pol ską Mie dzią”.

Nie mal za wsze, wy cho dząc na za to kę z Wi sły Śmia łej, nad któ rą po sta wio-no Prze łom, na ty ka łem się na zgro ma dze nie węd ka rzy przy fa lo chro nach.

Ło wi li śle dzie, nie zwa ża jąc na to, że swo imi ma ły mi wio słów ka mi ca łko-wi cie blo ku ją ujście. La wi ro wa łem mi ędzy nimi swo im ośmio to no wym jach tem z tru dem i co chwi la zmu sza łem któ re goś do wy bie ra nia węd ki.

Pew ne go dnia w ko ńcu je den z nich nie wy trzy mał i rzu cił przy ja ciel ską radę, drąc się na cały głos:

— Ty, „Mie dziak”, spier da laj!

Rejs do oko ła świa ta się od był, jacht prze sze dł w inne ręce, ale cu dow na ksyw ka Mie dziak po zo sta ła ze mną i pew nie nic tego nie zmie ni.

Tak więc z owych wła śnie Gó rek Za chod nich kil ka dni po ofi cjal nym po-że gna niu ze zna jo my mi w ko ńcu ru szy li śmy do Fran cji na start.

Czte rech lu dzi, czte ry cha rak te ry, ty si ące dzi wactw. Ra fał i Fi lip to jach-to wi no wi cju sze. Zgo dzi łem się, aby po pły nęli, gdyż za kła da łem, że po dro dze stwo rzą ma te riał, któ ry po tem wy ko rzy sta my me dial nie. Choć to faj ne chło pa ki, to nie do ko ńca wszyst ko za gra ło. Mia ło być za wo do wo, a wy szło jak za wsze, czy li za wo do wo ina czej. Jed nak li czy łem moc no na Piotr ka. Nie źle pły wał, więc we dwóch mo gli śmy opędzić wach ty z po mo-cą mło dzie ży. Jed nak on też mnie za sko czył. Na wstępie mój zmien nik wy ło żył swo je za sa dy:

— „Ci chy”, nie pły wa my przy wie trze po wy żej dwu dzie stu pi ęciu węzłów. Po pro stu za wi ja my do por tu i śpi my. Nie ma co ry zy ko wać!

Po dra pa łem się po gło wie z lek kim za kło po ta niem, a po tem mruk nąłem to, co w tej sy tu acji mruk nąć mo głem:

— Ro zu miem — wes tchnąłem. — Nie po pie ram, bo nie spraw dzi my jach tu w trud nych wa run kach, ale cóż.. Nic na siłę.

Pio trek nie da wał jed nak za wy gra ną.

— Po dru gie nie mogę trzy mać wacht po pó łno cy. Ro bię wte dy po ziom-kę i nic tego nie zmie ni — kon ty nu ował.

Wy trzesz czy łem na nie go oczy.

— Prze pra szam, co to jest, kur wa jego mać, po ziom ka?! — za py ta łem nie mal kul tu ral nie.

W ostat nich dniach sta wa łem się co raz bar dziej ner wo wy. — Układ po-zio my, czy li idę spać i do rana je stem nie czyn ny — wy ja śnił rze czo wo Pio-trek.

— Czy do brze ro zu miem, że wszyst kie noce na mo rzu od pó łno cy do rana to moje wach ty? — Nie wie rzy łem wła snym uszom.

Pio trek uśmiech nął się od ucha do ucha!

— Mądry z cie bie chło piec — po chwa lił mnie, kle pi ąc po ra mie niu. —

Da le ko zaj dziesz.

Zaj dę nie wąt pli wie dużo da lej niż da le ko, jako że Piotr – bądź co bądź

pro du cent jach tu – po sta no wił przez całą tra sę spraw dzać moją że glar ską mądro ść i moje umie jęt no ści. Tak więc nie ja ko na pró bę sam zmie nia łem ża gle (w tym ci ężkie go jak dia bli gro ta), ro bi łem zwro ty lub wła zi łem bez po trze by na czu bek masz tu, żeby zo ba czyć, czy mnie tam nie ma. Wy ko-ny wa łem też ty si ące in nych czyn no ści, a w wol nych chwi lach stu dio wa-łem pod uwa żnym okiem Piotr ka in struk cje po szcze gól nych urządzeń.

Wszyst ko po to, żeby po znać jacht, któ ry prze ka za no mi le d wie kil ka dni wcze śniej.

I tak mi ja ła nam pod róż. Mie li śmy bli sko trzy ty go dnie na po ko na nie mar nych 1300 mil. Por ty, noc ki na mo rzu, zno wu noc ki, zno wu por ty…

Jed nym z nich był Hel go land. To wy spa le żąca oko ło sie dem dzie si ęciu ki lo me trów od wy brze ża Nie miec, a wła ści wie dwie wy spy, któ re do 1720

roku były ze sobą po łączo ne. Ol brzy mi sztorm zro bił jed nak swo je i od tam tej pory bra ku je sta łe go, lądo we go po łącze nia mi ędzy nimi. Wi ęk sza, trój kąt na jak ka wał so czy stej piz zy, ma nie wi ęcej niż ki lo metr kwa dra to-wy po wierzch ni, a mniej sza, o na zwie Düne (po nie miec ku to „wy dma”), zaj mu je ob szar za le d wie sied miu dzie si ątych ki lo me tra kwa dra to we go.

Hel go land, jak to wy spa, prze cho dził z rąk do rąk. Raz kła dli na nim łapy Du ńczy cy, a raz che łpi li się jego po sia da niem ksi ążęta Szle zwi ku. Aż w ko-ńcu po ja wił się Na po le on i tra dy cyj nie od ci snął tam swo je pi ęt no (jak wszędzie zresz tą). W wy ni ku te goż od ci ska nia Hel go land po woj nach na-po le ońskich opa no wa li Bry tyj czy cy, któ rzy z ko lei po sta wi li na usłu gi dla lud no ści (po wi nie nem do dać, że tyl ko bo ga tej) i utwo rzy li na wi ęk szej wy spie ku rort, od wie dza ny przede wszyst kim przez Niem ców. Po 1890

roku Hel go land prze sze dł zresz tą w ich ręce. Bry tyj czy cy od da li go jako ła pów kę, żeby mieć swo bo dę bez względ nej ko lo ni za cji na Zan zi ba rze, i było to na dłu go przed tym, jak za częli tam zje żdżać pol scy ce le bry ci.

W cza sie pierw szej woj ny świa to wej na Hel go lan dzie za ło żo no nie miec ką bazę mor ską, po tem zno wu opa la li się tam tu ry ści. Nie ste ty, mu sie li wkrót ce w po śpie chu wy pier ni czać, bo na sta ła dru ga woj na świa to wa.

Wraz z nią na wy spie zno wu po ja wi ło się woj sko i wy bu do wa ło schron dla ło dzi pod wod nych oraz lot ni sko. To mu sia ło moc no zi ry to wać Bry tyj czy-ków (prze cież nie tak się uma wia li, od da jąc ten skra wek zie mi przed laty jako ła pów kę), bo 18 kwiet nia 1945 roku wy sła li nad Hel go land 969 bom-bow ców i zmie tli wszyst ko z po wierzch ni wy spy. Na stęp ne go dnia po pra-wi li jesz cze po nad pi ęcio to no wy mi bom ba mi Tal l boy. Po woj nie uty li zo-wa no tam głów nie hi tle row skie za pa sy amu ni cji. Jed na z ta kich eks plo zji o mało nie za to pi ła wy spy w 1947 roku. Duża część lądu za pa dła się w mo rzu, ale za to na miej scu za wa lo ne go kli fu po wsta ła pla ża, czy li nie ma tego złe go, co by na do bre nie wy szło. W 1952 roku Hel go land wró cił

do

, a nie dłu go po tem wró ci li tu rów nież tu ry ści.

Do dam spe cjal nie dla łow ców cie ka wo stek, że wła śnie na tej wy spie w cza sie wa ka cji w 1841 roku nie ja ki Au gust He in rich Hoff mann von Fal-ler sle ben na pi sał wiersz „Pie śń Niem ców”, któ ry po tem stał się ich hym-nem (zda je się, że je den z ręko pi sów tego utwo ru znaj du je się w Bi blio te-ce Ja giel lo ńskiej w Kra ko wie, gdzie tra fił jako łup wo jen ny po prze jęciu w 1945 roku zbio rów Bi blio te ki Pru skiej, za wie ra jących też ma nu skryp ty Mo zar ta i Beetho ve na). Na tej sa mej wy spie zma rł i zo stał po cho wa ny pol ski ge ne rał Igna cy Prądzy ński (1792–1850), ale po gro bie zo sta ła tyl ko ta bli ca pa mi ąt ko wa. Na Hel go lan dzie znaj dzie cie tyl ko jed ną miej sco wo-ść, w któ rej miesz ka nie wi ęcej niż 1300 osób.

W cza sie tam te go rej su wa żne było dla mnie to, że wy spa była jed no cze-śnie stre fą wol no cło wą. Na by łem tam zna ko mi tą osiem na sto let nią whi-sky Hi gh lan der, wie dząc, że nie ba wem będzie mi po trzeb na. Na pew no mnie nie za wie dzie. Wy star czy ło spoj rzeć na jej szla chet ną, bursz ty no wą bar wę, żeby w to wie rzyć. Z opo wia dań ko le gów, co na le ży in ter pre to wać jako wła sne wie lo let nie do świad cze nie, wie dzia łem, że ma in ten syw ny,

cierp ki smak z ja ki miś dym ny mi ak cen ta mi. W ta kich spra wach do świad-cze nie bywa bez cen ne.

Czy spraw dzi li śmy przy naj mniej jacht? W pew nym sen sie tak. Rze czy wi-ście nie któ re ele men ty wy ma ga ły po pra wek lub re gu la cji, a kil ka wy mie-ni li śmy. Jed nak te naj wa żniej sze rze czy, do któ rych prze te sto wa nia po-trze bo wa łem ci ężkich wa run ków po go do wych, mo głem spraw dzić do pie-ro na oce anie, że glu jąc do oko ła glo bu. Czy cho ciaż ja zda łem eg za min w oczach za ło gi? No cóż. . Zda nia by ły by za pew ne po dzie lo ne. Tak czy ina czej, do Bre stu do pły nąłem moc no wy czer pa ny i choć z wor ka mi pod oczy ma, to szczęśli wy, że ten etap mia łem już za sobą.

Brest po raz ko lej ny wy wo łał u mnie uśmiech. Za wsze lu bi łem do nie go wpły wać, bo ko ja rzył mi się prze cież z po wro tem. Stąd wy pły nąłem po-przed nio w rejs do oko ła świa ta i tu po wró ci łem. A wkrót ce mia łem to po-wtó rzyć. Na ra zie jed nak Brest mnie wi tał po tych wy czer pu jących dniach.

Za wsze czu łem, że to mia sto w pó łnoc no-za chod niej Fran cji jest mi bli-skie. Przez te wszyst kie lata mo je go nie krót kie go prze cież ży cia tak często by wa łem w tym miej scu, gdzie Pen feld ko ńczy swój le ni wy bieg w wo-dach Oce anu Atlan tyc kie go, że cza sem my ślę, iż Brest to któ ryś z ko lei mój dom. Nie wiem, czy dru gi, trze ci czy czwar ty. Któ ryś na pew no. Zresz-tą mia sto war to zo ba czyć dla sa mych jego atrak cji, do cze go wszyst kich go rąco za chęcam. Za raz nad brze giem oce anu mo że cie zo ba czyć za mek Châte au de Brest z wie ku, któ ry wy bu do wa no na rzym skich umoc nie-niach. Zresz tą ten za mek to, zda je się, jed na z nie wie lu bu dow li, któ re prze trwa ły bom bar do wa nia tego mia sta w cza sie dru giej woj ny świa to-wej. Oso bi ście bar dzo lu bię miej sco we mu zeum mor skie (Mu sée na tio nal de la Ma ri ne du Châte au de Brest), któ re znaj du je się wła śnie we wspo-mnia nym zam ku. Nie, nie z po wo du eks po na tów. Lu dzie, jaki jest tam ba-jecz ny wi dok na za to kę i port! Mo żna ga pić się go dzi na mi! Je śli znu dzi was już kra jo braz, w co oso bi ście nie wie rzę, mo że cie zaj rzeć na przy kład do gi gan tycz ne go miej skie go akwa rium (Océa no po lis), gdzie śmi ga ją pin-

gwi ny, foki i ta kie tam. Je dy na oka zja w Bre ta ni . Poza tym w Bre ście po-da ją fan ta stycz ne na le śni ki i naj lep sze we Fran cji sko ru pia ki.

Jed nak tam te go dnia, gdy wra ca łem wy ko ńczo ny po te sto wa niu jach tu, mia łem w gło wie tyl ko myśl o tym, że cze ka mnie te raz kil ka dni spo ko ju.

I to wła śnie wy krzy wia ło moją fa cja tę w uśmie chu, któ re go nie mo głem po wstrzy mać.

Oka za ło się jed nak, że na od po czy nek mia łem je dy nie dwa dzie ścia czte ry go dzi ny. Wszyst ko dla te go, że na stęp ne go dnia przy la ty wał „Wi-sior”. Zna my się od bli sko pi ęćdzie si ęciu lat, lecz Da rek, bo o nim mowa, na dal mnie za ska ku je. Mimo se zo nu urlo po we go we Fran cji ku pił ko-smicz nie dro gi bi let z Chi ca go do Pa ry ża, aby przy le cieć do mnie na czte ry dni i wes przeć men tal nie przed rej sem. No po pro stu brak słów! Wsia da-jąc na pa ry skim dwor cu Mont par nas se do po ci ągu

, wy słał jesz cze

wia do mo ść

o tre ści: Będę o 21.35. Pro szę, abyś na dwor cu był schlud-ny, ogo lo ny i w bia łej ko szu li. Ubra łem się więc w naj gor szy sztor miak i, co zro zu mia łe, za ro śni ęty jak ostat ni lump od nie chce nia po czła pa łem na dwo rzec. Zna la złem się tam pi ęćdzie si ąt pięć mi nut przed przy jaz dem

„Wi sio ra”, prze bie ra jąc no ga mi.

Na sza pierw sza wy mia na uprzej mo ści nie od bie ga ła od nor my sto so wa-nej od lat.

— „Wi…”? „Wi sior”? — za wo ła łem z uda wa nym zdzi wie niem – Skąd się tu wzi ąłeś? Czy żby w ko ńcu de por to wa li cię ze Sta nów za mal wer sa cje, oszu stwa, stręczy ciel stwo i al ko ho lizm?

— „Ci chy”? — zri po sto wał rów nie te atral nie za sko czo ny Da rek. — Jako za mo żny Ame ry ka nin zwie dzam wła śnie Eu ro pę, ale nie sądzi łem, że naj-gor sze go we Fran cji klo szar da spo tkam wła śnie tu taj.

Zna czy, że wszyst ko w po rząd ku. Bez dal szych do cin ków przy wi ta li śmy się ser decz nie, po czym po ma sze ro wa li śmy na jacht.

Po we jściu na po kład na wet nie pró bo wa łem po ka zy wać mu jed nost ki.

Na to przyj dzie pora. Na ra zie usie dli śmy i po pro stu ga da li śmy. Mamy

z Dar kiem tę prze wa gę nad in ny mi, że za czy na my roz mo wę tak, jak by śmy ją prze rwa li go dzi nę temu. I to nie za le żnie od tego, ile lat mi nęło od ostat-niej. Nie ma stan dar do we go „Co sły chać?”. To dzie je się samo.

„Wi sior” roz po czął spo tka nie od opo wie ści o nowo za ku pio nym ka ja ku mor skim i o tym, że nie mie ści mu się w ga ra żu. Ja wspo mnia łem o pro-ble mach przed star tem i lu dziach, o któ rych ni g dy nie sły szał. Wszyst ko mia ło wy jść w pra niu. W ko ńcu Da rek wy ci ągnął bu tel kę z prze past ne go ba ga żu. Z ta jem ni czą miną stwier dził, że to zna ko mi ta whi sky, o ja kiej tu, w Eu ro pie, nie mam co ma rzyć.

— Już ty, „Ci chy”, na pew no za pa mi ętasz ten bo ski na pój na lata! — Za-śmiał się.

Ra czej tak, choć z in ne go po wo du.

Chy ba na co dzień chla w tej Ame ry ce de na tu rat, bo owa re we la cyj na whi sky jak za wsze oka za ła się podłym, pod ra bia nym bur bo nem do wy la-nia. Jed nak by łem przy go to wa ny i wy ci ągnąłem wspo mnia ne go już hi gh-lan de ra ku pio ne go po dro dze.

I tak to po pły nęło – so lid nie, chwiej nie, roz grze wa jąco i na pew no nie było nic o tren dach w li te ra tu rze. Tem pe ra tu ra roz mo wy pod no si ła się od wrot nie pro por cjo nal nie do ilo ści pły nu w bu tel ce. W ta kiej sy tu acji prędzej czy pó źniej prze cho dzi li śmy do wspo mnień. Wte dy za wsze scho-dzi li śmy na te mat trze cie go z na szej trój ki, czy li „Ko si ła”. Zna li śmy na pa-mi ęć wszyst kie opo wie ści o nim i o nas wspól nie, ale to ni ko mu ni g dy nie prze szka dza ło. Tam te go wie czo ru było po dob nie. Je den mó wił, a dru gi chło nął sło wa, jak by sły szał hi sto rie o przy ja cie lu po raz pierw szy. Obaj przy tym re cho ta li śmy jak głup ki. Bo te mat był wdzi ęcz ny, a przede wszyst kim zda wał się nie mieć dna.

Te na sze noc ne roz mo wy Po la ków ko ńczy li śmy za wsze na wy pra wie do Bu łga ri . To było ja kieś trzy dzie ści pięć lat wcze śniej. Pod ró żo wa li śmy wów czas w nie co in nym sty lu niż dziś. Ca łym na szym do byt kiem były nie-wiel kie ple ca ki woj sko we. Ich skład po zo sta wał nie zmien ny. Za wsze był

koc zszy ty wzdłuż dwóch kra wędzi na kszta łt śpi wo ra. Praw dzi we śpi wo ry były wów czas nie do zdo by cia. Ka żdy miał też za pa so we kąpie lów ki, swe-ter, za pa so wą ko szul kę, me ta lo wą mi skę, ku bek i ły żkę. Obo wi ąz ko wo do tego nóż. Do ple ca ka pa ko wa li śmy ta kże mapę, do ku men ty i cza sa mi ja-kąś ksi ążkę (nie rzad ko tra fi ło się coś z kla sy ków). To wy star cza ło na mie si-ąc włó częgi. Resz tę mie li śmy na so bie. Żad nych tam do dat ko wych spodni czy bu tów. Cza sa mi zda rza ło nam się zdo być apa rat fo to gra ficz ny. Gdy jed nak pew ne go razu „Wi sior” za po dział gdzieś mój, na sze ak cje u oj ców, czy li fak tycz nych wła ści cie li sprzętu, spa dły do zera. Obo wi ąz ko wo mu-sia ły być też kar ty w ple ca ku. Ni g dy nimi nie gra li śmy. Słu ży ły je dy nie do lo so wa nia. I jesz cze ma ski do nur ko wa nia. Nie ste ty, o płe twach i chra-pach mo gli śmy tyl ko po ma rzyć. Tak się je ździ ło w tam tym cza sie! Spa nie pod gwiaz da mi i pod ró że za przy sło wio wy grosz tam, do kąd chcia no nas za wie źć.

Któ re goś razu do brnęli śmy we trzech w oko li ce zna ne go wi ęk szo ści Po-la ków ku ror tu Sło necz ny Brzeg. To w Bu łga ri , nad Mo rzem Czar nym. Nie ma jąc na mio tu ani żad ne go sprzętu cam pin go we go, wy szu ka li śmy nie-opo dal mia sta nie wiel kie wgłębie nie w ska łach z do jściem do mo rza. Po-czątek był cu dow ny. Na zna le zio nym ka wa łku bla chy czy po kry wie od śmiet ni ka pie kli śmy ma łże wy ło wio ne z mo rza. Sma ko wa ły wy śmie ni cie!

Zresz tą nie było wy bo ru, gdyż nie stać nas było na nic in ne go. Spędzi li-śmy pierw szą noc, wpa tru jąc się w roz gwie żdżo ne nie bo i słu cha jąc świersz czy. A może cy kad? To ta kie inne świersz cze.

Na stęp ne go dnia rano na na sze, jak nam się zda wa ło, wy łącz ne te ry to-rium wma sze ro wa ła gru pa Cze chów, twier dząc, że to ich pla ża. Pla ża nu-dy stów. Trud no. „Ko sił”, jako świa to wiec, do łączył do nich. Efekt był ła twy do prze wi dze nia. Tak so bie spa lił ty łek, że naj bli ższą noc spędził, le żąc po szy ję w wo dzie i rzężąc za ka żdym ra zem, gdy sło na woda za le wa ła mu usta. Cu dow nie!

Bogu dzi ęki dwa dni pó źniej nu dy ści mu sie li wra cać do pra cy. Na po że-gna nie zo sta wi li nam swo je ka ri mat ki. Dar losu. Nie ste ty tyl ko dwie. I tu przy da ły się kar ty. W wy ni ku lo so wa nia „Ko sił” spał na „udep ta nej ska le”, a ja z Dar kiem na mi ęk kim pod kła dzie.

Jesz cze jed no. Pó łka, na któ rej spędza li śmy noce, to był ka wa łek ska ły o sze ro ko ści oko ło pó łto ra me tra, za wie szo ny ja kieś trzy me try nad wodą.

Lo so wa li śmy, kto gdzie śpi. Nie zmien nie my dwaj „od ścia ny”, a „Ko sił” na brze gu. Za wsze więc, kie dy nocą od wra ca li śmy się na dru gi bok, po chwi li sły sze li śmy do no śne „Au uuu!” „Ko si ła” spa da jące go ze ska ły pro sto do mo rza.

Kil ka słów dla mło dzie ży. W od le głych cza sach, o któ rych wła śnie opo-wia dam w tym frag men cie ksi ążki, szczy tem ele gan cji wśród na szych ro-da ków były wcza sy w War nie lub wła śnie w Sło necz nym Brze gu. Szcze-gól nie ten ostat ni ku rort pre zen to wał już wów czas eu ro pej ski po ziom, mi-tycz ny nie mal dla ów cze snych Po la ków.

Cza sa mi od by wa ły się tam jed nak dzi wacz ne prak ty ki. Aby przy śpie szyć opa la nie na pla ży w Bu łga ri , nie któ rzy po tra fi li spry ski wać cia ło ropą. Po-dob no po ta kim za bie gu skó ra ro bi ła się brązo wa nie mal od razu. Oso bi-ście ani ja, ani ża den ze zna jo mych nie sto so wa li śmy tego roz wi ąza nia.

Na samą myśl robi mi się nie do brze!

Do tego wy jazd do Sło necz ne go Brze gu nie mógł się obyć bez prze my tu cho dli wych to wa rów, jak cho cia żby pla sti ko wych oku la rów prze ciw sło-necz nych, któ re roz cho dzi ły się po tem na pla ży jak świe że bu łecz ki. Do Bu łga ri wo żo no jesz cze kre my Ni vea i fu tra z li sów, a po tem przy wo żo no stam tąd fu tra z kóz i inne do bra, któ rych w Pol sce mo żna było ze świe cą szu kać. Cza sem uda ło się do stać w Bu łga ri rów nież pły ty z do brą ame ry-ka ńską mu zy ką. Taka była wła śnie ta Czer wo na Ri wie ra, jak na zy wa no owe bu łgar skie pla że.

Jed nak szczy tem do sko na ło ści było przy tar ga nie do wo du po by tu w tam tych miej scach – naj le piej musz li wy ło wio nej oso bi ście z Mo rza

Czar ne go. Aby jed nak ją zdo być, nasi ro da cy mu sie li albo udać się da le ko od prze trze bio nych plaż, albo przy naj mniej umieć do brze pły wać i nur ko-wać. W wi ęk szo ści przy pad ków żad na z opcji nie wcho dzi ła w grę. I tu na are nę wkro czy li śmy my.

Gdy po kil ku dniach wy ci ąga nia jęzo rem małż ze sko rup mie li śmy już dość, wpa dłem na po my sł: będzie my wy ła wia li musz le, a po tem część z nich ze szli fu je my na ka mie niach. W ten spo sób po wsta nie pi ęk ny wi sio-rek o prze kro ju kon chy, któ ry z zy skiem za mie ni my na je dze nie. Cóż za prze bie gły plan!

Za częli śmy nur ko wać. Ja i Da rek wy ci ągnęli śmy po kil ka musz li, na to-miast „Ko sił” wy ło wił… za kor ko wa ne, pó łli tro we piwo. I do tego nie było prze ter mi no wa ne!

Zno wu kar ty po szły w ruch. Nie dłu go po tem ra czy li śmy się z „Wi sio rem”

zna ko mi tym na po jem, na to miast nasz przy ja ciel w tym cza sie ma sze ro-wał dziar sko do naj bli ższe go śmiet ni ka z kap slem na wy ci ągni ętej dło ni.

Gdy już pa mi ąt ki zo sta ły wy ko na ne, uda łem się na po bli ski cam ping.

Wy mie ni łem na sze dzie ła na trzy wspa nia łe 800-gra mo we kon ser wy (ta-kie wów czas pro du ko wa no). Były to ka pu sta z gro chem, ka szan ka i szyn-ka. Dla nas to brzmia ło wów czas jak fra zy z Gu are schie go! Wró ci łem do na sze go sank tu arium. Kar ty. Lo so wa nie. Wy nik: ja – ka szan ka, Da rek – ka-pu sta, „Ko sił” – szyn ka. Do dziś pa mi ętam jego wy po wie dź na ten te mat.

— Słu chaj cie, by dla ki, po cze kam. Ze żryj cie te wa sze po dro by i won!

Abym nie mu siał na was pa trzeć, de lek tu jąc się szy necz ką — oświad czył.

Skon su mo wa li śmy więc grzecz nie i z ape ty tem te na sze po dro by, pa-trząc z nie kła ma ną za zdro ścią na ra ry tas ko le gi. Tym cza sem „Ko sił” wbił

nóż w pusz kę. Naj pierw usły sze li śmy syk. Po tem roz nió sł się okrop ny smród, któ ry du sił, nie mal przy gnia tał nas do zie mi. Prał nas po noz-drzach nie mi ło sier nie. No za dia bła nie dało się tego wy trzy mać! Przez chwi lę my śla łem na wet, że to na sza ostat nia wie cze rza. Na szczęście prze ra że nie szyb ko ustąpi ło roz ba wie niu. Oka za ło się, że kon ser wa „Ko si-

ła” mia ła ma lut ką, le d wie mi li me tro wą dziur kę od spodu i była kom plet-nie ze psu ta. Nie szczęśnik o mało nie zża rł nas z wście kło ści. Przez dwa dni ta rza li śmy się ze śmie chu!

Kil ka dni pó źniej opu ści li śmy na sze obo zo wi sko i po wędro wa li śmy da-lej. To zna czy ja i Da rek ra źno kro czy li śmy, a nasz gwiaz dor czła pał za nami jak wiel błąd dwu garb ny, nio sąc na ple cach dwie ka ri mat ki, na któ-rych ni g dy nie dane mu było za snąć. Na tu ral nie w na stęp stwie uczci we go i bez stron ne go lo so wa nia. Na ru mu ńskiej gra ni cy sprze da li śmy je przy-god nym Ro mom, prze zna cza jąc za ro bio ne pie ni ądze na piwo. „Ko sił” nie pił, bo prze grał w kar ty i je dy ne, co mógł zro bić, to za jąć się wy rzu ca niem bu te lek.

Opo wie ści tego typu mie li śmy set ki. Jed nak były też ty si ące ta kich, w któ rych to nasz przy ja ciel wy lo so wał asa pik, a któ ryś z nas z dwój ką trefl w ręku wy ko ny wał jego co naj mniej ab sur dal ne po le ce nia.

Tak wy gląda ły wła śnie moje z Dar kiem roz mo wy. Żad ne tam wznio słe mo no lo gi wiel kich świa ta li te ra tu ry czy de kla ma cje na ro do wych wiesz-czów. Ot, na sze ga da nie. Ta kie, któ re go ka żdy po trze bu je od cza su do cza su.

Na za jutrz w Bre ście ob ja wi ła się Szwaj ca ria, czy li wiel ki świat w oso bie mo je go bra ta Wojt ka. Po nie waż było to pó źne po po łud nie, da li śmy so bie spo kój z ża gla mi. Jed nak na stęp ne go dnia rano nie było li to ści. Od świ tu do zmierz chu ba wi li śmy się na wo dzie. Wspa nia ły dzień. Ko lej ny to znowu jach ting i wi zy ta w uro czym por cie Ca ma ret-sur--Mer. A tam owo ce mo rza, nie odzow ne w tych stro nach fryt ki i rów nie nie zbęd ne ca ber net sau vi gnon – czer wo ne, nie mal ciem no ru bi no we, cu dow nie kwa sko wa te, zo sta wia jące na języ ku przy jem ną nutę czar nej po rzecz ki i in nych sma-ków, któ rych nie po tra fię na wet na zwać. Nie że bym był wiel kim znaw cą win, ale cza sa mi po tra fię do ce nić do bry tru nek.

Nie ste ty, wszyst ko, co do bre, kie dyś ma swój ko niec. Na kil ka dni przed go dzi ną „X” chłop cy wy je cha li: „Wi sior” do ka pi ta li stycz nej Ame ry ki, na-

to miast Woj tek do nud nej jak za pa le nie płuc z prze rzu ta mi Szwaj ca ri . Zo-sta łem sam.

Po po łud niu, nie mal przy akom pa nia men cie mar sza trium fal ne go i bi-cia w ta ra ba ny, przy je chał Pa weł P. z eki pą te le wi zyj ną oraz pierw si przed-sta wi cie le spon so rów. Za częło się. Do pó źnej nocy oma wia li śmy har mo-no gram zdjęć i wy po wie dzi przed ka me rą na na stęp ny dzień. Chy ba tyl ko dla za sa dy, bo dla ni ko go nie było ta jem ni cą, że wszyst ko i tak się po sy-pie, a pra co wać będzie my na za sa dzie czy stej im pro wi za cji.

Mie li śmy za cząć od dzie wi ątej, a za częli śmy o je de na stej, bo o dzie wi-ątej trzy dzie ści przy le cia ła Ewu nia i dzie cia ki, Ali cja i Pa weł. Mia łem więc inne spra wy w no sie, żeby nie po wie dzieć w du pie, co się ro zu mie samo przez się i jest oczy wi ste.

W ko ńcu jed nak wy pły nęli śmy. I za częło się:

— „Ci chy”, wej dź na maszt! Ka me ra stop! Wej dź raz jesz cze i nie garb się!

— „Ci chy”, po staw ża gle! Z uśmie chem, kur wa! Ro bisz to do ka me ry. Do ka me ry, ja pier do lę!

— „Ci chy”, po wiedz coś mądre go o idei rej su.

—

! „Ci chy”, w mor dę two ja mać!!! Mia ło być coś

!

Jesz cze raz.

— „Ci chy”, po zdrów uczest ni ków kur su do staw ców mar ga ry ny w Po ła-ńcu. Zrób to z prze ko na niem i uśmiech nij się. I nie rób so bie w ko ńcu jaj!

To po wa żne spra wy.

— To mek, prze bierz się w ko szul kę in ne go spon so ra. Wiesz, nie mo że my ni ko go ura zić. Ale nie tył na przód, ośle!

— „Ci chy”, po zdrów te le wi dzów. I przy naj mniej tego nie spieprz. Ludz-ko ść cze ka na coś po wa żne go.

I tak do wie czo ra. Nie mniej poza dro bia zga mi uda ło się zre ali zo wać plan. Całe szczęście, bo pod na szą nie obec no ść po ja wi li się wszy scy po-zo sta li go ście. Team brze go wy, resz ta spon so rów i przy ja cie le. Z Pa ry ża

do je chał na wet nasz ser decz ny ko le ga Al fred z ro dzi ną. Wy gląda ło to im-po nu jąco, ale też i gro źnie, o czym mia łem się prze ko nać na za jutrz. Bo na za jutrz wy pły wa łem.

Po ca łko wi cie nie prze spa nej nocy, kie dy to za sta na wia łem się, jak znio-sę cały ten zgie łk i mo ment roz sta nia z naj bli ższy mi, oko ło siód mej rano wy la złem na po kład z kawą w dło ni, żeby nie co uspo ko ić my śli. Nie było o tym jed nak mowy. Przy god ni prze chod nie, za ło gi in nych jach tów i nie-mo gący spać moi go ście po wo li za częli scho dzić się na na brze że. Wy pły-nąć mia łem, a w za sa dzie mu sia łem, oko ło dzie wi ątej ze względu na od-pływ. Jesz cze wpa dł przed sta wi ciel ma ri ny i po rwał przed ka me ra mi ra-chu nek za po stój jach tu. Nie ma ły. Jesz cze miej sco we me dia. Jesz cze ja kiś wy wiad. Ja kiś rzu co ny niby od nie chce nia cy tat z kla sy ka…

W ko ńcu trze ba było się po że gnać i pły nąć. Nie pa mi ętam ko lej no ści uści sków. Nie pa mi ętam na wet wi ęk szo ści uści sków. Jed nak te naj wa-żniej sze tak. Naj pierw moja ko cha na cór ka Alu sia. Po wie dzia łem jej, żeby była dziel na i że zo ba czy my się za kil ka mie si ęcy. Nie wy ra źnie przy tak-nęła i ode szła na bok, po chli pu jąc. Pa weł był dziel ny. W ko ńcu to on zo-sta wał gło wą ro dzi ny do mo je go po wro tu. Jed nak i jemu nie było w smak tkwie nie w świe tle ka mer.

Ewa nie mo gła uciec. W ko ńcu była nu me rem dwa na tej im pre zie. Przy-tu li li śmy się i wy szep ta łem jej do ucha kil ka zdań, któ re prze zna czo ne były tyl ko dla nas. Po ca ło wa łem. Przy tu li łem. Jesz cze raz po ca ło wa łem.

Jesz cze raz przy tu li łem. I od sze dłem. Sa mot nie. Aby zmie rzyć się ze swo-im prze zna cze niem.

Ktoś od dał cumy. Zna łem Brest i oko licz ne wody na pa mi ęć. To do brze, bo nie pa mi ętam, abym wy pły wa jąc na oce an, zbyt do kład nie wi dział za-ry sy lądu. Ka żda chmu ra i ka żdy wy ci nek Atlan ty ku to były oczy. Oczy Ewy. Oczy Ali. Oczy Pa wła. Nie tyl ko tego dnia, ale jesz cze wie le, wie le ty-go dni pó źniej.

Sa mu el

Lu dzie, lu dzie, lu dzie. Ci, któ rzy są rów ni mnie. Jesz cze nie rynsz tok, ale już nie mal czło wie cze od pa dy. Oszu ku jąc sie bie i oto cze nie, pró bu ją funk-cjo no wać. Bo co im po zo sta ło? Za dnia, po dob nie jak ja, uda ją, że pra cu-ją, choć wy cho dzi im to co raz go rzej. Być może po tra fią już tyl ko to. Być może ja też po tra fię już tyl ko uda wać. Może cały świat jest uda wa niem.

Lu dzie, lu dzie, lu dzie.

Document Outline

Samuel

Po co pchać się w to znowu

Vendée Globe

Przed startem

Dziesięć dni do prestartu

Trzy dni do prestartu

Brest

Samuel