Kazimierz Robak

SZKOŁA POD ŻAGLAMI
1983/84

3.

ALBUM RODZINNY

© p.t. Autorzy fotografii
© Kazimierz Robak (tekst)
© Juliusz Gojło (rysunek pożegnalny)

Warszawa 2017

Spis treści

Karta redakcyjna

WSTĘP

STS POGORIA

KAPITAN

GDYNIA-OKSYWIE, 2-5 czerwca 1983 – eliminacje

WIERZCHLĄD, lipiec 1983

GDYNIA, 4-7 września 1983

GREAT YARMOUTH, 20 września 1983

GIBRALTAR, 14 października 1983

MORZE ŚRÓDZIEMNE, φ = 38º55’N; λ = 002º12’E, 18 października 1983

BARCELONA, 22 października 1983

MORZE ŚRÓDZIEMNE, październik – listopad 1983

FIUMICINO, 31 października 1983

FIUMICINO, 1 listopada 1983

WATYKAN, 3 listopada 1983

FIUMICINO, 3 listopada 1983

MORZE ŚRÓDZIEMNE, 4 listopada 1983

MORZE ŚRÓDZIEMNE, Cieśnina Mesyńska, 6 listopada 1983

PIREUS, 16 listopada 1983

PIREUS, 17 listopada 1983

PIREUS, 17 listopada 1983

PIREUS, 19 listopada 1983

KANGUR I GOŚCIE

ALEKSANDRIA, 2 grudnia 1983

ALEKSANDRIA, 2 grudnia 1983

GIZA, 3 grudnia 1983

MORZE CZERWONE, φ = 13º42’N; λ = 042º42’E, 20 grudnia 1983

GREAT HANISH ISLAND (Wyspa Wielkiego Węża), 20-21 grudnia 1983

MORZE CZERWONE, 24 grudnia 1983

OCEAN INDYJSKI, φ = 11º09,7’N; λ = 068º24’E, 4 stycznia 1984

OCEAN INDYJSKI, 7 stycznia 1984

BOMBAJ, 9-15 stycznia 1984

WYSPA WELI, atol Ari (Malediwy), 30 stycznia – 7 lutego 1984

MALE (Malediwy), 14 lutego 1984

OCEAN INDYJSKI, φ = 00º00’; λ = 058º10’E, 27 lutego 1984

VICTORIA, MAHE (Seszele), 2 marca 1984

ALDABRA (Seszele), 11 marca 1984

DURBAN, 23-24 marca 1984

KAPSZTAD, 30 marca – 3 kwietnia 1984

KAPSZTAD, 21 lat później, marzec 2005

KAPSZTAD, 4 kwietnia 1984

ATLANTYK, 14 kwietnia 1984

WYSPA ŚW. HELENY, 15-16 kwietnia 1984

ATLANTYK, Niedziela Wielkanocna, 22 kwietnia 1984

ATLANTYK, φ = 00º00’; λ = 017º30’W, 24 kwietnia 1984

ATLANTYK, 16 kwietnia – 20 maja 1984

HORTA, (Faial, Azory), 20-21 maja 1984

PENZANCE, 31 maja 1984

ATLANTYK, φ = 50°25’N; λ = 001°02’W, 2 czerwca 1984

BAŁTYK, 7-8 czerwca 1984

GDYNIA, 9 czerwca 1984

GDYNIA, 10 czerwca 1984

BIELSKO-BIAŁA, 8 czerwca 1985

GDYNIA, lipiec 1985

NOWY JORK, 4 lipca 2000

WARSZAWA, 4-5 października 2003

BIELSKO-BIAŁA, 12 lutego 2004, www.shackleton.beskidy.pl

AUTORZY Szkoły – opowieści o pierwszej Szkole Pod Żaglami

POWRÓT DO POCZĄTKU

Podziękowania

Przypisy

Autor

Kazimierz Robak, Szkoła Pod Żaglami 1983/84. 3. Album rodzinny, Warszawa 2017

Copyright © P.T. Autorzy fotografii

Copyright © Juliusz Gojło (rysunek pożegnalny)

Copyright © Kazimierz Robak (tekst)

Fotografie kpt.ż.w. Andrzeja Drapelli w oryginale ukazały się w:
 Nawrocki, Sergiusz Byłem Kaczorem. Szczecin: Glob, 1985.

W niniejszej edycji (opartej na pierwszym wydaniu pt. Szkoła.pdf – Album rodzinny. Tampa: WKR, 2005) dodano 51 fotografii i 12 rozdziałów, oraz niezbędną korektę.

Copyright © by Kazimierz Robak, WKR, Warszawa 2017

Książka, ani żadna część e-booka, nie może być przedrukowywana ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana czy powielana, zapisywana elektronicznie, ani odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy.

Wydanie I elektroniczne, Warszawa 2017

ISBN 978-83-922612-3-0

Wydawnictwo WKR
e-mail: WydawnictwoKR@gmail.com

Konwersja: eLitera s.c.

WSTĘP

Większość fotografii zawartych w tym zbiorze przeleżała w szarej tekturowej teczce prawie dwadzieścia lat. Kompletowałem je do książki Szkoła, która – niestety – nie ukazała się w druku w roku 1986.

Komputery sprawiły, że to, co kiedyś robiło całe wydawnictwo, można dziś zrobić samemu, nie wstając od biurka. Podobnie ma się rzecz z powielaniem i korekcją fotografii, których już nie trzeba opatrywać kartkami do pracowników tzw. przygotowalni: „Uwaga! Egzemplarz unikalny! Proszę nie zginać! Dotykać tylko czystymi rękoma!”

Dzięki pomocy jednego z rówieśników pierwszej Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego – Karola Choińskiego (tak, tak: najstarszy syn Bosmana Stacha), który w firmie fotograficznej swego Ojca (podziękowania osobno, na końcu tego tomu!) zamienił nośnik owych fotografii i slajdów na kilobajtowe pliki – układaniem albumu rodzinnego Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego rocznik 1983/84 mogłem zająć się sam.

Zdecydowałem, by obrazkami tymi nie ilustrować tekstu głównego książki Szkoła, która w wersji elektronicznej nosi tytuł „SZKOŁA.pdf”.

Po pierwsze: uważam, że jest to opis procesów i zjawisk ponadczasowych, więc nie chcę ich zawężać fotografiami do grupki konkretnych osób i poszczególnych wydarzeń.

Po drugie: Szkoła (I – Mechanizmy, II – Ludzie, III – Fakty) sama w sobie jest bardzo obszerna i z taką liczbą ilustracji miałaby objętość już zupełnie niestrawną, zaś selekcji zdjęć – z powodów czysto emocjonalnych – robić nie chcę. I nie muszę: w końcu do albumów rodzinnych trafiają zdjęcia różne – udane i nieudane, byleby związane z familijnym kręgiem. Niech zatem wyboru dokona sam Czytelnik-Oglądacz, który zawsze przecież ma przywilej i możliwość kartkowania (przewijania).

Komputery nie zmieniły jednak jednego: ludzkiej pamięci. Powrót do wydarzeń sprzed lat dwudziestu, niezależnie od wspomnień i emocji, jest zawsze dla tejże pamięci sprawdzianem dość szczególnym. Mnie będzie o tyle łatwiej, że w drugim oknie ekranu mam tekst Szkoły pisany tuż po rejsie, ale też prawdą jest, że tej pomocy potrzebuję tylko przy dokładnym określaniu czasu wydarzeń.

Ludzi i wydarzenia pamiętam – jak sądzę – wystarczająco dokładnie.

Kazimierz Robak

Floryda, 14 października 2004 – 3 czerwca 2005

Wersja dla czytników elektronicznych z roku 2017 różni się od wydania pierwszego liczbą fotografii (dodałem 51) i rozdziałów (dodałem 12) oraz dokładniejszą korektą.

KR
15 lutego 2017

STS POGORIA

Fot: Kazimierz Robak

O Pogorii napisano już co najmniej 20 książek, liczba artykułów idzie w tysiące (tylko o naszej Szkole zebrało się w archiwum 367), a jej fotografie pojawiały się w prasie całego świata.

Cóż pisać więcej? Chyba to, że Pogoria dla uczestników pierwszej Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego była domem przez 278 dni. A dla Kapitana, moich przyjaciół z „Układu Warszawskiego” i dla mnie – o wiele, wiele dłużej.

Nie chce mi się wierzyć, by ktoś z nas nie pamiętał, ale osobom postronnym warto pokazać rysunek, od którego zaczynał każdy marynarz Pogorii:

Czas przeszły w powyższym zdaniu bierze się stąd, że dziś rysunek jest inny, bo Pogoria ma zmienione ożaglowanie: gafel na trzecim maszcie (bezanie) został zastąpiony żaglem trójkątnym, zniknął tym samym i bezantopsel. Ale wciąż jesteśmy w roku 1983...

KAPITAN

Fot.: Khemka

[...] To była Szkoła Krzysztofa. On Szkołę wymyślił i on rozpętał całą akcję wpierw listem do szkół, później z ekranu TV. Niezależnie od tego, co o nim mówiono wtenczas czy później – robił to dla idei. Kiedy w jednym z wywiadów mówił, że chce „wyprowadzić szkołę z czterech ścian klasy, z tradycyjnych ławek, spróbować przeprowadzić cały proces dydaktyczny w warunkach zupełnie odmiennych, trudniejszych” – miał na myśli dokładnie i wyłącznie to, co powiedział. A że jest żeglarzem, naturalną koleją rzeczy widział te warunki na morzu. [...]

Założenia Krzysztofa były jasne i klarowne. On sam pisał, że chce poruszyć środowisko uczniowskie, wykorzystać jacht już drugą zimę stojący bezczynnie na cumach, dać wzorce pozytywnego działania, a tym samym wskazać antidotum na marazm i kryzys autorytetów.

Wszystko wiązało się, rzecz jasna, z morzem, żeglugą i żaglami. Te trzy elementy determinują całe życie i działania Krzysztofa – takim go poznaliśmy i dla nas, „antarktycznej piątki” zwanej w rejsie Szkoły „Układem Warszawskim”, było to naturalne. [...]

– Wiesz, tak samo dobrze jak ja, że w naszym żeglarstwie Krzysztof to druga obok Zaruskiego postać. Zaruski przed wojną, a on po wojnie. Bo akurat nam nikt nie powie, że jest człowiek, który po wojnie zrobił więcej propagandy dla żagli i dla wyprowadzenia małolatów na morze niż Krzysztof. [...]

Robak, Kazimierz. Szkoła.

GDYNIA-OKSYWIE,
2-5 czerwca 1983 – eliminacje

Zgoda adm. Ludwika Janczyszyna – dowódcy Marynarki Wojennej PRL oddała Szkole do dyspozycji teren Klubu Sportowego „Flota-Oksywie”. Patronat nad eliminacjami objęła AWF z Gdańska. Teren był wymarzony. Basen miał kryształowo czystą wodę, a po jego dnie pełzał samoczynny podwodny odkurzacz. Kilkaset metrów dalej – wojskowy tor przeszkód, kończący się niemal na plaży. Obok – wielki plac apelowy, trzy namioty i pluton żołnierzy do naszej dyspozycji.

Fot.: Wojciech Przybyszewski

Na zdjęciu: „lianę Tarzana” wypróbowuje Wojtek Burkot, uczestnik antarktycznego rejsu Pogorii, swego czasu najmłodszy kapitan wielki polskiego żeglarstwa. Wojtek nie zdecydował się na płynięcie ze Szkołą Pod Żaglami, jednak miał wielkie zasługi w fazie przygotowawczej. Również Andrzej „Bolo” Bolewski znalazł się w składzie kadry właśnie z polecenia Wojtka.

W kilka godzin zmodyfikowane zostały przeszkody: wiszący most powstał z zawieszonych metr nad ziemią lin alpinistycznych, do wejścia na „strażackie okno” służyła wisząca drabinka używana przez speleologów, betonowy rów wyścielono materacami. Można było startować. Na pierwszy ogień poszła kadra.

Fot.: Jerzy Krug

Na zdjęciu: Kapitan przemawia do pierwszej grupy, zgromadzonej na basenie „Floty-Oksywie”.

Na początku maja kpt. Krzysztof Baranowski podpisał kolejny list, informujący kandydatów o stanie działań i ogłaszający termin eliminacji na 3-5 czerwca 1983 (3.VI – dwustu chłopców, 4.VI – dwieście dziewcząt, 5.VI – pozostali).

Fot.: Jerzy Krug

Wojtek Przybyszewski na tle pełnej sprzętu Nysy, oddelegowanej z warszawskiego Oddziału Śródmieście PTTK. Obok – jeden z żołnierzy plutonu pomocniczego.

Fot.: Jerzy Krug

Dziewczyny pobiegły oszczędnie. Z lewej strony stoi Wojtek Burkot, pilnujący porządku i bezpieczeństwa. Plakaty z krokusem na płocie to reklama jednego z krajowych sponsorów pierwszej Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego – Polskiego Towarzystwa Antyalkoholowego.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

PODZIĘKOWANIA

Za zamianę papierowych fotografii na komputerowe pliki:

Karolowi Choińskiemu,

rówieśnikowi pierwszej Szkoły Pod Żaglami

który wykonał tę mrówczą pracę z wielką

cierpliwością i dokładnością

(i wciąż mówi do mnie „Wujku”)

oraz

Stanisławowi Choińskiemu,

mojemu przyjacielowi, kumowi, wspólnikowi,

współtowarzyszowi rejsu do Antarktyki i pierwszej SzPŻ,

bosmanowi Pogorii

i właścicielowi firmy KODAK EXPRESS

(Warszawa, Krakowskie Przedmieście 7),

który udostępnił do tego celu profesjonalny sprzęt.

Za pomoc przy przygotowaniu pierwszej wersji elektronicznej, którą okazali:

Szymon Masłowski (absolwent pierwszej SzPŻ i mój Pierwszy Drużba) i Jacek Klatt.

Za profesjonalizm i rzeczowość
(oraz za niewyczerpane pokłady cierpliwości) składam
pani Joannie Ćwiklak,
właścicielce firmy eLitera s.c.,
która zamieniła Album Rodzinny w książkę elektroniczną.

Kazimierz Robak

Filolog, historyk, żeglarz, dziennikarz (również radiowy – Radio Zet), publicysta, kierowca 18-kołowej ciężarówki, nauczyciel akademicki. Płynął m.in. Pogorią w rejsie antarktycznym (1980-81) i regatach Cutty Sark Trophy („Operacja Żagiel” 1982).

Uczestnik Szkół Pod Żaglami kpt. Krzysztofa Baranowskiego na Pogorii: współorganizator i nauczyciel pierwszej SzPŻ-1983/84 do Indii i Sri Lanki; nauczyciel Międzynarodowej SzPŻ-1988/89 wokół Ameryki Południowej; dyrektor i nauczyciel polsko-rosyjskich SzPŻ-2013 i SzPŻ-2015 dookoła Europy oraz SzPŻ-2016 z Włoch na Morze Czarne i z powrotem.

Prowadzi zajęcia z historii, literatury, teatru i filmu w St. Petersburg College oraz na wydziale humanistycznym University of South Florida i historii USA w Hillsborough Community College.

Redaguje i prowadzi razem z Krzysztofem Grubeckim portal internetowy Żeglujmy Razem www.ZeglujmyRazem.com oraz portal własny: Periplus http://periplus.pl/.

Autor „Pogorią” na koniec świata (Wyd. Morskie, 1983), Szkoła (WKR, 2005), Gibraltar: Cieśnina – Skała – Państwo (WKR, 2015).

Periplus.pl

Stronę redaguje: Kazimierz Robak

Periplus to locja starożytnych.

Pomagał nawigować po drogach i bezdrożach szlaków wodnych, ale informował też o tym, co na lądzie.

Periplus.pl pomoże Wam nawigować przez drogi i bezdroża niekoniecznie wodne, czasem „pustynne i obce”, ale zawsze – mam nadzieję – ciekawe.

.

www.ZeglujmyRazem.com

Strona żeglarska i nie tylko prowadzona przez
Krzysztofa Grubeckiego i Kazimierza Robaka

Na niej (m.in.):

• Relacje z rejsów normalnych, dziwnych i nietypowych

• Rozmowy z ciekawymi ludźmi

• Kto jest kim?

• Opowieści o książkach, filmach i obrazach

• Obrazy i grafiki niekoniecznie znane, ale zawsze interesujące