JUŻ W KOLEJNYM NUMERZE:

l Skutki powodzi związane z ochroną środowiska

Serwis internetowy:Wzory dokumentów, e-booki, webinary i archiwalne treści na: www.ochronasrodowiska.wip.pl

Strefa Czytelnika – korzystaj bezpłatnie z usług dla prenumeratorów

Pytanie do eksperta:

Wyślij pytanie na adres: redakcja@ochronasrodowiska.wip.pl, a odpowiedź otrzymasz na e-mail

Serwis e-letterowy:

aktualności i porady wysyłane na Twój adres e-mail

Temat numeru

Kompendium wiedzy na temat systemu kaucyjnego, który wejdziew życie w 2025 roku

Systemy kaucyjne w prawie unijnym Str. 4

Zasady działania systemów kaucyjnych w Unii Europejskiej określa PPWR (ang. Packaging and Packaging Waste Regulation), czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/1020 i dyrektywę (UE) 2019/904 oraz uchylające dyrektywę 94/62/WE.

System kaucyjny w Polsce Str. 9

Konieczność wprowadzenia w Polsce systemu kaucyjnego obejmującego wybrane rodzaje opakowań jest uzasadniana założeniami ROP oraz wymaganiami SUP.

NR 124 | Luty 2025

ISSN 2450–422x

AKTUALNOŚCI PRAWNE – INTERPRETACJE – SPRAWOZDANIA

AKTUALNOŚCI

OCHRONY ŚRODOWISKA

www.ochronasrodowiska.wip.pl

WYDANIE SPECJALNE

KOMPENDIUM WIEDZY NA TEMAT SYSTEMU KAUCYJNEGO, KTÓRY WEJDZIE W ŻYCIE W 2025 ROKU

LUTY 2025Zadaj pytanie ekspertowi – napisz na redakcja@ochronasrodowiska.wip.pl

II

SŁOWNICZEK

Dyrektywa Single Use Plastics (SUP) – te przepisy mają na celu zmniejszenie ilości i wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko. Zakłada ona m.in. zakaz sprzedaży jedno-razowych produktów z tworzyw sztucznych oraz wprowadzenie opłat środowiskowych. Cel ustawy to niemal potrojenie poziomu selektywnego zbierania odpadów do 77% w 2025 roku i osiągnięcie 90% w 2029 roku, co będzie wymagać dostosowania działań polskich firm i wprowadzenia systemu kaucyjnego.

Organizacja odpowiedzialności producenta − podmiot prawny, który organizuje pod względem finansowym lub finansowym i operacyjnym wypełnianie obowiązków w zakresie rozszerzonej odpo-wiedzialności producenta w imieniu kilku producentów.

Opakowanie − wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przezna-czony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów, od surowców do towarów przetworzonych. Za opakowanie uważa się wyrób spełniający funkcje opakowania, który:

bez uszczerbku dla innych funkcji, jakie opakowanie może spełniać, z wyłączeniem wyrobu, którego wszystkie elementy są przeznaczone do wspólnego użycia, spożycia lub usunięcia, stanowiącego integralną część produktu oraz niezbędnego do przechowywania, utrzymywania lub zabezpieczania produktu w całym cyklu i okresie jego funkcjonowania;

jest wytworzony i przeznaczony do wypełniania w punkcie sprzedaży, a także wyrób jednorazowego użytku − sprzedany, wypełniony, wytworzony lub przeznaczony do wypełniania w punkcie sprzedaży.

Opakowaniem jest też część składowa opakowania oraz złączony z opakowaniem element pomocniczy, spełniające funkcje opakowania, z tym że element pomocniczy przyczepiony bezpośrednio lub przy-mocowany do produktu uważa się za opakowanie, z wyłączeniem elementu stanowiącego integralną część produktu, który jest przeznaczony do wspólnego użycia lub usunięcia. Wyróżnia się następujące kategorie opakowań:

opakowania jednostkowe – służące do przekazywania produktu użytkownikowi w miejscu zakupu;

opakowania zbiorcze – zawierające wielokrotność opakowań jednostkowych produktów, nieza-leżnie od tego, czy są one przekazywane użytkownikowi, czy też służą zaopatrywaniu punktów sprzedaży i które można zdjąć z produktu bez naruszania cech produktu;

opakowania transportowe – służące do transportu produktów w opakowaniach jednostkowych lub zbiorczych w celu zapobiegania uszkodzeniom produktów, z wyłączeniem kontenerów do trans-portu drogowego, kolejowego, wodnego lub lotniczego.

Projektowanie z myślą o recyklingu − projektowanie opakowań, w tym poszczególnych części składowych opakowania, z myślą o zapewnieniu ich zdolności do recyklingu w ramach najnowocze-śniejszych procesów zbierania, sortowania i recyklingu.

Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) − zestaw działań zobowiązujących producentów produktów wprowadzanych na rynek do ponoszenia finansowej lub finansowej i orga-nizacyjnej odpowiedzialności za gospodarowanie nimi w całym cyklu życia produktu, czyli zarówno w okresie użytkowania, jak i gdy staje się on odpadem, w tym za selektywną zbiórkę, sortowanie i prze-twarzanie. Obowiązek ten może również obejmować odpowiedzialność organizacyjną i odpowiedzial-ność za przyczynianie się do zapobiegania powstawaniu odpadów oraz do zwiększania przydatności produktów do ponownego użycia i recyklingu. Producenci mogą wypełniać obowiązki wynikające z systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta indywidualnie lub zbiorowo.

Rozporządzenie Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) – rozporzą-dzenie, którego głównymi założeniami jest redukcja ilości opakowań, ograniczenie niektórych ich typów i zakazanie stosowania szkodliwych substancji chemicznych (PFAS i BPA) w opakowaniach żywności.

KOMPENDIUM WIEDZY NA TEMAT SYSTEMU KAUCYJNEGO, KTÓRY WEJDZIE W ŻYCIE W 2025 ROKU

E-wydania dostępne na www.ochronasrodowiska.wip.plLUTY 2025

1

Menedżer produktu: Monika Doroś

Kierownik grupy tematycznej: Piotr Szczygieł

Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski

Korekta: Zespół

Projekt graficzny: Magdalena Huta

Skład i łamanie: Agnieszka Makowska

Drukarnia: KRM Druk

ISSN: 2450–422x

Nakład: 600 egz.

Nr rejestrowy BDO: 000008579

© Copyright by Wiedza i Praktyka sp. z o.o., Warszawa 2025

Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

03918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264

– Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy,

Sąd Gospodarczy XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy

Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

Publikacja „Aktualności Ochrony Środowiska” chro-niona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w publikacji ,,Aktualności Ochrony Środowiska” – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Niniejsza publikacja została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzysta-niem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publi-kacji ,,Aktualności Ochrony Środowiska” wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne sta-nowisko organów i urzędów państwowych. W związku z tym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji ,,Aktualności Ochrony Środowiska” wskazówek, przy-kładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Informacje o prenumeracie:

tel.: 22 518 29 29

faks: 22 617 60 10

www.formularze.wip.pl

Czynne pon.–pt. w godz. 8.00–16.00

Poza godzinami pracy można pozostawić wiado-mość w skrzynce głosowej.

NASI EKSPERCI:

Aleksandra

Gembora

Tomasz Kaler

Małgorzata Hain-Kotowska

Marta Leśniczuk

Norbert Szymkiewicz

Renata Brzozowska

absolwentka

międzywydziałowych

studiów ochrony środowiska

specjalista ds. ochrony środowiska; absolwent prawa specjalizujący się w prawie ochrony środowiska

specjalista ds. ochrony środowiska, pracownik urzędu marszałkowskiego, magister ochrony środowiska

specjalista z 15-letnim stażem na stanowisku inspektora ochrony środowiska

inspektor ds. bhp/ppoż. i ochrony środowiska

specjalista ds. ochrony środowiska, były pracownik urzędu marszałkowskiego

Artykuły przygotowywane do naszych numerów są opracowywa-ne przez najlepszych specjalistów i ekspertów z dziedziny ochro-ny środowiska. Nasi autorzy mają nie tylko wiedzę teoretyczną, ale także są często wieloletnimi praktykami i potrafią zdobyte informacje wdrażać do codziennej działalności przedsiębiorstw.

Spis treści

Temat numeru: Kompendium wiedzy na temat systemu kaucyjnego, który wejdzie w życie w 2025 roku

Koncepcja systemu kaucyjnego ...............................................................................3

Systemy kaucyjne w prawie unijnym ........................................................................4

System kaucyjny a przepisy dotyczące SUP ..............................................................6

Butelki jednorazowe w kontekście przepisów SUP ....................................................6

Opłata produktowa – jak się ją wylicza ....................................................................8

System kaucyjny w Polsce ......................................................................................9

Podmiot reprezentujący w systemie kaucyjnym ......................................................11

Czym są punkty zbierania w systemie kaucyjnym ...................................................13

Jaka dokumentacja obowiązuje w systemie kaucyjnym ..........................................14

DPR i EDPR w systemie kaucyjnym ........................................................................16

Uruchomienie systemu kaucyjnego ........................................................................16

LUTY 2025Zadaj pytanie ekspertowi – napisz na redakcja@ochronasrodowiska.wip.pl

2

REDAKCJA

MARTA HEBDAredaktor naczelna

Marta Hebda

Napisz do naszego eksperta:

redakcja@ochronasrodowiska.wip.pl

System kaucyjny to system, w którym przy sprzedaży produktów w opakowaniach na napoje jednorazowego albo wielokrotnego użytku, będących napojami, pobiera się kaucję, która jest zwracana użytkownikowi końcowemu w momencie zwrotu odpowiednio opakowania obję-tego systemem kaucyjnym albo odpadu opakowaniowego powstałego z opakowania objętego systemem kaucyjnym. System ten ma zostać uruchomiony 1 października 2025 r.

Ustawodawca zdecydował, że system kaucyjny jest najlepszym rozwiązaniem, aby osiągnąć cele związane ze zbieraniem i recyklingiem butelek PET. Z tego powodu znowelizowano usta-wę opakowaniową i wprowadzono do niej przepisy dotyczące systemu kaucyjnego. Jak ma on wyglądać w Polsce? Sprawdź na str. 9.

Założeniem systemu jest, aby konsument mógł przekazać odpady opakowaniowe (butelki plastikowe i puszki) bądź opakowania (wielorazowe butelki szklane) możliwie blisko miejsca zamieszkania. Jaką rolę w tym zadaniu odegrają punkty zbierania, dowiesz się dzięki infor-macjom w tekście na str. 13.

System kaucyjny obejmuje wielu użytkowników – wprowadzających, jednostki handlowe i inne punkty odbioru, zbierających i przetwarzających odpady oraz podmioty reprezentu-jące. Każdy z uczestników jest zobowiązany do prowadzenia własnej dokumentacji. Więcej na temat tej dokumentacji przeczytasz na str. 14.

Zachęcamy do odwiedzenia strony

www.ochronasrodowiska.wip.pl,

gdzie znajdziesz nie tylko archiwalne numery,

ale często także dłuższe wersje artykułów.

Dostępne na stronie teksty to np.:

 Wniosek o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpa-dów – jak go przygotować krok po kroku;

 OZE i innowacyjne rozwiązania w kontekście tworzenia przewag ekologicznych przez firmy;

 W jaki sposób zrealizować przyłączenie do sieci wodo-ciągowo-kanalizacyjnej.

Drogi Czytelniku,

czekamy na opinie na temat zmian wprowadzanych w publikacji. Zależy nam na Twoim zdaniu dotyczą-cym przydatności porad naszych ekspertów w codziennej pracy.

Każdą opinię przesłaną na adres:

redakcja@ochronasrodowiska.wip.pl nagrodzimy e-bookiem „Jakie kary grożą za łamanie przepisów odpadowych”.

Odpowiedzialność względem szkód poczynionych w środowisku regulują nie tylko szczegółowe ustawy, ale także Kodeks karny czy Kodeks wykro-czeń. W e-booku znajdziesz szczegółowe informacje w tym zakresie skupiające się na łamaniu przepisów dotyczących gospodaro-wania odpadami.

REDAKCJA

Korzystaj z e-biblioteki e-booków, która jest dostępna na stronie:

www.ochronasrodowiska.wip.pl

Sprawdź!

KOMPENDIUM WIEDZY NA TEMAT SYSTEMU KAUCYJNEGO, KTÓRY WEJDZIE W ŻYCIE W 2025 ROKU

E-wydania dostępne na www.ochronasrodowiska.wip.plLUTY 2025

3

Koncepcja systemu kaucyjnego

System kaucyjny jest jednym z elementów rozszerzonej odpowiedzialności pro-ducenta (ROP). ROP można definiować na różne sposoby, ale warto przytoczyć definicję wskazaną w Mapie drogowej GOZ, czyli dokumencie określającym ramy wdrażania w Polsce gospodarki obiegu zamkniętego. Jaka jest koncepcja systemu kaucyjnego?

Zgodnie z Mapą drogową GOZ ROP to podejście, które zobowiązuje producenta do zebrania i zago-spodarowania odpadów powstałych z takich samych produktów, jakie wprowadza na rynek. ROP stanowi realizację zasady „zanieczyszczający płaci”, będąc jednocześnie zachętą dla producenta do uwzględ-niania całego cyklu życia surowca, z którego wytwo-rzony jest jego produkt.

Zasada „zanieczyszczający płaci” jest dobrze ugrun-towaną praktyką opisaną w ustawie Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 7 tej ustawy, kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia. W kontekście produ-centa i wprowadzania produktów do obrotu zasada jest rozumiana jako poniesienie kosztów zagospo-darowania odpadów powstających z wyrobów, które trafiły na rynek.

W mapie wskazano ponadto, że producent powi-nien już w fazie projektowania i produkcji użyć surowców i technologii oraz wprowadzić takie rozwiązania konstrukcyjne i użytkowe, które pozwolą na zebranie większej ilości odpadów oraz na poddanie jak największej ich części recyklingowi.

System ROP

Biorąc pod uwagę powyższe założenia, wprowadzono do polskiego prawa ustawową definicję systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 28a ustawy o odpadach, system rozszerzonej odpowiedzialności producenta to zestaw środków podjętych w celu zapewnienia, aby wprowadzający produkty, w tym produkty w opako-waniach, ponosili odpowiedzialność finansową albo odpowiedzialność finansową i organizacyjną na etapie cyklu życia produktu, gdy staje się on odpadem.

Zakres odpowiedzialności finansowej określa art. 22 ust. 2, według którego producent pokrywa koszty:

selektywnego zbierania odpadów powstałych

z produktów, a następnie ich transportu i prze-twarzania oraz koszty niezbędne do realizacji innych celów i zadań, o których mowa w prze-pisach odrębnych, pomniejszone o przychody z ponownego użycia, ze sprzedaży materiałów pochodzących z przetwarzania tych odpadów, a w przypadku wprowadzenia systemu kaucyj-nego − z nieodebranej kaucji;

informowania posiadaczy odpadów powsta-łych z produktów o środkach służących zapo-bieganiu powstawaniu odpadów, zakładach zajmujących się ponownym użyciem i przy-gotowaniem do ponownego użycia, systemach zbierania odpadów oraz o sposobach zapobie-gania zaśmiecaniu;

gromadzenia danych dotyczących produktów wprowadzanych do obrotu oraz zbierania i prze-twarzania odpadów powstałych z produktów, a także sprawozdawczości w tym zakresie.

Obowiązki producentów

W ustawie określono również następujące obowiązki producentów w ramach ROP, którzy:

nie ograniczają wykonywania obowiązków do przypadków, w których zbieranie i przetwarzanie odpadów przynosi największe zyski;

zapewniają odpowiednią dostępność systemu zbierania odpadów na obszarze, na którym wprowadzają produkty do obrotu;

mają środki finansowe i organizacyjne niezbędne do wykonywania obowiązków;

stosują mechanizmy samokontroli, w szczegól-ności audyty, w zakresie:

a) zarządzania finansami przeznaczonymi na reali-zację obowiązków,

b) gromadzenia danych i sporządzania spra-wozdań dotyczących produktów wprowadza-nych do obrotu,

c) zbierania i przetwarzania odpadów powsta-łych z produktów,

d) udostępniania publicznie informacji o realizacji celów w zakresie gospodarowania odpadami.

ALEKSANDRA GEMBORA

absolwentka międzywydziałowych studiów ochrony środowiska, obecnie na stanowisku Head of Environmental Compliance w RLG Systems Polska sp. z o.o.

Table of Contents

Ochrona srodowiska nr specjalny 124 demo