UWAGI DOTYCZĄCE GRAMATYKI I WYDARZEŃ OPISANYCH W KSIĄŻCE

Ważne, byś wiedziała, że podczas pracy nad książką dbałam o to, aby używać języka inkluzywnego, który nikogo nie wyklucza i szanuje wszystkich. Niemniej w tekście stosuję rodzaj żeński, zarówno odnosząc się do osób czytających, jak i w narracji, ponieważ wśród podopiecznych, którymi się zajmuję, i osób, które moim zdaniem okazują zainteresowanie tematem, przeważają kobiety. Gdy chodzi o doświadczenia zawodowe i osobiste, znacznie łatwiej mówiło mi się o mojej wewnętrznej dziewczynce, choć książka jest przeznaczona dla każdego, kto zechce ją przeczytać – niezależnie od stosowanego przeze mnie rodzaju gramatycznego.

Sytuacje i przypadki, które przedstawiam, są oparte na prawdziwych wydarzeniach, chociaż używam fikcyjnych imion i lekko zmieniam okoliczności, by chronić prywatność opisywanych osób. Z góry wyrażam żal, jeśli nie omówiłam doświadczeń, jakie były twoim udziałem, i przepraszam, jeśli czujesz się pominięta. Mam nadzieję, że wiesz, że twoje przeżycia są ważne, choć nie mówię o nich w sposób bezpośredni.

Niekiedy opisuję tradycyjny model rodziny i mówię o matce i ojcu, ponieważ z takimi opowieściami się stykałam, prowadząc terapię, lecz zapewniam, że mam świadomość istnienia innych modeli rodziny i biorę je pod uwagę (rodzice samotnie wychowujący dzieci, rodzice jednopłciowi, rodziny zastępcze, adopcyjne, łączone...).

Możliwe, że w miarę czytania zaczną ci się otwierać rany z przeszłości lub poczujesz się nieswojo. Chociaż książka ta pomyślana została tak, by prowadzić cię przez proces zmiany stopniowo i ostrożnie, jeśli w którymkolwiek momencie poczujesz, że coś jest dla ciebie za trudne, zrób sobie przerwę, a w razie potrzeby poproś kogoś o wsparcie. Wszystko będzie dobrze. Ta książka już należy do ciebie i możesz do niej wrócić, kiedy tylko zechcesz.

Wstęp

PORA ODNOWIĆ WIĘŹ

Bywa tak, że złe samopoczucie pojawia się, gdy najmniej się tego spodziewamy. Nagle opuszczają nas siły, bez widocznego powodu stajemy się zagubione lub zaniepokojone właśnie wtedy, gdy po trudnych doświadczeniach wszystko zaczęło się dobrze układać i powrócił spokój. Jasne, niekiedy nie czujemy się najlepiej, jednak w naszej codzienności nie widać niczego, co by mogło wywołać ten stan.

Zdarzyło ci się zachorować tuż przed weekendem lub wyjazdem na wakacje, choć przez cały tydzień przepełniała cię energia? Jakby organizm odkładał niemoc na koniec tygodnia, kiedy możesz odpocząć i spada poziom stresu. Poddaje się chorobie, zawczasu się upewniwszy, że będziesz miała siły, by sobie z nią poradzić.

Z niedobrymi doświadczeniami z dzieciństwa dzieje się coś podobnego. Jakbyś czekała, aż poczujesz się na tyle pewnie, by mówić o wszystkim, co cię bolało, a ciało wiedziało, kiedy będziesz w stanie stawić czoło trudnościom. Chociaż od tych wydarzeń upłynął szmat czasu, ich następstwa uwidaczniają się znacznie później, prawdopodobnie dopiero wówczas, gdy jesteś gotowa, by się nimi zająć.

Zakładam, że skoro sięgnęłaś po tę książkę, po przeczytaniu tych słów będziesz wiedziała, o co mi chodzi. Ze mną właśnie tak było. Skończyłam 21 lat i czułam, że wszystko w moim życiu się układa. Mieszkałam z rodzicami, łączyły nas dobre relacje. Spotykałam się z przyjaciółmi, jeszcze nie miałam za dużo obowiązków, zostawało mi dużo czasu na przyjemności i korzystanie z życia. A mimo to czułam, że czegoś mi brakuje, zauważałam jakąś wewnętrzną pustkę.

Pracowałam wówczas jako psycholożka, zajmowałam się dziećmi i młodzieżą – od niemowlaków po osiemnastolatków – lecz sama czułam się jak dziecko, gdy musiałam radzić sobie z emocjami młodych ludzi, którzy zgłaszali się na terapię. Uważałam, że nie jestem przygotowana, by mierzyć się z intensywnością ich przygnębienia – głównie dlatego, że przez długi czas ignorowałam własne złe samopoczucie.

Chociaż wykonując tę pracę, byłam już dorosła, wewnątrz czułam się małym, bezbronnym i przerażonym dzieckiem, a kiedy mimo upływu czasu nie udawało mi się określić przyczyn własnego doła, pojawił się niepokój... Patrząc z zewnątrz, robiłam wszystko, „co należy” czy też czego – moim zdaniem – oczekiwano ode mnie w różnych obszarach życia. Nie rozumiałam więc, skąd ten podły nastrój. Nic nie wskazywało na to, by miał związek z bieżącymi wydarzeniami.

Pewnego dnia poczułam się bardzo źle, miałam wrażenie braku powietrza i powiedziałam o tym jednej z szefowych ośrodka, w którym pracowałam. Kiedy podzieliłam się z nią własnymi odczuciami i oświadczyłam, że moim zdaniem nie za dobrze mi idzie, niekiedy z trudem się zbieram, by wyjść do pracy, i pewnie przez to zawodzę, odparła, że jest wprost przeciwnie. Naprawdę odmiennie postrzegałyśmy rzeczywistość: pogratulowała mi świetnych wyników pracy. I wtedy niespodziewanie zadała to ważne pytanie, które zmieniło dla mnie wszystko: „Marto, myślałaś o tym, by pójść na terapię?”.

Od tamtej chwili zaczęłam zadawać sobie pytania, ale nie miałam zamiaru naprawiać swojego dzieciństwa, a wręcz przeciwnie – chciałam jedynie jak najszybciej pozbyć się złego nastroju, zrzucić z siebie ciężar, i to jak najmniejszym wysiłkiem. Znalazłam podejście, które umożliwiło mi osiągnięcie tego, co sobie założyłam, gdyż bazowało na modelu biomedycznym, skupionym wyłącznie na czynnikach biologicznych i nieuwzględniającym czynników psychologicznych i społecznych. Rozwiązanie to okazało się dla mnie jednak tylko tymczasowe.

Po pewnym czasie musiałam wrócić do pomysłu terapii, ponieważ wyraźnie czułam, że nie znalazłam odpowiedzi, których szukałam. Bezustannie powtarzałam: „Na pewno chodzi o coś więcej”. We wspomnieniach z dalekiej przeszłości musiało się kryć coś, co by wyjaśniło, czemu tak podle się czuję. W myślach wciąż stawiałam sobie takie same pytania, jakie dziś zadają osoby, które przychodzą do mnie na terapię: „Czy zapanuję nad okolicznościami, z jakimi się spotykam? Czy już zawsze będę odczuwać ten niepokój? Czy to, co mnie boli, kiedyś przestanie mi dokuczać? Czy wrażenie pustki minie, czy też zawsze będę czuć, że czegoś mi brakuje?”.

I w taki sposób, między jedną próbą rozwiązania problemu a kolejną, natknęłam się na pojęcie „wewnętrznego dziecka”. Najpierw opanowałam teorię, a później zastosowałam ją we własnym życiu. By przestać odczuwać ból – a tego chciałam – musiałam przyznać, że ten ból istnieje. Nie ma drogi na skróty ani żadnych sztuczek, trzeba z pełnym zaufaniem poddać się całemu procesowi. Poczucie, że z każdym dniem coraz wyraźniej widzę odpowiedzi na pytania, które zadawałam sobie tyle czasu, było objawieniem – bolesnym, a zarazem kojącym.

Zanim zaczęłam terapię i pracę z moją wewnętrzną dziewczynką, byłam smutna i zła na siebie. Nie uważałam się za „dobrą osobę dorosłą”, gdyż dla mnie oznaczało to kogoś, kto ze wszystkiego wywiązuje się należycie, nie ma wątpliwości, nie przytłaczają go żadne okoliczności, doskonale potrafi panować nad emocjami... i nigdy nie czuje się nieswojo. To dalekie od rzeczywistości wyobrażenie tak naprawdę tworzymy na podstawie doświadczeń zbieranych w kontaktach z dorosłymi, których spotykaliśmy w dzieciństwie, z osobami, które rzadko poświęcały nam uwagę czy okazywały emocje, obawy, strach, a jednocześnie nie świętowały własnych osiągnięć ani nie wybuchały niepowstrzymanym śmiechem. I w taki właśnie sposób nauczyłyśmy się negować, tłumić lub zaniedbywać swoje uczucia, a w zetknięciu z nimi czuć się osamotnione.

Podczas procesu leczenia własnych ran nauczyłam się identyfikować swoje uczucia i lepiej nad tym panować, by zaspokajać własne potrzeby, być bardziej otwarta i nie tak sztywna, komunikować się, zamiast milknąć, rozumieć siebie bez osądzania, towarzyszyć sobie, coraz bardziej zbliżając się do tej dziewczynki, którą kiedyś byłam, pozostając dorosłą osobą, której potrzebowałam... To wszystko chcę ci szczegółowo opowiedzieć, abyś i ty mogła poczuć się lepiej, odnowić więź ze swoją wewnętrzną dziewczynką i zmienić teraźniejszość. Zacznijmy razem.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Spis treści

Uwagi dotyczące gramatyki i wydarzeń opisanych w książce

Wstęp. Pora odnowić więź

Rozdział 1. Początek drogi

Model systemów wewnętrznej rodziny IFS

Rozdział 2. Odkrywanie potrzeb i matrioszki

Rozdział 3. Wpływ tego, co miało zostać ukryte, ale nie zostało

O czym mówimy, gdy mówimy o traumie

Rozdział 4. Sytuacja bez wyjścia: gdy zawodzi przywiązanie

System przywiązania

Poznaj swój styl przywiązania

Rozdział 5. Spojrzeć na dzieciństwo własnymi oczami i opowiedzieć o nim swoim głosem

Bolesna krytyka

Mentalizacja emocji

Włączyć (siebie) w narrację

Rozdział 6. Emocje: zgoda i unieważnienie

Zmienność emocji

Uprawomocnienie emocji oznacza otrzymanie zgody na odczuwanie emocji

Negowanie emocji

Unieważnianie lub nieuznawanie własnych emocji

Rozdział 7. Rodzina: supły powstające na łączących nas więziach

Rodzinna lojalność

Dynamiki dysfunkcyjne i gry relacyjne

Trauma pokoleniowa (transgeneracyjna)

Rozdział 8. Rana i przerwanie więzi

Rodzaje ran

Przerwanie więzi relacyjnej

Walka z oczekiwaniami

Rozdział 9. Leczenie ran: integrować i akceptować

Krok po kroku: etapy żałoby

Integracja dawnych przeżyć i reakcja z poziomu dorosłej wersji siebie

Rozdział 10. Dorosła TY przytula dziewczynkę, którą byłaś

Od dziewczynki do dorosłej kobiety

Od dorosłej kobiety do dziewczynki

Epilog. Co teraz?

Ćwiczenia praktyczne

Bibliografia

Podziękowania

Przypisy

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału
ABRAZA A LA NIÑA QUE FUISTE

Projekt okładki
Karolina Żelazińska-Sobiech

Redaktor prowadząca
Monika Koch

Redakcja
Aleksandra Dobrowolska

Korekta
Karolina Przybył
Justyna Domagała

Copyright © 2023, Marta Segrelles Fernández
© 2023, Penguin Random House Grupo Editorial, S. A. U.
Copyright © for the Polish translation by Małgorzata Maruszkin, 2025
Copyright © by Wielka Litera Sp. z o.o., Warszawa 2025

ISBN 978-83-8360-239-4

Wielka Litera Sp. z o.o.
ul. Wiertnicza 36
02-952 Warszawa

Konwersja: eLitera s.c.