Małgorzata Ciupińska

Pora deszczowa

Warszawa 2012

5

Kiedy w październiku 1998 roku Marcysia miała dwa lata i trzy miesiące, była już niezwykle samodzielna – sama siusiała do nocniczka i przynosiła go do rodziców. Sama wkładała kapcie, sama też krzyczała, sama się złościła i samodzielnie również ujawniała swoje złe humory. Aż do tego momentu życie dwu-i trzylatków absolutnie niczym się nie różni od życia dorosłych. Samodzielność Marcysi nie kończyła się jednak tylko na tym. Dla zrównoważenia sytuacji, sama też ponosiła konsekwencje swych czynów – samodzielnie słuchała upomnień, przyjmowała klapsy, sama też znosiła uciążliwość ignorancji własnej osoby przez otoczenie. I właśnie w tej drugiej części samodzielności życie dwu- i trzylatków zasadniczo różni się niestety od życia dorosłych.

Oto przykład. Dyrektor dużej, znanej w Polsce firmy obuwniczej, usytuowanej malowniczo między jeziorami, w mieście, w którym mieszkała Gabrysia i Janek, w kilka lat od rozpoczęcia działalności doprowadził zakład i nerwy załogi do takiego stanu, że nie dało się tego dłużej wytrzymać. Odszedł, skrywając jednak pod maską obojętności złowieszcze: „Ja wam jeszcze pokażę!”. I pokazał, a jakże, gdyż powrócił (o ironio losu!) jako mąż opatrznościowy po usunięciu poprzednika, a swego następcy, który okazał się być dewastatoro-niwelatorem.

W drugim okresie panowania dyrektora wszystkie jego decyzje były jego. One były z kategorii tych „bez dyskusji”. Gabrysia sądziła, że ów człowiek, mając w sobie gdzieś mocno zakorzeniony jakiś kompleks, teraz, znajdując się w korzystnej sytuacji (korzystnej dla siebie, oczywiście), jakby chciał powetować sobie ten kompleks. Niektóre z decyzji może nawet pachniały czymś ładnym, ale ogólnie – swąd. Jeżeli pracownik ukradł klej do butów, to się go wyrzucało dyscyplinarnie. A „jak bardzo dyscyplinarnie” można wyrzucić dyrektora, który zawalił wszystko, przeprowadzał niewłaściwe kontrakty, spowodował kilka niewypałów ekonomicznych? Przy czym część tych ekonomicznych przestępstw uczynił świadomie, na swoją pazerną korzyść? Jak ukarać? W najgorszym razie – co, owszem, miało miejsce – odwołuje się takiego dyrektora ze stanowiska prezesa, uprzednio przyznając mu sowite odszkodowanie! Gabrysia z Jankiem nawet takich prezesów, których w skali kraju zapewne było tysiące, za to nie winili. Tacy prezesi, szefowie, dyrektorzy wykorzystywali tylko istniejące możliwości, a robili to z wielkim wyczuciem, by nie umoczyć tyłka, być w zgodzie z literą prawa, a kabzę napełnić! Takiej sytuacji winny jest głównie rząd i koślawe prawo oraz ustawodawstwo polityczno-ekonomiczne. Krzemińscy nie wierzyli, by układy kiedykolwiek zmieniły się, bo... w tym szaleństwie była metoda. Jak u Hamleta. Mógł Hamlet zgrywać głupka, mogą i polskie władze też!

Marcysia za swoje winy sama ponosiła konsekwencje, dyrektor natomiast wcale, a przynajmniej omijała go kara, na jaką zasłużył. On jakby tę karę „przekazał” w spadku załodze i zakładowi. Fajne, no nie? Ot i tak została wykazana różnica między odpowiedzialnością kilkuletniego dziecka a odpowiedzialnością dojrzałego człowieka na lokalnym świeczniku, który pogrążył z kretesem zakład pracy.

Taki splot wydarzeń dla Gabrysi był trudny do zrozumienia, a co najgorsze, do zaakceptowania, gdyż sama pracując w tym zakładzie, poczuła nagle, jak ziemia usunęła się spod nóg zarówno załodze, stuletniej, świetnej tradycji zakładu oraz jej samej. Jej samej też, bo ów dyrektor jakoś szczególnie sobie upodobał ją do demonstrowania swej siły i przypominania o tym, kto tu rządzi. Tak szczerze mówiąc, to pewnie tę skłonność dyrektora do grożenia jej palcem trochę zawdzięcza sobie samej. A to za sprawą nieumiejętności powstrzymywania się od komentarzy oraz za nieumiejętność nadskakiwania i katastroficzny brak przewidywania tego, co w takim niepokornym układzie może nastąpić. No ale cóż, nobless oblige – szlachectwo zobowiązuje. Prawomyślność zobowiązuje, co może grozić osiągnięciem statusu co prawda bardzo dobrze wykształconego, z bagażem cennych doświadczeń, ale jednak bezrobotnego.

– Pielęgniarki same dobrowolnie oddały część swojej pensji, by szpital w naszym mieście mógł dalej funkcjonować! A na co poszła ta ofiara? Na satysfakcjonujące podwyżki dla przełożonych! My oddaliśmy jedną grupę z pensji podstawowej i zrzekliśmy się premii i jak się szybko okazało też wcale nie dla dobra zakładu, tylko by otrzeć łzy szefostwu i radzie nadzorczej! – z goryczą i poczuciem przegranej sprawy oraz okropnym zniewoleniem wypowiadali się cholewkarze, klejarze, ci, którzy robili zelówki i ci, którzy wkładali sznurowadła. Dołączyli się do nich także technolodzy, chemicy, księgowe, handlowcy i wszyscy inni ze znanej w Polsce firmy obuwniczej, ulokowanej między jeziorami.

Ponieważ Gabrysia pracowała w tym zakładzie wraz z mężem, zatem cios z utratą premii i obcięcie stawek rodzina Krzemińskich odczuła podwójnie. To właśnie w tym momencie ustawili się na równi pochyłej – choć wówczas jeszcze nie zdawali sobie z tego sprawy – i systematycznie, mimo pozornych wzlotów, spadali jednak. Ten spadek był powolny i zauważalny dopiero po pewnym czasie, więc napotykające ich przeciwności losu jeszcze wówczas traktowali jako przemijające, a każde, nawet to najmizerniejsze odbicie w górę, uznawali za pozytywny przełom. Że tak nie było, zauważyli dopiero po dłuższym czasie. Ale wówczas brakowało im śmiałości, by o tym sobie nawzajem powiedzieć. Każde z nich odrębnie posiadało tę wiedzę, gnębili się i udawali, że będzie lepiej. Każde z nich powoli zaczęło rozkładać parasol, by móc chronić się przed nadciągającą porą deszczową. Ale jaki to mógł być parasol, gdy nie mogli na nikogo liczyć i nie mieli żadnych zasobów?! Jakaś dziurawa szmata na zardzewiałych drutach, z zacinającym się mechanizmem.

Im brakowało śmiałości, za to ich pociecha w nią obrastała. Wraz z samodzielnością Marcysi przyszła także śmiałość do występów. Dziecko deklamowało wierszyki, z których najlepiej miała opanowanego Murzynka Bambo. Podczas recytacji głowa była podniesiona do góry, następowały po sobie figlarne miny, gestykulacja była żywa, miało też miejsce obowiązkowe branie powietrza w momentach niewyznaczonych przez frazy wiersza, lecz tam, gdzie dziecku było wygodniej. Po recytacji obowiązkowo musiały nastąpić nieustające brawa. Marcysia najbardziej lubiła ten moment w wierszu, w którym trzeba było powiedzieć „...aż mama krzyczy, Bambo, łobuzie...” – deklamowała ten fragment z iście szatańskim upodobaniem. Dlatego też z czasem dziewczynka tak skracała cały wiersz, że brzmiał on następująco: „Murzynek Bambo w Afryce mieszka, czarną ma skórę ten nasz koleżka, aż mama krzyczy, Bambo, łobuzie, brawooo!”.

– Udało mi się dzisiaj przepracować sumiennie dzień i nie zdenerwować się... brawooo! – chwaliła się Gabrysia na wzór swej córki.

– Mówiłaś w pracy wierszyki? – zapytała Marcysia.

– Do cyferek nie trzeba mówić koniecznie poezją. W ogóle nie trzeba do nich nic mówić. Zupełnie inaczej jest, Marcysiu, z babcią Jadzią. Do niej trzeba mówić i to najlepiej ładnie. Czy może powiedziałaś jej znów coś tak miłego jak wczoraj? – zaniepokoiła się Gabrysia.

– A cóż takiego powiedziała? – dopytywała się, obecna przy rozmowie z racji wspólnego spożywania posiłku, babcia Jagoda, mama Janka.

– Powiedziała o babci, że jest miłym wróbelkiem – wyjaśnił Janek. – Uznaliśmy więc z Gabrysią, że coś tak przyjemnego warto przekazać samej babci. Zatem Marcysia miała pójść do babci Jadzi i powiedzieć jej to. Marcysia, owszem, poszła, ale powiedziała, że babcia jest głupim wróbelkiem, bo to określenie akurat zapamiętała. Mama Gabrysi nie wiedziała jak się zachować, podejrzewała nawet, że i w tym „wróbelku” jest jakaś nieprzyjemność, a Marcysia była szczerze zdziwiona, że „miły” i „głupi” to nie to samo.

6

O ile wykształcenie Janka – mimo niedogodności finansowych, które jakoś szybko przylgnęły nie tylko do Gabrysi, ale i do niego też – było raczej zgodne z wykonywaną pracą, o tyle rzecz całkowicie różnie przebiegała w przypadku Gabrysi. Jej wykształcenie ani jej osobiście nie satysfakcjonowało, ani żadnych wspaniałych drzwi kariery przed nią nie otworzyło. Socjolog u schyłku komunizmu! Też pomysł! Oczywiście, gwoli sprawiedliwości należy przyznać, że Gabrysia zdawała sobie sprawę z tego, iż dla kogoś innego, z zupełnie innym charakterem, innym zapatrywaniem na życie, fakt, że się było socjologiem pracy z ukierunkowaniem na pełnienie służebnej roli wobec załóg pracowniczych w zakładach pracy, wcale przeszkodą być nie musiało. Ci inni na pewno tak by się ustawili w życiu, aby było im dobrze i nie można było mieć o to do nich pretensji.

Niestety, Gabrysia tak nie umiała, co chluby jej nie przyniosło, a nawet śmiało można powiedzieć, że z tego powodu życiowa gapa była z niej wielka. Nie widziała dla siebie zielonego światełka albo dlatego, że na jej drodze życiowej takie światełko się nie paliło, albo jej gapowatość i brak przedsiębiorczości nie pozwalały jej dojrzeć zielonego błysku. Ona jedynie spotkała się z żądnym władzy dyrektorem, który skreślił „socjologa pracy” z listy płac w zakładzie, w którym ona pracowała, a on rządził. Niesiona falą zmian, na przestrzeni kilku lat, akceptowała proponowane jej różnorodne stanowiska pracy. Przy czym te pierwsze były dość eksponowane, a potem... to już było tylko gorzej. Dlaczego? Dlatego, że Gabrysia nie umiała lawirować, nadskakiwać, mówić, że pada, gdy... i tak dalej.

Nie można jednak powiedzieć, że Gabrysia poddała się zmianom obiektywnym tak całkowicie bezwolnie. Niedosyt wiedzy w zakresie filozofii, której fascynacji uległa nota bene na owych socjologicznych studiach, spowodował, że zdecydowała się na kolejne studia. Bodźcem jednak do studiowania tej dziedziny wiedzy nie było postawione sobie trzeźwo pytanie: „Co ja w przyszłości będę z tego miała?”, tylko zwykłe idealistyczne stwierdzenie: „Będę to studiować, bo to mi się podoba i tego chcę”. Studia te odbywała w trybie zaocznym, choć zabierały jej czas wolny dla rodziny, to dawały jej wiele duchowej przyjemności. Mimo że nie pomogły jej odnaleźć swego miejsca w życiu zawodowym, to jednak tych krakowskich studiów absolutnie nie żałuje, gdyż robiła je ku własnemu zadowoleniu, dla swojego wnętrza, bez wymogu, by kiedyś ta wiedza przełożyła się na pieniądze.

Po pewnym czasie, dokładnie pod koniec studiów na kierunku religioznawstwa i filozofii, okazało się, że ukończenie ich wcale nie było taką rzeczą prostą. Gabrysia wybrała sobie za temat pracy magisterskiej porównanie postaci Sokratesa i Jezusa. To, co pisała, jak ujmowała temat, styl pisania, jakim się posługiwała, użyte słownictwo, oryginalność w stawianiu hipotez spowodowało, że promotor był jej dokonaniami zachwycony. Tak bardzo mu się to wszystko podobało, że aż zaangażował do sprawdzania jej pracy swoją osobistą małżonkę, polonistkę. Promotor był naprawdę pod wrażeniem, że można było tak świetnie wciągająco i klarownie pisać. A czytało się tę pracę prawie jak powieść.

Wszystko układało się wyśmienicie do momentu przedstawienia przez Gabrysię bibliografii. Kiedy pisała tę pracę, w Polsce jeszcze dominowało komunistyczne podejście do wielu spraw, między innymi do religii też. Czy miało to jakieś znaczenie dla jej pracy magisterskiej? Okazuje się, że miało. Promotor dał jej do zrozumienia, że pod bibliografią, którą ona przedstawiła, on się nie podpisze. Za dużo w niej było literatury „religijnej”. Prawda była taka, że Gabrysia nawet gdyby chciała złamać te proporcje i wzbogacić listę o laickie źródła, to nie mogła tego zrobić, gdyż nie udało jej się dotrzeć do takich, o ile takowe w ogóle istniały. Niestety, miała do dyspozycji tylko jedną pozycję książkową, traktującą o porównaniu dwóch wspaniałych postaci historycznych, jakimi byli grecki filozof i Mesjasz. Był to niewielkich rozmiarów dokument Chrystus Pan i Sokrates autorstwa Demana. Pech chciał, że tego dokumentu nie napisał żaden komunistyczny badacz, tylko... holenderski zakonnik. Pozostałe podane w bibliografii źródła miały większe znamiona „świeckości”, ale te odnosiły się do problemu jedynie fragmentarycznie, nie ujmując rzeczy całościowo.

Gabrysia nie bardzo wtedy wiedziała, a i dziś również tak do końca nie rozumie, dlaczego promotor zakwestionował tę bibliografię, choć od początku wiedział, jakimi dokumentami Gabrysia się posiłkowała. Z ostatnich dwóch spotkań ze swoim promotorem, podczas których siedzieli na ławce na krakowskich Plantach, pamiętała tylko swój żal i łzy, których żadną miarą nie mogła powstrzymać i przenikające ją na wskroś poczucie bezradności, że nie umiała sprostać temu, czego wymagał od niej ten człowiek. Wyraźnie jeszcze pamiętała, jak prosił ją, aby nie wycofywała się z przedsięwzięcia, aby nie rezygnowała. Prosił, by przemyślała całą sprawę jeszcze raz. Ale Gabrysia już nigdy nie pojechała do Krakowa w sprawie swojej pracy magisterskiej.

Dziś wie, że nie zrobiła wtedy dobrze, że nie tak należało postąpić. Nie musiała unosić się honorem, bo ani wiek, ani wiedza na to jej nie pozwalały. Nawet, jeśli nie chciała zmieniać koncepcji swej pracy – a pewnie byłaby nieuniknioną, gdyby miała się posłużyć jakimś innym źródłem historycznym jako tym wiodącym – to mimo wszystko powinna podziękować promotorowi za pracę włożoną w sprawdzenie tego, co już napisała. A w tych dramatycznych dla niej okolicznościach chyba nawet tego nie uczyniła, a przynajmniej nie tak, jak należało. Czasu już się jednak nie cofnie, choć kto wie, czy przeznaczenie o ten etap w jej życiu kiedyś się nie upomni.

Ostatecznie, Gabrysia pozdawała wszystkie egzaminy, uzyskując wysokie i bardzo wysokie noty, ale pracy magisterskiej nie dokończyła i tym samym nie obroniła się. Czy zatem można powiedzieć, że już wtedy nie zadbała o swą przyszłość? Chyba tak.

Kiedy pewnego razu Marcysia najadła się dużej ilości słodyczy i Gabrysia stanowczo zakazała dalszej konsumpcji, twierdząc, że już nic słodkiego w domu nie ma, Marcysia desperacko, stawiając wszystko na jedną kartę, powiedziała:

– No to pokaż mi to, jak ich nie ma!

Tak wtedy to Marcysia ujęła, a teraz, gdy siedzieli sobie oboje z Jankiem na ławce w ich ogrodzie, przy jesiennym ognisku i dyskutowali o tym, jak to ich wiedza, wykształcenie zawodowe i oczekiwania raz spotykały się, raz rozmijały, a jeszcze innym razem ignorowały wzajemnie, Janek sparafrazował to ryzykowne w swej logice powiedzenie córki, dorzucając do tego nutkę cynizmu:

– No właśnie, pokaż mi, jak nic z tego nie masz; ty ze swoich studiów, jednych i drugich, a ja, jak nic nie mam z niezostania na uczelni. Nie możesz mieć żalu do siebie za dokonane kiedyś wybory i ja też nie mogę wszystkiego potępić w czambuł. Wybory były, jakie były. Zawsze jest jakieś ryzyko, gdy podejmuje się decyzję. Jakąkolwiek. Nawet ci, którzy wyszli dobrze na swoich wyborach, w momencie ich podejmowania też nie wiedzieli, co tak naprawdę z nich wyniknie. Nasze wybory, gdy ich dokonywaliśmy, były według nas najlepsze z możliwych. Takich wyborów dokonaliśmy, bo tacy, a nie inni, jesteśmy. Tego nie da się przecież zmienić. A to, że nic z nich nie wynika... Właściwie, to wcale tak nie jest.

– Bawisz się w Marcysię? – spytała Gabrysia. – „Pokaż mi, jak ich nie ma”? No tak, wtedy, gdy Marcysia mi to oznajmiła, otworzyłam szafkę i pokazałam dziecku, „jak ich nie ma”. Słodyczy, rzecz jasna. To szafka ze słodyczami. A nasze szafki życiowe? Nasze szafki, według ciebie są w połowie pełne, a według mnie w połowie puste. Czujesz różnicę? Ty rozumujesz w ten sposób – co prawda, nie do końca mam to, co chciałem, ale mam jeszcze coś, czego nie chciałem, a co jakoś mi się przydaje. A ja myślę tak – nie mam tego, co bym chciała, a tego, czego nie chciałam, nie potrzebuję. Więc już nic nie da się z tym zrobić. – Tu Gabrysia na chwilę się zamyśliła. – Choć takie sposoby analizowania też nie do końca są takie jednorodne, bo przecież i ty przy swoim optymizmie jesteś trochę pesymistą i ja przy moim pesymizmie jestem trochę optymistą. A prawda o nas, jak każda prawda, zawsze leży gdzieś pośrodku. Moje pierwsze studia były... no, powiedzmy, takie sobie. Owszem, wybrałam je sama, ale wtedy, gdy tego dokonywałam, tak faktycznie nie umiałam dokonywać wyboru. W podejmowaniu takich decyzji ja byłam opóźniona w rozwoju. Inni byli odważniejsi. Wówczas każdy wybór mógł być dla mnie zły i każdy mógł być dobry. W sumie chyba popłynęłam z jakąś falą. Moje drugie studia na szacownej Jagiellonce, gdzie wykładowcami byli ludzie z całej Polski i spoza kraju, dały mi wiedzę, którą już z pełną świadomością chciałam otrzymać. One dały mi obycie i możliwość poznania fantastycznego świata akademickiego, ale i tu happy endu nie było, mimo iż sam wybór już był jak najbardziej przemyślany. Są zatem tacy ludzie na świecie, którzy, niezależnie od swoich wyborów, zawsze będą mieć pod górkę, zawsze będzie im wiatr w oczy i zawsze będą mieć za ciasne buty.

Gabrysia zrobiła małą przerwę w monologu, by odebrać telefon od Marty, by pozmywać po obiedzie, by nastawić pranie, zeszyć rozdarte spodnie Marcysi, by Janek mógł wrócić z zakupami, „zerknąć” w stale psujący się komputer Darka Stępnia (wraz z żoną Jolą i synem Arturem stanowią rodzinę zamieszkującą po sąsiedzku z Krzemińskimi) i już po dwóch godzinach mogli ponownie kontynuować rozpoczętą rozmowę, zagłębiając się równocześnie w sympatyczny ogród, który tak bardzo sobie oboje upodobali.

– Słuchaj! Doszłam teraz do jakże szokującego wniosku! Szokującego, w sensie pozytywnym. Uznałam, że nie zmarnowałam tego czasu. On się co prawda nie przełożył ani na pieniądze, ani na karierę, ale gdyby nie Kraków, to nigdy nie poznałabym mojego promotora, a wraz z nim pewnej... prawdy. Otóż, to właśnie mój promotor powiedział mi, że pracę magisterską z moich pierwszych studiów, tę, którą zgubił mój pierwszy promotor, o czym mnie wówczas powiadomił, na pewno musiało się czytać jak świetną książkę. Ten krakowski promotor zasugerował mi nawet, znając moją lekkość pióra, że ten pierwszy mógł wcale mojej pracy nie zgubić. Rozumiesz? Mógł ją sobie po prostu, acz bardzo po chamsku, wziąć na swój własny warsztat! Czujesz? Ale francowaty gość! A jeśli tak istotnie się stało, to czyż nie jest to wspaniałą pochwałą dla mnie? Przecież ta kradzież, bo tak należałoby to nazwać, mogła oznaczać tylko jedno! Że tak świetnie piszę, iż można dla tworzonych przeze mnie treści posunąć się nawet do haniebnego postępku! Ale numer! – Gabrysia złapała się za głowę. – Cóż za odkrycie po latach?! Czuję się jakbym... jakbym znalazła na plaży list w butelce! Poczekaj, poczekaj! A teraz ty? Ty miałeś propozycję pracy na politechnice, drugiej uczelni, którą skończyłeś. Nie każdemu to proponują, o czym sam dobrze wiesz! Spoko, możesz się nie czerwienić, bo i tak oprócz mnie nie ma tu nikogo! A że wyszło inaczej? O ile pamiętam, to wówczas ja stanęłam ci na drodze i musiałeś wybierać. Ja, ze swej strony, gratuluję ci świetnego wyboru.

– Pewnie. Sam sobie też gratuluję. Natomiast, jeśli chodzi o ścieżkę kariery, to ostatecznie, w obecnym moim zakładzie nie docenia mnie i to tylko ze względu na swoją własną wygodę, tylko mój bezpośredni kierownik. No i prezes, rzecz jasna. Reszta, na szczęście ma całkowicie odmienne zdanie – dokończył za Gabrysię Janek, a widząc, że żona otwierała usta, by coś dopowiedzieć, uprzedził ją: – Wiem, wiem co chcesz powiedzieć. Że to, co umiem jest moje i żaden parszywy kierownik ani prezes mi tego nie odbierze. Owszem, ale człowiek chciałby być też czasami doceniony. Chciałby sięgnąć wyżej. Jak to stale powtarzasz za tym od Pigmaliona, że „Ideały są jak gwiazdy. Nie można ich dotknąć, ale można się według nich orientować”. Tyle Bernard Shaw.

– Dokładnie to chciałam ci powiedzieć, ale w nieco innym kontekście. Sięganie czasem jest przyjemniejsze, niż już posiadanie.

– Ciekawe, dlaczego wszyscy jednak wolą posiadać, niż tylko sięgać?

– Bo... bo jeszcze do tego nie dorośli – powiedziała Gabrysia, ale zaraz umilkła, by nie słyszeć w swym głosie fałszywych tonów.

7

Marcysia miała nową koleżankę, Karolinkę... albo Olę, albo jeszcze jakoś inaczej. Karolinka albo Ola, albo jeszcze jakoś inaczej, była bardzo podobna do Marcysi. Zupełnie tak samo się ubierała i gdy było się blisko niej, zachowywała się dokładnie tak samo jak Marcysia. Czasami dawała się wziąć za rękę i szły wtedy razem z Marcysią na podwórko, ale czasem Karolinka, Ola albo jeszcze jakoś inaczej była niegrzeczna i musiała zostać w domu. Ta koleżanka mieszkała w lustrze i, jak sama Marcysia o niej mówiła, była na każde zawołanie, ale gdy się na nią nie patrzyło, to ona po prostu nie istniała.

– Och! Gdyby tak nie było naszych długów, gdy się na nie nie patrzy – westchnęła Gabrysia.

– Filozofia Marcysi jest dosyć wygodną, ale raczej bez przyszłości – skomentował Janek. – Popatrz, jak trudzą się nasi nowi sąsiedzi, Stępniowie, którzy próbują dostosować warunki kupionego domu do wymogów bezpiecznego mieszkania. Grzyb to może być tylko przyjemny w lesie. Owszem, mamy długi, ale nie mamy grzyba!

– No tak, to może wolę jednak w tej sytuacji moje długi. Ale wolny zawód, jak Darek, to mogłabym chcieć, choć niekoniecznie może bycie prawnikiem. Och, tak samemu być sobie sterem, okrętem i żeglarzem. Taki bezmiar wolności... – zamyśliła się rozanielona Gabrysia.

– Pamiętaj, że wolność, tak jak narkotyk, w nadmiarze szkodzi – ostudził zapał żony Janek.

– Czy pan Darek musi pracować w niedziele, w święta i w nocy też? – spytała Marcysia, lecz sama sobie zaraz w duchu odpowiedziała i trzeźwo oceniła sytuację: – Ja będę fryzjerką. Włosy nie muszą włóczyć się po sądach! Mój mąż też będzie fryzjerem i będziemy mieć trzydzieści dzieci.

– Trzydzieścioro, jeżeli już. A czy wszyscy będą fryzjerami? – zapytał z trwogą w głosie Janek i na moment zastygł w bezruchu nad pralką Helką (w domu Gabrysi wiele przedmiotów martwych miało swoje imię), w której naprawiał programator.

– Bez przesady! – odrzekła wzburzona dziewczynka. – Część dzieci wykształcimy.

Rok 1999 był bardzo przykry dla Gabrysi, Janka i małej Marcysi. Odeszła od nich babcia Jadzia, a w dwa tygodnie potem dziadek Paweł. Z babcią Jadzią kilka miesięcy Marcysia razem mieszkała. Podglądała, jak mama opiekuje się babcią i również sama próbowała opiekować się nią. Na przykład lubiła karmić babcię. Mówiła jej, że musi dużo jeść i na razie nie może wstawać, bo ma chorą nogę. Gabrysia obserwowała tę dziecięcą krzątaninę i myślała o czułości dziecka i o tym, jak taki mały czterolatek potrafi czuć się odpowiedzialny za stan zdrowia babci. Dla babci Jadzi – mimo choroby – były to na pewno chwile bardzo ciepłe i przyjemne.

Dziadek Paweł, mąż babci Jagody, a ojciec Janka, pożegnał się ze wszystkimi szybko, w chwili, w której stan jego zdrowia nie wydawał się gorszy od codziennego. Pożegnał się z daleka, jakby nie chciał się narzucać nikomu ze swym zmaganiem, a z daleka, bo z łóżka szpitalnego. Marcysia była jednak za mała, by odczuć dotkliwie niebyt tych dwojga. Często jednak, wzorując się na rodzicach i żyjącej babci, starała się pamiętać, co dostała od babci Jadzi albo co zrobił dziadek Paweł, jak chodziła na spacery z babcią Jadzią, czy jak dziadek nosił ją na barana.

Marcysia ładnie rysowała, rysowała namiętnie i z rozmachem. Rysowała wszędzie, gdzie było to możliwe i... dozwolone, bo w sumie dość karne było z niej dziecko i po ścianach, meblach, obrusach, podłodze nie realizowała się. Ponieważ mama bardzo drastycznie zawęziła jej pole manewru, więc przywłaszczyła sobie neutralną przestrzeń rysowania i zagarnęła... powietrze. Do takiego rysowania nie potrzebowała ani kartki, ani kredek. Po prostu rysowała w powietrzu, ale tak, że obserwator doskonale widział kontury i całą kompozycję.

– Narysuj złamaną kredkę... narysuj zepsutą budkę dla ptaków... narysuj, jak ptaszkowi jest przykro... narysuj, jak Marcysi jest zimno... – to były Marcysine prośby dotyczące rysunków, z których Janek lepiej wywiązywał się niż Gabrysia, jako że trochę talentu w tym kierunku posiadał.

– Mamuś, a dziadek Ignaś tak ładnie malował. W pokojach wiszą jego obrazy. – Rozglądała się po mieszkaniu Marcysia. – Skąd brał te panie, które malował?

– Na szczęście dla babci Jadzi, rysował tylko z pocztówek... – odpowiedziała Gabrysia i zamyśliła się na chwilę. – Ale nawet, gdyby przychodziły do nas do domu modelki, to i tak chyba nie byłoby z tego żadnej awantury, gdyż dziadek Ignaś i babcia Jadzia byli raczej dobraną parą, mimo dosyć istotnych różnic, powiedziałabym... programowych. Mamie dobrze wychodziły zakupy, obiady i księgowanie, a tacie udawały się kwiaty, pedantycznie wykonywana praca zawodowa, no i... rozmyślania w stylu Rodziewiczówny.

– Ale nawet takiemu wspaniałemu człowiekowi jak twój tata trafiło się kiedyś pomylić serwetkę do ust z zasłonką w oknie – przypomniał Janek.

– Tak, to były wspaniałe święta wielkanocne, spędzane tradycyjnie z rodziną z Wrocławia – Gabrysia, jak zwykle z sentymentem wracała do tego zdarzenia. – Wówczas to wujek Tomasz i ciocia Masia wraz z córką Joasią przyjechali po raz pierwszy razem z przyszłym mężem Joasi, a ich przyszłym zięciem, Ksawerym. Sam rozumiesz, że taki dzień trzeba było uczcić dobrą orzechówką, którą to mój tata sporządzał wyśmienicie. Zresztą, o tym sporządzaniu było głośno w okolicach i nie tylko. Przyznasz, że każdemu, po kilku głębszych tego napitku, pomyliłaby się serwetka z zasłonką.

– No tak, jest to całkiem możliwe – przyznał wyrozumiale Janek.

– To był bardzo śmieszny... ale i piękny widok, jak mój tata w garniturze, pod krawatem, zawsze nienaganny, z dobrymi manierami, po wypiciu w holu kolejnego kieliszka orzechówki, w towarzystwie Ksawerego i Joasi, tak po prostu sięgnął ręką po zasłonkę w kuchennym oknie, jakby sięgał po serwetkę i wytarł nią usta. Już jako kilkunastoletnia dziewczynka wiedziałam, że tak nie należy robić, ale tata był taki uroczy w tym wycieraniu ust zasłonką, że można by się zastanawiać, czy nie warto takiej mody wprowadzić, skoro to tak ładnie wygląda – stwierdziła Gabrysia i wstała od kuchennego stołu, zwracając się w stronę okna, by popatrzeć na zasłonkę, tę samą, która tyle lat wcześniej służyła dziadkowi Ignasiowi za serwetkę.

8

Zdarzyło się kiedyś, wczesną wiosną 2000 roku, że Janek został wysłany przez zakład w delegację do Włoch. Tak, zdarzył się taki fakt, ale tylko dlatego, że prezesem znanej w Polsce firmy produkującej obuwie, usytuowanej malowniczo między jeziorami, był wtedy ktoś inny niż ten dyrektor, który tak bardzo gnębił Gabrysię. A poza tym, dużo do powiedzenia miał wówczas jeden z zastępców dyrektora naczelnego... nota bene bliski krewny owego tyrana, który nękał Gabrysię i który później – gdy ponownie został prezesem firmy (sic!) – również bezlitośnie wykończył owego swojego krewnego. Otóż, ten kuzyn, w randze dyrektora, jako jeden z nielicznych nie bał się docenić Janka i śmiało to robił. Zatem, na kilka dni Janek i dwóch jeszcze innych kolegów wyjechali w okolice Wenecji, by tam poznawać tajniki komputerowego sterowania maszynami do produkcji cholewek. Wyjazd był dosyć owocny w wiedzę fachową, dosyć sympatyczny w ogólnym zarysie i ciekawy, rzecz jasna, konsumpcyjnie. Jako pamiątka po tej eskapadzie został Jankowi pokaźny album ze zdjęciami, trochę suwenirów i filiżanki, w których Gabrysia robi czasem cappuccino. No i co? No i nic. To, czego się dowiedzieli, nie zostało spożytkowane w rodzimej firmie. A szkoda.

Czteroletnia Marcysia mówiła:

– Mój tata wyjechał do Wenecji. To jest niedaleko Wrocławia, tylko trochę dalej na południe. Tata przywiózł stamtąd muszelki, ale nikt ich w zakładzie nie potrzebował. Przywiózł mi drewnianego Pinokia i mówił, że kiedy nam się polepszy, to nas tam zabierze.

– A czy mówiłem, kiedy to będzie? – uczepił się tej obiecanki Janek.

– No... jak się to wszystko zmieni – Marcysia zakreśliła w powietrzu magiczny krąg.

Na drugi dzień po powrocie Janka z Włoch do domu został przyniesiony trzymiesięczny szczeniak, który docelowo ma być dużym wilczurem, a na razie jest czarną miłą i bezbronną kuleczką. Marcysia jest przekonana, że jest to nabytek z Włoch i że tata „dla niespodzianki” nie wniósł go do domu równocześnie z samym sobą. Nic nie mogło jej przekonać, że szczeniak jest z rodzimej ziemi i nawet szczeka po polsku. W końcu obraziła się na rodziców bardzo, co wyrażało się zawsze naburmuszoną miną, spuszczoną głową, rękami skrzyżowanymi na piersi i dłońmi wsuniętymi pod pachy. Cała postać odwracała się wówczas tyłem i tak zastygała w bezruchu. Ostatecznie zdenerwowało to rodziców i zaczęli wytykać jej „niemądrość”, na co ona odpowiedziała hardo:

– No i nie wstyd wam tak się na mnie denerwować? Chora jasna! Wiem, że się tak nie mówi, ale czasami trzeba – burknęła, skracając wyraz „cholera” do „chory”.

– No przestań się już obrażać. Pojedziemy do babci Jagody, a potem do cioci Klary. – Gabrysia uznała, że upór i z jednej, i z drugiej strony, jeżeli w ogóle ma być, to niech będzie godniejszy lepszej sprawy.

Babcia Jagoda przywitała ich obiadem. Marcysia nie zapomniała wspomnieć o „włoskim” szczeniaku, Reksie. Babcia była nieco zdziwiona i już chciała zapytać o kwarantannę, ale mrugnięcie okiem Janka uspokoiło ją.

Tego samego dnia wieczorem, kiedy Marcysia już poszła spać, Krzemińscy postanowili uczcić szczęśliwy powrót Janka lampką czerwonego, półwytrawnego wina. Przy winie pogawędzili o sprawach domowych, zakładowych, sąsiedzkich i ogrodowych. Potem, kiedy już Gabrysia nie bardzo wiedziała, co się wokół niej dzieje, Janek zdecydował, że powinni już iść spać.

– Ale słuchaj, kto zgasi nam telewizor? – Gabrysia była nie na żarty przestraszona i bardzo „odlotowa”.

Kiedy zaczynała martwić się prostymi sprawami, to był znak, że alkohol naprawdę zaczynał działać i pijaństwu – choćby to była tylko lampka szlachetnego wina – należy koniecznie położyć kres.

– To wcale nie jest... takie... takie proste! – mamrotała Gabrysia. – Myślę... że trzeba do tego... no, telewizora poprosić mojego profesora... profesora, ale od czego? Aaa, od fizyki! On na pewno... będzie wiedział, jak... jak wyłącza się takie pudełko z... Pankracym...

– Z czym? – zdziwił się Janek, ale zaraz machnął ręką i zrezygnował z czekania na odpowiedź, gdyż obawiał się, że mogła być ona bardziej skomplikowana od samego pytania. – Może jednak najpierw ja spróbuję, co? – przekonywał Janek żonę. – Wiem, że byłaś słaba z fizyki, ale nie myślałem, że aż tak.

– Ja? Słaba?! Z fizyki?! Słuchaj no... z fizyką to u mnie było tak, że... że to nie ja, ale profesor od fizyki przeszedł... no, tę... metamorfozę. Punktem wyjściowym... wielce obiecującym wszakże było... jakieś moje wystąpienie na lekcji... kiedy? Aaa, w pierwszej klasie licealnej, po którym... profesor stwierdził ukontentowany: „Ty, dziewczynko... będziesz umiała fizykę”. Ha, ha, nie żartuję! Tak powiedział... Janek! Nie śmiej się! Natomiast... natomiast na końcu tego... procesu przemiany mojego profesora było... o tak, to już było w czwartej klasie... następujące stwierdzenie: „Słuchaj, ja ci postawię czwórkę na świadectwie, ale przyrzeknij mi, że nie pójdziesz dalej na fizykę”. Jak wiesz kochany, Janku, mój drogi mężu, Janie Krzemiński, oboje dotrzymaliśmy słowa – Gabrysia dokończyła bardzo zadowolona z siebie, acz opowieść trwała tak długo, że Janek zdążył się umyć, pościelić łóżko i wsunąć pod kołdrę, mrucząc od czasu do czasu: „Dobrze, już dobrze”.

9

– Ale na następne urodziny chcę dostać dwa psy. Będą się nazywać: Konewka i Rosół. – Marcysia, ogólnie rzecz biorąc, była zadowolona z urodzinowej imprezy i z prezentów, ale nie omieszkała rodzicom dać do zrozumienia, aby na drugi raz bardziej trafiali w jej gust.

– A co z Reksem? – badała Marcysine człowieczeństwo Gabrysia.

– Ja nie mogę tego wiedzieć, ja jestem tylko małą dziewczynką.

– Świetna odpowiedź! Muszę to zapamiętać i w stosownym momencie właśnie tak mówić do mojego szefa.

– Ale ty przecież nie jesteś małą dziewczynką – zdziwiła się Marcysia.

– Ja jestem więcej niż małą dziewczynką! Ja w pracy jestem nic nieznaczącą kobietą! – upewniła córkę Gabrysia, po czym zwróciła się do Janka, który przysłuchiwał się tej krótkiej wymianie zdań jego kobiet: – Czy za upomnienie się o coś, co mogło mi przysługiwać – bo za te same czynności inni mieli dodatkowe wynagrodzenie – sprawiedliwe było, by prezes, a mój osobisty gnębiciel, ukarał mnie przeniesieniem na inne, nazwijmy to eufemistycznie „mniej skomplikowane” stanowisko? Po to, jak się, skubany, wyraził, bym nauczyła się rzetelnie pracować, a w domyśle, nie pyskować i nie domagać się czegoś wtedy, gdy on nie ma ochoty tego dawać? Nie miałam nic przeciwko pracy w sekretariacie, ale źle się tam czułam, rozrywając koperty, parząc kawę i nosząc teczki z dokumentami do różnych działów.

– No tak, to chyba było niezłe przegięcie – przypomniał sobie zdarzenie Janek. – Awantura w dziale, przy twoim bezpośrednim szefie to była burza z piorunami. Nota bene na pewno to ten mały knypek doniósł prezesowi o tym, że upomniałaś się o dodatkowe pieniądze.

– No pewnie, że to ta mała gnida doniosła! Chyba nigdy nie zrozumiem, dlaczego jedni mogą gadać i dostawać, a inni nie! Co ci inni takiego robią, by osiągnąć to, co chcą, poza uczciwą pracą? Bo okazuje się, że sama uczciwa praca nie wystarcza... a czasem wręcz przeszkadza.

– Ale ja chcę Konewkę i Rosoła! – wrzasnęła Marcysia, której wreszcie udało się wpaść w słowo rodzicom.

To przypomniało Gabrysi i Jankowi, by dokończyć szykowaną kolację, potem zjeść ją, posprzątać po niej, umyć Marcysię i... umyć uszy Marcysi. To, wbrew pozorom, były dwie różne rzeczy; mycie całej Marcysi, za wyjątkiem uszu, było wspaniałe i mogło trwać wiecznie, mycie uszu, to wstrętne, nieludzkie zabiegi, które wywoływały w dziewczynce wolę walki. Marcysia wiedziała, że trzeba myć uszy, ale to nie umniejszało okropności tego działania. Z czasem jednak dla samej dziewczynki te wybuchy złości były już na tyle uciążliwe, że sama wymyśliła sobie sposób na przetrwanie jakoś tych czynności. By już więcej samej siebie i mamy też nie denerwować podczas procedury mycia uszu, nauczyła się powtarzać sobie w kółko: „Jak ja lubię mycie uszu! Jak ja lubię, jak mnie boli mycie uszu!”.

Marcysia jednak sama nie wiedziała, czy bardziej nie lubiła zalewania uszu wodą, czy mydlenia ich.

– A jak woda w morzu zalewała ci uszy, to było wszystko w porządku? – Gabrysia próbowała ustalić pewne fakty.

– Ale woda w morzu nie wkładała mi palców do ucha!

Miesiąc później rodzina Krzemińskich i babcia Jagoda pojechali na dwa dni do Częstochowy. Bardzo chcieli zobaczyć Jasną Górę. Pogoda była dostojna, jak chwila udzielania Marcysi błogosławieństwa osobistą ręką biskupa. Marcysia będąc na rękach Janka, mimo krótkich włosów, ale dzięki sukience (fakt założenia sukienki przez Marcysię należy odnotować jako niezwykle rzadkie zjawisko) zdecydowanie kojarzyła się z dziewczynką i dzięki temu biskup nie pomylił płci dziecka. Inni ludzie nie mieli tyle szczęścia, co biskup i męczyli się nie raz i nie dwa nad ustaleniem rodzaju małego osobnika, pozbawionego tego znaku rozpoznawczego, jakim jest sukienka.

– Co prawda Bóg i tak wie, że jesteś dziewczynką, ale zawsze to lepiej rozwiać wszelkie wątpliwości – odetchnęła z ulgą babcia Jagoda, widząc wnuczkę w sukience.

Osobisty urok Marcysi – może dzięki błogosławieństwu biskupa – był tak duży, że wcale nie przez przypadek, dziewczynka dostała się w obiektyw kamery pewnej starszej Holenderki, która sfilmowała Marcysię zapewne jako symbol polskiego, dobrze odżywionego dziecka, ubranego w narodowe barwy, bo tak się złożyło, że Marcysia miała na sobie białą bluzeczkę pod bezrękawnikiem, którego karczek był granatowy z wyhaftowanymi kwiatkami, a spódnica była w czerwono-białą krateczkę. Gabrysia porozumiała się z Holenderką językiem i swoistym językiem migowym i ustaliła, że rzeczywiście była Holenderką, a tamta dowiedziała się, że Marcysia to Marysia i że nie chodziła jeszcze do szkoły, choć śmiało wyglądała na drugoklasistkę. Holenderka, podobnie jak biskup, dzięki sukience, nie mogła mieć wątpliwości co do płci dziecka. Pewnie gdyby nie ta kolorowa szatka, Gabrysia musiałaby się odwołać do gestykulacji, by wytłumaczyć zagranicznej turystce, że jej córka jest dziewczynką.

– Marcysiu, musisz zapuścić włosy – stwierdziła kategorycznie babcia Jagoda.

– A jak będą się pytać, dlaczego temu chłopcu nie obcinamy na krótko włosów? – spytał Janek i zaraz tego pożałował, zaatakowany nawet przez samą Marcysię, której na ogół było zupełnie wszystko jedno, jak na nią wołają.

10

U progu wiosny 2001 roku przyjechał do Gabrysi, Janka i Marcysi wuj Tomasz z Wrocławia. To bardzo barwna i pogodna postać, mimo wielu przejść życiowych, które jakieś piętno na nim wycisnęły. Co prawda nigdy nie mówił tak jak Twain: „Przeszedłem straszne rzeczy w życiu, przy czym niektóre z nich, zdarzyły się naprawdę”, ale część z tych zdarzeń na pewno dobra nie była i wiele z nich było niezwykłymi historiami, nieco ubarwionymi pewnie dzięki talentowi wuja do snucia kwiecistych opowieści. Do miasta między jeziorami przyjeżdżał do swojej ciotecznej siostry, czyli do: „Jadźka, dajże no pyska”, czyli mamy Gabrysi. Potem, gdy mama mamy umarła, przyjeżdżał do Gabrysi i Janka, gdyż nadal obie rodziny bardzo się lubiły i systematycznie odwiedzały, ku obopólnemu zadowoleniu.

Wujek to były dyrektor w byłej firmie budowlanej, w byłym socjalistycznym ustroju, w byłym Wrocławiu, bo to już nie ten sam Wrocław (!) i byłej Czechosłowacji, gdzie swego czasu spółdzielnia wujka prowadziła w tym bratnim kraju jakieś budowy. Te rzeczy były przeszłością, ale wujek ciągle trwał! Sytuacje przebiegały różnie. Na przykład takie, że chcąc załatwić jakiś kontrakt, trzeba było w czarnych aktówkach wozić jarzębiaki, koniaki i temu podobne procenty. Aby zdobyć poloneza, czyli szczyt marzeń ówczesnych Polaków, trzeba było na przykład przywieźć z Czechosłowacji, jaką wtedy Czechy i Słowacja tworzyły polityczną, ale nie mylić z naturalną, jedność – poszukiwane kaszki dla niemowląt, buciki, pięć metrów pięknej frotki na pościel oraz komplet kosmetyków dla dziecka i w ten oto sposób dogodzić nowo narodzonemu wnuczkowi dyrektora sklepu meblowego. Ten mógł wówczas załatwić „Hejnał” – taki ekskluzywny segment do stawiania w dużym pokoju – dla kolegi, który był szefem „Eldomu”. Umeblowanie dużego pokoju szefa sklepu z AGD było ważnym elementem tego swoistego łańcuszka, gdyż wówczas ten ostatni mógł szepnąć słówko kierownikowi „Polmozbytu” w sprawie owego poloneza, od którego się wszystko zaczęło, a który to kierownik szczęśliwym zbiegiem okoliczności był szwagrem szefa „Eldomu”. A już szwagier o to się postara, by po uprzednim otrzymaniu nowiutkiej, jeszcze cieplutkiej pralki automatycznej, wujkowi Gabrysi załatwić poloneza. No czyż nie było to proste? Pewnie, że proste i jakie naturalne! Wszyscy to wtedy rozumieli. Z punktu widzenia „dziania się realiów” to było jak dwa i dwa to cztery, ale z punktu widzenia „efektywności systemu” to było jak u Szymborskiej: „Chodzi z Ziemią u nogi, uśmiechnięty, pomalutku, jak dwa i dwa to dwa – szczęśliwy”.

– Wyobraźcie sobie, że na tydzień przed dniem, w którym miałem otrzymać owego poloneza, dyrektor „Polmozbytu” zadzwonił do mnie, pytając o to, jakiego koloru ma być to samochód? – ze łzą w oku wuj Tomasz przypominał sobie tę zabawę w „podaj dalej”. – Chciałem czerwony, dlatego musiałem jakoś zniechęcić dyrektora przychodni zdrowia, który czekał w tej „specjalnej” kolejce tuż przede mną, by zrezygnował z tego koloru.

– Było trudno? – dopytywali się Gabrysia i Janek.

– Ech, nie. – Wujek machnął ręką nonszalancko. – Kosztowało mnie to tylko trzy pary butów dla kierowniczki biura podróży, jej córki i synowej, która zarezerwowała dwa bilety po niezwykle atrakcyjnej cenie na wczasy do Warny dla pana dyrektora i jego żony. Podobno lało na tych wczasach niemiłosiernie przez cały czas, co na Warnę jest swoistym kuriozum, no ale cóż, odwrotu już nie było. Nie można zjeść ciastka i mieć ciastko.

– Można je jeszcze zmarnować, jak dopowiada Janusz Korwin-Mikke – skomentował ten proceder Janek.

– O właśnie! W tym na przykład specjalizują się nasi niektórzy parlamentarzyści, ministrowie i rządzący, ale zwykli śmiertelnicy też tej sztuki potrafią dokonać, z tym tylko, że o ile ci pierwsi prędko dostają drugie ciastko do eksperymentu, o tyle tym drugim los aż tak bardzo już nie sprzyja – westchnęła Gabrysia i wcale nie ukrywała, że sama, na skutek zbiegu różnych okoliczności, zaliczyła siebie do tej drugiej grupy. – Ale sorry, to była dygresja i tutaj zastrzegam sobie prawo do nieprzywiązywania wagi, jeśli to komuś przeszkadza, do wyrażonej przeze mnie opinii.

Wujek Tomasz, mimo niezbyt komfortowego przejścia z jednego systemu politycznego, w którym coś znaczył, do drugiego, w którym jako emeryt już znaczył niewiele, pozostał człowiekiem pogodnym, serdecznym, samodzielnym i bardzo prawym. Nadal miał gest (o tej cesze charakteru Gabrysia wiedziała doskonale, sama niejednokrotnie się o tym przekonując, a ciocia Masia, jego żona, bodajże ten gest miała jeszcze szerszy), nadal był lojalny, uczciwy i nadal... nieprzekonywalny w kwestii zakupu telefonu komórkowego. Dzisiejsze czasy są mocnym wyzwaniem dla konserwatywnych ludzi. Ponieważ wuj generalnie do nich nie należał, dlatego tym większe było zdziwienie wujowego otoczenia, w tym i Gabrysi, i Janka, że ten tak uparcie odmawiał zakupu tego cudeńka. Nigdy się nie dowiedzieli, dlaczego wuj nie chciał komórki, choć ta, jak się później okazało, mogła uratować mu życie.

Zatem przyjechał z Wrocławia między te rozległe jeziora i rozgościł się na cztery dni w domu młodych Krzemińskich. Oni starali się urozmaicić mu pobyt, choć wuj Tomasz znał te okolice jak własną kieszeń, bo wszak tyle razy tu już bywał, więc bardzo trudno było mu czymś zaimponować. Wybrali się więc kiedyś do niedalekiego minizoo, gdzie Marcysia karmiła słonymi paluszkami wielbłądy, przechodziła między baranami, głaskała króliki, a konie znad jeziora śmigały koło uszu, aż strach zaglądał w oczy. Najbrzydsze i najbrudniejsze były miniaturowe wietnamskie świnki, z którymi – ku uciesze Marcysi – wujek „gadał” po wietnamsku, wykorzystując w tym celu swoją wrodzoną „vis comica”.

– Czy one rozumieją wujka? – pytała grzecznie Marcysia.

– Oczywiście! Czy nie słyszysz, jak wujkowi zaraz odpowiadają? – odparł Janek.

– Właśnie, chodzi nie o to, czy ja się porozumiem ze świnkami, ale o to, by postronni tak sądzili – rzekł filozoficznie wujek.

– Sugeruje wujek, że w życiu powinno się tak postępować, by obserwujący nas z boku sądzili, że dużo wiemy, mamy sporo znajomości i że w ogóle jesteśmy ważni? – z filozofii przełożyła na realizm Gabrysia.

Szare oczy wujka mądrze się uśmiechnęły, a siwa, choć ciągle jeszcze bujna fryzura, lekko rozwiała się na wietrze.

– Tak, tylko tyle. Nic więcej.

– Jasne – zgodził się z wujkiem Janek. – Najważniejsze to sprawiać dobre wrażenie i mieć wygodne buty. Czasem jednak w grę może wchodzić jeszcze jeden aspekt sprawy. Ja na przykład pracuję w dziale technicznym i stale uczestniczę w przetargach. Wielu ludzi chciało się ze mną z tego powodu „zaprzyjaźnić” i to bardziej, niż tego wymagała normalna sytuacja. Na szczęście mam swoje zasady, które wyciągam zawsze w odpowiednim momencie i dlatego sumienie mam czyste. A zaznaczam, że moje czyste sumienie nie wynika z mojej złej pamięci, jak to u niektórych bywa.

– Za to masz moje dozgonne uznanie, przyjaźń i miłość – podkreśliła Gabrysia i po raz kolejny ustąpiła miejsca pędzącym do wodopoju koniom, choć był to raczej pretekst, by przytulić się do męża. – Mnie moje różne stanowiska pracy, a było ich przecież trochę, nie stwarzały nigdy żadnych sytuacji, w których mogłabym się wzbogacić.

– A mówiłaś kiedyś, że jakiś człowiek chciał ci ofiarować rajstopy – jak radar szybko wychwyciła z przeszłości zdarzenie ta skrupulatna Marcysia.

– Aha, no tak. Zupełnie nie wiem, za co ten prezent, bo nie były to czasy, w których trzeba było coś dać, by dostać się do pracy. Nie były to również czasy, w których ciężko było o rajstopy... – zaczęła tłumaczyć Gabrysia.

– Zatem, to musiała być miłość – skomentował Janek. – A rozmiar się chociaż zgadzał?

– Nie obdzieraj tak brutalnie tej chwili z romantyzmu, którego i tak w tym zdarzeniu było nawet jak na lekarstwo – błagała Gabrysia i dodała: – A z rozmiarami to może ten człowiek radził sobie mniej więcej jak wujek.

– Jak sobie radziłeś wujku?! – prawie równocześnie podchwycili Janek i Marcysia, która szła za tatą, uczepiona jego bluzy, bo bała się, by nie staranowały jej pędzące tuż obok konie.

– Kiedy w Czechosłowacji kupowałem w sklepie biustonosze dla cioci Masi, to na pytanie: „Jaki rozmiar?” wyciągałem przed siebie rękę i lekko zginałem palce, ale nie za dużo, by nie pomniejszyć rozmiaru – wyjaśniał wuj Tomasz i równocześnie demonstrował, jak to robił. – Ekspedientki nieco się dziwiły, że można mieć taki oryginalny sposób na zapamiętanie numeru, ale nie żądały dodatkowych wyjaśnień, a ja zawsze trafiłem w rozmiar. Najważniejsze, Marcysiu, to sobie radzić! Ale tak, by nikogo po drodze nie krzywdzić. – Wujek zamyślił się, bo przypomniał mu się kawałek swojej własnej skrzywdzonej przez serdecznego przyjaciela przeszłości.

– Wujku, dawniej to byli panowie z klasą, no nie? A dziś? – podsumował Janek. – Dziś niektórzy z nich mają ich nawet osiem i co z tego? Niektórzy mają jeszcze więcej i w związku z tym jeszcze bardziej co z tego?

Nagle Gabrysia przypomniała sobie o czymś, gwałtownie zatrzymała się i zrobiła taką minę, jakby zaczął boleć ją ząb. Potem „ból zęba” ustąpił miejsca chytremu uśmieszkowi sugerującemu, że podjęła jakąś ważną decyzję. Trudno, powie to wujkowi.

– Wspominając, że trzeba sobie jakoś radzić, przypomniał mi wujek niechcący dzisiejsze śniadanie, w przygotowaniu którego... dała się zauważyć... hmm... zaradność Marcysi. Zatem, jedliśmy dziś rano sałatkę, w której znalazł się pomidor, obrany ze skórki bez użycia noża. Jak wiecie, nóż to ostra sprawa, a Marcysia takich przedmiotów jeszcze się nie tyka. Więc moje dziecko poradziło sobie inaczej i obrało go poprzez... odgryzanie skórki od miąższu... No tak. To już wszystko, co chciałam powiedzieć... Ale proszę wujku, niech to zostanie w rodzinie.

Zapadło milczenie. Konsternacja. Na koniec padło wujkowe:

– Hmm... więc, jak już mówiłem, trzeba umieć jakoś sobie radzić.

Copyrights to:

Wirtualne Wydawnictwo „Goneta” Aneta Gonera
www.goneta.net
ul. Archiwalna 9 m 45, 02-103 Warszawa

Korekta: Emilia Nowakowska
emi-n@wp.pl

Okładka: Krystyna Grzegocka
kryselhilda@o2.pl

Redakcja: Aneta Gonera
wydawnictwo@goneta.net

Skład: INPINGO

Inpingo Sp. z o. o.
ul. Niedźwiedzia 29b,
02-737 Warszawa

ISBN: 978-83-62041-85-5

Wydanie 1.
Warszawa, październik 2012

Tekst w całości ani we fragmentach nie może być powielany ani rozpowszechniany za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych, w tym również nie może być umieszczany ani rozpowszechniany w postaci cyfrowej zarówno w Internecie, jak i w sieciach lokalnych bez pisemnej zgody wydawnictwa „Goneta” Aneta Gonera.

WSZYSTKIE POSTACI W KSIAŻCE SĄ FIKCYJNE.

WSZELKIE SKOJARZENIA I PODOBIEŃSTWA Z KIMIKOLWIEK W RZECZYWISTOŚCI NIE POWINNY MIEĆ MIEJSCA.

PODOBIEŃSTWA DO OSÓB LUB ZDARZEŃ SĄ CAŁKOWICIE PRZYPADKOWE I NIEZAMIERZONE. AUTOR NIE BIERZE ODPOWIEDZIALNOŚCI ZA NASUWAJĄCE SIĘ SKOJARZENIA.