Redakcja: Ewa Karczewska

Skład komputerowy: Piotr Pisiak

Skład wersji elektronicznej: Tomasz Piłasiewicz

Projekt okładki: Tomasz Piłasiewicz

Korekta: Katarzyna Kusojć

Wydanie I

Białystok 2013

ISBN 978-83-7377-623-4

© Copyright for this edition by Studio Astropsychologii, Białystok 2010.

All rights reserved, including the right of reproduction

in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej publikacji nie może być powielana

ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych,

mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych

bez pisemnej zgody posiadaczy praw autorskich.

Celem niniejszej książki nie jest medyczna porada. Żadna z omawianych tu technik nie może lub nie powinna zastępować konsultacji z lekarzem. Ponieważ każdy ma konstytucyjne prawo do stosowania wszelkich informacji na swój użytek, autorka ani wydawca nie ponoszą odpowiedzialności prawnej za stosowanie zawartych tu informacji.

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 – redakcja

85 654 78 06 – sekretariat

85 653 13 03 – dział handlowy – hurt

85 654 78 35 – sklep firmowy „Talizman” – detal

www.studioastro.pl e-mail: biuro@studioastro.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalu www.psychotronika.pl

PRINTED IN POLAND

Dziękuję za to, że żyję – to jest naprawdę najlepsza rzecz, jaka mi się mogła zdarzyć. Dziękuję za to, że każdego dnia o świcie wschodzi słońce, że istnieją morza, oceany i lasy, które swoim istnieniem sprawiają mi niebywałą radość. Dziękuję za to, że z nasion wciąż wyrastają rośliny i dziękuję ptakom, które dla mnie śpiewają swoje serenady o 4 nad ranem… Dziękuję za to, że w miejsce starych pokoleń przychodzą nowe – jakie to wspaniałe dla ludzkiego postępu… Dziękuję za roześmiane oczy moich zwierząt i dzikie harce mojego husky’ego, który radośnie biega po polach i lasach, a potem wraca do mnie, bo chce… Dziękuję za szczerość i wielką pasję życia u wszystkich dzieci i za to, że przypominają nam o tym, kto jest centrum wszechświata, zwłaszcza kiedy głośno krzyczą: „bo ja chcę!”… Dziękuję wszystkim, którzy chcą ograniczać naszą wolność, bo wtedy pragniemy jej więcej. Dziękuję za każde piękne przeżycie, ale jeszcze bardziej dziękuję za każde niemiłe przeżycie, bo dzięki nim mogę wciąż iść naprzód i ciągle określać, jakich chcę zmian... Dziękuję za wszystkie już spełnione pragnienia i za te niespełnione, no i jeszcze za te, których dzisiaj nie znam – bo dzięki nim życie jest nadal ciekawe i porywające. Dziękuję za wszystkich spotykanych ludzi, bo każdy z nich był lub wciąż jest cudownym i doskonałym nauczycielem (choć może nie od razu to widziałam...). Dziękuję za wszystkich ludzi, których kocham i za tych, których kochać się uczę… i dziękuję Tobie – za to, że trzymasz tę książkę w dłoniach oraz mam nadzieję, że znajdziesz w niej to, czego szukasz… Cudownie jest współtworzyć i współistnieć z Tobą na świecie…

Spis treści

OD AUTORA – jak to fajnie brzmi...

1. Wprowadzenie

2. Przekonania

Od Autora –

jak fajnie to brzmi

Otóż jestem autorką tej książki... Generalnie – pisząc ją – miałam na względzie odchudzanie i we wszelkich przykładach używałam odniesień właśnie do tego tematu. Chciałabym jednak, aby wiedza, którą chcę przekazać, dotarła również do wszystkich osób, które interesują się żywieniem, zdrowym odżywianiem, profilaktyką wielu chorób z zastosowaniem jedzenia – ponieważ według mnie w żadnym procesie, czy to leczenia, czy odchudzania, czy profilaktyki, nie powinno się pomijać aspektu najważniejszego, czyli tego, jak działa nasze ciało i skąd bierze informację o tym, jak ma funkcjonować. Nie jest to jednak podręcznik z fizjologii. Uważam, że jeśli będziesz chcieć, zawsze możesz sięgnąć do opracowań odnośnie działania układu nerwowego, tego jakie neuropeptydy są uwalniane i jaki jest zakres ich funkcjonowania. Dla osób, które po raz ostatni z biologią i chemią miały do czynienia w szkole średniej, mogłaby być to nudna i nie do końca zrozumiała lektura, dlatego starałam się przekazać informacje w sposób obrazowy bez zbędnego używania specjalistycznych nazw, opisów reakcji i wnikania w fizjologię.

Książkę tę napisałam z myślą o tych, którzy wciąż szukają nowej diety, nowego sposobu odżywiania, który może pomóc w utracie wagi. Wiem, co oznacza ciągła walka ze sobą – która nie daje przy tym żadnych długoterminowych rezultatów i przynosi tylko poczucie bezsilności. Dlatego polecam tą książkę szczególnie takim osobom. Myślę jednak, że jest to również ciekawa pozycja dla wszystkich, którzy kiedykolwiek zastanawiali się nad takimi pytaniami, które i mi spędzały sen z powiek. Są to pytania, które dręczyły mnie, od kiedy zaczęłam się interesować odżywianiem, a na które pragnęłam uzyskać odpowiedzi i myślę, że po wielu latach poszukiwań i obserwacji – znalazłam. Więc jeśli zastanawiałaś się kiedyś, dlaczego wśród nas (a nie ukrywajmy – prawie wszyscy jemy podobne dania) są tacy, którzy są zdrowi, wyglądają młodo i tacy, którzy wciąż chorują, mają nadwagę, cholesterol i zaparcia… Dlaczego wśród ludzi, którzy bardzo dbają o zdrowie, są tacy, którzy chorują na przeróżne choroby, jak nadciśnienie, zawały, cholesterol, zwiększony poziom trójglicerydów? Jak to jest, że są osoby, które naginają wszystkie przyjęte normy zdrowego odżywiania i wyróżniają się witalnością, zdrowiem i urodą? Co je różni, skoro genetyka nie jest w stanie odpowiedzieć na te pytania? Mam nadzieję, że odpowiedzi znajdziesz w książce, którą właśnie trzymasz w dłoniach…

Chcę również zaznaczyć, że ja osobiście nie widzę niczego złego w tym, że ktoś ma nadwagę (która jest nadwagą według dzisiejszych norm, a które kiedyś były inne). Każdy ma prawo być taki, jaki chce. Jaki sens jest w tym, że ludzie, którym nie podobają się pulchne osoby, skupiają swoją uwagę właśnie na tych puszystych osobach, skoro wokół jest tyle szczupłych? Jaki jest sens koncentrowania uwagi przez tych, którzy wolą puszystych, na osobach, które są szczupłe? Nie łatwiej po prostu widzieć dookoła to, co się nam podoba i na tym się skupiać? Przecież nie możemy być wszyscy identyczni…, bo piękno tkwi w różnorodności... i wtedy, pomimo różnych upodobań, każdy może znaleźć coś dla siebie. Ale to już temat na kolejną książkę.

1. Wprowadzenie

Nauka dowiodła, że w ciągu 11 miesięcy organizm ludzki całkowicie się odnawia.

Krwinki czerwone żyją 5 dni, potem umierają, a na ich miejsce przychodzą nowe. Tak jest z każdą komórką ciała – również z komórkami tłuszczowymi. Wychodząc z takiego założenia, nawet jeśli przytyłaś, to po 11 miesiącach powinnaś być znowu harmonijnie szczupła, tym bardziej że każdy człowiek ma coś takiego jak idealną wagę zapisaną w pamięci komórkowej. Każda komórka nosi jej pamięć. Poza tym jesteśmy wyposażeni w system hormonalno-nerwowy, który steruje utrzymaniem idealnej wagi! Twoja idealna waga jest wtedy, gdy nie masz nadwagi ani niedowagi. To waga, która jest dla Ciebie doskonała pod każdym względem – dla Twoich kości, dla Twojego układu krążenia, dla całego Twojego organizmu i dla Twojej psychiki, żebyś czuła się wygodnie i dobrze w swoim ciele. Każdy, absolutnie każdy posiada ten system.

Zastanowisz się w tym momencie, dlaczego Ty po kolejnych 11 miesiącach masz taką samą albo jeszcze większą wagę. Dlaczego Twoje nowe komórki nie budują Twojego ciała zgodnie z zakodowaną w pamięci idealną wagą? Co jest z Tobą nie tak?...

W kolejnych rozdziałach odpowiem Ci na to pytanie tak, abyś mogła tą wiedzę wykorzystać i sama świadomie kreować swoją sylwetkę, nie będąc zależną od diet, kalorii i genetyki. Ponieważ cała władza leży w Twoich rękach i zapewniam Cię – wszystko jest z Tobą w porządku.

Energia

Zacznijmy od energii. Mam nadzieję, że wiesz, że Twoje ciało składa się z komórek, a każda komórka z białek, tłuszczów i węglowodanów (oczywiście w wielkim uproszczeniu). Te zaś złożone są z jeszcze mniejszych cząstek, jak peptydy, aminokwasy, dwucukry, cukry proste, kwasy tłuszczowe etc. Każdy element tych cząsteczek składa się z jeszcze mniejszych związków, a w końcu z atomów węgla, wodoru, tlenu, wapnia, magnezu, siarki i innych. Każdy atom to jądro i krążące wokół niego elektrony. Kiedy rozłożymy atom na najmniejsze, znane człowiekowi składowe, wówczas pozostaje... energia. To również jest Ci już dobrze znane z fizyki – pamiętasz E=mc^2?! Dziś potrafimy przekształcać jeden rodzaj energii w drugi, np. energię elektryczną w mechaniczną, słoneczną w elektryczną, a nasze ciało robi to od wieków – przekształca energię elektryczną (impulsy nerwowe) w mechaniczną (np. zginanie mięśni) czy też energię pochodzącą ze zjadanych posiłków w energię cieplną lub mechaniczną. Zjawiska, które występują w naszym świecie, zachodzą na zasadzie wymiany energii.

Cała materia (Ty, ja, stół, kot, jajko, smalec etc.) jest złożona z atomów. To czego nie widzimy, także składa się z atomów – jak gazy, powietrze, którym oddychamy, itp. Każdy promień słońca, dźwięki, ciepło to energia, którą możemy przetworzyć i wykorzystać, czyli zrobić to, co rośliny, zwierzęta i nasze ciała robią od wieków.

Jest to dość ważne, ponieważ na poziomie energetycznym Twoje ciało jest budowane na zasadzie wymiany energii jednej w drugą.

Jak to się dzieje? I jaka energia zmienia się w jaką podczas budowy Twojego ciała? Tak, jak my zamieniamy energię słoneczną w energię np. mechaniczną, tak nasze ciało przetwarza niewidzialną energię Twoich emocji na energię każdej komórki Twojego ciała potrzebną do tego, aby zachodziły w niej wszelkie procesy anaboliczne i kataboliczne. W następnych rozdziałach dowiesz się, jak to się dzieje, że energia Twoich myśli i emocji przekształcana jest w konkretną informację, a ta informacja dociera do każdej maleńkiej komórki Twojego ciała.

Odruchy

Nasze komórki nerwowe przekazują sobie informacje za pomocą energii elektrycznej – to jest po prostu prąd. Jeśli się ukłujesz – odczujesz ból, jeśli ktoś Cię przytuli – odczujesz dotyk. Twoje komórki czuciowe, umieszczone w skórze, przetworzą ukłucie (odebrany bodziec) na impulsy nerwowe (prąd) i za pośrednictwem komórek nerwowych przekażą informację o ukłuciu do odpowiedniego ośrodka, a w efekcie końcowym Ty poczujesz ból i napniesz mięśnie lub wykonasz ruch cofnięcia. Dzieje się to w ułamkach sekund, a cała droga od odebrania bodźca do ruchu to procesy zwane odruchami. Każdy odruch to odebranie bodźców ze środowiska zewnętrznego bądź wewnętrznego i przekazanie go do odpowiedniego efektora. Dzieje się to na drodze:

1. receptor (np. komórki czuciowe w skórze) → 2. dośrodkowe włókno nerwowe → 3. ośrodek nerwowy → 4. odśrodkowe włókno nerwowe → 5. narząd wykonawczy – efektor (np. mięśnie).

Jest to tak zwany łuk odruchowy. Nie chcę Ci opisywać różnych rodzajów łuków odruchowych i samych odruchów. Jeśli Cię to interesuje, odsyłam do odpowiedniej literatury. To, o co mi tutaj chodzi, to zobrazowanie Tobie, że Twoje ciało ma możliwość odbierania ze świata zewnętrznego wszelkich bodźców, takich jak fale świetlne, fale dźwiękowe, ucisk, smaki, natomiast ze świata wewnętrznego – odczucie głodu, sytości, zmiany ciśnienia, temperatury etc., a następnie przetwarzania tych bodźców na konkretne informacje, które zawsze mają jakiś efekt.

Odruchy są bezwarunkowe, czyli takie, które odbywają się przy udziale ośrodków w ośrodkowym układzie nerwowym i są wrodzone. Są też odruchy, które nabywamy w trakcie rozwoju i nauki, jaką jest samo życie. Są to odruchy warunkowe, którym towarzyszy proces zapamiętywania. Zajmiemy się tu przede wszystkim odruchami warunkowymi. W takim przypadku każdy łuk odruchowy jest zapamiętywany tak, aby kolejne, podobne bodźce mogły być w późniejszym okresie szybciej przetwarzane i aby szybciej następował efekt, czyli np. odruchowe wytworzenie hormonów stresu w sytuacji wywołującej strach. Przy czym u jednych strach będzie wywoływał np. dźwięk kroków ojca wchodzącego po schodach, u innych np. egzamin, a u jeszcze innych lęk wywoła spożywany pokarm.

Jak wspomniałam, wytworzeniu każdego łuku odruchowego towarzyszy zapamiętywanie, więc nie możemy pominąć omówienia pamięci.

Pamięć

Czym jest pamięć? Na pewno sama dokładnie wiesz, czym jest pamięć, ale naukowcy wszystko muszą ubrać w odpowiednie formułki, więc: pamięć jest to zdolność mózgu do kodowania, przechowywania i odtwarzania informacji. Mamy dwa rodzaje pamięci – krótkotrwałą i długotrwałą. Ponieważ pamięć krótkotrwała nie jest związana z odruchami, przyjrzyjmy się, czym jest pamięć długotrwała.

Pamięć długotrwałą charakteryzuje duża pojemność i nieograniczony czas trwania. Jest to pamięć, na którą składają się: miejsca, wydarzenia i WYOBRAŻENIA, a także umiejętności, nawyki i zdolności nabyte (A. Michajlik, W. Ramotowski, Anatomia i fizjologia człowieka, 2003). Niewątpliwie jest to bardzo ważne, ponieważ jak widzisz, Twoje odruchy warunkowe są wywołane przez Twoje nawyki, przyzwyczajenia i przekonania, ale również przy użyciu Twoich wyobrażeń!

Jak wykazały badania, mózg w ogóle nie odróżnia tego, czy patrzymy na jakiś konkretny obiekt, czy raczej go sobie wyobrażamy – w obu przypadkach pobudzana jest ta sama część mózgu!

Przyjmijmy, że świat jest jeden i taki sam, jednak każdy widzi to, co go otacza poprzez pryzmat swoich przekonań, doświadczeń i wyobrażeń. Są ludzie, których cieszy widok zieleni i odgłos śpiewających ptaków, a są i tacy, którzy nawet tego nie zauważają. Są też jednostki, które mocno się denerwują, stojąc w długiej kolejce, a są i takie, które nawet nie zwracają uwagi na ten fakt i w ogóle nie odczuwają nieprzyjemnych emocji, bo zatapiają się wtedy w swoich myślach bądź pogrążają w rozmowie z ludźmi z kolejki. Są także ludzie, którzy wszystko traktują jak niesamowite obciążenie, a są tacy, dla których każdy nowy dzień to wspaniałe wyzwanie. Istnieją również takie osoby, które mając powyżej 60 lat, wciąż czują się młodo, a są i takie, które w wieku 18 lat nie widzą sensu życia. Wszystko zależy od tego, jak nauczono nas postrzegać świat i jakie przekazano nam wyobrażenia o świecie i ludziach. Człowiek, któremu mówiono, że nikomu nie można ufać, będzie bał się wszelkich relacji z innymi ludźmi, a ktoś, kto wychowywał się w atmosferze bliskości i bezpieczeństwa, będzie potrafił budować każdą relację i będzie się nią cieszył. Ten zaś, któremu przekazano negatywne wyobrażenia o pokarmach czy o nim samym, będzie miał właśnie takie przekonania, a jego pamięć będzie wciąż od nowa powielała zakodowane w jego głowie treści.

Czy zauważyłaś, że nawet na ludzi, którzy stanowią Twoje otoczenie, możesz reagować inaczej niż np. Twoja koleżanka? Załóżmy, że bardzo lubisz jakiegoś waszego wspólnego znajomego, a ona nie. To też jest spowodowane tym, że Twoje kontakty z tą osobą (a najprawdopodobniej, jeśli ją lubisz, to trafiałaś na jej lepsze chwile) wyrobiły w Tobie określony sposób patrzenia na nią. Tymczasem Twoja koleżanka (na podstawie własnych kontaktów z tym znajomym, kiedy mogła trafiać na jego najgorsze chwile) wyrobiła sobie zupełnie inny sposób patrzenia na niego. Jednak osoba jest ta sama i tak, jak każdy ma raz lepsze, raz gorsze chwile, a wy obie postrzegacie ją, jakby była zupełnie kimś innym dla Ciebie i kompletnie kimś innym dla Twojej koleżanki. Przez co po pierwszych doświadczeniach z tym znajomym (lub uprzedzeniach albo na podstawie opinii innych ludzi o tym człowieku) całkowicie odruchowo skupiasz swoją uwagę na tych cechach, według których nauczyłaś się postrzegać tą osobę. Każdy człowiek na świecie może być odbierany zupełnie inaczej przez różnych ludzi... mogą o nim mówić całkiem inaczej w pracy czy w szkole, inaczej w domu, będzie dla dzieci, kim innym dla kochanki, kim innym dla żony, kim innym dla znajomych z wakacji, ponieważ mimowolnie koncentrujemy uwagę na pewnych cechach tej osoby, nigdy nie widząc całości. Dla jednego dziecka wymagająca matka będzie surowa i mało czuła, a dla drugiego będzie kochająca i dbająca o jego dobro – a różnica nie tkwi w zachowaniu matki, tylko w tym, jak dzieci ją postrzegają. Na podstawie jakiegoś wydarzenia uogólniają i potem każde zachowanie matki nieświadomie klasyfikują według swojego przekonania na jej temat.

Na zasadzie odruchów warunkowych wytwarzają się w naszych ciałach drogi rozpoznawania otaczającego nas świata i klasyfikacji zdarzeń. Na wszystko reagujemy odruchowo i nie zdajemy sobie z tego sprawy. Jeśli uważasz (na bazie swoich lub doświadczeń innych ludzi), że kiedy się przejesz, będziesz tyć, odruchowo poczujesz złość, lęk, wyrzuty sumienia. Te odruchy są utrwalone w Twojej pamięci długotrwałej, a ponieważ każdy odruch jest procesem, który zawsze prowadzi do jakiegoś efektu, w tym przypadku efektem będzie wytworzenie w Twoim ciele odpowiednich hormonów – ale o tym za chwilę.

A wracając do pamięci.

Nauka dowodzi, że nasza pamięć jest bardzo wybiórcza. Na podstawie badań wielu wybitnych psychologów i fizjologów (Bower, Gilligan, Gazzaning) zaobserwowano, że istnieje coś takiego, jak zapamiętywanie zależne od stanu. Oznacza to, że każde wydarzenie, które się nam przytrafia, jest zapamiętywane wraz z zarejestrowaniem dokładnego stanu emocjonalnego. Tak się dzieje ze wszystkimi zapamiętywanymi wydarzeniami, ale dla zobrazowania tego, o czym piszę, posłużę się przypadkiem, jakim jest przeżycie traumatyczne. Załóżmy, że panu X przytrafił się wypadek samochodowy, podczas którego przeżył bardzo silny strach, niemoc i inne negatywne emocje. Będzie dokładnie pamiętał to zdarzenie tak jak na filmie dopóty, dopóki nie opadną silne emocje, natomiast kiedy zacznie funkcjonować na innych emocjach, zdarzenie to zacznie się zacierać. A przypomni je sobie z dokładnością jak na filmie dopiero wtedy, kiedy znów poczuje identycznie silny strach i te emocje, które mu podczas tego wydarzenia towarzyszyły. O czym to świadczy w praktyce? O tym, że kiedy przeżywasz emocje pozytywne, będziesz pamiętać wydarzenia, które wywoływały właśnie takie emocje. Kiedy zaś doświadczasz negatywnych emocji, będziesz mieć w pamięci zajścia, które wzbudzały te negatywne emocje. A to z kolei znaczy, że jeśli zmienisz swoje emocje z negatywnych na pozytywne, zdarzenia niemiłe zaczną się zacierać i przestaniesz je pamiętać. Jest to naprawdę niesamowicie ważne odkrycie. Mówiąc obrazowo, jeśli np. w tej chwili odczuwasz zadowolenie, w Twojej pamięci mogą być aktywne tylko te wspomnienia, które wywołały uczucie zadowolenia, zaś wszystkie inne będą dużo mniej aktywne i ciężej będzie Ci je sobie przypomnieć.

Jak widzisz, wspomnienia, które przechowujesz w pamięci, znajdują się tam tylko dlatego, że posiadasz myśli, które powodują w Tobie takie emocje, jak właśnie te wspomnienia.

„OK”, pomyślisz, „ale co to ma wspólnego z odchudzaniem?”. Za chwilę opowiem Ci o hormonach i dlaczego emocje, które odczuwasz, są ważne dla Twojego ciała. W tym punkcie nauka łączy to, co niematerialne (emocje i myśli) z tym, co materialne (Twoje ciało).

Hormony i neuroprzekaźniki

Ponieważ jak wspomniałam, układ nerwowy intensywnie współpracuje z układem hormonalnym, omówię po krótce sposób, w jaki ta współpraca zachodzi. Spójrzmy na sytuację, kiedy ktoś Cię przytula. Odczuwasz nie tylko dotyk – a wiemy już, że abyś go poczuła, bodziec musi być przetworzony drogą od receptorów w skórze przez włókna nerwowe i informacja musi zostać dostarczona do efektora, w konsekwencji czego Ty czujesz dotyk i odpowienio reagujesz. Jednak w tym przypadku (i właściwie w każdym innym), kiedy przetwarzane są informacje ze świata zewnętrznego, czujesz coś jeszcze – może miłość, być może radość, a może obrzydzenie. Po prostu doznajesz emocji. Każda emocja jest ponadto przerabiana przez Twój organizm. Emocje są to bowiem fale i właśnie jako fale odbierane są przez Twoje ciało. Informacja, którą ze sobą niosą, jest w taki sam sposób przekształcana przez Twój system nerwowy, jak każdy inny bodziec – łukiem odruchowym, który (jak przy każdym odruchu warunkowym) musi zostać utworzony w Twoim ciele. W zależności od tego, jaką emocję odczuwasz, Twoje ciało reaguje. W przypadku emocji efektorem jest najczęściej układ hormonalny, a skutkiem ich przetworzenia jest uwalnianie się odpowiednich hormonów i neuroprzekaźników. Informacja nerwowa zamieniana jest na chemiczną właśnie za ich pośrednictwem. Zapewne wiesz, że każdy organ w Twoim ciele jest unerwiony. Włókna nerwowe przekazują informacje komórkom danych organów za pomocą synaps. Synapsy są to miejsca komunikacji pomiędzy komórką nerwową a np. mięśniową lub gruczołową. Komórki te nie stykają się ze sobą, ale przekazują sobie informacje za pośrednictwem mediatorów – neuroprzekaźników. Do neuroprzekaźników pobudzających należą np. acetylocholina, noradrenalina, adrenalina, dopamina, serotonina, histamina, a do hamujących np. kwas gamma – aminomasłowy (GABA), glicyna i peptydy opioidowe. Przy odczuwaniu bólu w pniu mózgu i w rogu grzbietowym rdzenia kręgowego biorą udział endorfiny (należące do grupy peptydów opioidowych) oraz nuropeptyd o nazwie substancja P; podczas gdy substancja P wzmaga odczuwanie bólu, endorfiny go hamują przez zatrzymanie uwalniania się substancji P. Tak się dzieje właściwie w każdym przypadku. Każda uwalniana substancja ma swojego antagonistę, czyli substancję, która powstrzymuje jej uwalnianie, np. insulina, która nie tylko aktywuje procesy metabolizmu węglowodanów, ale też tłuszczów i białek, wpływa na czynność jajników i wielu innych organów – hamowana jest przez somatostatynę. Somatostatyna blokuje nie tylko wiele hormonów tkankowych, ale również wydzielanie żółci, soku żołądkowego i ruchów jelitowych oraz ma antagonistyczne działanie do sekretyny. Każdy proces, jaki zachodzi w naszych ciałach, jest sterowany przez uwalnianie jednych i hamowanie innych hormonów oraz neuroprzekaźników.

Spójrzmy zatem, co to są hormony, a także co robią w Twoim i moim ciele.

Do głównych funkcji hormonów należą: aktywacja enzymów w komórkach i modulacja ekspresji genów. Enzymy, które są pobudzane przy pomocy hormonów, to substancje białkowe, które w każdej komórce przyspieszają przebieg określonej reakcji. Są to bardzo specyficzne substancje, ponieważ w zależności od tego, jaki enzym jest uaktywniany, taka zachodzi reakcja. Jeden enzym może przyspieszać zaledwie kilka reakcji, więc jest bardzo istotne, jakie enzymy są aktywowane. Warto też zauważyć, że reakcje z udziałem enzymów zachodzą miliony razy szybciej niż reakcje bez ich udziału. Widzisz więc, że to, jakie hormony docierają do Twoich komórek, determinuje, jakie reakcje zachodzą w tych komórkach. A co jest również bardzo istotne – każda komórka ma receptory dla każdego rodzaju hormonów. Wcześniej sądzono, że np. hormony płciowe docierają tylko do organów płciowych, ale ostatnio odkryto również receptory hormonów płciowych w komórkach mózgowych, w komórkach naczyń krwionośnych, skórnych i innych narządów. W momencie kiedy jesteś zakochana lub odczuwasz podniecenie, a w Twoim ciele krążą hormony płciowe, docierają one do wszystkich komórek ciała i wpływają na to, że Twoja skóra wygląda młodziej, masz więcej sił witalnych, chęci do życia, oczy Ci błyszczą etc. Hormony te nie wpływają tylko na organy płciowe, ale na cały organizm. Tak się również dzieje, kiedy do krwi są uwalniane jakiekolwiek inne hormony, które wpływają na całą gospodarkę organizmu poprzez aktywowanie odpowiednich enzymów w komórkach. A ponieważ hormony nie tylko pobudzają enzymy w komórkach, ale wpływają też na modulację genów, to znaczy, że kiedy Twój mózg poprzez układ limbiczno-podwzgórzowy wydziela i rozsyła odpowiednie hormony po Twoim ciele, hormony te w każdej komórce ciała aktywują procesy zarówno przemiany materii, jak i wpływają na Twoje geny! W każdej komórce! Jeśli więc sądzisz, że jesteś genetycznie do czegoś uwarunkowana, to poprzez zmianę swoich wyobrażeń możesz zmienić informację genetyczną! Psychofizjologowie, m.in. Achtenberg i Lawlis (1980, 1984–1985), zgromadzili informacje udowadniające, że w uzdrawianiu niezwykłe znaczenie ma komunikacja pomiędzy ciałem a umysłem na zasadzie tzw. obrazu ciała, czyli organizacja wzrokowa obrazu ciała w Twoich wyobrażeniach i pamięci. Tłumacząc to na zrozumiały język, ciało reaguje na to, jaki masz w pamięci swój obraz ciała. Dzieje się to za pomocą hormonów i najprawdopodobniej przy udziale prawej półkuli. Jak widzisz, neuroprzekaźniki są „wysłannikami”, którzy wpływają na to, czy w Twoich komórkach zajdą reakcje odnawiające, wzmacniające Twój organizm, czy też nie. A to, jaka informacja dotrze do Twoich komórek za ich pośrednictwem, zależy wyłącznie od Ciebie. Aby zapoznać się z bardzo rozbudowaną wiedzą (chociaż wciąż jeszcze uzupełnianą) na temat działania poszczególnych hormonów i neuroprzekaźników, odsyłam do literatury np. Fizjologii W. Ganonga. Powiem tylko w skrócie, że np. endorfiny (hormony peptydowe), serotonina (czynna amina – hormon tkankowy) mają zbawienny wpływ na cały organizm – w każdej komórce ciała znajdują się receptory tych substancji. Przynoszą one ulgę, rozluźnienie, wszystkie procesy zaczynają zachodzić szybciej – rany się lepiej goją, komórki namnażają, składniki odżywcze są lepiej przyswajane etc. Jeśli odczuwasz negatywne emocje, wówczas są one w taki sam sposób przetwarzane na impulsy nerwowe i tak samo przekazywane do układu hormonalnego (oczywiście podaję te reakcje w wielkim uproszczeniu), z tym że wydzielane są „hormony stresu” (m.in. kortyzol, noradrenalina, adrenalina) powodujące m.in. napięcie mięśni, przyspieszone bicie serca, ciągłą gotowość do akcji, zimny pot etc. Wtedy organizm wykorzystuje całą energię na gotowość do akcji (oczywiście niezwykle upraszczając ten proces). Twoje komórki za pomocą odpowiednich hormonów i neuroprzekaźników dostają informację o wstrzymaniu niektórych procesów i wtedy np. nie zostaną pobudzone enzymy rozkładające tłuszcz z pożywienia albo z komórek tłuszczowych nie dobiegnie informacja za pomocą leptyny, że zgromadzono za dużą ilość tłuszczu i należy ograniczyć podaż energii, co objawi się u Ciebie zmniejszeniem apetytu. Leptyna jest hormonem wytwarzanym przez komórki tłuszczowe, ale także w ścianie żołądka i jelita. Z komórek tłuszczowych przesyła informacje o ilości nagromadzonego zapasu, a z żołądka i jelita – o znajdującej się tam wystarczającej ilości pożywienia, a także stymuluje układ odpornościowy, hamuje łaknienie, pobudza spalanie tkanki tłuszczowej i spalanie glukozy. Kiedy odczuwasz lęk, zagrożenie, złość, nienawiść, niemoc, w mózgu (podwzgórzu) produkowany jest neuropetyd Y (hormon – antagonista leptyny, czyli substancja hamująca wydzielanie leptyny), który wpływa na wzrost łaknienia i ograniczenie wydatkowania energii. Ale to nie wszystko – pod wpływem stresu uaktywniają się też mechanizmy wydzielania dopaminy, adrenaliny, GABA, a te wszystkie również wpływają na zwiększenie łaknienia, osłabienie układu odpornościowego, zwiększone odkładanie się tkanki tłuszczowej. Natomiast pod wpływem przyjemnych odczuć uaktywnia się układ serotonergiczny, a reakcje, które są wówczas pobudzane, wpływają na ograniczenie łaknienia, szybsze gojenie się ran, spalanie glukozy. Po przebadaniu żyjących stulatków dokonano odkrycia, że wszyscy oni charakteryzują się mniejszą ilością tkanki tłuszczowej, lepszą tolerancją glukozy i lepszym wskaźnikiem metabolicznym. Okazuje się, że osoby długowieczne mają zupełnie inną gospodarkę endokrynną (inne hormony krążą w ich krwi i inne neurotransmitery są uwalniane w synapsach), które wpływają nie tylko na to, że cieszą się one szczupłą sylwetką do późnej starości, ale również mniej chorują, nie mają problemów ze zbyt wysokim poziomem cholesterolu, trójglicerydów i z innymi „chorobami cywilizacyjnymi”, a przede wszystkim wolniej się starzeją. Widzisz więc, że pod wpływem stresu nasz mózg wysyła za pomocą neuroprzekaźników informacje do wszystkich komórek ciała o tym, jakie reakcje mają zachodzić w Twoim organizmie. Stres także bardzo szybko ujawnia się w przewodzie pokarmowym (co z pewnością każdy zauważył), powodując biegunki lub zaparcia, brak łaknienia albo zwiększone łaknienie. A dzieje się tak za sprawą hormonów i neuroprzekaźników nie tylko układu żołądkowo-jelitowego (np. substancji P, somatostatyny, które są również przekaźnikami w korze mózgowej, hipokampie i przysadce), ale przy udziale wielu innych substancji, które są uwalniane i zaczynają swoją działalność właśnie pod wpływem stresu. Nie będę Ci przedstawiać mechanizmów, które występują w organizmie pod wpływem stresu i innych, które zachodzą wskutek pozytywnych emocji, nie będę też opisywać, jakie substancje krążą we krwi, kiedy jesteś szczęśliwa, a jakie gdy jesteś nieszczęśliwa – chociaż są to fascynujące zagadnienia i mnie osobiście przepełniają ogromną pasją, ale złożoność, współdziałanie i współzależność tych reakcji to temat na przynajmniej jedną kolejną książkę. Mam jednak nadzieję, że te kilka przykładów w zupełności Ci wystarczy, żebyś mogła zdać sobie sprawę z tego, jak ważne jest Twoje samopoczucie, a jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, polecam literaturę, którą zamieściłam na końcu książki.

A powracając do sytuacji, kiedy wciąż się denerwujesz, jesteś zniechęcona i zła...

Jak taka długotrwała sytuacja wpływa na ciało? Być może znasz te objawy – ogólne przemęczenie, brak chęci do czegokolwiek, częste chorowanie, brzydka cera, cellulit, siwe włosy w młodym wieku, zaparcia, wypadanie włosów, zaburzenia miesiączki, otyłość lub nadmierne wychudnięcie. Z naukowego punktu widzenia emocje nie są tylko po to, żeby się zakochiwać. Emocje są przetwarzane w Twoim ciele na neuroprzekaźniki (dla wygody i uproszczenia będę używała tej nazwy dla wszystkich substancji – neuropeptydów, amin biogennych, hormonów, monoamin, gastryn, opioidów, steroidów i tych wszystkich, nad którymi badania wciąż trwają, choć są to inne substancje i mają inny zakres działania).

Jest jeszcze jedna ważna kwestia, z którą chciałabym, żebyś się zapoznała, zanim przejdziemy do tego, jak można schudnąć używając podanej przeze mnie wiedzy. Z biologicznego punktu widzenia neuroprzekaźniki są to substancje stymulujące. Te stymulatory, jak np. serotonina, z perspektywy chemicznej (budowa cząsteczki) są bardzo podobne do LSD, a endorfiny do wielu leków stosowanych w medycynie do leczenia depresji i bólu, np. morfiny. Odkryto, że każda komórka ciała ma swoje receptory reagujące na te substancje – na morfinę, LSD, nikotynę i inne. Zastanawiano się, dlaczego tak jest. Dlaczego nasz organizm w każdej komórce ciała posiada receptory na LSD czy morfinę? Po dogłębnych badaniach odkryto, że każdy organizm sam wytwarza podobne substancje – czyli hormony. Organizm uzależnia się od tych chemicznych substancji, co pokazują wszelkie doświadczenia, jak również samo życie – i to nie tylko od tych produkowanych przez człowieka (syntetycznych, jak LSD, morfina, leki uśmierzające ból, psychotropy), ale także od wytwarzanych przez sam organizm. Szwajcarski naukowiec, Adolf Hoffman, który jako pierwszy odkrył, zsyntetyzował (w 1938 roku) i potem do końca życia prowadził badania nad działaniem LSD, tak twierdził na temat tej substancji: „Myślę, iż nigdy wcześniej w ludzkiej ewolucji LSD nie było aż tak potrzebne. Substancja ta jest narzędziem, które umożliwi nam rozwinąć się w to, czym mamy być, ulepszyć”. Pragnę zauważyć, że naukowiec ten prowadził badania nad działaniem LSD między innymi w takich schorzeniach jak nowotwory i inne choroby szybko przynoszące śmierć. Przez 10 lat bardzo skutecznie stosowano LSD w psychoanalizie. Hoffman sam zażywał małe dawki LSD i zmarł w wieku 102 lat z przyczyn naturalnych – po prostu zasnął i się nie obudził; nie chorował na żadne choroby... Twierdził, że LSD jest lekiem dla duszy. Jakież to stwierdzenie jest bliskie prawdy... Przecież lekiem dla duszy jest również serotonina, którą sami możemy sobie codziennie wytworzyć, nie płacąc za nią ani grosza – wszystko zależy od naszego nastawienia do otaczającego nas świata, do innych ludzi i do siebie! Oczywiście jeśli kiedykolwiek próbowałaś jakiegokolwiek narkotyku, jego działanie na pewno było silniejsze niż neuroprzekaźników, o których piszę, a to z tego względu, że w syntetycznych odpowiednikach zawarte są dużo większe dawki niż w „naturalnym narkotyku”, które Twój organizm może z początku wytworzyć. Dlaczego z początku? Ponieważ z początku Twój organizm generuje taką dawkę, jaką jesteś w stanie przyjąć i odpowiednią do ilości pozytywnych emocji, jakie możesz odczuwać. Kiedy ta dawka przestaje już na Ciebie działać, wtedy organizm domaga się więcej, dlatego zaczynasz szukać wokół większej ilości pozytywnych aspektów życia, na których możesz się skupić, dzięki czemu Twój mózg wytworzy większą dawkę odpowiedniego hormonu. Jeśli więc przez jakiś czas funkcjonujesz na niskich, nieprzyjemnych emocjach – żalu, złości, nienawiści, zazdrości itp., a Twoje ciało produkuje odpowiednie substancje stymulujące, uzależniasz się od nich. Dlatego aby dostarczyć sobie kolejnej dawki takich substancji (hormonów), podświadomie dążysz do sytuacji lub interpretacji sytuacji, które wyzwalają w Tobie emocje złości, nienawiści, zazdrości, wściekłości, te zaś przekazują Twojemu mózgowi informację, że należy wydzielić kolejną dawkę uzależniających Cię substancji. A ponieważ ludzie uzależnieni potrzebują coraz więcej środków, od których się uzależnili, więc szukasz takich sytuacji coraz więcej, w ogóle nie zdając sobie sprawy, że to wcale nie zrządzenie losu, tylko Twoje własne działanie. Rozumiesz?! Kiedy wstajesz rano, odruchowo skupiasz swoje myśli na negatywnych stronach danej sytuacji bądź zdarzeniach, które powodują wytworzenie tych konkretnych hormonów. Kiedy patrząc za okno, widzisz deszcz, nie myślisz o tym, jaki piękny zapach świeżości musi się roznosić za oknem, tylko odruchowo pojawia się u Ciebie myśl: „co za wstrętna pogoda, jak mi się nie chce wychodzić z łóżka”... a jest to tylko i wyłącznie Twoja interpretacja zdarzeń. Jednak tak samo jest, kiedy funkcjonujesz w oparciu o wyższe, przyjemne emocje, a Twój mózg wytwarza odpowiednie do nich substancje, w tym wypadku nieco inne, od których też się uzależniasz, a wtedy zmierzasz do takich sytuacji, które wywołują więcej potrzebnych, uzależniających Cię związków. Dlatego najprawdopodobniej tak ciężko ludziom zmienić swoje postępowanie oraz sytuacje na lepsze, gdyż są uzależnieni od uprzednio wytwarzanych w organizmie substancji. Dlatego niezadowoleni ludzie mają skłonność do negowania wszystkiego i wszystkich, ponieważ to dostarcza im potrzebnych związków, od których się uzależnili i z tego samego powodu ludzie szczęśliwi postrzegają świat w kolorowych barwach, co również zapewnia im niezbędne substancje. Z tej przyczyny nieszczęśliwi, znudzeni, chorzy szukają podobnych sobie i zakładają grupy, w których walczą przeciwko wojnom, nienawiści, przemocy czy też – przeciwko sobie, ponieważ takie postępowanie opiera się na niskich wibracjach, które ponadto potęguje i powoduje zwiększenie ich ilości. Natomiast też ludzie szczęśliwi zbierają się w grupy i są obojętni wobec wszystkich problemów świata, bo to daje im więcej emocji pozytywnych i dostarcza ich ciałom potrzebnych substancji. Przy czym ci pierwsi ciągle będą mieli problemy ze zdrowiem, ponieważ niskie, negatywne emocje stanowią przyczynę tworzenia się hormonów, które na dłuższą metę hamują wszystkie potrzebne, regulujące reakcje w organizmie. Na szczęście możliwe jest wpływanie na to, od jakich substancji się uzależniamy i przywrócenie naszego ciała do stanu równowagi – w Twoim przypadku do szczupłej sylwetki. W dalszej części pokażę Ci, jak to zrobić.

Chciałabym jeszcze krótko wspomnieć, że dziś w medycynie uznany jest fakt, że hormony wydają polecenia układowi odpornościowemu, czego dowodem jest mnóstwo przypadków opisanych i udokumentowanych (więc jeśli chcesz, odsyłam do odpowiedniej literatury, którą znajdziesz na końcu książki). Jest wielu ludzi, którzy wyzdrowieli z takich chorób jak rak, cukrzyca, otyłość, nadciśnienie, AIDS, co świadczy również o tym, że istnieje bardzo silny związek pomiędzy umysłem a procesem zdrowienia właśnie za pomocą układu: umysł (myśli i emocje) – ciało (układ nerwowy, odpornościowy i hormonalny).

Podsumujmy: neuroprzekaźniki (w szerokim pojęciu) kontrolują wszystkie procesy zachodzące w organizmie. Mózg nadzoruje wydzielanie neuroprzekaźników i hormonów. Natomiast naszym mózgiem kierujemy my! Tak więc sprawujemy kontrolę nad naszą odpornością i wszystkimi procesami, które zachodzą w naszym organizmie. Każdy proces, czy to otyłości, czy choroby, czy zdrowienia i chudnięcia, zaczyna się w mózgu! A Ty masz wpływ na to, jakie polecenia wędrują do wszystkich układów Twojego ciała. Czas zaakceptować ten fakt.

Zauważ, że każdy człowiek myśli bez przerwy. Nie myślimy tylko wtedy, kiedy śpimy. Teraz, kiedy to czytasz, analizujesz. Kiedy idziesz do szkoły, rozmyślasz np. o tym, co opowiadała Ci wczoraj Anka albo jak kłóciłyście się z mamą, siostrą, mężem, kochankiem... Kiedy siedzisz na lekcji albo w pracy, pewnie myślisz o chłopaku, który Ci się podoba albo o swoim potencjalnym kochanku, albo o poprzedniej nocy, albo o problemach finansowych itp. Kiedy wracasz do domu, myślisz, ile masz lekcji albo ile Cię czeka prania i prasowania, nie mówiąc już o tym, że na dodatek trzeba coś ugotować... albo że musisz jeszcze pokój posprzątać... Ciągle myślisz, ciągle prowadzisz swój wewnętrzny dialog, a każda myśl, jaka zaświta Ci w głowie, a Ty się na niej skupiasz, wywołuje określoną emocję. Każda! A każda emocja przetwarzana jest przez Twój system nerwowy na impulsy nerwowe i stanowi przyczynę uwalniania odpowiednich neuroprzekaźników!!! Zastanów się zatem, co przez cały czas serwujesz swojemu ciału.

Zobacz, kiedy w swoim dialogu wewnętrznym wspominasz miłe rzeczy, kiedy na przykład myślisz o chłopaku, o tym, jak się bawiłaś na imprezie wytwarzasz wówczas pozytywne emocje – wszystko to powinno być przyjemne. Natomiast gdy wracasz pamięcią do tego, jak kłóciłaś się z mamą czy z mężem, a później opowiadasz jeszcze o tym koleżance, to nie tylko serwujesz swojemu ciału dawkę hormonów stresu, ale w dodatku przyciągasz więcej takich sytuacji wskutek chęci uczestniczenia w takich, a nie innych zajściach, które dostarczają Ci odpowiednich substancji, od których się uzależniasz. Ponadto aktywujesz w swojej pamięci niemiłe wspomnienia, w efekcie czego mogą zacząć Ci się przypominać nieprzyjemne zdarzenia, np. o co jeszcze kłóciłaś się z mężem rok temu, co przykrego powiedział Ci na prywatce u znajomych albo jak Twoja przyjaciółka Cię wydała, lub też powiedziała coś złośliwego – i nagle od jednej kłótni dojdziesz do tego, że cały świat jest przeciwko Tobie, że jesteś sama jak palec i na nikogo nie możesz liczyć. Ale jeśli podejmiesz się świadomego kierowania tym, o czym myślisz i odrzucisz negatywne myśli, zaczniesz aktywować przyjemne wspomnienia, to wtedy świat, nawet po kłótni z mężem, wyda Ci się przyjazny, przyjaciółka szczera, a mąż jednak kochany i wspaniały...

Zanim przejdę do kolejnych informacji, chciałabym zaznaczyć, że wszystko, co do tej pory napisałam, nie stanowi żadnego najnowszego odkrycia. Są to dobrze znane fakty każdemu fizjologowi i lekarzowi, choć nie każdy z nich mógł je już skojarzyć i ujrzeć jako całość. Jednak raczej wszyscy wiemy, że pod wpływem emocji wytwarzane są tzw. hormony szczęścia albo stresu i że mają one ogromny wpływ na organizm. Jeśli ktoś sądzi, że neuroprzekaźniki są prekursorami emocji (na studiach słyszałam takie stwierdzenie) i jest to od nas niezależne, proszę, niech zada sobie pytanie: „po co w ogóle myślimy?”. Jeśli wszystko, co się z nami dzieje, jest sterowane przez wnętrze organizmu i nie mamy nad tym żadnej kontroli, to w takim razie skąd i po co są nasze myśli? Poza tym w jakim celu istnieją emocje, skoro hormony i neuroprzekaźniki działają wewnątrz organizmu i zajmują się raczej reakcjami w komórkach i zmianą sekwencji genów? Czyżby więc emocje były jakimś efektem ubocznym? Po co miałyby być wytwarzane? Przecież w sytuacjach kryzysowych emocje są często przyczyną porażki. Czyżby natura się pomyliła?... Odpowiedź musi być jasna i jedna – to nie hormony tworzą emocje, ale emocje pojawiają się w odpowiedzi na nasze myśli i przetwarzane są przez system nerwowy, a za pomocą układu limbiczno-podwzgórzowego (opis tego układu znajdziesz na końcu książki) powstają odpowiednie hormony. Dlatego to nie sama czekolada powoduje wydzielanie się serotoniny w naszym ciele, ale przez przyjemność jedzenia czekolady, przez chwilę relaksu i zadowolenia, którą daje zjedzenie czekolady, w naszych organizmach wytwarza się serotonina. Hormon szczęścia na pewno się nie wyzwoli, jeśli jedząc czekoladę, poczujesz wyrzuty sumienia, lęk, że przytyjesz, lub złość na siebie, że lubisz coś, co Cię tuczy. Chciałabym, żeby od tej chwili było to dla Ciebie jasne – sama czynność jedzenia, czy to czekolady, czy innych, rzekomych prekursorów wytwarzania hormonów szczęścia, w rzeczywistości nie jest czynnikiem wpływającym na powstanie tych hormonów! Są one uwalniane do Twojej krwi tylko poprzez to, jak się poczujesz – w odpowiedzi na to, co pomyślisz o czynności, którą wykonujesz! Dla większości z nas jedzenie czekolady jest niepodważalną przyjemnością i dlatego uznano ją za produkt, który wytwarza w organizmie serotoninę. Ale to nie skład czekolady jest tego powodem, tylko sama przyjemność jedzenia! Gdyby było odwrotnie, wystarczyłoby jeść codziennie duże ilości czekolady i wszyscy bylibyśmy szczęśliwi.

Stres

Zanim przejdę do omówienia fascynujących odkryć nauki, chciałabym przez moment skupić się na stresie. Pojęcie stresu pojawia się bowiem dość często w codziennym życiu i stało się niemal workiem, do którego wrzuca się wszelkie zło tego świata.

Spróbujmy sobie odpowiedzieć na pytanie, czym jest stres.

Znany jest powszechnie pogląd, że w czasach naszych przodków stres był czymś niezwykle pożądanym, ponieważ w sytuacjach, kiedy należało uciekać przed goniącym, dzikim napastnikiem, emocje, które człowiek odczuwał, stymulowały reakcje organizmu, dzięki czemu człowiek miał szybkość i siłę do ucieczki lub ewentualnej obrony. Mówi się też, że w dzisiejszych czasach krótkotrwały stres, wywołany przez niektóre sytuacje, jak np. mający odbyć się nazajutrz egzamin, na który trzeba przyswoić mnóstwo materiału, jest czynnikiem mobilizującym i pomocnym.

Jakkolwiek nie sposób się nie zgodzić z tymi stwierdzeniami, to jednak pokusiłabym się o rozdzielenie stresu od pozytywnych i zdrowych reakcji, jak obrona własnego życia czy zaliczenie jakiegoś egzaminu. Ponieważ jestem zwolenniczką brania odpowiedzialności za swoje życie i sytuacje, w których się znajdujemy, nie zgadzam się z tym, że stres jest za cokolwiek odpowiedzialny w moim życiu. Nie można, moim zdaniem, wrzucać do jednego worka zdrowych reakcji, takich jak np. ucieczka przed pędzącym na nas samochodem oraz ciągłego skupiania się na sytuacjach, które powodują wewnętrzny dyskomfort. Okoliczności, w których jesteśmy zmuszeni szybko zareagować, nie nazywałabym stresem, ponieważ jest to jedynie naturalny odruch na zaistniałą sytuację. Stresem jest rozpamiętywanie takiego zdarzenia i zadręczanie siebie, a to już całkowicie zależy od naszej świadomości. Każda sytuacja może być przez nas tak przetworzona, aby hormony, które się wcześniej wyzwoliły po to, żeby pomóc nam w szybkiej reakcji, dłużej utrzymywały się we krwi i nie pozwoliły ciału wrócić do stanu równowagi. Przy czym o ile pierwszy przypadek jest od nas niezależny, drugi zależy wyłącznie od nas. Kiedy np. w pracy lub w szkole dostajesz ciężkie zadanie do wykonania i masz na nie mało czasu (oczywiście o ile nie skupiasz się na tym, że nie dasz mu rady), to uczucie, że musisz się zmobilizować, intensywne skupienie uwagi na tym zadaniu i wewnętrzny lęk przed konsekwencjami jego niewykonania – są siłą napędową i twórczą. Jeśli jednak po realizacji zadania zaczynasz się zadręczać, czy aby dobrze je wykonałaś, czy zostanie pozytywnie ocenione etc., wytwarzasz w sobie kolejne dawki hormonów, które wcześniej były potrzebne do zrealizowania zadania, ale teraz wpływają jedynie na obciążenie Twojego całego organizmu. Twoje myśli zależą tylko od Ciebie, bo to Ty wybierasz, na czym skupiasz swoją uwagę. Myśli pojawiające się w naszych głowach nie płyną skądś, od jakiegoś dobrego aniołka po prawej stronie głowy albo złego diabełka po lewej stronie głowy... (choć ta symbolika ma swój sens w odniesieniu do działania prawej i lewej półkuli mózgowej). Za każdą myśl jesteś odpowiedzialna Ty sama.

Czym więc jest stres?

Stres jest bezwiednym skupianiem myśli na niemiłych wspomnieniach, nieprzyjemnych przeżyciach i nieuzasadnionych obawach w stosunku do dnia jutrzejszego.

Nauczyliśmy się koncentrować myśli na takich właśnie rzeczach, dlatego że wszyscy tak robią. Ostatnio mój znajomy podzielił się ze mną pomysłem na bardzo interesujący biznes. Ponieważ była to dopiero koncepcja, mój znajomy od razu powiedział ze strachem, że ma nadzieję, że nikt nie zdąży tego przed nim zrobić. To jest właśnie stres. Zupełnie nieuzasadniony strach przed tym, że ktoś zabierze mu coś, czego on w rzeczywistości jeszcze nie ma. Ile marnuje się energii, skupiając myśli na takich obawach? Jak wiele energii można by wykorzystać, rozmyślając o tym, w jaki sposób rozwinąć ten wspaniały biznes?

Kiedy zaczniesz sobie uświadamiać, na czym skupiasz swoje myśli, pojęcie stresu będzie Ci obce, ponieważ będziesz wiedziała, że wystarczy skoncentrować się na czymś innym. To zależy tylko od Ciebie.

Fizyka kwantowa.

Doświadczenie z elektronami

Naukowcy zajmujący się fizyką kwantową przeprowadzili badanie dotyczące elektronów. Obserwowali ich zachowanie, kiedy były one wystrzeliwane na ścianę posiadającą dwa podłużne otwory. W pewnej odległości za ową ścianą znajdowała się tablica, w którą uderzały wystrzeliwane elektrony, zostawiając ślady.

Zanim przejdę dalej, wyobraź sobie, że rzucasz małymi, ubrudzonymi piłeczkami w murek z dwoma dziurkami, przez które może przelecieć każda z tych piłeczek. Zapewne na białym murku każda piłeczka, która przeleci przez dziurkę, zostawi brudne odbicie i będzie ono miało dokładnie taką samą formę jak kształt dziurki, przez którą przelatywały piłeczki. Tak zachowuje się materia.

A teraz przez te same otwory przepuśćmy falę płaską wody. W wyniku napotkania przeszkody z dwoma otworami powstaną dwie koliste fale rozchodzące się we wszystkich kierunkach. Za przeszkodą zajdzie zjawisko interferencji, czyli nakładania się fal. Może pamiętasz z fizyki? W tym przypadku na ścianie za przeszkodą z otworami pojawi się jeden główny ślad w kształcie otworu i wiele coraz cieńszych, rozchodzących się po obu stronach tego głównego.

Powróćmy do naszych elektronów. Otóż elektrony, które jak można by przypuszczać, powinny zachowywać się jak materia, w tym doświadczeniu zachowywały się czasem jak materia, a czasem jak fale. Dlaczego? Jak coś, co tworzy materię, może mieć inne właściwości niż sama materia? Jest to dość dziwne i niezrozumiałe, jednak elektrony zachowywały się zgodnie z oczekiwaniem obserwatora. Jeśli osoba wykonująca doświadczenie liczyła na to, że elektrony zachowają się jak materia, reagowały zgodnie z takim oczekiwaniem, natomiast jeżeli obserwator chciał, żeby zachowywały się jak fale (albo nie było świadomego obserwatora) – taki był wtedy wynik doświadczenia. Dla fizyków jest to dość łatwe do zrozumienia, ponieważ każdy z nich wie, że ingerencja w jakikolwiek układ wpływa na niego i go zmienia.

Poza tym udowodniono, że jeden elektron może się znajdować w 300 miejscach, a żeby z jednego miejsca znaleźć się w drugim, nie potrzebuje przebywać żadnej drogi, dzieje się to natychmiast. Co to znaczy? Ano nic innego, jak tylko to, że naukowo dowiedziono, że zmiany można dokonać bezzwłocznie – ponieważ teoretycznie nie wymaga ona czasu, jest zależna jedynie od samego obserwatora!

„No dobrze”, powiesz, „ale co to ma wspólnego z moim odchudzaniem?”. Otóż bardzo dużo. Bardzo!

Ponieważ jeśli elektrony są składową każdego atomu (z tym się chyba zgodzisz), a z atomów jest zbudowana każda cząsteczka tłuszczu, cukru, białka, a z nich każda komórka Twojego ciała – to musi mieć znaczenie. Elektrony, a więc i atomy zachowują się zgodnie z oczekiwaniem obserwatora – czyli Ciebie!

Na pewno powiesz mi teraz, że jeśli atomy budujące Twoje ciało zachowywałyby się zgodnie z Twoim oczekiwaniem, byłabyś już piękna i szczupła... Przyjrzyjmy się więc, w jaki sposób to działa, dobrze?

Dlaczego elektrony budujące Twoje ciało nie robią tego tak, jak chcesz?

Teraz, kiedy to czytasz, myślisz. Twoje myśli są nośnikiem energii i informacji. Są na tyle potężne, że najlepsi trenerzy potrafią w myślach przeprowadzać treningi. Gdybyś w tej chwili pomyślała, że chcesz być szczupła, oczywiście nie zadziała to natychmiast na Twoje ciało. Pamiętasz, czym jest pamięć? Pamięć to zgromadzone miejsca, wspomnienia i wyobrażenia, a także przekonania i nawyki. Wiesz już, że Twoje ciało reaguje na wiele bodźców na zasadzie odruchów, a odruch to wyuczona reakcja. Żeby powstał kolejny, inny odruch, musi nastąpić właściwa ilość powtórzeń schematu zachowania bądź odpowiednio silna emocja, która sprawi, że łuk odruchowy zostanie momentalnie zapamiętany. Zdajesz już sobie również sprawę, że pamięć Twoja oraz każdego innego człowieka jest wybiórcza. To oznacza, że pamiętasz wydarzenia i wyobrażenia, które wywoływały emocje, które aktualnie odczuwasz. Masz już także świadomość, że uzależniasz się od substancji, które są produkowane w Twoim ciele pod wpływem tych wspomnień i tego, co obecnie przeżywasz.

Jeśli myślisz, że mówiąc teraz swojemu ciału „masz być szczupłe!”, ono powinno szybko zareagować (a doświadczenia z elektronami potwierdzają, że faktycznie może się to stać bardzo szybko), ale nie spełniłaś żadnego z wyżej wymienionych warunków powstania odruchu, to nie ma takiej szansy. Ciało reaguje na wyuczone schematy. Jeśli uczyłaś je, że od marchwi się tyje, będzie od niej tyło. Jeżeli wpajałaś mu, że jest grube, będzie grube. Jeśli wdrażałaś mu, że łamią Ci się paznokcie, z pewnością będą one łamliwe. Jeśli nauczyłaś je, że bez kawy nie potrafisz normalnie funkcjonować, to nie będziesz mogła sobie bez niej poradzić... choć rok później stwierdziwszy, że kawa Ci szkodzi, zaczniesz obywać się bez niej bez żalu. Jeżeli przygotowywałaś swoje ciało, że w wieku 35 lat będziesz się starzeć, mieć zmarszczki i fałdy tłuszczu na brzuchu – tak właśnie będzie.

Zastanów się teraz nad tym, jakie masz o sobie wyobrażenia. Jakie pamiętasz słowa na swój temat wypowiedziane przez rodziców, koleżanki, chłopaka, męża? Jakie posiadasz spojrzenie na żywność? Twoje przekonania tworzą odruchy i Twoje ciało nauczyło się reagować w pewien sposób, a że trwa to zapewne dość długo, więc masz to mocno zakorzenione. Nie zmienisz tego w jednej chwili, chyba że zajdzie jakieś zdarzenie, które wywoła bardzo silne emocje, pod wpływem których zmienią się Twoje zapatrywania i wytworzy się nowy łuk odruchowy. Jeśli nie, musisz zmienić swoje przekonania i nauczyć swoje ciało innych reakcji...

2. Przekonania

Czym są przekonania?

Przekonanie powstaje, kiedy jedna myśl jest powtarzana na tyle często, że zostaje uznana za normę. Tak jest np. z poglądem, że od przeciągów człowiek się przeziębia – przy czym z naukowego punktu widzenia jest to totalna nieprawda, ponieważ wszelkie schorzenia wywołane są albo przez wirusy, albo bakterie, a w zimnym powietrzu jest ich tyle samo co w ciepłym. Jednak człowiek, który w to wierzy, zawsze w przeciągu się przeziębi lub przynajmniej nabawi się kataru. Tak jest ze wszystkimi zupełnie bezpodstawnymi wierzeniami – czy to w piątek 13, czy w czarnego kota przebiegającego drogę. A przecież co to biedne zwierzę jest winne? Albo czym ono się różni od burego kota, który bezkarnie może przebiegać drogę...

Spróbuj zaś wytłumaczyć komuś, kto wierzy w chorobotwórcze działanie przeciągów, że od nich jednak nie można się przeziębić – a zobaczysz, co się stanie. Przecież on ma swoje przeświadczenie i nie da mu się go wyperswadować, bo zawsze w przeciągach się przeziębia!

Widzisz więc, że przekonania to są myśli, które przyjęłaś za pewne i prawdziwe – przy czym dla innych ludzi one wcale nie muszą być prawdziwe. Jeśli wierzysz, że zbyt duże ilości jedzenia tuczą – to kiedy będziesz za dużo jadła, przytyjesz (przy czym chcę z wielką siłą zauważyć, że „za dużo” jest tylko Twoim bardzo subiektywnym ujęciem!). Twoje koleżanki mogą się objadać w tym samym czasie co Ty i wcale nie tyć. Jeżeli uważasz, że masz genetyczne skłonności do tycia, będziesz tyła, choćby nawet z powietrza... Jeśli uwielbiasz słodycze, a inni wmawiają Ci, że są one niezdrowe oraz tuczące i Ty w to wierzysz, z pewnością zaczniesz tyć i czuć się coraz gorzej. Są to informacje, które wysyłasz atomom, które budują Twoje nowe ciało. Mając takie przekonania, mówisz im, co mają zrobić z czekoladką, batonem, frytkami, Coca-colą – przekazujesz, aby odłożyły Ci się na biodrach i uszkodziły wątrobę.

To, że bez pewności powiesz sobie w ciszy i to tak, żeby nikt nie słyszał (i najlepiej Ty sama też): „JESTEM SZCZUPŁA”, nie zmieni Twoich przekonań. To wymaga czasu i pracy nad sobą.

Teraz, kiedy już przytyłaś i patrzysz w lustro, budujesz sobie niestety kolejne przekonanie: „JESTEM GRUBA”. Nawet gdybyś powiedziała swojemu ciału, że frytki odchudzają, będzie ono jednak reagowało nie na to, co mu mówisz, lecz na to, co o sobie myślisz, patrząc w lustro. Tak tworzy się błędne koło.

Dlatego większość diet kończy się efektem jo-jo, ponieważ nie zostało zmienione Twoje przekonanie o sobie samej, a strach przed jedzeniem nie znikł. Wszystko dlatego, że Twoje komórki nieustannie otrzymują informację: „JESTEM GRUBA”. Nie może więc być inaczej.

Spójrz wokół siebie, poobserwuj ludzi, poprzyglądaj się koleżankom i posłuchaj ich, a sama się przekonasz, że to prawda, że mają oni własne przeświadczenia, które w ich życiu się sprawdzają, choć być może są zupełnie inne od Twoich wyobrażeń, które w Twoim życiu zdają egzamin...

Dlaczego różne, sprzeczne diety działają?

Czy zauważyłaś, że jest mnóstwo różnych diet? I wszystkie one istnieją, ponieważ odnoszą skutek. A każda z nich musi działać, bo gdyby było inaczej, to nie miałyby prawa istnienia. Jak myślisz, dlaczego tak różne diety przynoszą efekty? Dlaczego ludzie stosują najpierw jedną dietę (załóżmy, że opartą na 1000 kcal dziennie) i chudną, a jeśli znów utyją, to wtedy korzystają np. z diety optymalnej (opartej na olbrzymich dawkach tłuszczu) i również tracą na wadze? Jak to się dzieje, że jeden człowiek, który schudł na diecie 1000 kcal, zrzuca następnie kilogramy na diecie 5000 kcal? Czyżby w procesie chudnięcia nie miało znaczenia, co i ile jesz? Czynnikiem odpowiedzialnym za te, zdawałoby się, niewyjaśnione zdarzenia jest psychika. Ludzie ci chudną, dlatego że wierzą, że to jest właśnie to. Wierzą, ponieważ argumenty przez kogoś przedstawione – bo albo to koleżanka schudła na danej diecie, albo książka traktująca o dietach była przekonująca – trafiają do ich świadomości. Przyjmują to jako prawdę i wtedy to zaczyna działać. Dokładniej opisałam, jak to wygląda i jakie czynniki biorą udział w procesie chudnięcia przy omawianiu efektu jo-jo.

Skąd tyle różnych odkryć o żywności?

Naukowcy z reguły wpadają na jakiś pomysł wyjaśniający, dlaczego coś się dzieje, a potem prowadzą nad tym badania. Ktoś np. chce udowodnić, że jaja podnoszą cholesterol lub po prostu zbadać, czy rzeczywiście podwyższają jego poziom w organizmie (założenie w drugim przypadku jest takie samo jak pierwszym, ponieważ to jest tylko hipoteza, że jaja zwiększają cholesterol) i zgodnie z zachowaniem elektronów w omawianym wcześniej doświadczeniu powinien uzyskać potwierdzenie. Jednak z tego samego powodu za moment ktoś inny obala twierdzenie, jakoby jaja podnosiły poziom cholesterolu. Co ważne, obie te konstatacje mają podstawy naukowe. Dlatego jedni mówią, że nie wolno jeść za dużo białka, bo zakwasza organizm, a inni uważają, że należy go dużo spożywać, ponieważ przyspiesza metabolizm. Dlatego pewne osoby twierdzą, że tłuszcz jest bardzo niezdrowy i tuczy, a inne odchudzają dietą opartą na samym tłuszczu. Jedni utrzymują, że trzeba rozdzielać produkty i nie można jeść węglowodanów razem z tłuszczami, natomiast drudzy są zdania, że to nie ma znaczenia. Dlatego jedni reprezentują pogląd, że czekolada jest jedną z przyczyn otyłości u dzieci, inni zaś mówią, że jest zdrowa, bo zawiera dużo antyoksydantów. I dlatego ludzie wciąż będą mieli przeciwstawne przekonania, czasem gotowi nawet zabić za ich słuszność, a przecież i tak wszyscy mają rację...

Wcale nie jest tak, że jeśli jedna teoria poparta naukowo zostaje obalona, to wtedy przestaje ona funkcjonować. Nadal istnieją obydwie teorie i każda znajduje swoich zwolenników oraz zagorzałych obrońców. 30 lat temu ogłoszono, że jaja są przyczyną podwyższonego poziomu cholesterolu i zakazano ich spożywania w ilości większej niż 2-3 tygodniowo, a obecnie podważono to założenie – a jednak to wcale nie znaczy, że teraz ludzie, którzy „dbają o zdrowie”, jedzą dowolną ilość jaj w tygodniu.

Na temat żywienia jest mnóstwo sprzecznych ze sobą twierdzeń i tak naprawdę już zawsze będzie, bo ludzie mają prawo myśleć i żyć po swojemu. I najważniejsze jest to, że każde z tych przekonań jest prawdziwe dla człowieka, który je wyznaje. Tylko od Ciebie zależy, w co uwierzysz i co uznasz za prawdę. Ja za prawdę uznaję to, że każdy produkt, który jem, służy mojemu zdrowiu, że poszczególna komórka mojego ciała wykorzystuje go do swoich potrzeb, a to, co jest zbędne, po prostu wydalam. Wiem, że każdy kęs jest odżywczy i zdrowy, bez względu na to, czy jem właśnie frytki, czy sałatkę, czy piję kawę. Jeśli nie lubisz buraczków, co z tego, że inni lubią – Tobie one nie smakują i to jest TWOJA PRAWDA. Tego nikt nie zmieni, tylko Ty, oczywiście jeżeli będziesz chcieć.

Mam ciotkę, która codziennie rano wypija czarną kawę. Śniadanie jada około południa. Kiedy robiłam studia podyplomowe z zakresu żywienia, uczono nas, że to jest najgorsze, co można robić. A to z tego powodu, że śniadanie jest bardzo ważnym posiłkiem, gdyż rano w żołądku wytwarza się najwięcej soku żołądkowego, więc należy zjeść posiłek białkowy. Kawa natomiast, tym bardziej czarna, powoduje większe zakwaszenie (sok żołądkowy sam w sobie jest bardzo kwaśny) i przez nią mogą powstać nadżerki oraz wrzody żołądka. Naturalnie kiedy rozmawiałam z ciotką, miałam ochotę ją „naprawiać”. Zakomunikowałam jej o tych wszystkich doniesieniach naukowych, a ona mi na to powiedziała, że przecież robi tak od zawsze, czuje się świetnie, nie bierze żadnych leków, a o problemach z trawieniem nie wie nic, więc w jakim celu ma zmieniać coś, co u niej działa. Poza tym ona bardzo lubi smak oraz zapach kawy i nie wyobraża sobie poranka bez jej wypicia. Dodam tylko, że ciotka ma w tej chwili 89 lat i rzeczywiście jest okazem zdrowia. I właściwie jak to jest, że te naukowe doniesienia nijak się mają do życia mojej ciotki? Zwłaszcza że moja ciotka nie stanowi wyjątku, tak naprawdę jest mnóstwo ludzi, którzy łamią podstawowe zasady „zdrowego odżywiania”, a są zdrowi i dożywają pięknego wieku bez jakichkolwiek schorzeń typu nadwaga, nadciśnienie, niedociśnienie, podwyższone trójglicerydy etc. Jeśli rozejrzysz się w swoim otoczeniu, też to zauważysz.

Podsumujmy: wiesz już, co to są przekonania. Dowiedziałaś się, że istnieje wiele prawd, a Twoją będzie ta, którą sobie wybierzesz i uznasz za prawdę. Spójrzmy zatem, jak powstają przekonania.

Jak powstają przekonania?

Przekonania początkowe

Kiedy się rodzisz, masz świadomość, że jesteś wspaniałą istotą, która jest pełna spokoju i miłości. Wiesz, że przyszłaś się tu bawić, że życie powinno być dla Ciebie lekkie, bo masz wszystko, co jest potrzebne do tego, aby je takim uczynić. Możesz być, kim chcesz, możesz robić, co chcesz i kiedy chcesz... Zdajesz sobie sprawę, że to, kogo będziesz spotykać na swojej drodze, zależy wyłącznie od Ciebie, wiesz też, że to, jak będziesz wyglądać oraz co będziesz robić, również zależy jedynie od Ciebie. Wiesz także, że świat jest bezpieczny, że będziesz miała wystarczająco jedzenia i picia, że możesz mieć, co tylko zapragniesz. Jesteś zadowoloną, kochającą istotą. To jest Twoje pierwsze przekonanie.

Pranie mózgu

Pewnego wieczoru trzy żaby wybrały się na wycieczkę. Jednak niedaleko ich sadzawki wykopano wielką dziurę, której żaby nie zauważyły i wpadły wszystkie trzy. Zaczęły rechotać i wołać o pomoc. Po chwili na skraju dziury zebrały się rodziny dwóch żab, ponieważ ta trzecia pochodziła z innej sadzawki. Krewni żab zaczęli nawoływać, żeby żaby skakały do góry, lecz po ich paru nieudanych próbach żabie rodziny, w trosce o biedne żaby w dziurze, zaczęły im mówić, żeby przestały się wysilać, że to jednak nie ma sensu, wyczerpią się tylko, zmęczą, a jeszcze nogę złamią. Jedna żaba z dołu usłuchała od razu. Położyła się w kącie i leżała. Pozostałe dwie dalej próbowały wyskoczyć. Ale żabi krewniacy wciąż krzyczeli – „dajcie sobie spokój, to nie ma sensu, jest za wysoko, nic z tego nie wyjdzie, lepiej już tam zostańcie i nie męczcie się, my będziemy wam przynosić jedzenie i jakoś to będzie”. Po jakimś czasie druga żaba, która wpadła do dziury, stwierdziła, że w sumie czemu nie?! W końcu będą o nie dbać, co z tego, że będą w dziurze... i położyła się obok pierwszej żaby. Trzecia, ta nieznana żaba z innej sadzawki, wciąż się nie poddawała – i skakała dalej. Wszystkie pozostałe żaby patrzyły na nią jak na głupią – czy jeszcze nie zrozumiała, że nie da się wyskoczyć z tej dziury?! Jednak pewnego dnia, kiedy żabie rodziny przyniosły jedzenie, nieznajoma żaba wyskoczyła. Wszystkie żaby na górze natychmiast ją okrążyły, mówiąc, że to niemożliwe, że jest taka dzielna, ale czy nie słyszała, jak jej mówiły, że będą się nimi opiekować i żeby się nie wysilała?! Żaba nic nie odpowiedziała – bo okazało się, że była głucha... A dlaczego jej się udało? Po prostu nie słyszała, że nie da rady.

Jako taka mała, doskonała istota, która właśnie przyszła na ziemię, znasz wszystkie swoje prawa, czujesz się bezpiecznie i spokojnie. Ale...

Masz słuch, więc słuchasz, masz węch, to wąchasz, masz wzrok, dlatego patrzysz, masz skórę, wobec tego czujesz dotyk... i od pierwszych dni życia słyszysz to, co każdy mówi, widzisz, co robi i czujesz zapachy otaczających Cię ludzi oraz świata. Słyszysz słowa osób, które Cię otaczają, a zatem Twoje najbliższe otoczenie jest Twoim pierwszym programistą. Uczą Cię, że to jest „be”, a tamto nie „be”, jeśli nie spełniasz ich oczekiwań, słyszysz „niedobra niunia”, „niegrzeczna niunia”, – i programują Cię dalej. Jesteś instruowana, że jedzenie może zaszkodzić – a że szkodzi Twojemu otoczeniu, dlatego przyjmujesz to za prawdę oczywistą. Słyszysz, że masz skłonności do tycia albo że: „w naszej rodzinie wszyscy są grubi, ale za to szczęśliwi”, lub: „w ciąży się tyje”... i patrzysz wokół na swoją rodzinę – prawie wszyscy są grubi i bierzesz to za pewnik. Albo masz restrykcyjnych rodziców, którzy mają fioła na punkcie sylwetki, wciąż unikają tłuszczu, ciasteczek i bitej śmietany, boją się każdego nieznanego kęsa, bo uważają, że od tego można mieć raka, a od tamtego zwiększony poziom trójglicerydów... i wtedy Ty też zaczynasz bać się jedzenia oraz przytycia.

Następnie zaczynasz swoją przygodę z telewizją – oglądasz i chłoniesz wiedzę, mnóstwo informacji o czekoladzie, kaloriach, zabójczych hamburgerach, o białej mące i cukrze... Słyszysz, jak jedna aktorka strasznie przytyła w ciąży i teraz nie może zrzucić zbędnych kilogramów, a potem widzisz koleżankę, której też się to przytrafiło i wówczas zaczynasz się bać...

W wielkim uproszczeniu podaję schemat prania mózgu. Pranie mózgu robi się dzieciom od wieków – nie tylko w kwestiach żywieniowych, ale także wyrabia się im opinię o nich samych, np. mówi się: „jesteś kłamczuchem”, „jesteś do niczego”, „ty głupolu” etc. Kreuje się w ich głowach konkretny obraz związków, seksu, dorastania, trądziku, cellulitu...

I właściwie nie ma w tym nic złego – po prostu rodzice i nauczyciele nie wiedzą, że można inaczej, więc wszystko robią tak, jak potrafią w danej chwili najlepiej. Jednak teraz, kiedy stajesz się świadomym człowiekiem, możesz wybierać, co chcesz uznać za prawdę. Każda informacja będzie prawdą, jeśli TY sama uznasz ją za prawdziwą. Rozumiesz?! Albert Einstein powiedział kiedyś, że jeżeli jakaś informacja jest powszechnie uznana za prawdę, a znajdzie się jakiś nieuk, który nie zna tej prawdy, to z pewnością udowodni, że prawda jest zupełnie inna.

Widzisz, ci, którzy nie wiedzą, że frytki są tuczące, bo może nikt nie zwrócił ich uwagi na ten fakt, to nigdy nie utyją od frytek. Jeśli jednak taką informację powtarza się komuś dość często i ten ktoś uzna ją za prawdę, wówczas jego organizm będzie się zgodnie z nią zachowywał, nawet jeżeli będzie jadł frytki raz na miesiąc.

Jeśli słyszałaś dość często, że masz skłonności do tycia i uznałaś to za prawdę, to wtedy Twoje ciało musi odpowiednio zareagować i niestety będziesz tyć, choćby z głodu. Są przecież ludzie, którzy naprawdę żyją niemal ascetycznie w stosunku do ilości spożywanych pokarmów, a i tak mają sporą nadwagę.

Jako kolejny przykład powstawania przekonań (może nieco bardziej jasny) niech posłuży piątek 13.

Jeżeli nigdy nie słyszałaś, że piątek 13 jest pechowy, więc nie zdajesz sobie z tego sprawy i w takim razie jest on dla Ciebie kolejnym, zwykłym piątkiem w miesiącu. Załóżmy, że w taki póki co zwyczajny dla Ciebie piątek dostajesz pałę w szkole. Opowiadasz o tym koleżance, użalając się, że dostałaś złą ocenę i być może twierdząc przy tym, że zupełnie niesprawiedliwie. Koleżanka od razu usprawiedliwia zdarzenie, mówiąc, że to nic takiego, bo to w końcu piątek 13, a przecież wszyscy wiedzą, że ten dzień jest pechowy. Następnym razem, kiedy kalendarz wskazuje piątek 13, idziesz do szkoły z lekką obawą. Jednak tym razem Ci się udało. Wychodzisz ze szkoły i widzisz, że właśnie podjechał Twój autobus, biegniesz, ale nie zdążasz na niego. Postanawiasz zatem, że przejdziesz się jeden przystanek i przy okazji pogadasz jeszcze z koleżanką. Przechodząc przez ulicę, mija Cię samochód i opryskuje wodą z kałuży. Myślisz sobie: „no, w końcu to piątek 13”. Normalnie taka sytuacja zdarza się pewnie i w inne dni tygodnia i wtedy nikt nie twierdzi, że są feralne. W końcu jest piękne przedwiośnie i topnieją śniegi, nic niezwykłego w tym, że są kałuże i może się zdarzyć, że w jedną z nich wjedzie samochód... ale w Tobie już kiełkuje przekonanie. W kolejny piątek 13 dostajesz dwie mierne z jednego przedmiotu i właściwie już jesteś pewna, że piątek 13 rzeczywiście jest pechowy. Rozumiesz?! Tak się buduje każde przekonanie. A przecież mogłaś dostać te mierne, bo po prostu nie umiałaś albo strasznie się bałaś, że akurat poproszą Cię do odpowiedzi – dokładnie tak, jak w każdy inny dzień tygodnia.

Kiedy się rodzisz, nie masz żadnych przekonań, prócz tego, że możesz wszystko i jesteś radosną twórczynią. Wtedy jeszcze nie wiesz, że piątek 13 może być pechowy, nie masz pojęcia, że tłuszcz może tuczyć, że koleżanki mogą być fałszywe, a siedząca praca może powodować nadwagę – nie słyszałaś o żadnej z tych rzeczy. I tak naprawdę te wszystkie rzeczy mogą być, ale zarazem nie muszą, bo równie dobrze możesz się dowiedzieć, że piątki 13 są szczęśliwsze niż inne dni miesiąca, że tłuszcz jest zdrowy i smaczny, że koleżanki są zabawne i często bardzo pomocne, że siedząca praca może być bardzo fascynująca i nie musisz jej nigdy skojarzyć z otyłością – wystarczy rozejrzeć się wokół, ile sprzecznych, ale i prawdziwych przekonań funkcjonuje w społeczeństwie.

Jak to jest, że większość ludzi twierdzi np., że rosół z kury jest dobrym lekarstwem na przeziębienie? Przypuszczalnie kiedyś jakaś ludowa znachorka kazała podawać komuś rosół podczas przeziębienia. Ten ktoś, poddany sugestii, że rosół jest dobrym lekarstwem, wyzdrowiał. Wieść, że rosół pomaga na przeziębienie, rozniosła się za sprawą naocznych świadków, przez co coraz większa ilość osób zaczęła stosować rosół i tak sugestia była rozprzestrzeniana. Dzisiaj ludzie nadal w to wierzą, a co jest ciekawe, rosół rzeczywiście działa na tych, którzy wierzą. Niestety nie ma żadnych naukowych podstaw leczniczego działania rosołu, choć jak pokazują obserwacje, jest on skuteczny, tyle że naukowcy jeszcze nie wiedzą dlaczego.

Tak jest ze wszystkimi przekonaniami – coś się dzieje i ktoś wysnuwa przypuszczenie, że przyczyną otyłości jest np. baton czekoladowy, a inni to obserwują i widzą na własne oczy, że ten baton istotnie tak działa i w to wierzą, wtedy baton zaczyna działać w ich życiu dokładnie w taki sposób – czyli powoduje tycie. Później kolejne osoby to obserwują i w efekcie coraz więcej ludzi powiela opinie o tuczącym działaniu batona, aż w końcu naukowcy odkrywają jakieś cząsteczki, które rzekomo w tym słodyczu występują i stwierdzają, że wpływ batona na wzrost wagi to na pewno wina tych cząsteczek. Jednak cząsteczki te znajdują się nie tylko w batonie, w związku z czym naukowcy dochodzą do wniosku, że wszystkie produkty, które zawierają te cząsteczki, tak samo oddziałują na nadwagę jak baton – a przecież zaczęło się od jednego człowieka, początkowo było to doświadczenie tylko jednego człowieka...

Jednak z każdą zasugerowaną dietą jest zawsze trochę inaczej. Człowiek, który wynajduje jedną z nich, staje się jej wielkim zwolennikiem i jeżeli nie zatruje sobie życia innymi faktami życiowymi, to najprawdopodobniej będzie rewelacyjnym przykładem, jak owa dieta jest skuteczna. Dlaczego tak się dzieje? Ponieważ ma on wielką pasję, wiarę w skuteczność tego sposobu odchudzania, jest zafascynowany i pełen radości wobec tej diety. Kiedy ludzie na niego patrzą, myślą: „no tak, to musi działać”. Lecz gdy sami zaczynają stosować tą dietę z niewielkim powątpiewaniem, czy aby na pewno wszystko dobrze rozumieją, czy wszystko odpowiednio przygotowują, z lekką niechęcią, że muszą poświęcać tyle czasu, że są zmuszeni liczyć kalorie i czytać opis na każdym opakowaniu – wówczas już nie widzą u siebie tych samych efektów i stwierdzają, że chyba ta dieta na nich nie działa. No cóż, jeśli chcesz, możesz stosować jakąkolwiek dietę, masz prawo poświęcać swój czas na czytanie różnych doniesień, czego jeszcze nie powinnaś jeść, ale ja Ci powiem jedno – zawsze najlepsze jest proste rozwiązanie, które nie wymaga od Ciebie wysiłku. Wszyscy mamy wrodzoną cechę, jaką jest lenistwo i to, co wymaga od nas zbyt wiele czasu i poświęceń, szybko nas zniechęca. Tak jest też w przypadku praktycznie każdej diety.

Mój synek, kiedy rozmawiałam z nim o tej książce i mówiłam mu o tzw. praniu mózgu, zapytał: „czy to jest tak, że czasem ludzie coś źle myślą i dlatego trzeba uprać im mózg, żeby ich z takich rzeczy wyczyścić?”. „Tak”, odpowiedziałam, bo chciałabym, żeby ten termin był właśnie w ten sposób używany! Żeby praniem mózgu określać odtąd oczyszczenie swoich myśli z tych, które nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Aby pozwolić myślom innych ludzi, o ile są negatywne, jedynie przepływać przez naszą głowę i nie skupiać na nich własnej uwagi! Po co nam czyjeś myśli w stylu: „nie nadajesz się do tego”, „ale przytyłaś”, „śmiesznie wyglądasz w tych obcisłych spodniach”, „jesteś gruba, bo się nie ruszasz”, „po co tyle żresz?!” – to są przecież wyłącznie czyjeś opinie i kiedy je sobie przypominamy, z pewnością nie czujemy się dobrze.

Zrób więc sobie nowe pranie mózgu i zastanów się, czy Ty też tak myślisz, czy zgadzasz się z takimi opiniami. Jeśli odczuwasz negatywne emocje, jeśli coś Cię ściska w dołku, to znak, że uważasz coś zupełnie innego i że zamiast skupiać się na własnych myślach, koncentrujesz się na tym, co sądzą inni.

Efekt placebo

Najlepszym przykładem, jak działa przekonanie, jest chyba EFEKT PLACEBO. Z pewnością wiesz, co to jest placebo. Jeśli nie, to przypomnę, że jest to termin stosowany m.in. w medycynie. Załóżmy, że badani są pacjenci chorzy na nadciśnienie. Lekarze przepisują im więc leki na nadciśnienie, które w jakimś stopniu pomagają. Czasem doświadczalnie podaje się grupie pacjentów tylko nośnik – bez leczącej substancji, lecz zapakowany w identyczny sposób co właściwy lek. Najczęściej w obu grupach efekty są takie same. Jak myślisz, dlaczego tak się dzieje? Leczonym nie mówi się, że dostali coś innego, więc są przekonani o tym, że otrzymują lekarstwo, które ich uzdrowi. Ci, którym podaje się leki i mają one dobre efekty, ufają swojemu lekarzowi. Jest to absolutnie konieczny czynnik do tego, aby lek czy placebo zadziałało.

Opisywano wiele pojedynczych przypadków wyzdrowienia, stosując właśnie placebo. Powołam się na dość znaną historię opisaną przez doktora Philipa Westa. Dotyczy ona pacjenta, pana Wrighta, który chorował na złośliwego i mocno zaawansowanego nowotwora węzłów chłonnych – mięsaka limfatycznego. Badał go Bruno Klopfer, geniusz w dziedzinie testu Roschacha (test plam atramentowych stosowanych w diagnozie klinicznej i w rekrutacji na wysokie stanowiska, stanowi o nieświadomych treściach psychicznych, cechach osobowości i zaburzeniach psychicznych), natomiast lekarzem opiekującym się Wrightem był P. West. Otóż kiedy chory Wright przestał reagować na wszelkie znane środki uśmierzające ból, a jego ostra anemia uniemożliwiła zastosowanie promieniowania rentgenowskiego czy innych metod, jego guzy pod pachami, w pachwinach, na szyi, klatce piersiowej i brzuchu były wielkości pomarańczy. Pacjent korzystał z maski tlenowej i praktycznie był umierający.

Nie tracił jednak nadziei, ponieważ prasa donosiła o nowym super leku na nowotwory o nazwie Krebiozen. Klinika, w której leczył się ów chory, została wytypowana do przetestowania tego preparatu. Pan Wright jednak nie nadawał się do wzięcia udziału w teście, gdyż wymagano, aby przewidywana długość życia pacjenta była nie mniejsza niż 3 miesiące, a Wright (według lekarza) miał przed sobą może tydzień. Gdy jednak usłyszał o tym, że lek jest już w klinice, błagał swojego lekarza, pana Westa, o podanie mu leku, a ten po stosownym namyśle zdecydował, że jednak zaryzykuje. Po podaniu leku Pan Wright ozdrowiał w ciągu 10 dni i został wypisany ze szpitala. Ale kilka miesięcy później trafił tam z powrotem z równie rozległym nowotworem. Jego doktor dowiedział się, że Wright przeczytał w prasie, że zastosowany lek okazał się zupełnie nieskuteczny i on sam był jedynym pacjentem, który po nim wyzdrowiał.

Doktor West zaczął przypuszczać, że pacjent wyzdrowiał, ponieważ wierzył w magiczną moc nowego leku. Dlatego też powiedział mu, że mają wypuścić nowy Krebiozen, ulepszony i postara się ściągnąć go specjalnie dla niego. Po jakimś czasie pan Wright dostał lek, przy czym podano mu czystą wodę, zaś sytuacja się powtórzyła. Chory wrócił do zdrowia.

Poniżej przytoczę opis osobowości pana Wrighta pochodzący z książki Klopfera (Klopfer, 1957, s. 339):

Protokół z badania testem Rorschacha sporządzono, zanim nastąpiło przejście od optymizmu do pesymizmu. Odzwierciedla on osobowość, w której występuje – jak to kiedyś określiłem – płynna organizacja ego. Widać to w obecnym zachowaniu pacjenta i wielkiej łatwości, z jaką najpierw poddał się sugestii płynącej z reklamy leku, a później sugestiom lekarza podczas celowo zaplanowanego eksperymentu; nie przejawiał oznak ani obrony, ani nawet krytycyzmu. Jego ego po prostu płynie i dlatego cała jego życiowa energia jest wolna – wywołała zatem taką reakcję na lek, która wydawała się czymś w rodzaju cudu.

Niestety, sytuacja ta nie mogła trwać dłużej, ponieważ nie stabilizowało jej dobrze zakorzenione centrum osobowości, w którym długofalowa perspektywa zapobiegłaby katastrofalnym konsekwencjom rozczarowania lekiem. Używając symbolicznej analogii, można powiedzieć, że podczas pływania po powierzchni wody pod wpływem optymistycznej autosugestii lub sugestii pacjent zamienił się w ciężki kamień i bez walki poszedł na dno w chwili, gdy siła owej sugestii przestała działać.

A oto fragment z książki Ernesta L. Rossiego dotyczący omawianego przypadku (Rossi, 1995):

Przypadek pana Wrighta aż nadto żywo ilustruje sukcesy i porażki prób komunikowania się między psychiką a ciałem oraz uzdrawiania na obecnym poziomie wiedzy. Jeszcze nie rozumiemy wszystkich istotnych czynników, które występują w każdej konkretnej sytuacji, i mamy jedynie niejasne pojęcie o tym, jak wspomagać niezawodne uzdrawianie. Jak dotąd wiemy na ten temat niewiele więcej, niż wiedziano 30 lat temu, gdy pan Wright zaprezentował swym lekarzom potęgę optymizmu.

Wiemy dziś na przykład, że układ odpornościowy może kontrolować rozwój raka; ulepszając ten układ, można by doprowadzić do zmniejszenia przezeń nowotworu. Układ odpornościowy pana Wrighta był z całą pewnością pobudzony przez jego wiarę w wyleczenie. Nieprawdopodobne tempo, w jakim wracał do zdrowia, sugeruje, że jego układy autonomiczny i hormonalny były podatne na sugestię i pomagały mu zmobilizować układ krwionośny z taką niezwykłą skutecznością, że doszło do usunięcia toksycznych płynów i innych pozostałości szybko malejącego nowotworu. Jak się później okaże, dzisiaj wiemy więcej o układzie limbiczno-podwzgórzowym mózgu, który jest głównym łącznikiem między psychiką a ciałem, modulującym aktywność układów odpornościowego, autonomicznego i hormonalnego w odpowiedzi na sugestię psychiczną i autosugestię.

Podsumujmy: doświadczenie pana Wrighta dowodzi, że jego głębokie przekonanie o skuteczności bezwartościowego leku, jakim był krebiozen, wywołało uzdrawiający efekt placebo, spowodowało aktywizację głównych systemów komunikacji między psychiką a ciałem.

Na temat efektu placebo jest bardzo wiele naukowych i udokumentowanych opracowań. Jeśli Cię to interesuje, odsyłam do literatury. Na co jednak chcę zwrócić Twoją uwagę, to opis osobowości chorego. Wystąpiło tu określenie PŁYNNA ORGANIZACJA EGO. Jest to dość istotne, ponieważ jak widzisz, pacjent płynnie poddawał się każdej sugestii – tej, która miała ozdrowieńczy skutek oraz tej, która prawie doprowadziła go do grobu. Nie miał silnie ugruntowanego przekonania, że lek jest dobry i że po nim wyzdrowiał. Nie potrafił sobie wytłumaczyć, że być może był jedynym pacjentem, bo np. miał inną genetykę. W zamian poddał się kolejnej sugestii, że lek nie działa, dlatego nie mógł on poskutkować również w jego przypadku, chociaż miał niezbite dowody na to, że ten farmaceutyk u niego zadziałał. Jeszcze jedną, bardzo ważną informacją jest fakt, jak szybko przebiegało zarówno zdrowienie, jak i nawroty choroby. Zapamiętaj to sobie dobrze, bo pan Wright nie jest odosobnionym przypadkiem opisywanym przez lekarzy, u którego nastąpił taki „cud”. Jest ich mnóstwo, a co najważniejsze – każdy z nas może tego dokonać i to w równie szybkim tempie. Guzy wielkości pomarańczy znikły po 10 dniach... Pomyśl, jak szybko możesz schudnąć, mieć piękną skórę, brak cellulitu, zdrowe paznokcie i włosy, jeśli tylko uwierzysz, że to możliwe. Ponieważ my wszyscy tworzymy tylko to, co uznajemy za prawdę, co znamy i w co wierzymy!

W tym miejscu chciałabym jeszcze zaznaczyć, że w wyniku wielu eksperymentów, szczególnie z użyciem leków uśmierzających ból, dokonano odkrycia, które zostało potwierdzone (podwójnie ślepa próba), że każdy lek odnosi skutek tylko w 45%, zaś pozostałe 55% działania każdego specyfiku to efekt placebo! Jest to dość niesamowite i ważne doniesienie, gdyż bardzo namacalnie przemawia do naszej świadomości. Poza tym widać, jaką wielką moc w każdym procesie leczenia ma umysł i wiara w efektywność leku, w nieomylność lekarza i proces zdrowienia oraz oczekiwanie na pozytywny rezultat. Jak widzisz, jeśli uwierzysz i będziesz mieć optymistyczne oczekiwania w stosunku do jakiegoś specyfiku odchudzającego, to jego skuteczność w 55% zależeć będzie od Twojego nastawienia, a tylko w 45% od substancji aktywnych, zawartych w danym preparacie. Każda dobra reklama, rada koleżanki, którą przyjmiesz za prawdę, to w rzeczywistości zastosowanie przez Ciebie autohipnozy, autosugestii i oszukanie Twojego analitycznego umysłu, a także powiedzenie mu: „to musi działać, bo zadziałało u Anki” i udzielenie Twojemu ciału pozwolenia na swobodne działanie w atmosferze relaksu i pozytywnego oczekiwania.

Co więcej, w jednym z doświadczeń w Stanach Zjednoczonych (gdzie sprzedaż leków jest nad wyraz wielka), w którym wzięto pod uwagę 17.000 różnych leków, udowodniono, że po ich podaniu aż 30% przypadków wyzdrowienia było wynikiem efektu placebo, ponieważ ich działanie w ogóle nie miało nic wspólnego ze schorzeniem, na które były przepisane (Evans, 1985; Morris i Bech, 1976).

Komentarz pozostawiam Tobie.

Co mi pomogło?

Ja byłam dzieckiem, któremu wmawiano, że skoro jestem podobna do ojca, a ojciec jest gruby, więc i ja będę gruba. Bardzo się tego bałam, więc zaczęłam się odchudzać, jeszcze nie mając nadwagi. Wtedy zaczęła się moja walka. Efektem moich zmagań i ciągłego myślenia o jedzeniu była szybciutka nadwaga – prawie 20-kilowa. Wyglądałam okropnie i jeszcze gorzej się czułam. I nieraz było mi przykro, bo ludzie mówili, że mam grube nogi albo pięcioletni syn sąsiada stwierdził, że jestem podobna do bąka, a nie do osy. Teraz się z tego śmieję, ale wtedy nie było mi wcale do śmiechu...

W moim przypadku uzdrowiło mnie jedno zdanie przeczytane w kolejnej książce na temat odchudzania i diet. Podsunęła mi ją moja cudowna eksteściowa. Zdanie to brzmiało tak: Nie ma czegoś takiego jak genetyczne skłonności do tycia, ludzie tyją, ponieważ przejmują schematy żywienia (J. Kwaśniewski, Żywienie optymalne). Kiedy przeczytałam, że nie ma genetycznych skłonności do tycia, nie wyobrażasz sobie, co poczułam! To było coś niesamowitego. To zdanie tak głęboko dotknęło mojej duszy, tak długo na nie czekałam, że pamiętam je do dziś. Wtedy łzy stanęły mi z radości, że znalazł się na świecie ktoś tak mądry, że odkrył przede mną tę prawdę. Byłam ogromnie szczęśliwa, chciałam o tym wszystkim powiedzieć, chociaż nikt nie rozumiał, co jest tak ważnego w tym zdaniu... Na tyle zmieniło ono moje myśli i tak bardzo pozytywnie wpłynęło na moje emocje, że w 2 tygodnie od momentu jego przeczytania schudłam 10 kg, a w następne 2 tygodnie kolejne 8 kg. Od tamtego czasu nie mam z wagą żadnych problemów. Koleżanki mi zazdroszczą i pytają, jaką dietę stosuję (w końcu jestem dietetykiem), a ja im odpowiadam: „wiecie, było sobie takie zdanie... tylko teraz zmieniłabym je na: nie ma genetycznych skłonności do tycia, są negatywne przekonania i szkodliwe poglądy, które mogą być dziedziczone”.

Mnie to wystarczyło. Szukałam wcześniej i próbowałam wszystkiego. Znam na pamięć każdą dietę i efekt jo-jo. I teraz już rozumiem, dlaczego wtedy tak szybko schudłam i już nigdy nie przytyłam, choć od tamtego okresu minęło już prawie 10 lat i w międzyczasie urodziłam dziecko... A ludzie mi mówią (i ja sama w lustrze też widzę), że wyglądam młodziej niż te 10 lat temu.

To jedno zdanie mnie wyleczyło, ponieważ wcześniej uważałam, że po ojcu mam skłonności do tycia. I jak widzisz, u mnie to była bardzo szybka reakcja, bo poczułam się naprawdę szczęśliwa, że znalazłam to zdanie. Przyjęłam je bez zastrzeżeń jako swoją nową prawdę, ponieważ była ona dużo bardziej zgodna z tym, co chciałam czuć i jak pragnęłam wyglądać niż ze stwierdzeniem, że to, czy jestem szczupła, czy gruba jest już z góry ustalone i nie mam szans tego zmienić! Jakież to jest deprymujące sądzić, że na nic nie mam wpływu, że istnieje jakaś genetyka, która jest niezmienna i nic ode mnie nie zależy! Jak okropnie ciężko jest mieć przeświadczenie, że skoro urodziłam się w rodzinie z otyłym ojcem, to jestem skazana na bycie otyłą i jakie to niesprawiedliwe, że inni mają szczupłych ojców! I jaka nagła przychodzi ulga, kiedy odkrywam, że to wszystko nieprawda! Że sama wszystko tworzę od początku do końca! Że ani matka, ani otyły ojciec nie mogą być odpowiedzialni za moją tuszę, jeśli chcę być szczupła! Jaka to była dla mnie wielka radość i ulga, kiedy odnalazłam to zdanie! I właściwie nie pamiętam z tej książki niczego poza tymi właśnie kilkoma słowami! I chociaż nikt nie rozumiał mojego entuzjazmu w związku z owym zdaniem (chociaż za wszelką cenę starałam się znaleźć takie zrozumienie), to nie było to dla mnie ważne. Ważniejsze było to, że ja już wiem i że się cieszę! Zastosowałam to, o czym piszę, tyle że wcześniej o tym nie wiedziałam. Teraz chcę, żebyś i Ty mogła też się tak poczuć i wrócić do swojej idealnej wagi.

Moje przekonania

Moje przyzwyczajenia żywieniowe wcale się nie zmieniły, tyle tylko, że jem, kiedy jestem głodna, piję, kiedy chce mi się pić. Po prostu jem, na co mam ochotę i ile mam ochotę.

Wierzę, że jedzenie jest właśnie po to, aby sprawiać przyjemność, a moje ciało pięknie mi się odwdzięcza.

Trochę innych przekonań

Jedzenie powinno być zawsze dla nas przyjemne. Gdyby nie miało tak być, to nie byłyby nam potrzebne kubki smakowe. Po co mielibyśmy odczuwać słodki smak, gdyby nie sprawiało nam to żadnej przyjemności?! Przecież kiedy jesz coś smacznego, cieszysz się, a Twoje ciało wytwarza hormony szczęścia, a ma to ogromny wpływ na to, jak Twoje ciało funkcjonuje, o czym już zresztą wiesz. Koty nie muszą odbierać słodkiego smaku, ponieważ ich głównym pożywieniem jest mięso. Po prostu nie czują słodkiego. Jest im to do niczego niepotrzebne. Za to wiedzą, że najlepszym dla nich pokarmem są myszy, których mięso zawiera duże ilości tauryny – białka, które dla kotów jest niezbędne. My odczuwamy smak słodki, bo oprócz tego, że potrzebujemy cukru, żeby mieć energię, to sprawia nam również przyjemność. A wszystko, co jest smaczne i sprawia nam przyjemność, jest nam potrzebne. To wymyślony przez męczenników mit, że to, co dobre, jest zakazane. Jaki sens miałoby stwarzanie nam takich, a nie innych zmysłów? Przecież natura się nie myli. Jesteśmy idealni, nasze ciało jest doskonałe, procesy, które w nim zachodzą, są tak skomplikowane, że jeszcze wszystkich nie znamy, a ono sobie z nimi radzi od początku naszego istnienia – ponieważ zostało do tego stworzone. A naszym zadaniem jest się rozkoszować tym, co możemy czuć i pozwolić ciału działać, nie zakłócając jego funkcjonowania swoimi myślami.

Zauważ, że wszystkie trucizny są gorzkie i niesmaczne. Nawet zioła, takie jak piołun, które potrafią leczyć, są trucizną, jeśli zażyje się ich za dużo. Nie ma słodkich trucizn. Wszystkie są niesmaczne. Myślisz, że to przypadek?! Nie, natura się nie myli i z tego powodu powinniśmy jeść to, co nam smakuje, bo to jest dla nas dobre. Jeśli spożywasz to, co uważasz za zdrowe tylko dlatego, że jakiś ekspert tak twierdzi, ale Ci to w ogóle nie smakuje, wyrządzasz sobie krzywdę. Takim postępowaniem informujesz swój organizm: „nie zasługuję na to, co dobre, ponieważ moje ciało jest niedoskonałe i muszę je pilnować”. Jak się czujesz, kiedy jesz coś niesmacznego? Jesteś szczęśliwa? Nie, tylko się oszukujesz, że masz wszystko pod kontrolą. Zapamiętaj jednak: TY nie jesteś od kontrolowania swojego ciała, wszystko, co robisz wbrew jego naturalnemu porządkowi, robisz pod prąd. Kontrolując swoje ciało, jesteś przemęczona, czujesz, że masz za dużo na głowie. Potrafisz co prawda wyłączyć swoje emocje i wmówić sobie, że tak właśnie powinno być, ale tylko do czasu, bo ciało szybko na to odpowie – albo będziesz chorować, albo tyć, albo popadniesz w depresję. Odpuść sobie.

Twoje ciało w swojej doskonałości dokładnie wie, co ma robić. Jeśli nie jesteś zachwycona tym, co widzisz, to jest tylko i wyłącznie Twoja wina lub brak wiedzy dlaczego tak się dzieje.

Czy wiesz, że w Twoim mózgu jest tyle komórek nerwowych, że gdyby ktoś chciał je policzyć jedną na sekundę, poświęciłby na to 32 miliony lat (o takiej ilości na razie wiedzą naukowcy, nie wiadomo, czy ta liczba się nie zwiększy)! I to tylko w mózgu, a pomyśl jeszcze o tym, że w Twoim ciele jest mnóstwo komórek nerwowych, które unerwiają każdy organ. Zauważ również, że kiedy odbierasz bodźce ze świata zewnętrznego, informacje w ułamkach sekund są przerabiane na odpowiednie reakcje. Powiedź, czy dokładnie znasz te reakcje? Jak możesz nad tym panować? Zapewniam Cię, że Twoje ciało jest całkowicie doskonale działającym sprzętem kierowanym przez Twój komputer centralny – mózg. Powiem Ci jeszcze jedno, aby ten komputer mógł dobrze działać, muszą zostać wprowadzone do niego odpowiednie programy (które zostały wczytane do Twojego mózgu na samym początku), a Ty zmieniasz i programujesz swój komputer w trakcie swojego całego życia w zależności od sugestii, komentarzy i obserwacji innych ludzi. To tak, jakbyś wprowadzała wirusy, coraz więcej wirusów, aż do momentu, kiedy komputer się zawiesza i wówczas już nic nie możesz zrobić, tylko go zresetować albo na nowo umieścić w nim pliki systemowe. Dlatego ludzie najczęściej zaczynają coś robić, kiedy są już na krawędzi wytrzymałości, zdrowia, chęci życia i wtedy czują, że muszą (a już nie mogą) wcisnąć RESET.

Tak naprawdę to nie ma zbytniego znaczenia, w co wierzysz i co uznajesz za prawdę, o ile te wierzenia i przekonania są dla Ciebie miłe! Jeśli wierzysz, że dieta wegetariańska jest najlepsza, i stosujesz ją z poczuciem spełnienia, to wszystko jest w porządku. Jeśli natomiast ta sama dieta stanowi dla Ciebie źródło strachu przed tym, że są zabijane zwierzęta lub że mięso wywołuje agresję i zamiast na pozytywnych efektach diety skupiasz myśli na negatywnych aspektach związanych z jej wyborem, żyjesz w stresie, a Twoje ciało nie czuje się zdrowe. Tu nie chodzi o to, co robisz, tylko o to, co myślisz o tym, co i dlaczego robisz.

Skąd się bierze efekt jo-jo?

Jeśli jesteś na restrykcyjnej diecie, która przynosi efekty, to musisz wierzyć, że ona faktycznie skutkuje. Z pewnością jakaś koleżanka na niej schudła i stąd wiesz, że jest to możliwe albo po prostu zasady tej diety trafiają w Twoje osobiste przekonania. Być może jesteś już po niejednej diecie, po której schudłaś, a potem z powrotem przytyłaś i myślisz, że to rezultat tego, że wróciłaś do swoich dawnych nawyków żywieniowych. Poniekąd masz rację, jednak to zupełnie nie zależy od tego, co jesz. Widzisz, kiedy ciężko ćwiczysz i zawzięcie się odchudzasz albo jedno lub drugie i wierzysz, że schudniesz, to wówczas rzeczywiście chudniesz. Jeśli czujesz się dobrze, bo widzisz efekty swojej pracy, dalej tracisz na wadze. Jeżeli zjesz coś spoza dozwolonej listy, czujesz się źle, ale jeśli zaraz wracasz do wskazań danej diety, to nic się nie dzieje, ponieważ znów czujesz się dobrze. Jeśli jednak mówisz sobie: „a tam, to nie ma sensu, przecież i tak nie wytrzymam, ile można jeść same sałatki?!” i się poddajesz, to prawdopodobnie ponownie źle się poczujesz, że jesteś nic nie warta, że niczego nie potrafisz dociągnąć do końca, że nigdy nie będziesz chuda, że jesteś gruba etc. – i tyjesz.

Jeśli natomiast chudniesz, docierasz do końca diety i cieszysz się z efektów, patrzysz na siebie w lustrze i widzisz swoje ładne, szczupłe ciało, to myślisz sobie: „jestem szczupła” i jesteś z siebie dumna, zadowolona i w tym momencie zmieniasz swoje przekonanie o sobie z „JESTEM GRUBA” na „JESTEM SZCZUPŁA”. Utrwalasz ponadto przeświadczenie, że taki sposób odżywiania, jaki stosowałaś podczas kuracji, to jedyny dobry i skuteczny dla Ciebie sposób na posiadanie takiego ładnego ciała. O ile będziesz z niego korzystać już do końca swoich dni, to z pewnością będziesz szczupła, jednak jeśli zaczniesz jeść coś innego, zaczniesz tyć.

Schemat chudnięcia i tycia

Żeby schudnąć i zachować właściwą wagę, muszą zaistnieć trzy czynniki:

1. Musisz chcieć i uwierzyć, że możesz, wtedy zaczynasz chudnąć.

2. Musisz zmienić swój obraz siebie z „jestem gruba” na „jestem szczupła”.

3. Musisz zmienić swoje przekonania na temat żywienia.

W zależności od Twojej sytuacji czasem potrzebne jest, aby wystąpiły razem wszystkie te trzy czynniki, a czasem wystarczy tylko jeden z nich.

Jeśli np. od dziecka jesteś gruba albo po prostu od kiedy pamiętasz, to być może masz ustawiczne przekonanie, że z Tobą jest coś nie tak, że nie trawisz odpowiednio albo masz słabą przemianę materii, albo genetyczne uwarunkowania do tycia. Jeżeli przytyłaś po ciąży, to znaczy, że zawsze się tego bałaś. Wystarczy, że zmienisz obraz siebie.

Jeżeli wcześniej byłaś szczupła, ale zaczęłaś stosować jakiś wybrany sposób żywienia, ponieważ skądś się dowiedziałaś, że niektóre pokarmy tuczą i zaczęłaś tyć – to wtedy musisz zmienić zarówno swoje przekonanie o sobie, jak i o żywności.

Natomiast jeśli nie wierzysz w to, co tu piszę, i postanowisz stosować jakąkolwiek dietę, koniecznie musisz uwierzyć, że ona jest właśnie dla Ciebie – co robisz za każdym razem, kiedy rozpoczynasz kolejną dietę. Żeby po diecie nie przytyć, po zakończeniu procesu odchudzania musisz nadal trzymać się jej zaleceń i zmienić swój obraz siebie. Nawet jeśli nie zauważyłaś tego wcześniej, te zasady są niezmienne i zawsze podczas odchudzania funkcjonuje ten sam schemat.

• Czynnik pierwszy. Dlatego możesz się odchudzić za pomocą każdej diety, która do Ciebie przemawia bądź w którą wierzysz, bo stosująca ją koleżanka schudła, zatem Ty również chudniesz. To działa, kiedy wierzysz, kiedy masz pozytywne oczekiwania, gdy jesteś podekscytowana, czekasz i masz nadzieję.

• Czynnik trzeci. Następnie, kiedy już schudniesz, ale jednak powracasz do swojego dawnego sposobu żywienia, na powrót tyjesz. Właściwie to nawet tego oczekujesz, bo wierzysz, że tylko ten konkretny sposób, który pozwolił Ci schudnąć, jest w danej chwili dla Ciebie skuteczny. Wiesz, że jeśli go nie będziesz dalej stosowała, zaczniesz tyć. Nie zmieniłaś swoich przekonań o niektórych pokarmach i czujesz lęk przed każdym pożywieniem, które jest spoza listy wyznaczonych pokarmów, które jadłaś na diecie. Czujesz niepokój, kiedy jesz coś innego, i wręcz czekasz na następny kilogram na biodrach.

• Czynnik drugi. Kiedy odczuwasz kolejny, zbędny kilogram na biodrach, mówisz sobie: „znowu tyję, zaraz znów będę gruba. To bez sensu. Nie dałam rady”. I Twoje bardzo słabo zakorzenione przekonanie: „MOGĘ BYĆ SZCZUPŁA” oddala się coraz bardziej, a na jego miejsce wraca przeświadczenie, które miałaś wcześniej: „mam nadwagę, jestem gruba, mam grube nogi”, czyli Twój obraz siebie – tak dobrze Ci znany. I ponownie czujesz się źle, nic nie warta, brzydka, nie masz siły, znowu wydaje Ci się, że do du.. jest to całe odchudzanie etc.

Zapewne świetnie znasz ten schemat, jeśli już się odchudzałaś.

Podsumujmy: wiesz już, że poprzez swoje przekonania wpływasz na to, jak atomy mają budować Twoje ciało. Orientujesz się, czym są przekonania i jak powstają. Nie wiesz jednak jeszcze, jak to się dzieje, że Twoje zapatrywania i myśli mają wpływ na Twoje ciało oraz na to, jak ono przetwarza każdy pokarm.