Bezpłatny fragment

Wstęp
A może raczej wezwanie do działania

Podziękowanis

Rozdział I
Toksyczne kredyty, czyli wielki przekręt banksterów

Rozdział II
Frank to bezpieczna waluta. Czy aby na pewno?

Rozdział III
Historie z życia wzięte

Rozdział IV
Trochę o mnie, czyli jak zostałem obrońcą frankowiczów

Rozdział V
Frankowiczu, nie jesteś sam

Rozdział VI
Czy pozew to zawsze stres? Jak sobie pomóc?

Rozdział VII
Niech Cię to nie zdziwi, ale idziesz po wygraną

Rozdział VIII
Dlaczego Twoja umowa jest nieważna?

Rozdział IX
Jak wygrać z bankiem i od czego zacząć?

Rozdział X
Jak wybrać profesjonalną kancelarię prawną?

Rozdział XI
Co możesz wygrać, pozywając bank?

Rozdział XII
Propozycje bankowych ugód pozasądowych

Rozdział XIII
Argumenty banków w sporach frankowych – i dlaczego są wadliwe

Rozdział XIV
Argumenty frankowiczów w postępowaniu sądowym o unieważnienie umowy kredytowej

Rozdział XV
Obiekcje frankowiczów związane z pozwaniem banku i jak sobie z nimi radzić

Rozdział XVI
Konsumenci pozywają banki. Statystyki

Rozdział XVII
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania frankowiczów

Rozdział XVIII
Czym jest społeczność Życie Bez Kredytu? Twoją siłą!

Rozdział XIX
Analiza prawomocnych wyroków członków społeczności Życie Bez Kredytu

Rozdział XX
Aktualne orzecznictwo TSUE oraz SN – analiza wyroków i uchwał

Rozdział XXI
Idźcie do sądu, dość tego dyktatu banków!

Słownik pojęć

Klauzule abuzywne i skutki ich wyeliminowania z umowy (na podstawie wyroków w sprawach najczęściej pozywanych banków)

Przypisy

Wstęp

A może raczej wezwanie do działania

Wolność to fundament naszego istnienia, źródło godności i szacunku do siebie. Dzięki niej zyskujemy możliwość wyboru. Według mnie wolność oraz sprawiedliwość to wartości, które są podstawą szczęśliwego i bezpiecznego życia. Życia Bez Kredytu.

Wielu frankowiczów z lękiem patrzy w przyszłość, żyje w przekonaniu, że wyrwanie się z jarzma franków i rosnącego salda kredytu nie jest możliwe. Moją misją jest zmiana tej perspektywy, dlatego gwarantuję Ci, że po lekturze tej książki pozwiesz swój bank. To mocne oświadczenie na początek, wiem, ale jeżeli obierzesz opisaną przeze mnie drogę, to odniesiesz sukces. Jeśli masz kredyt we frankach, ta książka jest dla Ciebie. Pragnę podzielić się w niej swoim doświadczeniem, bo chcę pomóc Ci zacząć nowe Życie Bez Kredytu. Jestem pewien, że będzie to jedna z najlepszych życiowych decyzji, które kiedykolwiek podejmiesz. Musisz mi tylko zaufać.

Wiem, że pozwanie banku nie jest proste, i rozumiem to w pełni, ale może przekona Cię, że przez sześć lat skłoniłem już ponad 1000 frankowiczów, by rozpoczęli walkę o swoje prawa w sądzie. Musisz też wiedzieć, że do tej pory wszystkie prawomocne wyroki członków społeczności Życie Bez Kredytu zakończyły się unieważnieniem kredytu na zasadzie teorii dwóch kondykcji¹, czyli pełnym sukcesem! Oczywiście należy pamiętać, że w Polsce nie ma prawa precedensu, a każda sprawa jest indywidualnie oceniana przez sąd. Z tego powodu tak ważne są doświadczenie oraz wysoka specjalizacja ekspertów zajmujących się postępowaniem sądowym.

W tym momencie nie mam wątpliwości, że podtrzymamy tę passę wygranych, a to dzięki wielu korzystnym wyrokom Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz przełomowym uchwałom Sądu Najwyższego w Polsce.

Niech Cię jednak nie niepokoi brak prawa precedensu w Polsce. W tym momencie nie mam wątpliwości, że podtrzymamy tę passę wygranych, a to dzięki wielu korzystnym wyrokom Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz przełomowym uchwałom Sądu Najwyższego w Polsce. Liczę na to, że ta sprzyjająca frankowiczom sytuacja w końcu przekona też banki do realnych ugód sądowych, które muszą być oparte na stwierdzeniu nieważności umów.

Jak już wspomniałem, doskonale zdaję sobie sprawę, że decyzja o pozwaniu banku nie należy do najłatwiejszych. Bank uważany jest – a raczej był – za „instytucję zaufania publicznego”, więc wielu frankowiczów pogodziło się już ze swoją sytuacją i mimo problemów finansowych nadal spłaca kredyt. Z mojego doświadczenia wynika, że najczęściej ich obawy wynikają z lęku przed nieznanym. Dlatego ta publikacja zawiera wszystkie niezbędne informacje, dzięki którym zrozumiesz, że walka o Twoje prawa w sądzie jest najlepszym rozwiązaniem.

Droga do sukcesu polega na minimalizowaniu ryzyka przegranej – i tak jest też w tym wypadku. W sprawach frankowych można wiele osiągnąć dzięki kaskadowym pozwom ze skumulowanymi roszczeniami (omówię to zagadnienie szerzej w kolejnych rozdziałach). Oczywiście są one zdecydowanie bardziej pracochłonne, dlatego razem ze swoim zespołem stworzyłem nowatorski model pracy ekspertów z wielu dziedzin prawa finansowego i ekonomii. Ogromnym wsparciem dla adwokatów, radców prawnych czy też analityków jest nasz departament administracji zajmujący się logistyką. To również dzięki niemu osiągnęliśmy przewagę czasową w wielu postępowaniach sądowych.

Warto znać wroga od każdej strony, dlatego w kolejnych rozdziałach tej książki przedstawię Ci historię wielkiego przekrętu banksterów, którzy zaślepieni zyskiem zrujnowali życie setek tysięcy Polaków. Jak podsumował prof. Marek Belka, banki były „zaślepione walką o rynek. Dwa poważne […] nie włączyły się do tej gry: ING Bank Śląski i Pekao SA. Z prostego powodu – ich właściciele to już kiedyś przeżyli i wiedzieli, czym to pachnie. A nasze, państwowe czy prywatne, pognały do przodu, bo przecież trzeba było walczyć o udział w rynku”².

Z tej książki dowiesz się też, w telegraficznym skrócie, jaki wpływ na dochodzenie roszczeń związanych z Twoim kredytem mają uchwały, które zapadły w roku 2021 w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego, a także jak bardzo pozytywny wpływ na Twoją sytuację ma okazałe orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz sądów krajowych.

Niektórzy frankowicze mówią, że podziwiają moje zacięcie do walki z systemem – „Chwiedosik jak Janosik”. To oczywiście bardzo miłe i budujące, ale przyznam wprost: ja nie czuję, że walczymy z systemem, raczej z nieuczciwymi przedsiębiorstwami, którymi okazały się niektóre banki. Nigdy nie uważałem – i nadal nie uważam – że są groźne. Tylko strach przed nieznanym może powodować, że banki jawią się nam jako wszechpotężne instytucje. Gdy pozna się słabe strony przeciwnika, przestaje on być groźny. Tak samo jest z bankami, które, uwierz mi, mają bardzo dużo słabych stron. Oczywiście zdaję sobie sprawę, że przeciętny człowiek, zwłaszcza na początku walki, widzi to inaczej. Dlatego zapewne wciąż około 800 tysięcy frankowiczów w Polsce, czyli aż 90% wszystkich, którzy zawarli tego rodzaju umowy kredytowe, boi się wytoczyć pozew przeciw „groźnym i wszechmocnym” bankom lub nie widzi w tym sensu. Na pewno znasz te obawy, dlatego postanowiłem opisać na konkretnych przykładach, jak wygląda cały proces uwalniania się od jarzma kredytu waloryzowanego we frankach.

Opowiem też o tym, jakie mechanizmy i manipulacje spowodowały, że Twoja rodzina została uwikłana w kredyt nie do spłacenia. Żeby to sobie uświadomić, będziemy musieli wspólnie cofnąć się do dnia podpisywania umowy.

■ Czy pamiętasz, jak mówiono Ci, że frank szwajcarski to bezpieczna waluta?

■ Czy z perspektywy czasu uważasz, że doradca bankowy wyjaśnił Ci dokładnie, na czym polega cały mechanizm waloryzacji do CHF?

■ Czy kiedykolwiek pracownik banku rzetelnie ostrzegł Cię, że możesz nigdy nie być w stanie spłacić swojego kredytu, bo frank szwajcarski ma tak naprawdę wpływ na całe Twoje zadłużenie, a nie wyłącznie na ratę, której wysokość miała się tylko nieznacznie wahać?

Pewnie zastanawiasz się teraz nad odpowiedziami na te pytania. Ja byłem już świadkiem tak wielu rozpraw sądowych, że znam te odpowiedzi doskonale. Co więcej, nie zawaham się wyjaśnić Ci, dlaczego bank wkręcił Cię w ten kredyt, twierdząc, że nie masz zdolności kredytowej, by otrzymać zwykły kredyt złotówkowy.

Tak w skrócie działał system wyzysku obywateli stosowany przez banki, które do tej pory były bezkarne. Dziś najważniejsze jest nie poddawać się, nie dawać za wygraną i pamiętać: „Kto walczy, może przegrać. Kto nie walczy, już przegrał”³.

O sprawiedliwość społeczną walczę od wielu lat i zawsze w granicach prawa, chociaż przyznam, że gdy czasami widzę, jak banksterzy niszczą życie niewinnych ludzi, aż korci mnie, by inaczej wymierzyć sprawiedliwość. Umiem jednak się powstrzymać, a całą energię kieruję w działanie dla społeczności Życie Bez Kredytu, bo prawo w Polsce daje możliwość stwierdzenia całkowitej nieważności umowy kredytu ze skutkiem od dnia jej zawarcia. Pamiętaj o tym. 

W książce pokażę Ci konkretne statystyki. Dzięki nim dowiesz się, ile osób zdecydowało się na walkę z bankiem, jakie osiągnęły rezultaty i w jakim czasie. Jestem pewien, że po analizie tych danych zrobisz pierwszy krok do zmiany, bo dowodzą one naszej dominacji w sądach.

Dziś najważniejsze jest nie poddawać się, nie dawać za wygraną i pamiętać: „Kto walczy, może przegrać. Kto nie walczy, już przegrał”.

Podczas lektury zapoznasz się również z argumentami, które mogą doprowadzić do stwierdzenia nieważności Twojej umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego do CHF, czyli dowiesz się, jak wygrać z bankiem i od czego zacząć. W kolejnych rozdziałach omówię procedury związane z przygotowaniem się do podjęcia decyzji o pozwaniu banku. Bardzo pomocna okazuje się zawsze specjalistyczna analiza Twojej umowy kredytowej, dlatego w punktach wyjaśnię Ci, na co zwrócić uwagę przy wyborze profesjonalnej kancelarii prawnej. Poznasz również kroki następujące po sobie i pozwalające sprawnie złożyć pozew w sądzie. Po przeczytaniu rozdziału, w którym opisuję postępowanie sądowe, zrozumiesz, że Twoje zaangażowanie czasowe w całe przedsięwzięcie nie będzie duże. Do Ciebie należeć będzie zebranie potrzebnej dokumentacji i uczestnictwo – najprawdopodobniej – tylko w jednej rozprawie. Będzie to przesłuchanie kończące cały przewód dowodowy. Obecnie, z uwagi na nowelizację Kodeksu postępowania cywilnego z 30 kwietnia 2020 r. oraz ze względu na rozwiązania związane z zapobieganiem pandemii COVID-19 i przeciwdziałaniem jej skutkom, jest bardzo możliwe, że wszystkie czynności będą przeprowadzone w trybie hybrydowym on-line. W takiej sytuacji Twoja obecność w sądzie nie będzie w ogóle wymagana.

To plus, ale też pewne niebezpieczeństwo, dlatego musisz bardzo starannie wybrać kancelarię, która będzie prowadziła postępowanie sądowe. Pomiń od razu firmy odszkodowawcze – tzw. hurtownie pozwów – i podmioty oferujące prowadzenie Twojej sprawy w zasadzie za darmo. Znam specyfikę oraz koszty ponad 1000 procesów sądowych, które prowadzimy, jestem więc przekonany, że największym błędem byłoby oddanie sprawy w ręce niedoświadczonych podmiotów. Firmy takie powstają obecnie w zastraszającym tempie. Skoro bank wprowadził Cię w błąd przy zawieraniu umowy kredytowej, nie pozwól, by oszukano Cię po raz drugi. Podkreślam, że tylko dedykowane zespoły procesowe złożone z ekspertów oraz ich wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw z wszystkimi bankami dadzą Ci gwarancję rzetelnego i, co powinno Cię najbardziej interesować, skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowego.

Czy zdajesz sobie sprawę, że członkowie społeczności Życie Bez Kredytu już w ciągu niespełna dwóch tygodni od podjęcia decyzji o pozwaniu banku i dostarczenia kompletu dokumentów mają złożony pozew w sądzie? Jest to pozew precyzyjnie przygotowany konkretnie pod ich umowę. Dzięki takiemu sprawnemu działaniu od razu zostaje przerwany bieg przedawnienia, a to przynosi nieraz kredytobiorcy nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych korzyści ze względu na nieprzedawnione raty. Jak widzisz, jeśli wybierzesz właściwych partnerów, nie musisz czekać miesiącami na rozpoczęcie walki sądowej z bankiem i możesz zyskać więcej. 

Niestety, coraz częściej zdarza się, że musimy przejąć prowadzenie sprawy od innej kancelarii prawnej. Robimy to niechętnie, bo bardzo trudno jest naprawiać czyjeś błędy powstałe w czasie trwania postępowania sądowego. Jest to praca wymagająca zdecydowanie więcej zaangażowania niż przygotowanie pozwu od początku zgodnie z najlepszą strategią obraną dla danego frankowicza. Na szczęście dzięki pracy naszych zespołów ekspertów udało nam się uratować już wiele przejętych spraw. Jest to jednak stresujące zarówno dla nas, jak i dla klientów, więc warto tego unikać. Spotkaliśmy się na przykład z tym, że materiał dowodowy zebrany przez inne kancelarie nie prowadził do udowodnienia wysokości roszczeń albo pisma procesowe nie były składane w terminie, zgodnie z postanowieniem sądu. Takie sytuacje zdarzają się w kancelariach masowo przyjmujących sprawy od konsumentów, a kancelarie te najczęściej nie mają kontroli nad logistyką oraz administracją poszczególnych procesów. Dlatego jeszcze raz podkreślam: decyzja o tym, kto będzie Cię reprezentował w sądzie, jest niezwykle ważna.

Żeby skutecznie przeprowadzić postępowanie sądowe w Twojej sprawie, doświadczenie ekspertów z kancelarii prawnej musi zostać połączone z indywidualną strategią procesową – to bardzo często fundament późniejszego sukcesu. Trzeba pamiętać, że każda sytuacja kredytobiorcy jest inna i dlatego nie można sprawy sądowej z bankiem prowadzić zawsze w ten sam sposób. Wierzę, że to właśnie dzięki takiemu podejściu członkowie społeczności Życie Bez Kredytu nie przegrali jeszcze prawomocnie żadnej sprawy. 

W kolejnych rozdziałach na konkretnych przykładach omówię rodzaje rozstrzygnięć w dotychczasowych sprawach prowadzonych w Polsce i statystyki ich dotyczące. Sporą część książki poświęcę analizie korzyści, jakie możesz osiągnąć, pozywając bank w sądzie. Krótko opiszę też alternatywne możliwości dochodzenia swoich roszczeń, przy czym od razu zaznaczam: są zupełnie nieefektywne. Wiemy już wszyscy, że nie ma sensu liczyć na zawarcie ugód pozasądowych na uczciwych dla frankowiczów warunkach. Zresztą i tak ugody takie mogłyby być później podważone przez banki w sądzie. Z mojego doświadczenia wynika też, że postępowanie przed Rzecznikiem Finansowym nie jest skuteczne. Podobnie rzecz się ma ze sprawami w trybie postępowania polubownego. Wszystkie takie sprawy, które prowadziłem, przeniosłem już do sądu, a dwie z nich zakończyły się unieważnieniem kredytu w pierwszej instancji.

Bardzo obszerną część książki stanowi zbiór argumentów banków, a także argumentów frankowiczów używanych w postępowaniach sądowych. Są one omówione zarówno od strony stosownych przepisów, jak i na przykładach konkretnych prawomocnych wyroków, które zapadły w postępowaniach członków społeczności Życie Bez Kredytu. Dzięki temu dowiesz się, co sądy myślą o argumentach obu stron i dlaczego to frankowicze mają rację. To powinno całkowicie rozwiać Twoje wątpliwości związane z pozwaniem banku.

Ceniona psycholog Maria Rotkiel w materiałach przygotowanych specjalnie dla członków społeczności Życie Bez Kredytu szeroko wskazała, jak frankowicze powinni radzić sobie z obawami przed pozwaniem banku. Potraktuj jej uwagi jako kolejne narzędzie do walki z nieuczciwymi instytucjami finansowymi.

Obserwuję już od kilku lat, że wielu frankowiczów martwi się swoim rosnącym kredytem. Duża część z nich myśli, że nie ma żadnego wyjścia z tej sytuacji. To błąd! Chcę w tej książce udowodnić, jak niewiele dzieli frankowiczów od uwolnienia się z kajdan nałożonych przez bank. Pierwszy krok naprawdę nie jest trudny, o czym mówią osoby, które przeszły już tę drogę. Dlatego przytoczę perspektywę tych, którzy całą batalię mają już za sobą. Co spowodowało, że zdecydowali się na ten krok? Co nimi kierowało i czy po upływie czasu mogą stwierdzić, że obawy, które mieli, się potwierdziły? A jeśli tak – to w jakim stopniu? Uważam, że ważne jest poznanie drogi, którą przeszli inni.

Jak wiemy, nie ma lepszego sposobu na poznanie meandrów sporu z bankiem niż korzystanie z doświadczenia osób, które same przez taki spór przeszły.

W końcowej części książki udzielę odpowiedzi na najczęściej zadawane przez frankowiczów pytania, które padły w trakcie moich konsultacji (a odbyłem ich już ponad tysiąc). Muszę przyznać, że pytania są bardzo trafne, zawsze też starałem się na nie wyczerpująco odpowiadać. Wiem już, że przygotowywane przez nas w ciągu sześciu lat materiały edukacyjne dla członków społeczności Życie Bez Kredytu ogromnie podniosły świadomość frankowiczów odnośnie do swoich praw.

Patrząc z perspektywy czasu, widzę, jak nasza społeczność mocno ewoluowała. Bardzo duża część jej członków, którzy już oswobodzili się z kajdan nałożonych przez banki, czynnie uczestniczy w dyskusjach w naszych grupach, tym samym wspierając nowo przybyłe osoby. Jestem niezmiernie wdzięczny tym, którzy dzięki prawomocnym wyrokom zakończyli już swoją przygodę z kredytem waloryzowanym do CHF, a mimo to wciąż aktywnie uczestniczą w życiu całej społeczności Życie Bez Kredytu. Jak wiemy, nie ma lepszego sposobu na poznanie meandrów sporu z bankiem niż korzystanie z doświadczenia osób, które same przez taki spór przeszły.

Wiem, że dla kogoś, kto nie ukończył studiów prawniczych, problemem może być zrozumienie różnicy między „powodem” a „pozwanym”. To naturalne i nie ma w tym nic złego. Każdy z nas ma inny zawód, inne doświadczenie. Pozwól więc, że podejmę się roli Twojego przewodnika po meandrach zawiłego świata sądów. Dla wyjaśnienia niektórych określeń, być może czasami niezrozumiałych, w ramach rozszerzonego podsumowania na końcu książki znajdziesz słownik pojęć. To skrócona wersja naszego Słownika frankowicza. Dodam, że był on pobrany ze strony www.zyciebezkredytu.pl ponad 50 tysięcy razy w ciągu ostatniego roku! Takie dane to miód na moje serce –frankowicze stale się edukują.

Uznałem, że w podsumowaniu tej publikacji musi znaleźć się również opis klauzul abuzywnych (niedozwolonych) i skutków ich wyeliminowania z umowy na podstawie wyroków przeciwko bankom, z którymi wygrywaliśmy najczęściej. Ten dodatek został przygotowany z wykorzystaniem Mapy klauzul niedozwolonych w umowach kredytów „walutowych” wydanej przez Rzecznika Finansowego w listopadzie 2020 r. W książce omawiam również przykładowe orzeczenia sądów w sprawach prowadzonych przeciwko poszczególnym bankom.

Na koniec pragnę podkreślić, że nie napisałem tej książki, aby zbierać laury. Wręcz przeciwnie – czuję, że to początek drogi dla wielu frankowiczów. Dlatego chciałem stworzyć vademecum wiedzy dla osób pokrzywdzonych przez banki. Dla tych, którzy zostali oszukani, którym nie wytłumaczono, na czym polega skomplikowana waloryzacja do waluty obcej. Dla tych, którym mówiono, żeby nie przejmowali się frankiem, bo to jest wewnętrzny mechanizm banku. Skąd ci ludzie, zwracając się do instytucji wtedy nazywanej „instytucją zaufania publicznego”, mieli wiedzieć, że mogą zostać wprowadzeni w błąd? Skąd mieli wiedzieć, że powinni prosić o wyjaśnienia dotyczące funkcjonowania instrumentu finansowego wymyślonego przez bank? Wiedzieć tego nie mogli. W żadnej umowie frankowej nie było prostej informacji wyjaśniającej mechanizm kredytu indeksowanego czy denominowanego. Pewnie z jednego powodu – jej obecność spowodowałaby, że nikt rozsądny nie zawarłby takiej umowy. Podkreślam raz jeszcze: kredytobiorcy nie byli poinformowani, że mechanizm działa w sposób, który wystawia ich na niczym nieograniczone ryzyko. Zresztą do dziś nie ma żadnych regulacji prawnych, z których konsument mógłby czerpać wiedzę o tym, jak będzie działał kredyt indeksowany czy denominowany.

Wyjawię Ci, dlaczego stanąłem na czele obrońców frankowiczów i dlaczego od zawsze uważałem, że to grupa społeczna, która potrzebuje wsparcia profesjonalistów, by móc z godnością zawalczyć o swoje prawa. Na podstawie prawdziwych historii członków społeczności Życie Bez Kredytu, którzy wygrali już sądowe batalie z bankami, dowiesz się, jak uwolnić się od franków.

Dziękuję za zaufanie i zapraszam do lektury.  

Kamil Chwiedosik

Podziękowania

Dziękuję wszystkim członkom społeczności Życie Bez Kredytu. Ich historie stanowią integralną część tej książki. Jestem wdzięczny za zaufanie i zaangażowanie.

Cieszę się, że mogę pomagać ludziom w walce o nowe życie. To moja największa motywacja do wytężonej pracy – i to z tej pasji powstała ta książka.

Pośrednio również, bo nie miałem jeszcze zaszczytu osobiście jej poznać, choć liczę, że może się to wydarzy, dziękuję bardzo prof. dr hab. Ewie Łętowskiej za twarde opowiadanie się po stronie frankowiczów wobec zaciekłej propagandy banków oraz za inspirację do walki o swoje prawa, którą daje wielu członkom społeczności Życie Bez Kredytu.

Rozdział I

Toksyczne kredyty, czyli wielki przekręt banksterów

Kredyty towarzyszą ludziom od zarania dziejów. Niektórzy badacze twierdzą, że pismo powstało po to, aby dokumentować kontrakty finansowe. To dzięki kredytom Florencja stała się potęgą gospodarczą i kulturalną, to na kredytach wyrósł holenderski Amsterdam. Rynek finansowy miał się świetnie już w starożytnym mieście Ur czy w Atenach. Bez pożyczek i kredytów ludzkość z pewnością nie rozwinęłaby się tak szybko, a kolejne narody nie podbijałyby świata. Jednak chęć rozwoju nie może być usprawiedliwieniem dla malwersacji finansowych, a żądza zysku bankierów nie powinna decydować o jakości życia setek tysięcy ludzi. Zwłaszcza w XXI w. Przyjrzyjmy się więc bliżej kredytom frankowym i ich historii, która w moim odczuciu nie jest historią bankierów, tylko banksterów.

Kredyt z antypodów

Problem kredytów frankowych nie zaczął się w Polsce. Co ciekawe, do Europy przywędrował on aż z Australii. Według ekonomisty Evana Jonesa tego typu kredyty były tam udzielane już w latach 80. XX w.⁴ Na kredyt powiązany z obcą walutą zdecydowało się wtedy 5 tysięcy Australijczyków. Kredyty nie były waloryzowane jedynie do franka szwajcarskiego, banki udzielały bowiem również kredytów powiązanych z japońskim jenem oraz amerykańskim dolarem. Dlaczego Australijczycy wybierali takie kredyty? Ponieważ były tańsze, miały niższe oprocentowanie i dawały większą zdolność kredytową. Takie kredyty uznawano za lepsze i bezpieczniejsze. Czy nie brzmi to znajomo? Właśnie, dokładnie takie same korzyści były przedstawiane kredytobiorcom z Europy 20 lat później. Ale wróćmy jeszcze na chwilę do Australii, bo tam na przełomie stycznia i lutego 1991 r. światło dzienne ujrzała pewna poufna korespondencja – wybuchła tak zwana afera Westpac Letters. Upubliczniono wtedy listy wymieniane między firmą prawniczą Allen Allen & Hemsley a dyrektorem zarządzającym bankiem Westpac. Były one pełne informacji i rad, jak uniknąć odpowiedzialności za katastrofalne skutki kredytów powiązanych z obcymi walutami⁵. Ta afera skłoniła kredytobiorców do wytaczania pozwów przeciwko bankom i miała duży wpływ na wyroki sądowe, które zaczęły wówczas zapadać – na korzyść pokrzywdzonych kredytobiorców. 

Australijczycy dość sprawnie uporali się z pazernymi bankami, więc kredyty pseudowalutowe powędrowały dalej, do innych klientów. Tym razem do Włoch i Wielkiej Brytanii. Zastanawiające jest, jak mechanizm, który przez australijskie sądy był określany jako nieuczciwy, mógł zacząć działać w Europie. Czy doprawdy włodarze banków w Polsce, we Francji, w Chorwacji czy na Węgrzech nie zdawali sobie sprawy z zagrożenia? Trudno w to uwierzyć, tym bardziej że na ich niekorzyść świadczy wiele faktów.

Włoscy bankierzy udzielali kredytów w CHF, a dzięki zastosowaniu mechanizmu waloryzacji odsetki dla klientów sięgały 2,5% rocznie⁶. Takiego poziomu odsetek nie mogły zapewnić kredyty udzielane w rodzimej walucie. Nietrudno było przekonać klientów do zawarcia umowy, dzięki której koszt kredytu będzie dla nich mniejszy. A dla banków takie zagranie oznaczało większą liczbę udzielanych kredytów, bardzo duże zyski i ponadprzeciętne premie dla menedżerów. Po dewaluacji lira włoskiego okazało się jednak, że kredyt frankowy jest niebezpieczny, a wielu kredytobiorców zostało z zadłużeniem nierealnym do spłacenia. Co więcej, mieszkania przez nich kupione miały zawyżoną wartość, bo do transakcji doszło w momencie tzw. górki sprzedażowej. Identyczna sytuacja miała miejsce w Polsce, kilkanaście lat później…

Znając już historyczny rys kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim, możemy przejść do przeanalizowania rodzimej sceny usług bankowych. Jak już się domyślasz, mechanizm przeliczeniowy zastosowany w Polsce był dokładnie taki sam jak ten wykorzystywany w Australii, we Włoszech czy na Węgrzech. Bankami w tych krajach kierowała tylko i wyłącznie pazerność oraz chciwość. Opowiem o tym szczegółowo w kolejnych rozdziałach.

W Polsce kredyty tego typu były udzielane z początkiem XXI wieku, a największy ich udział w rynku przypada na lata 2005–2011. Tu warto zauważyć, że już w roku 2005 prezes Związku Banków Polskich Krzysztof Pietraszkiewicz zaapelował do szefa Komisji Nadzoru Bankowego o wprowadzenie zakazu udzielania kredytów powiązanych z obcymi walutami, powołując się na stanowiska największych banków w naszym kraju. Jednak KNB zasłoniła się brakiem uprawnień do wprowadzenia takich regulacji. W marcu 2006 r. urząd ten wydał Rekomendację S, czyli dokument wskazujący, aby banki w pierwszej kolejności udzielały kredytobiorcom kredytów w złotówkach oraz rzetelnie informowały o ryzyku, z jakim wiąże się zaciągnięcie kredytu odwołującego się do obcej waluty⁷.

Niestety, ta rekomendacja nie doczekała się właściwej reakcji ze strony banków. Klienci nie byli informowani o realnych zagrożeniach wynikających z mechanizmu waloryzacji do CHF, gdyż banki skrzętnie ukrywały, że ryzyko walutowe przekłada się na całe zadłużenie, a nie tylko na ratę kredytu. Zresztą rata kredytu również miała być stabilna, bo według banków rzekomo mogła podlegać fluktuacjom jedynie do 20%.

Oczywistym jest, że żaden rozsądny człowiek nie zawarłby z bankiem ekstremalnie ryzykownej umowy kredytowej, która powoduje wystawienie kredytobiorcy na niczym nieograniczone ryzyko. Dopiero w grudniu 2008 r. Komisja Nadzoru Finansowego uchwaliła Rekomendację S (II) nakładającą na banki obowiązek informowania klientów o spreadzie walutowym, a także udostępniania danych o historycznych kursach, co zniechęciło konsumentów do zawierania tego rodzaju umów. Jest to jaskrawy dowód na to, że przed Rekomendacją S (II) frankowicze zaciągali kredyty, nie mając rzetelnych informacji o mechanizmie indeksowania lub denominacji do CHF.

Za wielkimi zyskami stało wielkie ryzyko. Ryzyko, które finalnie, ale niestety nieświadomie, wzięli na siebie konsumenci.

A co robiły w tym czasie banki? Wydawały setki milionów złotych na reklamowanie, a może raczej propagandę kredytów hipotecznych odwołujących się do franka szwajcarskiego. Kredyty te były przedstawiane jako tańsze (z niższym oprocentowaniem), bardziej przystępne (większość osób nie miała zdolności pozwalającej na zaciągnięcie kredytu w złotówkach, podczas gdy przy kredytach frankowych taka zdolność magicznie się pojawiała) oraz mniej wpływające na budżet domowy (rata była niższa niż rata standardowego kredytu złotówkowego). Każdy, kto poszedł do banku, otrzymywał takie informacje od swojego doradcy kredytowego, podczas gdy w zarządach banków wrzało, bo bankierzy dokładnie zdawali sobie sprawę z ryzyka, jakie się wiąże z kredytami tego typu. Za wielkimi zyskami stało wielkie ryzyko. Ryzyko, które finalnie, ale niestety nieświadomie, wzięli na siebie konsumenci.

Informacje dotyczące stanu wiedzy poszczególnych banków płyną z Białej księgi kredytów frankowych w Polsce, dokumentu z 2015 r. wydanego przez Związek Banków Polskich. Wprost demaskuje on wiedzę zarządów banków dotyczącą kredytów powiązanych z obcą walutą. To, co czytamy w raporcie, jest zatrważające. 

Związek Banków Polskich wraz z zarządami banków zaproponował w 2005 r. cztery rozwiązania problemu dotyczącego kredytów powiązanych z obcymi walutami⁸:

■ wprowadzenie jednolitego standardu informacyjnego przy udzielaniu kredytów walutowych,

■ wprowadzenie ujednoliconych, zaostrzonych parametrów produktowych i/lub zasad oceny zdolności przy udzielaniu kredytów walutowych,

■ wprowadzenie limitów na finansowanie w walutach wymiennych,

■ zakaz udzielania wszelkich kredytów w walutach wymiennych.

Większość jednostek, z którymi konsultowano tę sprawę, była za wdrożeniem punktu ostatniego, czyli zakazu udzielania wszelkich kredytów w walutach wymiennych. Wnioski, że takie rozwiązanie jest najlepsze, płynęły z całego świata. Przytoczone wcześniej przykłady oraz sytuacja kredytobiorców w Australii czy we Włoszech doskonale obrazują, że zagrożenia były widoczne gołym okiem. Poniżej, korzystając z danych z raportu przygotowanego przez Związek Banków Polskich, przedstawiam korespondencję prezesów kilku banków, z której wprost wynika, że informowali o zagrożeniu już w 2005 r., czyli z początkiem okresu boomu na kredyty pseudowalutowe.

Stanowisko Wojciecha Sobieraja, ówczesnego wiceprezesa zarządu banku BPH SA:

Stanowisko zarządu banku PKO BP SA:

Sektor bankowy wiedział, z jakim ryzykiem dla konsumentów wiążą się kredyty powiązane z obcą walutą, i jako instytucja zaufania publicznego naraził ich na niczym nieograniczone ryzyko. Dziś banki płacą za to karę, a mają z czego płacić, bo w tamtym czasie pobrały miliardy złotych od frankowiczów w sposób nieuprawniony.

Rozdział II

Frank to bezpieczna waluta. Czy aby na pewno?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział III

Historie z życia wzięte

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział IV

Trochę o mnie, czyli jak zostałem obrońcą frankowiczów

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział V

Frankowiczu, nie jesteś sam

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział VI

Czy pozew to zawsze stres? Jak sobie pomóc?⁴⁵

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział VII

Niech Cię to nie zdziwi, ale idziesz po wygraną

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział VIII

Dlaczego Twoja umowa jest nieważna?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział IX

Jak wygrać z bankiem i od czego zacząć?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział X

Jak wybrać profesjonalną kancelarię prawną?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XI

Co możesz wygrać, pozywając bank?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XII

Propozycje bankowych ugód pozasądowych

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XIII

Argumenty banków w sporach frankowych – i dlaczego są wadliwe

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XIV

Argumenty frankowiczów w postępowaniu sądowym o unieważnienie umowy kredytowej

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XV

Obiekcje frankowiczów związane z pozwaniem banku i jak sobie z nimi radzić

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XVI

Konsumenci pozywają banki. Statystyki

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XVII

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania frankowiczów

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XVIII

Czym jest społeczność Życie Bez Kredytu? Twoją siłą!

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XIX

Analiza prawomocnych wyroków członków społeczności Życie Bez Kredytu

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XX

Aktualne orzecznictwo TSUE oraz SN – analiza wyroków i uchwał

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział XXI

Idźcie do sądu, dość tego dyktatu banków!

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Słownik pojęć

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Klauzule abuzywne i skutki ich wyeliminowania z umowy (na podstawie wyroków w sprawach najczęściej pozywanych banków)

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Copyright: Kamil Chwiedosik

Możesz napisać do autora na adres: kamil.chwiedosik@gmail.com

Wydawca: Centrum Prawa Finansowego i Ekonomii sp. z o.o.
ul. Piękna 24/26A lok. 6
00-549 Warszawa

Projekt graficzny okładki: Juliusz Wojciechowski (artz.pl)

Fotografia na pierwszej stronie okładki: Bartek Syta

Opracowanie graficzne: Bartosz Kulesza, Dawid Kwoka

Skład i łamanie: DAKA – Studio Graficzne

Opieka redakcyjna: Zofia Karaszewska

Redakcja i korekta: Katarzyna Górska

Wszelkie prawa zastrzeżone

Wyróżnienia w cytatach, o ile nie zaznaczono inaczej, pochodzą od autora książki.

W przytaczanych w tekście cytatach, głównie z wyroków i dokumentów bankowych, wprowadzono niezbędne poprawki ortograficzne i interpunkcyjne. W spisie klauzul abuzywnych i skutków ich wyeliminowania z umowy (s. 303–334) nie ingerowano w interpunkcję, poprawiono jedynie ewidentne usterki (literówki).

Warszawa 2021

ISBN: 978-83-957513-0-1

¹ ) Prawnicze pojęcia wyjaśnione są w słowniku na końcu książki.

²⁾ Musimy najpierw zapłacić za takie ekscesy prokonsumenckie, by potem szukać złotego środka, wywiad Ł. Wilkowicza z M. Belką, „Dziennik Gazeta Prawna” 2.04.2021 (on-line).

³ ) Słowa Bertolda Brechta.

⁴ ) E. Jones, Westpac, the Foreign Currency Loans Scandal and the de Jersey Factor, bankvictims.com.au 26.03.2014 (on-line).

⁵ ) Tamże.

⁶ ) T. Molga, „Kredyty walutowe to było kasyno”. Polski bank tłumaczy, dlaczego jako jedyny nie wszedł we frankowe hipoteki, naTemat.pl 21.03.2016 (on-line).

⁷⁾ M. Rudke, Banki uległy pokusie kredytów frankowych, parkiet.com 29.03.2021 (on-line).

⁸ ) D. Szymański (oprac.), Kredyty walutowe były pułapką i prezesi banków o tym wiedzieli już w 2005 r., Business Insider Polska 23.03.2021 (on-line).

⁴⁵⁾ Muszę tu podkreślić, że ten rozdział daje pewne narzędzia pozwalające na pokonanie stresu i lęku związanego z pozwaniem banku, ale są to ogólne wytyczne, które w przypadku dużych problemów nie zastąpią wizyty u specjalisty.