Yei Theodora Ozaki

Baśnie japońskie

Japanese Fairy Tales

Książka w dwóch wersjach językowych: polskiej i angielskiej.

A dual Polish-English language edition.

Armoryka

Sandomierz

Projekt okładki: Juliusz Susak

Na okładce obraz wygenerowany przez tengr-ai

Informacja o tłumaczeniu:

Niniejszy tekst został przetłumaczony z języka angielskiego na język polski przy pomocy narzędzi automatycznych, w tym technologii sztucznej inteligencji. Z tego względu tłumaczenie może zawierać niedokładności, które nie były redagowane ręcznie. Dokładamy starań, aby zapewnić wysoką jakość tekstu, jednakże prosimy o wyrozumiałość, jeśli pojawią się błędy lub różnice względem oryginału. Dla tych, którzy pragną głębiej zrozumieć tekst lub porównać treść, polecamy zapoznanie się z oryginalną wersją książki, która znajduje się w niniejszym e-booku. Technologia sztucznej inteligencji, mimo swojego zaawansowania, nie zawsze jest w stanie uchwycić wszystkie niuanse językowe i kulturowe. Prosimy o wyrozumiałość wobec wszelkich nieścisłości. Celem niniejszego wydania jest udostępnienie wartościowej treści szerszemu gronu czytelników. Wierzymy, że pomimo pewnych ograniczeń technologicznych, przekazanie głównej idei i wartości tekstu zostaje zachowane. 

© Wydawnictwo Armoryka

Wydawnictwo Armoryka

ul. Krucza 16

27-600 Sandomierz

http://www.armoryka.pl/

ISBN 978-83-7639-735-1 

Baśnie japońskie

DO

ELEANOR MARION-CRAWFORD.

DEDYKUJĘ TĘ KSIĄŻKĘ TOBIE I SŁODKIEJ DZIECIĘCEJ PRZYJAŹNI, KTÓRĄ MI DAROWAŁEŚ W DNIACH SPĘDZONYCH Z TOBĄ NAD POŁUDNIOWYM MORZEM, GDY ZWYKLE SŁUCHAŁEŚ Z NIEUDAWANĄ PRZYJEMNOŚCIĄ TYCH BAJKOWYCH OPOWIEŚCI Z DALEKIEJ JAPONII. NIECH TERAZ PRZYPOMINAJĄ CI O MOJEJ NIEZMIENNEJ MIŁOŚCI I PAMIĘCI.

Y. T. O.

Tokio, 1908.

MÓJ PAN WOREK RYŻU

Dawno, dawno temu w Japonii żył odważny wojownik znany wszystkim jako Tawara Toda, czyli „Mój Pan Worek Ryżu”. Jego prawdziwe imię brzmiało Fujiwara Hidesato i istnieje bardzo ciekawa historia o tym, jak doszło do zmiany jego imienia.

Pewnego dnia wyruszył w poszukiwaniu przygód, gdyż miał naturę wojownika i nie mógł znieść bezczynności. Więc przytroczył dwa miecze, wziął do ręki swój ogromny łuk, znacznie wyższy od siebie, i zarzuciwszy kołczan na plecy, ruszył. Nie uszedł daleko, gdy dotarł do mostu Seta-no-Karashi, rozciągającego się nad jednym końcem pięknego jeziora Biwa. Ledwie postawił stopę na moście, gdy zobaczył leżącego tuż na swojej drodze ogromnego smoka-węża. Jego ciało było tak duże, że wyglądało jak pień dużej sosny i zajmowało całą szerokość mostu. Jeden z jego ogromnych pazurów spoczywał na parapecie jednej strony mostu, podczas gdy jego ogon leżał tuż przy drugiej. Potwór zdawał się spać, a gdy oddychał, z jego nozdrzy wydobywał się ogień i dym.

Na początku Hidesato nie mógł powstrzymać się od uczucia niepokoju na widok tego okropnego gada leżącego na jego drodze, ponieważ musiał albo zawrócić, albo przejść po jego ciele. Był jednak człowiekiem odważnym i odrzucając wszelki strach, szedł naprzód nieustraszenie. Chrup, chrup! stanął teraz na ciele smoka, teraz między jego zwojami i nie oglądając się za siebie, ruszył dalej.

Zdążył zrobić zaledwie kilka kroków, gdy usłyszał, że ktoś woła go z tyłu. Odwracając się, był bardzo zaskoczony, widząc, że potwór smoka zniknął całkowicie, a na jego miejscu pojawił się dziwnie wyglądający mężczyzna, który kłaniał się bardzo ceremonialnie do ziemi. Jego rude włosy spływały mu po ramionach i były zwieńczone koroną w kształcie głowy smoka, a jego morskozielona suknia była ozdobiona muszlami. Hidesato od razu wiedział, że to nie jest zwykły śmiertelnik i bardzo się zastanawiał nad tym dziwnym zdarzeniem. Gdzie podział się smok w tak krótkim czasie? A może przeobraził się w tego człowieka i co to wszystko znaczyło? Podczas gdy te myśli przebiegały mu przez głowę, podszedł do mężczyzny na moście i teraz zwrócił się do niego:

„Czy to ty do mnie przed chwilą dzwoniłeś?”

„Tak, to ja” – odpowiedział mężczyzna: „Mam do ciebie gorącą prośbę. Czy myślisz, że możesz mi ją spełnić?”

„Jeśli będzie to w mojej mocy, zrobię to” – odpowiedział Hidesato – „ale najpierw powiedz mi, kim jesteś?”

„Jestem Królem Smoków Jeziora, a mój dom znajduje się w tych wodach, tuż pod tym mostem”.

„A o co chcesz mnie prosić?” – zapytał Hidesato.

„Chcę, żebyś zabił mojego śmiertelnego wroga, stonogę, która mieszka na górze za nią” – po czym Król Smoków wskazał na wysoki szczyt na przeciwległym brzegu jeziora.

„Mieszkam już od wielu lat w tym jeziorze i mam liczną rodzinę dzieci i wnuków. Od jakiegoś czasu żyjemy w strachu, ponieważ potwór stonoga odkrył nasz dom i noc po nocy przychodzi i porywa jednego z mojej rodziny. Nie jestem w stanie ich uratować. Jeśli tak będzie jeszcze długo, nie tylko stracę wszystkie moje dzieci, ale sam padnie ofiarą potwora. Jestem więc bardzo nieszczęśliwy i w mojej ostateczności postanowiłem poprosić o pomoc człowieka. Przez wiele dni z tym zamiarem czekałem na moście w postaci strasznego węża-smoka, którego widziałeś, w nadziei, że pojawi się jakiś silny, odważny mężczyzna. Ale wszyscy, którzy tędy przechodzili, gdy tylko mnie zobaczyli, byli przerażeni i uciekali tak szybko, jak mogli. Jesteś pierwszym mężczyzną, którego spotkałem, który potrafił na mnie spojrzeć bez strachu, więc od razu wiedziałem, że jesteś człowiekiem wielkiej odwagi. Błagam cię, zmiłuj się nade mną. Czy nie pomożesz mi i nie zabijesz mojego wroga, stonogi?

Hidesato poczuł się bardzo źle z powodu Króla Smoków, gdy usłyszał jego historię, i chętnie obiecał zrobić wszystko, co w jego mocy, by mu pomóc. Wojownik zapytał, gdzie mieszka stonoga, aby mógł natychmiast zaatakować stworzenie. Król Smoków odpowiedział, że jego domem jest góra Mikami, ale że ponieważ przychodzi każdej nocy o określonej godzinie do pałacu nad jeziorem, lepiej będzie poczekać do tego czasu. Tak więc Hidesato został zaprowadzony do pałacu Króla Smoków, pod mostem. Dziwne, że gdy podążał za swoim zastępem w dół, wody rozstąpiły się, by pozwolić im przejść, a jego ubranie nawet nie było wilgotne, gdy przechodził przez powódź. Nigdy Hidesato nie widział niczego tak pięknego, jak ten pałac zbudowany z białego marmuru pod jeziorem. Często słyszał o pałacu Króla Mórz na dnie morza, gdzie wszyscy słudzy i służący byli rybami słonowodnymi, ale tutaj znajdował się wspaniały budynek w sercu Jeziora Biwa. Delikatne złote rybki, czerwone karpie i srebrzyste pstrągi czekały na Króla Smoków i jego gościa.

Hidesato był zdumiony ucztą, która została dla niego rozstawiona. Daniami były skrystalizowane liście i kwiaty lotosu, a pałeczki były z najrzadszego hebanu. Gdy tylko usiedli, przesuwne drzwi się otworzyły i wyszło dziesięć pięknych tancerek-złotych rybek, a za nimi dziesięciu muzyków-karpiarzy z koto i samisen. Tak więc godziny mijały aż do północy, a piękna muzyka i taniec wygnały wszelkie myśli o stonodze. Król Smoków miał właśnie zaprzysiąc wojownika w świeżym kielichu wina, gdy pałacem nagle wstrząsnął tum, tum! jakby potężna armia zaczęła maszerować niedaleko.

Hidesato i jego gospodarz podnieśli się na nogi i pobiegli na balkon, a wojownik zobaczył na przeciwległej górze dwie wielkie kule żarzącego się ognia, które zbliżały się coraz bardziej. Król Smoków stał u boku wojownika, drżąc ze strachu.

„Stonoga! Stonoga! Te dwie kule ognia to jej oczy. Idzie po swoją ofiarę! Teraz jest czas, żeby ją zabić”.

Hidesato spojrzał tam, gdzie wskazywał gospodarz, i w słabym świetle rozgwieżdżonego wieczoru, za dwiema kulami ognia, dostrzegł długie ciało ogromnej stonogi oplatającej góry. Światło w jego stu stopach jarzyło się niczym odległe latarnie powoli zbliżające się do brzegu.

Hidesato nie okazywał najmniejszego znaku strachu. Próbował uspokoić Króla Smoków.

„Nie bój się. Na pewno zabiję stonogę. Przynieś mi tylko łuk i strzały”.

Król Smoków uczynił, jak mu kazano, a wojownik zauważył, że w kołczanie zostały mu tylko trzy strzały. Wziął łuk, dopasował strzałę do nacięcia, wycelował ostrożnie i puścił.

Strzała trafiła stonogę prosto w środek głowy, ale zamiast przebić ją, odbiła się od niej i upadła na ziemię.

Niczym nie zrażony, Hidesato wziął kolejną strzałę, dopasował ją do nacięcia łuku i puścił. Ponownie strzała trafiła w cel, trafiła stonogę prosto w środek głowy, tylko po to, by odbić się i spaść na ziemię. Stonoga była niewrażliwa na broń! Kiedy Król Smoków zobaczył, że nawet strzały tego dzielnego wojownika nie były w stanie zabić stonogi, stracił ducha i zaczął drżeć ze strachu.

Wojownik zobaczył, że w kołczanie została mu tylko jedna strzała, a jeśli ta zawiedzie, nie zabije stonogi. Spojrzał na wody. Ogromny gad owinął swoje okropne ciało siedem razy wokół góry i wkrótce miał zejść do jeziora. Coraz bliżej i bliżej błyszczały ogniste kule oczu, a światło jego stu stóp zaczęło rzucać refleksy w spokojne wody jeziora.

Wtedy nagle wojownik przypomniał sobie, że słyszał, że ludzka ślina jest śmiertelnie niebezpieczna dla stonogów. Ale to nie była zwykła stonoga. Była tak potworna, że sama myśl o takim stworzeniu przyprawiała o dreszcze grozy. Hidesato postanowił spróbować ostatniej szansy. Więc wziął ostatnią strzałę i najpierw włożył jej koniec do ust, dopasował nacięcie do łuku, wycelował jeszcze raz i puścił.

Tym razem strzała ponownie trafiła stonogę w sam środek głowy, ale zamiast odbić się nieszkodliwie jak poprzednio, trafiła prosto w mózg stworzenia. Wtedy z konwulsyjnym dreszczem wężowate ciało przestało się poruszać, a ogniste światło jego wielkich oczu i stu stóp pociemniało do matowego blasku jak zachód słońca burzowego dnia, a następnie zgasło w czerni. Wielka ciemność rozprzestrzeniła się teraz na niebie, grzmiało i błyskało, a wiatr ryczał z wściekłością i wydawało się, że świat dobiega końca. Król Smoków, jego dzieci i słudzy, wszyscy kucali w różnych częściach pałacu, przerażeni na śmierć, ponieważ budynek został wstrząśnięty aż po fundamenty. W końcu straszna noc dobiegła końca. Dzień wstał piękny i czysty. Stonoga zniknęła z góry.

Wtedy Hidesato zawołał Króla Smoków, aby wyszedł z nim na balkon, ponieważ stonoga była martwa, a on nie miał się już czego obawiać.

Wtedy wszyscy mieszkańcy pałacu wyszli z radością, a Hidesato wskazał na jezioro. Tam leżało ciało martwej stonogi unoszące się na wodzie, która była zabarwiona na czerwono jego krwią.

Wdzięczność Króla Smoków nie znała granic. Cała rodzina przyszła i pokłoniła się wojownikowi, nazywając go swoim opiekunem i najodważniejszym wojownikiem w całej Japonii.

Przygotowano kolejną ucztę, bardziej wystawną niż pierwsza. Przed nim postawiono wszelkiego rodzaju ryby, przyrządzone na wszelkie możliwe sposoby, surowe, duszone, gotowane i pieczone, podawane na koralowych tacach i kryształowych naczyniach, a wino było najlepsze, jakie Hidesato kiedykolwiek w życiu skosztował. Aby dodać uroku wszystkiemu, słońce świeciło jasno, jezioro lśniło jak płynny diament, a pałac był tysiąc razy piękniejszy w dzień niż w nocy.

Jego gospodarz próbował przekonać wojownika, by został kilka dni, ale Hidesato nalegał, by wrócić do domu, mówiąc, że skończył już to, po co przyszedł i musi wrócić. Król Smoków i jego rodzina byli bardzo zasmuceni, że tak szybko odchodzi, ale ponieważ miał zamiar odejść, błagali go, by przyjął kilka małych prezentów (tak powiedzieli) na znak wdzięczności za uratowanie ich na zawsze od ich strasznego wroga, stonogi.

Gdy wojownik stał na ganku, żegnając się, orszak ryb nagle przeobraził się w orszak mężczyzn, wszyscy ubrani w ceremonialne szaty i smocze korony na głowach, by pokazać, że są sługami wielkiego Króla Smoków. Prezenty, które nieśli, były następujące:

Po pierwsze, duży dzwon z brązu.

Po drugie, worek ryżu.

Po trzecie, rolka jedwabiu.

Po czwarte, garnek do gotowania.

Po piąte, dzwonek.

Hidesato nie chciał przyjąć wszystkich tych prezentów, ale ponieważ Król Smoków nalegał, nie mógł odmówić.

Sam Król Smoków odprowadził wojownika aż do mostu, po czym pożegnał się z nim, składając mu liczne ukłony i życzenia………………..

WRÓBEL Z PRZECIĘTYM JĘZYKIEM

Dawno, dawno temu w Japonii żył sobie pewien starzec i jego żona. Starzec był dobrym, dobrodusznym, pracowitym staruszkiem, ale jego żona była regularną łajdaczką, która psuła szczęście swego domu swoim łajdackim językiem. Zawsze narzekała na coś od rana do wieczora. Starzec od dawna przestał zwracać uwagę na jej złość. Większość dnia spędzał poza domem, pracując w polu, a ponieważ nie miał dziecka, dla rozrywki, gdy wracał do domu, trzymał oswojonego wróbla. Kochał małego ptaszka tak samo, jakby był jego dzieckiem.

Kiedy wracał wieczorem po ciężkim dniu pracy na świeżym powietrzu, jego jedyną przyjemnością było głaskanie wróbla, rozmawianie z nim i uczenie go małych sztuczek, których nauczyła się bardzo szybko. Stary człowiek otwierał jej klatkę i pozwalał jej latać po pokoju, a oni bawili się razem. A kiedy nadchodziła pora kolacji, zawsze odkładał jakieś kąski ze swojego posiłku, aby nakarmić swojego małego ptaszka.

Pewnego dnia starzec wyszedł rąbać drewno do lasu, a staruszka zatrzymała się w domu, aby wyprać ubrania. Poprzedniego dnia zrobiła trochę krochmalu, a teraz, gdy przyszła go poszukać, wszystko zniknęło; miska, którą wczoraj napełniła, była zupełnie pusta.

Podczas gdy zastanawiała się, kto mógł wykorzystać lub ukraść krochmal, przyleciał wróbel i pochyliwszy swoją małą pierzastą główkę – sztuczkę, której nauczył go jej pan – śliczny ptak zaćwierkał i powiedział:

„To ja wziąłem skrobię. Myślałem, że to jakieś jedzenie wystawione dla mnie w tej misce i zjadłem wszystko. Jeśli popełniłem błąd, proszę o wybaczenie! ćwierkaj, ćwierkaj, ćwierkaj!”

Widzisz z tego, że wróbel był prawdomównym ptakiem, a staruszka powinna była być skłonna wybaczyć jej od razu, gdy tak ładnie prosiła o wybaczenie. Ale tak nie jest.

Staruszka nigdy nie kochała wróbla i często kłóciła się z mężem o trzymanie w domu tego, co nazywała brudnym ptakiem, mówiąc, że to tylko sprawia jej dodatkową pracę. Teraz była zachwycona, że ma powód do skargi na zwierzaka. Łajała i nawet przeklinała biednego ptaszka za jego złe zachowanie i nie zadowalając się używaniem tych ostrych, pozbawionych uczuć słów, w przypływie wściekłości chwyciła wróbla — który przez cały ten czas rozłożył skrzydła i pochylał głowę przed staruszką, aby pokazać, jak bardzo jej przykro — i przyniosła nożyczki i odcięła biednemu ptaszkowi język.

„Przypuszczam, że zabrałaś mi skrobię tym językiem! Teraz możesz zobaczyć, co to znaczy obejść się bez niej!” I tymi okropnymi słowami odgoniła ptaka, nie przejmując się w najmniejszym stopniu tym, co może się z nim stać i bez najmniejszego współczucia dla jego cierpienia, tak była nieuprzejma!

Staruszka, przegnawszy wróbla, zrobiła więcej pasty ryżowej, cały czas narzekając na kłopoty, a po wykrochmaleniu wszystkich ubrań rozłożyła je na deskach, aby wyschły na słońcu, zamiast je prasować, jak to robią w Anglii.

Wieczorem starzec wrócił do domu. Jak zwykle, w drodze powrotnej wyczekiwał chwili, gdy dotrze do swojej furtki i zobaczy, jak jego pupilka przylatuje i ćwierka, by go powitać, strosząc pióra, by okazać radość, i wreszcie siadając na jego ramieniu. Lecz tej nocy starzec był bardzo rozczarowany, gdyż nie było widać nawet cienia jego ukochanego wróbla.

Przyspieszył kroku, szybko ściągnął słomiane sandały i wyszedł na werandę. Nadal nie było widać żadnego wróbla. Teraz był pewien, że jego żona, w jednym ze swoich złych humorów, zamknęła wróbla w klatce. Więc zawołał ją i powiedział z niepokojem:

„Gdzie jest dzisiaj Suzume San (Miss Sparrow)?”

Staruszka na początku udawała, że nie wie, i odpowiedziała:

„Twój wróbel? Jestem pewien, że nie wiem. Teraz, gdy o tym myślę, nie widziałem jej przez całe popołudnie. Nie powinienem się zastanawiać, czy niewdzięczny ptak odleciał i zostawił cię po tym, jak go głaskałeś!”

Ale w końcu, gdy starzec nie dawał jej spokoju, lecz pytał ją raz po raz, nalegając, że musi wiedzieć, co stało się z jego pupilem, wyznała wszystko. Opowiedziała mu ze złością, jak wróbel zjadł pastę ryżową, którą specjalnie zrobiła do krochmalenia jej ubrań, i jak gdy wróbel wyznał, co zrobiła, w wielkim gniewie wzięła nożyczki i obciąła jej język, i jak w końcu wygnała ptaka i zabroniła jej wracać do domu.

Wtedy staruszka pokazała mężowi język wróbla i rzekła:

„Oto język, który odciąłem! Okropny ptaszek, dlaczego zjadł cały mój skrobiowy pokarm?”

„Jak mogłeś być tak okrutny? Och! Jak mogłeś być tak okrutny?” – to wszystko, co mógł odpowiedzieć starzec. Był zbyt dobroduszny, by ukarać swoją złośliwą żonę, ale był strasznie zmartwiony tym, co stało się z jego biednym małym wróbelkiem.

„Jakież straszne nieszczęście spotkało moją biedną Suzume San, że straciła język!” – powiedział sobie. „Ona nie będzie już w stanie ćwierkać, a ból po odcięciu go w tak brutalny sposób na pewno musiał ją rozchorować! Czy nic nie można zrobić?”

Starzec wylał wiele łez, gdy jego zła żona poszła spać. Podczas gdy ocierał łzy rękawem bawełnianej szaty, pocieszyła go jasna myśl: pójdzie szukać wróbla jutro. Postanowiwszy to, mógł w końcu zasnąć.

Następnego ranka wstał wcześnie, gdy tylko zaczęło świtać, i pospiesznie zjadł śniadanie, po czym ruszył przez wzgórza i lasy, zatrzymując się przy każdej kępie bambusów, by zawołać:

„Gdzie, o gdzie, mój językopodobny wróbel zostaje? Gdzie, o gdzie, mój językopodobny wróbel zostaje!”

Nigdy nie zatrzymał się, by odpocząć na posiłek w południe, a było już po południu, gdy znalazł się w pobliżu dużego lasu bambusowego. Bambusowe gaje są ulubionym siedliskiem wróbli, a tam, na skraju lasu, rzeczywiście zobaczył swojego drogiego wróbla czekającego, by go powitać. Nie mógł uwierzyć własnym oczom z radości i szybko pobiegł, by ją powitać. Pochyliła główkę i powtórzyła kilka sztuczek, których nauczył ją jej pan, by pokazać radość z ponownego spotkania ze starą przyjaciółką, i, co cudowne, potrafiła mówić jak za dawnych czasów. Starzec powiedział jej, jak bardzo żałuje wszystkiego, co się wydarzyło, i zapytał o jej język, zastanawiając się, jak może tak dobrze mówić bez niego. Wtedy wróbel otworzył dziób i pokazał mu, że na miejscu starego języka wyrósł nowy, i błagał go, by nie myślał już więcej o przeszłości, bo teraz czuła się całkiem dobrze. Wtedy starzec zrozumiał, że jego wróbel jest wróżką, a nie zwykłym ptakiem. Trudno byłoby przesadzić z radością starca w tej chwili. Zapomniał o wszystkich kłopotach, zapomniał nawet, jak bardzo był zmęczony, bo odnalazł swojego zagubionego wróbla, a zamiast być chorą i bez języka, jak się obawiał i spodziewał, że ją znajdzie, była zdrowa i szczęśliwa, z nowym językiem i bez śladu złego traktowania, jakiego doznała od jego żony. A przede wszystkim była wróżką.

Wróbel poprosił go, by poszedł za nią, a ona, lecąc przed nim, zaprowadziła go do pięknego domu w sercu bambusowego gaju. Starzec był całkowicie zdumiony, gdy wszedł do domu i zobaczył, jakie to piękne miejsce. Zbudowano go z najbielszego drewna, miękkie kremowe maty, które zastąpiły dywany, były najpiękniejszymi, jakie kiedykolwiek widział, a poduszki, które wróbel przyniósł, by usiadł, były zrobione z najdelikatniejszego jedwabiu i krepy. Piękne wazony i lakierowane pudełka zdobiły tokonomę1 każdego pokoju.

Wróbel zaprowadził starca na honorowe miejsce, a następnie, zajmując swoje miejsce w skromnej odległości, podziękował mu wieloma uprzejmymi ukłonami za całą dobroć, jaką okazywał jej przez wiele długich lat.

Następnie Lady Sparrow, jak będziemy ją teraz nazywać, przedstawiła starcowi całą swoją rodzinę. Po tym jej córki, odziane w delikatne suknie z krepy, wniosły na pięknych staromodnych tacach ucztę z wszelkiego rodzaju pysznych potraw, aż staruszek zaczął myśleć, że musi śnić. W środku kolacji niektóre córki Sparrowa wykonały wspaniały taniec, zwany „suzume-odori” lub „tańcem Sparrowa”, aby rozbawić gościa.

Nigdy starzec nie bawił się tak dobrze. Godziny mijały zbyt szybko w tym pięknym miejscu, ze wszystkimi tymi wróblami, które mu usługiwały, karmiły go i tańczyły przed nim.

Ale nadeszła noc i ciemność przypomniała mu, że ma przed sobą długą drogę i musi pomyśleć o pożegnaniu się i powrocie do domu. Podziękował swojej miłej gospodyni za wspaniałą zabawę i błagał ją, aby dla niego zapomniała o wszystkim, co wycierpiała z rąk jego starej, złej żony. Powiedział Lady Sparrow, że to dla niego wielka pociecha i szczęście znaleźć ją w tak pięknym domu i wiedzieć, że niczego jej nie brakuje. To jego niepokój o to, jak sobie radzi i co jej się naprawdę przydarzyło, skłonił go do jej poszukiwania. Teraz wiedział, że wszystko jest w porządku, mógł wrócić do domu z lekkim sercem. Gdyby kiedykolwiek go potrzebowała, musiałaby tylko po niego posłać, a on natychmiast by przybył.

Lady Sparrow błagała go, aby został i odpoczął kilka dni, i cieszył się zmianą, ale starzec powiedział, że musi wrócić do swojej starej żony — która prawdopodobnie byłaby zła, gdyby nie wrócił do domu o zwykłej porze — i do swojej pracy, i dlatego, choć bardzo tego chciał, nie mógł przyjąć jej miłego zaproszenia. Ale teraz, gdy wiedział, gdzie mieszka Lady Sparrow, przyjdzie ją odwiedzić, kiedy tylko będzie miał czas.

Gdy Lady Sparrow zobaczyła, że nie uda jej się namówić starca, by został dłużej, wydała rozkaz kilku swoim sługom i natychmiast przynieśli dwa pudełka, jedno duże i drugie małe. Postawiono je przed starcem, a Lady Sparrow poprosiła go, by wybrał to, które mu się podoba, na prezent, który chciała mu dać.

Starzec nie mógł odrzucić tej miłej propozycji i wybrał mniejsze pudełko, mówiąc:

„Jestem teraz za stary i słaby, żeby nieść duże i ciężkie pudło. Ponieważ jesteś tak miły, że mówisz, że mogę wziąć cokolwiek chcę, wybiorę małe, które będzie mi łatwiej nieść”.

Potem wszystkie wróble pomogły mu włożyć go na plecy i poszły do furtki, by go odprowadzić, żegnając się z nim wieloma ukłonami i prosząc, by przyszedł ponownie, kiedy tylko będzie miał czas. Tak więc starzec i jego ulubiony wróbel rozstali się całkiem szczęśliwie, wróbel nie okazał najmniejszej złej woli za całą nieuprzejmość, jakiej doznał z rąk starej żony. W istocie, czuła tylko żal z powodu starca, który musiał znosić to przez całe swoje życie.

Kiedy starzec dotarł do domu, zastał żonę jeszcze bardziej rozgniewaną niż zwykle, bo była już późna noc, a ona czekała na niego już od dłuższego czasu.

„Gdzie byłeś przez cały ten czas?” – zapytała donośnym głosem. „Dlaczego wracasz tak późno?”

Starzec próbował ją uspokoić, pokazując jej pudełko prezentów, które przywiózł ze sobą, a następnie opowiedział jej o wszystkim, co mu się przydarzyło, i o tym, jak wspaniale został przyjęty w domu wróbla.

„Teraz zobaczmy, co jest w pudełku” – powiedział starzec, nie dając jej czasu na kolejne narzekanie. „Musisz mi pomóc je otworzyć”. Oboje usiedli przed pudełkiem i je otworzyli.

Ku ich całkowitemu zdumieniu, odkryli, że pudełko było wypełnione po brzegi złotymi i srebrnymi monetami i wieloma innymi cennymi rzeczami. Maty w ich małym domku błyszczały, gdy wyjmowali rzeczy po kolei, odkładali je i dotykali raz po raz. Starzec był przeszczęśliwy na widok bogactw, które teraz należały do niego. Przewyższył jego najśmielsze oczekiwania dar wróbla, który pozwoliłby mu zrezygnować z pracy i żyć wygodnie i komfortowo przez resztę swoich dni.

Wielokrotnie powtarzał: „Dzięki mojemu dobremu wróbelkowi! Dzięki mojemu dobremu wróbelkowi!”.

Ale staruszka, gdy minęły pierwsze……………….

Japanese Fairy Tales

TO

ELEANOR MARION-CRAWFORD.

I DEDICATE THIS BOOK TO YOU AND TO THE SWEET CHILD-FRIENDSHIP THAT YOU GAVE ME IN THE DAYS SPENT WITH YOU BY THE SOUTHERN SEA, WHEN YOU USED TO LISTEN WITH UNFEIGNED PLEASURE TO THESE FAIRY STORIES FROM FAR JAPAN. MAY THEY NOW REMIND YOU OF MY CHANGELESS LOVE AND REMEMBRANCE.

Y. T. O.

Tokio, 1908.

MY LORD BAG OF RICE

Long, long ago there lived, in Japan a brave warrior known to all as Tawara Toda, or “My Lord Bag of Rice”. His true name was Fujiwara Hidesato, and there is a very interesting story of how he came to change his name.

One day he sallied forth in search of adventures, for he had the nature of a warrior and could not bear to be idle. So he buckled on his two swords, took his huge bow, much taller than himself, in his hand, and slinging his quiver on his back started out. He had not gone far when he came to the bridge of Seta-no-Karashi spanning one end of the beautiful Lake Biwa. No sooner had he set foot on the bridge than he saw lying right across his path a huge serpent-dragon. Its body was so big that it looked like the trunk of a large pine tree and it took up the whole width of the bridge. One of its huge claws rested on the parapet of one side of the bridge, while its tail lay right against the other. The monster seemed to be asleep, and as it breathed, fire and smoke came out of its nostrils.

At first Hidesato could not help feeling alarmed at the sight of this horrible reptile lying in his path, for he must either turn back or walk right over its body. He was a brave man, however, and putting aside all fear went forward dauntlessly. Crunch, crunch! he stepped now on the dragon’s body, now between its coils, and without even one glance backward he went on his way.

He had only gone a few steps when he heard some one calling him from behind. On turning back he was much surprised to see that the monster dragon had entirely disappeared and in its place was a strange-looking man, who was bowing most ceremoniously to the ground. His red hair streamed over his shoulders and was surmounted by a crown in the shape of a dragon’s head, and his sea-green dress was patterned with shells. Hidesato knew at once that this was no ordinary mortal and he wondered much at the strange occurrence. Where had the dragon gone in such a short space of time? Or had it transformed itself into this man, and what did the whole thing mean? While these thoughts passed through his mind he had come up to the man on the bridge and now addressed him:

“Was it you that called me just now?”

“Yes, it was I,” answered the man: “I have an earnest request to make to you. Do you think you can grant it to me?”

“If it is in my power to do so I will,” answered Hidesato, “but first tell me who you are?”

“I am the Dragon King of the Lake, and my home is in these waters just under this bridge”.

“And what is it you have to ask of me?” said Hidesato.

“I want you to kill my mortal enemy the centipede, who lives on the mountain beyond,” and the Dragon King pointed to a high peak on the opposite shore of the lake.

“I have lived now for many years in this lake and I have a large family of children and grand-children. For some time past we have lived in terror, for a monster centipede has discovered our home, and night after night it comes and carries off one of my family. I am powerless to save them. If it goes on much longer like this, not only shall I lose all my children, but I myself must fall a victim to the monster. I am, therefore, very unhappy, and in my extremity I determined to ask the help of a human being. For many days with this intention I have waited on the bridge in the shape of the horrible serpent-dragon that you saw, in the hope that some strong brave man would come along. But all who came this way, as soon as they saw me were terrified and ran away as fast as they could. You are the first man I have found able to look at me without fear, so I knew at once that you were a man of great courage. I beg you to have pity upon me. Will you not help me and kill my enemy the centipede?”

Hidesato felt very sorry for the Dragon King on hearing his story, and readily promised to do what he could to help him. The warrior asked where the centipede lived, so that he might attack the creature at once. The Dragon King replied that its home was on the mountain Mikami, but that as it came every night at a certain hour to the palace of the lake, it would be better to wait till then. So Hidesato was conducted to the palace of the Dragon King, under the bridge. Strange to say, as he followed his host downwards the waters parted to let them pass, and his clothes did not even feel damp as he passed through the flood. Never had Hidesato seen anything so beautiful as this palace built of white marble beneath the lake. He had often heard of the Sea King’s palace at the bottom of the sea, where all the servants and retainers were salt-water fishes, but here was a magnificent building in the heart of Lake Biwa. The dainty goldfishes, red carp, and silvery trout, waited upon the Dragon King and his guest.

Hidesato was astonished at the feast that was spread for him. The dishes were crystallized lotus leaves and flowers, and the chopsticks were of the rarest ebony. As soon as they sat down, the sliding doors opened and ten lovely goldfish dancers came out, and behind them followed ten red-carp musicians with the koto and the samisen. Thus the hours flew by till midnight, and the beautiful music and dancing had banished all thoughts of the centipede. The Dragon King was about to pledge the warrior in a fresh cup of wine when the palace was suddenly shaken by a tramp, tramp! as if a mighty army had begun to march not far away.

Hidesato and his host both rose to their feet and rushed to the balcony, and the warrior saw on the opposite mountain two great balls of glowing fire coming nearer and nearer. The Dragon King stood by the warrior’s side trembling with fear.

“The centipede! The centipede! Those two balls of fire are its eyes. It is coming for its prey! Now is the time to kill it”.

Hidesato looked where his host pointed, and, in the dim light of the starlit evening, behind the two balls of fire he saw the long body of an enormous centipede winding round the mountains, and the light in its hundred feet glowed like so many distant lanterns moving slowly towards the shore.

Hidesato showed not the least sign of fear. He tried to calm the Dragon King.

“Don’t be afraid. I shall surely kill the centipede. Just bring me my bow and arrows”.

The Dragon King did as he was bid, and the warrior noticed that he had only three arrows left in his quiver. He took the bow, and fitting an arrow to the notch, took careful aim and let fly.

The arrow hit the centipede right in the middle of its head, but instead of penetrating, it glanced off harmless and fell to the ground.

Nothing daunted, Hidesato took another arrow, fitted it to the notch of the bow and let fly. Again the arrow hit the mark, it struck the centipede right in the middle of its head, only to glance off and fall to the ground. The centipede was invulnerable to weapons! When the Dragon King saw that even this brave warrior’s arrows were powerless to kill the centipede, he lost heart and began to tremble with fear.

The warrior saw that he had now only one arrow left in his quiver, and if this one failed he could not kill the centipede. He looked across the waters. The huge reptile had wound its horrid body seven times round the mountain and would soon come down to the lake. Nearer and nearer gleamed fireballs of eyes, and the light of its hundred feet began to throw reflections in the still waters of the lake.

Then suddenly the warrior remembered that he had heard that human saliva was deadly to centipedes. But this was no ordinary centipede. This was so monstrous that even to think of such a creature made one creep with horror. Hidesato determined to try his last chance. So taking his last arrow and first putting the end of it in his mouth, he fitted the notch to his bow, took careful aim once more and let fly.

This time the arrow again hit the centipede right in the middle of its head, but instead of glancing off harmlessly as before, it struck home to the creature’s brain. Then with a convulsive shudder the serpentine body stopped moving, and the fiery light of its great eyes and hundred feet darkened to a dull glare like the sunset of a stormy day, and then went out in blackness. A great darkness now overspread the heavens, the thunder rolled and the lightning flashed, and the wind roared in fury, and it seemed as if the world were coming to an end. The Dragon King and his children and retainers all crouched in different parts of the palace, frightened to death, for the building was shaken to its foundation. At last the dreadful night was over. Day dawned beautiful and clear. The centipede was gone from the mountain.

Then Hidesato called to the Dragon King to come out with him on the balcony, for the centipede was dead and he had nothing more to fear.

Then all the inhabitants of the palace came out with joy, and Hidesato pointed to the lake. There lay the body of the dead centipede floating on the water, which was dyed red with its blood.

The gratitude of the Dragon King knew no bounds. The whole family came and bowed down before the warrior, calling him their preserver and the bravest warrior in all Japan.

Another feast was prepared, more sumptuous than the first. All kinds of fish, prepared in every imaginable way, raw, stewed, boiled and roasted, served on coral trays and crystal dishes, were put before him, and the wine was the best that Hidesato had ever tasted in his life. To add to the beauty of everything the sun shone brightly, the lake glittered like a liquid diamond, and the palace was a thousand times more beautiful by day than by night.

His host tried to persuade the warrior to stay a few days, but Hidesato insisted on going home, saying that he had now finished what he had come to do, and must return. The Dragon King and his family were all very sorry to have him leave so soon, but since he would go they begged him to accept a few small presents (so they said) in token of their gratitude to him for delivering them forever from their horrible enemy the centipede.

As the warrior stood in the porch taking leave, a train of fish was suddenly transformed into a retinue of men, all wearing ceremonial robes and dragon’s crowns on their heads to show that they were servants of the great Dragon King. The presents that they carried were as follows:

First, a large bronze bell.

Second, a bag of rice.

Third, a roll of silk.

Fourth, a cooking pot.

Fifth, a bell.

Hidesato did not want to accept all these presents, but as the Dragon King insisted, he could not well refuse.

The Dragon King himself accompanied the warrior as far as the bridge, and then took leave of him with many bows and good wishes, leaving the procession of servants to accompany Hidesato to his house with the presents.

The warrior’s household and…………………..

THE TONGUE-CUT SPARROW

Long, long ago in Japan there lived an old man and his wife. The old man was a good, kind-hearted, hard-working old fellow, but his wife was a regular cross-patch, who spoiled the happiness of her home by her scolding tongue. She was always grumbling about something from morning to night. The old man had for a long time ceased to take any notice of her crossness. He was out most of the day at work in the fields, and as he had no child, for his amusement when he came home, he kept a tame sparrow. He loved the little bird just as much as if she had been his child.

When he came back at night after his hard day’s work in the open air it was his only pleasure to pet the sparrow, to talk to her and to teach her little tricks, which she learned very quickly. The old man would open her cage and let her fly about the room, and they would play together. Then when supper-time came, he always saved some tit-bits from his meal with which to feed his little bird.

Now one day the old man went out to chop wood in the forest, and the old woman stopped at home to wash clothes. The day before, she had made some starch, and now when she came to look for it, it was all gone; the bowl which she had filled full yesterday was quite empty.

While she was wondering who could have used or stolen the starch, down flew the pet sparrow, and bowing her little feathered head—a trick which she had been taught by her master—the pretty bird chirped and said:

“It is I who have taken the starch. I thought it was some food put out for me in that basin, and I ate it all. If I have made a mistake I beg you to forgive me! tweet, tweet, tweet!”

You see from this that the sparrow was a truthful bird, and the old woman ought to have been willing to forgive her at once when she asked her pardon so nicely. But not so.

The old woman had never loved the sparrow, and had often quarreled with her husband for keeping what she called a dirty bird about the house, saying that it only made extra work for her. Now she was only too delighted to have some cause of complaint against the pet. She scolded and even cursed the poor little bird for her bad behavior, and not content with using these harsh, unfeeling words, in a fit of rage she seized the sparrow—who all this time had spread out her wings and bowed her head before the old woman, to show how sorry she was—and fetched the scissors and cut off the poor little bird’s tongue.

“I suppose you took my starch with that tongue! Now you may see what it is like to go without it!” And with these dreadful words she drove the bird away, not caring in the least what might happen to it and without the smallest pity for its suffering, so unkind was she!

The old woman, after she had driven the sparrow away, made some more rice-paste, grumbling all the time at the trouble, and after starching all her clothes, spread the things on boards to dry in the sun, instead of ironing them as they do in England.

In the evening the old man came home. As usual, on the way back he looked forward to the time when he should reach his gate and see his pet come flying and chirping to meet him, ruffling out her feathers to show her joy, and at last coming to rest on his shoulder. But to-night the old man was very disappointed, for not even the shadow of his dear sparrow was to be seen.

He quickened his steps, hastily drew off his straw sandals, and stepped on to the veranda. Still no sparrow was to be seen. He now felt sure that his wife, in one of her cross tempers, had shut the sparrow up in its cage. So he called her and said anxiously:

“Where is Suzume San (Miss Sparrow) today?”

The old woman pretended not to know at first, and answered:

“Your sparrow? I am sure I don’t know. Now I come to think of it, I haven’t seen her all the afternoon. I shouldn’t wonder if the ungrateful bird had flown away and left you after all your petting!”

But at last, when the old man gave her no peace, but asked her again and again, insisting that she must know what had happened to his pet, she confessed all. She told him crossly how the sparrow had eaten the rice-paste she had specially made for starching her clothes, and how when the sparrow had confessed to what she had done, in great anger she had taken her scissors and cut out her tongue, and how finally she had driven the bird away and forbidden her to return to the house again.

Then the old woman showed her husband the sparrow’s tongue, saying:

“Here is the tongue I cut off! Horrid little bird, why did it eat all my starch?”

“How could you be so cruel? Oh! how could you so cruel?” was all that the old man could answer. He was too kind-hearted to punish his be shrew of a wife, but he was terribly distressed at what had happened to his poor little sparrow.

“What a dreadful misfortune for my poor Suzume San to lose her tongue!” he said to himself. “She won’t be able to chirp any more, and surely the pain of the cutting of it out in that rough way must have made her ill! Is there nothing to be done?”

The old man shed many tears after his cross wife had gone to sleep. While he wiped away the tears with the sleeve of his cotton robe, a bright thought comforted him: he would go and look for the sparrow on the morrow. Having decided this he was able to go to sleep at last.

The next morning he rose early, as soon as ever the day broke, and snatching a hasty breakfast, started out over the hills and through the woods, stopping at every clump of bamboos to cry:

“Where, oh where does my tongue-cut sparrow stay? Where, oh where, does my tongue-cut sparrow stay!”

He never stopped to rest for his noonday meal, and it was far on in the afternoon when he found himself near a large bamboo wood. Bamboo groves are the favorite haunts of sparrows, and there sure enough at the edge of the wood he saw his own dear sparrow waiting to welcome him. He could hardly believe his eyes for joy, and ran forward quickly to greet her. She bowed her little head and went through a number of the tricks her master had taught her, to show her pleasure at seeing her old friend again, and, wonderful to relate, she could talk as of old. The old man told her how sorry he was for all that had happened, and inquired after her tongue, wondering how she could speak so well without it. Then the sparrow opened her beak and showed him that a new tongue had grown in place of the old one, and begged him not to think any more about the past, for she was quite well now. Then the old man knew that his sparrow was a fairy, and no common bird. It would be difficult to exaggerate the old man’s rejoicing now. He forgot all his troubles, he forgot even how tired he was, for he had found his lost sparrow, and instead of being ill and without a tongue as he had feared and expected to find her, she was well and happy and with a new tongue, and without a sign of the ill-treatment she had received from his wife. And above all she was a fairy.

The sparrow asked him to follow her, and flying before him she led him to a beautiful house in the heart of the bamboo grove. The old man was utterly astonished when he entered the house to find what a beautiful place it was. It was built of the whitest wood, the soft cream-colored mats which took the place of carpets were the finest he had ever seen, and the cushions that the sparrow brought out for him to sit on were made of the finest silk and crape. Beautiful vases and lacquer boxes adorned the tokonoma2 of every room.

The sparrow led the old man to the place of honor, and then, taking her place at a humble distance, she thanked him with many polite bows for all the kindness he had shown her for many long years.

Then the Lady Sparrow, as we will now call her, introduced all her family to the old man. This done, her daughters, robed in dainty crape gowns, brought in on beautiful old-fashioned trays a feast of all kinds of delicious foods, till the old man began to think he must be dreaming. In the middle of the dinner some of the sparrow’s daughters performed a wonderful dance, called the “suzume-odori” or the “Sparrow’s dance,” to amuse the guest.

Never had the old man enjoyed himself so much. The hours flew by too quickly in this lovely spot, with all these fairy sparrows to wait upon him and to feast him and to dance before him.

But the night came on and the darkness reminded him that he had a long way to go and must think about taking his leave and return home. He thanked his kind hostess for her splendid entertainment, and begged her for his sake to forget all she had suffered at the hands of his cross old wife. He told the Lady Sparrow that it was a great comfort and happiness to him to find her in such a beautiful home and to know that she wanted for nothing. It was his anxiety to know how she fared and what had really happened to her that had led him to seek her. Now he knew that all was well he could return home with a light heart. If ever she wanted him for anything she had only to send for him and he would come at once.

The Lady Sparrow begged him to stay and rest several days and enjoy the change, but the old man said he must return to his old wife—who would probably be cross at his not coming home at the usual time—and to his work, and there-fore, much as he wished to do so, he could not accept her kind invitation. But now that he knew where the Lady Sparrow lived he would come to see her whenever he had the time.

When the Lady Sparrow saw that she could not persuade the old man to stay longer, she gave an order to some of her servants, and they at once brought in two boxes, one large and the other small. These were placed before the old man, and the Lady Sparrow asked him to choose whichever he liked for a present, which she wished to give him………………………..

Notatki

[←1 ] 

Wnęka, w której eksponowane są cenne przedmioty.

[←2 ] 

An alcove where precious objects are displayed.