Rebecca Solnit

Nadzieja w mroku

Nieznane opowieści, niebywałe możliwości

przełożyli Anna Dzierzgowska, Sławomir Królak

Karakter

Kraków 2019

Wszystko się łączy, gdy wszystko się rozpada

2014

(...).

Jak obalić olbrzyma

Używając języka Ursuli Le Guin, fizyka jest nie do obalenia – jeśli wysyłasz więcej dwutlenku węgla do atmosfery, planeta nagrzewa się, a w miarę jak to robi, uwolnione zostają chaos i zniszczenie. Jednocześnie w polityce nie ma niczego nieuchronnego. Na przykład nie tak dawno mogło się wydawać, że korporacja Chevron, obecnie trzecia największa w kraju, nieuchronnie rządzić będzie naftowym miastem Richmond w Kalifornii jak swoim lennem. Można by powiedzieć, że boskie prawa Chevronu wydawały się nie do obalenia. Tyle tylko, że ludzie się z tym nie pogodzili i Richmond, miasto liczące sto siedem tysięcy mieszkańców, przeważnie ubogich i nie-białych, stawiło temu opór.

Kilka lat temu grupa postępowców wygrała wybory do rady miasta i na burmistrza – i to pomimo ogromnych pieniędzy, jakie w te wybory zainwestował Chevron, ta sama korporacja, która jest odpowiedzialna za gigantyczne wycieki ropy w Ekwadorze i na wodach nieopodal Brazylii, za wybuch platformy wiertniczej u wybrzeży Nigerii i za kanadyjskie piaski bitumiczne wysyłane pociągami do rafinerii w Richmond. Burmistrzyni Gayle McLaughlin i jej współpracownicy przeprowadzili niewielką rewolucję w mieście znanym przede wszystkim z wysokich wskaźników przestępczości oraz z emisji toksyn wydzielających się z rafinerii Chevronu3 – w Richmond od czasu do czasu trzeba było ogłaszać stan pogotowia, zmuszając ludzi, by chronili się w domach (i udawali, że w ten sposób unikną zatrucia).

Jak ujęła to McLaughlin w czasach burmistrzowania:

Osiągnęliśmy bardzo wiele, w tym możliwość oddychania lepszym powietrzem, zmniejszenie zatrucia i stworzenie czystszego środowiska oraz mniej szkodliwych miejsc pracy, a także zmniejszenie wskaźników przestępczości. Liczba morderstw jest najmniejsza od trzydziestu trzech lat, w rejonie zatoki San Francisco staliśmy się liderem, jeśli chodzi o liczbę zainstalowanych baterii słonecznych per capita. Jesteśmy sanctuary city4. Pomagamy też właścicielom nieruchomości uchronić je przed obciążeniami hipotecznymi i eksmisjami. A poza tym zmusiliśmy Chevron, by zapłacił sto czternaście milionów dolarów podatków5.

Podczas wyborów w 2014 roku druga największa kompania naftowa na świecie wydała oficjalnie trzy miliony sto tysięcy dolarów na pokonanie McLaughlin i innych postępowych kandydatek i kandydatów oraz wprowadzenie do władz miasta własnych ludzi. Taka kwota daje sto osiemdziesiąt dolarów na wyborcę lub wyborczynię6, przy czym mój brat David, od dawna zaangażowany w politykę w Richmond, podkreśla, że jeśli przyjrzeć się innym wydatkom, które Chevron poniósł, by wpłynąć na lokalną politykę, suma okazałaby się mniej więcej dziesięciokrotnie wyższa. Chevron przegrał. Żaden z jego kandydatów nie został wybrany, natomiast wygrali wszyscy lokalni działacze i działaczki, z którymi Chevron walczył za pomocą billboardów, maili, reklam telewizyjnych, stron internetowych i całej hojnie dofinansowywanej kampanii oszczerstw, jaką korporacja była w stanie wymyślić.

Jeśli mała koalicja złożona z oddolnych ruchów i lokalnych działaczy i działaczek może w konkretnym miejscu pokonać korporację wartą niemal dwieście trzydzieści miliardów dolarów, to koalicja o zasięgu globalnym może pokonać gigantów przemysłu paliw kopalnych. W Richmond zwycięstwo nie było łatwe i nie będzie też łatwo odnieść podobnego na większą skalę, jednak nie jest to niemożliwe. Postępowcy w Richmond zwyciężyli, ponieważ potrafili wyobrazić sobie, że istniejący stan rzeczy nie jest odwieczny, że nie jest nie do obalenia – i zabrali się do pracy, by tego dokonać. Miliarderzy i korporacje z branży paliw kopalnych poważnie angażują się w politykę, licząc zarazem, że my pozostaniemy na bocznym torze. Jeśli przyjrzeć się ich reakcjom na działalność różnych ruchów, łatwo dostrzec, że się nas boją, że boją się chwili, w której się budzimy, dajemy o sobie znać, w której zaczynamy wykorzystywać naszą moc, by się im przeciwstawić.

Musimy zakończyć epokę paliw kopalnych, tak samo jak Francuzi zakończyli epokę monarchii absolutnych. Nie możemy mówić, że to niemożliwe lub możliwe; to, co możliwe, gwałtownie się zmienia.

Przypisy

Wszystko się łączy, gdy wszystko się rozpada

3 Robert Rogers, East Bay Chevron Refinery Incident Draws Criticism, Raises Concerns about Emergency-Response Capabilities, InsideBayArea.com, 19 grudnia 2014, www.insidebayarea.com/business-headlines/ci_27174056/chevron-refinery-incident-draws-criticism-raises-concerns-about?source=rss.

4 Sanctuary city – w Stanach Zjednoczonych miasto, którego prawo chroni nielegalnych imigrantów przed deportacją lub postawieniem w stan oskarżenia, niezależnie od federalnego prawa imigracyjnego (przyp. red.).

5 Michael Winship, Chevron’s „Company Town” Fights Back: An Interview with Gayle McLaughlin, „Bill Moyers & Company”, 30 października 2014, http://billmoyers.com/2014/10/30/mayor-gayle-mclaughlin.

6 Harriet Rowan, Jimmy Tobias, Crude Politics: Chevron Loses Expensive Election but Still Has Plenty of Power, „Richmond Confidential”, 28 listopada 2014, http://richmondconfidential.org/2014/11/28/crude-politics-chevron-loses-expensive-election-but-still-has-plenty-of-power.

Tytuł oryginału: Hope in the Dark. Untold Histories, Wild Possibilities

Redakcja: Katarzyna Janusik, Maciej Robert

Korekta: Paulina Lenar, Agnieszka Stęplewska

Opieka redakcyjna: Ewa Ślusarczyk

Konwersja do formatów EPUB i MOBI: Małgorzata Widła

Projekt graficzny: Przemek Dębowski

Copyright © Rebecca Solnit, 2016

Published by arrangement with Canongate Books Ltd, 14 High Street, Edinburgh EH1 1TE

Copyright © for the translation by Anna Dzierzgowska, 2019

Copyright © for the translation by Sławomir Królak, 2019

ISBN 978-83-66147-16-4

121. publikacja wydawnictwa Karakter

Wydawnictwo Karakter

ul. Grabowskiego 13/1, 31-126 Kraków

Wydajemy, co się nam podoba

karakter.pl

Zapraszamy instytucje, organizacje oraz biblioteki do składania zamówień hurtowych z atrakcyjnymi rabatami. Dodatkowe informacje dostępne pod adresem sprzedaz@karakter.pl oraz pod numerem telefonu 511 630 317