PRZEDMOWA
DO WYDANIA DRUGIEGO

W związku z dużym zainteresowaniem oraz szybką sprzedażą książki Tajniki magii świec wspólnie z Wydawnictwem Kobiecym postanowiliśmy reedytować tę pozycję. Zaproponowałam, by drugie wydanie książki wzbogacić o nowe, istotne treści i w rezultacie otrzymujesz, Czytelniku, tożsame z pierwszym wydaniem dzieło rozszerzone o trzy nowe rozdziały: Korespondencje w magii, La Santa Muerte po polsku oraz Dodatek nr 2 – Kąpiele duchowe.

Już starożytni myśliciele i kapłani wiedzieli, że żyjemy nie tylko w świecie dostrzegalnych zmysłami powiązań fizycznych (materialnych, naturalnych), ale i ukrytych (niedostrzegalnych zmysłami) energii i wpływów, które nieustannie fluktuują, wchodzą ze sobą w interakcje i oddziałują na nas. Na przestrzeni wieków powstawały najrozmaitsze koncepcje objaśniające i klasyfikujące zarówno zjawiska fizyczne, przyrodnicze (w postaci rozwijających się nauk, np. matematyki, fizyki, astronomii, medycyny itp.), jak i zjawiska ponadzmysłowe, duchowe, psychiczno-mentalne (np. astrologia, alchemia, magia, okultyzm, numerologia, kabała itp.). Rezultatem metafizycznych dociekań były rozmaite systemy filozoficzne, religijne, magiczne i wróżbiarskie, które zgodnie podkreślały, że jesteśmy częścią większej całości, bytu, sieci, w której wszystko jest ze sobą powiązane, połączone i można ustalić i sklasyfikować owe korelacje/korespondencje („więzy sympatii”) oraz wykorzystywać je w życiu codziennym (np. astrologia). Korespondencje te są niezwykle ważnym elementem w magii, który często może decydować o sukcesie planowanych przedsięwzięć oraz wzmocnić skuteczność rytuałów. W rozdziale tym umieściłam najpopularniejsze korespondencje uwzględniające astrologię, starożytne rozumienie żywiołów, elementy numerologii, kabały, tarota, run i magii wicca.

Rozdział o La Santa Muerte jest moją odpowiedzią na współczesną tabuizację tematyki śmierci, zamerykanizowany, wymuszony kult młodości. Opisuję w nim również moje osobiste doświadczenia ze Świętą Śmiercią. W rozdziale tym przedstawiłam krótką genezę kultu Santa Muerte, symbolikę i rodzaj praktyk (wezwań, modlitw) charakterystyczny dla wyznawców Meksyku, gdzie kult ten wyrósł i nadal dynamicznie się rozwija. Całość ma stanowić inspirację dla polskiego odbiorcy (jeżeli będziemy z daną wiedzą rezonować) i otwarcie się na nowe formy praktyk duchowych i magicznych.

Kolejna nowość, Dodatek nr 2 znajdujący się na końcu książki, poświęcony jest znaczeniu tzw. duchowych kąpieli. Duchowe kąpiele/duchowe oczyszczenie to niezwykle ważny element w magii naturalnej/ludowej, który ma na celu oczyszczenie nas z negatywnych wpływów, usunięcie blokad, ochronę oraz wzmocnienie aury. Praktyki te rozszerzone są o oczyszczanie naszego najbliższego otoczenia, domu, pomieszczeń, przedmiotów, ukochanych zwierzaków i innych osób. W Dodatku zawarte jest nie tylko objaśnienie znaczenia duchowych kąpieli, ale i konkretne propozycje kąpieli według receptur ugruntowanych w tradycji magii hoodoo.

Mam nadzieję, że to wydanie książki nie tylko znacząco wzbogaci wiedzę i praktykę z zakresu magii świec (i magii w ogóle), ale i zainspiruje do własnych poszukiwań oraz wypracowania swoich indywidualnych metod praktykowania magii, a tym samym skutecznego realizowania planów oraz pełnego sukcesów życia.

DLA KOGO JEST TA KSIĄŻKA?

Na rynku wydawniczym istnieje tak wiele książek związanych z magią, że trudno nieznanej do tej pory autorce konkurować z klasykami gatunku albo osobami mającymi już ugruntowaną pozycję w przedstawianiu zagadnień magii, okultyzmu czy rozwoju parapsychicznego, duchowego.

Czym książka Tajniki magii świec różni się od innych lektur o tożsamej tematyce i dlaczego warto sięgnąć po tę właśnie pozycję? Z pewnością nie jest ona dla każdego, a już zdecydowanie nie dla osób, które sporadycznie bawią się w magię i oczekują błyskawicznej, magicznej „zupki instant” w postaci precyzyjnie rozpisanych, prostych rytuałów, które natychmiast zagwarantują nam sukces i osiągnięcie celu. Nie przedstawiam magii świec w kontekście barwnego folkloru wiccańsko-polskoprzaśno-ludycznego, bazującego najczęściej na stereotypach, powielanych i uproszczonych schematach, ale skupiam się na magii rozumianej jako wielopoziomowa praca energetyczna, której zaledwie elementem, składową jest magia świec. Magia to nie widowiskowe rekwizyty, absurdalne machanie różdżką, wbijanie sztyletu w lalkę czy bezmyślne palenie świec w precyzyjnym, wymaganym ustawieniu. Magia to sztuka powodowania zmian zgodnych z naszą intencją, w oparciu o rozumienie praw naturalnych, uniwersalnych i psychologicznych. To sztuka, wymaga od nas bowiem głębokiego i wszechstronnego przygotowania (elementy fizyki, astronomii, psychologii, wiedzy okultystycznej, astrologicznej, szamańskiej, technik NLP itd.), w innym razie pozostaje jedynie tanią, jarmarczną sztuczką kuglarską, która może być efekciarska, ale nie efektywna. A zatem magia postrzegana jako sztuka może sięgać po różne narzędzia, by osiągnąć swój cel, i jednym z nich jest z pewnością magia świec, rozumiana jako praca z żywiołem ognia, energią kolorów, zapachów, wibracją i symboliką kształtów, planet, dni tygodnia, bóstw, a nade wszystko jako oddziaływanie na podświadomość, wyrażające się w programowaniu realizowania naszych pragnień, emitowaniu ich w obszar Pierwotnego Źródła Potencjalności Wszystkiego, aż do fizycznej manifestacji w naszej rzeczywistości.

W tej książce znajdziesz więc, Szanowny Czytelniku, skoncentrowaną wiedzę dotyczącą transformowania osobistej energii (lub energii żywiołów, duchów, bóstw, jeżeli jesteś ich zwolennikiem, wyznawcą), wibracji kolorów (pod postacią stosownie dobranej kolorystycznie świecy), magnetyzmu i energetyki kamieni, roślin, zapachów – w zgodzie z kosmicznym rytmem Wszechświata, w którym żyjemy. Chodzi o to, by wzmocnić siłę twego pragnienia-myślokształtu w sferze mentalnej, a następnie różnymi technikami, skłaniającymi podświadomość do współpracy, powołać owo pragnienie do życia w świecie materialnej rzeczywistości. Znajdziesz tu także konkretne i praktyczne wiadomości związane z wyborem świec i z przygotowaniem ich do rytuałów oraz przykłady rytuałów magii świec, koncentrujących się jednak nie na opisie ołtarza, ustawianiu świec czy rekwizytów w wyznaczonych miejscach, ale skupiających się na rozumieniu naszych świadomych, symbolicznych i energetycznych działań, wzmacnianiu siły ich oddziaływania na różnych płaszczyznach, aby maksymalnie wzmocnić intencje i ich szybką, materialną realizację. Zanim więc przejdziesz do konkretów, przeczytaj poniższy tekst dotyczący rozumienia magii, aby poznać moje stanowisko w tej sprawie, a następnie w pełni zrozumieć i wykorzystać wiedzę zawartą w kolejnych rozdziałach.

CO TO JEST MAGIA?

Ilu badaczy, magów, ile wiedźm, szkół okultystycznych, hermetycznych czy ezoterycznych, tyle definicji magii, a zatem możemy śmiało powiedzieć: nie ma jednej, uniwersalnej definicji magii. Żeby jednak zrozumieć wiedzę zawartą w książce, której tytuł nawiązuje do magii świec, musimy podać przybliżone objaśnienie terminu magii, tak by w trakcie dalszego naświetlania różnych kwestii maksymalnie wykorzystać przedstawione informacje.

Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny podaje taką definicję magii: „To wierzenia i praktyki oparte na przekonaniu o istnieniu irracjonalnych, nadnaturalnych sił i związków, które dają człowiekowi władzę nad ludźmi i rzeczami, nieopartą na prawach przyrody” oraz „To rzekoma sztuka oddziaływania na istoty żywe i przedmioty za pomocą określonych technik i symbolicznych zabiegów oraz wywoływania w ten sposób skutków przeciwnych prawom natury”1.

Według Słownika języka polskiego: „Magia to ogół wierzeń i praktyk opartych na przekonaniu o istnieniu sił nadprzyrodzonych, których opanowanie jest rzekomo osiągalne dzięki stosowaniu odpowiednich zaklęć i czynności wykonywanych w określony sposób i przez określone osoby”2.

Król Salomon: „Magia jest najwyższą, ostateczną i najbardziej uświęconą wiedzą o filozofii naturalnej, popartą w swych dziełach i cudownych operacjach właściwym zrozumieniem wewnętrznych i ukrytych jakości rzeczy”3.

B. Malinowski: „Magia jest to autonomiczna zdolność człowieka do osiągania upragnionych celów. Nie została ona stworzona ani wynaleziona, lecz była zawsze. (...) Nie wypływa ona z obserwacji przyrody, czy też znajomości jej praw, lecz jest pierwotną własnością człowieka, poznawalną tylko dzięki tradycji i potwierdzającą autonomiczną zdolność człowieka do osiągania upragnionych celów. Magia jest jedną i jedyną specyficzną potęgą, siłą istniejącą wyłącznie w człowieku, wyzwalaną tylko poprzez jego sztukę magiczną przekazywaną za pośrednictwem obrzędu”4.

„Magia to sztuka wpływania na to, co przejawione, mocą Nieprzejawionego. To, co przejawione (uzewnętrznione), to wszystko, czego możemy doświadczyć zmysłami i umysłem (wyobraźnią). Nieprzejawione (Nieuzewnętrznione) natomiast to żadna z powyższych rzeczy. To miejsce, albo raczej nie-miejsce, z którego wszystko wypływa (emituje). Wszystko, co przejawione, bierze z niego początek”5.

A. Crowley: „Magia to nauka (wiedza) i sztuka powodowania zmiany zgodnie ze swoją wolą”. Dodaje także: „Każdy intencjonalny (celowy, zamierzony) akt jest sztuką magii”6.

Definicję tę rozwija D.M. Kraig: „Magia to nauka i sztuka powodowania zmiany (w świadomości) zgodnie ze swoją wolą, korzystająca ze środków nierozumianych aktualnie przez współczesną naukę”7.

S. Cunningham podaje zaś: „Magia to przemieszczanie naturalnych (ale słabo poznanych) energii z ludzkiego ciała i z otaczających nas naturalnych obiektów w celu powodowania zmiany”8.

Z Wikipedii: „Magia, czary, czarostwo – ogół wierzeń i praktyk opartych na przekonaniu o istnieniu sił nadprzyrodzonych, które można opanować za pomocą odpowiednich zaklęć i czynności. Mag, czarownik, szaman – osoba parająca się magią. Stosuje różnorakie gesty, zaklęcia, wypowiada inkantacje i wykonuje inne czynności rytualne mające dać mu władzę nad siłami nadnaturalnymi, które według jego przekonania dadzą mu moc zmiany rzeczywistości. Także osoba pełniąca funkcję religijną polegającą na sformalizowanej i instytucjonalnej więzi ekstatycznej z istotami nadludzkimi, duchami przodków, demonami lub bogami. Niektórzy magowie odrzucają tradycyjne rytuały na rzecz technik zainspirowanych psychologią czy NLP”9.

Obecnie znane nam systemy magiczne są tak różnorodne (obejmują np. magię naturalną, szamanizm, spirytualizm, ezoterykę, gnozę, hermetyzm, mistykę, okultyzm, teozofię, magię chaosu i inne), że trudno o jedną, wspólną definicję. Co więcej, w dobie nowoczesnych wynalazków, technologii, badań naukowych i odkryć niektóre definicje czy założenia, niegdyś magiczne, tajemnicze i niewytłumaczalne, dziś mają swoje naukowe wyjaśnienie. A zatem aktualna definicja magii powinna uwzględniać współczesne odkrycia naukowe oraz coraz doskonalszą wiedzę z zakresu neurologii, badań nad mózgiem, psychologii i psychiatrii, biochemii, fizyki czy astrofizyki itd. W związku z tym należy dokonać redefinicji magii w świetle obecnego stanu wiedzy, badań, znajomości praw fizycznych, umysłowych, duchowych. Ta nowoczesna definicja magii powinna uwzględniać zarówno historyczny, jak i współczesny, zmodyfikowany dorobek szkół tajemnych oraz aktualny stan badań, obejmujący m.in. fizjologię, neurologię, neuronaukę, filozofię, psychologię, metafizykę, religię, systemy duchowości, spirytualizm, najnowsze osiągnięcia technologiczne.

Zanim jednak pokuszę się o zaproponowanie owej zmodernizowanej definicji magii, spytam: dlaczego współcześni ludzie – pomimo tak zaawansowanych technologii i tak wysokiego poziomu nauki – sięgają po prymitywne narzędzia magii? Z prostego powodu: nie zmieniamy się i nie ewoluujemy, nasza natura od tysiącleci (a być może i milionów lat) pozostaje niezmieniona, ale nadal jest tak samo tajemnicza i słabo poznana. Bo jak poznać naturę psychiki i tak zwanej duszy ludzkiej? Jak zbadać emocje? Jak dotrzeć do głęboko ukrytych obszarów podświadomości, energii psychokinetycznych, niezbadanych możliwości umysłu ludzkiego? I to wszystko dotyczy jedynie stanu i kondycji wewnętrznej człowieka, a pozostaje jeszcze cały mikro- i makroświat przyrody, wszelkich znanych nam (często powierzchownie) nauk, Kosmosu. Jedynie synkretyczna wiedza, łącząca badania nad szeroko rozumianym duchem ludzkim i osiągnięcia współczesnej nauki, może pomóc nam zbliżyć się do Prawdy o naturze rzeczywistości i wpłynąć na nią według naszej woli, bo przecież o to w magii chodzi: o kształtowanie rzeczywistości zgodne z naszym pragnieniem (życzeniem). Chcemy wierzyć, że nie jesteśmy jedynie marionetkami w ręku Wszechwładnego Boga/bogów/bóstw/żywiołów/losu/przypadkowości, ale mamy taką samą jak owe Siły moc kreacji i życia w wolności. To naturalne (wpisane w ludzką naturę) i głębokie pragnienie człowieka pcha go w kierunku poznawania praw pozwalających na swobodne, wolne dokonywanie wyborów i kształtowanie życia według własnego uznania. Oto nasze podstawowe pragnienie, które – pomimo tak dynamicznego rozwoju nauk i technologii – nie może być w pełni zrealizowane, ponieważ dotyczy nie tego, co na zewnątrz, ale tego, co wewnątrz, a to często nadal jest głęboko ukryte i trudne do zbadania. Dlatego wciąż jak najbardziej adekwatne do tego typu poszukiwań są określenia: „wiedza tajemna”, „okultyzm”, „magia”, bo te dziedziny nadal są eksplorowane i nie do końca poznane, tak samo jak natura człowieka i otaczającej nas rzeczywistości. A zatem: czy jest sens sięgania po magię? Oczywiście, ponieważ może nas to doprowadzić do poznania Prawdy, czyli tak zwanego oświecenia,
i w dziejach ludzkości mamy tego wiele przykładów. Drogi prowadzące do oświecenia są różne, a studiowanie i praktykowanie magii może być jedną z nich. I tak, praktykując współczesną magię, powinniśmy sięgać do najrozmaitszych dziedzin, rozwijając swoją świadomość i rozumienie otaczającego nas świata, Wszechświata, praw w nich panujących, aby zmieniać siebie samego i swoje paradygmaty i wpływać na kształtowanie rzeczywistości. A oto krótki zarys dziedzin, które są niezastąpione we współczesnym studiowaniu nauk tajemnych, polepszaniu własnej kondycji psychofizycznej, poszerzaniu świadomości siebie i zjawisk nas otaczających, badaniu natury rzeczywistości materialnej i innych rzeczywistości (wymiarów), bez których, moim zdaniem, nie ma żadnej możliwości autentycznego poznania, rozwoju i dojścia do Prawdy.

Filozofia – „umiłowanie mądrości” (gr. phileo – kochać, sophia – mądrość) – łączy się z wielowymiarową refleksją nad rzeczywistością i jest z pewnością doskonałym punktem wyjścia do rozważań na temat bytu, poznania, teorii wartości itd. Nie ma magii bez refleksji nad sensem i celem naszego życia, bez badania natury rzeczywistości, bez pytań o dobro i zło, istnienie lub nieistnienie nadrzędnego Bytu – Boga, bez dociekania, czy kreujemy nasze życie, czy też obowiązuje w nim wszechogarniający determinizm. To właśnie ta nauka wspaniale i wszechstronnie rozwija umysł, inteligencję, świadomość rzeczy i samoświadomość.

Kolejną dziedziną – niezwykle ważną w poznaniu siebie, innych osób i, generalnie, natury, umysłu, psychiki człowieka – jest psychologia. Psychologia – „nauka o duszy” (stgr. psyche – dusza, logos – słowo, myśl, rozumowanie) zajmuje się powstawaniem i przebiegiem procesów psychicznych człowieka, jego świadomością, stanami emocjonalnymi, procesami związanymi z poznaniem, rolą zmysłów, doświadczeniem wewnętrznym, wyobrażeniami oraz regulatorami stosunków człowieka z otoczeniem i zasadami ich funkcjonowania. Jest ściśle powiązana z takimi naukami, jak: socjologia, filozofia, antropologia, biologia. Z nauk tych czerpie inspiracje, niemniej jednak jest samodzielną dyscypliną, ponieważ wypracowała własne metody eksperymentalne. W magii wiedza z zakresu psychologii jest bezcenna, doskonale przedstawia bowiem mechanizmy funkcjonowania umysłu, mózgu (neuropsychologia), psychiki człowieka (zwłaszcza wiedza dotycząca podświadomości czy archetypów). Pozwala na głębsze samopoznanie, rozwój świadomości i samoświadomości, a tym samym (poprzez wiedzę i dyscyplinę umysłu oraz ciała) podniesienie poziomu energii osobistej, czyli mocy wpływania na otoczenie i kreowania zjawisk i wydarzeń według własnej woli.

Szczegółową wiedzę o procesach psychicznych – neurologicznych – dostarcza nam z kolei neurobiologia (dziedzina nauki, której przedmiotem badania jest układ nerwowy) oraz neuronauka (interdyscyplina naukowa zajmująca się badaniem układu nerwowego, obejmująca badania z zakresu biologii, chemii i fizyki).

I stąd tylko krok do szalenie popularnej współcześnie metody NLP (ang. Neuro-Linguistic Programming), czyli neurolingwistycznego programowania, sposobu programowania umysłu. Jest to metoda zajmująca się poznawaniem struktury subiektywnego doświadczenia za pomocą skutecznej komunikacji; jest praktycznym podejściem do zmiany osobistej oraz techniką osiągania sukcesu. Pozwala ona o wiele szybciej osiągać wyznaczane sobie cele, poprawiać samopoczucie i jakość życia, skutecznie komunikować się z ludźmi, a nawet pozbywać się wielu chorób (psychicznych).

Rewolucję w poglądach naukowych i duchowych przynosi współcześnie mechanika (fizyka) kwantowa (teoria kwantów) – teoria praw ruchu obiektów świata mikroskopowego. Poszerza ona zakres mechaniki o odległości czasoprzestrzenne i energie, dla których reguły mechaniki klasycznej nie sprawdziły się. Opisuje przede wszystkim obiekty o bardzo małych masach i rozmiarach, np. atomy, cząstki elementarne itp. Jej granicą dla obiektów średnich rozmiarów lub dla średnich energii czy pędów jest mechanika klasyczna.

Fizyka kwantowa udowadnia, że wszystko jest energią, a różni się tylko poziomem wibracji. Cały Wszechświat to spektrum pojedynczej Energii Uniwersalnej, rozciągające się od materii poprzez energię do informacji. Energia ta jest inteligentna, świadoma, nieskończona, wieczna i trwała – nie może ulec zniszczeniu, a jedynie transformacji, przekształceniu jednej formy w inną. Wszystko wokół nas (my także) to wiązki, skupiska energii, które są w nieustannym ruchu i przybierają nowe konfiguracje. To, co pozwala nam obserwować otoczenie i nas samych jako coś niezmiennego, to Świadomość, która zachowuje ową pulsującą energię w stałej formie. To owa niezbadana Siła utrzymuje pozorny chaos i potencjał kipieli cząstek energetycznych (elementarnych) w znanej nam formie – bez niej wszystko rozpadłoby się do naturalnego stanu rozproszenia, bezładu, potencjalności.

Jeżeli wszystko, w tym materia, jest energią, energia jest informacją, informacja to myśl, a myśl to świadomość, możemy wysnuć wniosek, że umysł jest świadomością, budulcem Wszechświata, a zatem nasza rzeczywistość to umysł. Umysł to jedyna prawdziwa rzeczywistość. Materia i widzialny Wszechświat to tylko najniższe, najcięższe i najwolniejsze wibracje Energii Uniwersalnej, które stanowią zaledwie ułamek możliwości przejawów i manifestacji tej Energii. Jeżeli wszystko, co widzimy i czego doświadczamy, jest manifestacją umysłu, który obserwuje lub tworzy, to cały nasz widzialny Wszechświat jest manifestacją Głównego/Naczelnego Umysłu, a więc my wszyscy jesteśmy po prostu przejawem umysłu Boga.

A zatem, jeżeli uwzględnimy najnowsze odkrycia fizyki kwantowej, powinniśmy przyjąć, że wszystko jest wibrującą energetycznie potencjalnością, ukierunkowywaną świadomym umysłem. W tym kontekście magia będzie zdolnością pozafizycznego (mentalnego, psychicznego) oddziaływania na otoczenie (zarówno na materię ożywioną, jak i nieożywioną) za pomocą Uniwersalnej i Wszechobecnej Energii zwanej też mocą, energią duchową, maną (w wierzeniach ludu Oceanii to bezosobowa, nadnaturalna siła, moc przenikająca wszystko), praną (z sanskrytu – energia życia), chi/ki, pneumą, ruah, PSI itd. Tego typu mentalna/psychiczna magia może działać dwojako: albo poprzez wpływanie na siebie samego, swoje ciało, osobowość i sposób postrzegania świata, albo poprzez zmianę świata bezpośrednio. Ten pierwszy przypadek można określić jako pewien rodzaj psychologii praktycznej, często opartej na jungowskich tezach i łatwo wytłumaczalnej przez współczesną naukę, ten drugi natomiast obejmuje sferę działalności określanej przez niektórych mianem paranormalnej lub nadnaturalnej. Chodzi tu oczywiście o wszelkie trudno wytłumaczalne zjawiska, jak: telepatia, telekineza, świadoma i zaawansowana kontrola funkcji biologicznych, lewitacja, bilokacja, materializacja przedmiotów i wiele innych. Oba te sposoby mają tendencję do łączenia się samorzutnie – następuje zmiana siebie przy próbie zmiany świata (zdecydowanie najczęstszy efekt) lub zmienia się coś w świecie, gdy celem jest zmiana czegoś w nas samych.

Podsumowując owe dywagacje dotyczące rozumienia magii, chciałabym zaproponować własną definicję. Poprzez magię możemy rozumieć wiedzę dotyczącą tak zwanych zjawisk tajemnych oraz zespół technik i metod mających na celu twórcze kreowanie rzeczywistości według własnej woli. Wiedza tajemna z pewnością będzie obejmowała synkretyzm nauk wybitnych systemów magicznych, a metody i techniki będą bazować na neuronauce i fizyce kwantowej. Własną wolę natomiast powinno się kształtować poprzez systematyczną pracę wewnętrzną, tak by posiadała osobisty, mocny ładunek energetyczny, pozwalający na skuteczną materializację pragnień. Należy zatem poznać uniwersalne duchowe prawa rządzące kreowaniem rzeczywistości, nie tylko na Ziemi, ale w całym Wszechświecie (np. prawo magnetyzmu, przyciągania, wibracji, mentalizmu, jedności, biegunowości, rytmu, karmy – przyczyny i skutku, koncentracji, wolnej woli, intencji i inne) poprzez badanie nauk tajemnych, różnych systemów magii, okultyzmu, spirytyzmu, systemów duchowych/religijnych, filozofii, nauk ścisłych (w tym fizyki kwantowej). Trzeba poznać samego siebie – odkryć, uzdrowić i pokonać wszystkie ograniczenia blokujące naszą moc twórczą, które przejęliśmy i zakodowaliśmy w przeszłości (wzorce energetyczne, emocjonalne, mentalne, karmiczne, przekonania, intencje, nawyki) poprzez poznanie i przeprogramowanie naszej podświadomości za pomocą neuronauki, psychologii, NLP; nawiązać kontakt ze swoją Duszą, Wyższym Ja, Boskim Pierwiastkiem, Energią Źródła, Nadświadomością; nauczyć się ich słuchać
i z nimi współdziałać poprzez zagłębianie się w filozofie, religie, nauki duchowe, systemy energetyczno-psychologiczne itp. Nauczyć się technik i metod kreacji i manifestacji własnej energii oraz pracy z nią (relaksacji, koncentracji, wizualizacji, afirmacji, oczyszczania, podnoszenia poziomu swojej energii, łączenia z Wyższą Mocą, przyciągania, dostrajania, transformacji, myślenia, przemiany i wyzwalania emocji, wzmacniania siły magnetycznej itp.) przy zastosowaniu neuronauki, psychologii czy systemów duchowych/spirytualnych.

Dopiero posiadając stosowną wiedzę oraz siłę, możemy skutecznie praktykować wpływanie na rzeczywistość i kreowanie jej według naszej woli. W każdym innym przypadku nie osiągniemy żadnych (albo wystarczająco satysfakcjonujących) rezultatów.

DLACZEGO MAGIA ŚWIEC?

Magia może sięgać po najrozmaitsze sposoby i techniki wpływania na nas samych oraz otaczającą nas rzeczywistość. Magia świec jest jedną z nich. Dlaczego właśnie ona? Z kilku powodów.

Część praktykujących magię uważa, że świece są doskonałym przykładem narzędzi rytualnych łączących w sobie wszystkie żywioły (wosk niezapalonej świecy – ziemia, topiąca się, zapalona świeca – woda, paląca się świeca/zapalony knot – ogień, dym świecy/emitowane ciepło/światło – powietrze, intencja, życzenie – eter) transformujące konkretny, materialny atrybut – świecę – w energetykę życzenia czy też intencji. Wielu współczesnych magów jednak uważa świece za klasyczny przykład pracy z żywiołem ognia i tak właśnie je traktuje. Ogień jako żywioł elementarny, utożsamiany z praprzyczyną, ma w sobie zarówno boską – kreatorską, jak i demoniczną – niszczycielską siłę. Ogień jest tworzeniem, narodzinami, początkiem, pierwszym światłem i radością (pozytywny aspekt ognia był sprawcą dobra, bogactwa, potomstwa, zwycięstwa i rytualnej czystości). To także symbol energii, odrodzenia, przemiany, odnowy wewnętrznej, zniszczenia tego, co obumarłe, oczyszczenia emocjonalnego (katharsis). Może być również destrukcyjną, wrogą, należącą do świata chaosu, palącą siłą obracającą wszystko w pył. Tak oto dualistyczny aspekt ognia wykorzystywany jest również w działaniach magicznych: pozytywnych – oczyszczających, wzmacniających, ochronnych oraz negatywnych – w magii destrukcji, walki i śmierci.

Jeszcze inni praktykujący magię świec traktują świecę jak katalizator realizacji intencji na planie materialnym, fizycznym. W magii świec nasycamy świecę własną energią metapsychiczną i kiedy ją zapalamy, uwalniamy energię kinetyczną, by działała zgodnie z naszą wolą. Kiedy więc połączymy potencjał energetyczny świecy z energią naszego ducha i umysłu, wytworzymy siłę, która będzie wpływać na ocean energetyczny, w którym jesteśmy zanurzeni, na Wszechświat, otoczenie, innych ludzi – zgodnie z naszym życzeniem, intencją czy programem.

Niezależnie od tego, jak sami będziemy interpretować znaczenie, symbolikę czy moc magii świec, nie ulega wątpliwości, że jest to skuteczny sposób transformowania i wzmacniania naszych życzeń w taki sposób, by przemieniały się z gęstego, energetycznego myślokształtu w konkretną formę w naszej rzeczywistości. Pozostaje jedynie osobiście przekonać się o skuteczności tego rodzaju pracy duchowo-energetycznej, rozpoczynając praktykowanie magii świec.

1 Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, red. H. Zgółkowa, t. 20, Kurpisz, Poznań 1999.

2 Słownik języka polskiego PWN, PWN, Warszawa 2006.

3 Lemegeton – Mniejszy Klucz Salomona, oprac. J. Domiński, ks. 1, Wydawnictwo XXL, Bydgoszcz 2003.

4 B. Malinowski, Dzieła 7., Mit, magia, religia, PWN, Warszawa 1990.

5 D. Tyson, Truth about Ritual Magic, Llewellyn Worldwide, Minnesota 1990.

6 A. Crowley, Magia w teorii i praktyce, Wydawnictwo KOS, Katowice 1998.

7 D.M. Kraig, Magija współczesna, Wydawnictwo Illuminatio, Białystok 2010.

8 S. Cunningham, Dreaming the Divine, Llewellyn Worldwide, Minnesota 1999.

9 Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Magia, stan na dzień 30.01.2014 r.

We wszystkich książkach dotyczących magii świec kolory z jednej strony są akcentowane jako niezwykle ważny element działań magicznych, z drugiej strony jednak – lekceważone i niedoceniane. Chodzi mi o wyjaśnienie symboliki i znaczenia kolorów, co z reguły jest ograniczone do kilku zdawkowych lub banalnych kwestii, bez głębszej prezentacji i analizy, a następnie wspominane już tylko w kontekście doboru kolorystycznego świec w rytuałach. Jest to duży błąd, ponieważ kolor bardzo często decyduje o skuteczności naszych operacji magicznych. Poza tym kolor nie tylko jest reprezentowany fizycznie przez świecę, ale także wizualizowany, wdychany czy emitowany w działaniach
magicznych.

Dlaczego barwa jest taka ważna? Ponieważ funkcjonuje na wielu płaszczyznach i ma wielopoziomowe działanie: fizyczne – widzimy barwę (odbieramy konkretne wibracje, częstotliwość, długość fali); psychologiczne – reagujemy na kolor (rozdrażnienie, wyciszenie, pobudzenie itd.); lecznicze – chromoterapia; symboliczne – sięgamy do odwołań archetypowych, uwarunkowanych dziedzicznie, kulturowo, historycznie, religijnie; magiczne – wykorzystywane w rytuałach magicznych, bazujące zarówno na wyżej wymienionych aspektach, jak i odniesieniach typowo astrologicznych, okultystycznych czy hermetycznych.

Tak rozumiany i wykorzystywany kolor ma swoją wagę znaczeniową i może decydować o skuteczności przeprowadzanych rytuałów. Należy jednak pamiętać, że samo zapalenie świecy nie wywoła żadnego efektu poza wyemitowaniem wiązki światła i ciepła; to nasze nastawienie, uszczegółowienie celu operacji, koncentracja i siła wewnętrzna decydują o powodzeniu przeprowadzanego rytuału. Magia bowiem to głęboko świadome działanie za pomocą woli, rozumu, uczucia i fizycznych atrybutów na ukryte siły natury – naszej ludzkiej także.

Z fizycznego punktu widzenia barwa to nic innego jak energia, która jest postrzegana dzięki komórkom światłoczułym w siatkówce oka – dzięki pręcikom i czopkom. Oko ludzkie wykazuje różny stopień wrażliwości na określoną barwę, co jest uwarunkowane liczbą czopków wrażliwych na określoną długość fal świetlnych. Za widzenie barwy niebieskiej odpowiada około 4% czopków, zielonej – 32%, czerwonej zaś – 64%. Wszystkie kolory pochodzą z rozszczepienia światła białego.

Badania wykazały, że światło głęboko wpływa na rozmaite aspekty naszego zdrowia i rozwoju, sterując wewnętrznymi procesami organizmu. Każdy kolor wysyła falę wibrującą z wyższą lub niższą częstotliwością, wywołując doznanie ciepła bądź chłodu. Czerwień, barwa obdarzona największą długością fali, ma najniższą częstotliwość. Fiolet, mający falę najkrótszą, wibruje z najwyższą częstotliwością. Niewidomi, którzy rozróżniają kolory dotykiem, wyczuwają je właśnie dzięki różnicom w wysyłanych przez nie częstotliwościach. Rozmaite kolory mogą rękę kłuć, gryźć, uderzać, naciskać na nią, szczypać czy wreszcie na nią dmuchać. Fakt, że widzimy jakiś kolor, jest odnotowywany przez mózg. W odpowiedzi wysyła on do określonego gruczołu dokrewnego (np. do tarczycy, jąder, jajników czy trzustki) sygnał w postaci odpowiedniego neuroprzekaźnika. Służy to wywołaniu reakcji hormonalnej. Poprzez krwiobieg hormony oddziałują na narządy wewnętrzne. Gruczoły wydzielnicze reagują na daną barwę stosownie do sposobu jej interpretowania przez mózg.

W typowo energetycznym rozumieniu barwy traktuje się jako boską siłę, kosmiczną, życiodajną energię, niezbędną do utrzymania harmonii wewnętrznej i zewnętrznej. Ciało ludzkie, jak wszystko we Wszechświecie, jest mieszaniną fal elektromagnetycznych, świetlnych i dźwiękowych o różnych częstotliwościach i długościach. Przyczyną choroby może być rozedrganie potencjału fali elektromagnetycznej, skutkujące brakiem lub zbytnim nagromadzeniem określonego koloru w organizmie. I tu wkracza chromoterapia – leczenie kolorami. Chromoterapia to terapia polegająca na wykorzystywaniu barw w celu leczenia zaburzeń psychicznych, emocjonalnych i fizycznych oraz przywracaniu harmonii i równowagi między tymi strefami. Barwy to rodzaj radiacji, podobnie jak promienie Roentgena czy promieniowanie ultrafioletowe, których rola w medycynie jest znacząca i powszechnie znana. Każda z barw emituje określoną częstotliwość drgań. Drganiu podlega wszystko na świecie, zatem również komórki ludzkiego ciała.

W ciele zdrowego człowieka częstotliwość drgań jest niezmienna, pod wpływem choroby zaś ulega zakłóceniu, niszcząc równowagę w organizmie. Zastosowanie w leczeniu barwy o odpowiedniej częstotliwości drgań przywraca komórkom ludzkim prawidłową częstotliwość wibracji i przyśpiesza powrót do zdrowia. Każdy człowiek ma własną, odrębną, składającą się z wymienionych kolorów aurę, która otacza ciało wielobarwnym kręgiem. Jest ona jego polem energetycznym. Niektórzy ludzie, posiadający szczególne zdolności, widzą ją w postaci kolorowej, świetlistej mgiełki, która spowija ciało. Analiza barw tworzących aurę pozwala wyodrębnić kolor dominujący i na tej podstawie ocenić stan zdrowia i jakość wytwarzanej przez kogoś energii. Terapeuta widzący aurę może stwierdzić, której barwy brakuje w widmie energetycznym, i poprzez dotyk ustalić barwę potrzebną do przywrócenia równowagi w danym obszarze ciała.

W chromoterapii kolor może być przyjmowany przez ciało, umysł lub duszę różnymi drogami: wraz z pożywieniem (naturalnie kolorowe produkty), z pożywieniem naświetlonym kolorem, ze światłem słonecznym, poprzez naświetlanie skóry sztucznym światłem w odpowiednim kolorze, kąpiele w kolorach, przebywanie w potrzebnych nam kolorystycznie pomieszczeniach, noszenie ubrań w danych kolorach, kontemplację, wizualizację kolorów oraz poprzez oddychanie kolorem. Leczenie „wewnętrzne” jest bardziej efektywne od leczenia „zewnętrznego”, to znaczy medytacje kolorem i oddychanie kolorem (wizualizujemy wdychanie danego koloru lub wchłanianie porami skóry itp.) ma większą skuteczność od naświetlań kolorem. Proces leczenia zaczyna się od wewnątrz i jest skierowany na zewnątrz, w leczeniu wewnętrznym ponadto zmienia się zarówno własna świadomość, jak i świadomość komórek organizmu.
Kolor ma również swoje głębokie znaczenie symboliczne we wszystkich znanych nam cywilizacjach i kulturach, począwszy od fresków na ścianach jaskiń paleolitycznych, kolorowych pigmentów wcieranych w skórę przez różne prymitywne plemiona, poprzez barwy heraldyczne czy barwy ubiorów sakralnych, barwy narodowe (flagi), a skończywszy na uniwersalnym zastosowaniu kolorów we współczesnym świecie, w każdej sferze życia codziennego.

Kolory mają także ogromne znaczenie w różnych gałęziach tak zwanej wiedzy tajemnej (babilońskiej, egipskiej, żydowskiej, Majów, starożytnego Rzymu czy Grecji, alchemii, hermetyzmie, współczesnych organizacjach okultystycznych czy magicznych), będąc nośnikami konkretnych informacji, symboli reprezentujących ukryte moce czy odwołań do astronomii/astrologii. Znaczenie to jest niezwykle ważne w doborze i stosowaniu kolorów świec w rytuałach, w związku z tym w niniejszym rozdziale prezentuję opis kolorów zgodny z tradycją w poszczególnych szkołach magii: wicca i magii ludowej (dni tygodnia), hermetyzmie, okultyzmie i astrologii (planety), naukach i duchowości Dalekiego Wschodu (czakry). Każda z tych tradycji ma swoje indywidualne symbole, znaczenie i zastosowanie w magii (stąd wyraźny podział na owe tradycje w odrębnej charakterystyce dni tygodnia, planet, czakr), niektóre z nich jednak powtarzają się, bo czerpią ze wspólnych źródeł. Taki podział i charakterystyka kolorów ma na celu jak najpełniejsze zaprezentowanie wiedzy dotyczącej znaczenia danej barwy w konkretnej magii, po to, by każdy z was mógł w pełni wykorzystać tę wiedzę, dokonując swoistego, indywidualnego synkretyzmu.

Kolor zatem to nie jedynie optyczne lub estetyczne wrażenie, ale głębokie, wielopoziomowe doświadczenie (fizyczne, psychologiczne, symboliczne, energetyczne), które może zarówno skutecznie wpływać na nasze życie, zdrowie, samopoczucie, jak i powodować interesujące nas działania magiczne.

W związku z ogromnym i wielowarstwowym znaczeniem kolorów rozbudowałam dział poświęcony kolorom świec, prezentując możliwie wszechstronnie znaczenie najważniejszych barw w kontekście kultury (symbolizmu) zachodniej/europejskiej, astrologii, hermetyzmu, okultyzmu, systemu energetycznego czakr, chromoterapii oraz zastosowania w magii świec, aby wykorzystanie danej świecy w rytuale było głęboko znaczące i efektywne.

W tak rozbudowanym rozumieniu znaczenia kolorów używanie świec w danym kolorze może obejmować:

Palenie świec w konkretnych rytuałach z wykorzystaniem ich znaczenia magicznego, na przykład do przyciągnięcia pieniędzy i miłości, uwolnienia od niechcianych wpływów (kolor świecy + dzień tygodnia + wpływ planet itd.), w konkretnych intencjach, medytacji, podczas błogosławieństwa; oczyszczeniu lub doenergetyzowaniu siebie, czakramów bądź aury; „nasyceniu” się brakującą nam barwą, uzdrowieniu, podniesieniu poziomu energii życiowej (świece w chromoterapii).

Palenie świecy zodiakalnej związanej z energetyką danego dnia tygodnia lub przypisanej jej astrologicznie planety, świec bóstw, bogów, żywiołów itp.

Aby uniknąć nieporozumień i w pełni wykorzystać bogactwo zawartości informacyjnej niniejszego rozdziału, pragnę nadmienić, że każdy z kolorów omówiony jest w kontekście poszczególnych tradycji ezoterycznych, duchowych, psychologicznych, kulturowych itd., które często czerpią ze wspólnych źródeł lub od siebie nawzajem, w związku z tym możliwe są powtórzenia pewnych cech charakterystycznych. Chciałabym jednak, aby każdy
z czytelników sam zadecydował, jak wykorzystać wiedzę poszczególnych szkół magii, tradycji duchowych, znaczeń psychologicznych czy elementów medycyny naturalnej. Można kierować się tylko wybraną tradycją, aspektem, znaczeniem lub dokonać swoistego, indywidualnego synkretyzmu, tak by w pełni wykorzystać znaczenie kolorów zarówno w życiu codziennym, jak i w rytuałach magii świec.

Oto schemat, według którego omówione są znaczenia poszczególnych kolorów:

KOLOR

Dzień tygodnia – tradycja wicca, magii ludowej.

Planeta – tradycja astrologii, hermetyzmu, okultyzmu.

Znak zodiaku – astrologia, okultyzm.

Bóstwa – tradycje różnych kręgów religijno-kulturowych, mitologia.

Czakramy – tradycje teozofów (Zachodu), duchowości dalekowschodniej (Wschód).

Kolor aury – bioenergoterapia, parapsychologia, psychologia.

Symbol – filozofia kultury, historia, językoznawstwo.

Osoba lubiąca dany kolor – psychologia.

Chromoterapia – medycyna, psychologia.

Kamienie – medycyna naturalna, parapsychologia.

Magia świec – kompilacja tradycji ezoterycznych, praktyka wiedźm, magów i okultystów.

BIAŁY

Czystość, niewinność, nieskazitelność, doskonałość, pełnia, duchowość, spirytualizm, intuicja, spokój, harmonia, równowaga, neutralność, równość, otwartość, ochrona, oczyszczanie, uzdrawianie

DZIEŃ TYGODNIA: poniedziałek.

Energia: żeńska.

Planeta: Księżyc.

Kolory: biały, srebrny, kremowy, jasnoszary.

Bóstwa: Thot, Selene.

Metal: srebro.

Kamienie: perły, kamień księżycowy.

Drzewo: wierzba.

Magiczne zastosowanie: szeroko rozumiana kobiecość i sprawy związane z kobietami, macierzyństwo, partnerstwo, dom, rodzina, dzieci, zwierzęta, ochrona, emocje, intuicja, sny, jasnowidzenie, wiadomości, podróże, podświadomość, medycyna, leczenie. W poniedziałek wykonujemy rytuały dotyczące zmian (najlepszy czas to od 20.00 do 24.00). Dzień ten należy do Księżyca i dobrze wykorzystać go na magię ochronną (na przykład domu, rodziny, zwierząt, przedmiotów). To także dobry czas na wyjaśnianie prawdy, sny prorocze, jasnowidzenie. Kolor biały lub srebrny świecy pomaga w oczyszczeniu aury, a także uwalnia od negatywnej energii.

PLANETA: Księżyc (dusza, uczucia, wrażliwość, kobiecość, emocje, rytuały zmian, podświadomość).

Bóstwa: Diana, Artemis, Chandra, Luna, Selene, Hekate. W mitach i legendach jego archetypowi odpowiadają światłe niewiasty i czarownice, topielice i wiedźmy; Księżyc symbolizuje także archetypy kobiece: Dziewczyny, Matki i Staruchy.

Symbole: sierpy cofającego się i dopełniającego Księżyca oraz krąg Księżyca w pełni.

Dzień tygodnia: poniedziałek.

Znak zodiaku: Rak.

Zawody: podróżnicy, rybacy, marynarze, myśliwi, posłowie, administratorzy, policjanci.

Temperament i skłonności: flegmatyczny.

Części ciała: przewód pokarmowy, układ trawienia, wątroba, pęcherzyk żółciowy, klatka piersiowa, gruczoły mlekowe, opłucna, śluzówki, przepona, kobiece narządy płciowe, pęcherz moczowy, język, mózg i móżdżek, oczy.

Choroby: podagra, choroby bioder, puchlina wodna, reumatyzm, choroby wzroku, pęcherza moczowego, nerek, zaburzenia przemiany materii, choroby układu nerwowego, apopleksja, epilepsja, choroba Parkinsona, zaburzenia psychiczne i emocjonalne.

Rośliny: lilia wodna, jaśmin, wierzba, dzika róża.

Kadzidła: mirra, balsam, jaśmin, lilia, drzewo sandałowe, gardenia, eukaliptus.

Kamienie: kamień księżycowy, perły, srebro, opal.

Metal: srebro.

Zwierzęta: kot, zając.

Kolor: srebrny.

Liczby: 2, 9.

Tarot: Umiarkowanie, Księżyc.

Kabała: Sefira Jesod (podstawa, roztropność).

Runy: Uruz, Peorth, Laguz.

Żywioł: woda.

Sygnifikuje: cykle i rytmy, fazy, najbardziej bezpośrednie połączenie z pierwotną żeńską energią Wszechświata, partnerstwo, ognisko domowe, zapłodnienie i narodziny, macierzyństwo, opiekę nad dziećmi, pielęgniarstwo, uzdrawianie, inspirację, oczyszczenie, marzenia, intuicję, magię żeńską (misteria kobiece); związany z podświadomością, wrażliwością i refleksyjnością, natchnieniem, poezją, tajemniczością, sekretami, ukrytą stroną natury, nocą, ciemnością, magią, czarami. Jako opiekun znaku Raka związany jest także z naszymi korzeniami i rodziną, domostwem, sąsiedztwem, ojczyzną, ziemią, dziedziczeniem, pamięcią. Pomaga w rozwoju, wzrastaniu, uprawianiu ziemi i hodowli mniejszych zwierząt. Księżyc rządzi płynami (zbiorniki wodne, pływy, płyny ciała, ciecze przyrody), wodą słodką, mlekiem, napojami, sklepami spożywczymi, rybami, żeglarstwem, piwowarstwem. Związany jest również z dbaniem o zdrowie i urodę, wspomaga sztuki kulinarne oraz stosowanie diet.

Pozytywy: cierpliwość, wytrzymałość, wyobraźnia, wrażliwość, intuicja, emocje, psychika, sny i marzenia senne, macierzyństwo, współczucie, przenikliwość, dobra pamięć, wrażliwość, emocjonalność, marzycielstwo, uczuciowość, pokora, miękkość, nieśmiałość, wstydliwość, gospodarność, oszczędność, bogata fantazja, żywa wyobraźnia, dobre maniery, ustępliwość, wytrzymałość, cierpliwość, zdolności adaptacyjne, przywiązanie do rodziny.

Negatywy: pasywność, bierność, bezczynność, złe humory, stronniczość, zmienność, niestałość, brak rozsądku, niepewność, bojaźliwość, mrukliwość, kapryśność, niezadowolenie, naiwność, infantylizm, ograniczenie umysłowe, zarozumiałość, samowola, upór, napady lenistwa i senności, apatia, roztargnienie, chaotyczność, brak równowagi, nadwrażliwość, dysharmonia, trudności w skoncentrowaniu się na jednej sprawie, niesystematyczność, nieporządek, zawziętość, obłęd, szaleństwo, śmierć.

Ze względu na zmienność faz Księżyc patronuje rytuałom związanym z wprowadzaniem zmian.

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

1 Najważnie pozycje bibliograficzne wykorzystane w tym dodatku to: Kouffman Sherman P., The book of sacred baths. 52 bathing rituals to revitalize your spirit, Llewellyn 2016; Mickaharic D., Spiritual cleansing. A handbook of psychic self-protection, 2012; Yronwode C., Hoodoo rootwork correspondence course, California 2006. Pozostałe pozycje zamieszczone są na końcu książki w zbiorowej bibliografii.

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej

Redaktor prowadząca: Marta Budnik

Wydawca: Małgorzata Święcicka

Redakcja: Katarzyna Zapotoczna, Joanna Rączkowiak

Korekta: Beata Piecychna, Justyna Mrowiec

Projekt okładki: Łukasz Werpachowski

Zdjęcie na okładce: © Dina Belenko (Shutterstock.com)

Copyright © 2020 by Berenika Tern

Copyright © 2020 for the Polish edition by Wydawnictwo Kobiece Łukasz Kierus

Wszelkie prawa do polskiego przekładu i publikacji zastrzeżone. Powielanie i rozpowszechnianie z wykorzystaniem jakiejkolwiek techniki całości bądź fragmentów niniejszego dzieła bez uprzedniego uzyskania pisemnej zgody posiadacza tych praw jest zabronione.

Wydanie elektroniczne

Białystok 2020

ISBN 978-83-66611-02-3

Bądź na bieżąco i śledź nasze wydawnictwo na Facebooku: www.facebook.com/kobiece

Wydawnictwo Kobiece

E-mail: redakcja@wydawnictwokobiece.pl

Pełna oferta wydawnictwa jest dostępna na stronie

www.wydawnictwokobiece.pl

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Aneta Pudzisz