Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA, 2016

Grupa PWN
ul. Gottlieba Daimlera 2
02-460 Warszawa
tel. 22 695 45 55

www.pwn.pl

Copyright for the text © by Krystyna Kaplan, 2016

Wydawca: Marcin Kicki

Współpraca: Katarzyna Kucharczuk, Aleksandra Małek-Leśniewska

Redakcja: Maria Białek

Korekta: Zofia Kozik, Joanna Morawska

Projekt okładki i wnętrza: Maciej Szymanowicz

Fotografie na okładce: Kaplan Archive

Fotoedycja: Barbara Chmielarska-Łoś, Krystyna Kaplan

Produkcja: Maria Czekaj

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN: Marcin Kapusta / konwersja.virtualo.pl

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2016 r., (wyd. I)

Warszawa 2016

ISBN 978-83-01-18551-0

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejsza publikacja ani jej żadna część nie może być kopiowana, zwielokrotniana i rozpowszechniana w jakikolwiek sposób bez pisemnej zgody wydawcy.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty. Szanujmy cudzą własność i prawo. Więcej na www.legalnakultura.pl | Polska Izba Książki

Dla Taty,

Mariana Nosarzewskiego
herbu Dołęga

W Londynie funkcjonowały doki suche, w których statki naprawiano, i doki portowe, które obsługiwały konkretne towary, na przykład ziarno, wełnę, cukier czy przyprawy z Indii

Wszechobecny hałas

Huk działał jednym na nerwy, inni widzieli w tym energię miasta. Bo Londyn przełomu XIX i XX wieku był największym placem budowy i portem, do którego dobijały statki dowożące ze wschodnich Indii herbatę, pieprz, bawełnę, porcelanę, z zachodnich Indii – rum, kawę, kakao i cukier, z północnej Ameryki – zboże, tabakę, ryż i olej, a z krajów nadbałtyckich – konopie, łój, żelazo i bieliznę. Na Tamizie roiło się od statków parowych, barek, łódek. W dokach „stały potworne żelazne dźwigi z łańcuchami zwisającymi z długich szyj, kołysząc groźnie hakami […]. W powietrzu unosiły się […] łoskot spadających ciężarów, gorączkowy zgrzyt, szczękanie napiętych łańcuchów”[1]. Odgłosom znad rzeki towarzyszyły tępe dudnienie młotów robotników burzących slumsy oraz dźwięki budowy tuneli, mostów, szerokich ulic. Do tego turkot kół toczących się po bruku, stukot kopyt końskich na kocich łbach, warkot samochodowych silników. Klaksony. Nawoływania ulicznych sprzedawców. Szczekające psy. Dzwonki i kościelne dzwony. Zgrzyt osełki na stali w warsztatach rzemieślników ostrzących noże i nożyczki. Głosy w tawernach przyciągały klientów. Jeden pub wręcz reklamowano hasłem: „Panowie, tutaj będziecie serdeczniej witani, jeśli będziecie głośniejsi!”[2].

Żurawie portowe używane do załadunku i rozładunku statków

West India Docks, dok portowy specjalizujący się w ładunkach z Indii Zachodnich, otwarto w 1802 roku

Przypisy

Miasto postępu

[1] Joseph Conrad, Refleksje o morzu i statkach, życiu i ludziach, Bonami, Poznań 2004, s. 39.

[2] Co ciekawe, przeklinanie – niezależnie od natężenia głosu – karano grzywną; jeśli nieparlamentarnych słów użył dżentelmen, płacił aż pięć szylingów.

Źródła ilustracji

Biblioteka Kongresu

Kaplan Archive