Redakcja i korekta: Anna Żółcińska

Skład: Camélia Dizajn

Opracowanie e-wydania:

Projekt okładki: Urszula Szkuta-Kruk

Copyright © 2021 by Poltext Sp. z o.o.

All rights reserved

Warszawa 2022

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Poltext Sp. z o.o.

www.wydawnictwoslowko.pl

wydawnictwo@wydawnictwoslowko.pl

ISBN 978-83-8175-433-0 (format epub)

ISBN 978-83-8175-434-7 (format mobi)

Wstęp

Egzamin ósmoklasisty to 100 krótkich lekcji, dzięki którym powtórzysz wszystkie struktury gramatyczne oraz słownictwo wymagane na egzaminie z języka angielskiego. Dowiesz się także, na co zwrócić szczególną uwagę podczas rozwiązywania różnego rodzaju zadań i tworzeniu wypowiedzi pisemnej.

Zagadnienia gramatyczne omówione zostały w sposób zwięzły i przejrzysty, a objaśnienia zilustrowane są licznymi przykładami użycia.

Słownictwo pogrupowałyśmy według kategorii tematycznych, co pomoże Ci je zapamiętać i uporządkować. Szczególną uwagę zwróciłyśmy na stałe związki wyrazowe, słowotwórstwo oraz wyrazy, które sprawiają szczególne trudności.

Skrótowo i przystępnie, ale wyczerpująco powtórzone zagadnienia gramatyczne i słownikowe przeplatane są krótkimi ćwiczeniami. Dzięki nim sprawdzisz, ile pamiętasz, ile potrafisz sobie przypomnieć, a ile musisz jeszcze powtórzyć.

Lekcje poświęcone funkcjom i językowi codziennemu zawierają gotowe schematy i zwroty potrzebne podczas egzaminu.

W lekcjach zatytułowanych Egzamin podpowiadamy, jak podejść do różnego typu zadań i na jakiego rodzaju pułapki zwrócić szczególną uwagę.

Cykliczne lekcje Test yourself! pozwalają utrwalić wiedzę i przećwiczyć umiejętności oraz zaznajamiają z autentycznymi zadaniami egzaminacyjnymi. Dzięki zawartym w testach zadaniom sprawdzisz, co jeszcze powinnaś/powinieneś powtórzyć, zanim przejdziesz do kolejnych lekcji.

System odnośników oraz aneksy pozwalają na łatwe i swobodne poruszanie się po książce – jeśli nie pamiętasz czegoś z poprzednich lekcji, zawsze będziesz wiedzieć, gdzie szukać odpowiednich objaśnień. A jeśli zechcesz dowiedzieć się czegoś więcej na dany temat, odnośniki podpowiedzą Ci, w których częściach książki szukać informacji.

Jak korzystać z tej książki

1. Wszystkie lekcje poświęcone powtórce gramatyki lub słownictwa poprzedza ćwiczenie-test. Klucz do tego ćwiczenia zawiera odsyłacze do podrozdziałów, w których omawiamy testowane zagadnienie:

I. Zaznacz właściwą formę lub wyraz.

d. Sasha must be waiting at/on the bus stop now.

Odpowiedzi: a. on  b. Among c. through   d. at   e. above

2. Objaśnienia gramatyczne ilustrują liczne przykłady:

Wyrazy takie jak here, there, downstairs, inside itp. występują na ogół bezpośrednio po czasowniku:

I was waiting there all the time. Cały czas tam czekałem.

Niektóre przysłówki mają taką samą formę jak przymiotniki, np. fast szybki/szybko, early wczesny/wcześnie, late późny/późno, far daleki/daleko, high wysoki/wysoko, low niski/nisko. Porównaj:

Max is a fast runner. Max jest szybkim biegaczem.

Max can run very fast! Max potrafi bardzo szybko biegać!

3. Kolejne ćwiczenia w rozdziale służą utrwaleniu powtórzonego materiału – odpowiedzi znajdziesz na końcu rozdziału.

To, ile pamiętasz i potrafisz, możesz też sprawdzić w rozdziałach zatytułowanych Test yourself!

4. Słownictwo powtarzane jest w grupach wyrazowych:

Animal sounds

Wyrazy odnoszące się do wydawanych przez zwierzęta dźwięków to m.in.:

bark – szczekać

bay – ujadać

howl – wyć

mew/meow/miaow – miauczeć

purr – mruczeć

bleat – beczeć

chirp – świergotać

5. Zwracamy szczególną uwagę na wyrażenia i wyrazy oraz struktury gramatyczne, które podczas nauki mogą sprawiać kłopoty. Szczególnie kłopotliwe wyrażenia i konstrukcje omawiamy pod hasłem Uwaga!

6. Dzięki odnośnikom możesz z łatwością odszukać treść, do której chcesz wrócić lub dzięki której możesz poszerzyć wiedzę o omawianym zagadnieniu:

W Present Perfect opisujemy czynności, które rozpoczęły się w przeszłości i trwają do chwili obecnej. Typowe wyrażenia w tym użyciu to since i for (42A).

I have had the same winter coat for three years. Noszę ten sam płaszcz zimowy od trzech lat.

My husband hasn’t called me since he left. Mój mąż nie zadzwonił do mnie odkąd wyszedł.

7. Możesz poświęcić uwagę tylko zagadnieniom, które wydają Ci się jeszcze niezrozumiałe lub szczególnie ważne, albo tym, które chcesz uporządkować lub wyjaśnić.

8. Być może nie wiesz dokładnie, co powinieneś/powinnaś powtórzyć. Tak naprawdę trudno to samodzielnie ocenić! Nasza propozycja: przeglądaj kolejne rozdziały książki po kolei – na pewno znajdziesz czas na 3–4 strony dziennie!

PS. Zajrzyj też do aneksów na końcu książki!

Terminologia gramatyczna

Terminologię gramatyczną ograniczamy do minimum. Nie musisz jej znać, ale może Ci się przydać.

noun

rzeczownik

mouse, water, mirror, history

compound noun

rzeczownik złożony

tin opener, police officer

proper noun

nazwa własna

Lucy, Spain, London, the Pacific

verb

czasownik

sleep, drink, refuse, suggest

phrasal verb

czasownik złożony

go on, look for, split up

infinitive

bezokolicznik

to sleep/sleep, to know/know

base form

forma podstawowa (czasownika)

smell, chase, run, take off, look after

gerund

forma gerund

studying, running, climbing

past participle

imiesłów uprzedni

made, taken, given

adjective

przymiotnik

quick, kind, modern, woolen

possessive adjective

przymiotnik dzierżawczy

my, your, her, their

adverb

przysłówek

often, slowly, anxiously, yesterday, quickly

pronoun

zaimek

I, we, me, us

personal pronoun

zaimek osobowy

I, me, they, them

possessive pronoun

zaimek dzierżawczy

mine, yours, hers, theirs

reflexive pronoun

zaimek zwrotny

myself, himself, ourselves

preposition

przyimek

out, over, along, by, with, for

number

liczebnik

six, sixteen, hundred

ordinal number

liczebnik porządkowy

first, second, fifth, seventeenth

definite article

przedimek określony

the

indefinite article

przedimek nieokreślony

a, an

Objaśnienia

Od czasu do czasu używamy skrótów:

AmE amerykański angielski

BrE brytyjski angielski

sb = somebody ktoś, kogoś, komuś itd.

sth = something coś, czegoś, czymś itd.

l.m. liczba mnoga

l.p. liczba pojedyncza

Gwiazdką (*) oznaczyłyśmy zagadnienia wykraczające poza podstawę programową szkoły podstawowej.

1. RZECZOWNIKI: LICZBA POJEDYNCZA I MNOGA

I. Zaznacz właściwą formę.

a. I have bought three pairs/pair of jeans.

b. The laboratory at the university has only got twelve microscope/microscopes.

c. Soldiers in the field can communicate with the headquarters/headquarter by radio systems.

d. On our trip to the valley, we saw some deers/deer, wolves/wolfs, and wild sheep/sheeps.

e. This/These scissors is/are blunt – I can’t cut out anything.

Odpowiedzi: a. pairs   b. microscopes   c. headquarters   d. deer/wolves/sheep e. These, are

A. Liczba pojedyncza i mnoga

Rzeczowniki policzalne (2A) mają liczbę pojedynczą i liczbę mnogą:

a pencil – ołówek

two pencils – dwa ołówki

an apple – jabłko

four apples – cztery jabłka

Liczbę mnogą większości rzeczowników tworzymy, dodając końcówkę -(e)s. Dokładne zasady ortograficzne przedstawia tabela:

liczba pojedyncza

liczba mnoga

zasada

tłumaczenie

coin

elephant

song

coins elephants

songs

dodaj -s

moneta – monety

słoń – słonie

piosenka – piosenki

brush

glass

tax

sandwich

brushes

glasses

taxes

sandwiches

po spółgłoskach:

-ch, -sh, -s, -x

dodaj -es

szczotka – szczotki

szklanka – szklanki

podatek – podatki

kanapka – kanapki

dictionary

country

lady

dictionaries

countries

ladies

po spółgłosce + y

dodaj -ies

usuń -y

słownik – słowniki

państwo – państwa

dama – damy

potato

tomato

hero

potatoes

tomatoes

heroes

po spółgłosce + o

dodaj -es

ziemniak – ziemniaki

pomidor – pomidory

bohater – bohaterowie

kangaroo

radio

zoo

kangaroos

radios

zoos

po samogłosce + o

dodaj -s

kangur – kangury

radio – radia

zoo – zoo

B. Nieregularna liczba mnoga

Niektóre rzeczowniki mają nieregularną liczbę mnogą. Oto najważniejsze z nich:

liczba pojedyncza

liczba mnoga

zasada

tłumaczenie

woman

man

fireman

policewoman

postman

women

men

firemen

policewomen

postmen

końcówkę -man

zamień na -men

kobieta – kobiety

mężczyzna – mężczyźni

strażak – strażacy

policjantka – policjantki

listonosz – listonosze

calf

half

loaf

leaf

thief

shelf

wolf

knife

life

wife

calves

halves

loaves

leaves

thieves

shelves

wolves

knives

lives

wives

końcówki -f, -fe

zamień na -ves

cielę – cielęta

połowa – połówki

bochenek – bochenki

liść – liście

złodziej – złodzieje

półka – półki

wilk – wilki

nóż – noże

życie – życia

żona – żony

child

goose

foot

louse

tooth

person*

mouse*

children

geese

feet

lice

teeth

people

mice

formy nieregularne – trzeba je zapamiętać!

dziecko – dzieci

gęś – gęsi

stopa – stopy

wesz – wszy

ząb – zęby

osoba – ludzie

mysz – myszy

Rzeczowniki person i mouse zostały oznaczone gwiazdką, ponieważ możemy się spotkać z ich regularną liczbą mnogą. Persons używa się tylko w języku formalnym:

Persons using unlawful violence will be guilty of a riot. Osoby bezprawnie stosujące przemoc będą uznane za winne zamieszek.

W mniej oficjalnym języku stosuje się formę people:

Oh, isn’t it crowded here! I’ve never seen so many people. Och, ależ tutaj tłok! Nigdy nie widziałem tak wielu ludzi.

Liczba mnoga mouses odnosi się wyłącznie do myszek komputerowych, a nie do zwierząt. Porównaj:

Our company bought wireless mouses for all workers. (nie: Our company bought wireless mice…) Nasza firma kupiła myszki bezprzewodowe dla wszystkich pracowników.

My grandpa’s barn was full of mice last summer. Zeszłego lata stodoła mojego dziadka była pełna myszy.

II. Utwórz liczbę mnogą rzeczowników.

1. one ox two ...............

2. one cup two ...............

3. one box two ...............

4. one baby two ...............

5. one child two ...............

6. one knife two ...............

7. one sportsman two ...............

8. one foot two ...............

C. Bez zmiany formy

Są również rzeczowniki, które nie zmieniają formy – ich liczba pojedyncza wygląda tak samo jak mnoga. Oto niektóre z nich:

barracks

crossroads

headquarters

series

species

deer

dice

reindeer

offspring

sheep

fruit*

fish*

craft

spacecraft

aircraft

koszary

skrzyżowanie – skrzyżowania

kwatera główna – kwatery główne

seria, cykl, serial – serie, cykle, seriale

gatunek – gatunki

jeleń – jelenie

kość do gry – kości do gry

renifer – renifery

potomek, potomstwo – potomkowie

owca – owce

owoc – owoce

ryba – ryby

pojazd – pojazdy

pojazd kosmiczny – pojazdy kosmiczne

samolot wojskowy – samoloty wojskowe

Uwaga: Fruit i fish przyjmują regularną liczbę mnogą (fruits, fishes) tylko wtedy, gdy mówimy o kilku gatunkach owoców czy ryb lub gdy mówimy o liczbie owoców albo ryb.

Every day I eat tropical fruits such as mangoes or pomegranates. Codziennie jem owoce tropikalne, takie jak mango albo granaty.

Those fishes are new species. Te ryby to nowe gatunki.

III. Wpisz odpowiednią formę: fish/fishes lub fruit/fruits.

1. The .............. my grandpa caught yesterday were salmon and tuna.

2. If you want to stay healthy, eat plenty of .............. and vegetables.

3. Vitamin C can be found in many .............., such as lemons, grapefruits or blackcurrants.

D. Tylko liczba mnoga (5C)

Kolejna kategoria rzeczowników policzalnych to rzeczowniki, które mają tylko liczbę mnogą.

arms

binoculars

clothes

customs

dungarees

goods

greens

glasses

jeans

leggings

looks

lyrics

overalls

broń

lornetka

ubrania

odprawa celna

ogrodniczki

dobra, towary

zielenina, zielone warzywa

okulary

dżinsy

legginsy

uroda, wygląd

słowa piosenki

kombinezon

pants

pliers

pyjamas

regards

scales

savings

scissors

shorts

stockings

stairs

tights

trousers

tweezers

majtki, spodnie

obcążki

piżama

pozdrowienia (np. w liście)

waga (przyrząd)

oszczędności

nożyczki

szorty

pończochy

schody

rajstopy

spodnie

pęseta

A pair of

Z rzeczownikami typu glasses, pants czy trousers łączy się wyrażenie a pair of para, np.:

a pair of trousers – para spodni

a pair of tights – para pończoch

Uwaga: A/The/This itd. + pair of + … łączy się z czasownikiem w liczbie pojedynczej.

That pair of glasses is scratched. (nie: That pair of glasses are scratched.) Ta para okularów jest zarysowana.

Could you show me another pair of trousers? Czy mógłbyś mi pokazać inną parę spodni?

I need a new pair of scissors. Potrzebuję nowej pary nożyczek.

E. Rzeczowniki zbiorowe

Rzeczowniki zbiorowe (group nouns) odnoszą się na ogół do grup ludzi (jak np. instytucje, organizacje). Oto kilka spośród nich:

army

band

class

armia

zespół muzyczny

klasa

family

government

team

rodzina

rząd

drużyna

Czasownik, który łączy się z rzeczownikami zbiorowymi, może przyjmować formę liczby pojedynczej lub mnogiej. Forma czasownika zależy od tego, czy daną grupę traktujemy jako niepodzielną całość (czasownik w liczbie pojedynczej), czy jako zbiór poszczególnych jednostek (czasownik w liczbie mnogiej). Porównaj przykłady:

Our class is going on a school trip in June. Nasza klasa jedzie w czerwcu na wycieczkę szkolną.

My team play football very well. Moja drużyna bardzo dobrze gra w piłkę nożną.

Rzeczowniki people (ludzie, osoby), police (policja), staff (personel, pracownicy) zawsze łączą się z czasownikiem w liczbie mnogiej, np.:

The police are on their way. Policja jest w drodze.

IV. Zaznacz poprawną formę lub wyraz.

1. Be careful with those scissors/pair of scissors.

2. On my way down the stairs/steps, I stopped to admire the beautiful view of my newly designed house.

3. Yesterday, my toddler scrambled on the worktop and reached the kitchen scales/scale.

Odpowiedzi: II. 1. oxen 2. cups 3. boxes 4. babies 5. children 6. knives 7. sportsmen 8. feet III. 1. fishes 2. fruit 3. fruits IV. 1. scissors 2. stairs 3. scales

2. RZECZOWNIKI POLICZALNE I NIEPOLICZALNE

I. Zaznacz właściwą formę.

a. My kid can’t decide if she wants a/–/the dog or a/–/the cat.

b. I don’t have a great deal/number of patience.

c. I put some apple peels and empty milk cartons in the waste bin. It’s full of the/– rubbish.

d. All the money I’ve got is/are in the top drawer.

e. I wanted to get a loaf/bar of rye bread, but none of them looked fresh.

Odpowiedzi: a. a, a   b. deal   c. –   d. is   e. loaf

A. Rzeczowniki policzalne

Rzeczowniki policzalne (countable nouns) odnoszą się do obiektów, które da się policzyć, np.: a book książka, a boy chłopiec. Rzeczowniki te występują w liczbie pojedynczej i mnogiej (1):

Our neighbours have got two children, a cat, a little guinea pig and three dogs. Nasi sąsiedzi mają dwoje dzieci, kota, małą świnkę morską i trzy psy.

Rzeczowniki policzalne w liczbie pojedynczej występują z przedimkiem nieokreślonym a/an. (13, 14).

B. Rzeczowniki niepoliczalne

Rzeczowniki niepoliczalne (uncountable nouns) to wyrazy odnoszące się do przedmiotów i pojęć, których nie da się policzyć, np.: love miłość, tea herbata, music muzyka. Jest kilka grup tych rzeczowników:

a) pojęcia abstrakcyjne: time czas, freedom wolność, compassion współczucie, knowledge wiedza.

b) dziedziny wiedzy i umiejętności: Spanish hiszpański, geography geografia, programming informatyka, medicine medycyna.

c) substancje, materiały, tworzywa, płyny: clay glina, silk jedwab, linen len, plastic plastik, gold złoto, rice ryż, milk mleko, air powietrze.

d) zjawiska przyrodnicze: weather pogoda, climate klimat, snow śnieg, rain deszcz, lightning błyskawica, heat gorąco, gravity grawitacja.

e) sporty i gry: chess szachy, ludo chińczyk, football piłka nożna, basketball koszykówka.

f) nazwy chorób: flu grypa, pneumonia zapalenie płuc.

g) inne wyrazy: advice rada, damage szkoda, furniture meble, behaviour zachowanie, information informacja, money pieniądze, news wiadomość/wiadomości, scenery krajobraz, traffic ruch uliczny, work praca.

C. A/an

Przedimki nieokreślone a/an występują tylko przed rzeczownikami policzalnymi w liczbie pojedynczej. Nie łączą się one z rzeczownikami niepoliczalnymi.

Porównaj:

rzeczownik policzalny

rzeczownik niepoliczalny

What a beautiful view! Jaki przepiękny widok!

a view

scenery

What beautiful scenery!

Jaki przepiękny krajobraz!

She’s looking for a job. Ona szuka pracy.

a job

work

She’s looking for work.

Ona szuka pracy.

D. Liczba

Rzeczowniki niepoliczalne nie mają liczby mnogiej. Nie możemy powiedzieć: bloods, excitements, musics.

Dlatego też rzeczowniki niepoliczalne występują z czasownikiem w liczbie pojedynczej:

The news is very depressing today. (nie: The news are very depressing today.) Dzisiaj wiadomości są bardzo przygnębiające.

Money is important, but good health means much more. Pieniądze są ważne, ale zdrowie znaczy wiele więcej.

It’s a long drive to the city centre and the traffic is heavy. To długa podróż do centrum miasta, a i ruch uliczny jest wzmożony.

E. The

Przedimek określony the może poprzedzać rzeczownik niepoliczalny, ale tylko wtedy, gdy mówimy o konkretnej porcji, partii lub rodzaju danej substancji. Porównaj:

Food is the necessity of life. Jedzenie jest podstawą życia. (mowa jest o jedzeniu w znaczeniu ogólnym)

The food you ordered has just been delivered. Jedzenie, które zamawiałeś, właśnie zostało dostarczone. (mowa o konkretnym jedzeniu)

Music consists of a series of sounds. Muzyka składa się z serii dźwięków. (muzyka ogólnie)

Could you turn down the music? I can’t focus on my homework assignment. Czy mógłbyś ściszyć tę muzykę? Nie mogę się skupić na moim zadaniu domowym.

II. Zaznacz poprawną formę lub wyraz.

1. Lamb/A lamb/The lamb is a kind of –/a/the meat.

2. Lamb/A lamb/The lamb we had for dinner last night was excellent.

3. Jewellery/A jewellery/The jewellery Sara is wearing today is/are beautiful.

F. Określenia ilości

Kwantyfikatory, czyli określenia ilości, to wyrazy typu many dużo, some trochę itp. (12A, B). Tabela przedstawia zasady użycia kwantyfikatorów z rzeczownikami policzalnymi i niepoliczalnymi.

rzeczowniki policzalne

rzeczowniki niepoliczalne

how many? ile?

how much? ile?

a few kilka

a little trochę

few niewiele

little mało

fewer mniej

less mniej

many dużo

much dużo

several kilka, kilkanaście

–

a big/great number of duża liczba

a large/great amount of

a big/great deal of duża ilość

each/every każdy

–

both obaj, obydwie, obydwa

–

Niektóre kwantyfikatory można zastosować zarówno do rzeczowników policzalnych, jak i niepoliczalnych:

all – wszystko/wszyscy

some – trochę/niektórzy

more – więcej

most – najwięcej

a lot of/lots of – mnóstwo

plenty of – mnóstwo

no – żaden

none (of) – żaden/żadna/żadne

Uwaga: Pamiętaj o istotnej różnicy pomiędzy: few/a few, little/a little.

a few

He has only been at the camp for three days, and he’s already made a few friends. Dopiero od trzech dni jest na obozie, a już zawarł kilka przyjaźni.

few

I feel sorry for him. He has got few friends.

Jest mi go żal. Ma niewielu przyjaciół.

a little

I’m proud of myself. I’ve earned a little money from the garage sale. Jestem z siebie dumny. Zarobiłem trochę pieniędzy z wyprzedaży garażowej.

little

I barely make ends meet. I have little money.

Ledwie wiążę koniec z końcem. Mam mało pieniędzy.

A few/few używamy tylko z rzeczownikami policzalnymi w liczbie mnogiej.

A little/little zastosujemy z rzeczownikami niepoliczalnymi.

III. Zaznacz poprawną formę.

1. In my opinion, if we add a little/little lemon juice to the salmon, it will taste better.

2. How much/How many money do you have?

G. A bar of chocolate, a kilo of sugar (35B)

Istnieją również inne określenia ilości, które można wyrazić za pomocą wagi czy miary objętości.

Miara/objętość

Substancja/materiał/tworzywo

a kilo/bag/pound of

kilo/torebka/funt

flour/rice/sugar

mąki/ryżu/cukru

two kilos/bags/pounds of

dwa kilo/dwie torebki/dwa funty

a litre/bottle/glass/cup/mug of

litr/butelka/szklanka/filiżanka/kubek

milk/sparkling water/coffee/tea

mleka/wody gazowanej/kawy/herbaty

two litres/bottles/glasses/cups/mugs of

dwa litry/dwie butelki/szklanki/filiżanki/kubki

a metre of

metr

linen/cotton

lnu/bawełny

two metres of

dwa metry

a slice of

kromka/plasterek

bread/ham/cheese

chleba/szynki/sera

two slices of

dwie kromki/dwa plasterki

Inne określenia to:

a bar of chocolate/soap/gold/butter – tabliczka czekolady/kostka mydła/sztabka złota/kostka masła

a carton of orange juice – karton soku pomarańczowego

a bunch of flowers/bananas – bukiet kwiatów/kiść bananów

a bowl of cereal/soup – miska płatków/zupy

a box of candy – pudełko cukierków

a jar of jam/pickles – słoik dżemu/ogórków kiszonych

a tube of toothpaste – tubka pasty do zębów

IV. Zaznacz poprawną formę lub wyraz.

1. Did you get a bottle/loaf of lemonade, three cartons/tubes of milk and a bunch/bar of my favourite chocolate?

2. I’d like a glass/metre of red wine, a jar/bunch of grapes, four slices/slice of blue cheese and a dessert.

Odpowiedzi: II. 1. Lamb, – 2. The lamb 3. The jewellery, is III. 1. a little 2. How much IV. 1. bottle, cartons, bar 2. glass, bunch, slices

3. RZECZOWNIKI ZŁOŻONE

I. Zaznacz właściwą formę.

a. I have found a yellow pencilcase/pencil case/pencil-case with pens, pencils, a rubber, and a ruler inside.

b. My best friend is deaf. He uses sign language/language of signs/signs language.

c. Bargains hunter/Bargain hunters are always eager to buy things at low prices.

d. She looked through the contents page/content page, admiring my writing.

e. My mum gave me such a telling-of/telling off/telling-off! It was a nightmare.

Odpowiedzi: a. pencil case   b. sign language   c. Bargain hunters   d. contents page   e. telling-off  

A. Rzeczowniki złożone

Rzeczowniki złożone (compound nouns) składają się z dwóch lub więcej słów, które w połączeniu tworzą nowy wyraz, np.:

hair włosy + cut cięcie = haircut fryzura

Mają różne formy zapisu; czasami dopuszcza się kilka wersji pisowni takich rzeczowników:

▪ Rzeczowniki złożone pisane jako jeden wyraz:

website – strona internetowa

headache – ból głowy

toothpaste – pasta do zębów

housework – obowiązki domowe

▪ Rzeczowniki złożone zapisywane oddzielnie:

tennis ball – piłka tenisowa

shop assistant – sprzedawca/sprzedawczyni

swimming pool – basen

coffee table – stolik do kawy

▪ Rzeczowniki złożone, które zapisujemy z dywizem:

passer-by – przechodzień

hanger-on – pochlebca

runner-up – zdobywca drugiego miejsca

▪ Rzeczowniki o różnych formach zapisu:

air traffic/air-traffic – ruch lotniczy

II. Z par wyrazów utwórz rzeczowniki złożone.

1. shop, shoe .......................................

2. cloth, table .......................................

3. brush, tooth .......................................

4. party, dinner .......................................

5. drive, four, wheel .......................................

B. Liczba rzeczownika

Pierwszy z rzeczowników wchodzący w skład złożenia na ogół występuje w liczbie pojedynczej, nawet jeśli odnosi się do więcej niż jednego obiektu, np.:

address book (nie: addresses book) – notes z adresami

car park (nie: cars park) – parking

Istnieją rzeczowniki, które zawsze występują w liczbie mnogiej, np. clothes ubrania (1D). W przypadku rzeczownika złożonego z takim wyrazem mają one oczywiście formę liczby mnogiej:

clothes shop – sklep z ubraniami

glasses case – etui na okulary

savings account – konto oszczędnościowe

C. Rzeczowniki złożone – liczba mnoga

Liczbę mnogą (1) rzeczowników złożonych tworzymy przez utworzenie liczby mnogiej tego rzeczownika, który w danym złożeniu ma większe znaczenie, np.:

coal mine coal mines – kopalnia węgla kopalnie węgla

hairbrush hairbrushes – szczotka do włosów szczotki do włosów

tea leaf tea leaves – liść herbaty liście herbaty

Jest to na ogół ostatni z rzeczowników złożenia. Porównaj:

horse race – wyścig konny

race horse – koń wyścigowy

Czasami końcówkę -(e)s dodaje się po pierwszym – rzeczownikowym – elemencie złożenia, gdyż to on przesądza o znaczeniu słowa, np.:

commander-in-chief – commanders-in-chief – naczelny dowódca – naczelni dowódcy

mother-in-law – mothers-in-law – teściowa – teściowe

III. Zaznacz poprawną formę.

1. This declaration was stamped by the customs officer/custom of officer/custom officer.

2. I remain in touch with two friends of pen/penfriends/pen’s friends of mine.

3. When we are at home, we’re using English instead of our mother tongue/mother of tongue/tongue’s mother.

4. On the opposite track a train of goods/goods train went slowly.

5. The runner took a drug test/drugging test/test of drugs and it was positive.

D. Jak powstają rzeczowniki złożone?

Rzeczowniki złożone można utworzyć z różnych elementów.

Rzeczownik + rzeczownik

Połączenia rzeczownik + rzeczownik używamy:

▪ gdy chcemy powiedzieć, że dany przedmiot jest wykonany z jakiegoś tworzywa lub z czegoś się składa:

landslide – lawina błotna

glasshouse – szklarnia

▪ opisując, gdzie dany przedmiot się znajduje:

mountain belt – pasmo górskie

kitchen-diner – kuchnia z aneksem

▪ wskazując, kiedy coś się wydarzyło:

morning coffee – poranna kawa

night flight – nocny lot

▪ opisując, czym dana osoba się zajmuje:

school teacher – nauczyciel szkolny

window cleaner – osoba, która myje okna

Rzeczownik złożony może składać się z większej liczby rzeczowników, np.:

milk chocolate bar – tabliczka mlecznej czekolady

city tour guide – przewodnik wycieczek miejskich

human rights movement – ruch obrony praw człowieka

Rzeczownik + ’s + rzeczownik (11D)

Takiego połączenia używamy:

▪ kiedy mówimy o przynależności danego przedmiotu do określonej osoby lub grupy osób, a także użytkowaniu go przez daną osobę:

student’s book – podręcznik

baby’s dummy – smoczek

nurse’s uniform – fartuch pielęgniarki

▪ w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego:

goat’s cheese – ser kozi

duck’s egg – kacze jajo

▪ gdy mówimy o częściach ciała ludzi lub zwierząt:

girl’s arm – ramię dziewczyny

woman’s face – twarz kobiety

giraffe’s neck – szyja żyrafy

Uwaga: W odniesieniu do części przedmiotów lepiej użyć struktury rzeczownik + rzeczownik, np.:

window frame – rama okienna

computer keyboard – klawiatura komputera

dishcloth – ścierka do naczyń

Rzeczownik + przyimek + rzeczownik

commander-in-chief – głównodowodzący

bird of prey – ptak drapieżny

Struktury rzeczownik + of + rzeczownik użyjemy, jeśli mamy na myśli pojemnik wraz z jego zawartością, np.:

cup of tea – filiżanka herbaty

box of matches – pudełko zapałek

Uwaga: Mówiąc o rodzaju pojemnika zastosujemy konstrukcję rzeczownik + rzeczownik:

tea cup – filiżanka do herbaty

wine glass – kieliszek do wina

Przymiotnik + rzeczownik

red pepper – czerwona papryka

full moon – pełnia księżyca

hot chocolate – gorąca czekolada

Rzeczownik + gerund

Połączenie rzeczownika i czasownika w formie gerund (z końcówką -ing):

dry-cleaning – pranie chemiczne

factory farming – hodowla przemysłowa

sunbathing – opalanie się

Gerund + rzeczownik

Połączenie czasownika w formie gerund (z końcówką -ing) i rzeczownika:

drinking chocolate – czekolada pitna

sitting room – pokój dzienny

chewing gum – guma do żucia

Czasownik + przyimek

breakout – ucieczka z więzienia

lie-down – odpoczynek

Przyimek + rzeczownik

overtime – nadgodziny

underground – metro

Rzeczownik + przyimek

looker-on – widz, świadek

passer-by – przechodzień

E. Problemy

Najczęstsze problemy dotyczą zapisu danego rzeczownika. Nie obowiązują tu ścisłe zasady, które pomogłyby wywnioskować, jaki zapis jest prawidłowy; dlatego w przypadku wątpliwości zajrzyj do słownika.

Inne problemy dotyczą formy wyrazów, z których składa się rzeczownik złożony. Dlaczego sklep z butami to shoe shop, a nie shoes shop? Dlaczego wyposażenie sportowe to sports equipment, a nie sport equipment? Oto kilka zasad, które pozwolą ci uniknąć tego typu wątpliwości.

… + shop/store

W przypadku nazw sklepów pierwszy człon rzeczownika (opisujący, w czym dany sklep się specjalizuje) wyrażony jest przez rzeczownik w liczbie pojedynczej:

book shop/bookstore – księgarnia

flower shop – kwiaciarnia

Wyjątek stanowi oczywiście clothes shop, ponieważ clothes to rzeczownik, który zawsze ma liczbę mnogą.

sports + …

W rzeczownikach złożonych typu sports team drużyna sportowa pierwszy człon ma liczbę mnogą:

sports field – boisko sportowe

sports event – wydarzenie sportowe

IV. Z par wyrazów utwórz rzeczowniki złożone.

1. day, light ...................................

2. owl, night ...................................

3. dose, over ...................................

4. cat, tail ...................................

5. cow, milk ...................................

Odpowiedzi: II. 1. shoe shop 2. tablecloth 3. toothbrush 4. dinner party 5. four-wheel drive III. 1. customs officer 2. penfriends 3. mother tongue 4. goods train 5. drug test IV. 1. daylight 2. night owl 3. overdose 4. cat’s tail 5. cow’s milk

4. ZAIMKI

I. Zaznacz właściwą formę.

a. Teresa was sitting by herself/herself in the corner of the cafe.

b. When Tom comes, please tell he/him I phoned.

c. Did you get the parcel? It/She should arrive today.

d. After he introduced himself/herself, we started introducing ourself/ourselves.

e. Will they ever stop arguing with each other/themselves?

Odpowiedzi: a. by herself b. him c. It d. himself, ourselves e. each other

A. Zaimki

Zaimki to wyrazy zastępujące rzeczowniki, np. you ty, wy, he on, they oni, one, this to, that tamto.

B. Zaimki osobowe

Zaimki osobowe – czyli te, które odnoszą się do osób – występują w dwóch formach: podmiotowej (subject form), która odpowiada na pytania mianownika (kto?, co?), oraz dopełnieniowej (object form), która odpowiada na pytania pozostałych przypadków.

Zaimki w funkcji podmiotu

Forma podmiotowa

ja

I

ty

you

on

he

ona

she

ono

it

my

we

wy

you

oni

they

Zaimki osobowe zastępują rzeczowniki:

Tom is in the attic. He is in the attic. Tomek jest na strychu. On jest na strychu.

Lisa and Laura have just arrived. They have just arrived. Lisa i Laura właśnie przyjechały. One właśnie przyjechały.

W języku angielskim zaimka nie można pominąć, gdyż wtedy zdanie straci sens:

Fiona is exceptionally gifted. She is exceptionally gifted. (nie: Is exceptionally gifted.) Fiona jest wyjątkowo uzdolniona. Ona jest wyjątkowo uzdolniona.

You

Zaimek you występuje w drugiej osobie liczby pojedynczej (ty) i mnogiej (wy). W zależności od kontekstu zdanie może mieć dwa różne znaczenia:

Where do you live? Gdzie mieszkasz?/Gdzie mieszkacie?

You może też odnosić się nie do konkretnej osoby czy osób, ale do ogółu. Tego zaimka używa się, by wyrazić ogólnie panującą regułę, opinię itp. (32F):

You should respect the elders. Powinno się szanować starszych.

It

Zaimek it odnosi się do zwierząt, których płci nie znamy, oraz do obiektów nieożywionych, czyli przedmiotów, zjawisk i pojęć:

A: I love your ring. B: Thanks. It was bought at a flea market. A: Piękny pierścionek. B: Dzięki. Został kupiony na pchlim targu.

Whose cat is that? It’s always in our garden. Czyj to kot? Zawsze jest w naszym ogrodzie.

A: What’s the chemical formula for water? B: It’s H20. A: Jaki jest wzór chemiczny wody? B: H₂0.

Uwaga: Jeśli odnosimy się do zwierząt, do których jesteśmy przywiązani emocjonalnie, używamy zaimka odpowiedniego do jego płci:

I have a puppy. She’s just lovely. Mam szczeniaka. Jest po prostu urocza.

Are you going to take your cat with you? No, he is too old. Czy masz zamiar zabrać ze sobą swojego kota? Nie, on jest za stary.

Zaimka it używa się w odniesieniu do małych dzieci, których płeć nie ma dla rozmówców znaczenia albo jest nieznana:

So you’ve had a baby. Is it a boy or a girl? A więc macie dziecko. To chłopiec czy dziewczynka?

Zaimek it służy również do wprowadzenia opisu (24B):

▪ pogody: It’s quite windy today. Dzisiaj jest dosyć wietrznie.

▪ temperatury: It’s only 5 degrees Celsius today. Dzisiaj jest tylko pięć stopni Celsjusza.

▪ czasu: It’s 3 a.m. Jest trzecia nad ranem.

▪ odległości: Let’s have a walk in the forest. It’s not far. Chodźmy na spacer do lasu. To niedaleko.

Zaimki w funkcji dopełnienia

Forma dopełnieniowa

mnie, mi, mną itd.

me

ciebie, tobie, cię, tobą itd.

you

jego, go, jemu itd.

him

jej, nią, niej itd.

her

jego, go, tego, jemu, mu, temu itd.

it

nam, nas, nami itd.

us

was, wam, wami itd.

you

im, ich, nimi itd.

them

Zaimki osobowe w funkcji dopełnienia występują zawsze po czasowniku lub przyimku:

My mum will be looking for me. Mama będzie mnie szukać.

The deer is very close. The dogs can smell it. Jeleń jest bardzo blisko. Psy wyczuwają go.

Do you like her? Lubisz ją?

II. Zaznacz poprawną odpowiedź.

1. Joseph is a chef. ……… works 9 hours a day.

A. She B. He

2. A: Where is your phone? B: ……… is in my bag.

A. It B. She

3. If he respects ………, he will accept my decision.

A. his B. me

C. Zaimki zwrotne

W języku angielskim zaimki zwrotne (reflexive pronouns), czyli odpowiednik polskiego się, mają różną formę dla różnych osób:

osoba

zaimek zwrotny

I

myself

you

yourself

he

himself

she

herself

it

itself

we

ourselves

you

yourselves

they

themselves

Zaimki zwrotne to polski odpowiednik się, siebie. Używa się ich, gdy podmiot i obiekt podlegający danej czynności to ta sama osoba:

I have cut myself with the knife. Skaleczyłam się nożem.

He forced himself to eat the fish. Zmuszał się do zjedzenia ryby.

-self czy selves

Tworząc zaimki zwrotne, należy zwrócić uwagę na ich drugi człon. -self stosuje się tylko do liczby pojedynczej, natomiast -selves do liczby mnogiej.

I hope you like the cake – I baked it myself. Mam nadzieję, że smakuje ci ciasto – sama je upiekłam.

Let’s not blame ourselves. Nie obwiniajmy się.

Are the cruise passengers enjoying themselves? Czy uczestnicy rejsu dobrze się bawią?

Uwaga: Zaimki zwrotne rzadko łączą się z czasownikami takimi jak dress ubierać (się), shave golić (się) czy wash myć (się):

Regardless of circumstances, he would shave and comb his hair every morning. (nie: …he would shave himself and comb himself…) Niezależnie od okoliczności codziennie rano golił się i czesał.

Children, get dressed immediately! (nie: Children, dress yourselves…) Dzieci, natychmiast się ubierzcie!

Zaimki zwrotne z czasownikami typu dress stosuje się tylko wtedy, kiedy chce się podkreślić, kto wykonuje daną czynność:

Can your son already dress himself? Czy twój synek potrafi już sam się ubrać?

I did it myself

Zaimków zwrotnych używa się też wtedy, kiedy czynność skierowana jest na osobę czy przedmiot, do którego się odnoszą:

Josh is so boastful! He only talks about himself. Josh jest taki pyszałkowaty! Mówi tylko o sobie.

Have you prepared the whole meal yourself? Czy sam przygotowałeś cały posiłek?

The house itself is cosy, but take a look at that horrible area! Sam dom jest przytulny, ale spójrz na tę okropną okolicę!

By myself

Wyrażenie by myself sam, na własną rękę, samotnie stosuje się, aby podkreślić, że coś zostało zrobione samodzielnie lub w samotności:

She knitted the sweater by herself. Ona sama zrobiła ten sweter na drutach.

I like spending time by myself. Lubię spędzać czas samemu.

III. Uzupełnij luki odpowiednim zaimkiem zwrotnym.

1. Mum, we've made dinner all by ....................

2. After the bath, I quickly dried .................., and put on my clothes.

3. They were laughing at .................. and the ridiculous mistake they’d made.

D. Each other i one another

Jeśli mamy na myśli wzajemną relację dwóch osób, przedmiotów itp., nie używamy zaimków zwrotnych, ale wyrażeń each other i one another:

Steve and Helen really like each other. (nie: Steve and Helen really like themselves.) Steve i Helen bardzo lubią się nawzajem.

We regularly text each other. Regularnie do siebie piszemy.

I hope we can still trust each other. Mam nadzieję, że nadal możemy sobie ufać.

After the theft, the staff accused one another. Po kradzieży członkowie personelu oskarżali się nawzajem.

Have you met each other before? Czy spotkaliście się wcześniej?

IV. Zaznacz poprawną formę.

1. Jill and I lost ourselves/got lost in the woods.

2. Maybe they argue too much, but they love each other/themselves.

3. Look! I’ve built it by myself/me!

Odpowiedzi: II. 1. B 2. A 3. B III. 1. ourselves 2. myself 3. themselves IV. 1. got lost 2. each other 3. myself

5. CZŁOWIEK: DANE PERSONALNE, WYGLĄD, ETAPY ŻYCIA

I. Zaznacz właściwy wyraz lub formę.

a. I usually wear a sweatshirt/blouse when it’s cold.

b. What is your surname/second name, Sir?

c. Chris is a bit plump/slim, but he’s very handsome/overweight.

d. Mary is a teenage/teen/teenager girl.

e. A: How much/– old is your sister? B: She’s just a newborn/new baby.

Odpowiedzi: a. sweatshirt b. surname c. plump, handsome d. teenage e. –, newborn

A. Dane osobowe

Dane osobowe (personal data) opisują wyrazy:

first name – imię

middle name – drugie imię

surname/family name – nazwisko

nick/nickname – pseudonim

date of birth (DOB) – data urodzenia

place of birth – miejsce urodzenia

nationality – narodowość

citizenship – obywatelstwo

address – adres

street – ulica (zamieszkania)

postal code (BrE)/zip code (AmE) – kod pocztowy

place of residence – miejsce/kraj zamieszkania

email address – adres email

phone number – numer telefonu

Date of birth

Istnieje kilka poprawnych sposobów zapisywania dat w języku angielskim. W brytyjskim angielskim obowiązuje format:

DD / MM / YY, gdzie D = dzień (day), M = miesiąc (month), Y = rok (year)

W amerykańskim angielskim przyjęto zapis:

MM / DD / YY

Możliwe są też inne sposoby zapisu. Więcej na ten temat w lekcji (9).

Address

Poprawny zapis adresu zamieszkania (address) w Wielkiej Brytanii to:

title, name and surname

Mr John Smith / Mrs Anne Lewis / Ms Dorothy Parker

house number, street

61 Apple Road

town

GLOUCESTERSHIRE

postal code

SO4 65HP

country

UK

W USA adres zapisuje się inaczej:

title, name and surname

Mr John Smith / Mrs Anne Lewis / Ms Dorothy Parker

house number, street

461 Orange Street

town, state, zip code

Post Texas 15412

country

USA

Telephone number (51C, 58, 76A)

W numerach telefonicznych każdą cyfrę wymawia się z osobna. Zero wymawia się jako oh lub zero. Jeżeli ta sama cyfra pojawia się w numerze dwa razy z rzędu, można użyć słowa double podwójny, np. 411 089 066 – four double one oh eight nine oh double six.

Email address (78)

W adresie email znak @ wymawiamy jako at, kropkę – dot.

II. Przeczytaj formularz i uzupełnij brakujące wyrazy.

First (a) ..................: Melinda

Middle name: Margaret

Surname/ (b) .................. name: Hughes

(c) .................. of birth: 12 March 2002

(d) Place of .................: Bristol

(e) ..................: British

(f) ................. of residence: UK

Address: 12 Chapel Road, KENTOWN, UK

Postal (g) .................: PO13 6SD

Email address: m_hughes@mymail.com

(h) ................ number: + 44 300 000 962

B. Wygląd zewnętrzny

Wygląd człowieka opisują m.in. wyrazy:

LOOKS/PHYSICAL APPEARANCE (wygląd)

body

sylwetka

thin – chudy

slim – szczupły

plump – pulchny

overweight – z nadwagą

fat – gruby

well-built – dobrze zbudowany

muscular/athletic – muskularny

height

wzrost

tall – wysoki

medium height/average height – średniego wzrostu

short – niski

face

twarz

chubby – pyzata

round – okrągła

long – pociągła

slim – szczupła

eyebrows – brwi

eyelashes – rzęsy

hair colour

kolor włosów

fair – jasne

dark – ciemne

blond/blonde – blond

auburn – kasztanowe

red/ginger – rude

silver/grey/white – siwe

hairdo/hairstyle fryzura

short – krótkie

shoulder-length – do ramion

long – długie

crew cut – na jeża

bald – łysy

straight – proste

wavy – falowane

curly – kręcone

spiky – nastroszone, sterczące

parting – przedziałek

pony-tail – kucyk

braid – warkocz

fringe – grzywka

facial hair

zarost

moustache – wąsy

beard – broda

goatee – kozia bródka

sideburns – baki

complexion/skin

cera/skóra

dark – ciemna

olive – oliwkowa

pale – blada

fair – jasna

tanned – opalona

freckled – piegowata

fresh/healthy – zdrowa

perfect – idealna

blotchy – w krostach

spot/pimple – pryszcz

mole – pieprzyk

freckle – pieg

acne – trądzik

scar – blizna

opinion

opinia

attractive – atrakcyjny

beautiful – piękny

pretty – ładny

good-looking – atrakcyjny

gorgeous – olśniewający

handsome – przystojny

plain/ugly – brzydki

unattractive – nieatrakcyjny

Wzrost

Żeby podać dokładny wzrost (height) osoby, używamy schematu:

osoba + be + miara + tall:

I am 1.64 m tall. (nie: I have 1.64 m.) Mam 1,64 m wzrostu.

Gloria is 198 cm tall. Gloria ma 198 cm wzrostu.

Be czy have (got)

Kiedy opisujemy wygląd, czasownik be być (21A) łączy się z przymiotnikiem, np.:

Tom’s hair is dark and his eyes are blue. Włosy Toma są ciemne, a jego oczy niebieskie.

Gloria is very tall. Gloria jest bardzo wysoka.

Have (got) łączy się z rzeczownikiem (21C), np.:

Tom has dark hair and blue eyes. Tom ma ciemne włosy i niebieskie oczy.

Oh, no! I’ve got an awful spot on my nose! Och, nie! Mam straszny pryszcz na nosie!

III. Zaznacz właściwy wyraz.

1. Tina is/has a pale complexion/carnation and curly/curling hair.

2. Lisa isn’t high/tall – she’s middle/medium height.

C. Ubrania

W tabeli znajdziesz nazwy ubrań (clothes) odpowiadające poszczególnym częściom ciała.

head

głowa

cap – czapka

baseball cap – czapka bejsbolowa

hat – kapelusz

neck

szyja

scarf – szalik, apaszka

bandana – bandana

tie – krawat

bow tie – mucha

body

tułów

bra – stanik

T-shirt – koszulka

shirt – koszula

blouse – bluzka

top – top

tracksuit top – bluza od dresu

hoodie – bluza z kapturem

sweatshirt – bluza

jumper/sweater/pullover – sweter

jacket – marynarka, kurtka

coat – płaszcz

buttocks

pośladki

underwear – bielizna

underpants – majtki

knickers/panties – majtki damskie

boxer shorts – bokserki

hands

dłonie

glove – rękawiczka

mitten – rękawiczka jednopalcowa

legs

nogi

shorts – szorty

trousers – spodnie

jeans – dżinsy

skirt – spódnica

tracksuit bottoms – spodnie od dresu

tights – rajstopy

stockings – pończochy

feet

stopy

sock – skarpeta

shoe – but

high-heeled shoe – but na obcasie

trainer – but sportowy

boot – but za kostkę

Wellington boot – kalosz

slipper – kapeć

sandal – sandał

flip-flop – klapek

others

inne

dress – sukienka

suit – garnitur

uniform – mundur

school uniform – mundurek szkolny

Akcesoria

Oprócz ubrań nosimy (na sobie lub przy sobie) rozmaite akcesoria (accessories). Oto niektóre z nich:

jewellery

biżuteria

bracelet – bransoletka

earring – kolczyk

necklace – naszyjnik

ring – pierścionek

bags

torby

bag – torba

backpack/rucksack – plecak

purse – portmonetka, torebka

hair accessories

akcesoria do włosów

hairband – opaska do włosów

hairpin – spinka do włosów

hair slide – wsuwka

hair rubber band – gumka do włosów

others

inne

belt – pasek

glasses – okulary

sunglasses – okulary przeciwsłoneczne

wallet – portfel

watch – zegarek

umbrella – parasol

Rzeczowniki w liczbie mnogiej

Zauważ, że wyrazy: clothes, trousers, jeans i inne występują zawsze w liczbie mnogiej (1D):

My sister’s clothes always look neat and tidy. Ubrania mojej siostry zawsze wyglądają schludnie.

How much are these blue shorts? Ile kosztują te niebieskie szorty?

A pair of (1D)

Nazwy ubrań, które występują „w parach”, jak np. shoe, sock czy glove, można poprzedzić wyrażeniem a pair of para (czegoś). Wtedy te rzeczowniki występują zawsze w liczbie mnogiej, np.:

a pair of socks para skarpet; a pair of trainers para butów sportowych; two pairs of flip-flops dwie pary klapek.

Przymiotniki

Ubrania opisać można za pomocą wyrazów:

size

rozmiar

large – duży

medium – średni

small – mały

knee-length – do kolan

tight – obcisły, ciasny

baggy – luźny

pattern

wzór

plain – gładki, bez wzoru

patterned – z wzorem

striped – w paski

dotted – w kropki

checked – w kratkę

flowered – w kwiaty

fabric/material

tkanina/tworzywo

woolen/woollen – wełniany

silk – jedwab/jedwabny

cotton – bawełna/bawełniany

leather – skóra/skórzany

opinion

opinia

elegant/smart – elegancki

formal – formalny

informal – nieformalny

casual – codzienny

fashionable/trendy – modny

old-fashioned/unfashionable – niemodny

Czasowniki

Kiedy mówimy o noszeniu ubrań, używamy czasowników:

wear – nosić

put on – zakładać

take off – zdejmować

try on – przymierzać

get dressed – ubierać się

get undressed – rozbierać się

change – przebierać się

Children, get dressed quickly and put on your shoes. Dzieci, szybko się ubierzcie i załóżcie buty.

A: Have you tried this jacket on? B: Yes – it’s too tight. A: Przymierzałeś tę kurtkę? B: Tak – jest za ciasna.

Uwaga: Nie pomyl czasowników suit pasować komuś, być twarzowym i fit pasować pod względem rozmiaru:

This dress really suits Mary. Mary bardzo dobrze wygląda w tej sukience.

I’m not going to buy those trainers – they don’t fit. Nie kupię tych butów – mają zły rozmiar.

D. Etapy życia

Be born, be dead, die

Urodzić się to be born, umrzeć – die:

J.R.R. Tolkien was born in 1892 and died in 1973. J.R.R. Tolkien urodził się w 1892, a zmarł w 1973 roku.

Be dead używa się, żeby powiedzieć, że ktoś już nie żyje:

I’ve just heard that my friend’s grandma is dead. Właśnie dowiedziałem się, że zmarła babcia mojego kolegi.

How old are you?

Pamiętaj, że wiek podajemy za pomocą wyrażenia be … years old, np.:

My elder brother is nineteen years old. (nie: My elder brother has 19 years.) Mój starszy brat ma 19 lat.

Wyrażenie to możemy skrócić, szczególnie w języku mówionym:

A: How old are you? B: I’m fourteen. (nie: B: I’m fourteen years.) A: Ile masz lat? B: 14.

Tabela zawiera etapy życia i grupy wiekowe oraz odpowiadające im przymiotniki.

Life stage

Etap życia

Age group

Grupa wiekowa

Adjectives

Przymiotniki

childhood dzieciństwo

newborn – noworodek

baby/infant – niemowlę

toddler – szkrab

child (l.m. children) – dziecko

small/little – mały

very young – bardzo młody

youth

młodość

teenager – nastolatek

adolescent – osoba w wieku dojrzewania

teenage – nastoletni

young – młody

adulthood dorosłość

adult/grown-up – dorosły

adult/ grown-up – dorosły

middle-aged – w średnim wieku

old age

starość

senior – senior

elderly person – starsza osoba

elderly – starszy

Przymiotniki adult, elderly i teenage występują zawsze przed opisywanym rzeczownikiem:

The exhibition was visited by a group of teenage students. Wystawę odwiedziła grupa nastoletnich uczniów.

During the pandemic, many volunteers were helping elderly people in our area. Podczas pandemii wielu wolontariuszy pomagało starszym osobom w naszej okolicy.

Be in one’s teens/twenties/mid forties

Żeby powiedzieć, że ktoś ma kilkanaście lat, możemy użyć wyrażenia be in one’s (early/mid/late) teens być (młodym/średnim/późnym) nastolatkiem. Podobnie – by powiedzieć, że ktoś jest po dwudziestce/czterdziestce itd., użyjemy be in one’s (early/mid/late) twenties/forties itd.:

Angie was in her late thirties when she found her true vocation. Angie była sporo po trzydziestce, kiedy odkryła swoje prawdziwe powołanie.

Być niepełnoletnim to be under age; osiągnąć pełnoletniość – come of age.

IV. Uporządkuj wyrazy od określenia osoby najmłodszej do określenia osoby najstarszej.

1. …… 2. …… 3. …… 4. …… 5. …… 6. …… 7. …… 8. ……

a) a newborn b) a teenager c) a woman in her mid-twenties d) an elderly man e) a baby f) a middle-aged man g) a small child h) a woman in her early twenties

Odpowiedzi: II. a) name b) Family c) Date d) birth e) Nationality f) Place g) code h) Phone III. 1. has, complexion, curly 2. tall, medium IV. 1. a 2. e 3. g 4. b 5. h 6. c 7. f 8. d

6. CZŁOWIEK: OSOBOWOŚĆ, UCZUCIA I EMOCJE

I. Zaznacz właściwą formę lub wyraz.

a. When it’s cold and rainy, I get very cheerful/miserable.

b. I’m really embarrassed/worried. I’ve got a test this afternoon.

c. Matthew is a lazy, unambitious/ambitious 31-year-old man living with his parents.

d. My grandpa’s got a fantastic sense of humour. He is very funny/rude.

e. I didn’t keen on/fancy swimming in the lake.

Odpowiedzi: a. miserable b. worried c. unambitious d. funny e. fancy

A. Osobowość

Poniższe przymiotniki opisują cechy charakteru (character traits):

active – aktywny

bad-tempered – wybuchowy, skory do gniewu

bossy – apodyktyczny

caring – troskliwy

childish – dziecinny

confident – pewny siebie

considerate – troskliwy

demanding – wymagający

energetic – pełen energii

fair – sprawiedliwy

friendly – przyjazny

funny – śmieszny, zabawny

hard-working – pracowity

helpful – pomocny

interesting – interesujący

lucky – mający szczęście

mean – złośliwy, skąpy

naughty – niegrzeczny, nieposłuszny

nice – miły

noisy – hałaśliwy

quiet – cichy

romantic – romantyczny

sensible – rozsądny

sensitive – wrażliwy

serious – poważny

silly – głupi

sociable – towarzyski

talented – uzdolniony

weird – dziwny

B. Emocje i nastrój

Oto kilka przymiotników odnoszących się do emocji i nastroju:

cheerful – radosny

happy – szczęśliwy

miserable – nieszczęśliwy

moody – humorzasty

sad – smutny

upset – przygnębiony

C. Słowotwórstwo: przymiotnik i rzeczownik

Porównaj pary przymiotników i rzeczowników odnoszących się do osobowości:

Przymiotnik

Rzeczownik

końcówki -sion, -tion

aggressive agresywny

aggression agresja

ambitious ambitny

ambition ambicja

końcówka -ness

careful ostrożny

carefulness ostrożność

clever sprytny

cleverness spryt

kind życzliwy

kindness życzliwość

lazy leniwy

laziness lenistwo

polite uprzejmy

politeness uprzejmość

rude niegrzeczny

rudeness niegrzeczność

selfish egoistyczny, samolubny

selfishness egoizm

shy nieśmiały

shyness nieśmiałość

stubborn uparty

stubbornness upór

końcówki -ance, -ence

intelligent inteligentny

intelligence inteligencja

patient cierpliwy

patience cierpliwość

tolerant tolerancyjny

tolerance tolerancja

violent pełen przemocy

violence przemoc

końcówki -ity, -ty

creative kreatywny

creativity kreatywność

generous hojny

generosity hojność

honest uczciwy

honesty uczciwość

reliable rzetelny, godny zaufania

reliability niezawodność

responsible odpowiedzialny

responsibility odpowiedzialność

inne

brave odważny

bravery odwaga

wise mądry

wisdom mądrość

D. Słowotwórstwo: antonimy

Aby utworzyć przymiotnik o przeciwnym znaczeniu, do niektórych słów można dodać przedrostki un-, in-, im-, ir-, dis-:

Przedrostek un-

unaggressive nieagresywny

unambitious bez ambicji

undemanding niewymagający

unfriendly nieprzyjazny

Przedrostek in-

inconsiderate nieliczący się z innymi

insensitive niedelikatny

intolerant nietolerancyjny

Przedrostek im-

impatient niecierpliwy

impolite nieuprzejmy, niegrzeczny

impractical niepraktyczny

Przedrostek ir-

irresponsible nieodpowiedzialny

Przedrostek dis-

dishonest nieuczciwy

disloyal nielojalny

disobedient nieposłuszny

Jest wiele przymiotników, od których nie da się utworzyć przeciwnego znaczenia przez dodanie przedrostka, np.:

calm – spokojny

beautiful – piękny

clever – mądry

excellent – doskonały

generous – hojny

hard-working – pracowity

strict – surowy

angry – rozgniewany, zły

ugly – brzydki

stupid – głupi

terrible – okropny

mean/tight-fisted – skąpy

lazy – leniwy

lenient – pobłażliwy

II. Utwórz przymiotniki o przeciwnym znaczeniu, dodając odpowiedni przedrostek.

1. perfect – ..............................

2. loyal – ..............................

3. dependent – ..............................

4. organized – ..............................

5. responsible – ..............................

E. Emocje i uczucia: -ing czy -ed?

Emocje i uczucia często opisują imiesłowy, czyli wyrazy utworzone od czasownika (71), które pełnią w zdaniu funkcję przymiotnika, np. relaxed odprężony, relaxing odprężający. Wyrazy zakończone na -ed nazywają odczucia istot żyjących, a słowa z końcówką -ing opisują rzecz, osobę lub sytuację, która wywołuje te emocje.

Czasownik

Przymiotnik z końcówką -ed

Przymiotnik z końcówką -ing

bore nudzić

bored znudzony

boring nudny

confuse pomylić, zdezorientować

confused zdezorientowany

confusing mylący

disappoint rozczarować, zawieść kogoś

disappointed rozczarowany

disappointing rozczarowujący

embarrass wprawiać w zakłopotanie

embarrassed zakłopotany, zażenowany

embarrassing wprawiający w zakłopotanie

excite ekscytować

excited podekscytowany

exciting ekscytujący

frighten przestraszyć

frightened przerażony

frightening przerażający

inspire inspirować

inspired zainspirowany

inspiring inspirujący

please dogadzać, zadowalać

pleased zadowolony

pleasing przyjemny

relax relaksować, odprężać

relaxed wypoczęty

relaxing relaksujący

shock zszokować

shocked zszokowany

shocking szokujący

worry martwić się

worried zmartwiony

worrying niepokojący

F. Emocje i uczucia: czasowniki

Czasowniki oraz wyrażenia opisujące emocje i uczucia:

love – kochać, uwielbiać

like – lubić

dislike – nie lubić

hate – nie znosić

admire – podziwiać

I admire your sense of humour. Podziwiam twoje poczucie humoru.

adore – uwielbiać

She adores him. Ona go uwielbia.

be afraid (of) – bać się, obawiać

I’m afraid of spiders. Boję się pająków.

III. Zaznacz właściwy wyraz.

1. I got so bored/boring during the film that I fell asleep.

2. It was a long and tired/tiring trip.

3. Have you heard the shocking/shocked news?

G. Zainteresowania i umiejętności

Wolny czas free time/spare time można spędzać na wiele sposobów. Niektórzy lubią go spędzać aktywnie actively, a inni wolą nie wychodzić z łóżka stay in bed. Na pewno w wolnym czasie można pielęgnować swoje hobby hobby, czyli np.:

take photos – robić zdjęcia

meet friends – spotykać się z przyjaciółmi

play video games – grać w gry komputerowe

read blogs/books/magazines – czytać blogi/książki/czasopisma

surf the net – surfować po internecie

watch documentary films – oglądać filmy dokumentalne

Inne nazwy zainteresowań i umiejętności (skills):

coding/computer programming – programowanie

cooking – gotowanie

dancing – taniec

DIY (do it yourself) – majsterkowanie

painting – malowanie

playing a musical instrument – gra na instrumencie

sewing – szycie

singing – śpiew

speaking a foreign language – mówienie w obcym języku

Mówiąc o zainteresowaniach, posłużymy się następującymi wyrażeniami:

▪ dislike/not like nie lubić

He dislikes watching cartoons. On nie lubi oglądać kreskówek.

▪ fancy mieć ochotę na coś

Do you fancy going out tonight? Czy masz ochotę wyjść gdzieś wieczorem?

▪ be keen on być zainteresowanym

I’m not keen on computer games. Nie interesują mnie gry komputerowe.

▪ be into być zainteresowanym, fascynować się

He’s into crosswords. Fascynują go krzyżówki.

▪ be a fan of być fanem/fanką czegoś

She’s a fan of chatting online with friends. Ona jest fanką pisania z przyjaciółmi przez internet.

▪ be mad about szaleć za

My elder brother is mad about horses. Mój starszy brat szaleje za końmi.

▪ prefer woleć

My sister prefers reading books to listening to audiobooks. Moja siostra woli czytać książki niż słuchać audiobooków.

▪ enjoy/like lubić

Lisa enjoys spending time on her own. Lisa lubi spędzać czas sama.

▪ be interested in interesować się (czymś)

Are you interested in digital photography? Czy interesujesz się fotografią cyfrową?

IV. Uzupełnij luki odpowiednim wyrazem. Dwa wyrazy zostały podane dodatkowo. Jeśli trzeba, zmień formę.

like prefer keen dislike into interested

1. I’m ................. DIY. I made a bookcase by myself.

2. Do you ................. studying alone or with someone?

3. Ollie is a shy person. He ................. talking to large groups of people.

4. Does your sister ................. sharing things?

Odpowiedzi: II. 1. imperfect 2. disloyal 3. independent 4. disorganized 5. irresponsible III. 1. bored 2. tiring 3. shocking IV. 1. into 2. prefer 3. dislikes 4. like