Projekt graficzny okładki i stron tytułowych
Edwin Radzikowski

Wydawca
Dąbrówka Gujska

Redaktor prowadzący
Barbara Surówka

Opracowanie językowe
Małgorzata Boduch

Korekta językowa
Kamila Czok

Konsultacja językowa (j. szwedzki)
Isabella Kubitsky Torninger

Produkcja
Mariola Grzywacka

Opracowanie graficzne okładki
Przemysław Spiechowski

Słownikowa baza danych
Anna Jadczuk
Katarzyna Janus-Kwiatkowska

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN

Katarzyna Ossowska/Woblink

Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Warszawa 2021

ISBN 978-83-01-22070-9

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2021 r., (wyd. II)

Warszawa 2021

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 69 54 321, faks 22 69 54 288

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl; reklama@pwn.pl

www.pwn.pl

Spis treści

Przedmowa

Förord

Wskazówki dla korzystających ze słownika
Användaranvisningar

Znaki objaśniające – Teckens betydelse

Szwedzkie czasowniki nieregularne
Svenska oregelbundna verb

Wykaz skrótów
Förteckning över förkortningar

Skróty polskie – Polska förkortningar

Skróty szwedzkie – Svenska förkortningar

Słownik polsko-szwedzki
Polsk-svensk ordbok

Przedmowa

Niniejszy słownik jest największym z dotychczas wydanych słowników polsko-szwedzkich w Polsce i w Szwecji – zawiera ponad 80 tys. haseł i wyrażeń idiomatycznych. Słownik został opracowany z myślą o zarówno polskich, jak i szwedzkich użytkownikach oraz szwedzkojęzycznych Finach.

Obok ogólnego słownictwa literackiego i potocznego, w słowniku podano wiele terminów fachowych z różnych dziedzin życia. Odnosi się to zwłaszcza do wyrażeń z zakresu informatyki, medycyny, ekologii, komunikacji i mediów. Słownik uwzględnia także pewną część wyrażeń przestarzałych i wulgaryzmów, które często występują w języku potocznym i w mediach.

Użytkownik znajdzie w słowniku wiele haseł odzwierciedlających specyfikę społeczeństwa polskiego, nazewnictwo ważnych instytucji państwowych, partii politycznych, organizacji służby zdrowia, opieki i szkolnictwa. Niektórym nazwom towarzyszą zwięzłe komentarze, które dodatkowo wyjaśniają ich znaczenie.

Budowa poszczególnych artykułów hasłowych umożliwia użytkownikowi szybkie znalezienie właściwego odpowiednika. Praktyczne informacje na temat zakresu semantycznego danego wyrazu wraz ze wskazówkami gramatycznymi w obu językach są pożyteczne zarówno dla odbiorców polskich, jak i szwedzkich.

Słownik jest pierwszym krokiem do pogłębienia wiedzy o naszych sąsiednich krajach.

Pragnę także podziękować szwedzkiej germanistce Ann-Sofi Torninger i polskiej skandynawistce Małgorzacie Boduch za cenne komentarze i liczne sugestie redakcyjne. Szczególne podziękowania należą się również korektorce, pani Kamili Czok, oraz redaktorowi prowadzącemu, pani Barbarze Surówce, za nader skrupulatne sprawdzenie całości tekstu i za mnóstwo mądrych komentarzy i spostrzeżeń.

Jacek Kubitsky

Förord

Föreliggande ordbok är den mest omfattande av de polsk-svenska ordböcker som hittills publicerats i Polen och i Sverige. Den innehåller omkring 80 000 uppslagsord och idiomatiska uttryck. Ordboken har utarbetats med tanke på både polska och svenska användare samt på svenskspråkiga finländare.

Förutom det allmänna litterära och vardagliga ordförrådet omfattar lexikonet en mängd ord och uttryck från olika fackområden. Det gäller i första hand data, medicin, ekologi, kommunikationsmedel och media. Ordboken tar även upp ett antal föråldrade och vulgära uttryck som ofta förekommer i vardagsspråket och i media.

Läsaren kommer att möta uppslagsord som återspeglar det särpräglade i det polska samhället, till exempel namn på viktiga statliga institutioner, politiska partier, hälsovårdsinrättningar och skolväsen. En del uppslagsord följs av korta upplysningar av realiakaraktär.

Uppbyggnaden av samtliga ordboksartiklar gör det möjligt för användaren att snabbt hitta en passande term. Praktiska hänvisningar om ett uppslagsords betydelse tillsammans med grammatisk upplysning i båda språken är nyttiga såväl för polska som för svenska läsare. En rik ordbok är ett första steg för att fördjupa kunskapen om våra grannländer.

Jag vill också tacka den svenska germanisten Ann-Sofi Torninger och den polska skandinavisten Małgorzata Boduch för träffande påpekanden och talrika förbättringsförslag. Ett särskilt tack riktas också till korrekturläsaren Kamila Czok samt den ansvariga redaktören Barbara Surówka som har ägnat stor omsorg åt granskningen av hela texten och som har bidragit med många kloka kommentarer och iakttagelser.

Jacek Kubitsky

Wskazówki dla korzystających ze słownika
Användaranvisningar

Wyrazy hasłowe są podane w porządku alfabetycznym. Dotyczy to także skrótów.

nóżk|a f 1 dem: noga litet ben; stopa liten fot; dziec. fossing; ~ kurczaka kycklingben; -i na stół! żart. korten på bordet! 2 przen.: cyrkla ben n; kieliszka, grzyba fot 3 kulin. -i cielęce pl kalvgelé, aladåb på kalvfötter; -i wieprzowe grisgelé, aladåb på grisfötter

np. = na przykład t.ex. = till exempel

Uppslagsorden är uppförda i alfabetisk ordning. Detta gäller även förkortningar.

Homonimy traktowane są jako hasła oddzielne i są opatrzone cyfrą arabską.

1 bez m bot. syren; czarny ~ fläder; krzak bzu syrenbuske

2 bez prep utan; ~ czapki (pieniędzy) utan mössa (pengar); nie ~ przyczyny inte utan anledning; ~ dyskusji! inga diskussioner (men)!; ~ głupich żartów! inga dumheter!

Homonymer behandlas separat och har betecknats med upphöjd arabisk siffra.

Hasła należące do odmiennych kategorii gramatycznych oddzielono cyframi rzymskimi.

podróżn|y I a rese-; czek ~ daw. resecheck; torba -a przybl. resbag, liftarbag; walizka resväska II -y m, -a f resande, resenär; pasażer passagerare

Uppslagsord som hör till olika grammatiska kategorier har åtskiljs med romerska siffror.

Przy rzeczownikach polskich podano rodzaj męski, żeński i nijaki.

mężczy|zna m man, pl män; „chłop” karl; -źni pl t. manfolk n; prawdziwy ~ en riktig karl; bądź -zną! var (visa dig) som en [riktig] karl!; jak ~ z -zną szczerze som män emellan; dla -zn napis herrar

kobie|ta f kvinna; pani dam; -y pl t. kvinnfolk n; bicie -t praw. kvinnomisshandel; ~ interesu przen. affärskvinna; ~ lekarz [kvinnlig] läkare; ~ lekkich obyczajów lättfotad kvinna; ~ pastor [kvinnlig] präst, kvinnopräst; ~ pracująca [zawodowo] yrkeskvinna; wiejska ~ a. ~ ze wsi kvinna från landet; jak ~ z -tą szczerze som kvinnor emellan

Polska substantivs genus betecknas med m (maskulinum), f (femininum) och n (neutrum).

Przy rzeczownikach polskich podano rodzaj męski, żeński i nijaki.

dziec|ko n barn n; pot. unge; ~ adoptowane adoptivbarn; ~ przybrane fosterbarn; ~ z próbówki provrörsbarn; ~ ulicy przen. gatubarn; cudowne ~ przen. underbarn; bicie -i barnmisshandel; dom -ka barnhem n, hem för föräldralösa barn; Dzień D-ka Barnens dag; od -ka przen. från barndomen (barnsben); nie bądź -kiem! var inte så barnslig!; oczekuje -ka hon väntar (är med) barn; to jeszcze ~ han (hon) är [fortfarande] barnet; -i i ryby głosu nie mają przysł. barn ska synas men inte höras; małe dzieci – mały kłopot, duże dzieci – duży kłopot przysł. små barn små bekymmer, stora barn stora bekymmer; wylać ~ z kąpielą pow. kasta ut barnet med badvattnet

Polska substantivs genus betecknas med m (maskulinum), f (femininum) och n (neutrum).

Czasowniki polskie są konsekwentnie podane w formie dokonanej i niedokonanej. Jednocześnie zaznaczono, czy dany czasownik jest przechodni, nieprzechodni lub zwrotny.

dociera|ć impf – dotrzeć pf I vt samochód köra in; silnik trimma II vi dostać się komma (ta sig, nå) fram; ~ do domu ta sig fram till sitt hus, komma hem; ~ do miasta komma (nå) fram till staden (pot. stan); nic do niego nie -a han fattar ingenting, ingenting biter på honom

Polska verb anges konsekvent i perfektiv och imperfektiv form. Samtidigt anges om verbet i fråga är transitivt, intransitivt eller reflexivt.

Przy rzeczownikach szwedzkich podano rodzaj tylko wtedy, kiedy rzeczownik jest rodzaju nijakiego. Pełną informację o końcówkach danego rzeczownika podano w słowniku szwedzko-polskim. Niestały rodzaj rzeczownika zaznaczono znakiem [n].

bocz|ek m 1 kulin. sidfläsk n, bacon [n]; jajka na -ku stekt ägg och bacon 2 na -ku på sidan → bok

haszysz m hasch [n]; palić ~ röka hasch

róż m 1 różowy kolor rosa[färg] 2 kosmetyk rouge [n] 3 książk.: rumieniec rodnad

För svenska substantiva anges genus bara i de fall då substantivet är neutrum (n). Fullständig information om ett substantiva ändelser finns i den svensk-polska ordboken. Vacklande bruk av genus betecknas med [n].

Znaki objaśniające – Teckens betydelse

Tylda ~ zastępuje wyraz hasłowy w formie niezmienionej.

herbat|a f 1 bot. te; ~ ekspresowa tepåse; ~ mrożona iste; filiżanka (szklanka) -y en kopp (ett glas) te; nastawić wodę na -ę sätta på tevatten; zaparzyć -ę göra (brygga) te 2 -ka przyjęcie tebjudning

hipotez|a f hypotes; ~ alternatywna mothypotes; ~ robocza arbetshypotes; weryfikacja -y hypotesprövning; postawić -ę framföra (framställa) en hypotes

Tilde ~ ersätter uppslagsordet i oförrädrad form.

Kreska pionowa | oddziela niezmienioną część wyrazu hasłowego.

potrzeb|a I f pragnienie behov n; konieczność nödvändighet; artykuły pierwszej -y nödvändighetsartiklar, förnödenhetsartiklar; ~ fizjologiczna naturbehov; -y mieszkaniowe bostadsbehov; załatwić swoją [naturalną] -ę a. pójść za -ą uträtta sina [natur]behov; zaspokajać czyjeś -y tillfredsställa ngns behov; w razie -y vid behov, i nödfall; w razie nagłej -y vid trängande behov II pred det behövs; ~ nam więcej pieniędzy vi behöver mer pengar; czego ci ~? vad behöver du?, vad vill du [ha]?

powiększając|y a förstorings-; szkło -e förstoringsglas n

Lodstreck | avskiljer den del av uppslagsod som förblir oförändrad.

Łącznik - zastępuje część wyrazu hasłowego, która znajduje się po prawej lub lewej stronie kreski pionowej.

powikłani|e n förveckling; plątanina virrvarr n, oreda; med. komplikation; następstwo chorobowe följdsjukdom; -a po grypie influensarelaterade komplikationer

rozumi|eć impf I vt förstå; pot. fatta; pojmować begripa; -esz po polsku (szwedzku) förstår du polska (svenska)?; -esz? förstår du?; co przez to -esz? vad menar du med det?; jak mam to ~? hur ska jag tolka det?; nic z tego nie -em jag fattar ingenting; moc. jag blir inte klok på det; o ile -em såvitt jag förstår; przecież -esz, że... du förstår väl (ju) att...; to -em! uznanie, pochwała så ska det låta!, t. det heter duga det! II vr ~ się 1 wzajemnie förstå varandra 2 pot.: znać się na czymś förstå sig (na czymś på ngt) 3 jest rozumiane ma się ~! a. -e się! självklart!; to się samo przez się -e pow. det säger sig självt, det är självklart

Bindestreck - ersätter den orddel som står till höger eller till vänster om lodstrecket.

W nawiasach okrągłych ( ) zawarto wyrażenia wymienne.

arabistyka f arabisk filologi; pot. arabiska; wydział arabiska institutionen; studiować -ę studera (zw. läsa) arabiska på universitetet

asortyment m sortiment n, urval n; oferować bogaty ~ erbjuda ett rikt (brett) sortiment, vara välsorterad

Runda parenteser ( ) används vid alternativa uttryck.

W nawiasach kwadratowych [ ] podano wyrazy lub litery, które można opuścić.

wysmaż|yć pf – wysmażać impf I vt 1 kulin. [genom]steka; dobrze -ony genomstekt, välstekt 2 pot.: napisać knåpa (tota) ihop II vr ~ się genomstekas, bli genomstekt

wystraszony a [upp]skrämd, rädd

wystygnąć pf vi svalna [av], bli sval

Klammer [ ] sätts kring de ord eller bokstäver som kan utelämnas.

Trzy kropki … oznaczają pominiętą część przekładu.

dowodz|ić impf vt – dowieść pf 1 udowadniać bevisa (czegoś ngt), leda i bevis (czegoś ngt); to -i, że... det bevisar (ger vid handen) att... 2 impf woj.: kierować föra (ha) befäl (czymś över ngt); -ić batalionem piechoty föra befäl över en infanteribataljon

perspektyw|a f perspektiv n; przen. utsikter pl; -y na przyszłość framtidsutsikter; mieć coś w -ie ha ngt i sikte, ha planer på ngt; w dalekiej (dłuższej) -ie i det långa perspektivet, på längre sikt; z -y czasu [så här] i efterhand; patrząc z -y czasu... med facit i hand, när man ser tillbaka på den tid som gått...

Tre punkter … används vid avbrutna exempel.

Strzałka → odsyła do innego hasła.

mysz f 1 zool. mus, pl möss; biedny jak ~ kościelna przysł. fattig som en kyrkråtta; → miotła; → tańcować 2 komput. mus

pidżama f → piżama

rozpychać [się] impf → rozepchać [się]

En pil → hänvisar till ett annat uppslagsord.

Szwedzkie czasowniki nieregularne
Svenska oregelbundna verb

be

ber

bad

bett

binda

binder

band

bundit

bita

biter

bet

bitit

bjuda

bjuder

bjöd

bjudit

bli

blir

blev

blivit

bringa

bringar

bringade|bragte

bringat|bragt

brinna

brinner

brann

brunnit

bryta

bryter

bröt

brutit

bära

bär

bar

burit

dra

drar

drog

dragit

dricka

dricker

drack

druckit

driva

driver

drev

drivit

dyka

dyker

dök

dykt

dö

dör

dog

dött

dölja

döljer

dolde

dolt

falla

faller

föll

fallit

fara

far

for

farit

finna

finner

fann

funnit

flyga

flyger

flög

flugit

flyta

flyter

flöt

flutit

frysa

fryser

frös

frusit

försvinna

försvinner

försvann

försvunnit

ge

ger

gav

gett|givit

gjuta

gjuter

göt

gjutit

glida

glider

gled

glidit

glädja

gläder

gladde

glatt

gnida

gnider

gned

gnidit

gripa

griper

grep

gripit

gråta

gråter

grät

gråtit

gå

går

gick

gått

göra

gör

gjorde

gjort

heta

heter

hette

hetat

hinna

hinner

hann

hunnit

hugga

hugger

högg

huggit

hålla

håller

höll

hållit

kliva

kliver

klev

klivit

klyva

klyver

klöv

kluvit

knipa

kniper

knep

knipit

knyta

knyter

knöt

knutit

komma

kommer

kom

kommit

krypa

kryper

kröp

krupit

kunna

kan

kunde

kunnat

le

ler

log

lett

lida

lider

led

lidit

ligga

ligger

låg

legat

ljuda

ljuder

ljöd

ljudit

ljuga

ljuger

ljög

ljugit

låta

låter

lät

låtit

lägga

lägger

la|lade

lagt

mala

mal

malde

malt

niga

niger

neg

nigit

njuta

njuter

njöt

njutit

nypa

nyper

nöp

nupit

nysa

nyser

nös

nysit

pipa

piper

pep

pipit

rida

rider

red

ridit

rinna

rinner

rann

runnit

riva

river

rev

rivit

ryta

ryter

röt

rutit

se

ser

såg

sett

sitta

sitter

satt

suttit

sjunga

sjunger

sjöng

sjungit

sjunka

sjunker

sjönk

sjunkit

skilja

skiljer

skilde

skilt

skina

skiner

sken

skinit

skjuta

skjuter

sköt

skjutit

skrika

skriker

skrek

skrikit

skriva

skriver

skrev

skrivit

skära

skär

skar

skurit

slippa

slipper

slapp

sluppit

slita

sliter

slet

slitit

sluta

slutar|sluter

slutade|slöt

slutat|slutit

slå

slår

slog

slagit

smörja

smörjer

smorde

smort

snyta

snyter

snöt

snutit

sova

sover

sov

sovit

spinna

spinner

spann

spunnit

spricka

spricker

sprack

spruckit

sprida

sprider

spred|spridde

spridit|spritt

springa

springer

sprang

sprungit

sticka

sticker

stack

stuckit

stiga

stiger

steg

stigit

stjäla

stjäl

stal

stulit

strida

strider

stred

stridit

stryka

stryker

strök

strukit

stå

står

stod

stått

stödja

stöd[j]er

stödde

stött

suga

suger

sög

sugit

supa

super

söp

supit

svika

sviker

svek

svikit

svälja

sväljer

svalde

svalt

svälta

svälter

svalt

svultit

svär[j]a

svär

svor

svurit

säga

säger

sa|sade

sagt

sälja

säljer

sålde

sålt

sätta

sätter

satte

satt

ta

tar

tog

tagit

tiga

tiger

teg

tigit

tjuta

tjuter

tjöt

tjutit

veta

vet

visste

vetat

vika

viker

vek

vikit

vinna

vinner

vann

vunnit

vrida

vrider

vred

vridit

välja

väljer

valde

valt

vänja

vänjer

vande

vant

växa

växer

växte

vuxit|växt

äta

äter

åt

ätit

Wykaz skrótów
Förteckning över förkortningar

Skróty polskie – Polska förkortningar

a

przymiotnik

adjektiv

a.

albo

eller

abstr

abstrakcyjny

abstrakt

ack

biernik

ackusativ

admin

administracja

förvaltning

adv

przysłówek

adverb

anat

anatomia

anatomi

ang

angielski

engelsk

antrop

antropologia

antropologi

antycz

antyczność

antik

arch

architektura

arkitetur

archeol

archeologia

arkeologi

astron

astronomia

astronomi

attr

przydawkowy

attributiv[t]

aug

zgrubienie

augmentativ

aut

motoryzacja

bilteknik

bibl

wyrażenie biblijne

bibliskt uttryck

biol

biologia

biologi

boks

boks

boxning

bot

botanika

botanik

bud

budownictwo

byggnadskonst

chem

chemia

kemi

dat

celownik

dativ

daw

dawniej

förr

dem

zdrobnienie

diminutiv

dial

dialektalny

dialektal

dosł

dosłownie

bokstavligen

druk

drukarstwo

boktryckeri

dypl

dyplomacja

diplomati

dziec

mowa dziecka

barnspråk

ekol

ekologia

ekologi, miljövård

ekon

ekonomia, gospodarka

ekonomi

elektr

elektryczność

elektricitet

el.

albo

eller

EU

Europeiska Unionen

Unia Europejska

ex.

exempel

przykład

f

rodzaj żeński

femininum

fach

język fachowy

fackspråk

farm

farmaceutyka

farmakologi

film

film

film

filoz

filozofia

filosofi

fiń

fiński

finsk

fiz

fizyka

fysik

fizjol

fizjologia

fysiologi

fonet

fonetyka

fonetik

fotb

piłka nożna

fotboll

fot

fotografia

foto

fr

francuski

fransk[a]

fut

czas przyszły

futurum

förk

skrót

förkortning

gen

dopełniacz

genitiv

geogr

geografia

geografi

geol

geologia

geologi

geom

geometria

geometri

gimn

gimnastyka

gymnastik

górn

górnictwo

gruvdrift

handl

handel

handel

hist

historia

historia

impers

bezosobowy

opersonlig

impf

niedokonany

imperfektiv

iron

ironiczny

ironisk

isht

zwłaszcza

i synnerhet

islam

islam

islam

itj

wykrzyknik

interjektion

jeźdz

jeździectwo

ridning

jęz

językoznawstwo

språkvetenskap

karc

karty

kortspel

kat

katolicki

katolsk

kolej

kolejnictwo

järnvägsväsen

komput

informatyka

data

konj

spójnik

konjunktion

konkr

konkretny

konkret

kosmet

kosmetyki

kosmetika

kraw

krawiectwo

skrädderi

książk

język książkowy, literacki

skriftspråk

księg

księgowość

bokföring

kulin

sprawy kulinarne

kokkonst

leśn

leśnictwo

skogsbruk

lit

literacki, literatura

litterär, litteratur

log

logika

logik

lotn

lotnictwo

flygterm

łac

łacina

latin

m

rodzaj męski

maskulinum

mat

matematyka

matematik

med

medycyna

medicin

meteo

meteorologia

meteorologi

miner

mineralogia

mineralogi

mitol

mitologia

mytologi

moc

mocniej, dosadniej

starkare

muz

muzyka

musik

myślis

myślistwo

jakt

n

rodzaj nijaki

neutrum

ngn

ktoś

någon

ngns

czyjś

någons

ngra

kilka

några

ngt

coś

något

ngts

czegoś

någots

niem

niemiecki

tysk[a]

nom

mianownik

nominativ

np.

na przykład

till exempel

norw

norweski

norsk

num

liczebnik

räkneord

o.

i

och

obraźl

obraźliwy

förolämpande

odp

odpowiada, odpowiednio

motsvarande

oficj

oficjalny, urzędowy

formell stil

ogr

ogrodnictwo

trädgårdsskötsel

parl

parlament

parlament

part

partykuła

partikel

pejor

pejorativ

nedsättande

pf

dokonany

perfektiv

pieszcz

pieszczotliwy

smeksam

pl

liczba mnoga

pluralis

pln

plural neutrum

liczba mnoga, rodzaj nijaki

plt

plurale tantum

plurale tantum

pocz

poczta

postväsen

podn

podniosły

högtidlig[t]

poet

poetycki

poetisk

policz

policzalny

räknebar

polit

polityczny, polityka

politisk, politik

por

porównaj

jämför

posp

pospolity, prostacki

ovårdat språk

poss

dzierżawczy

possessiv

pot

potoczny

vardagsspråk

pow

powiedzenie

talesätt, ordstäv

praw

prawo

juridik

pred

orzecznik, orzecznikowy

predikativ, predikatsfyllnad

prep

przyimek

preposition

pres

czas teraźniejszy

presens

pret

czas przeszły

preteritum

pron

zaimek

pronomen

prot

protestancki

protestancki

przem

przemysł

industri

przen

przenośny

bildlig

przest

przestarzały

föråldrad

przybl

w przybliżeniu

ungefär

przysł

przysłowie

ordspråk

psych

psychologia

psychologi

pszcz

pszczelarstwo

biodling

rz

rzadko

sällan

radio

radio

radio

rzecz niepolicz

rzeczownik niepoliczalny

oräknebart substantiv

rzecz policz

rzeczownik policzalny

räknebart substantiv

reg

regionalizm

regionalt uttryck

rel

religia

religion

roln

rolnictwo

jordbruk

ros

rosjski

ryska

ryb

rybołówstwo

fiske

skr

skrót

förkortning

sg

liczba pojedyncza

singular

socjol

socjologi

sociologi

sport

sport

idrott

stat

statystyka

statistik

stol

stolartwo

snickeri

stomat

stomatologia

odontologi

szach

szachy

schackspel

szerm

szermierka

fäktning

szk

szkolnictwo

skolväsen

szt

sztuka

konst

Szw

Szwecja

Sverige

szw

szwedzki

svensk

t.

także

också

teatr

teatr

teater

tech

technika

teknik

tel

telefon

telefon

teol

teologia

teologi

tłum

tłumaczenie

översättning

transp

transport

transport, trafik

tv

telewizja

television

ubezp

ubezpieczenie

försäkring

UE

Unia Europejska

Europeiska unionen

ukr

ukraiński

ukrainsk

urocz

uroczysty

högtidlig

vi

czasownik nieprzechodni

intransitivt verb

vr

czasownik zwrotny

reflexivt verb

vt

czasownik przechodni

transitivt verb

wet

weterynaria

veterinärmedicin

właśc

właściwy, właściwie

egentlig, egentligen

włók

włókiennictwo

textilindustri

wulg

wulgarny

vulgär

wyd

działalność wydawnicza

förlagsväsen

zb

pojęcie zbiorowe

kollektivtbegrepp

zw

zwykle, często

vanligen, ofta

zwł

zwłaszcza

i synnerhet

żart

żartobliwy

skämtsam

żegl

żegluga

sjöterm

żyd

żydowski, judaizm

judisk, judaism

Skróty szwedzkie – Svenska förkortningar

anv.

använd, användning

używany, użycie

bl.a.

bland annat

między innymi

ca

cirka

około

eg

właściwie

egentligen

el.

eller

albo

fr.

från

od

fr.o.m.

från och med

począwszy od

förk.

förkortning

skrót

gm

genom

przez

impf.

opersonlig

nieosobowy

i olika bet

i olika betydelser

w różnych znaczeniach

isht

i synnerhet

szczególnie, zwłaszcza

motsv.

motsvarande

odpowiednio

ngn

någon

kogoś

ngns

någons

czyjś

ngra

några

kogoś, niektórych

ngt

något

coś

ngts

någots

czegoś

nuv.

nuvarande

obecny

o.

och

i, oraz

o. d.

och dylikt

i temu podobne

pga

på grund av

z powodu, przez

ss.

såsom

jako, w charakterze

t. ex.

till exempel

na przykład

t.o.m.

till och med

do [włącznie]

ung.

ungefär

w przybliżeniu

urspr.

ursprungligen

pierwotnie, początkowo

vanl.

vanligen

zwykle

äv.

även

także

A

a n od ~ do zet från a till ö; kto powiedział ~, musi powiedzieć b przysł. har man sagt a får man [också] säga b a konj 1 przyłączające och; różnice między Polską ~ Szwecją skillnader mellan Polen och Sverige 2 przeciwstawne men, medan, utan; wczoraj było zimno, ~ dzisiaj jest ciepło i går var det kallt, men i dag är det varmt; on pracuje, ~ ona studiuje han arbetar men (medan) hon studerar 3 inne wyrażenia ~ jeśli się rozmyśli? men tänk om hon kommer på andra tankar?; ~ nasza podróż do Danii? [och] hur blir det med vår Danmarksresa?; ~ nie mówiłem? vad var det jag sa?; ~ to ty? å, är det du?; ~ więc posłuchaj! lyssna då!; nic ~ nic nie rozumiem jag förstår inte ett dugg

aaa itj. ~ kotki dwa! vyss[anlull]!

abażur m lampskärm

ABC n abc n första grunder pl (czegoś i ngt); ~ ogrodnictwa trädgårdsskötselns abc (grunder, elementa)

Abchazj|a f geogr. Abchazien n; mieszkać w -i bo i Abchazien

abcug m przest. w krótkich (szybkich) ~ach ögonaböj, på momangen, på två röda sekunder (minuter)

abdykacja f tronavsägelse, abdikation

abdykować impf vi abdikera

abecadło n abc n

Abisyni|a f hist.: Etiopia Abessinien n; w -i i Abessinien

abiturient m, -ka f avgående [gymnasie]elev

ablucja f rel. tvagning, sköljning

abnegat m, -ka f książk. person som struntar i sitt yttre (i att ha det bekvämt), t. ovårdad person, slusk

abonament m abonnemang n; ~ telefoniczny telefonabonnemang; ~ telewizyjny zw. tv-licens; ~ operowy abonnemang på operan; karta telefoniczna bez ~u kontantkort n

abonamentow|y a abonnemangs-; przedstawienie -e abonnemangsföreställning

abonent m, -ka f abonnent; gazety prenumerant; ~ telewizyjny zw. tv-innehavare

abonować impf vt abonnera, prenumerera (coś på ngt); ~ czasopismo prenumerera på en tidskrift

aborcj|a f med. abort; przeciwnik -i abortmotståndare; dokonać -i göra abort

aborcyjn|y a abort-; klinika -a abortklinik; ustawa -a abortlagen

aborygen m autochton aborigin, urinvånare i Australien

abp = arcybiskup ärkebiskop

Abraham m przenieść się na łono ~a żart. gå (samlas) till sina fäder; pot. kola vippen (av)

ABS = anti-lock brake system hamulce ~ aut. ABS-bromsar

absencja f frånvaro; ~ chorobowa sjukfrånvaro; ~ nieusprawiedliwiona otillåten frånvaro; praw. frånvaro utan giltigt förfall; ~ w pracy (szkole) frånvaro från arbetet (skolan)

absolucja f kat. absolution, syndaförlåtelse

absolut m filoz. det absoluta

absolutnie adv absolut; zupełnie fullständigt, alldeles, helt och hållet; ~ niemożliwe t. stört omöjlig; ~ pewny t. bergsäker; jest mi ~ wszystko jedno det är mig alldeles egalt

absolutn|y a absolut; ~ słuch muz. absolut gehör; ~ spokój fullständig ro (stillhet); -a większość absolut majoritet

absolutorium n praw. ansvarsfrihet; udzielić komuś ~ bevilja ngn ansvarsfrihet, fatta beslut om ngns ansvarsfrihet

absolutyzm m polit. absolutism, envälde n; ~ oświecony hist. upplyst absolutism

absolwent m, -ka f utexaminerad; jest ~ką Uniwersyetu Gdańskiego hon har utexaminerats från Gdańsks universitet

absorbować impf vt absorbera, suga upp, suga i (till) sig; pochłaniać uppsluka; czas, siły ta i anspråk; myśli uppta

absorpcja f chem., fiz. absorption; czynność absorbering; ~ zanieczyszczeń absorbering av föroreningar

abstrah|ować impf vi abstrahera, tänka abstrakt; ~ od czegoś bortse från ngt; -ując od czegoś bortsett (oavsett, frånsett) ngt; -ując od tego, że się spóźnił t. trots (inte nog med) att han var försenad

abstrakcja f abstraktion; to czysta ~ det är ren tankeskapelse

abstrakcjonist|a m, -ka f szt. abstrakt konstnär

abstrakcjonizm m szt. abstrakt konst, icke-föreställande konst

abstrakcyjność f det abstrakta (czegoś i ngt); ~ jego pomysłu det abstrakta i hans idé

abstrakcyjn|y a abstrakt; oderwany teoretisk; ~ obraz abstrakt bild; myślenie -e abstrakt tänkande n; pojęcie -e abstrakt begrepp n

abstynencj|a f avhållsamhet (från ngt od czegoś); ~ seksualna sexuell avhållsamhet; całkowita ~ od alkoholu helnykterhet; objaw -i med. abstinensbesvär n; zachowywać -ę iaktta avhållsamhet

abstynent m, -ka f nykterist; całkowity ~ helnykterist, absolutist

absurd m orimlighet, absurditet; teatr ~u lit. den absurda teatern; sprowadzać coś do ~u driva ngt till det orimliga (in absurdum); to ~ coś zrobić det är absurt att göra ngt

absurdalność f orimlighet, absurditet; ~ ich podejrzeń det orimliga i deras misstankar

absurdaln|y a absurd, orimlig, befängd; to oskarżenie było -e anklagelsen var befängd; to jest -e det är absurd

absyda f arch. absid

absynt m napój absint

absztyfikant m żart. tillbedjare, kurtisör

ABW = Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego Byrån för inre säkerhet

aby I konj för att, så att; w celu i (med) syfte att; przyjechała, ~ pracować hon har kommit för att arbeta; zadzwonię, ~ ci o tym przypomnieć jag ringer dig för att påminna dig om det; uczy się, ~ coś umieć han lär sig för att kunna något; żądam, ~ zapłaciła jag kräver att hon betalar II part. ~ zdążyć przed piątą bara vi hinner före fem; ~ tylko nie zaszła w ciążę bara (hoppas) hon inte blir med barn; czy to ~ prawda? är det verkligen sant?; ~ nam się [dobrze działo]! pot. skål!

acan m daw.: waszmość pan min herre, herrn

acani f daw.: waszmość pani min fru, frun

aceton m chem. aceton n

acetylen m chem. acetylen n

acetylenow|y a butla -a acetylengastub; palnik ~ acetylenbrännare

acetylosalicylowy a chem. kwas ~ acetylsalicylsyra

ach itj. ah!, o!, ack!; ~ tak! jaså!, aha!; ~, to ty! å (jaså), det är du!; nej, är det du?

Achilles m mitol. Akilles; pięta ~a anat. akilleshäl; ścięgno ~a anat. akillessena

acz → aczkolwiek

aczkolwiek konj fastän, ehuru; pot. fast; wstał z łóżka, ~ miał gorączkę han steg upp ur sängen, fast[än] han hade feber

Adam m ~ i Ewa Adam och Eva; jabłko ~a anat. adamsäpple n; na Adama nago näck, i bara mässingen; w stroju ~a pot. i adamsdräkt

adamaszek m tkanina damast

adamaszkowy a damast-, av damast

adamowy a adam- → Adam

adaptacja f anpassning, adaptation (do czegoś till ngt); przeróbka omarbetning, bearbetning; ~ filmowa filmbearbetning av filmmanus; ~ muzyczna [musik]arrangemang n; ~ sceniczna scenversion av en roman; ~ społeczna social rehabilitering; ~ do nowego środowiska anpassning till den nya miljön

adapter m gramofon skivspelare

adaptować impf I vt anpassa, adaptera (do czegoś till ngt); przerabiać omarbeta, bearbeta; ~ pokój na łazienkę bygga om ett rum till [ett] badrum II vr ~ się anpassa sig, adaptera sig (do czegoś till ngt)

adekwatn|y a adekvat; reakcja była -a do sytuacji reaktionen var adekvat till situationen

adep|t m, -ka f lärjunge; nowicjusz nybörjare; zwolennik anhängare; rz. adept; ~ narciarstwa nybörjare i skidåkning; ~ pióra en blivande författare, en författare i vardande; -ci sportów walki utövare av kampsport; ~ sztuki lekarskiej nybliven läkare

adhezja f chem., fiz. adhesion

ad hoc łac. [bildad] för ändamålet (fallet); komitet ~ ad hoc-utskott n, tillfällig kommitté

1 adidas m but idrottssko, joggingsko

2 adidas m pot., pejor. aidssmittad, aidssjuk

ad infinitum łac. i det oändliga

adiunkt m uniw. akademisk lärare, högskolelektor med doktorsgrad

adiustacja f textredigering före publicering

adiustować impf vt redigera; opracować bearbeta; ~ protokół justera ett protokoll

adiutant m adjutant; ~ przyboczny woj. ordonnans[officer]

administracj|a f förvaltning; rz. administration; ~ domu fastighetsförvaltning; ~ państwowa statsförvaltning; ~ publiczna offentlig förvaltning; Europejska Szkoła A-i Europeiska förvaltningsskolan

administracyjn|y a förvaltnings-, administrativ; kara -a administrativ sanktion; podział ~ administrativ indelning; Sąd A~ szw. Regeringsrätten

administrator m, -ka f förvaltare; rz. administratör; ~ apostolski kat. administratör kyrklig ämbetsman utsedd av påven; ~ bazy danych komput. databasadministratör; ~ domu husvärd; ~ majątku daw. godsförvaltare

administrowa|ć impf vt förvalta, administrera (czymś ngt); tereny -ne przez wojsko territorium som förvaltas av militären

admiracja f książk. beundran (dla kogoś för ngn)

admiralicja f woj. amiralitet n

admiralski a statek ~ amiralsfartyg n

admirał m woj. amiral

admirator m, -ka f książk. beundrare; ~ sztuki konstälskare

admirować impf vt książk. beundra, dyrka

adnotacj|a f anteckning, [förklarande] not; informacja uppgift; komentarz kommentar; robić -e do czegoś göra anteckningar till ngt; -e na marginesie t. randanmärkningar

adonis m 1 młodzieniec adonis, bildskön yngling 2 bot. adonis

adopcj|a f dziecka adoption; ~ międzynarodowa internationell adoption; czekanie na -ę väntan på adoption

adopcyjn|y a adoptions-; agencja -a adoptionsbyrå; rodzice -i adoptivföräldrar; zasiłek ~ adoptionsbidrag n

adoptowa|ć impf vt adoptera; dziecko -ne adoptivbarn n; być dzieckiem -nym vara adoptivbarn

adoracj|a f tillbedjan, dyrkan; ~ Najświętszego Sakramentu kat. tillbedjan av det heliga sakramentet; towarzystwo wzajemnej -i sällskap för inbördes beundran

adorator m, ~ka f beundrare; rel. tillbedjare; mieć wielu ~ów ha många beundrare

adorować impf vt tillbedja, dyrka

ad rem łac. till saken

adrenalina f med. adrenalin n

adres m adress; ~ domowy hemadress; ~ internetowy webbadress; witryna hemsida; ~ e-mailowy e-postadress; ~ zwrotny returadress; zły ~ fel adress; podać fałszywy ~ uppge felaktig adress; powiedzieć coś pod czyimś ~em säga ngt med adress till ngn; trafić pod niewłaściwy ~ hamna hos fel person; wysłać list pod czyjś ~ skicka ett brev till ngns adress; zmienić ~ byta adress

adresa|t m, -ka f adressat m; odbiorca mottagare; -ci odbiorcy målgrupp; ~ nieznany napis adressaten okänd

adresowa|ć impf vt adressera; ~ kopertę adressera ett kuvert, skriva adress på kuvert; ~ pytanie do kogoś rikta en fråga till ngn; reklama -na do nastolatków reklam som riktas till tonåringar

adresowy a adress-; kod ~ postnummer n

Adriatyk m geogr. Adriatiska havet

adsorbować impf vt chem., fiz. adsorbera

adsorpcja f chem., fiz. adsorption

adwent m rel. advent; okres adventstid; pierwsza niedziela ~u första [söndagen i] advent

adwentowy a advent-; świecznik ~ szw. adventsljusstake

adwersarz m książk. meningsmotståndare, vedersakare

adwokack|i a advokat-; aplikant ~ advokatpraktikant med jur. kand.-examen; kancelaria -a advokatbyrå

adwokat m advokat; obrońca försvarare; prawnik jurist; ~ diabła djävulens advokat, advocatus diaboli; zwrócić się do ~a anlita [en] advokat

adwokatować impf vi 1 pot.: pełnić obowiązki adwokata arbeta som advokat 2 przen. ~ komuś försvara ngn, ta ngn i försvar

adwokatura f 1 zawód advokatyrke n 2 środowisko advokatkår, advokatmiljö

aerobik m aerobics, aerobisk gymnastik, gymping; uprawiać ~ zw. gympa

aerodynamiczny a aerodynamisk; opór ~ luftmotstånd n; o kształtach ~ch strömlinjeformad

aerodynamika f aerodynamik

aeroklub m flygklubb

aerozol m chem. aerosol m; w postaci ~u i sprejförpackning

aerozolowy a rozpylacz ~ aerosolsprej

afazj|a f med. afasi; mieć -ę ha afasi

afek|t m 1 uczucie affekt, stark sinnesrörelse; zabójstwo w -cie zw. svartsjukedrama n; zrobić coś w -cie göra ngt i affekt 2 przest., żart. pałać gorącym ~em do kogoś gripas av kärlek till ngn

afektacj|a f tillgjordhet, affekterat sätt; mówić z -ą tala affekterat (tillgjort)

afektowany a tillgjord, konstlad, affekterad

afer|a f 1 sensacja skandal; ~ polityczna politisk skandal 2 nieuczciwe przedsięwzięcie affär; ~ z handlem bronią vapenaffär; ~ szpiegowska spionaffär; być wplątanym w jakąś -ę vara intrasslad (insyltat) i en affär; zatuszować -ę mörklägga (tysta ner) en skandalhistoria

aferzyst|a m, -ka f svindlare, bedragare

Afganistan m geogr. Afghanistan n; mieszkać w ~ie bo i Afghanistan

Afgank|a f afghanska; jest -ą hon är afghanska

Afgańczyk m afghan; jest ~iem han är afghan

afgańs|ki a afghansk; -scy talibowie afghanska talibaner

afiks m jęz. affix n, förstavelse

afiliacja f książk. upptagande n [som medlem], anslutning

afirmacja f książk. bejakande n, bekräftelse; ~ życia livsbejakelse

afirmatywny a bejakande, affirmativ; ~ stosunek do życia zw. en positiv inställning till livet

afirm|ować impf vt książk. bejaka, bekräfta; -ujący życie livsbejakande

afisz m affisch; wejść na ~ sättas upp, uppföras; wywiesić ~ sätta upp en affisch; zejść z ~a o sztuce läggas ner; nie schodzić z ~a o sztuce fortfarande spelas; Panna Julia Strindberga nie schodzi od roku z -a Strindbergs Fröken Julie har nu spelats i ett år

afiszować impf vr ~ się skylta, skryta (czymś med ngt); moc. briljera (czymś med ngt); pokazywać visa upp; ~ się swoją wiedzą skryta med sina kunskaper

aforyzm m aforism, t. tänkespråk n

afrikaans inv [język] ~ afrikaans

afro a fryzura ~ afrofrisyr

Afroamerykanin m afroamerikan

Afroamerykanka f afroamerikanska

afrodyzjak m afrodisiakum n

afront m skymf, [stark] förolämpning; zrobić komuś ~ [starkt] förolämpa ngn, skymfa ngn; spotkał ją ~ towarzyski hon blev förolämpad offentligt (i ett sällskap)

Afroszwed m afrosvensk; jest ~em han är afrosvensk

Afroszwedk|a f afrosvenska; jest -ą hon är afrosvenska

Afry|ka f geogr. Afrika n; ~ Południowa Sydafrika; w -ce i Afrika; do (z) -ki till (från) Afrika

Afrykanin m afrikan; jest ~em han är afrikan

afrykanistyka f uniw. afrikanska studier pl universitetsämne

afrykanizować impf vt afrikanisera

Afrykank|a f afrikanska; jest -ą hon är afrikanska

Afrykańczyk → Afrykanin

afrykański a afrikansk

afrykata f fonet. affrikata

afty pl med.: owrzodzenia jamy ustnej munblåsor pl

agat m miner. agat

agawa f bot. agave

AGD = artykuły gospodarstwa domowego hushållsapparater tvättmaskiner, diskmaskiner, matberedare etc.

ageizm m fach. ålderism, åldersdiskriminering

agencja f firma agentur; oddział avdelningskontor n, avdelning; ~ detektywistyczna detektivbyrå; ~ modelek modellagentur; ~ towarzyska przybl. eskortagentur, förmedling av eskorttjänster lyxprostitution; ~ turystyczna resebyrå; Polska A~ Prasowa Polska nyhetsbyrån

agencyjny a serwis ~ nyhetstelegram

agend|a f filia filial, avdelningskontor n; ~ banku bankfilial; -y ONZ FN:s fackorgan n

agent m agent; przedstawiciel ombud n, företrädare; ~ firmy ubezpieczeniowej försäkringsagent; podwójny ~ dubbelagent; tajny ~ hemlig agent; ~ wywiadu [underrättelse]agent

agentura f agentur; ~ rządu zw. statligt organ, regeringsorgan n; ~ szpiegowska spionorganisation, spionliga

agenturaln|y szpiegowski spion-; jego -a przeszłość hans förflutna som spion

AGH = Akademia Górniczo-Hutnicza Gruv- och stålverksakademin tekniska högskolan

agitacj|a f agitation; kampania kampanj; ~ przeciwko przemocy w rodzinie kampanj mot våld i familjen; ~ [przed]wyborcza valkampanj; prowadzić -ę na rzecz czegoś (przeciwko czemuś) bedriva agitation för ngt (mot ngt)

agitacyjny a agitations-; punkt ~ polit. informationspunkt

agitator m, -ka f agitator, förkämpe; podżegacz uppviglare

agitatorski a agitatorisk, propaganda-

agitka f pot., pejor. propagandamaterial n film, broschyr

agitować impf vi agitera (przeciwko czemuś, za czymś mot ngt, för ngt)

aglomeracja f hopgyttring, gytter n, agglomeration; ~ miejska storstadsområde n, tätort

aglutynacja f med., jęz. agglutinering

aglutynacyjn|y a języki -e agglutinerade språk t.ex. finska, ungerska, eskimåiska

agnosty|k m, -czka f filoz. agnostiker

agonaln|y a dödskamps-; drgawki -e dödsryckningar; pacjent w stanie ~m zw. en döende patient; być w stanie ~m ligga i dödsryckningar; przen. vara i upplösningstillstånd

agoni|a f dödskamp, agoni; być w -i ligga i dödskamp

agorafobia f psych. torgskräck, agorafobi

agrafk|a säkerhetsnål; zapiąć coś na -ę fästa ngt med en säkerhetsnål

agrarn|y a jordbruks-, agrar-; reforma -a jordbruksreform

agresj|a f aggression; napaść angrepp n; akt ~ zw. våldshandling; ~ fizyczna fysiskt våld; ~ seksualna sexuellt övergrepp; ~ werbalna verbal aggression; dokonać -i angripa; wyładować swoją -ę na kimś få utlopp för (åt) sina aggressioner på ngn

agresor m angripare; zwł. praw. angripande part

agrest m bot.: owoc krusbär n; krzak krusbärsbuske

agresywność f aggressivitet

agresywn|y a aggressiv (wobec kogoś mot ngn); ~ marketing aggressiv marknadsföring; -a polityka cenowa aggressiv prispolitik; -e zachowanie aggressivt beteende

agrochemia f roln. jordbrukskemi, agrokemi

agronom m roln. agronom

agronomia f roln. agronomi

agrotechniczny a roln. jordbruksteknisk, agroteknisk

agrotechnika f roln. jordbruksteknik

agroturystyka f lantbruksturism, t. landsbygdsturism

aha itj. aha!, åhå!; zrozumienie jaha!; zdziwienie jaså; tak jest! just det!; ~, to ty? jaså (moc. nej), är det du?; zadzonił? – ~! ringde han? – det gjorde han!

ahoj itj. żegl. statek ~! skepp ohoj!

AIDS m, n med. aids; chory na ~ aidssjuk; zarażony ~ aidssmittad; mieć ~ ha aids

ajatollah m islam ayatolla

ajencj|a f dzierżawienie arrendering; ~ handlowa detaljhandelsfilial; wziąć sklep w -ę arrendera en affär

ajencyjn|y a arrenderad; kiosk ~ arrenderad [tidnings]kiosk; umowa -a ombudsavtal n

ajerkoniak m ägglikör

AK = Armia Krajowa Hemmaarmén → armia

akacja f bot. akacia

akademia f 1 instytucja naukowa akademi; ~ medyczna medicinsk högskola; ~ platońska filoz. Platons akademi; ~ rolnicza lantbrukshögskola, lantbruksuniversitet n; A~ Szwedzka Svenska Akademien; ~ sztuk pięknych konsthögskolan; ~ wojskowa militärhögskola; ~ wychowania fizycznego gymnastik- och idrottshögskolan; Polska A~ Nauk Polska vetenskapsakademin 2 uroczystość högtidssammanträde n; ~ z okazji czegoś högtidssammanträde med anledning av ngt

akademick|i a akademisk; uniwersytecki universitets-; dom ~ studenthem n; kwadrans ~ akademisk kvart; młodzież -a studenter, de studerande; rok ~ läsår n

akademik m 1 dom studenthem n 2 członek akademii akademiledamot

akapit m 1 ustęp [text]avsnitt n, stycke n 2 druk.: wcięcie indrag n

akcelerator m fiz., aut. accelerator; pedał gazu pot. gaz gaspedal

akcent m 1 przycisk betoning, accent; znak graficzny betoningstecken n, accenttecken; ~ stały (zmienny) fast (rörlig) betoning; kłaść ~ na coś przen. lägga tonvikt på ngt; ~ spoczywa na przedostatniej sylabie betoningen vilar på näst sista stavelsen 2 obca wymowa brytning; wymowa uttal n; okropny ~ zw. hemskt uttal; mówić z rosyjskim (fińskim) ~em tala med rysk (finsk) brytning; mieć dobry ~ ha ett bra uttal 3 szczegół wyróżniający ~ końcowy slutvinjett; ~ polityczne (religijne) politiska (religiösa) inslag

akcentować impf vt betona, accentuera; podkreślać understryka, framhålla

akcentowanie n betoning, accentuering

akceptacj|a f godkännande n, accepterande n; uznawanie erkännande n; dać czemuś -ę ge ngt sitt godkännande; spotkać się z czyjąś -ą t. vinna ngns stöd (gehör)

akceptować impf vt godkänna, acceptera; nie ~ zwł. praw. ogilla

akces m książk. anslutning (do czegoś till ngt), deltagande n (do czegoś i ngt); zgłosić ~ do partii politycznej ansöka om medlemskap i (vilja ansluta sig till) ett politiskt parti

akcesoria pl tillbehör n, utrustning; ~ teatralne (filmowe) rekvisita; ~ do wnętrz samochodów tillbehör till bilars innerutrymmen

akcj|a f 1 działanie handling, aktion; ~ [przed]wyborcza valkampanj; ~ ratownicza räddningsaktion; piękna ~ ratownicza sport. fantomräddning; przystąpić do -i skrida till verket, gå till aktion; wprowadzić do -i wojsko sätta in militärer; do -i wkroczyła policja t. det blev polisingripande 2 fabuła handling; ~ filmu jest zawiła filmhandlingen är invecklad; ~ powieści toczy (rozgrywa) się w Katowicach [handlingen i] romanen utspelar sig (utspelas) i Katowice 3 ekon. aktie; pakiet -i aktiepost; -e zwyżkują (spadają) aktierna stiger (sjunker)

akcjonariusz m, -ka f aktieägare, aktieinnehavare; walne zebranie ~y bolagsstämma

akcydensowy a druk ~ accidenstryck n

akcyjn|y a ekon. aktie-; kapitał ~ aktiekapital n; spółka -a aktiebolag n

akcyz|a f ekon. punktskatt, konsumtionsskatt; przest. accis; podwyższyć -ę na alkohol höja skatt på sprit

aklamacj|a f acklamation; wybrać kogoś przez -ę välja ngn med acklamation (enhälligt)

aklimatyzacja f acklimatisering

aklimatyzować impf I vt biol. acklimatisera II vr ~ się acklimatisera sig, anpassa sig (do czegoś till ngt); przyzwyczajać się vänja sig (do czegoś vid ngt); ~ się w nowym środowisku anpassa sig till den nya miljön

akolita m kat. akolut, präststudent innehavare av de lägre prästvigningsgraderna

akomodacja f ackommodation (do czegoś till ngt)

akompaniamen|t m ackompanjemang n; śpiewać przy -cie gitary sjunga till gitarrackompanjemang

akompaniator m, -ka f ackompanjatör; kobieta t. ackompanjatris

akompaniować impf vi ackompanjera (komuś ngn); pot. kompa

akord m 1 system płacy ackord n; pracować na ~ arbeta på ackord 2 muz. ackord n; końcowy ~ slutackord; przen. final, avslutning

akordeon m dragspel n; grać na ~ie spela dragspel

akordeonist|a m, -ka f dragspelare

akordow|y a ackord-; robota -a ackordsarbete n, ackordsjobb n; stawka -a ackordslön

akowiec m medlem i Hemmaarmén → armia

akowski a med avseende på Hemmaarmén → armia

akredytacj|a f ackreditering; uznanie godkännande n; udzielić komuś -i ackreditera ngn

akredytowa|ć impf vt ackreditera; -ny ackrediterad; uznany godkänd; -ni korespondenci zagraniczni ackrediterade utrikeskorrespondenter

akrobacja f akrobatik; ~ lotnicza avancerad flygning, konstflygning; ~ na batucie sport. trampolinhopp n; ~ na rowerze akrobatik på cykel

akrobat|a m, -ka f akrobat

akrobatyczny a akrobatisk

akrobatyk|a f akrobatik, akrobatkonster pl; uprawiać -ę utöva akrobatik

akryl m akryl

akrylow|y a akryl-; farba -a akrylfärg; pianka -a akrylskum n

aksamit m sammet; gładki jak ~ slät som sammet; suknia z ~u sammetsklänning

aksamitka f 1 wstążka sammetsband n 2 bot. sammetsblomma

aksamitn|y a sammets-, av sammet; -a cera sammetslen hy

aksjomat m pewnik axiom n; ~ nieskończoności oändlighetsaxiomet

akt m 1 czyn, działanie handling; ~ agresji na Polskę aggressionshandling mot Polen; ~ płciowy samlag n, könsakt; ~ prawny rättsakt; ~ przemocy våldshandling; ~ terrorystyczny terrorhandling 2 dokument dokument n, handling; ~ końcowy slutdokument n; ~ notarialny handling som upprättats av notarius publicus, t. notariebestyrkt handling; ~ oskarżenia anklagelseskrift, åtal n; ~a personalne personliga handlingar; ~ urodzenia födelseattest; dołączyć coś do ~ bifoga ngt till handlingarna; odłożyć coś do ~ lägga ngt till handlingarna 3 ceremonia ceremoni, akt; ~ koronacyjny kröningsceremoni; ~ otwarcia öppningsceremoni, invigningsceremoni; dokonać ~u otwarcia wystawy zw. inviga en utställning 4 teatr. akt; szt. nakenstudie; ~ kobiecy kvinnlig nakenstudie; dramat w pięciu ~ach ett drama i fem akter; pozować do ~u sitta (stå) nakenmodell

aktor m skådespelare; rz. aktör; ~ amator amatörskådespelare; ~ charakterystyczny karaktärsskådespelare; ~ filmowy (teatralny) filmskådespelare (teaterskådespelare)

aktorka f skådespelare. t. skådespelerska; rz. aktris

aktorsk|i a skådespelar-; warsztat ~ skådespelarfärdigheter, skådespelarteknik; zespół ~ skådespelartrupp, skådespelarteam n

aktorstwo n 1 zawód skådespelaryrke n 2 sztuka aktorska skådespelarkonst, skådespeleri n 3 poza förställning, teater[spel n], skådespeleri n

aktówka f portfölj, dokumentportfölj; dyplomatka attachéväska

aktualizować impf vt aktualisera; zwł. dane uppdatera; ~ stronę internetową uppdatera en hemsida

aktualizowanie n aktualisering; zwł. danych uppdatering; ~ baz danych uppdatering av databaser

aktualnie adv obecnie för närvarande; teraz nu; ~ obowiązujący nu gällande

aktualnoś|ć f aktualitet; -ci wiadomości nyheterna; -ci dnia dagens nyheter; znowu nabrać -ci få förnyad aktualitet; stracić ~ (na -ci) förlora sin aktualitet

aktualn|y a aktuell; ważny gällande; -e informacje t. uppdaterad information; -i klienci befintliga kunder; ~ podręcznik aktuell lärobok; ~ przypadek t. ifrågavarande fall

aktywa pl ekon. aktiva pl, tillgångssida i balansräkning; ~ i pasywa aktiva och passiva

aktywist|a m, -ka f działacz aktivist, aktiv medlem (czegoś i ngt); ~ związkowy aktiv fackföreningsmedlem

aktywizacja f aktivering, mobilisering; ~ osób długotrwale bezrobotnych aktivering av långtidsarbetslösa

aktywn|y a aktiv; chem., fiz. t. verksam; -e substancje t. verksamma ämnen; ~ wypoczynek aktiv fritid, fritidsaktiviteter

akumulacja f ackumulation; czynność ackumulering; ~ ciepła t. värmelagring; ~ kapitału t. kapitalbildning

akumulator m fiz. ackumulator; samochodowy bilbatteri n

akumulować impf vt ackumulera, lagra [upp]; gromadzić samla ihop

akupunktur|a f med. akupunktur; stosować -ę använda akupunktur

akupunkturzyst|a m, -ka f akupunktör, t. kvinnlig akupunktör

akurat adv just, precis; ~ dzisiaj just i dag; dlaczego ~ ja? varför just jag?; jest ~ pierwsza klockan är exakt ett; ~! iron. det fattades bara det!

akuratność f dokładność noggrannhet, exakthet, precision; sumienność samvetsgrannhet; punktualność punktlighet

akuratny a dokładny noggrann, exakt; sumienny samvetsgrann; punktualny punktlig

akustyczn|y a akustisk; nieizolujący od hałasów lyhörd; czujnik ~ akustisk sensor; ~ pokój lyhört rum; sygnały -e dla niepełnosprawnych ljudsignaler

akustyka f akustik, ljudförhållanden pl

akuszerka f przest. barnmorska

akutowy a fonet. akut; akcent ~ akut accent

akwaforta f technika, obraz etsning

akwalung m aparat tlenowy dykapparat, tryckluftsapparat

akwarel|a f szt.: farba akvarellfärg; obraz akvarell; malować -ą måla i akvarell

akwarelist|a m, -ka f szt. akvarellmålare

akwarelow|y a akvarell-; obraz ~ akvarellmålning

akwarium n akvarium n; hodować rybki w ~ föda upp fiskar i ett akvarium

akwedukt m akvedukt, vattenledning

akwen m obszar wodny vattenområde n; portowy hamnbassäng

Akwizgran m geogr.: w Niemczech Aachen n; pracować w ~ie arbeta i Aachen

akwizycja f ackvisition, kundvärvning

akwizytor m, -ka f ackvisitör, kundvärvare; sprzedawca försäljare; domokrążca dörrknackare

AL = Armia Ludowa Folkarmén → armia

al. = aleja allé

alabaster m alabaster

Aladyn m lampa ~a Aladdins lampa

alandzki a Morze A~e Ålands hav n; Wyspy A~e Åland n

alarm m larm n, alarm n; fałszywy ~ falskt alarm; ~ lotniczny flyglarm; ~ próbny larmövning; ~ przeciwpożarowy brandlarm; ~ przeciwwłamaniowy inbrottslarm; ~ samochodowy billarm, stöldlarm; ~ smogowy smoglarm; bić (uderzyć) na ~ slå larm; włączyć (wyłączyć) ~ sätta på (slå av) larmet; zainstalować ~ installera ett larm

alarmować impf vt larma; niepokoić oroa; ~ policję alarmera polisen; nie będziemy ~ sąsiadów zw. vi behöver inte oroa grannarna

alarmowy a larm-, alarm-; dzwonek ~ [a]larmklocka; stan ~ larmberedskap, t. krisnivå

alarmując|y a alarmerande, oroväckande; -e doniesienia oroande rapporter; w ~m tempie i en alarmerande hastighet (takt)

Alas|ka f geogr. Alaska n; mieszkać na -ce bo i Alaska

alba f rel. mässkjorta prästens

Albani|a f geogr. Albanien n; mieszkać w -i bo i Albanien

Albank|a f albanska; jest -ą hon är albanska

Albańczyk m alban; jest ~iem han är alban

albański a albansk

albatros m zool. albatross

albinos m albino

albo konj eller; ~…, ~… antingen… eller; dziś ~ jutro wyślę ci SMS jag sms:ar dig i dag eller i morgon; być ~ nie być, oto jest pytanie Hamlet att vara eller inte vara, det är frågan

albowiem konj emedan, ty; przest. enär

album m album n; ~ rodzinny familjealbum; ~ do zdjęć (ze zdjęciami) fotoalbum; ~ do znaczków pocztowych (ze znaczkami pocztowymi) frimärksalbum; ~ studencki studentregister n

albumina f biol., chem. albumin n

alchemia f alkemi

alchemik m alkemist

ale I konj men; zwł. po przeczeniach utan; dobry, ~ drogi bra men dyr; ~ dlaczego właśnie teraz? men varför just nu?; nie dzisiaj, ~ jutro inte i dag utan i morgon; jest katolikiem, ~ ona jest Żydówką han är katolik men (medan) hon är judinna; nie tylko…, ~ także… inte bara… utan även…; nie tylko znajomy, ~ i przyjaciel inte bara en bekant utan även en vän II part. ~ głupiec ze mnie! så dum jag är!; ~ już! illa kvickt!, på momangen!; ~ się zmęczyłem! vad jag är trött!; ~ skąd (gdzie tam)! inte alls!, prat! III inv jest pewne ~ det finns en hake; tylko bez żadnych ~! inga men nu!, inga invändningar! → ależ

alegoria f lit., szt. allegori, bildlig framställning; ~ wiosny en allegori över våren

alegoryczny a allegorisk

aleja f allé; ~ topolowa poppelallé; A~ Zasłużonych De förtjäntas allé del av Powązki-kyrkogården i Warszawa där framstående polacker vilar

alejka f dem liten allé, gång; ścieżka stig

aleksandryn m lit. alexandrin; napisany ~em skriven på alexandrin

alergi|a f med. allergi; ~ kontaktowa kontaktallergi; ~ pokarmowa livsmedelsallergi; mieć -ę na coś zw. vara allergisk mot ngt; ma -ę na orzechy ziemne (pyłki) hon är allergisk mot jordnötter (pollen); wywołujący -ę allergiframkallande

alergiczny a allergisk (na coś mot ngt)

Aleut|y pl geogr. Aleuterna pl; na -ach på Aleuterna

ależ part. ~ to absurd! men det är ju befängt!; ~ ona piękna! vad vacker hon är!; ~ tak! javisst, jadå, ja absolut!; odpowiedź na przeczenie jovisst!, jodå!; bardzo chętnie så gärna!, naturligtvis! → ale

alfa f alfa; cząstki ~ fiz. alfapartiklar; ~ i omega a och o, det viktigaste; początek i koniec början och slutet

alfabet m alfabet n; ~ Braille'a brailleskrift; ~ cyrylicki kyrilliska alfabetet; ~ Morse'a morsealfabet; ~ runiczny runalfabet

alfabetycznie adv i bokstavsordning

alfabetyczny a alfabetisk; w porządku ~m i bokstavsordning, i alfabetisk ordning

alfabetyzacj|a f undervisning i läs- och skrivkunnighet; akcja -i alfabetiseringskampanj

alfons m posp. hallick

algebra f algebra

algebraiczny a algebraisk

algi pl bot. alger pl

Algie|r m geogr.: stolica Alger n; pracować w -rze arbeta i Alger

Algierczyk m algerier; jest ~iem han är algerier

Algieri|a f geogr. Algeriet n; mieszkać w -i bo i Algeriet

Algierk|a f algeriska; jest -ą hon är algeriska

algierski a algerisk

algorytm m mat., komput. algoritm; ~y i cenzura w sieci algoritmer och nätcensur

aliancki a allierad; wojska ~e allierade styrkor, de allierade

alians m allians; ~e międzynarodowe internationella allianser

alian|t m allierad, bundsförvant; -ci de allierade

alibi n praw. alibi n; niezbite ~ vattentätt alibi; mieć ~ ha alibi; potwierdzić czyjeś ~ bekräfta ngns alibi; udowodnić swoje ~ bevisa sitt alibi; przen.: pretekst posłużyć jako ~ do czegoś tjäna som förevändning för ngt

alienacja f filoz., psych. alienation, alienering; ~ migrantów w społeczeństwie migranternas alienation i samhället

aligator m zool. alligator

alimenciarz m pot. man som inte betalar underhåll

alimentacyjny a underhålls-; fundusz ~ underhållsfond; obowiązek ~ underhållsskyldighet

aliment|y pl underhållsbidrag n, underhåll n till barn; międzynarodowe dochodzenie -ów praw. internationell indrivning av underhåll; zaliczka na poczet -ów bidragsförskott n; płacić ~ co miesiąc betala underhåll varje månad; ściągać ~ driva in underhållsbidrag; uprawniony do -ów underhållsberättigad

aliści konj przest. likväl, dock

aliteracja f lit. allitteration, bokstavsrim n

alka f zool. alka, alkfågel

alkaliczny a chem. alkalisk

alkohol m alkohol; zw. sprit; ~ etylowy etanol; ~e wysokoprocentowe spritdrycker fr.o.m. 15%; spożycie ~u alkoholkonsumtion; zawartość ~u alkoholhalt; odurzony ~em zw. berusad; pić (podawać) ~ dricka (servera) alkohol; nadużywać ~u missbruka sprit; sięgać po ~ pot. ta till flaskan; znajdować się (być) pod wpływem ~u vara alkoholpåverkad (spritpåverkad)

alkoholiczn|y a rodzina -a alkoholistfamilj, alkoholiserad familj

alkoholi|k m, -czka f alkoholist; pot. alkis; trzeźwy ~ psych. nykter alkoholist

alkoholizm m alkoholism, spritmissbruk n; popaść w ~ hemfalla åt alkoholism, [börja] missbruka alkohol; pot. bli alkoholist

alkoholomierz m alkotestapparat

alkoholowy a alkohol-, sprit-; napój ~ alkoholhaltig dryck

alkomat m alkoholmätare

alkow|a f alkov; tajemnice -y detaljer ur ngns sexliv

Allach m a. Allah m islam Allah

alleluja itj. halleluja!; Wesołego A~! Glad Påsk!

Alma Mater f łac. alma mater, lärosäte n

almanach m rocznik årsskrift, t. almanacka; antologia antologi; A~ Gotajski Almanach de Gotha; ~ poezji polskiej antologi med polsk poesi

aloes m bot. aloe

alowiec m medlem i Folkarmén → armia

alpejsk|i a alp-, alpin; kombinacja -a sport. alpin kombination; wspinaczka -a alpin klättring

alpinist|a m, -ka f alpinist, bergsbestigare

alpinizm m alpinism, bestigning av [höga] berg; uprawiać ~ ägna sig åt bergsbestigning, klättra i [höga] berg

Alp|y pl geogr. Alperna pl; w -ach i Alperna

alt m muz. alt; śpiewać ~em sjunga alt

altana f lusthus n; z roślin berså

alter ego n łac. alter ego n, andra jag n

alternatyw|a f druga możliwość alternativ n, annan möjlighet; wybór val n mellan två möjligheter; stanąć przed -ą befinna sig i en valsituation, vara tvungen att välja

alternatywn|y a alternativ, alternativ-; -e źródła energii alternativa energikällor; hipoteza -a stat. nollhypotes; medycyna -a alternativmedicin

altów|ka f muz. altfiol, altviolin; grać na -ce spela altfiol

altruist|a m, -ka f książk. altruist, osjälvisk person

altruizm m książk. altruism, osjälviskhet

aluminiow|y a aluminium-, av aluminium; blacha -a aluminiumplåt; garnek ~ aluminiumkastrull

aluminium n aluminium n

alumn m kleryk prästseminarieelev

aluzj|a f anspelning; wzmianka antydning (do czegoś på ngt); czytelna (subtelna) ~ tydlig (fin) anspelning; zrobić -ę do czegoś göra en anspelning på ngt, anspela (syfta) på ngt; zrozumieć -ę t. förstå vinken; czy to ~ do mnie? zw. syftar du på mig?, menar du mig?

Alzacj|a f geogr.: niem. Elsass n; fr. Alsace n; mieszkać w -i bo i Elsass

alzacki a elsassisk; owczarek ~ schäfer

Alzheimer m med. choroba ~a Alzheimers sjukdom; chorować na ~a vara sjuk i Alzheimer; ma ~a han har Alzheimer

ałun m chem. alun n

AM = Akademia Medyczna Medicinska högskolan

amalgamat m chem. amalgam n; plomba z ~u stomat. amalgamfyllning

amant m kochanek älskare; adorator beundrare

amarant m 1 kolor rosaröd färg 2 bot. blodamarant

amarylis m bot. amaryllis

amator m, -ka f 1 miłośnik älskare; ~ książek bokälskare; ~ muzyki musikälskare, musikvän; ~ mocnych wrażeń spänningssökare; ~ kwaśnych jabłek przen. underlig kuf (kurre) 2 nieprofesjonalista amatör, lekman, pejor. dilettant; fotograf ~ amatörfotograf 3 reflektant: na kupno spekulant, eventuell köpare; na stanowisko kandidat, sökande 4 sportowiec amatör; bokser ~ amatörboxare

amatorsk|i a amatör-, lekmanna-, lekmannamässig; sport. ~ amatöridrott n; po -u amatörmässigt

amatorszczyzna f pejor. amatörmässighet, dilettantism, amatörism

Amazonka f 1 geogr. Amazonfloden 2 mitol. amason

amazonka f 1 jeżdżąca konno ryttarinna 2 strój [dam]riddräkt

ambaras m przest. svårighet, knipa, bryderi n; narobić komuś ~u orsaka ngn besvär

ambasad|a f ambassad; siedziba -y ambassadbyggnad; A~ Rzeczypospolitej Polskiej w Szwecji Republiken Polens Ambassad i Stockholm

ambasador m ambassadör; ~ szwedzka w Polsce den svenska ambassadören i Polen; mianować (odwołać) ~a utnämna (återkalla) en ambassadör

ambasadorowa f pot.: żona ambassadris, ambassadörs fru

ambicj|a f 1 duma stolthet; godność självaktning; zranić (urazić) czyjąś -ę såra ngns stolthet; nie masz w ogóle -i? har du ingen självaktning alls?; unieść się -ą känna sig stött i kanten 2 dążność ambition; aspiracje ambitioner pl; przedsiębiorczość framåtanda; kobieta z ~mi en kvinna med ambitioner; zrealizować swoje -e förverkliga sina ambitioner; nie mieć za grosz -i inte visa minsta tillstymmelse till ambition; jego -ą jest zrobienie czegoś hans ambition är att göra ngt

ambicjonaln|y a względy -e prestigeskäl, prestigehänsyn, t. personliga skäl

ambitn|y a ambitiös; -a próba ambitiöst (lovvärt) försök; -e plany t. högtflygande planer

ambon|a f 1 rel. predikstol; ogłaszać coś z -y förkunna ngt från predikstolen 2 myślis. skjutlave

ambulans m med.: ruchoma placówka rullande sjukvårdsklinik; karetka pogotowia ambulans[bil]

ambulatorium n przychodnia öppenvårdsmottagning, [mindre] vårdcentral

ambulatoryjn|y a poliklinisk; leczenie -e poliklinisk behandling; pacjent ~ patient i öppenvården, poliklinikpatient

ameba f zool. amöba

amen n amen; pewne jak ~ w pacierzu så säkert som amen i kyrkan, så säkert som aldrig det; zapomniałam na ~ jag har alldeles glömt bort det

Amery|ka f geogr. Amerika n; ~ Południowa Sydamerika; ~ Północna Nordamerika; odkryć -kę iron. uppfinna hjulet på nytt; -ę odkrył! iron. vilken upptäckt!; w -ce i Amerika; do (z) -ki till (från) Amerika

Amerykaniec m pot. jänkare, yankee

Amerykanin m amerikan, amerikanare; ~ polskiego pochodzenia polskamerikan, amerikan med polskt påbrå; jest ~em han är amerikan

amerykanistyka f uniw. amerikastudier pl universitetsämne

amerykanizacja f amerikanisering

amerykanizm m jęz. amerikanism

amerykanizować impf I vt amerikanisera II vr ~ się amerikaniseras, bli amerikaniserad

Amerykank|a f amerikanska; jest -ą hon är amerikanska

amerykanka f duży fotel sängstol; krótka kanapa [kort] bäddsoffa; wolna ~ sport. fribrottning; to [jest] wolna ~ przen. här är alla grepp tillåtna

amerykańsk|i a amerikansk; ~e marzenie wyidealizowana wizja den amerikanska drömmen; -a odmiana [języka] angielskiego amerikansk engelska; polonia -a polacker i USA; på -u på amerikanskt sätt, i amerikansk stil

ametyst m miner. ametist

amfetamin|a f amfetamin n; tabletka -y amfetamintablett

amfibia f 1 pojazd amfibiefordon n; samochód amfibiebil; czołg amfibiestridsvagn; samolot amfibieflygplan n 2 biol. amfibie

amfilad|a f fil (rad) av rum; sypialnie tworzą -ę sovrummen ligger i fil

amfiteatr m amfiteater

aminokwas m chem. aminosyra

amisz m rel. amish

amnesti|a amnesti; ~ powszechna allmän amnesti; ogłosić -ę dla kogoś utfärda ~ för ngn; udzielić komuś -i bevilja ngn amnesti; zostać objętym -ą omfattas av amnesti; A~ Międzynarodowa Amnesty International ang.

amnestionować impf vt ~ więźniów politycznych bevilja de politiska fångarna amnesti

amnestionowany a som beviljats amnesti

amnezj|a f psych. amnesi minnesförlust; cierpieć na -ę lida av amnesi

amok m amok; dostać ~u a. wpaść w ~ löpa amok

amoniak m chem. ammoniak

amoralny a amoralisk

amorek m szt. amorin

amorficzny a książk. amorf, formlös

amortyzacj|a f 1 ekon. amortering, avskrivning; okres -i avskrivningstid 2 tech. dämpning, fjädring

amortyzacyjn|y a amorterings; odpis ~ ekon. avskrivning[sbelopp n], urządzenie -e tech. stötdämpare

amortyzator m tech. stötdämpare

amortyzować impf I vt 1 ekon. amortera 2 tech. dämpa II vr ~ się betala sig

amory pl pot., żart.: flirt flört; romans kärlekshistoria

amper m fiz. ampere

amperogodzina f fiz. amperetimme

amperomierz m fiz. amperemeter

ampla f lampa ampel, hänglampa

amplituda f fiz. amplitud; przen. växling, skiftning

ampułka f med. ampull

amputacja f med. amputation; czynność amputering; ~ nogi amputation av ett ben

amputować impf vt amputera; ~ pierś (stopę) amputera ett bröst (en fot)

amulet m amulett; nosić ~ bära en amulett

amunicj|a f ammunition; ostra (ślepa) ~ skarp (lös) ammunition; strzelać z ostrej -i skjuta med skarp ammunition, skjuta skarpt

anabaptyst|a m, -ka f rel. anabaptist, vederdöpare

anaboliczn|y a farm. sterydy -e anabola steroider

anachoreta m rel. anakoret, eremit

anachroniczny a anakronistisk, otidsenlig; przestarzały förlegad

anachronizm m anakronism, föråldrad företeelse

analfabet|a m, -ka f analfabet

analfabetyzm m analfabetism, oförmåga att läsa och skriva

analityczn|y a analytisk; filozofia -a analytisk filosofi; metody -e analysmetoder

anality|k m, -czka f analytiker m; psychoanalityk psykoanalytiker; ~ rynku ekon. marknadsanalytiker

analiz|a f 1 zjawiska analys; badanie undersökning; ~ rynku marknadsundersökning; ~ wiersza lit. analys av en dikt; poddać coś wnikliwej -ie underkasta ngt en ingående analys; przeprowadzać -ę czegoś göra en analys av ngt 2 med. prov n; ~ krwi (moczu) blodprov (urinprov) n; oddać -ę kału lämna ett avföringsprov 3 psychoanaliza [psyko]analys; chodzić na -ę gå i [psyko]analys

analizować impf vt analysera; badać undersöka

analny a anal-; stosunek ~ analsamlag n

analogi|a f analogi; podobieństwo likhet; porównanie jämförelse; przeprowadzić -ę między czymś a czymś dra en parallell med ngt och ngt, jämföra ngt med ngt; na zasadzie -i på motsvarande sätt; przez -ę do czegoś i analogi med ngn

analogiczn|y a analog; podobny liknande, likartad; porównywalny jämförbar; w -ej sytuacji i motsvarande situation

analogow|y a analog; -a sieć naziemna analogt marknät

anamneza f med. anamnes en sjukdoms förhistoria

ananas m 1 bot. ananas 2 gagatek gök, fuling; ulicznik gatpojke

anarchi|a f anarki; przerodzić się w -ę urarta till anarki

anarchist|a m, -ka f anarkist

anatomia f anatomi; ~ człowieka människans anatomi

anatomiczn|y a anatomisk; atlas ~ anatomisk atlas; budowa -a t. kroppsbyggnad

Andaluzj|a f geogr. Andalusien n; mieszkać w -i bo i Andalusien

Ando|ra f geogr. Andorra n; mieszkać w -rze bo i Andorra

androgeny pl med.: hormony płciowe androgener pl

androgynia f psych. androgyn dubbelkönad varelse

Andromed|a f astron. galaktyka -y Andromedagalaxen

androny pl trams n, strunt n; pleść ~ prata (smörja) strunt

andropauza f fizjol. andropaus, manlig övergångsålder

andrus m przest.: łobuz gatpojke, buse, lymmel

andrut m våffla, rån n; ~y kaliskie Kaliszrån tunna, lättsockrade

andrzejki pl Andreasfest under vilken man bl.a. spår deltagarnas framtid, 29/11

And|y pl geogr. Anderna pl; w -ach i Anderna

anegdot|a f anekdot; zw. rolig historia; opowiedzieć -ę berätta en rolig historia

anegdotyczny a anekdotisk

aneks m 1 załącznik bilaga, appendix n 2 arch. annex n, sidobyggnad; ~ jadalny matvrå; ~ kuchenny kokvrå, pentry n

aneksja f annektering, annexion; ~ Krymu annekteringen av Krim

anektować impf vt annektera

anemi|a f med. blodbrist, anemi; mieć -ę ha blodbrist

anemiczny a med. anemisk, blodfattig; przen. blodlös, bleksiktig

anemon m bot. anemon

anestezja f med. anestesi, bedövning

anestezjolog m med. narkosläkare

anewryzm m med.: tętniak aneurysm n, artärbråck n

angaż m pot.: zatrudnienie anställning; teatr. t. engagemang n; otrzymać ~ bli anställd, få anställning

angaż|ować impf I vt 1 zatrudniać anställa; teatr. t. engagera 2 zajmować engagera, absorbera; uppta; książka -uje czytelnika boken lämnar ingen läsare oberörd; praca -uje ją bez reszty hon är helt uppslukad av sitt arbete; Facebook -uje większość uczestników Facebook involverar de flesta deltagare II vr ~ się 1 przyjmować pracę ta anställning 2 włączać się engagera sig, aktivt medverka (w coś i ngt); ~ się politycznie (uczuciowo) engagera sig politiskt (känslomässigt); ~ się w kampanię wyborczą aktivt delta i en valkampanj

Angielk|a f engelska; jest -ą hon är engelska

angielsk|i a engelsk; [język] ~ engelska [språket]; mówić (rozumieć) po -u tala (förstå) engelska; chodzić na ~ ta lektioner i engelska; wyjść po -u smita utan att säga adjö; powiedz to po -u! säg det på engelska!; przetłumacz to na ~! översätt det till engelska!; jak to się nazywa po -u? vad heter det [här] på engelska?

angielskojęzyczny a engelskspråkig

angielszczy|zna f engelska [språket]; mówić łamaną (piękną, płynną) -zną tala bruten (vacker, flytande) engelska; w poprawnej -źnie på god engelska

angin|a f med. halsfluss; mieć -ę ha halsfluss

anglezy pl spiralnie zwinięte loki korkskruvslockar pl

Angli|a f geogr. England n; w (do, z) -i i (till, från) England; mieszkać w -i bo i England

anglicyzm m jęz. anglicism, engelskpåverkat ord

Anglik m engelsman; jest ~iem han är engelsman

anglikański a anglikansk; kościół ~ engelska statskyrkan, anglikanska kyrkan

anglist|a m, -ka f 1 specjalista specialist i engelska språket och litteraturen, anglist; nauczyciel engelsklärare 2 student engelskstuderande; absolwent person med magisterexamen i engelska

anglistyk|a f studia engelsk filologi; pot. engelska; wydział engelska institutionen; studiować -ę läsa engelska på universitetet

anglojęzyczny a engelskspråkig

Anglosas m anglosaxare

anglosaski a anglosaxisk

Angol|a f geogr. Angola n; mieszkać w -i bo i Angola

angora f zool.: kot angorakatt; królik angorakanin

anhel[l]iczny a książk. godhjärtad, självuppoffrande efter Anhelli, titelhjälte i Juliusz Słowackis poem

ani konj z innym przeczeniem inte ens; ~ nie pisnął han sa inte ett knyst; ~ mi się śni! det kommer aldrig på fråga[n]!; ~ mi się waż! du skulle bara våga!; ~ razu inte en enda gång; ~ trochę inte ett dugg; ~ żywego ducha inte en levande själ; ~…, ~… varken… eller…; ~ jutro, ~ później varken i morgon eller senare; nie czytał ~ Zbrodni i kary, ~ Pani Bovary han har varken läst Brott och straff eller Madame Bovary

anielsk|i a änglalik, ängla-; -a cierpliwość änglalikt tålamod; włosy ~e julgransglitter hårfina remsor; Pozdrowienie ~e kat.: modlitwa ave, Ave Maria

anilana f akryl, akrylfiber

animacja f 1 film., komput. animation framställning av tecknad film 2 film animowany tecknad (animerad) film

animator m, -ka f 1 film. animatör, filmtecknare 2 organizator organisatör; entuzjasta inspiratör, eldsjäl; w świetlicy, klubie fritidskonsulent

animowa|ć impf vt film., komput. animera; -ny animerad; rysunkowy tecknad

animozj|a f książk.: niechęć [personlig] ovilja, antipati; uraza agg n; żywić -ę do kogoś hysa ovilja (agg) mot ngn

animusz m zapał iver, gnista; werwa schvung, fart; odwaga livsmod n, livslust; dodać komuś ~u inge ngn mod; nabrać ~u fatta (repa) mod; nie tracąc ~u utan att låta sig nedslås

anioł m rel. ängel; ~ stróż skyddsängel; A~ Pański kat. angelus[ringning]; mieć ~a stróża ha änglavakt

aniżeli konj än; ~ odwrotnie än tvärtom; Szwedzi ufają władzom bardziej ~ Polacy svenskar[na] litar mer på myndigheterna än polacker[na]

Anka|ra f geogr. Ankara n; do (z) -ry till (från) Ankara; pracować w -rze arbeta i Ankara

ankiet|a f 1 kwestionariusz frågeformulär n, blankett; wypełnić -ę fylla i ett frågeformulär (en blankett) 2 zbieranie informacji enkät, rundfråga; sondaż opinii publicznej opinionsundersökning; przeprowadzać -y genomföra enkätundersökningar; z -y wynika, że… av undersökningen framgår att…

ankieter m, -ka f opinionsundersökare, intervjuare

ankietowan|y a osoba -a tillfrågad; w wywiadzie intervjuad, pot. intervjuoffer n

annały pl annaler pl, årsböcker pl

Annasz m chodzić od ~a do Kajfasza jagas hit och dit, springa benen av sig; być odsyłanym od ~a do Kajfasza skickas från det ena stället till det andra

ano part. jo, nå; ~ opowiadaj! låt höra då!; berätta, vet jag!; ~ trudno det kan inte hjälpas; ~ właśnie! där ser du [ju]!; ~, starość nie radość ja, det är inte lätt att bli gammal

anoda f fiz. anod

anomalia f książk. anomali, abnormitet; odchylenie avvikelse

anonim m 1 list anonymt brev; dostać ~ z pogróżkami få ett anonymt hotelsebrev 2 autor anonym författare

anonimow|y a anonym; ~ egzystencja anonym existens; ~ mail anonymt mejl; A-i Alkoholicy Anonyma Alkoholister

anons m annons; zamieścić ~ w gazecie sätta in en annons i en tidning

anonsować impf vt 1 ogłaszać annonsera; zapowiadać tillkännage; ofic. avisera 2 myśliw.: o psie ge skall, skälla

anorak m anorak, vindjacka

anoreksj|a f psych., med. anorexi, t. anorexia nervosa; cierpieć na -ę lida av anorexi

anorkety|k m, -czka f med. anorektiker

anormalność f książk. abnormitet, psych. t. abnormalitet, anomali

anormalny a książk. abnorm, anormal

ans|a f przest. agg n (do kogoś mot, till ngn), motvilja (do kogoś mot, för); czuć (mieć) -ę do kogoś ha ett horn i sidan till ngn, hysa agg till (mot) ngn

antagonist|a m, -ka f książk. motståndare, antagonist

antagonistyczny m fientlig, fientligt stämd, antagonistisk (do kogoś mot, till ngn)

antagonizm m fiendskap, antagonism; przeciwieństwo motsättning

antagonizować impf vt książk.: wywoływać wrogość väcka fiendskap; skłócać splittra, så missämja; podżegać hetsa [mot varandra]; ~ działanie czegoś chem. motverka effekten av ngt

antałek m [litet vin-, öl]fat n

antarktyczny a antarktisk

Antarkty|da f geogr.: biegun południowy Antarktis n; na -dzie i Antarktis

anten|a f antenn; ~ kierunkowa riktningsantenn; ~ paraboliczna parabolantenn; ~ satelitarna satellitantenn; ~ zbiorowa centralantenn; być na -ie pot. vara i sändningen; wejść na -ę t. [börja] sändas; wystąpić na -ie szwedzkiego radia framträda (tala) i svensk radio

antenat m, -ka f książk. anfader, förfader

antenowy a czas ~ radio, tv sändningstid; w najlepszym czasie ~m på bästa sändningstid

antidotum n farm. motgift n, antidot n; przen. medel (przeciw czemuś mot ngt)

antologia f antologi; ~ poezji fińskiej antologi av finsk poesi

antonim m jęz. antonym, motsatsord n

antrakt m teatr. mellanakt i föreställning; przerwa uppehåll n, paus

antresola f półpiętro entresol[våning]

antropolog m antropolog

antropologia f antropologi; ~ kulturowa kulturantropologi

antrykot m kulin. entrecote

Antwerpi|a f geogr.: w Belgii Antwerpen n; pracować w -i arbeta i Antwerpen

antyaborcyjn|y a ustawa -a antiabortlag

antyalkoholow|y a alkoholfientlig, alkoholbekämpande, nykterhetsivrande; polityka -a zw. alkoholpolitik; ustawa -a nykterhetslag

antybakteryjn|y a bakteriedödande, antibakteriell; chusteczki -e bakteriedödande (antibakteriella) våtservetter; żel ~ handsprit

antybiotyk m farm. antibiotikum n

antybohater m lit. antihjälte

antychryst m rel. antikrist

antychrześcijański a antikristlig

antyciało n med. antikropp

antycypacja f książk. föregripande n, antecipation; czynność antecipering

antyczn|y a antik avs. medelhavsområdets forntid; sztuka -a antik konst

antydatować impf vt antedatera, fördatera

antydemokratyczny a antidemokratisk

antydepresyjny a med. antidepressiv

antydopingow|y a kontrola -a dopingtest n

antyfaszyst|a m, -ka f antifascist

antyfeminist|a m, -ka f antifeminist, kvinnosaksmotståndare

antyfona f kat. växelsång, antifon

antyhitlerowski a nazifientlig

antyk m 1 starożytność antiken 2 zabytkowy przedmiot antikvitet, antikt föremål; sklep z ~ami antikvitetsaffär; kolekcjonować ~i samla antikviteter

antyklerykalny a antiklerikal, kyrkofientlig, prästfientlig

antykomunistyczny a antikommunistisk, kommunistfientlig

antykoncepcja f med.: zapobieganie ciąży användning av preventivmedel; kontrola urodzin födelsekontroll

antykoncepcyjn|y a preventiv-; środek ~ preventivmedel n; pigułka (tabletka) -a p-piller n; zażywać pigułki -e äta p-piller

antykorozyjn|y a rostskydds-, antikorrosiv; środek ~ rostskyddsmedel n; zabezpieczenie -e rostskyddsbehandling

antykwariat m księgarnia antikvariat n; sklep z antykami antikvitetsaffär

antykwariusz m antikvarie

Antyl|e pl geogr. Antillerna pl; na -ach i Antillerna

antylopa f zool. antilop

antymobbingowy a program ~ antimobbningsprogram n

antymolowy a malsäker-; worek ~ malpåse

antymonopolowy a urząd ~ ämbetet för motverkande av monopol

antynomia f książk. antinomi, motsägelse

antypaństwowy a statsfientlig

antypartyjny a hist.: antykomunistyczny kommunistfientlig, partifientlig

antypati|a f motvilja, antipati (do kogoś mot, för ngn); czuć -ę do kogoś känna motvilja mot ngn

antypatyczny a otrevlig, osympatisk; odrażający motbjudande; rz. antipatisk

antypoda f geogr. antipod; stać na ~ch przen. stå långt ifrån varandra, vara himmelsvitt skilda

antypolonizm m polskfientlighet; ~ w szwedzkich środowiskach lewicowych polskfientlighet inom svenska vänsterkretsar

antypolski a polskfientlig, polenfientlig; rz. antipolsk

antypoślizgow|y a opona -a däck med halkskydd

antyrefleksyjn|y a szkło -e antireflexglas n

antyreligijny a religionsfientlig, antireligiös

antyrządowy a regeringsfientlig

antysemicki a antisemitisk, judefientlig

antysemit|a m, -ka f antisemit

antysemityzm a antisemitism

antyseptyczn|y a antiseptisk; środki -e antiseptiska medel

antysmogowy a program ~ bekämpningsprogram mot luftföroreningar

antyspołeczn|y a samhällsfientlig, antisocial; -e zaburzenie osobowości psych. antisocial personlighetsstörning; -e zachowanie asocialt beteende

antyszwedzki a svenskfientlig, sverigefientlig; rz. antisvensk

antytalent m 1 brak uzdolnienia total brist på begåvning 2 tępak trögfattad person, tjockskalle, dumhuvud n; jestem matematycznym ~em jag fattar ingenting av matematik

antyterroryst|a m, -ka f kontraterrorist

antyterrorystyczn|y a antiterrorist-, [riktad] mot terrorism; działania -e insatser mot terrorism; jednostka -a insatsstyrka mot terror; ustawodawstwo -e antiterroristlagstiftning

antyteza f antites; przeciwieństwo motsats

antywłamaniowy a alarm ~ inbrottslarm n

anulować impf vt annullera, upphäva; odwołać återkalla; wniosek avregistrera; rezerwacja avboka; ~ dług avskriva en skuld; ~ zamówienie annullera en beställning, avbeställa en order

anyż m bot. anis

anyżówka f anisbrännvin n

aorta f anat. aorta, stora kroppspulsådern

apanaże pl książk.: dodatkowe dochody extrainkomster pl; zasiłek bidrag n, underhåll n

apara|t m apparat i olika bet.; ~ bezpieczeństwa polit. säkerhetstjänst; ~ cyfrowy digitalkamera; ~ dowodowy praw. bevismaterial n; ~ fotograficzny kamera; ~ ortodontyczny stomat. tandställning; ~ słuchowy hörapparat; ~ telefoniczny telefonapparat; ~ telewizyjny tv-apparat; przy  -cie! i telefon [ja] det är jag som talar!

aparatczyk m hist., pejor. partipamp

aparatura f apparatur, apparater pl; przen. maskineri n; ~ do czegoś zw. apparater för ngt; ~ oświetleniowa belysningsapparater; ~ stereofoniczna stereoanläggning

apartament m [lyx]lägenhet, representationsvåning; w hotelu svit; ~y królewskie kungliga gemak

apartheid m polit. apartheid

aparycj|a f książk. apparition, utseende n, yttre n; pociągająca ~ ett intagande yttre; o miłej -i med trevligt utseende

apaszka f scarf, fischy tre- el. fyrkantig

apati|a f książk. apati, håglöshet; zobojętnienie likgiltighet; popaść w -ę bli apatisk; otrząsnąć się z -i skaka av sig sin apati, komma ur apatin

apatyczny a apatisk, håglös; zobojętniały likgiltig

apel m 1 odezwa vädjan, appell; zwrócić się z ~em do kogoś rikta en vädjan (vädjan) till ngn 2 zbiórka upprop n; woj. appell; u harcerzy uppställning; ~ karny straffupprop; ~ poległych woj. uppläsning av de stupades namn; ~ poranny morgonsamling; robić ~ förrätta upprop

apelacj|a f praw. överklagande n; prawo -i överklagningsrätt, rätt att överklaga; wnieść -ę od wyroku överklaga domen; bez -i bez odwołania oåterkalleligen

apelacyjny a sąd ~ appellationsdomstol

apelować impf vt 1 wzywać vädja; rz. appellera (do kogoś till ngn); ~ do czyichś uczuć (czyjegoś rozsądku) vädja till ngns känslor (sunda förnuft) 2 praw. överklaga; ~ od wyroku sądu pierwszej instancji överklaga domen i första instans

Apenin|y pl geogr. Apenninerna pl; w -ach i Apenninerna

apeniński a Półwysep A~ geogr. Apenninska halvön

apetyczny a aptitlig; budzący apetyt aptitretande; ponętny frestande, lockande

apety|t m chęć do jedzenia aptit, matlust; wilczy ~ varghunger, glupande aptit; jeść z ~em äta med [god] smak (aptit); mieć ~ na coś ha lust till (med) ngt, vara sugen på ngt; mieć dobry ~ a. być przy -cie ha god aptit; pobudzać ~ reta aptiten; miał ~ na nią han hade lust till henne, han ville ligga med henne; ~ rośnie w miarę jedzenia pow. aptiten växer medan man äter

aplauz m bifall n; oklaski applåd[er pl]; aprobata gillande n; spotkać się z powszechnym ~em vinna allmänt gillande

aplikacj|a f 1 praw. praktik, tingsmeritering; odbywać -ę adwokacką göra tingsmeritering 2 komput. applikation pot. app; ~ bazy danych databasapplikation ~ mobilna mobilapp; ~ randkowa dejtingapp 3 kraw. applikation, prydnadssöm

aplikant m juristpraktikant, praktiserande jurist

aplikantura → aplikacja

aplikować impf I vt 1 książk.: stosować använda, bruka; ~ lekarstwo ordinera [en] medicin II vi praw. praktisera, tingsmeritera sig

apodyktyczny a diktatorisk, dominerande; ~m głosem (tonem) i kommenderande ton

apogeum a astron. apogeum n; przen. höjdpunkt, kulmen; osiągnąć swoje ~ nå sin höjdpunkt, nå toppen

Apokalips|a f rel. Apokalypsen, Uppenbarelseboken; czterech jeźdźców -y apokalypsens fyra ryttare

apolityczny a opolitisk

apologet|a m, -ka f książk.: obrońca försvarare av en lära rel. apologet

apopleksja f med. slag[anfall] n; udar stroke; hjärninfarkt fach. apoplexi

apoplektyczny a slag-; fach. apoplektisk

aportować impf vt pies apportera, hämta [och bära fram]

apostolsk|i a kat., prot. apostolisk, apostla-; A~e Wyznanie Wiary den apostoliska trosbekännelsen; Dzieje A~e bibl. Apostlagärningarna; list ~ apostlabrev n; stolica -a påvestolen, Vatikanen

apostoł m apostel; przen. förespråkare, förkämpe (czegoś för ngt); ~ miłości kärlekens apostel

apostrof m apostrof; postawić ~ sätta en apostrof

apoteoza f książk. förhärligande n, apoteos

apretura f 1 tech.: substancja appretur 2 czynność appretering

aprobat|a f bifall n, godkännande n; praw., pot. gillande n; potakiwać z -ą nicka gillande; spotkać się z -ą vinna bifall; uzyskać powszechną -ę få allmänhetens stöd

aprob|ować impf vt godkänna, godta, bifalla; praw., pot. gilla; -ujące spojrzenia gillande blickar

à propos adv apropå; zw. förresten; być nie ~ vara malplacerad; ~! apropå det!

aprowizacja f 1 zaopatrywanie w żywność matförsörjning, proviantering; dostawy livsmedelsleveranser pl 2 żywność matvaror pl, livsmedel pl

aprowizacyjn|y a łańcuch ~ leveranskedjehantering; trudności -e [mat]leveranssvårigheter

a psik itj. 1 kichając attjo! 2 odpędzając kota sjas!

apsyda f arch.: w kościele absid

apteczka f husapotek n; szafka medicinskåp n; ~ podręczna förbandslåda; ~ podróżna resapotek

apteczn|y a apoteks-; punkt ~ mindre apotek n; usługi -e apotekstjänster

apte|ka f apotek n; pójść do -ki gå till apoteket; w -ce på apoteket

aptekarsk|i a apoteks-, farmaceutisk; -a dokładność ytterst (minutiös) noggrannhet; przemysł ~ läkemedelsindustri; po -u ytterst noga

apteka|rz m, -rka f apotekare

ar m miara ar n

Arab m arab m; jest ~em han är arab

arab m koń arab[häst]

Arabi|a f geogr. Arabien n; ~ Saudyjska Saudiarabien n; w -i Saudyjskiej i Saudiarabien

arabistyk|a f arabisk filologi; pot. arabiska; wydział arabiska institutionen; studiować -ę studera (zw. läsa) arabiska på universitetet

arabsk|i a arabisk; cyfry -e arabiska siffror; [język] ~ arabiska [språket]; świat ~ arabvärlden; mówić (rozumieć) po -u tala (förstå) arabiska; tłumaczyć z ~ego na polski översätta från arabiska till polska

arafatka f chusta palestinasjal

arak m napój arrak

aranżacj|a f muz. arrangemang n; teatr. instudering; ~ kwiatów blomsterarrangemang; ~ wystaw sklepowych skyltfönsterdekoration, utsmyckning av skyltfönster; w -i na orkiestrę i orkesterarrangemang; w -i radiowej i radiobearbetning

aranżer m, -ka f arrangör, organisatör; ~ wnętrz inredningsarkitekt, inredare

aranżować impf vt arrangera; urządzać ordna, organisera; ~ en match ustawiać fixa (göra upp) en match; ~ spotkanie ordna en träff; ~ utwór na orkiestrę arrangera ett musikstycke för orkester

arbiter m 1 znawca kännare; ~ dobrego smaku smakdomare 2 rozjemca skiljedomare, förlikningsman 3 sędzia sportowy domare; ~ ringowy ringdomare

arbitrarn|y a apodyktyczny egenmäktig, despotisk; samowolny godtycklig; -a decyzja ett godtyckligt beslut

arbitraż m skiljedom, förlikning; pot. medling; ~ międzynarodowy internationellt skiljeförfarande; rozstrzygnąć coś przez ~ bilägga ngt genom skiljedom

arbitrażow|y a komisja -a skiljedomskommission, förlikningskommission

arbuz m bot. vattenmelon; dostać ~a przest. få korgen

archaiczn|y a ålderdomlig, arkaisk; -e poglądy förlegade (omoderna) åsikter

archaizm m wyrażenie ålderdomligt uttryck, arkaism; przeżytek kvarleva, föråldrad företeelse

archanioł m rel. ärkeängel

archeolog m arkeolog

archeologia f arkeologi

archeologiczn|y a arkeologisk; odkrycia -e arkeologiska fynd; wykopaliska -e arkeologiska utgrävningar

archetyp m psych. arketyp

archidiecezja f rel. ärkestift n

archipelag m arkipelag, övärld; ~ arktyczny arktiska öar Kanadas; ~ sztokholmski Stockholms skärgård

architekt m arkitekt; ~ krajobrazu landskapsarkitekt; ~ wnętrz inredningsarkitekt; główny ~ chefsarkitekt, przen.: twórca skapare, upphovsman

architektoniczny a arkitektonisk; porządek ~ kolonnordning

architektur|a a arkitektur, t. byggnadskonst; styl byggnadsstil; ~ krajobrazu landskapsarkitektur; ~ przyjazna środowisku miljöanpassad arkitektur; ~ wnętrz heminredning; studiować -ę läsa arkitektur

archiwaln|y a arkiv-; materiały -e arkivmaterial; pracownik ~ arkivarbetare; zbiory -e arkivsamlingar; zdjęcia -e arkivbilder

archiwist|a m, -ka f arkivarie; pracownik arkivarbetare

archiwum n arkiv n; ~ państwowe riksarkiv; zdygitalizowane ~ digitaliserat arkiv

arcybiskup m rel. ärkebiskop; ~em Szwecji jest kobieta Sveriges ärkebiskop är en kvinna Antje Jackelén

arcydzieło n mästerverk n, mästerstycke n; ~ dyplomacji ett mästerstycke av diplomati; ~ literatury norweskiej den norska litteraturens mästerverk; ~ sztuki konstverk n

arcykapłan m överstepräst

arcyksiążę n ärkehertig

arcyłgarz m żart. storljugare

arcymiły a jättetrevlig, urtrevlig

arden m zool. ardennerhäst

Arden|y pl geogr.: w Belgii, Francji Ardennerna pl; w -ach i Ardennerna

areał m obszar areal

aren|a f arena, skådeplats; pole walki stridsplats; ~ dziejów historiens scen (arena); na -ie politycznej på den politiska arenan; stać się -ą dla czegoś bli en skådeplats för ngt; wycofać się (zejść) z -y lämna arenan; pozycja Finlandii na -ie międzynarodowej t. Finlands internationella ställning

areopag m antycz. areopag; przen. hög domstol; literacki smakdomstol

aresz|t m 1 aresztowanie gripande n, arrestering; zatrzymanie anhållande n; ~ tymczasowy häktning; ~ domowy husarrest; ~ prewencyjny skyddsförvaring, skyddsligt förvar; ~ śledczy rannsakningshäkte n; ścisły ~ skärpt arrest; być pod ~em vara anhållen (häktad) 2 pomieszczenie arrest; tymczasowy häkte n; osadzić kogoś w -cie sätta ngn i arrest (häkte); siedzieć w -cie sitta i arrest; wypuścić (zwolnić) kogoś z ~u zw. försätta ngn på fri fot 3 zajęcie własności kvarstad; obłożyć coś ~em beslagta ngt, belägga ngt med kvarstad

aresztant m przest. fånge; tymczasowy den häktade

aresztowa|ć impf vt gripa, arrestera; zatrzymywać anhålla; tymczasowo häkta; -ny pod zarzutem morderstwa anhållen för mord; jest pan -ny ni är anhållen

aresztowani|e n gripande n, arrestering; zatrzymanie anhållande n; tymczasowe häktning; masowe -a massarresteringar, massgripanden; nakaz -a arresteringsorder, häktningsorder

Argentyn|a f geogr. Argentina n; mieszkać w -ie bo i Argentina

Argentynk|a f argentinska; jest -ą hon är argentinska

Argentyńczyk m argentinare; jest ~iem han är argentinare

argentyński a argentinsk

argument m argument n (za czymś för ngt, przeciwko czemuś mot ngt); ~ siły (siłowy) våld n, t. maktspråk n; słaby (ważki) ~ ett klent (vägande) argument; przytoczyć ~y na rzecz czegoś anföra (framföra) argument för ngt; zbijać czyjeś ~y vederlägga (slå sönder) ngns argument

argumentacja f argumenterande n, argumentation; rozumowanie resonemang n; uzasadnienie motivering

argumentować impf vi argumentera (za czymś för ngt, przeciwko czemuś mot ngt); ~ za czymś t. plädera för ngt, förorda ngt

argusow|y a -e oczy argusögon

aria f muz. aria; ~ Jontka z opery Moniuszki Halka Jonteks aria ur Moniuszkos opera Halka

Ariadn|a f nić -y mitol. ariadnetråd

arianie pl hist.: bracia polscy de polska bröderna pl, polska arianer pl reformationens mest radikala fraktion

arka f bibl. ark; ~ Noego Noaks ark; ~ przymierza förbundsark

arkada f arch. arkad; ślepa ~ blindarkad

Arkadia f antycz. Arkadien n

arkadow|y a försedd med arkader, arkad-; -e krużganki pelargång, korsgång

arkana pl książk. hemligheter pl; sekrety rzemiosła konstgrepp pl, yrkesknep pl

arktyczny a arktisk, nordpols-

Arkty|ka f geogr.: obszar wokół bieguna północnego Arktis n; na -ce i Arktis

arkusz m papieru [pappers]ark; ~ blachy plåt; ~ drukarski tryckark; ~ ocen szk. förteckning över [slut]betyg; ~ sprawozdawczy rapporteringsformulär n; ~ znaczków en karta frimärket

arlekin m teatr. harlekin

armada f stor flotta; wielka (niezwyciężona) ~ hist. den oövervinneliga armadan

armat|a f woj. kanon; strzelać z -y skjuta med kanon; wytoczyć -ę przeciwko czemuś przen. ta till storsläggan mot ngt

armatka f dem liten kanon; ~ śnieżna (śniegowa) snökanon; ~ wodna vattenkanon

armatni a kanon-; mięso ~e kanonmat; salwa ~a kanonsalva

armator m żegl. [skepps]redare

armatura f tech. armatur, infattning

Armeni|a f geogr. Armenien n; mieszkać w -i bo i Armenien

armi|a f armé; zwł. hist. här; przen. t. stor skara; służyć w -i tjänstgöra i det militära; A~ Czerwona Röda armén; A~ Krajowa Hemmaarmén hist.: polsk motståndsarmé underställd exilregeringen i London; A~ Ludowa Folkarmén hist.: polsk armé underställd Röda armén; A~ Zbawienia Frälsningsarmén

arogancja f arrogans, högdragenhet

aromat m arom, doft, vällukt; ~ kawy kaffedoft

aromaterapia f arom[a]terapi

aromatyczn|y a aromatisk, välluktande; -e przyprawy aromatiska kryddor

arras m [medeltida] gobeläng, vävd tapet; ~y wawelskie tapeter på Wawels slott i Kraków

arrogancki a arrogant, högdragen

arsen m chem. arsenik grundämne

arsenał m arsenal, t. stort förråd; ~ broni jądrowej kärnvapenarsenal; ~ argumentów przen. en arsenal av argument

arszenik m chem. arsenik förening; został otruty ~iem han förgiftades med arsenik

art. = artykuł artikel, paragraf

arteria f 1 droga komunikacyjna trafikled, farled; przen. pulsåder; ~ główna huvudled; ~ przejazdowa genomfartsled; ~ wodna vatten-, sjöled 2 anat. artär, pulsåder; ~ szyjna halspulsåder

arterioskleroza f med.: miażdżyca tętnic åderförkalkning; fach. arterioskleros

artezyjsk|i a studnia -a artesisk brunn

artretyczn|y a artritisk, ledgångs-; -e dłonie artritiska (giktbrutna) händer

artretyzm m med. gikt, ledinflammation

artroza f med. artros, osteoartrit

artykulacj|a f artikulation; czynność artikulering; wymowa uttal n; ~ polskich (szwedzkich) spółgłosek artikulation av polska (svenska) konsonanter; miejsce -i artikulationsställe n

artykuł m 1 w gazecie [tidnings]artikel; ~ wstępny [tidnings]ledare; opublikować ~ o czymś publicera en artikel om ngt; ~ hasłowy w słowniku uppslagsord n, ordboksartikel; ~ wiary rel. trosartikel 2 produkt artikel, vara; ~ eksportowy exportvara; ~y biurowe kontorsmateriel; ~y gospodarstwa domowego husgeråd; ~y pierwszej potrzeby dagligvaror, förnödenhetsartiklar; ~ skórzane lädervaror; ~ spożywcze livsmedel, matvaror; ~y zbytku lyxartiklar 3 praw. paragraf, punkt; ~ prawa lagparagraf; skazany z trzeciego ~u kodeksu karnego dömd enligt tredje paragrafen i strafflagen

artykułować impf vt artikulera; wymawiać uttala; wyrażać uttrycka

artykułowany a wyraźny välartikulerad, tydlig

artyleria f woj. artilleri n; ciężka (lekka) ~ tungt (lätt) artilleri; ciężka ~ przen.: ciężko myślący trögtänkt person; leniwy slöfock, latmask

artyleryjski a artilleri-; ostrzał ~ artilleribeskjutning; przygotowanie ~e artilleriförberedelse

artylerzysta m artillerist

artyst|a m, -ka f konstnär; mistrz artist; ~ cyrkowy cirkusartist; ~ estrady estradör; ~ filmowy filmskådespelare; ~ malarz (plastyk) konstnär, målare; ~ teatru teaterskådespelare; niezły z niego ~ pot. en underlig (lustig) kurre

artystyczn|y a konst-, konstnärlig; odznaczający się artyzmem artistisk; działalność -a konstnärlig verksamhet; kierownik ~ teatru konstnärlig ledare på teatern; rzemiosło -e konsthantverk n; nieład ~ kreativ oreda

artyzm m książk. konstnärskap n, artisteri n

Aryj|czyk m, -ka f arier

aryjski a arisk; po stronie ~ej utanför gettot, på den ariska sidan under andra världskriget

arystokracja f aristokrati

arystokrat|a m, -ka f aristokrat

Arystoteles m filoz. Aristoteles; według ~a enligt Aristoteles

arytmetyczn|y a aritmetisk; ciąg (postęp) ~ aritmetisk [tal]följd; średnia -a aritmetiskt medelvärde; zadanie -e szk. räkneuppgift

arytmetyka f aritmetik; pot.: liczenie räkning; ~ wyborcza przen. valsiffror; to prosta ~ det är enkel matematik

1 as m 1 mistrz ess n; przen. stjärna, överdängare; ~ lotnictwa flygaress; ~ wywiadu mästerspion 2 karta ess n, äss n; ~ kier (kierowy) hjärteress; mieć ~a w rękawie ha ett ess i rockärmen; wyjść ~em (z ~a) spela ut esset

2 as m muz. ass; polonez Chopina ~ dur Chopins polonäs Ass-dur

ascet|a m, -ka f asket; nie bądź takim -ą! var inte en sån självplågare!

ascetyczny a asketisk

asceza f askes; surowa ~ sträng askes

asekuracj|a f 1 zabezpieczenie skydd n, säkerhet, säkerhetsåtgärd[er pl]; alpinisty säkring; materace do -i skyddsdynor; ~ przed złodziejami skydd mot tjuvar; bez -i t. przen. utan skyddsnät 2 ubezpieczenie assurans, försäkring; ~ od ognia brandförsäkring; ~ na wypadek powodzi försäkring mot översvämning; ~ na życie livförsäkring

asekuracyjn|y a lina -a säkerhetslina, livlina; środki -e säkerhetsåtgärder

asekurancki a [överdrivet] försiktig, som undviker ta ställning; tchórzliwy feg; bierny passiv

asekuranctwo n [överdriven] försiktighet; tchórzliwość feghet

asekurować impf I vt 1 chronić skydda, säkra 2 przest.: ubezpieczać assurera, försäkra II vr ~ się 1 zabezpieczać się skydda sig, gardera sig 2 przest.: ubezpieczać się försäkra sig

asenizacja f książk.: usuwanie fekaliów renhållning, kloakhantering; ścieków undanskaffande av avloppsvatten

asenizacyjny a dół ~ latringrop, kloakbrunn; wóz ~ gödseltankvagn

aseptyczn|y a aseptisk, steril; wata -a aseptisk bomull

asertywnoś|ć f psych. trening -ci självförtroendeträning

asesor m praw. bisittare

asfalt m 1 nawierzchnia asfalt 2 obraźl.: czarnoskóry blatte, neger

asfaltować impf vt asfaltera, belägga med asfalt

asfaltow|y a asfalt-, asfalterad; droga -a asfalterad väg; papa -a asfaltpapp

asocjacja f książk. association; ~ pojęć begreppsassociation

asortyment m sortiment n, urval n; oferować bogaty ~ erbjuda ett rikt (brett) sortiment, vara välsorterad

ASP = Akademia Sztuk Pięknych Konstakademin

aspekt m aspekt; ~ dokonany (niedokonany) jęz. perfektiv (imperfektiv) aspekt; ~ prawny (gospodarczy) juridisk (ekonomisk) aspekt; rozpatrywać coś w dwóch ~ach zw. betrakta ngt från två synvinklar

aspiracj|a f 1 jęz. aspiration 2 dążenia -e pl aspirationer pl, strävanden pl; pragnienia önskemål pl; ambicje ambitioner pl; -e osobiste (polityczne) zw. personliga (politiska) ambitioner; -e pokojowe strävan efter fred

aspirant m 1 książk.: kandydat sökande, kandidat 2 daw. doktorand 3 w policji, straży pożarnej person med officersgrad inom polisen, brandkåren

aspir|ować impf I vt jęz. aspirera, uttala med stark utandning II vi sträva (do czegoś efter ngt), aspirera (do czegoś på ngt); państwa -ujące do UE stater som önskar ansluta sig till EU

aspiryna f farm. aspirin; zw. magnecyl

aspołeczn|y a asocial; ~e zachowanie asocialt beteende

aster m bot. aster

astm|a f med. astma; ~ sercowa hjärtastma; mieć ciężką -ę ha svår astma

astmatyczny a astmatisk; oddech ~ astmatisk andning

astmaty|k m, -czka f astmatiker

astrofizyka f astrofysik

astrolog m astrolog

astrologia f astrologi

astronaut|a m, -ka f astronaut, rymdfarare

astronom m astronom

astronomia f astronomi; ~ pozagalaktyczna extragalaktisk astronomi

astronomiczn|y a astronomisk; -e ceny skyhöga priser; -e sumy (kwoty) astronomiska summor; obserwatorium -e zw. observatorium n

asumpt m książk.: pobudka impuls; dać ~ do czegoś ge anledning (upphov) till ngt, föranleda ngt; dać ~ do dyskusji ge upphov till en diskussion, sätta i gång en debatt; to dało ~ do rozważań nad czymś detta ledde till överväganden om ngt

asygnata f kwit kasowy kassakvitto n

asygnowa|ć impf vt książk.: przeznaczać anvisa, anslå; zlecić wpłatę utanordna; -na kwota zw. anslag n

asymetria f asymmetri

asymetryczny a asymmetrisk, osymmetrisk

asymilacja f assimilation i olika bet.

asymilować impf I vt assimilera; ~ pokarm t. uppta (tillgodogöra sig) födan II vr ~ się assimilera sig, assimileras (do czegoś, z czymś till ngt); ~ się do nowego środowiska t. smälta in i den nya miljön

asy|sta f 1 orszak följe n, svit; w -ście kogoś åtföljd av ngn, ledsagad av ngn 2 towarzystwo sällskap n; obecność närvaro

asystent m 1 uniw. amanuens, forskarassistent; starszy ~ förste amanuens 2 pomocnik medhjälpare, biträde n

asystentura f uniw. amanuensbefattning, amanuenstjänst

asystowa|ć impf vi assistera (komuś ngn); pomagać hjälpa (komuś ngn); mąż -ł przy porodzie mannen var närvarande vid förlossningen

Asyż m Assisi n; święty Franciszek z ~u [den helige] Franciskus av Assisi

atak m 1 uderzenie anfall n, attack, angrepp n; napaść överfall n; policji na demonstrantów chock; ~ bomowy bombangrepp; ~ na flanki anfall i flanken; ~ lotniczy flyganfall, flygräd; iść (przejść) do ~u gå (övergå) till anfall; przypuścić ~ na coś börja (sätta i gång) anfall på ngt; ~ jest najlepszą obroną pow. anfall är bästa försvar 2 med. attack, anfall n; ~ kokluszu en attack av kikhosta, hostanfall; ~ nerwów en nervattack, ett nervöst anfall; ~ serca hjärtattack; dostać ~ szału få ett raseriutbrott; pot. bli [topp tunnor] rasande, bli fly förbannad 3 sport. anfall n; grać w ~u spela i anfall (anfallskedjan)

atak|ować impf vt attackera, anfalla, angripa; napadać överfalla; ~ kogoś nożem attackera ngn med kniv; ~ rekord świata na 100 sto metrów attackera världsrekordet på 100 hundra meter; rdza -uje podwozie samochodu rost angriper bilens underrede

ataman m hist.: wódz kozaków kosackhövding, befälhavare

atawistyczny a biol. atavistisk

atawizm m biol. atavism

ateist|a m, -ka f ateist, gudsförnekare

ateistyczny a ateistisk

atelier n ateljé; ~ filmowe filmateljé, filmstudio, t. inspelningsstudio; ~ malarskie konstnärsateljé

atencj|a f książk.: szacunek högaktning, vördnad; z -ą med [stor] vördnad

Ate|ny plt geogr. Aten n; pracować w -nach arbeta i Aten; do (z) -n till (från) Aten

ateński a atensk

atest m 1 poświadczenie attest, [kvalitets]intyg n 2 tech. kontrollattest

atestowany a [kvalitets]kontrollerad, godkänd

atlantycki a atlantisk, atlant-; Ocean A~ Atlanten, Atlantiska oceanen

Atlantyda f mitol. Atlantis n

Atlantyk m geogr. Atlanten n; na ~u i Atlanten

atlas m atlas, kartbok; ~ anatomiczny anatomisk atlas; ~ lingwistyczny språkatlas; ~ samochodowy vägatlas; ~ Szwecji atlas över Sverige; ~ światowy världsatlas

atlet|a m, -ka f atlet; ~ cyrkowy cirkusatlet

atletyczn|y a atletisk; -ej budowy kraftigt byggd, stark och välväxt

atletyka f lekka ~ friidrott; ciężka ~ brottning och tyngdlyftning

atłas m tkanina atlas n, satin n; szkoda czasu i ~u det är inte mödan (krutet) värt

atłasow|y a atlas-, satin-; suknia -a satinklänning; -a skóra sammetslen hud

atmosfer|a f atmosfär; nastrój stämning, anda; ~ domowa hemkänsla, hemtrevlig stämning; ~ przyjacielska vänskaplig atmosfär (anda); ~ ziemska astron. jordens atmosfär; stworzyć dobrą -ę w domu (miejscu pracy) skapa trivsel i hemmet (arbetet); rozładować -ę lätta upp stämningen; ~ była napięta stämningen var spänd

atmosferyczn|y a atmosfärisk; ciśnienie -e atmosfärtryck n; opady -e nederbörd; warunki -e väderleksförhållanden

atol m geogr. atoll

atom m atom; ~ wodoru väteatom; rozszczepienie ~u atomklyvning

atomistyka f fiz. kärnfysik

atomizacja f przen. fragmentering, uppdelning i små bitar

atomizator m sprej[flaska]

atomow|y a atom-; bomba -a atombomb; broń -a kärnvapen n; ciężar ~ chem. atomvikt; elektrownia -a kärnkraftverk n; o napędzie ~m atomdriven

atrakcj|a f attraktion, dragningskraft; ~ programu glansnummer n; ~ turystyczna turistattraktion, sevärdhet; -e w wesołym miasteczku attraktioner

atrakcyjn|y a attraktiv, tilldragande; interesujący spännande; bardzo -a kobieta en mycket attraktiv kvinna; -e towarzystwo ett spännande sällskap

atrament m bläck n; ~ sympatyczny osynligt bläck

atramentow|y bläck-, bläckig; drukarka -a bläckstråleskrivare

atrap|a f attrapp, skyltexemplar n; książka t. dummy; bomba okazała się -ą bomben visade sig vara en attrapp

atrofia f med. atrofi, förtvining; ~ mięśni muskelatrofi; ~ uczuć przen. känslomässig avtrubbning

atropina f farm. atropin n

atrybut m attribut n; właściwość egenskap; cecha [utmärkande] drag n

atrybutywny a jęz. attributiv

attaché m attaché; ~ kulturalny ambasady norweskiej kulturattaché vid norska ambassaden; ~ morski marinattaché; ~ wojskowy militärattaché

attyka f arch. attika

atu n karc. trzy bez ~ tre sang; wyjść w ~ spela trumf

atut m karc. trumf; przen. trumfkort n; bić ~em sticka med trumf, trumfa över; mieć wszystkie ~ w ręku sitta med alla trumf på hand; wykorzystać ostatni ~ spela ut sitt sista trumfkort; jej ~em jest znajomość duńskiego t. hennes största tillgång är att hon kan danska

atutow|y a trumf-; as ~ trumfess n; karta -a trumfkort n

au itj. ból aj!; ~, boli! aj, det gör ont!

audiencj|a f audiens; starać się o -ę u kogoś söka (anhålla om) audiens hos ngn; udzielić komuś -i bevilja ngn audiens; wyjednać -ę u kogoś utverka audiens hos ngn

audiobook m książka do słuchania talbok, ljudbok

audiowizualn|y a audiovisuell; pomoce -e audiovisuella hjälpmedel

audycj|a f program n; ~ dla dzieci barnprogram; ~ radiowa radioprogram; ~ rozrywkowa underhållningsprogram; ~ telewizyjna tv-program; ~ na żywo direktsändning; nadać -ę o Islandii sända ett program om Island; oglądać -ę titta (se) på ett program; słuchać -i lyssna på ett program

audyt m ekon. revision, granskning av räkenskaper; ~ finansowy finansiell revision, redovisningsrevision; ~ zewnętrzny extern revision

audytorium n auditorium n; sala hörsal; ogół słuchaczy åhörare pl, publik; liczne ~ stor åhörarskara (publik)

Augiasz m antycz. stajnia ~a augiasstall n

augsburski a prot. A~e Wyznanie Wiary den augsburgska trosbekännelsen

augur m antycz. augur, teckentydare

augustianin m kat.: zakonnik augustin

augustiański a kat. zakon ~ augustin[er]orden samlingsbeteckning för de ordnar som följer augustinregeln, t.ex. dominikanerna, paulinerna

Augustyn m kat. święty ~ Augustinus

aukcj|a f auktion; wystawić coś na -i bjuda ut ngt på [en] auktion

aula f aula f, samlingssal; uniw. t. hörsal

aura f 1 książk.: pogoda väder n, väderlek 2 nastrój stämning, klimat n; jesienna ~ höstväder; ~ sensacji sensationsstämning 3 med. aura

aureol|a f 1 rel. [helgon]gloria, strål[krans] 2 astron. halo, ljusring kring månen, solen 3 przen. strålglans; w -i zwycięstwa i segerns glans

auspicj|e pl beskydd n, auspicier pl; pod -ami Rady Europejskiej under Europarådets ledning (överinseende); pod -ami ONZ under FN:s beskydd

Australia f geogr. Australien n; w (do, z) -i i (till, från) Australien; mieszkać w -i bo i Australien

Australijczyk m australier, australiensare; jest ~iem han är australiensare

Australijk|a f australiska; jest -ą hon är australiska

australijski a australisk

Austri|a f geogr. Österrike n; w (do, z) -i i (till, från) Österrike; mieszkać w -i bo i Österrike

austriacki a österrikisk; ~e gadanie struntprat n, dumheter

Austriaczk|a f österrikiska; jest -ą hon är österrikiska

Austriak a österrikare; jest ~iem han är österrikare

Austro-Węgry pl hist. Österrike-Ungern n

au|t m sport. na -cie ute; piłka wyszła na ~ bollen har gått ut; rzut z -u fotb. inkast n; ~! ute! om boll som hamnat utanför spelplanet

autentyczność f äkthet, autenticitet; stwierdzić ~ czegoś fastställa äktheten av ngt

autentyczny a äkta, autentisk

autentyk m original n; dokument originalhandling

autentyzm m äkthet, autenticitet; brak ~u brist på autenticitet

aut|o n pot. bil; ~ ciężarowe lastbil; ~ osobowe personbil; jechać -em åka (köra) bil; pojechać -em na dworzec ta bilen till stationen

autoanaliza f psych. självanalys

autobiografi|a f självbiografi; -ą Gombrowicza jest jego Dziennik Gombrowicz självbiografi är hans Dagbok

autobiograficzn|y a självbiografisk; akcenty -e självbiografiska inslag

autobus m buss; pasmo ruchu dla -ów bussfil; ~ dalekobieżny långfärdsbuss; ~ przegubowy ledbuss; ~ transferowy lotn. flygbuss; jechać ~em åka buss; pojechać ~em ta bussen; spóźnić się na ~ missa bussen, komma för sent till bussen; wsiąść do (wysiąść z) ~u stiga (pot. kliva) på (av) bussen; w ~ie på (i) bussen

autobusow|y a buss-; komunikacja -a busstrafik; połączenie -e bussanslutning; przystanek ~ busshållplats

autocasco n ubezp. vagnskadeförsäkring

autochton m inföding, urinvånare

autochtoniczny a inhemsk, infödd

autocross m sport. rallycross

autograf m autograf; łowca ~ów autografjägare; poprosić kogoś o ~ be ngn om en autograf

autoironi|a f självironi; nie brakuje mu -i han saknar inte självironi

autoironiczn|y a självironisk; -a wypowiedź ett självironiskt yttrande

autokar m turistbuss; ~ wycieczkowy sightseeingbuss; ~ dalekobieżny långfärdsbuss; jechać ~em åka turistbuss

autokrat|a m, -ka f samowładca envåldshärskare, diktator

automat m 1 urządzenie automat; ~ z biletami biljettautomat; ~ z kawą kaffeautomat; ~ z napojami läskautomat, drickautomat; ~ do gry spelautomat; wrzucić dwa euro do ~u lägga (kasta) in två euro i automaten; poruszać się jak ~ röra sig som en maskin (en robot) 2 pot.: pistolet maszynowy kulsprutepistol, k-pist

automatyczn|y a automatisk, självverkande, automat-; machinalny mekanisk, maskinmässig; -a sekretarka daw. telefonsvarare; -a skrzynia biegów automat[växel]låda; pilot ~ autopilot; tłumaczenie -e maskinöversättning

automatyzacja f automatisering

automatyzować impf vt automatisera

automobilista m sport. racerförare

automobilizm m motorsport

automobilowy a klub ~ bilklubb; rajd ~ bilrally

autonomia f autonomi, självstyre n; niezależność självständighet

autonomiczn|y a autonom, självstyrande; rejon ~ polit. autonom region, autonomt område; ~ układ nerwowy anat. autonoma nervsystemet; -e związki zawodowe zw. oberoende fackföreningar

autoparodia f självparodi

autopilo|t m autopilot; wylądować na -cie landa med autopilot

autoportret m självporträtt n; namalować ~ måla ett självporträtt

autopsj|a f 1 med.: sekcja zwłok obduktion, likbesiktning; rz. autopsi 2 naoczne stwierdzenie självsyn; znać coś z -i känna till ngt av egen erfarenhet, ha sett ngt med egna ögon

autor m, -ka f 1 twórca författare (czegoś till ngt); ~ artykułu w gazecie t. bidragsgivare; poczytny ~ en populär (mycket läst) författare; kto jest ~em Wiśniowego sadu? vem är författaren till Körsbärsträdgården? 2 sprawca upphovsman; inicjator initiativtagare ~ wynalazku uppfinningens upphovsman; ~ wystawy utställningsarrangör

autorament m książk.: pokrój slag n, sort; człowiek starego ~u en person av [den] gamla stammen; podejrzanego ~u skum, med dåligt rykte; ludzie wszelkiego ~u alla slags (möjliga) människor

autoreklam|a f självreklam; robić sobie -ę göra reklam för sig själv

autorski a författar-; egzemplarz ~ friexemplar n; honorarium ~e författararvode n; prawo ~e copyright, upphovs[manna]rätt; spotkanie ~e författarträff

autorstwo n författarskap n; przypisywać komuś ~ czegoś tillskriva ngn författarskapet till ngt

autorytarn|y a auktoritär; ~ przywódca auktoritär ledare; rządy -e auktoritär regim

autorytatywny a wiarygodny auktoritativ, vederhäftig

autorytet m auktoritet; cieszyć się ~m åtnjuta (ha) auktoritet; zdobyć ~ vinna auktoritet; jest ~em w tej dziedzinie han är auktoritet inom det här området

autoryzacja f pozwolenie tillåtelse, tillstånd n, sanktionering; ~ budżetu ekon. budgetbemyndigande n

autoryzować impf vt zatwierdzać auktorisera, sanktionera

autoryzowan|y a auktoriserad; ~ przekład auktoriserad översättning; -a stacja obsługi auktoriserad (godkänd) verkstad; ~ wywiad godkänd intervju

autostop m lift; jechać (podróżować) ~em lifta

autostopowicz m, -ka f liftare

autostrad|a f motorväg, autostrada; minęliśmy zjazd na -ę vi åkte förbi avfarten till motorvägen

autosugestia f książk. självsuggestion

autoszyba f aut. vindruta

autsajder m → outsider

autyzm m psych., med. autism; cierpieć na ~ lida av autism

avocado n → awokado

awangar|da f avantgarde n; woj. förtrupp; przen. främsta led; być w -dzie vara i främsta ledet, stå i frontlinjen; być w -dzie czegoś gå i spetsen (täten) för ngt; należeć do -dy filmowej tillhöra filmavantgardet

awangardowy a avantgarde-, avantgardistisk

awans m na wyższe stanowisko befordran; rz. avancemgang n, sport.: zespołu uppflyttning; ~ społeczny social befordran; otrzymać (uzyskać) ~ få befordran; ubiegać się o ~ söka befordran; otrzymał ~ na dyrektora (kapitana) han blev befordrad till chef (kapten); zapłacić ~em betala i förväg (förskott)

awansować impf I vt befordra II vi bli befordrad, avancera; przen. stiga i graderna; ~ do finału sport. ta sig till final[en]

awantur|a f zajście bråk n; kłótnia gräl n; mniej groźna gruff n; ~ rodzinna familjegräl; wszcząć (urządzić, zrobić) -ę ställa till bråk; będzie ~ det blir bråk

awanturnica f bråkmakerska; złośnica ragata f

awanturnicz|y a kłótliwy bråkig; gwałtowny våldsam; -e życie äventyrligt liv; powieść -a äventyrsroman

awanturnik m bråkmakare, bråkstake, grälmakare

awanturować impf vr ~ się rozrabiać bråka, bära sig illa åt; moc. leva rövare; kłócić się gräla (o coś om ngt)

awari|a f 1 uszkodzenie skada, fel n; ~ elektryczna elavbrott n; ~ jądrowa kärnkraftsolycka; ~ silnika motorfel n, -stopp n; ~ urządzenia driftavbrott n; ~ wodociągu vattenledningsskada; ulec -i sättas ur funktion, vara skadad; przestać działać sluta fungera 2 morska i samolotowa haveri n; ulec -i na morzu haverera

awaryjn|y a nöd-; ekipa -a räddningsmanskap n; komisja -a haverikommission; lądowanie -e nödlandning; sytuacja -a nödsituation; światła -e aut. varningsblinkers; trójkąt ~ aut. varningstriangel; wyjście -e nödutgång

awers m monety avers, framsida; haftu rätsida

awersj|a f stark motvilja, avsky, aversion; żywić -ę do kogoś känna avsky (hysa en aversion) mot (för) ngn

AWF = Akademia Wychowania Fizycznego Gymnastik- och idrottshögskolan

awionetka f lotn. sportflygplan n, litet (lätt) flygplan

awizo n pocztowe avi; zawiadomienie underrättelse

awizować impf vt powiadamiać avisera, underrätta

awokado n avokado

azalia f bot. azalea

azbest m miner. asbest; narażenie na działanie ~u asbestexponering; zawierający ~ asbesthaltig

azbestow|y a asbest-; płyta -a asbestplatta; włókna -e asbestfibrer

Azerbejdżan m geogr. Azerbajdzjan n; mieszkać w ~ie bo i Azerbajdzjan

Azerbejdżanin m azerbajdzjan; jest ~em han är azerbajdzjan

Azerbejdżank|a f azerbajdzjanska; jest -ą hon är azerbajdzjanska

Azj|a f geogr. Asien n; ~ Mniejsza Mindre Asien; w (do, z) -i i (till, från) Asien

Azjat|a m, -ka f asiat

azjatycki a asiatisk

Azor|y pl geogr. Azorerna f; na -ach på Azorerna

azot m chem. kväve n; ciekły ~ flytande kväve

azotniak m roln.: nawóz kvävegödselmedel n

azotowy a chem. kväve-; kwas ~ salpetersyra

Azowie mitol.: bogowie nordyccy asarna pl, asagudarna pl

AZS = Akademicki Związek Sportowy Studentidrottsföreningen

Aztekowie pl aztekerna pl

azyl m 1 polit. asyl; przen. tillflykt, tillflyktsort; prawo ~u asylrätt; ~ dyplomatyczny diplomatisk asyl; ~ polityczny politisk asyl; dostać ~ få asyl; poprosić (ubiegać się) o ~ söka asyl; udzielić komuś ~u bevilja ngn asyl 2 schronisko dla zwierząt ~ dla psów härbärge för hundar

azylant m, -ka f asylsökande; uchodźca flykting; ośrodek dla ~ów asylboende n

azylow|y a asyl-; polityka -a Unii Europejskiej EU:s asylpolitik, asylpolitik i Europeiska unionen; procedura -a asylförfarande n

azymut m astron. azimut; przen. riktning, kurs

aż I part. ända; ~ do końca ända till slutet; ~ do Helsinek [fram] till Helsingfors; sięgać ~ do szyi räcka ända upp till halsen; wierny ~ do śmierci trogen ända in i döden; wzruszony ~ do łez ända till tårar; dostałem e-mail ~ z Kanady jag har fått ett mejl ända från Canada; szlachta stanowiła w Polsce aż 12% dwanaście procent ludności adeln utgjorde i Polen hela 12% tolv procent av befolkningen II konj 1 czas tills, till dess; poczekaj, ~ zadzwonię (wrócę) vänta tills jag ringer (är tillbaka) 2 stopień nasilenia så mycket som; ~ do tego stopnia, że… [så] till den grad att…; ~ nadto allför mycket; ~ tyle pieniedzy! så mycket pengar!; ~ tylu Finów! så många finländare!; pracować ~ miło patrzeć arbeta så det står härliga till; ~ strach pomyśleć det får mig (en) att rysa; ~ trudno uwierzyć det är nästan otroligt; ~ wstyd så att man skäms

ażeby konj → aby

ażio n ekon. agio n

ażurow|y a serweta, pończocha genombruten; siatkowy nät-; płyty -e gallerverkspaneler; -e pończochy nätstrumpor

B

b. skr. 1 = były f.d. = före detta 2 = bardzo mycket

ba itj. 1 niepewność tja; ~, żebym to ja wiedział tja, om jag bara visste 2 emfatycznie ~ !, kogo [to] ja widzę! nämen, ser man på!; setki, ~, tysiące Duńczyków hundratals, nej, tusentals danskar

bab|a f 1 kobieta pejor. lub żart. fruntimmer n, tant; pejor. käring; żona gumma; Baba-Jaga z bajki Baba-Jaga, ~-jaga jędza häxa, trollgumma; herod-~ manhaftig despotisk kvinna, satkäring; stara ~ gammal käring; masz -o placek! det var min vanliga tur!, nu sitter vi där vackert!; ~ z wozu, koniom lżej pejor. det blir en börda mindre att bära; długo pokuka, kto -ę oszuka przysł. kvinnans list övergår mannens förstånd 2 wieśniaczka [gift] bondkvinna, bondmora 3 handlarka månglerska, torghandlare 4 zniewieściały mężczyzna mes, käring; tchórz fegis 5 tech.: baba kafarowa fallvikt, hejare

babci|a f 1 matka matki mormor; matka ojca farmor; zostać -ą bli mormor (farmor); jak -ę kocham! jag svär!; kiedy ~ będzie dziadkiem żart. aldrig någonsin, aldrig i livet 2 stara kobieta [snäll] gumma, tant

Babel m wieża ~ babelstorn n, przen.: zamęt förbistring, villervalla; pomieszanie języków språkförbistring

babi a ~e lato dni brittsommar, indiansommar; nitki pajęczyny spindelvävsslöjor pl som svävar i luften el. ligger över gräset

babiarz m kvinnojägare, fruntimmerskarl

Babilon m antycz. Babylon n; w ~ie i Babylon

babiniec m żart.: zbiorowisko kobiet fruntimmerssamling

babk|a f 1 matka matki mormor; matka ojca farmor 2 stara kobieta [snäll] gumma; bawić się w ślepą -ę leka blindbock; na dwoje ~ wróżyła pow. det är rena gissningen, det är rena lotteriet, t. det vete fåglarna 3 młoda kobieta tjej, brud; przystojna ~ snygg tjej, snygging; poderwać -ę ragga upp en tjej 4 ciasto sockerkaka; stawiać -i z piasku baka sandkakor 5 bot.: roślina ~ zwyczajna groblad n 6 bot.: grzyb koźlarz ~ björksopp

babochłop m pejor. karlaktig kvinna

babrać impf I vt smeta (smutsa, kleta) ner; ~ ręce smutsa ner händerna II vr ~ się smeta (smutsa) ner sig

babski a fruntimmersaktig, käringaktig; ~e gadanie käringsladder n, käringprat n

babsko n → babsztyl

babsztyl m pejor. kossa, apa; wstrętny ~ jäkla satkäring

babusia f pieszcz.: ze strony matki söta mormor; ze strony ojca söta farmor

baca m [förste] fåraherde i Tatrabergen

bachanalie pl backanaler pl, dryckesfest, t. rummel n

bachor m pejor. satunge; moc. ungjävel

baczki pl baki polisonger pl

bacznoś|ć f 1 woj. stać na ~ stå i givakt; stanąć na ~ ställa sig i givakt, inta givaktställning; ~! givakt! 2 uwaga uppmärksamhet; mieć się na -ci vara på sin vakt (przed kimś mot ngn), se upp (przed kimś för ngn); B~! ostrzeżenie Varning!

bacz|ny a uważny uppmärksam; czujny vaksam (na coś på ngt); ostrożny försiktig (na coś med ngt); zwrócić -ą uwagę na coś rikta särskild uppmärksamhet på ngt

bacz|yć impf vi zważać akta; strzec vakta (na coś ngt); nie -ąc na coś utan att ta hänsyn till ngt, utan att bry sig om ngt; nie -ąc na to, że była chora trots att hon var sjuk; nie -ąc na zakaz parkowania trots (oaktat) parkeringsförbud

bać impf vr ~ się vara rädd (czegoś för ngt); lękać się frukta (czegoś ngt); ~ się ciemności vara mörkrädd; ~ się własnego cienia vara rädd för sin egen skugga; ~ się ludzi vara folkskygg; ~ się starości zw. vara rädd för att bli gammal; ~ się o własną skórę vara rädd om sitt eget skinn; boję się, że… jag är rädd [för] att…; boi się to powiedzieć zw. han vågar inte säga det; boimy się o nią vi oroar oss för henne, vi är ängsliga för hennes skull; czego się boisz? vad är du rädd för?; nie bój się! var inte rädd!; bój (bójcie) się Boga! nieco przest. [men] herregud!, för Guds skull!

badacz m, -ka f forskare; ~ polarny polarforskare; ~ przyrody naturforskare; ~ starożytności antikforskare

badać impf vt 1 dociekać undersöka; wnikliwie utforska; sprawdzać granska; ~ chorego undersöka en patient; ~ krew (mocz) ta ett blodprov (urinprov); ~ komuś puls ta pulsen på ngn 2 naukowo studera; prowadzić badania forska (coś i ngt); analizować analysera; mapować kartlägga; ~ rozwój mózgu dzieci forska i hjärnans utveckling hos barn 3 przesłuchiwać förhöra; ~ świadków förhöra vittnen

badani|e n 1 dociekanie undersökning; wnikliwe utforskning; sprawdzanie granskning; ~ krwi (moczu) blodprov (urinprov) n; ~ lekarskie läkarundersökning; ~ mięsa wet. köttbesiktning; ~ opinii publicznej opinionsundersökning 2 naukowe forskning; analiza analys; mapowanie kartläggning; -a podstawowe grundforskning; -a stosowane tillämpad forskning; ~ źródeł källforskning; prowadzić -a nad czymś bedriva forskning (forska) på (om, kring) ngt 3 śledztwo förhör n; ~ świadków vittnesförhör

badawcz|y a 1 zespół, ośrodek forsknings-, forskar-; działalność -a forskningsverksamhet; statek ~ forskningsfartyg n; zespół ~ forskarteam n, forskargrupp 2 wzrok forskande, granskande; rzucić na kogoś -e spojrzenie kasta en forskande blick på ngn

Badenia-Wirtembergia geogr. Baden-Württemberg n; mieszkać w Badenii-Wirtembergii bo i Baden-Württemberg

badminton a sport. badminton; rakieta do ~a badmintonracket; grać w ~a spela badminton

badyl m pot. [bladlös] stjälk, stängel; nogi jak ~e spinkiga ben

badylarz m pot. grönsakshandlare som bor i förort

bagatel|a f bagatell, småsak, struntsak; poszło o ~ę det började med en bagatell (struntsak); to nie ~ t. det är ingen småsak (inte lite), t. det här är inte småpotatis

bagatelizować impf vt bagatellisera; lekceważyć förringa

bagaż m 1 rzeczy bagage n, reseffekter pl; ofic. resgods n; ~ podróżny resebagage; ~ ręczny handbagage; nadać ~ skicka som resgods, pollettera; lotn. skicka som incheckat bagage 2 przen. ~ doświadczeń livserfarenhet; ~ umysłowy zw. kunskaper, lärdom

bagażnik m w samochodzie bagagelucka, baklucka; w autokarze bagageutrymme n; rowerowy pakethållare; ~ dachowy takräcke n

bagażowy I a bagage-, resgods-; kwit ~ polletteringskvitto n; wózek ~ bagagekärra II m tragarz stadsbud n, bärare

bagienn|y a träsk-, kärr-, sump-; gaz ~ sumpgas; roślina -a kärrväxt

bagietka f painriche, baguette

bagnet m bajonett; iść (ruszyć) na ~y anfalla (göra) bajonettanfall; ugodzić kogoś ~em sticka ngn med bajonett; ~ na broń! bajonett på!

bagnisty a sump-, sumpig, sank; ~ teren sumpmark

bagn|o n träsk n, kärr n; -a sumpmarker; ~ moralne moraliskt träsk; ugrzęznąć w -ie köra fast i ett träsk; przen. gå ner sig (sjunka ner) i ett träsk

bagrować impf vt tech. muddra, gräva

bagrownica f tech.: pogłębiarka mudderverk n

Bahama f geogr. Bahamas n; mieszkać na ~ch bo på Bahamas

baj m ~u, ~u, będziesz w raju! przybl. det där kan du försöka lura i någon annan!

bajdurzyć impf vi ględzić pladdra, babbla (o czymś om ngt); kłamać hitta på, ljuga ihop

bajeczk|a f dem [liten, kort] saga; -i dla grzecznych dzieci lögnhistorier, påhitt n

bajeczn|y a sagolik, sago-, fantasi-; niezwykły fantastisk; -e dzieje legender, folksagor; ~ świat sagovärld

bajer m pot. wstawiać (wciskać) komuś ~ berätta (dra) en skepparhistoria för ngn, dra valser för ngn; ze wszystkimi ~ami med alla finesser

bajerować impf vi pot.: nabierać lura; przesadzać spä på; zmyślać bluffa för att imponera på ngn

baj|ka f 1 baśń saga f; ~ na dobranoc godnattsaga; ~ ludowa folksaga; ~ o Śpiącej Królewnie sagan om Törnrosa; opowiedzieć komuś -kę berätta en saga för ngn; jak z -ki som i en saga, sagolik; życie to nie ~ pow. livet är ingen dans på rosor 2 zmyślenie saga, påhittad historia, skröna; plotka skvaller n; nie opowiadaj mi -ek! t. det där kan du försöka lura i någon annan!

bajkopisarz m sagoförfattare; sagoberättare

bajkowy a 1 dotyczący bajek sago- 2 jak w bajce sagolik; ~ krajobraz ett sagolikt landskap

bajoński a ~e sumy enorma belopp, fabulösa summor

bajoro n 1 staw [igenvuxen] damm; i skogen göl, sumpig tjärn 2 kałuża [sumpig], stor pöl, [vatten]puss

bajt m komput. byte

bajzel m pot.: bałagan röra, soppa, oreda; jaki ~! vilken jäkla röra!

bak m 1 zbiornik bensintank, bränsletank; napełnić ~ fylla tanken 2 bokobrody ~i polisonger pl

bakalie pl torkad frukt fikon, dadlar, mandlar, russin

bakburta f żegl.: lewa strona babord n

bakcyl m przest. bacill; połknąć (złapać) ~a få smak för ngt, bli helt uppslukad av ngt; połknąć ~a nurkowania bli biten av dykning, gripas av dykningens tjusning

bakier m 1 z czapką na ~ med mössan på svaj (sned); nosić czapkę na ~ bära mössan på sned 2 przen. być na ~ ze swoją rodziną inte dra jämnt (inte samsas) med sin familj; być na ~ z prawem råka i klammeri med rättvisan; był na ~ z gramatyką polskiego t. det var si och så med hans polska grammatik

bakłażan m bot. aubergine, äggplanta

bakteri|a f bakterie; szczep -i bakteriestam; hodować -e odla bakterier

bakteriobójczy a bakteriedödande

bakteriolog m bakteriolog

bakteriologia f bakteriologi

bakteriologiczn|y a bakteriologisk; wojna -a bakteriologisk krigsföring

bakteryjn|y a bakterie-; choroba -a bakteriesjukdom; zakażenie -e bakterieinfektion

1 bal m zabawa taneczna bal; ~ kostiumowy kostymbal; ~ maskowy maskeradbal; ~ sylwestrowy nyårsbal, sylvesterbal; królowa ~u balens drottning; pójść na ~ på gå bal; urządzić (wydać) ~ ställa till bal

2 bal m pień byggstock

balanga f pot. partaj n, röjarskiva

balans m balans, jämvikt; zachować ~ bevara balansen

balansować impf vi balansera, gå balansgång; przen. t. pendla, svänga (między czymś a czymś mellan ngt och ngt); ~ na krawędzi przepaści balansera på avgrundens rand; ~ na linie balansera på lina

balaski pl ołtarzowe altarskrank n

balast m barlast, ballast, przen.: brzemię börda

baldachim m baldakin, takhimmel; nad tronem tronhimmel; nad łóżkiem sänghimmel

baldaszkowaty a bot.: kwiatostan flockblommig

Balear|y pl geogr. Balearerna pl; mieszkać na -ach bo på Balearerna

balejaż m farbowanie włosów färgning av slingor

balerina f ballerina

baleron m benfritt bogfläsk kokt el. rökt

bale|t m balett; głowa do ~u pot. dumbom, dumhuvud n; wstąpić do ~u gå in i baletten; występować w -cie dansa balett (i baletten)

baletka f pantofel baletowy balettsko

baletmistrz m balettmästare

baletnica f balettdansös

baletow|y a balett-; muzyka -a balettmusik; zespół ~ balettensemble

balia f tvättbalja, bykkar n

balistyczn|y a ballistisk; krzywa -a ballistisk kurva; rakieta -a interkontinental raket; ballistisk robot

balistyka f ballistik

balkon m 1 w domu balkong; drzwi na ~ balkongdörr; mieszkanie z ~em lägenhet med balkong; wyjść na ~ gå ut på balkong 2 teatr. ~ pierwszego (drugiego) piętra första (andra) raden; ~ trzeciego piętra t. hyllan

balkonik m med.: do chodzenia rullator; chodzić z ~iem gå med rullator

ballada f lit. ballad

balon m 1 powietrzny [luft]ballong; ~ próbny försöksballong; ~ na uwięzi fjättrad ballong; ~ zaporowy woj. spärrballong; lecieć ~em flyga med ballong; nadmuchać ~ blåsa upp en ballong; robić z kogoś (robić kogoś w) ~a przen.: ośmieszać driva med ngn, göra ngn till åtlöje; nabierać lura ngn, dra ngn vid näsan 2 zabawka [leksaks]ballong 3 szklane naczynie glasballong, glasbehållare; butla w plecionce korgflaska, damejeanne 4 opona ballongdäck n

balonik m dem liten ballong; zabawka leksaksballong; ~ testowy meteor. försöksballong; dmuchać w ~ aut. blåsa i ballong göra utandningsprov

balonow|y a opona -a ballongdäck n; sport. ~ ballongsport, precisionsflygning med luftballonger

balować impf vi 1 chodzić na bale gå på baler 2 spędzać czas na zabawach festa, leva loppan, slå klackarna i taket

balow|y a bal-; sala -a balsal; suknia -a balklänning

balsam m balsam [n]; ~ kanadyjski kanadabalsam; ~ do rąk handkräm; sączyć ~ w rany gjuta balsam på såren; to działa jak ~ na duszę det är som balsam för själen

balsamować impf vt balsamera

balsamow|y a balsam-; drzewo -e balsamträd n

balustrad|a f balustrad, räckverk n; poręcz räcke n; ~ ołtarza altarring, altarskrank n; balkon z -ą balkong med balustrad

bałagan m röra, oreda; nieporządek oordning; narobić ~u w czymś ställa till oreda i ngt, stöka (röra) till ngt; co za ~! vilken röra!

bałaganiara f pot. slarvmaja

bałaganiarz m slarver

bałaganić impf vi robić bałagan stöka (röra) till, ställa till oreda

bałamucić impf I vt 1 uwodzić [försöka] förföra; flirtować flörta; zawracać komuś głowę förvrida huvudet på ngn 2 wprowadzać w błąd förleda, vilseleda II vi próżnować lata sig, gå och driva

bałamut m przest.: uwodziciel förförare; kobieciarz kvinnotjusare; charmör

bałamutka f przest.: kobietka kokett

bałamutny a wprowadzający w błąd förledande, vilseledande; uwodzicielski förförisk

Bałkan|y pl geogr. Balkan n; mieszkać na -ach bo på (i) Balkan

bałkański a balkan, Balkan-; kraje ~e Balkanländerna

bałto-słowiański a języki ~e balto-slaviska språk bl.a. lettiska, litauiska, ryska, polska, tjeckiska

Bałtowie pl balterna pl folkslag i Baltikum, främst letter o. litauer

bałtycki a baltisk; Östersjö-; Morze B~e Östersjön; państwa ~e de baltiska staterna, Östersjöstaterna

Bałtyk m geogr. Östersjön n; urlop nad ~iem semester vid Östersjökusten; kąpać się w ~u bada i Östersjön

bałwan m 1 głupiec dumskalle, pappskalle, träskalle 2 ze śniegu snögubbe; ulepić ~a göra (bygga) en snögubbe 3 duża fala stor våg, stor bölja 4 posąg bożka avgudabild, beläte n

bałwochwalca m avgudadyrkare

bałwochwalcz|y a avgudadyrkande, blint beundrande; żywić do kogoś -ą cześć upphöja ngn till [en] gud, t. okritiskt beundra ngn

bałwochwalstwo n avgudadyrkan

bambetle pl rzeczy osobiste grejer pl, prylar pl; rupiecie skräp n, bråte [n]

bambosze pl pampuscher pl, filttofflor pl utan bakkappa

bambus m 1 bot. bambu; pret bamburör n 2 obraźl.: czarnoskóry blatte, neger

bambusowy a bambu-; kij ~ bambukäpp; stolik ~ bambubord n

banalizować impf vi banalisera, göra banal, t. trivialisera

banalność f banalitet, t. trivialitet

banalny a banal, t. trivial

banał m banalitet, banal fras, plattityd; prawić (opowiadać) banały säga plattityder (banaliteter)

banan m bot. banan; skórka [od] ~a bananskal n; zdjąć skórkę z ~a skala en banan

bananow|y a banan-; gniazdo -e bananuttag n; republika -a bananrepublik; wtyczka -a banankontakt

band|a f 1 szajka liga; zgraja gäng n; ~ wyrostków ungdomsgäng; ~ zbójecka rövarband n; ~ złodziei tjuvliga; prowodyr ~y gängledare 2 paczka gäng n; ~ studentów studentgäng; całą -ą [med] hela gänget (bunten) 3 lodowiska [ishockey]sarg

bandaż m förband n; rz. bandage n; opatrunek z gazy gasbinda; ~ elastyczny elastiskt bandage; ~ uciskowy tryckförband; ~ usztywniający stödförband; założyć ~ na coś lägga ett förband på ngt, förbinda ngt; zdjąć ~ ta av ett förband

bandażować impf vt förbinda, lägga om

bander|a f żegl. [sjö]flagg; tania ~ bekvämlighetsflagg; płynąć pod duńską -ą segla under dansk flagg; podnieść (opuścić) -ę hissa (hala ner) flaggan; pod fałszywą -ą under falsk flagg

banderol|a f banderoll; opaska na towarach t. kontrollbanderoll, t. skattemärke n

banderowiec m hist. medlem i ukrainsk extremnationalistisk organisation

bandy n sport. bandy

bandyck|i a bandit-, banditaktig, t. grovt kriminell; ~ napad rånöverfall n; -a szajka gangsterliga

bandyta m bandit; zw. gangster

bandytyzm m grov brottslighet, banditvälde n

bandzior m posp. gangster

bandżo n muz. banjo

Bangladesz m geogr. Bangladesh n; mieszkać w ~u bo i Bangladesh

Banglijczyk m bangladeshare; jest ~iem han är bangladeshare

Banglijk|a f bangladeshiska; jest -ą hon är bangladeshiska

ban|ia f 1 naczynie buktigt glaskärl; ~ mleka [stor] kanna mjölk; -ie cerkwi ortodox kyrkas lökkupoler; spuchnięty jak ~ uppsvälld som en ballong; być na -i pot. vara på sniskan (snusen); to jest do -i det duger inte till någonting, det är inte ingenting att ha 2 pot.: dynia pumpa

banialuki pl struntprat n, trams n, smörja; pleść ~ prata strunt (trams)

banicj|a f hist. [fredlöshet och] landsförvisning; skazać kogoś na -ę landsförvisa ngn

banita m hist. [fredlös och] landsförvisad person, fågelfri individ

banjo n → bandżo

bank m bank; w grze pott; ~ danych databank, dataregister n; ~ spermy (nasienia) med. spermabank; mieć pieniądze w ~u ha pengar på banken; otworzyć konto w ~u öppna [ett] konto i banken; podjąć pieniądze z ~u ta ut pengar på banken; pójść do ~u gå på banken; rozbić ~ spränga banken; masz to jak w ~u du har det som i en liten ask; po ~u! w grach hazardowych banco!

bankier m bankir; karc. bankör

bankiet m bankett, officiell festmåltid; wydać ~ na czyjąś cześć ge en bankett för ngn (till ngns ära)

banknot m sedel; ~ stukoronowy (stuzłotowy) hundrakronorssedel (hundrazlotysedel); ~y i monety sedlar och mynt

bankomat m bankomat; karta do ~u bankomatkort n; pobrać (wyjąć) pieniądze z ~u ta ut pengar från bankomaten

bankomatow|y a karta -a bankomatkort n

bankowiec m banktjänsteman, bankanställd

bankowość f bankväsen n; ~ elektroniczna elektroniska banktjänster; ~ mobilna mobila banktjänster

bankow|y a bank-; ~ obrót czekowy bankgiro n; konto -e a. rachunek ~ bankkonto n; pożyczka -a banklån n; przelew ~ banköverföring; wkład ~ bankinsättning

bankructw|o n konkurs, bankrutt; przen. krasch; być na skraju ~a vara konkursmässig; ogłosić ~ gå (begära sig) i konkurs, göra bankrutt; ogłosić ~ firmy begära (försätta) ett företag i konkurs

bankrut m person som har gjort (försatts i) konkurs, konkursgäldenär; ogłosić kogoś ~em försätta ngn i konkurs; przen. misslyckad person (existens)

bankrutować impf vi göra konkurs (bankrutt); pot. gå omkull; przen. misslyckas kapitalt

bań|ka f 1 naczynie kanna i bleck; ~ na benzynę bensindunk; być na -ce pot. vara på lyran 2 med. koppglas n; stawiać komuś -i koppa ngn 3 pęcherzyk bubbla; ~ mydlana såpbubbla; puszczać -i blåsa såpbubblor 4 pot.: milion złotych en miljon zloty

baptyst|a m, -ka f rel. baptist; kościół -ów baptistkyrka

1 bar m bar, barservering; ~ kawowy kafeteria; ~ mleczny mjölkbar; ~ nocny nattbar; ~ samoobsługowy självservering; ~ sałatkowy salladsbar; ~ szybkiej obsługi snabbservering

2 bar m chem. barium n; fiz. bar

barachło n posp. jäkla skräp n

barak m barack; koszary kasern; ~ drewniany träbarack; ~ mieszkalny bostadsbarack

baran m 1 zool. bagge, gumse; liczyć ~y żeby zasnąć räkna får; nosić kogoś na ~a bära ngn på ryggen; zabawa låta ett barn rida på ryggen; stać jak ~ stå där som ett fån; jak stado baranów som en skock får 2 B~ astron. Väduren; jest spod znaku B~a hon är vädur 3 kożuch fårskinnspäls 4 idiota fårskalle, tjockskalle

baran|ek m 1 jagnię lamm n, lammunge; ~ wielkanocny påskalamm; potulny (łagodny) jak ~ from som ett lamm 2 futerko -ki pl fårskinnspäls; kołnierz z -ków lammskinnskrage 3 chmury ulliga moln pl, strömoln pl; na wodzie vita gäss på sjön 4 rel. B~ Boży Guds lamm, Lammet

barani a får-; z futra barana fårskinns-; ~a czapka fårskinnsmössa; ~a głowa a. ~ łeb fårskalle, dumhuvud n; kotlet ~ fårkotlett; pieczeń ~a fårstek

baranieć impf vi bli snopen (paff, ställd), baxna

baranina f fårkött n; jagnięcina lammkött n

baraszkować impf vi 1 bawić się stoja, leka och rasa, ha upptåg för sig; ~ w śniegu tumla om i snön 2 uprawiać seks tumla om i sänghalmen

barbakan m arch. befästningstorn n, vakttorn n

Barbara f ~ po lodzie, Boże Narodzenie po wodzie przysł. Anders braskar, julen slaskar

barbarzyńca m barbar

barbarzyński a barbarisk

barbarzyństwo n barbari n

Barbórka f gruvarbetarfest den heliga Barbaras firande 4/12, tidigare stavning: Barburka

barchan m tkanina parkum n

barczysty a bredaxlad, axelbred

barć f daw. skogsbikupa i trädstam

bard m celtycki poeta bard; wieszcz skald

bardotka f pot.: biustonosz pushupbehå

bardziej adv mer[a]; ~ szwedzki mera svensk; coraz ~ [allt] mer och mer; tym ~, że… så mycket mer som…, allra helst som…

bardzo adv mycket; ~ dobrze mycket bra; ~ dużo väldigt mycket; pot. jättemycket; ~ zmęczony mycket trött; ~ dziękuję! tack så mycket!; proszę ~! var så god[a]!; czuć się nie za ~ må inte riktigt bra; nie za ~ inte något vidare, inget vidare; za ~ för mycket

barek m szafka barskåp n

Barents m Morze ~a geogr. Barents hav n

baretka f ordensband n

bariera f barriär, skrank n; przen. skiljelinje, gräns, spärr; ~ celna tullmur; ~ dźwięku ljudvall; ~ językowa språkbarriär

barierka f ogradzająca stängsel n, staket n; ochraniająca räcke n

bark m anat. axel, skuldra; dźwigać coś na swoich ~ach bära ngt tungt på sina axlar; wziąć coś na swoje ~i ta ngt på sina axlar; przen. t. axla ngt, ta på sig ngt

barka f żegl. [last]pråm

barkowy anat. axel-; pas ~ prostujący axelband n; staw ~ axelled

barkut m zool. kungsörn

barłóg m 1 posłanie provisorisk bädd, uselt läger; ze słomy halmbädd 2 legowisko läger n, lägerplats; dzienne [dag]lega

barman m, -ka f bartender

bar micwa f żyd. bar mitzva

barok m barock; muzyka ~u barockmusik

barokowy a barock-; kościół ~ barockkyrka; w stylu ~m i barockstil

barometr m barometer; ~ idzie do góry (opada) barometern stiger (faller)

barometryczn|y a barometer-, barometrisk; ciśnienie -e barometertryck n

baron m baron; zwł. szwedzki friherre; ~ narkotykowy narkotikakung

baronowa f baronessa; zwł. szwedzka friherrinna

barow|y a bar-; bułka -a painriche, baguette; danie -e varmt mellanmål; stołek ~ barstol

barszcz m rödbetssoppa; ~ z uszkami rödbetssoppa med köttfärsfyllda småpiroger; ~ zabielany rödbetssoppa med sur grädde; tani jak ~ jättebillig, kanonbillig, som hittad

bartnik m daw. skogsbiodlare

barw|a f färg; ciepłe (zimne) -y varma (kalla) färger; ~ ochronna woj., zool. kamouflagefärg; zool. t. skyddsfärg; woj. t. maskeringsmålning; ~ głosu röstklang, röstens klangfärg; -y narodowe nationalfärger; widzieć wszystko w różowych ~ch se allt i rosenrött

barwić impf I vt färga, färglägga; malować måla II vr ~ się färgas; ~ się na czerwono (niebiesko) färgas röd (blå)

barwinek bot. vintergröna

barwnik m 1 naturalny färgämne n; ~ do włosów hårfärgningsmedel n 2 pigment pigment n

barwność f färgrikedom, färgglädje; moc. färgprakt; ~ opisu färgstark beskrivning

barwn|y a 1 kolorowy färgglad; szkło, tkanina t. kulört; -e skarpetki kulörta sockor 2 różnobarwny färgrik, färgstark; jaskrawy, pstrokaty brokig; język, postać färgstark

barwoślepota f med. färgblindhet

bar|y pl kraftiga (breda) axlar pl; być szerokim w -ach vara bred över axlarna; wziąć się z kimś za ~ [börja] brottas med ngn, t. gå i närkamp med ngn; wzięli się za ~ de tog livtag på varandra

barykad|a f barrikad; stać po drugiej (przeciwnej) stronie -y przen. tillhöra motståndarsidan; walczyć na ~ch kämpa på barrikaderna; wznosić -y bygga (resa) barrikader

barykadować impf I vt barrikadera II vr ~ się barrikadera sig (za czymś bakom ngt)

baryła f 1 beczka fat n, tunna 2 grubas tjockis, fetknopp

baryłka f kagge, kutting

baryton m muz. baryton; śpiewać ~em sjunga baryton

bas m muz. bas; głos basstämma, basröst; śpiewak bassångare; mówić ~em tala med basröst; śpiewać ~em sjunga bas

basałyk m żart. busfrö n, rackarunge

Basedow m choroba ~a med. Basedows sjukdom

basen m 1 zbiornik bassäng, behållare; budynek simhall, badhus n; ~ kryty inomhusbassäng; ~ odkryty (otwarty) utomhusbassäng, swimmingpool; ~ pływacki simbassäng; ~ portowy hamnbassäng; chodzić do pływalni gå på simhall; pływać w ~ie zw. simma i en swimmingpool 2 chorego [stick]bäcken n 3 geol. bäcken n, kitteldal; ~ Morza Śródziemnego Medelhavsbassängen; kraje ~u Morza Bałtyckiego Östersjöländerna

basior m zool.: wilk varg[hane]

Bask m bask; Kraj ~ów Baskien n

baskijski a baskisk

Baskoni|a f geogr. Baskien n; mieszkać w -i bo i Baskien

basowy a muz. bas-; klucz ~ basklav; ~m głosem med basröst

basta itj. basta!; i ~! och därmed basta!

bastard m bastard

bastion m bastion; przen. bålverk n

Bastylia f hist. Bastiljen

baszta f fästningstorn n, försvarstorn n

baśka f pot.: głowa skalle, boll

baśniow|y a sago-, sagolik-; istota -a sagoväsen n; kraj ~ kraina marzeń drömland n

baś|ń f bajka [barn]saga; świat -ni sagovärld; -nie Hansa Christiana Andersena Hans Christian Andersens sagor

bat m 1 bicz piska; uderzenie ~em piskrapp n; bić kogoś ~em slå ngn med piska, piska ngn; mieć ~ nad głową ha piskan över sig; strzelić z -a smälla (klatscha) med piskan; jak z ~a strzelił i en blink, på nolltid, fort 2 lanie -y stryk n, pisk n; chłosta prygel n; tęgie ~y ett kok stryk; dostać (oberwać) ~y t. przen. få stryk

batalion m woj. bataljon; B ~y Chłopskie Bondebataljonerna under andra världskriget

batalista m szt.: malarz bataljmålare

bateri|a f 1 fiz., woj. batteri n; ~ elektryczna elektriskt batteri; ~ do komórki batteri till mobiltelefon; ~ słoneczna solbatteri; ~ zenitowa luftvärnsbatteri; naładować -ę do komórki ladda mobilbatteriet; ~ jest rozładowana batteriet är urladdat; o napędzie na -ę batteridriven 2 pot.: zbiór ~ butelek ett batteri av flaskor

batog m [stor] piska

baton m chokladstång

batożyć impf vt piska hårt

batu|t m studsmatta; skakać na -cie hoppa på studsmattan

batut|a f taktpinne; orkiestra pod -ą Pendereckiego en orkester under ledning av Penderecki

batyskaf m batysfär

batyst m batist

bauer pot. [rik] tysk bonde

Bawari|a f geogr. Bayern n; mieszkać w -i bo i Bayern

bawarka f vatten (te) med mjölk

bawarski a bayersk, bajersk

bawełn|a f bomull; ~ strzelnicza bomullskrut n; owijać w -ę gå som katten kring het gröt, tala i förtäckta ordalag; nie owijać w -ę tala rent ut, ta bladet från munnen; nie owijając w -ę rakt på sak, i klartext, utan omsvep

bawełnian|y a bomull-; -e spodnie bomullsbyxor; tkanina -a bomullstyg n

bawialnia f przest. finrum n, salong

baw|ić impf I vt zabawiać roa, underhålla; to mnie nie -i det roar mig inte II vi przebywać vistas, gästa; ~ na wczasach vara på semester II vr ~ się 1 zabawiać się roa sig, ha roligt; rozerwać się förströ sig; ~ się cudzym kosztem roa sig på andras bekostnad; -cie się dobrze! ha det så trevligt!, mycket nöje!; dobrze się -łeś? har du haft riktigt? 2 o dzieciach leka; ~ się w berka leka kull; ~ się w ciuciubabkę leka blindbock; ~ się lalkami leka med dockor 3 zajmować się syssla, befatta sig (czymś med ngt); nie -my się w szczegóły! låt oss lämna detaljerna åt sidan!

bawidamek m charmör, kurtisör

bawół m zool. buffel

baz|a f bas; przen. basis; podstawa grundval; ~ i nadbudowa filoz. bas och överbyggnad; ~ danych databas; ~ lotnicza flygbas; ~ marynarki wojennej örlogsbas, marinbas; ~ surowcowa råvarutillgång; ~ wojskowa militärbas; szukać czegoś w bazie danych söka ngt i databasen; na -ie czegoś på basis (grundval) av ngt

bazalt m miner. basalt

baza|r m targowisko marknad[splats], basar; ze straganami torghandel; kupować jajka i warzywa na -rze köpa ägg och grönsaker på torget

bazgrać impf vt klottra [ned]; mazać kludda [ned]; ~ jak kura pazurem skriva kråkfötter

bazgranina f klotter n, kråkfötter pl

bazgrolić impf → bazgrać

bazgroły pl → bazgranina

bazia f bot. [sälg]hänge n; dziec. videkisse

bazooka f woj. bazooka, raketgevär n

bazować impf vi basera sig, grunda sig, stödja sig (na czymś på ngt); ~ na doświadczeniu t. bygga på erfarenhet

Bazyle|a f a. Bazyle|ja f geogr.: w Szwajcarii Basel n; pracować w -i arbeta i Basel

bazylika f basilika; B~ św. Piotra w Rzymie Peterskyrkan

bazyliszek m zool., mitol. basilisk

bazyliszkowy a wzrok ~ basiliskblick, giftig blick

bażant m zool. fasan; polowanie na ~y fasanjakt

bąbel m na ciele blåsa; w cieczy bubbla; ~ od oparzenia brännblåsa

bąbelek m dem liten blåsa (bubbla)

bąblowiec m zool.: tasiemiec blåsmask

bączek m żegl.: łódka jolle; z żaglem finnjolle

1 bądź impers. sg być ~ człowiekiem i zrób to! var en människa och gör det!; ~ gotów! var redo!; ~ tak miły i wyślij maila! var så snäll och mejla!; ~ zdrów trzymaj się ha det så bra!; żegnaj farväl!

2 bądź I konj ~ [to]… ~ [też]… vare sig… eller; albo… albo antingen… eller…; ~ sam, ~ też z kolegami vare sig ensam eller med kamraterna; ~ to samochodem, ~ to pociągiem antingen med bil eller med tåg II part. co ~ vad som helst; kto ~ vem som helst; gdzie ~ var som helst; jak ~ hur som helst; kiedy ~ när som helst

bąk m 1 zool. broms; opić się jak ~ dricka sig otörstig; zbijać -i slå dank, gå och driva 2 zabawka snurra; puścić (zakręcić) ~a sätta i gång en snurra 3 pot.: wiatry prutt; puścić ~a prutta 4 brzdąc pys, parvel 5 zool.: ptak wodny rördrom

bąkać impf – bąknąć pf I vt mówić niewyraźnie mumla, muttra; ~ pod nosem mumla i skägget II vi napomykać nämna (o czymś ngt)

be itj. 1 owca bä! 2 dziec.: coś brzydkiego nie bierz tego, to ~ ! rör inte det, det är usch! 3 [a]ni ~, [a]ni me inte ett dyft (dugg); ona [nie powiedziała] ani ~, ani me hon sa inte ett knyst (ljud)

Beatlesi pl → Bitelsi pl

beatyfikacja f kat. saligförklaring, beatifikation

beatyfikować impf vt rel. saligförklara, beatificera

bebechy pl pot.: wnętrzności inälvor pl, innanmäte n; wypruwać z siebie ~ anstränga sig till det yttersta; ~ mi się przewracają det vänder sig i magen på mig; moc. det äcklar mig

becik m niemowlęcia sparkpåse

beczeć impf vi – beknąć pf 1 owca bräka; cielak böla 2 płakać głośno lipa [ljudligt], stortjuta

becz|ka f tunna; większa fat n; ~ bez dna bottenlös tunna; niegospodarna osoba penningslukare, svart hål; piwo z -ki fatöl n; zacząć (spróbować) z innej -ki zmienić temat byta samtalsämne; zacząć z drugiej strony börja i annan ända; zjeść z kimś -kę soli ha gått igenom mycket tillsammans, känna ngn utan och innan → śledź

beczkować impf vt fylla på fat

beczkowóz m vattenvagn, vattenkärra

beczkow|y a fat-; piwo -e fatöl n

bedłka f bot.: skogschampinjon Agaricus silvaticus; to ~ przen. det är en enkel match

bednarstwo n tunnbindarhantverk n, tunnbinderi n

bednarz m tunnbindare

Beduin m beduin

befsztyk m biff[stek]; ~ po tatarsku råbiff med ägg o. kryddor

begonia f bot. begonia

behavioryst|a m, -ka f psych. behaviorist, t. beteendevetare

behawioryzm m psych. behaviorism, beteendepsykologi

bejca f 1 do drewna träbets 2 kulin. marinad

bejcować impf vt drewno betsa; mięso marinera

Bejru|t m geogr.: stolica Libanu Beirut n; pracować w -cie arbeta i Beirut

bek m 1 beczenie bräkning, bräkande n 2 głośny płacz [ljudligt] lipande, stortjutande n; uderzyć w ~ ta till lipen

beka f duża beczka stor tunna; większa stort fat, przen.: grubas tjockis, fetknopp

bek|ać impf vi – beknąć pf 1 czkać rapa; -nęło mi się jag rapade 2 o bekasie bräka

bekas m zool. beckasin

beknąć pf vi 1 → beczeć 2 pot.: zapłacić pröjsa [för], punga ut [med]

beknięcie n czkanie rapning

bekon m bacon, rökt sidfläsk

beksa f pot. lipsill

bela f 1 zwój bal, packe; ~ bawełny bomullsbal; ~ siana höbal; ~ tkaniny tygpacke 2 belka tjock bjälke, [timmer]stock; pijany jak ~ aspackad full som en kaja (alika) 3 miara papieru tio ris papper

beletrystyczny a skönlitterär; utwór ~ ett skönlitterärt verk

beletrystyk|a f skönlitteratur, vitterhet; ~ szwedzka svensk skönlitteratur; czytać -ę läsa skönlitteratur

belfer m pot., pejor.: zwł. pedantyczny skolfux

Belg m belgare, belgier; jest ~iem han är belgare

Belgi|a f geogr. Belgien n; w (do, z) -i i (till, från) Belgien; mieszkać w -i bo i Belgien

Belgijk|a f belgiska; jest -ą hon är belgiska

belgijsk|i a belgisk; -a czekolada belgisk choklad

belk|a f 1 drewniana, żelazna bjälke; ~ do odbicia sport. avstampsplanka, avstamp n; ~ oporowa stödbalk; ~ poprzeczna travers, tvärslå; ~ stropowa takbjälke; nie widzieć -i we własnym oku bibl. inte se bjälken i sitt eget öga 2 pot.: naszywka streck n i militär gradbeteckning

belkowanie n bud. bjälklag n

belona f zool.: ryba näbbgädda

Belweder m palats i nyklassicistisk stil, säte för den polska presidenten; przen. polska regeringen

bełkot m pejor.: niewyraźna mowa sludder n; brednie svammel n 2 wody kluckande n, bubblande n 3 cietrzewia spel n

bełkotać impf vi 1 mówić niewyraźnie sluddra; bredzić svamla 2 woda klucka, bubbla 3 cietrzew spela

bełkotliwy a sluddrig; pełen bredni svamlig

Bełt m geogr. Mały (Wielki) ~ Lilla (Stora) Bält

bełt m strzała do kuszy armborstpil

bełtać impf I vt röra om II vr ~ się chlupotać skvalpa

bełtwa f zool.: meduza ~ festonowa röd brännmanet

bemol m muz. b-moll, b-förtecken n

benedyktyn m 1 kat. benediktin, benediktin[er]munk 2 likier benediktinerlikör, munklikör

benedyktyńsk|i a benediktin[er]; -a cierpliwość änglalikt tålamod; -a praca mödosamt [och petigt] arbete

beneficjent m osoba czerpiąca korzyści förmånstagare; ~ testamentu praw. testamentstagare

benefis m spektakl recett[föreställning]

Beneluks m a. Benelux m polit. Benelux n Belgien, Nederländerna, Luxemburg

bengalski a bengalisk; ognie ~e bengalisk eld

beniaminek m najmłodszy [familjens] yngste; faworyt älsklingsbarn n, älskling, gunstling

benzodiazepiny pl farm. bensodiazepiner pl

benzol m chem. bensol, bensen

benzyn|a f bensin; pot. soppa; ~ bezołowiowa blyfri bensin; ~ wysokooktanowa högoktanbensin; zużycie -y bensinförbrukning; zatankować -ę fylla på bensin; zabrakło -y bensinen är slut; o napędzie na -ę bensindriven

benzynow|y a bensin; stacja -a bensinstation, bensinmack

berbeć m pot.: malec knatte, parvel, pys

berberys m bot. berberis

ber|ek m zabawa kull, tafatt; bawić się w -ka leka kull, leka sista[n]

bere|t m basker[mössa]; chodzić w -cie bära (gå i) basker; w -cie na bakier med baskern på sned

Berlin m geogr. Berlin n; ~ Wschodni (Zachodni) hist. Östberlin (Västberlin); w ~ie i Berlin; do (z) ~a till (från) Berlin; pracować w ~ie arbeta i Berlin

berliński a berlin-, berliner-, berlinsk; mur ~ hist. Berlinmuren

berło n spira härskarstav; trzymać (lit. dzierżyć) ~ föra spiran över ngt; zw. sitta vid makten

Bermud|y pl geogr. Bermudaöarna pl; mieszkać na -ach bo på (i) Bermudaöarna

bermudy pl bermudas pl, bermudashorts pl

bermudzki a Trójkąt B~ geogr. Bermudatriangeln

bernardyn m 1 kat. bernhardiner[munk] 2 zool.: pies sanktbernhardshund, bernhardiner[hund]

bernardyński a bernhardiner-; zakon ~ bernhardinerorden

Bern|o n geogr.: stolica Szwajcarii Bern n; pracować w -ie arbeta i Bern

beryl m 1 chem. beryllium n 2 miner. beryll

Beskid|y plt geogr. Beskiderna pl bergskedja i södra Polen som ingår i Karpaterna; w -ach i Beskiderna

bessa f ekon. baisse

bestia f 1 zwierzę best 2 okrutnik odjur n, rå (brutal) människa 3 żart. rackare, usling, filur

bestialski a bestialisk

bestialstwo n grymhet, råhet, bestialitet; czyn t. bestialisk gärning

bestseller m bestseller, bästsäljare

besztać impf vt skälla på, gräla på (kogoś ngn)

bet m → bety

Betlejem m geogr. Betlehem n; pracować w ~ arbeta i Betlehem

betlejemsk|i a gwiazda -a julstjärna

beton m 1 materiał budowlany betong; ~ strunowy spännbetong; ~ zbrojony armerad betong; betonować gjuta betong 2 polit.: grupa osób stockkonservativa medlemmar pl, hökar pl

betoniarka f tech. betongblandare

betoniarz m betongarbetare

betonować impf vt belägga med betong, gjuta i (in i) betong

betonow|y a betong-; słup ~ betongpelare; ściana -a betongvägg

bet|y pl pot.: pościel sängkläder pl, sänglinne n; leżeć (wylegiwać się) w -ach ligga [och dra sig] i sängen, ligga och slöa

1 bez m bot. syren; czarny ~ fläder; krzak bzu syrenbuske

2 bez prep utan; ~ czapki (pieniędzy) utan mössa (pengar); nie ~ przyczyny inte utan anledning; ~ dyskusji! inga diskussioner (men)!; ~ głupich żartów! inga dumheter!

beza f kulin. maräng

bezalkoholow|y a alkoholfri; napoje -e alkoholfria drycker

bezan m żegl. mesan

bezanmaszt m żegl. mesan

bezapelacyjn|y a ostateczny definitiv; nieodwołalny oåterkallelig; ~a decyzja ett definitivt beslut

bezawaryjny a helt funktionsduglig, störningsfri, felfri

bezbarwny a färglös; przezroczysty ofärgad; przen. t. ointressant, intetsägande

bezbłędny a felfri

bezbolesny a smärtfri

bezbożnik m gudsförnekare

bezbożny a gudlös

bezbramkowy a mecz ~ mållös match

bezbronny a 1 niemogący się bronić försvarslös, värnlös, skyddslös 2 bezradny hjälplös

bezbrzeżny a bezgraniczny gränslös; bezmierny ändlös

bezcelow|y a utan mål, ändamålslös; bez planu planlös; daremny, bez sensu meningslös; -e próby meningslösa försök

bezcen kupić coś za ~ köpa ngt för en spottstyver (struntsumma)

bezcenn|y a oskattbar, ovärderlig; -e księgozbiory ovärderliga boksamlingar

bezceremonialny a swobodny ledig, otvungen, oceremoniell; zbyt poufały för familjär; natarczywy burdus, påflugen; niegrzeczny ohyfsad

bezchmurn|y a molnfri; -e niebo molnfri himmel

bezczelnoś|ć f fräckhet, oförskämdhet; mieć ~ coś zrobić ha fräckheten (understå sig) att göra ngt; co za ~! vad fräckt!, vilken fräckhet!, så oförskämt!; to szczyt -i det är höjden av fräckhet

bezczelny a fräck, oförskämd; ~! t. vet hut!

bezcześcić impf vt skända, vanhelga; ~ grób skända en grav

bezczynnie adv nie stójże ~, zrób coś! stå inte där utan gör något!

bezczynność f overksamhet, sysslolöshet, inaktivitet; wymuszona ~ påtvingad sysslolöshet

bezczynny a overksam, sysslolös, inaktiv

bezdebitowy a bez zezwolenia utan tillstånd

bezdenn|y a bottenlös; przepastny bråddjup, avgrunds-; ~ głupiec en komplett idiot; -a przepaść bottenlöst svalg → beczka

bezdeszczow|y a regnfri, torr; -a pogoda uppehållsväder n

bezdewizowy a bezgotówkowy kontantlös

bezdętkow|y a opona -a slanglöst däck

bezdomn|y a hemlös, husvill; ~ pies herrelös hund

bezdroża pl väglöst land, väglösa ödemarker pl; sprowadzić kogoś na ~ leda ngn på villovägar; zejść na ~ komma på avvägar; po -ach t. över stock och sten

bezdrzewny a trädlös; bezleśny skoglös; ~ papier träfritt papper

bezduszny a själlös; bezwzględny hjärtlös; nieczuły okänslig, likgiltig

bezdymny a proch rökfri

bezdzietn|y a barnlös; -a para barnlöst par

bezdźwięczność f jęz. tonlöshet

bezdźwięczn|y a jęz. tonlös; spółgłoski -e tonlösa konsonanter

beze prep ~ mnie utan mig; → 2 bez

bezeceństw|o n przest.: niegodziwość skändlighet, neslighet; wyprawiać -a bete sig anstötligt

bezecny a skändlig, neslig, infam

bezgłośny a ljudlös; płacz tyst

bezgorączkowy a med. feberfri; stan ~ feberfritt tillstånd

bezgotówkow|y a kontantlös; obrót ~ kontantlös betalningstrafik; -e społeczeństwo kontantlöst samhälle

bezgraniczn|y a bez granic gränslös; nieograniczony obegränsad; ogromny ofantlig, enorm; -a władza obegränsad makt; żywić -e zaufanie do kogoś hysa obegränsat förtroende för ngn

bezgrzeszny a syndfri; niewinny oskuldsfull

bezguście n brak gustu dålig smak, smaklöshet; szmira smörja

bezgwiezdny a niebo stjärnlös, utan stjärnor

bezhołowie n pot.: bezład röra, oreda

bezideowy a idélös, utan ideologi (värderingar); bez ideałów utan ideal

bezimienn|y a namnlös, anonym; -e groby namnlösa (okända) gravar

bezinteresowność f osjälviskhet, oegennytta

bezinteresown|y a osjälvisk, oegennyttig; działalność -a ideell verksamhet

bezkarnie adv ostraffat, straffritt; to jej uszło ~ hon kom undan ostraffad

bezkarność f straffrihet

bezkarny a ostraffad, straffri

bezklasow|y a klasslös; społeczeństwo -e klasslöst samhälle

bezkolizyjn|y a skrzyżowanie -e planskild korsning; ruch ~ transp. korsningsfri biltrafik

bezkompromisowy a kompromisslös; pryncypialny principfast, karaktärsfast

bezkonkurencyjn|y a oöverträffad, makalös, som saknar motstycke, i särklass; -e ceny t. unikt låga priser

bez kozery książk. nie ~ inte utan anledning (fog)

bezkres m oändlighet, gränslöshet

bezkresny a oändlig, gränslös

bezkręgowiec m zool. ryggradslöst djur

bezkrólewie n interregnum n

bezkrwawy a oblodig; ~ przewrót polit. en oblodig revolution

bezkrwisty a med.: anemiczny blodfattig, anemisk

bezkrytyczny a okritisk, kritiklös

bezksiężycow|y a månlös, utan måne; noc -a månlös natt, natt utan månsken

bezkształtny a formlös; nieforemny oformlig

bezleśny a skoglös

bez liku książk. i massor, oräknelig mängd; kłopotów miała ~ hon hade massor med bekymmer (besvär); błędów było ~ felen var legio

bezlistny a bladlös

bezlitostny a obarmhärtig; bezwzględny skoningslös

bezludn|y a folktom; pusty öde; niezamieszkały obebodd, obefolkad; -e okolice obebodda trakter, ödebygd; -a wyspa en öde ö

bezludzi|e n 1 okolica ödebygd, ödemark, obygd; mieszkać na kompletnym -u bo bortom all ära och redlighet 2 pot.: brak ludzi brist på folk

bezła|d m oordning, oreda; w -dzie i oordning, huller om buller

bezładny a oordnad, i oordning; moc. kaotisk; myśli, wypowiedzi oredig, virrig

bez mała adv nästan, så gott som, nära nog; ~ niewyczerpany t. hart när uttömlig

bezmiar m omätlig vidd, omätlighet, ofantlighet; ~ morza havsvidd; ~ rozpaczy bottenlös (djupaste) förtvivlan

bezmiern|y a omätlig, ofantlig, gränslös; -e bogactwa omätliga rikedomar

bezmięsny a potrawa, danie vegetarisk; dzień ~ vegetarisk dag då man inte säljer (serverar) kött

bezmocz m 1 med.: niewydalanie moczu anuri 2 brak moczu w pęcherzu anures

bezmyślność f tanklöshet, meningslöshet; lekkomyślność obetänksamhet

bezmyślny a tanklös, meningslös; lekkomyślny obetänksam; ~ postępek en meningslös handling; ~ wyraz twarzy ett uttryckslöst ansiktsuttryck

beznadzie|ja f książk. hopplöshet; rozpacz förtvivlan; poddać się -i gripas av hopplöshet

beznadziejnie adv hopplöst; ~ chory obotligt sjuk; ~ zakochany w kimś hopplöst förälskad (kär) i ngn

beznadziejność f hopplöshet; ~ położenia det hopplösa i situationen

beznadziejn|y a hopplös; rozpaczliwy förtvivlad; ~ optymista oförbätterlig optimist; -a pogoda hopplöst väder; ~ przypadek ett hopplöst fall

beznamiętny a lidelsefri; spokojny oberörd, lugn

beznogi a benlös, utan ben; jednonogi enbent

bezobjawowy a med. symtomfri t. symptomfri, asymtomatisk; ~ nosiciel symtomfri (asymtomatisk) smittbärare

bezodblaskowy a światło avbländad

bezodrzutow|y a woj. rekylfri, rekyllös; -a pancerzownica granatgevär n, bazooka

bezogonowy a svanslös

bez ogródek adv powiedzieć ~ säga utan omsvep (rent ut), ta bladet från munnen

bezokolicznik m jęz. infinitiv; ~ czasu przeszłego w szw. perfekt infinitiv; cecha ~a infinitivmärke n; występować w ~u stå i infinitiv

bezołowiow|y a benzyna -a blyfri bensin

bezosobow|y a jęz. opersonlig; w formie -ej i opersonlig form

bezowocność f książk. fruktlöshet; bezskuteczność t. lönlöshet, resultatlöshet zrozumieć ~ swoich wysiłków inse det fruktlösa i sina ansträngningar

bezowocn|y a fruktlös; bezskuteczy t. lönlös, resultatlös; -e próby fruktlösa (gagnlösa) försök

bezpański a herrelös; ~ pies herrelös hund

bezpaństwowy a polit. statslös

bezpardonowy a hänsynslös, skoningslös

bezpartyjn|y I a partilös II -y m, -a f partilös [person] förr: som ej tillhörde kommunistpartiet

bezpieczeństw|o n säkerhet; psychiczne trygghet; ~ na drogach trafiksäkerhet; ~ pracy tech. driftsäkerhet; ~ i higiena pracy arbetarskydd n; ~ publiczne [den] allmänna säkerheten; pasy ~a aut. bilbälte n, säkerhetsbälte; poczucie -a trygghetskänsla; Rada B~a ONZ FN:s säkerhetsråd n; służba -a säkerhetstjänst; zapewnić komuś ~ garantera ngn säkerhet

bezpiecznik m woj., elektr. säkring; korek [säkerhet]propp; wymienić ~i byta säkringar

bezpiecznikow|y a skrzynka -a elektr. proppskåp n; wiązania -e sport. säkerhetsbindningar på skidor

bezpieczn|y a säker; psychicznie trygg; niezagrażający t. riskfri, utan risk[er]; -e miejsce en trygg plats; ~ dla środowiska miljövänlig; być w ~m miejscu w -ej odległości vara på behörigt (säkert) avstånd

bezpieka f pot. säpo a. Säpo

bezplanowy a planlös

bezpłatnie adv gratis, kostnadsfritt; bez opłaty avgiftsfritt

bezpłatn|y a kostnadsfri, gratis; wolny od opłat avgiftsfri; ~ bilet gratisbiljett; -a opieka lekarska fri läkarvård; -a praca oavlönat arbete; urlop ~ tjänstledighet; wstęp ~ fritt inträde

bezpłciow|y a könlös, asexuell; pozbawiony erotyki avkönad; rozmnażanie -e biol. könlös fortplantning

bezpłodność f ofruktsamhet, sterilitet; przen. fruktlöshet

bezpłodny a ofruktsam, steril; przen. fruktlös, gagnlös

bezpodmiotowy a jęz. subjektslös, utan subjekt

bezpodstawn|y a grundlös, ogrundad; nieuzasadniony omotiverad, obefogad; -e pomówienia grundlösa beskyllningar; -e pogłoski lösa rykten

bezpostaciowy a fiz. formlös, amorf

bezpośredni a 1 dotyczący wprost direkt, omedelbar; ~ kontakt direkt kontakt; ~ połączenie direkt [buss-, tåg]anslutning; demokracja ~a direkt demokrati; głosowanie ~e direkta val pl; jej ~ przełożony hennes närmaste chef 2 o osobie [öppen och] naturlig, oförställd; spontaniczny spontan

bezpośrednio adv direkt, omedelbart; ~ po rozwodzie strax efter skilsmässan

bezpotomnie adv umrzeć ~ dö barnlös

bezpotomny a utan arvingar

bezpowrotnie adv oåterkalleligen

bezpowrotn|y a oåterkallelig; nie dający się zastąpić oersättlig; -a strata oersättlig förlust

bezprawie n laglöshet; anarchia anarki; tam panuje ~ där råder laglöshet

bezprawnie adv olagligt

bezprawn|y a olaglig, lagstridig, illegal; -e pozbawienie wolności praw. olaga frihetsberövande n; -e używanie rzeczy praw. olagligt brukande

bezprecedensowy a exempellös, utan motstycke; niesłychany oerhörd; być ~m sakna (vara utan) motstycke

bezpretensjonalny a opretentiös, anspråkslös

bezproblemowy a problemfri

bezprocentow|y a räntefri; -a pożyczka räntefritt lån

bezprzedmiotow|y a 1 pozbawiony treści tom, innehållslös; -a dyskusja meningslös diskussion 2 oderwany abstrakt; sztuka -a abstrakt konst

bezprzykładny a exempellös, makalös; ~ ofiarność makalös offervillighet

bezradność f hjälplöshet, rådlöshet; bezsilność vanmäktighet

bezradny a hjälplös, rådlös; bezsilny vanmäktig

bezreceptowy a med. receptfri

bezrękawnik m sukienka ärmlös klänning; kamizelka ärmlös väst

bezręki a bez ramienia utan arm[ar]; bez dłoni utan hand (händer); jednoręki enarmad

bezroboci|e n arbetslöshet; kasa -a arbetslöshetskassa; wskaźnik -a arbetslöshetindex n; długotrwałe ~ långtidsarbetslöshet; masowe ~ massarbetslöshet; niezawinione (strukturalne) ~ strukturell (ofrivillig) arbetslöshet; być na -u pot. gå och stämpla

bezrobotn|y I a arbetslös II -y m, -a f arbetslös [person]; zasiłek dla ~ch arbetslöshetsunderstöd n

bezrogi a hornlös; zwł. o bydlętach kullig

bezrolny a jordlös, utan jord

bezrozumny a oförståndig, obetänksam, tanklös; szalony dumdristig; ~ lęk irrationell ångest

bezruch m orörlighet; zastygnąć w ~u stelna till, bli orörlig

bezrybi|e n vatten[drag] utan fisk; na -u i rak ryba przysł., przybl. i brist på bröd äter man limpa, i de blindas rike är den enögde kung

bezrybny a utan fisk

bezsenność f sömnlöshet; cierpieć na ~ lida av sömnlöshet

bezsenn|y a sömnlös; -e noce sömnlösa nätter

bezsens m nonsens n, meningslöshet, absurditet; zastanawiać się nad ~em życia fundera över livets meningslöshet

bezsensowny a meningslös, absurd

bezsilność f maktlöshet, vanmakt; bezradność hjälplöshet

bezsilny a maktlös, vanmäktig; bezradność hjälplös; słaby orkeslös; być ~m wobec czegoś vara maktlös inför ngt

bezskrzydły a vinglös, utan vingar

bezskutecznie adv utan framgång, förgäves

bezskuteczność f ineffektivitet, resultatlöshet

bezskuteczn|y a ineffektiv, resultatlös; daremny fåfäng; -a próba ett fruktlös försök

bezsłoneczny a utan sol[sken]

bezsłowny a ordlös

bezsporny a obestridlig, otvivelaktig; oczywisty uppenbar

bezsprzeczny a otvivelaktig; bezsporny obestridlig

bezstronność f opartiskhet; obiektywizm objektivitet; praw. ojävighet; ~ sędziów domarnas ojävighet

bezstronny a opartisk; obiektywny objektiv; praw. ojävig

bezszelestny a ljudlös; tech. tyst[gående]

bezśnieżn|y a snöfri, snölös, utan snö; -a zima barvinter

beztalencie n pejor.: osoba obegåvad (talanglös) person; brak talentu brist på begåvning, talanglöshet

bezterminowy a utan tidsbegränsning, på obestämd tid

beztlenowy a biol., chem. anaerob; kwas ~ binär syra; rozkład ~ anaerob nedbrytning

beztłuszczowy a fettfri

beztreściowy a 1 pożywienie näringslös, näringsfattig 2 bez treści innehållslös

beztroska f sorglöshet, bekymmerslöshet

beztroski a sorglös, obekymrad, bekymmerslös; ~e życie ett sorglöst liv

bez ustanku adv utan avbrott, oupphörligen

bezustannie adv oavbrutet, oupphörligen, oavlåtligt

bezustanny a oavbruten, oupphörlig, oavlåtlig; ~ rozwój en oupphörlig utveckling

bezustnikowy a papieros utan munstycke

bezużyteczność f oanvändbarhet, onyttighet; daremność lönlöshet

bezużyteczny a oanvändbar, onyttig; daremny lönlös; czuć się ~m vara till ingen nytta

bezwartościowy a värdelös

bezwarunkowo adv bez zastrzeżeń utan villkor, obetingat; bezwzględnie absolut

bezwarunkow|y a bez warunków ovillkorlig, obetingad; bezwzględny absolut; odruch ~ psych. obetingad reflex; żądać -ej kapitulacji kräva villkorslös kapitulation

bezwiedn|y a machinalny ofrivillig, automatisk; nieświadomy omedveten; instynktowny instinktiv; ~ gest en ofrivillig gest; -e zaufanie do kogoś ett instinktivt förtroende för ngn

bezwietrzny a vindstilla, vindlös; dzień był ~ dagen var vindstilla

bezwład m 1 niechęć do czynu tröghet, apati, t. försoffning 2 med. lamhet, förlamning

bezwładnościowy a pas ~ aut. rullbälte n

bezwładnoś|ć f 1 utrata władzy w członkach lamhet, domning; paraliż förlamning 2 fiz. tröghet; prawo -ci tröghetslagen; siła -ci tröghetskraft

bezwładn|y a lam, domnad; sparaliżowany förlamad; mieć -e nogi vara lam i benen do czynu tröghet, apati, t. försoffning 2 med. lamhet, förlamning

bezwodnik m chem. anhydrid

bezwodn|y a ubogi w wodę vattenfattig, torr; chem. vattenfri; -e stepy torra stäpper

bezwoln|y a viljelös; ~ gest en viljelös gest; być ~m narzędziem w rękach kogoś vara ett viljelöst verktyg i ngns händer

bezwonny a doftlös; bezzapachowy luktfri

bezwstyd m skamlöshet; bezczelność oförskämdhet; nieprzyzwoitość oblyghet, oanständighet

bezwstydnica f skamlös (oblyg) kvinna (flicka); rozpustnica utsvävande kvinna (flicka)

bezwstydnik m skamlös (oblyg) man (pojke); rozpustnik utsvävande man (pojke)

bezwstydny a skamlös; bezczelny oförskämd; nieprzyzwoity oblyg, oanständig; łag. ofin, ohyfsad

bezwyjątkowo adv undantagslöst, utan undantag

bezwyjątkowy a undantagslös, utan undantag

bezwypadkow|y a jazda -a bilkörning utan olyckor

bezwyznaniowy a konfessionslös, irreligiös

bezwzględnie adv 1 surowo hänsynslöst; okrutnie skoningslöst 2 całkowicie absolut; koniecznie ovillkorligen, obetingat; oczywiście självklart, naturligtvis; ~ tak! [ja] absolut!, så klart!; powinieneś ~ zapłacić du borde absolut betala

bezwzględn|y a 1 surowy hänsynslös; okrutny skoningslös; -a dyscyplina t. kadaverdisciplin 2 całkowity absolut; konieczny ovillkorlig, obetingad; -a cisza absolut tystnad; ~ spokój fullständigt lugn; -a większość absolut majoritet

bezzałogowy a bez załogi obemannad; ~ statek kosmiczny obemannad rymdfarkost

bezzapachowy a luktfri

bezzasadn|y a grundlös, ogrundad; -e oskarżenia ogrundade anklagelser

bezzębie n stomat. tandlöshet

bezzębny a tandlös

bezzwłocznie adv utan dröjsmål (uppskov), ofördröjligen; pot. på en gång, genast; odpowiedzieć ~ svara omgående

bezzwłoczny a omedelbar, ofördröjlig

bezzwrotn|y a niepodlegający zwrotowi utan återbetalningsskyldighet; -e opakowanie engångsförpackning; -a pożyczka ej återbetalningsskyldigt lån

bezżennoś|ć f celibat; żyć w -ci leva i celibat

bezżenny a ogift; stan ~ ogift stånd

beż a beige; płaszcz koloru ~ beige kappa (rock)

beżowy a beige

bęb|en m 1 muz., tech. trumma; ~ hamulcowy bromstrumma; ~ wyciągarki lintrumma; bić w ~ slå på trumma, trumma; grać na -nie spela trumma 2 duży brzuch kalaskula, isterbuk

bęben|ek m 1 muz. liten trumma; ~ baskijski tamburin 2 pot.: błona bębenkowa trumhinna; podbijać komuś -ka pochlebiać [grovt] smickra ngn; podjudzać uppvigla (hetsa upp) ngn; od huku o mało nie popękały mi -ki w uszach smällen var nära att spräcka mina trumhinnor 3 w rewolwerze ammunitionstrumma

bębenkow|y a błona -a anat. trumhinna

bębnica f med. väderspänning

bębn|ić impf vi 1 uderzać trumma; łomotać bulta, banka; ~ na pianinie hamra (dunka) på pianot; ~ palcami na stole trumma med fingrarna på bordet; deszcz -i o szyby (po dachu) regnet trummar (smattrar) mot fönsterrutorna (taket) 2 rozgłaszać basunera ut, trumpeta ut

bęc itj. upadek bums!, dunk!; strzały pang!; stracił równowagę i ~ na podłogę han tappade balansen och föll pladask på golvet

bęcwał m próżniak latmask, lätting; wałkoń slashas

bękart m obraźl.: nieślubne dziecko oäkting, bastard; niegrzeczne dziecko jäkla unge

BHP = bezpieczeństwo i higiena pracy arbetarskydd n

biada vi ve!; ~ mi! ve mig!; ~ ci, jeśli to zrobisz! t. gud nåde dig om du gör det!

biadać impf vi jämra sig, oja sig; użalać się klaga (nad czymś på, över ngt)

biadolić impf vi gnälla, knota (nad czymś, z powodu czegoś över ngt)

białaczk|a f med. leukemi; być chorym na (mieć) -ę vara sjuk i (ha) leukemi

białk|o n 1 jaja äggvita; ubić dwa -a vispa ihop två äggvitor 2 oka ögonvita; mieć przekrwione -a ha blodsprängda ögonvitor 3 biol. äggviteämne n, protein n; niedobór -a proteinbrist

biało-czerwony I a vit-röd II biało-czerwoni pl sport. polackerna pl

białogłowa f daw. [gift] kvinna, fru

Białorusin m belarus; daw. vitryss; jest ~em han är belarus

Białorusink|a f belarusiska; daw. vitryska; jest -ą hon är belarusiska

białorusk|i a belarusisk: daw. vitrysk; [język] ~ belarusiska [språket]; mówić (rozumieć) po -u tala (förstå) belarusiska

Białoru|ś f geogr. Belarus n; daw. Vitryssland n; na -si i Belarus; na ~ till Belarus; z -si från Belarus; mieszkać na -si bo i Belarus

białoś|ć f vithet; rozpalony do -ci vitglödgad

biał|y I a vit; -a broń blanka vapen; ~ chleb vitt bröd; B~ Dom Vita huset; -a flaga vit flagg; -e pasy na ulicy övergångsställe n; -a plama vit fläck; -e szaleństwo skidsport, skidåkning; -e święta Bożego Narodzenia vit jul; ~ wiersz orimmad vers; -e wino vitvin n, vitt vin; ~ jak śnieg vit som snö; ubrana na -o klädd i vitt; w ~ dzień mitt på ljusa (blanka) dagen II -y m, -a f vit [person]; biali de vita

bibeloty pl krimskrams n, bjäfs n, t. små prydnadssaker pl

bibka f pot.: libacja supkalas n, dryckeslag n

bibli|a f bibel; rel. Bibeln; przysięgać na -ę svära på Bibeln

biblijny a biblisk

bibliobus m a. bibliowóz m bokbuss

bibliofil m bokälskare, bibliofil

bibliografia f spis książek litteraturförteckning, litteraturlista

bibliograficzny a bibliografisk

biblioteczn|y a biblioteks-; katalogi -e bibliotekskataloger

bibliotek|a f 1 instytucja bibliotek n; ~ podręczna referensbibliotek; pójść do -i gå på bibliotek; wypożyczyć książkę z -i låna en bok på bibliotek[et] (från biblioteket) 2 mebel bokhylla

bibliotekarka f [kvinnlig] bibliotekarie

bibliotekarstwo n zawód bibliotekariebefattning

bibliotekarz m bibliotekarie

bibliotekoznawstwo n biblioteksvetenskap

bibosz m przest. festprisse, rumlare

bibuła f 1 do atramentu läskpapper n 2 cienki papier silkespapper n; do filtrowania filterpapper 3 nielegalna prasa illegal litteratur, olagliga flygblad pl

bibułka f 1 do papierosów cigarrettpapper n 2 do ozdób silkespapper n, kräppapper

biceps m biceps; ~y zw. muskler

bici|e n 1 kogoś stryk n; ~ dzieci barnmisshandel; ~ kobiet kvinnomisshandel; chłopiec do -a przen. strykpojke, t. slagpåse 2 uderzenie ~ dzwonów klockringning; ~ naczyń krossande av porslin; ~ serca hjärtslag n; ~ zegara klockslag n; z ~m serca med klappande hjärta 3 bydła slakt 4 monet [mynt]prägling

bicz m piska; ~ boży gissel n, plågoris n; jak z ~ trzasnął (trzasł) på nolltid, ögonblickligen; bicz na siebie kręcić binda ris åt [sin] egen rygg

biczować impf vt książk. gissla, hudflänga

bi|ć impf I vt 1 uderzać slå; ~ kogoś kijem slå ngn med käpp; poturbować misshandla; ~ brawo applådera; ~ pięścią w stół slå näven i bordet 2 pokonywać slå, besegra; karc. sticka över; ~ rekordy slå rekord 3 ubijać ~ śmietanę (jajka) vispa grädde (ägg) 4 bydło slakta 5 monety prägla II vi 1 dzwon, serce slå; ~ czołem przed kimś krypa i stoftet för ngn; ~ głową w mur köra huvudet i väggen; ~ o brzeg fale slå mot stranden; ~ w oczy falla i ögonen, vara iögonfallande, frappera; radość -je mu z twarzy hans ansikte strålar (lyser) av glädje; serce -je hjärtat slår; -je szósta klockan slår sex 2 źródło springa fram; fontanna spruta upp 3 woj.: z dział skjuta med kanoner, ge eld III vr ~ się slåss; walczyć strida, kämpa (z kimś med, mot ngn); ~ się w piersi na znak skruchy visa ånger; uznawać swoją winę erkänna sin skuld; ~ się z myślami inte kunna bestämma sig, vara i valet och kvalet

bidet m bidé

bidon m vätskeflaska, vattenflaska

bie|c impf vi – biegnąć 1 poruszać się springa, löpa; ~ co tchu springa med andan i halsen 2 posuwać się: czas fly, rinna iväg; chmury fara [över himmel]; łzy -gły jej po policzkach tårar rann utför kinderna på henne; obłoki -gną po niebie molnen drar förbi på himlen 3 prowadzić leda, gå, löpa; droga -gnie wzdłuż granicy vägen går utmed gränsen; jego myśli -gły ku czemuś hans tankar vände sig mot (gick till) ngt; ścieżka -gła między polami stigen löpte mellan åkrarna; dokąd -gną schody? vart leder trappan (trapporna)?

bie|da f 1 ubóstwo fattigdom; moc. armod n; cierpieć (klepać) -dę lida nöd; żyć w -dzie leva i fattigdom; ~ z nędzą fattigdom och elände; ~ nie hańbi przysł. fattigdom är ingen skam 2 kłopot knipa, trångmål n; od -dy nödtorftigt; ledwie ledwie med nöd och näppe; z tym to pół -dy det är väl inte så farligt; przyjaciół poznaje się w -dzie przysł. i nöden prövas vännen

biedactwo n stackars liten (krake), liten stackare

biedak m 1 cierpiący biedę fattiglapp 2 biedactwo stackare, stackars sate; ~u! stackars dig!

biednieć impf vi bli fattig

biedn|y I 1 ubogi fattig; moc. utarmad; ~ jak mysz kościelna fattig som en kyrkråtta 2 nieszczęśliwy stackars, arm; -e chłopisko arma karl II -y m, -a f fattig [person]; -i i bogaci fattiga och rika; -emu zawsze wiatr w oczy wieje przysł. den fattige har alltid otur

biedota f fattigt folk, de fattiga

biedować impf vi leva fattigt; moc. lida nöd

biedronka f zool. nyckelpiga

biedzić się impf vr męczyć się plågas, våndas (nad czymś över ngt); ~ się nad problemem sitta och våndas över (bråka sin hjärna med) ett problem

bieg m 1 bieganie löpning, lopp n; ~ na sto metrów hundrameterslopp; ~ długodystansowy långdistanslopp; ~ na orientację orientering; ~ na przełaj terränglöpning; ~ z przeszkodami hinderlopp; ~ zjazdowy störtlopp; puścić się ~iem sätta av i språng; do ~u (na miejsca), gotowi, start! sport. på era platser, färdiga, gå!; ~iem springande, med språng; ~iem marsz! woj. framåt med språng! 2 ruch gång; w pełnym ~u pojazd i full gång; wskoczyć w ~u do pociągu hoppa på ett tåg i rörelse 3 tok, postęp ~ czasu tidens gång; ~ myśli tankegång; ~ wydarzeń händelseförlopp n; z ~iem czasu med tiden, allteftersom tiden lider, t. så småningom 4 nurt lopp n, ström; dolny ~ Wisły Wisłas (Weichsels) nedre lopp; górny ~ rzeki flodens övre lopp; z ~iem rzeki med strömmen, medströms 5 aut. växel; ~ jałowy tomgång; ~ wsteczny back[växel]; jechać na drugim ~u köra på tvåans växel, köra på tvåa; wrzucić czwarty ~ lägga i (in) fyran; zredukować ~ växla ner

biegacz m sport. löpare

biega|ć impf vi biec springa, löpa; latać ränna; uwijać się sno sig; śpieszyć się jäkta; brać udział w zawodach tävla; ~ dla zdrowia jogga, motionslöpa; oczy mu ~ją ögonen irrar på honom; ~ za interesami springa ärenden; ~ po nocach ränna ute på nätterna

bieganina f spring n, rännande n; krzątanina liv och rörelse; pośpiech jäkt n; ~ tam i z powrotem springande hit och dit

biegle adv mówić ~ po fińsku i po węgiersku tala flytande finska och ungerska

biegłość f sprawność skicklighet (w czymś i ngt); wprawa rutin; w języku språkbehärskning

biegł|y I a sprawny skicklig, kunnig, duktig (w czymś i ngt); być ~m w trzech językach tala tre språk flytande; ~ w niemieckim t. slängd i tyska; jej -a znajomość norweskiego t. hennes förmåga att tala norska flytande II -y m, -a f rzeczoznawca sakkunnig [person], expert; opinia ~ch sakkunnigutlåtande n

biegnąć impf vi → biec

biegow|y a narciarstwo -e längdåkning

biegówk|i pl sport. längdåkningsskidor pl, längdskidor pl; jeździć na -ach åka längdskidor

biegun m 1 fiz., geogr. pol; ~ dodatni pluspol, positiv pol; ~ ujemny minuspol, negativ pol; ~ północny nordpol; ~ południowy sydpol; na ~ie północnym i nordpolen; wyprawa na biegun południowy expedition till sydpolen; dwa ~y przen. två motpoler, två ytterligheter; oni to dwa ~y de är diametralt motsatta 2 kołyski med[e]; fotel na ~ach gungstol; koń na ~ach gunghäst

biegunka f med. diarré; krwawa ~ blodig diarré

biegunow|y a 1 fiz., geogr. pol-, polar-; koło -e polarcirkel 2 fotel gung-

biegus m zool.: ptak ~ arktyczny tuvsnäppa; ~ morski skärsnäppa

bi|el f kolor vitt, vit färg; ~ cynowa zinkvitt; olśniewająca ~ bländande vithet; była ubrana na ~ało hon var klädd i vitt

bielactwo n med. albinism

bielak m zool. skogshare

bieleć impf vi 1 stawać się białym bli vit, vitna; włosy bli gråhårig 2 wyróżniać się bielą lysa vit

bielić impf I vt ścianę vitkalka, vitmena; płótno bleka; metal förtenna II vr ~ się lysa (skimra) vit

bielidło n blekpulver n, soda

bielik m zool.: ptak havsörn

bielinek m zool.: kapustnik kålfjäril

bielizna f 1 odzież spodnia underkläder pl; ~ damska damunderkläder; ~ męska herrunderkläder; ~ osobista underkläder 2 domowa ~ pościelowa sängkläder pl, sänglinne n; ~ stołowa bordslinne; brudna ~ smutskläder, smutstvätt

bieliźniany a linne-; materiał ~ linnetyg n

bieliźniarka f 1 szafa linneskåp n 2 przest.: kobieta szyjąca bieliznę linnesömmerska

bieliźniarstwo n linnesömnad

bielmo n med. vit fläck på hornhinnan; mieć ~ na oczach przen. vara blind för ngt; zdjąć komuś bielmo z oczu przen. öppna ngns ögon; ~ spadło mi z oczu fjällen föll från mina ögon

bielszy a komp vitare → biały

bieluń m bot. spikklubba

bierk|a f figura zabrana bricka som tagits, slagen pjäs; -i pl gra plockpinn n

biernie adv passivt; zachować się ~ förhålla sig passiv

biernik m jęz. ackusativ; być w ~u stå i ackusativ; rządzić ~iem styra ackusativ

biernikow|y a jęz. ackusativ-; forma -a ackusativform

bierność f passivitet, overksamhet

biern|y a passiv, overksam; -e prawo wyborcze passiv valrätt; -a znajomość języka passiv språkkunskap; strona -a jęz. passivform, passivum n; czasownik w stronie -ej ett verb i passivform

bierwiono n [tjockt] vedträ, stock

bierzmowanie n rel. [katolsk] konfirmation

bies m satan; przest. hin håle

biesiada f książk. gästabud n, fest, kalas n

biesiadnik m książk. bordsgäst

biesiadn|y a pieśń -a bordsvisa

Bieszczad|y pl geogr. Bieszczady-bergen östra delen av de polska Karpaterna som gränsar till Slovakien o. Ukraina; mieszkać w -ach bo i Bieszczady

bieszczadzki a från (rörande) Bieszczady

bieżąco adv być z czymś na ~ hålla sig à jour med ngt; informować kogoś o czymś na ~ hålla ngn à jour med ngt; załatwiać coś na ~ ordna ngt utan dröjsmål

bieżąc|y a 1 obecny löpande; aktualny innevarande; ~ rachunek zw. lönekonto n; -e sprawy löpande ärenden (frågor); -e wydatki löpande utgifter; -ego miesiąca denna månad; ofic. dennes; -ego roku detta år; w ~m roku [under] innevarande år 2 płynący -a woda rinnande vatten 3 jednostka miary sträck-; metr ~ löpmeter

bieżnia f 1 sport. [löpar]bana; wyścigowa tävlingsbana, kapplöpningsbana 2 przyrząd do ćwiczeń löpband n 3 roln.: dla zwierząt rastgård för djur, inhägnad 4 tech.: w łożysku lagerbana i kullager

bieżnik m 1 serweta [bord]löpare 2 opony [däckets] slityta, däckmönster n

bigamia f bigami, tvegifte n

bigamist|a m, -ka f bigamist

big-beat m przest. rock[musik]

bigbitow|y a przest. rock-; muzyka -a rockmusik

bigos m 1 kulin. „bigos” surkål kokt med kött, korv och svamp, polsk nationalrätt; ~ myśliwski „jägarbigos” med rådjurs-, har/stek o. torkade enbär 2 kłopot, zamieszanie narobić ~u ställa till det, röra till ngt; narobić komuś ~u sätta ngn i knipa, ställa till trassel för ngn

bigot m, -ka f skenhelig person, hycklare, t. bigott person

bigoteria f skenhelighet, hyckleri n, t. bigotteri n

bigoteryjny a skenhelig, hycklande, t. bigott

bijatyk|a f slagsmål n, [rå]kurr n; rękoczyny handgemäng n; wdać się się w -ę ge sig in i ett slagsmål; wybuchła ~ między kimś ett slagsmål utbrott mellan ngra

bikiniarz m daw. sprätt[hök], snobb

bila f w bilardzie, snookerze biljardboll

bilans m 1 ekon. balans; zestawienie bilansowe balansräkning; ~ dodatni (ujemny) aktiv (passiv) balans; ~ handlowy handelsbalans; ~ płatniczy betalningsbalans; sporządzić ~ göra bokslut 2 podsumowanie slutresultat n; ~ sytuacji t. sammanfattning av situationen, lägesrapport; ~ ofiar wypadku antalet olycksoffer; dokonać ~u życiowego göra upp bokslutet med sitt liv

bilansować impf I vt 1 ekon. göra bokslut, upprätta en balansräkning 2 zestawiać sammanställa; porównywać jämföra, [av]väga mot varandra II vr ~ się budżet, rachunki balansera, vara i jämvikt

bilard m biljard; grać w ~ spela biljard

bilardowy a biljard-; kij ~ biljardkö; stół ~ biljardbord n

bilet m biljett; ~ autobusowy (na autobus) bussbiljett; ~ do kina biobiljett; ~ kolejowy (na pociąg) tågbiljett; ~ lotniczny (na samolot) flygbiljett; ~ powrotny returbiljett; ~ tramwajowy (na tramwaj) spårvagnsbiljett; ~ ulgowy rabattbiljett, rabattkort n; ~ wizytowy visitkort n; ~ na Jezioro Łabędzie biljett till Svansjön; wilczy ~ przest. relegering från samtliga högskolor; kupić ~ köpa (lösa) biljett

bileter m, -ka f na kolei, w metrze spärrvakt, biljettkontrollant; w kinie, teatrze vaktmästare

biletow|y a biljett-; kasa -a biljettexpedition, biljettkontor n; okienko biljettlucka

bilion m tysiąc milionów biljon

billboard m affischtavla

bilon m drobne småmynt pl, växelpengar pl; w ~ie i växel

bim itj. ~-bam! dingdång!, ding dång!, bingbång!

bimbać impf vi pot. ta lätt (na coś, z czegoś på ngt), inte bry sig (na coś, z czegoś om ngt)

bimber m hembränt; pędzić ~ göra hembränt

bimbrownik m hembrännare

binarn|y a binär; dane -e binär data

bingo n bingo n; grać w ~ spela bingo; wygrać coś w ~ vinna ngt på bingo

binokle pl pincené

biochemia f biokemi

biochemiczny a biokemisk

biodr|o n höft; być szerokim (wąskim) w -ach vara bred (smal) om höfterna; ręce na -a! gimn. höfter fäst!

biodrowy a anat. höft-; staw ~ höftled

biodrówk|a f moda: spódnica kjol med låg midja; -i spodnie byxor som sitter på höften

biofizyka f biofysik

biograf m levnadstecknare, biograf

biografia f biografi, levnadsteckning; ~ zbeletryzowana skönlitterär biografi; ~ Wajdy en biografi över Wajda

biograficzny a biografisk

bioinżynieria f bioteknik

biolog m biolog

biologia f biologi

biologiczny a biologisk

biomasa f biomassa

bior|ca m, -czyni f med. mottagare; ~ krwi blodtagare

biosfera f biosfär

biret m księdza, sędziego barett

Birm|a f geogr., hist. Burma n; w -ie i Burma → Mjanma

birmański a burmansk, burmesisk

bis I itj. dacapo!, en gång till!, mera! II m dacapo[rop] n; wykonać coś na ~ spela (sjunga) dacapo (en gång till)

biskup m biskop; ~ sufragan biträdande biskop, suffragan[biskop]; kobieta ~ prot. [kvinnlig] biskop; żona ~a prot. t. biskopinna

biskupi a biskops-, biskoplig; pastorał ~ biskopskräkla

biskupstwo n biskopsdöme n; diecezja stift n

bisować impf vt vi powtarzać bissera, spela (sjunga) dacapo (en gång till), ge ett extranummer

biszkopt m lätt sockerkaka utan fett

bit m komput. bit

Bitelsi pl pot. Beatles pl

bitewn|y a strids-, kamp-; pole -e slagfält n; zgiełk ~ a. wrzawa -a stridslarm n

bitk|a f 1 pot.: bójka slagsmål n; skory do -i som gärna slåss 2 kulin. -i pl [mörbultade] slags köttbullar pl

bitny a waleczny stridsglad, kampglad; dzielny tapper

bitumiczny a chem. bituminös

bitw|a f [fält]slag n, batalj; ~ morska sjöslag n; ~ na śnieżki snöbollskrig n; krwawa ~ ett blodigt slag; toczyć -ę o coś utkämpa en strid om ngt; wydać -ę leverera batalj; ~ pod Monte Cassino slaget vid Monte Cassino där många polska soldater stupade

bit|y a 1 ubity -a śmietana vispad grädde; -e mięso mörbultat kött 2 pot.: cały -e trzy godziny drygt tre timmar

biuletyn m kommuniké, rapport; rz. bulletin; ~ informacyjny informationsblad n; ~ meteorologiczny väderleksrapport

biurk|o n skrivbord n; człowiek zza -a struntviktig byråkrat, paragrafryttare; siedzieć za -iem (przy -u) sitta vid skrivbordet

biu|ro n 1 instytucja byrå, kontor n; ~ informacyjne informationskontor, informationsbyrå; ~ notarialne notarius publicus-kontor; ~ ogłoszeń annonsbyrå; ~ podróży resebyrå; ~ polityczne hist. politbyrån; ~ rzeczy znalezionych hittegodsexpedition, expedition för tillvaratagna effekter 2 lokal kontor n; pracować w -rze arbeta på kontoret; pójść do ~ra gå till kontoret; po -rze po pracy efter jobbet

biurokracja f byråkrati; zwł. przesadna pappersexercis

biurokrat|a m, -ka f byråkrat; zwł. bezduszny paragrafryttare

biurokratyczny a byråkratisk

biurokratyzm m byråkratism, t. pappersvälde n, formrytteri n

biurowiec m kontorshus n

biurowość f kontorsarbete n, kontorsverksamhet

biurow|y a kontors-; godziny -e kontors-, expeditionstid; materiały -e kontorsmateriel; pracownik ~ kontorist, kontorsanställd

biurwa f pot., pejor. sur kontorskäring, vresig [kvinnlig] paragrafryttare

biust m 1 piersi kobiece [kvinno]bröst pl, byst; przest., książk. barm; jędrny (obwisły) ~ fasta (hängande) bröst pl 2 popiersie byst

biustonosz m behå, bh; przest. bysthållare

biwak m obóz [tält]läger n; woj. bivack

biwakować impf vi tälta, campa; woj. bivackera, ligga i bivack

Bizancjum n Bysans n

bizantyjski a bysantinsk

biznes m 1 działalność affärer pl, affärsverksamhet; branża bransch; handel handel; w świecie ~u inom näringslivet 2 pot.: przedsiębiorstwo [litet] företag, [liten] rörelse; mały ~ småföretag; mieć nosa do ~u ha näsa (sinne) för affärer; wycofać się z ~u dra sig tillbaka från affärerna

biznesman m affärsman

biznesmenka f affärskvinna

biznesow|y a affärs-; plan ~ affärsplan; usługi -e företagstjänster

biznesplan m pot. affärsplan

bizon m zool. bison[oxe]

biżuteria f smycken pl, juveler pl; tania bijouterier pl

blach|a f 1 płyta metalowa bleck n, bleck plåt; ~ falista korrugerad plåt; arkusz ~y plåt; wykuć coś na -ę lära sig ngt som ett rinnande vatten; Pałac pod B-ą Plåtpalatset i barockstil i Warszawa 2 płyta pieca kuchennego spisplatta 3 forma do pieczenia bakplåt 4 muz. bleckblåsinstrument n, mässingsinstrument n

blacharnia f plåtslageri n

blacharz m 1 rzemieślnik plåtslagare; ~ samochodowy bilplåtslagare 2 przest.: policjant snut

blado adv blekt; wypaść ~ göra en slät figur

bladość f blekhet; śmiertelna (trupia) ~ likblekhet

blad|y a blek; schorowany, wycieńczony glåmig; -a twarz blekt ansikte; ~ strach stark skräck, blek förfäran; ~ jak śmierć (trup) likblek; ~ na buzi t. blek om nosen; ~ z przerażenia blek av fasa; o ~m świcie i svinottan

blaga f kłamstwo båg n, lögn; blef bluff; przechwałki skryt n, skrävel n

blagier m kłamca bluffare, lögnare; samochwała storskrytare, skrävlare

blagować impf vt łgać bluffa; zmyślać hitta på; chełpić się storskryta, skrävla

blaknąć impf vi blekna, bli urblekt, przen.: pamięć förblekna; ~ w porównaniu z czymś förblekna i jämförelse med ngt

blamaż m książk. blamage

blamować impf vr ~ się blamera sig, skämma ut sig

blank m arch. tinne

blankiet m blankett, formulär n; ~ firmowy firmabrevpapper n; wypełniony ~ ett ifyllt formulär; wypełnić ~ fylla i en blankett (ett formulär)

blanszować impf vt kulin.: obgotowywać blanchera

blask m 1 jasność ljussken n; ~ księżyca månsken; ~i światła ljusglimtar; w ~u słońca i solskenet; ~i i cienie przen. skuggor och dagrar 2 połysk glans; migocący skimmer n, lyster 3 splendor prakt, glans; w pełnym ~u i sin fulla glans

blaszanka f puszka bleckburk; bańka plåtdunk

blaszan|y a bleck-, plåt-; ~ kubek bleckmugg; instrumenty -e muz. bleckblåsinstrument, mässingsinstrument

blaszka f 1 cienka blacha tunn plåt 2 z wybitym numerem [plåt]märke n, [plåt]bricka, nummerskylt 3 przy butach klackjärn n 4 bot.: liścia bladskiva; grzyba [svamp]lamell

blat m [bords]skiva; oprzeć się o ~ stołu stödja sig [med armbågarna] mot bordet

blednąć impf vi bli blek; przen. förblekna

blednica f med. kloros, bleksot

blef m bluff

blef|ować impf vi bluffa; on tylko -uje han bara bluffar

blejtram m szt. spännram, kilram; naciągnąć płótno na ~ t. sätta upp en väv

blekot m bot. vildpersilja, glis

blezer m stickkofta, cardigan; ~ z dekoltem w serek V-ringad cardigan

blichtr m yttre prakt, bedräglig glans

blin m pannkaka

blis|ki I a nära; w przestrzeni närbelägen; w czasie nära förestående; ~ krewny nära släkting; -ka współpraca ett nära samarbete; z ~ej odległości på nära håll; być ~m śmierci vara nära döden; być ~m załamania vara nära att bryta ihop II -i m, -a f krewny släkting; moi -cy mina närmaste [anhöriga]

Bliski Wschód m geogr. Mellanöstern, Mellersta Östern; na ~m Wschodzie i Mellanöstern

blisk|o adv nära; w pobliżu i närheten; żegl. dikt; ~ dwa dni (tydzień) nästan två dagar (en vecka); ~ dworca (przystanku) nära stationen (hållplatsen); ~ spokrewniony z kimś nära besläktad med ngn; ~ Szczecina nära Szczecin; poznać kogoś ~ bli nära bekant med ngn; z -a på nära håll; zdjęcie z -a närbild; z daleka i z -a från när och fjärran

bliskość f 1 sąsiedztwo närhet; w przestrzeni närbelägenhet; ~ miasta stadens närhet; czuć ~ wiosny det märks att våren är nära 2 zażyłość förtrolighet, nära (intimt) förhållande

bliskoznacznik m jęz. synonym

bliskoznaczn|y a synonym; równoznaczny liktydig; wyrazy -e synonymer

bliziutko adv alldeles nära; ~ koło mnie t. [helt] invid mig

blizn|a f ärr n; mieć -ę na twarzy ha ett ärr i ansiktet

bliźni m nästa, medmänniska; miłość ~ego kärlek till nästan; kochaj ~ego swego jak siebie samego bibl. älska din nästa som dig själv

bliźniaczka f tvillingsyster

bliźniaczy a 1 dotyczący bliźniąt tvilling-; ~ brat tvillingbror 2 jednakowy likadan; ~ dom radhus n

bliźniak m 1 jedno z bliźniąt tvillingbror 2 dom parhus n; parvilla ena hälften av

bliźni|ęta pl 1 bracia tvillingar pl; ~ jednojajowe enäggsvillingar 2 B~ astron. Tvillingarna pl; jest spod znaku B-ąt han är tvilling

bliżej adv komp blisko närmare; ~ szkoły närmare skolan

bliższ|y a komp bliski närmare; -a droga genväg; ~ mojemu sercu zw. som står mitt hjärta nära; przy ~m poznaniu vid närmare bekantskap

bloczek m [liten] anteckningsblock n, skrivblock

blog m dziennik internetowy blogg; komentarze na ~u bloggkommentar

bloger m, -ka f bloggare

blok m 1 bryła, polit. block n; ~ lodowy isblock; ~ rządowy regeringsblock; ~ skalny klippblock; ~ startowy sport. startblock; tworzenie -ów polit. blockbildning 2 mieszkalny höghus n, högt hyreshus 3 zeszyt anteckningsblock n, skrivblock; ~ kreślarski skissblock; ~ rysunkowy ritblock 4 krążek linowy [block]trissa 5 barak więzienny [fång]barack 6 taktyka demonstracji czarny ~ svarta blocket

blokad|a f blockad; ~ drogowa vägspärr; ~ ekonomiczna handelsblockad; ~ etatów anställningsstopp n; ~ kierownicy aut. rattlås n; ~ koła aut. hjullås n; ~ zapłonu aut. [elektronisk] startspärr; ogłosić -ę czegoś förklara ngt i blockad; przerwać -ę bryta (häva) blockaden

blokować impf vt blockera; zagradzać stå i vägen, hindra; fotb. tackla; tech. spärra [av], låsa; ~ komuś drogę spärra (stå i) vägen för ngn; ~ swoje konto spärra sitt konto; ~ ruch hindra [bil]trafiken; ~ wejście do budynku spärra ingången till en byggnad

blokowisko n stort höghusområde

blokow|y I a kommitet ~ [hyres]hus(kommitté), [hyres]husförvaltning II -y m, -a f hist. uppsyningsman i koncentrationsläger som själv var fånge

blokując|y a blockerande; urządzenie -e spärranordning

blond a blond, ljushårig; mają włosy ~ de har blont hår

blondas m pot.: zwł. dziecko lintott

blondyn m blond man; jest ~em har är blond, han har blont hår

blondynk|a f blondin; tleniona ~ en platinablond; jest -ą hon är blond[in], hon har blont hår

blotka f karc.: młódka lanka, hacka

bluesowy a zespół ~ bluesband n

bluff m → blef

bluffować impf vi → blefować

bluszcz m bot. murgröna; kobieta ~ przen. klängranka; porosły ~em murgrönsbevuxen, murgrönklädd

bluza f blus; ~ harcerska scoutskjorta; ~ marynarska sjömansblus; ~ robocza arbetsblus; ~ sportowa collegetröja

bluzgać impf vi – bluz[g]nąć pf spruta, forsa [ut], välla fram; ~ przekleństwami ösa ur sig svordomar; ~ wyzwiskami na kogoś överhopa ngn med ovett

bluzka f [kvinno-, barn]blus; ~ koszulowa skjortblus

bluźnić impf vi 1 rel. häda (komuś ngn); przen. smäda, skymfa 2 pot.: przeklinać svära

bluźnierca m hädare

bluźnierczy a hädisk

bluźnierstwo n hädelse

bł. = kat.: błogosławiony saligförklarad

błaga|ć impf vt bönfalla (kogoś o coś ngn om ngt); prosić usilnie tigga och be; -am! t. snälla, snälla, jag ber dig (er)!

błagaln|y a bönfallande, bedjande; -e spojrzenie en bönfallande blick

błaganie n enträgen bön

błahostka f bagatell, småsak

błahy a bagatellartad, futtig, ringa

błam m podbicie płaszcza pälsfoder n

bławatek m bot. blåklint Centaurea cyanus

błaz|en m narr; osoba niepoważna pajas, fjant; głupiec dumbom; ~ cyrkowy clown; ~ nadworny hist. hovnarr; robić z kogoś -na göra narr av ngn, driva med ngn

błazenada f → błazeństwo

błazeńsk|i a narr-, narraktig; czapka -a hist. narrmössa; ~e miny komiska miner (grimaser)

błazeństwo n narrstreck n, pajaskonster pl, pajasfasoner pl, upptåg pl

błaznować impf vi spela pajas (narr), t. dumma sig

błaźnić impf vr ~ się göra sig till ett åtlöje, blamera sig

błąd m fel n; pomyłka misstag n; ~ drukarski tryckfel; ~ gramatyczny grammatikfel; ~ ortograficzny stavfel; być w błędzie ha fel; popełnić ~ pomylić się göra [ett] fel, begå ett fel; postąpić źle handla orätt (fel); poprawić ~ rätta [till] ett fel; wprowadzić kogoś w ~ vilseleda ngn; wyprowadzić kogoś z błędu ta ngn ur en villfarelse; pot. öppna ögonen för ngn; do tekstu wkradł się ~ ett fel har smugit sig in i texten; człowiek uczy się na błędach man lär sig av sina misstag

błądzi|ć impf vi 1 błąkać się irra [omkring]; ~ spojrzeniem flacka med blicken; ~ po omacku fumla i mörker; -ła gdzieś myślami hennes tankar vandrade någonstans 2 mylić się fela, göra [ett] fel; ~ jest rzeczą ludzką przysł. det är mänskligt att fela

błąka|ć impf vr ~ się chodzić bez celu ströva (vandra, stryka) [omkring, runt]; ~ po świecie flacka jorden runt, vandra omkring i stora vida världen; ~ się jak pokutująca dusza irra omkring som en osalig ande; na jej twarzy -ł się uśmiech ett leende spelade över hennes ansikte

błędnik m anat. labyrint

błędn|y a 1 omyłkowy felaktig; niewłaściwy oriktig; -a droga orätt väg; -e użycie słowa felaktig användning av ett ord; ~ wniosek felaktig slutsats 2 zabłąkany ~ koło ond cirkel; ~ ognik irrbloss, lyktgubbe; ~ rycerz lit. vandrande riddare; nerw ~ anat. vagusnerven 3 wzrok tom, frånvarande; bez wyrazu uttryckslös

błękit m 1 barwa azurblått, himmelsblått 2 barwnik blått barwnik blått pigment; ~ pruski berlinerblått

błękitnieć impf vi blåna, lysa blått; mienić się skifta i blått

błękitn|y a azurblå, himmelsblå; -a krew przen. blått blod; -e niebo blå himmel; -e hełmy woj.: siły pokojowe ONZ FN:s blå hjälmar

błogi a lycksalig, säll; rozkoszny ljuvlig; ~ uśmiech överlyckligt (saligt) leende; w ~ej niewiedzy i salig okunnighet

błogosławić impf vt välsigna

błogosławieństw|o n välsignelse; udzielić komuś -a välsigna ngn

błogosławion|y I a välsignad; zbawienny välsignelsebringande; -ej pamięci salig o zmarłym i åminnelse; w ~m stanie przen. gravid II -y m, -a f salig; zaliczyć w poczet ~ch kat. saligförklara

błogostan → błogość

błogość f lycksalighet, sällhet; szczęście lycka

błon|a f 1 tkanka hinna; ~ bębenkowa anat. trumhinna; ~ dziewicza mödomshinna, hymen; ~ komórkowa biol. cellmembran; ~ śluzowa slemhinna 2 fot.: taśma film

błonic|a f med. difteri; być chorym na (mieć) -ę vara sjuk i (ha) difteri

błoni|e n gräsbevuxen slätt; pastwisko [stor] betesmark, gärde n; na -ach t. på allmänningen

błonka f tunn hinna

błonkówki pl zool. steklar pl

błonnik m chem. [kost]fiber

błotniak m zool.: ptak kärrhök

błotnik m roweru, samochodu stänkskärm

błotnist|y a wypełniony błotem gyttjig, sörjig; dno dyig; grząski sumpig, träskartad; -a droga lerig väg; -a gleba sumpig mark, sumpmark

błotn|y a träsk-, kärr-; gaz ~ sumpgas; kąpiel -a med. gyttjebad n; ptactwo -e träskfåglar

bło|to n 1 rozmokła ziemia lera, gyttja; na drodze, ulicy slask n, sörja; na dnie dy; brud smuts; ~ pośniegowe a. śnieg z -tem snösörja, modd; brnąć przez ~ släpa sig fram genom leran, klampa på i sörjan; rzucać (wyrzucać) pieniądze w ~ przen. kasta pengar i sjön; tarzać się w -cie vältra sig i gyttjan; ugrzęznąć w -cie köra fast i gyttjan; zmieszać kogoś z -tem (obrzucić kogoś -tem) dra ner ngn i smutsen, smutskasta ngn 2 bagna -ta pl träskmarker pl, kärrmarker pl

błysk m 1 błyśnięcie blixt, blixtljus n; ~ fleszów zw. fotografernas blixtlampor; ~ nadziei glimt av hopp; ~ pioruna blixt; ~iem pot. på nolltid, på momangen (stubben) 2 ryb.: błystka skeddrag n

błys|kać impf – błysnąć pf I vi 1 świecić blixtra; ~ dowcipem briljera (glänsa) med sin kvickhet; ~ białymi zębami blixtra med vita tänder 2 jaśnieć lysa fram, blänka [till]; piorun blixtra [till]; -nęła mi myśl, że… det for [som en blixt] genom mitt huvud att…; oczy -nęły mu gniewem hans ögon gnistrade av vrede; radość -kała jej z oczu hennes ögon strålade av glädje II vr ~ się blixtra; -ka się det blixtrar; -kało się i grzmiało det blixtrade och åskade

błyskawic|a f blixt; ~ bez grzmotu meteor. kornblixt; rozejść się lotem -y sprida sig som en löpeld; ~ rozdarła niebo blixten slet sönder himlen; jego oczy miotały -e hans ögon sköt blixtar av harm, han var blixtrande arg

błyskawicznie adv blixtsnabbt, kvickt som blixten, snabbare än blixten

błyskawiczn|y a blixtsnabb, blixt-; zamek ~ blixtlås n

błyskotka f ozdoba grannlåt, bjäfs; na choinkę [julgrans]glitter n

błyskotliwość f efektowność briljans, talang[fullhet]

błyskotliw|y a efektowny briljant, lysande, glänsande; osoba spirituell; ~ mówca lysande talare; -e uwagi slagfärdiga (skarpsinniga) kommentarer

błyskow|y a blixt-; bomba -a woj. lysbomb, fotobomb; lampa -a blixtljuslampa

błysnąć [się] pf → błyskać [się]

błystk|a f ryb. skeddrag n; łowić na -ę fiska med skeddrag

błyszcz m miner. glans; ~ ołowiowy blyglans

błyszcząc|y a glänsande; świecący lysande; powierzchnia blank; -a nędza przen. lysande elände n; ~ jak lustro spegelblank

błyszcz|eć impf vi 1 oczy, gwiazdy gnistra, tindra; śnieg gnistra, glimma; woda, broń glänsa, blänka; złoto, gwiazdy glimma; rosa poranna -y na trawie morgondaggen blänker i gräset; śnieg -ał w słońcu snön gnistrade i solskenet 2 olśniewać briljera, glänsa; ~ dowcipem glänsa med sin kvickhet; ~ inteligencją lysa med sin intelligens

błyszczka f zool.: motyl gammafly n

błyszczyk m 1 do warg läppglans 2 ryb.: błystka skeddrag n

bm. = bieżącego miesiąca dennes, den här månaden

bo konj för; dlatego, że därför att; ~ co? hur så?; ~ dlaczego nie? ja, varför inte?; ~ ja wiem? vad vet jag?, t. jag vet inte riktigt; mów wolniej, ~ nie rozumiem tala långsammare därför att jag inte förstår; przestań, ~ zadzwonię na policję! sluta annars ringer jag [till] polisen!; stój, ~ strzelam! stanna, annars skjuter jag!

boa I m zool. boa[orm]; ~ dusiciel kungsboa II n kołnierz z futra, piór boa

boazeri|a f [trä]panel, väggbeklädnad; wykładać -ą panela, boasera

bobas m pot.: niemowlę bebis; dziecko plutt, tulting

bober reg. → bóbr

bobki pl gródki odchodów [get-, får]spillning

bobkow|y a liście -e lagerblad

bobo n pieszcz. bebis

bobrow|y a bäver-; futro -e bäverskinnspäls

bobslej m sport. bob, bobsleigh

bochen m stor [bröd]limpa

bochenek m brödlimpa

bocian m zool. stork m

bociani a stork-; ~e gniazdo storkbo n; żegl.: kosz utkikstunna; mars märs

bocz|ek m 1 kulin. sidfläsk n, bacon [n]; jajka na -ku stekt ägg och bacon 2 na -ku på sidan → bok

bocznic|a f 1 ulica sidogata; skręcić w -ę svänga in på en sidogata 2 kolej. stickspår, sidospår n

boczn|y a sido-, sid-; fach. lateral; -a droga sidoväg, avtagsväg; -a kieszeń sidficka; lusterko -e aut. backspegel på flygel; tor ~ kolej. stickspår n, sidospår n; dojechać do miasta ~mi drogami ta sig fram till staden (pot. stan) på omvägar

boczyć się impf vr dąsać się tjura, sura, vara sur (na kogoś på ngn)

boćwina f → botwina

bodaj a part. 1 chyba nog, väl, troligen; ~ wczoraj i går om jag inte tar fel; ~ tydzień temu kanske för en vecka sedan (pot. sen); ~ z powodu choroby troligen på grund av sjukdom; było ich ~ z pięciu de var nog fem stycken; to jest ~ najlepsze rozwiązanie det är nog den bästa lösningen 2 przynajmniej åtminstone; pożycz mi trochę, ~ pięć euro kan du låna mig lite, åtminstone fem euro; ~ jeden raz för en gångs skull 3 życzenie måtte; ~by wszyscy byli tacy jak ty! om alla ändå var (vore) som du!; ~ go cholera wzięła! fan ta honom!

bodajże → bodaj

bo|dziec m 1 czynnik retning, stimulus; ~ bezwarunkowy (warunkowy) psych. obetingad (betingad) stimulus; ~ zapachowy luktretning; reagować na -dźce reagera på stimuli 2 podnieta impuls, sporre; -dźce ekonomiczne ekonomiska stimulansåtgärder (incitament); dodać (dostarczyć) komuś -dźca stimulera (uppmuntra) ngn; stać się -dźcem do czegoś bli en sporre till ngt

bodziszek m bot. geranium

bogacić impf I vt göra rik; zwł. przen. berika II vr ~ się bli rik; zwł. przen. berikas; ~ się w doświadczenia skaffa sig (samla) erfarenheter

bogactw|o n rikedom; -a naturalne naturtillgångar; ~ odcieni nyansrikedom; żyć w -ie leva i rikedom

bogacz m rik man, rikeman

bogatka f zool.: ptak talgoxe

boga|ty a rik (w coś på ngt); ~ program ett rikhaltigt program; -a rodzina rik familj; -a roślinność rik vegetation (växlighet); -e słownictwo rikt ordförråd; ~ w witaminy vitaminrik, rik på vitaminer; ~ w wydarzenia händelserik; czym chata -a, tym rada przybl. man får vara glad för det lilla [man har], håll till godo med allt vad huset förmår när man bjuder gäster på mat

bogdanka f przest., żart. käresta, hjärtats dam

bogini f gudinna; ~ miłości kärleksgudinna Afrodite

boginka f mitol. [vatten-, skogs-, åker]nymf

bogobojność f gudsfruktan, fromhet

bogobojny a gudfruktig, fromhet

bogoojczyźniany a iron. [klerikal och] chauvinistisk, alltför fosterländsk

Bogurodzica f rel. Guds moder, Gudaföderskan Polens äldsta sång o. poetiska text

bohater m hjälte; główna postać huvudperson; w utworze t. figur; filmowy, teatralny huvudrollsinnehavare; ~ dnia dagens hjälte; ~ narodowy nationalhjälte; ~ powieści romanhjälte; postać romanfigur

bohaterka f [kvinnlig] hjälte; rz. hjältinna → bohater

bohatersk|i a hjältemodig, hjälte-; heroiczny heroisk; ~ czyn hjältedåd n; umrzeć -ą śmiercią dö hjältedöden; på -u som en hjälte

bohaterstwo n hjältemod n; heroizm heroism

bohaterszczyzna f iron. falskt (missuppfattat) hjältemod, dumdristighet

bohema f bohem, konstnärskretsar pl

bohomaz m kludd[eri] n

boisk|o n 1 sport. idrottsplats; ~ do piłki nożnej fotbollsplan; ~ szkolne skolgård; grać na własnym -u spela på hemmaplan 2 reg.: klepisko loggolv n

boj m pot. mieć ~a vara skraj (skakis)

boja f żegl. boj; ~ cumownicza förtöjnings-, morings(boj); ~ świetlna lysboj

bojar m hist. bojar, man av hög adel i Ryssland

bojaźliwość f räddhågsenhet, lättskrämdhet, ängslighet

bojaźliwy a räddhågsen, lättskrämd, ängslig

bojaź|ń f fruktan, rädsla; żyć w -ni leva i fruktan

bojer m sport. isjakt

bojkot m bojkott; ~ towarzyski utfrysning ur sällskapet; ogłosić ~ czegoś förklara bojkott mot ngt; stosować ~ wobec kogoś bojkotta ngn

bojkotować impf vt bojkotta; towarzysko frysa ut (kogoś ngn)

bojler m varmvattenberedare

bojownik m 1 person kämpe; ~ o słuszną sprawę förkämpe för en rättvis sak; ~ o wolność frihetskämpe 2 zool.: ptak brushane; ryba kampfisk

bojow|y a 1 bitewny strids-, kamp-; działania -e stridshandlingar, militära operationer; gotowość -a stridsberedskap chrzest ~ elddop n; szyk ~ stridsformering, slagordning 2 skłonny do boju stridslysten, kamplysten, stridbar; duch ~ kampanda; zapał ~ stridsiver

bojówk|a f kamptrupp, stormtrupp; terrorystyczna terroristgrupp; -i lewackie vänsterradikala grupper (gäng)

bojówkarz m medlem i kamptrupp; ~ lewicowy (prawicowy) vänsterradikal (högerradikal) bråkmakare

bok m strona, krawędź sida; oddziału t. flank; zwierzęcia länd; ~ trójkąta sida av en triangel; ból w ~u ont i sidan; brać się pod ~i sätta händerna i sidan [och se morsk ut]; leżeć na lewym ~u ligga på vänstra sidan; mieć kogoś na -u ha en kärleksaffär med ngn, vänsterprassla med ngn; odłożyć coś na ~ lägga undan ngt; patrzeć na kogoś ~iem snegla misstänksamt på ngn; robić ~ami koń flämta, andas tungt; człowiek slita ont; robić interesy na -u syssla med svarta affärer; trzymać się na ~u hålla sig på sin kant, stå utanför; zarabiać na ~u tjäna vid sidan om; to mi wychodzi (posp. wyłazi) ~iem det står mig upp i halsen, jag har fått nog av det; zostawmy to na ~u! låt oss lämna det åt sidan!; ~iem i sidled, sidledes; na ~ åt sidan, undan; na ~! ur vägen!; na ~u avsides; pod ~iem blisko alldeles nära (runt hörnet); z ~u från sidan; żarty na ~! skämt åsido!

bokobrody pl polisonger pl

1 boks m sport. boxning; ~ amatorski amatörboxning; ~ tailandzki thaiboxning; ~ zawodowy proffsboxning; uprawiać ~ ägna sig åt boxning, boxa

2 boks m dla konia box, spilta; w szatni [låsbart] skåp; przepierzenie avbalkning, skrubb; wprowadzić konia do ~u leda in hästen i spiltan

bokser m 1 pięściarz boxare; ~ amatorski amatörboxare; ~ zawodowy proffsboxare; damski ~ pejor. kvinnomisshandlare, hustrumisshandlare 2 zool.: pies boxare

bokserki pl spodenki boxershorts pl

bokserski a box-, boxnings-; mecz ~ boxningsmatch; rękawice ~e boxningshandskar

boksować impf I vt boxa II vr ~ się boxas (z kimś med ngn)

boksyt m miner. bauxit

boląc|y a öm, värkande; -e miejsce przen. öm (känslig) punkt; ~ palec u nogi en öm tå

bolączk|a f trudność svårighet; zmartwienie bekymmer n; -i dnia codziennego alldagliga bekymmer, vardagsbekymmer; -i społeczne sociala missförhållanden

bolec m bult

1 bol|eć impf vi sprawiać ból, t. przen. göra ont; uporczywie värka; -i ją głowa (ząb) hon har ont i huvudet (en tand); -ą go zęby han har tandvärk; -i mnie w okolicach serca jag har ont i hjärttrakten; co pana -i? u lekarza var har ni ont?; tu cię -i! przen. det är här skon klämmer!; niech cię o to głowa nie -i! det är inte ditt bekymmer! → przybytek

2 bol|eć impf vi smucić się vara ledsen (bedrövad) (nad czymś över ngt); -eję [nad tym], że… jag är väldigt ledsen att…, jag tycker det är mycket tråkigt att…

bolejący a twarz, mina plågad, lidande

bolero n muz. bolero; tańczyć ~ dansa bolero

Bolesław m ~ I Chrobry Boleslav I den tappre Polens förste kung

bolesn|y a smärtsam, plågsam; -e wspomnienia plågsamma minnen; ~ zabieg ett smärtsamt ingrepp; Matka Boska B-a kat. Jungfru Marie smärtor; czy to -e? gör det ont?

boleś|ć f bóle [stark] värk, [svåra] smärtor pl i bukpartiet; łoże -ci pinoläger n sjukbädd; wić się z -ci vrida sig av smärta; od siedmiu -ci marny urusel, eländig

bolid m astron. bolid, ljusstark meteor

Boliwi|a f geogr. Bolivia n; mieszkać w -i bo i Bolivia

Boliwijczyk m bolivian; jest ~iem han är bolivian

Boliwijk|a f bolivianska; jest -ą hon är bolivianska

Boloni|a f geogr. Bologna n; pracować w -i arbeta i Bologna

bolszewicki a hist. bolsjevistisk; pejor. kommunistisk; wojna polsko-bolszewicka polsk-sovjetiska kriget 1919-21

bolszewik m hist. bolsjevik; pejor. kommunist

bom m 1 żegl., sport. bom 2 dźwig lastbom, hissblock

bomb|a f 1 woj. bomb; ~ atomowa atombomb; ~ burząca sprängbomb; ~ głębinowa sjunkbomb; ~ kasetowa klusterbomb; ~ listowa brevbomb; ~ samochodowa bilbomb; ~ zapalająca brandbomb; ~ zegarowa tidsinställd bomb; podłożyć -ę placera ut en bomb; wpaść jak ~ rusa (störta) in, komma inrusande; zrzucać -y z samolotu fälla bomber 2 sensacja sensation, uppseende n; ta wiadomość to była prawdziwa ~ nyheten slog ner som en bomb; ~! vilken grej!, vad häftigt! 3 sport.: w piłce nożnej kanonhårt skott; w tenisie, siatkówce dödande smash 4 szklana stor glaskula; kufel sejdel, krus n

Bombaj m geogr. Bombay n; pracować w ~u arbeta i Bombay

bombardier m woj.: w lotnictwie bombfällare, hist.: w artylerii furir vid artilleriet

bombardować impf vt t. przen. bombardera, fälla bomber; ostrzeliwać beskjuta; ~ elektrownię bombardera ett kraftverk; ~ kogoś pytaniami bombardera (överhopa) ngn med frågor

bombardowanie n bombardemang n; ~ dywanowe bombmatta

bombastyczny a bombastisk, svulstig

bomber m podkładacz bomb terrorist som placerar ut bomber

bombk|a f na choinkę [julgrans]kula; powiesić (zawiesić) -i na choince hänga kulor i julgranen

bomblować impf vi pot., żart. slå dank, gå och driva

bombonierka f konfektask, bonbonjär; pokoik jak ~ ett rum nätt och fint som ett dockskåp

bombowiec m bomb[flyg]plan n; ~ nurkujący störtbombplan

bombow|y a 1 woj. bomb-; nalot ~ bombräd; zamach ~ sprängattentat n, bombattentat; dokonać zamachu -ego föröva ett sprängattentat, t. kasta en bomb 2 świetny toppen-, pang, fantastisk, jättebra

bon m 1 talon kupong; ~ książkowy presentkort på böcker; ~y stołówkowe lunchkuponger; ~ żywnościowy ransoneringskort n; ~ oświatowy skolpeng 2 papier wartościowy tillgodokvitto n, tillgodokort n

bona f przest. barnjungfru

bonifikat|a f 1 zniżka rabatt som kompensation; udzielić komuś -y na coś ge ngn rabatt på ngt 2 sport. bonuspoäng

bonifikować impf vt ge rabatt (kogoś ngn)

bonza f przen. pamp, småpåve; ~ związkowy fackföreningspamp

bonżurka f przest. rökrock

BOR = Biuro Ochrony Rządu Regeringens skyddsbyrå

bor m chem. bor n

boraks m chem. borax

1 bordo a ciemnoczerwony mörkröd, vinröd

2 bordo n wino bordeaux

bordow|y a -a sukienka vinröd klänning; ubierać się na -o klä sig i mörkrött

borelioz|a f med. borrelia; chorować na -ę vara sjuk i borrelia

borny a kwas ~ borsyra

borować impf vt borra; ~ ząb borra [upp] en tand, borra i en tand

borowik m bot.: borowik szlachetny karljohan, stensopp; zbierać ~i plocka karljohan

borowinow|y a kąpiel -a gyttjebad n; okłady -e gyttjeomslag

borówk|a f bot. ~ czarna (czernica) blåbär n; ~ brusznica czerwona (brusznica) lingon n; -i dżem borówkowy lingonsylt

borsuk m zool. grävling

Bory pl ~ Tucholskie Tucholaskogen i norra Polen, nationalpark

borykać się impf vr brottas (z czymś med ngt), kämpa (z czymś med, mot ngt)

1 bosak m żeglarski båtshake; pożarniczy brandhake

2 bosak m na ~a barfota; chodzić (biegać) na ~a gå (springa omkring) barfota

bosk|i a gudomlig, gud-; na litość (miłość) -ą för Guds skull!; niech cię ręka -a broni! ostrzeżenie Gud nåde dig!

boskość f gudomlighet

bosman m żegl.: podoficer båtsman

bosmański a węzeł ~ żegl. pålstek n

boso adv barfota

bosonogi a barfota

boss m szef boss, chef

bos|y a barfota; na -ą nogę utan strumpor

Bośni|a f geogr. Bosnien n; mieszkać w -i bo i Bosnien

bośniacki a bosnisk

Bośniaczk|a f bosniska f; jest -ą hon är bosniska

Bośniak m bosnier; jest ~iem han är bosnier

botaniczny a botanisk; ogród ~ botanisk trädgård

botanika f botanik

botforty pl hist.: buty kragstövlar pl

botki pl → boty

Botnia f geogr. ~ Wschodnia Österbotten n; ~ Zachodnia Västerbotten n

botnicki a geogr. Morze B~e Bottenhavet

botwina f 1 bot.: burak ćwikłowy rödbeta; nać rödbetsblast 2 zupa rödbetssoppa

boty pl [pälsfodrade dam]stövlar pl

bowiem konj książk. ty, emedan, enär; muszę już iść, ~ jest późno jag måste gå, ty klockan är mycket; należy ~ pamiętać, że… man måste nämligen komma ihåg att…

boy a ~ hotelowy piccolo

Bozi|a f 1 dziec. Gud; jak -ę kocham! jag svär! 2 bozia medalik liten medaljong som bärs om halsen

bożek m avgud; posąg avgudabild

bożnica → bóżnica

boż|y a guds-; B-e Ciało kat.: święto Kristi lekamens dag; -a krówka zool. nyckelpiga; B-e Narodzenie jul, julhögtid; cały ~ dzień hela [långa] dagen, dagen lång; żyć po -emu leva rättfärdigt, leva ett rättskaffens liv

bożyszcze n rel. avgud; przen. idol; ~ nastolatków tonåringarnas idol

bób m bot. bondböna; dać (zadać) komuś bobu dać nauczkę ge ngn en minnesbeta (näsbränna); dać się komuś we znaki hårt ansätta ngn

bóbr m zool. bäver; płakać jak ~ gråta hejdlöst, gråta floder; lizać bobra posp.: seks oralny slicka mus (bäver)

bóg m 1 Bóg stwórca Gud; B~ Ojciec Gud Fader; mój Boże! herre Gud!; Pan ~ Herren Gud; Bogu ducha winien helt oskyldig; daj ~! Gud give!; nie daj ~! Gud förbjude!; dzięki Bogu! gudskelov!, tack och lov!; jak Boga kocham! jag svär!; na Boga! du milde!, du store [tid]!; ~ raczy wiedzieć det vete gudarna; ~ zapłać! Gud löne er!; z Bogiem! Gud vare med mig (dig etc.)!; ~ z nim strunt i honom!; żyje mu się jak u Pana Boga za piecem han mår som en prins [i en bagarbod] 2 bóg bożek, bóg gud, gudom; bogowie pogańscy hedniska gudar

bój m strid; walka kamp; toczyć boje o coś utkämpa strider (duster) om ngt

bójk|a f slagsmål n (o coś om ngt); rękoczyny handgemäng n; ~ na noże knivslagsmål; doszło do -i a. wywiązała się ~ vi (de etc.) råkade i slagsmål, vi (de etc.) rök ihop; ~ wisiała w powietrzu pot. smockan hängde i luften

ból m smärta; uporczywy värk; ~ głowy huvudvärk, ont i huvudet; ~e porodowe födslovärkar; ~ zęba (zębów) tandvärk; ~ żołądka magsmärtor, ont i magen; ćmiący ~ molande värk; sprawiać (zadawać) komuś ~ förorsaka ngn smärta, t. göra ont; uśmierzać ~ lindra smärta; bez ~u smärtfritt; po ~u! det värsta är över!

bólow|y a smärt-, smärtsam; objawy -e smärtsym[p]tom; wrażenie -e smärtförnimmelse

bór m [stor och gammal] barrskog; za borami, za lasami poet., żart. bortom berg och dalar

bóstwo n gudom, gudomlighet; przen. idol; zrobić się na ~ göra sig jättefin, klä sig ursnyggt, snygga upp sig

bóść impf vi stångas; byk (krowa) bodzie tjuren (kon) stångas

bóżnic|a f żyd. synagoga; chodzić do -y gå i (till) synagogan

bp = biskup biskop

br. = bieżącego roku i år, innevarande år

braciszek m dem 1 brat lillebror 2 zakonnik [kloster]bröder

bractwo n 1 żart.: towarzystwo gäng n, sällskap n 2 zrzeszenie brödraskap n, samfund n; ~ kupieckie hist. köpmannagille n; ~ kurkowe hist. skyttegille n; ~ różańcowe kat. rosenkranssällskap n

1 brać impf – wziąć pf I vt ta; ~ coś do ręki ta ngt i handen; ~ kogoś za rękę ta ngn i handen; ~ coś ze sobą ta ngt med sig; ~ lekarstwo ta [in] medicin; ~ lekcje czegoś ta lektioner i ngt; ~ łapówki ta [emot] mutor; ~ pożyczkę ta ett lån; ~ taksówkę ta en taxi; ~ na siebie winę ta på sig skulden; weź i zadzwoń (zamknij drzwi!) pot. ta och ring (stäng dörren)!; ~ kogoś za kogoś innego ta ngn för ngn annan, förväxla ngn med ngn annan; bierz go! do psa buss på honom! II vi 1 o mrozie sätta in, börja [på allvar] 2 o rybie nappa III vr ~ się 1 chwytać się ~ się za głowę ta sig om huvudet; ~ się za ręce ta varandra i hand 2 zaczynać ~ się do czegoś (za coś) ta itu med ngt, ge sig i kast med ngt, gripa sig an ngt; ~ do pracy (za robotę) sätta i gång med arbetet, börja jobba; ~ się do rzeczy skrida till verket; ~ się za wiosła gripa tag i årorna; wzięła się za niego hon tog itu med (sig an) honom tillrättavisade, sa ifrån på skarpen 2 pojawiać się skąd się on wziął? var [i all världen] kommer han ifrån?; skąd się to bierze? vad beror det på?; to bierze się stąd, że ona pije det beror på (kommer sig av) att hon dricker

2 brać f żart. ~ literacka författarkretsar; ~ żołnierska soldater

brajl m brailleskrift, blindskrift; czytać ~em läsa brailleskrift

brak m 1 niedostatek brist (czegoś på ngt), avsaknad (czegoś av ngt); ~ lekarzy läkarbrist; ~ pieniędzy brist på pengar; odczuwać ~ czegoś lida brist på ngt; z ~u czegoś i brist på ngt; z ~u surowców t. på grund av råvarubrist 2 wada brist, fel n, defekt 3 produkt wybrakowany utskottsvara, utskott n 4 pred ~ mi jej jag saknar henne; ~ mi pieniędzy jag har för lite (inte tillräckligt med) pengar; ~ mi słów, żeby wyrazić… jag saknar ord för att uttrycka…; ~ mu było odwagi do tego han hade inte mod till detta; kogo dziś ~? vem fattas i dag?

brakarz m [kvalitets]kontrollant

braknąć impf → brakowaćI

brakorób m pot., pejor. klåpare, fuskare

brakoróbstwo n pot., pejor. klåperi n, fuskverk n

brak|ować impf I vi fattas, saknas; nie wystarczać inte räcka till; -uje mi pieniędzy (czasu) jag har ont om pengar (tid), jag har för litet pengar (tid), t. jag har inte tillräckligt med pengar (tid); -uje pięciu złotych det fattas fem zloty; -uje mi jej jag saknar henne; nic nam nie -owało vi saknade ingenting; kogo -uje? vem fattas?; mało -owało, a utopiłbym się jag var nära (jag höll på) att drunkna; tego tylko [jeszcze] -owało! det fattades bara!

brakując|y a saknad, som saknas; -e ogniwo przen. den felande länken; -e osoby de frånvarande II vt kontrolować jakość rata, kassera, sortera ut (bort); ~ towar kassera en vara

brama f do budynku port, huvudingång; wjazdowa [inkörs]port; B~ Branderburska w Berlinie Brandenburger Tor; ~ miejska stadsport; ~ triumfalna triumfbåge

bram|ka f 1 furtka grind 2 sport.: w grach zespołowych målbur; w narciarstwie port, grind; gol mål n; ~ samobójcza självmål; ~ wyrównująca utjämningsmål, kvitteringsmål; stać na -ce stå i mål; stracić -ę fotb. släppa in ett mål; strzelić (zdobyć) -kę göra (skjuta) [ett] mål 3 pot.: wejście ingång; ~ kontrolna w metrze, na lotnisku spärr; stać na -ce vara dörrvakt (utkastare)

bramkarz m 1 sport. målvakt 2 pot.: ochroniarz przy wejściu dörrvakt; wykidajło utkastare

bramkow|y a sport. mål-; pole -e målområde n; wynik ~ målställning

bramować impf vt bräma, kanta

brandzel m w obuwiu bindsula, innersula

brandzlować impf I vt posp.: onanizować runka av (kogoś ngn) II vr ~ się runka, ta en handtralla

branka f hist. 1 do wojska tvångsrekrytering till ryska armén, isht efter januariuppröret 1863 2 kobieta tillfångatagen kvinna

bransoleta f a. bransoletka f armband n; srebrna ~ silverarmband; ~ do zegarka klockarmband

branż|a f bransch; ~ gastronomiczna restaurangbransch; ~ turystyczna turistnäring; ~ ubezpieczeniowa försäkringssektor

branżow|y a bransch-, branschrelaterad; ~ związek zawodowy w Szwecji fackförbund n; czasopismo -e facktidskrift; organizacja -a branschorganisation; targi -e fackmässa, handelsmässa

brasować impf vt żegl. brassa; ~ wstecz brassa back

braszpil m żegl. ankarspel n

brat m 1 krewny bror, pl bröder; ~ bliźniaczy tvillingbror; ~ cioteczny (stryjeczny) kusin; ~ przyrodni halvbror; młodszy (starszy) ~ lillebror (storebror); być z kimś za pan ~ vara du och bror med ngn; to jest mój ~ det är min bror; to ~ i siostra de är syskon; bracia i siostry bröder och systrar; był dla niej jak ~ han var som en bror för henne; Wielki B~ cię widzi Orwell Storebror ser dig 2 kat. broder; B~ Albert Chmielowski broder Albert polsk franciskaner, helgon → arianie

bratać impf I vt zespalać föra samman, förena II vr ~ się förbrödra sig, fraternisera

bratanek m brorson

bratanica f brorsdotter

bratek m bot. pensé; dziki, trójbarwny styvmorsviol

bratersk|i a broderlig, broders-; ~ naród broderfolk n, brödrafolk n; miłość -a broderskärlek

braterstwo n solidarność broderskap n; ~ broni vapenbrödraskap n; ~ narodów brödraskap mellan folken

bratni a broderlig, broders-; ~a dusza själsfrände; podać komuś ~ą dłoń räcka ngn en hjälpande hand

bratniak m hist. studenthjälporganisation

bratobój|ca m, -czyni f brodermördare

bratobójcz|y a brodermords-; wojna -a krig mellan brödrafolk (inom ett folk), inbördeskrig n

bratowa f svägerska

Bratysław|a f geogr. Bratislava n Slovakiens huvudstad; pracować w -ie arbeta i Bratislava

braw|o I itj. bravo! II oklaski -a pl applåd[er pl], handklappningar pl; okrzyki bravorop pl; burzliwe -a stormande applåd[er]; duże -a dla kogoś en stor applåd för ngn; bić ~ applådera, klappa [i] händerna

brawur|a f ryzykanctwo våghalsighet, oförvägenhet, djärvhet; z -ą med frejdigt mod

brawurowy a våghalsig, oförvägen, djärv

Brazyli|a f geogr. Brasilien n; w (do, z) -i i (till, från) Brasilien; mieszkać w -i bo i Brasilien

Brazylijczyk m brasilian[are]; jest ~iem han är brasilianare

Brazylijk|a f brasilianska; jest -ą hon är brasilianska

brazylijski a brasiliansk

brąz m 1 stop miedzi brons; epoka ~u bronsåldern; posąg z ~u bronsstaty 2 kolor brun färg; z odcieniem złocistym bronsfärg; opalony na ~ brunbränd, [starkt] solbränd 3 sport., pot. brons n; zdobyć ~ ta brons

brązowieć impf vi 1 przybierać kolor brązowy bli brun 2 wydawać się brązowym lysa brun

brązownik m 1 rzemieślnik bronsarbetare 2 przen. person som idealiserar

brązow|y a 1 kolor brun; z odcieniem złocistym bronsfärgad; opalony brun, solbränd; -e włosy brunt hår, kastanj[e]brunt hår 2 z brązu brons-; ~ medal sport. bronsmedalj

bredni|a f strunt n, smörja, larv n; co za -e! vilket strunt!, vilken goja!; opowiadać (pleść) -e prata strunt (smörja)

bredzi|ć impf vt 1 w gorączce yra; we śnie prata i sömnen 2 pleść svamla, dilla, prata i nattmössan; co ty -sz? vad svamlar du om?

breja f pot.: maź sörja, geggamoja, välling

brelok m berlock, litet hängsmycke; ~ do kluczy nyckelring

Bretani|a f geogr. Bretagne n fr.; mieszkać w -i bo i Bretagne

brew f ögonbryn n; krzaczaste brwi buskiga ögonbryn; kredka do brwi ögonbrynspenna; podnieść brwi höja [på] ögonbrynen; wyskubywać brwi plocka (noppa) ögonbrynen; zmarszczyć (ściągnąć) brwi rynka [på] ögonbrynen

brewerie pl awantury bråk n, gruff n; wyprawiać ~ zachowywać się hałaśliwie vara stökig, ställa till spektakel; kłócić się gräla

brewiarz m kat. breviarium n prästens andaktsbok; odmawiać ~ läsa breviarium

brezent m presenning

brnąć impf vi 1 iść z trudem vada, släpa sig fram; ~ w las tränga djupt (gå långt) in i skogen; ~ w śniegu pulsa [fram] genom snön 2 przen. ~ w długi skaffa sig [mer och mer] skulder, bli skuldsatt upp över öronen

Brn|o n geogr. Brno n i Tjeckien; pracować w -ie arbeta i Brno → Berno

brocz|yć impf vi krew rinna, flyta; ~ krwią blöda ymnigt; krew -y z rany det blöder ur såret

brod|a f 1 anat. haka; pluć sobie w -ę gräma sig över en försummad chans; pluję sobie w -ę, że nie oddzwoniłem t. gud vad det retar (grämer) mig att jag inte ringt tillbaka 2 zarost skägg n; szczecina skäggstubb; bujna ~ helskägg; sztuczna ~ lösskägg; nosić -ę ha skägg; zapuścić -ę anlägga (lägga sig till med) skägg, låta skägget växa; kawał z -ą mossig (gammal) vits

brodacz m skäggig man, långskägg n

brodaty a skäggig

brodawk|a f anat. vårta; ~ piersiowa bröstvårta; ~ na policzku vårta på kinden; usuwać -i ta bort vårtor; pokryty ~mi vårtig

brodzący a ptak ~ zool. vadarfågel, vadare

brodzić impf vi vada; ~ po (w) wodzie vada i vatten; ~ wzdłuż brzegu vada längs stranden

brodziec m zool.: ptak snäppa; ~ piskliwy drillsnäppa; ~ pławny dammsnäppa

brodzik m dla dzieci plaskdamm, barnbassäng; ~ prysznicowy duschkar n, duschsockel

broić impf vi ha upptåg (rackartyg) för sig, ställa till ofog; łobuzować busa

brojler m broiler; hodowla ~ów broileruppfödning

brokat m brokad; ~owa suknia brokadklänning

brokuły pl bot. broccoli

brom m chem. brom

bromek m chem. bromid

brona f roln. harv; ~ kolczasta pinnharv; ~ talerzowa tallriksharv

bronchit m med. bronkit, luftrörskatarr

bronić impf I vt 1 ochraniać försvara, värna; chronić skydda (kogoś przed czymś ngn mot ngt); ~ demokracji värna [om] demokratin; ~ swoich interesów hävda (tillvarata) sina intressen; ~ ojczyzny przed wrogiem försvara sitt fosterland mot en fiende; ~ rozprawy doktorskiej disputera på en doktorsavhandling; tego nie da się ~ det låter sig inte försvaras 2 zakazywać vägra, förbjuda; ~ komuś wstępu do czegoś hindra ngn att komma in i ngt II vr ~ się 1 w walce, w sądzie försvara sig, värna sig (przed czymś mot ngt); ~ się przed oskarżeniami försvara sig mot anklagelserna; ~ się zębami i pazurami försvara sig med näbbar och klor 2 opierać się göra motstånd, värna sig (przed czymś mot ngt); niech Bóg broni! Gud förbjude!

bronować impf vt roln. harva; ~ pole harva en åker

bro|ń f 1 narzędzie vapen n; dowolny przedmiot tillhygge n; zawieszenie -ni vapenvila, vapenstillestånd n; ~ atomowa atomvapen; ~ bakteriologiczna bakteriologiskt vapen; biała ~ blanka vapen; ~ chemiczna kemiskt vapen, kemiskt stridsmedel; ~ jądrowa kärnvapen; ~ masowego rażenia (masowej zagłady) massförstörelsevapen; ~ myśliwska jaktgevär n; ~ palna skjutvapen; chwytać za ~ ta (gripa) till vapen; nosić ~ bära vapen; powołać kogoś pod ~ inkalla ngn till krigstjänst; walczyć z -nią w ręku kämpa med vapen i hand; złożyć ~ lägga ner vapnen, sträcka vapen; do -ni! till vapen!, t. i gevär!; do nogi ~! för fot gevär!; na ramię ~! på axel gevär!; prezentuj ~! skyldra gevär! 2 formacja vapen[slag] n; ~ pancerna pansarvapen

broszk|a f brosch; przypiąć -ę do czegoś fästa en brosch på ngt

broszura f broschyr; ~ promocyjna (reklamowa) reklambroschyr

broszurowany a oprawa, wydanie häftad

browar m bryggeri n; właściciel ~u bryggare

bród m vadställe n; przejść rzekę w ~ vada över floden (ån); jedzenia (kwiatów) w ~ massor (massvis) med mat (blommor); mieć czegoś w ~ ha ngt i överflöd; mieć wszystkiego w ~ ha fullt upp av allting, ha rikligt av allt

bródka f 1 anat. liten haka 2 zarost litet skägg; kozia ~ bockskägg; spiczasta ~ pipskägg 3 klucza nyckelax n

bróg m roln. [hö]stack; daszek skyddstak n över stacken

brr itj. zimno, obrzydzenie brr!, burr!, usch!; wstręt hu!; ~, ale tu zimno! brr, vad kallt det är här!

brud m 1 zanieczyszczenie smuts; posp. skit; ~ za paznokciami zw. smutsiga naglar; ~, smród i ubóstwo przybl. svinstia; zarośnięty ~em igengrodd av smuts; oczyścić buty z ~u skrapa smutsen av skorna 2 odpadki -y pl avfall n, skräp n; odchody lort 3 brudna bielizna -y smutstvätt; kosz na ~y tvättkorg; prać swoje ~y publicznie a. wywlekać ~y domowe na jaw tvätta sin [smutsiga] byk offentligt

brudas m smutsgris, lortgris, snuskpelle; kobieta t. slampmaja, slamsa

bruderszaft m brorskål, duskål; wypić z kimś ~ dricka duskål, lägga bort titlarna

brudno adv smutsigt; moc. lortigt; w pokoju było ~ rummet var smutsigt; pisać coś na ~ skriva som utkast, skriva kladd till ngt

brudnopis m kladd (do czegoś till ngt); szkic utkast n, skiss

brudnoszary a smutsgrå

brudn|y a smutsig; moc. lortig; zapaćkany kladdig; posp. skitig; kolor smutsgrå; -e naczynia smutsig disk; -e pieniądze svarta pengar; -e ręce smutsiga händer; -a robota grovarbete n; mam -e ręce zw. jag är smutsig om händerna; jesteś ~ na twarzy du är smutsig i ansiktet; prać -e pieniądze tvätta svarta pengar; za -e pieniądze för slem (snöd) vinning

brudz|ić impf I vt smutsa (söla) ner; zanieczyszczać orena; plamić fläcka ner; posp. skita ner; ~ podłogę smutsa ner golvet; ~ ręce smutsa ner händerna; pies nie -i w domu hunden är rumsren II vr ~ się smutsa (söla) ner sig, bli smutsig

brudzio m → bruderszaft

bruk m [gatu-, väg]beläggning, stenläggning; spędzić noc na ~u t. gå brandvakt; szlifować ~i wałęsać się gå och driva omkring på stan; wyrzucić kogoś na ~ pozbawić mieszkania kasta ut ngn på gatan; pozbawić pracy ge ngn sparken; znaleźć się na ~u hamna på gatan (bar backe)

brukać impf vt książk.: przen. besudla, befläcka; moc. vanära; ~ czyjąś reputację skamfila ngns rykte

brukarz m stenläggare, stensättare

brukiew f bot. kålrot

brukować impf vt stenlägga (coś czymś ngt med ngt)

brukowiec m 1 kamień gatsten, kullersten 2 szmatławiec [tidnings]blaska

brukow|y a 1 kamień gatsten 2 uliczny grov, rå, tarvlig; literatura -a skräplitteratur; prasa -a skandalpress

Bruksel|a f geogr. Bryssel n; w (do, z) -i i (till, från) i Bryssel; pracować w -i arbeta i Bryssel

brukselka f bot. brysselkål, rosenkål

brukselsk|i a bryssel-; konwencja -a Brysselkonventionen

brulion m 1 zeszyt [tjockare] skrivbok, anteckningsbok 2 szkic utkast n, kladd, koncept n

brunatny a [mörk]brun; niedźwiedź ~ brunbjörn; węgiel ~ brunkol n

brunet m mörkhårig man; jest ~em han är mörkhårig, han har mörkt hår

brunetk|a f brunett, mörkhårig kvinna; jest ~ą hon är mörkhårig (brunett), hon har mörkt hår

Brunszwik m geogr.: w Niemczech Braunschweig n; w ~u i Braunschweig

brusznica f bot. lingon n

brutal m brutal (rå) människa, råskinn n

brutalizacja f förråande n, brutalisering

brutalizować impf vt förråa, brutalisera

brutalność f brutalitet, råhet

brutaln|y a brutal, rå; bezwzględny hänsynslös; -e potraktowanie kogoś brutal behandling av ngn; -a siła den råa styrkan

brutto n brutto; cena ~ bruttopris n; ciężar (waga) ~ bruttovikt; dochód ~ bruttoinkomst

bruzda f 1 roln. wykonana pługiem [plog]fåra 2 zmarszczka fåra; twarz poorana ~mi fårat ansikte 3 ślad kół hjulspår n; ~ gwintu tech. gängskärning

bruździć impf I vt robić bruzdy fåra, plöja II vi przeszkadzać lägga hinder i vägen, sätta käppar i hjulet (komuś för ngn)

brwi pl → brew

brwiowy a łuk ~ anat. ögonbrynsbåge

bryczesy pl ridbyxor pl

bryczka f fyrhjulig vagn fjädrad, lätt, przybl. trilla

brydż m bridge; grać w ~a spela bridge

brydżyst|a m, -ka f bridgespelare

bryg m żegl. brigg, tvåmastat segelfartyg

brygad|a f 1 robocza [arbets]lag n, [arbets]team n 2 woj. brigad; ~ antyterrorystyczna antiterrorstyrka; generał -y generalmajor; B~ Strzelców Podhalańskich Podhaleskyttebrigaden polskt berömt förband som under andra världskriget kämpade i Norge

brygadzist|a m, -ka f förman, arbetsbas

Brygida f święta ~ den heliga Birgitta Szwedka, założycielka zakonu brygidek

brygidka f kat. birgittin[er]nunna

bryja f → breja

bryk m szk. åsnebrygga, lathund

bryka f 1 pojazd [stor] fyrhjulig vagn; przybl. [stor] trilla 2 pot.: samochód kärra, åk n

brykać impf vi – bryknąć pf 1 hasać hoppa och skutta, göra krumsprång; dokazywać rasa 2 uciekać dra, sticka, sjappa

brykiet m brikett

bryknąć pf → brykać

brylant m briljant, [slipad] diamant; pierścionek z ~em diamantring

brylantow|y a briljant-, diamant-; -e gody (wesele) diamantbröllop n 60- el. 70-årsjubileum

brylantyna f briljantin [n]

brylować impf vi briljera, glänsa (czymś med ngt); ~ dowcipem lysa med sin kvickhet

bryła f 1 blok block n; duży kawał klump; ~ gmachu huskropp; ~ lodu isblock n; ~ ziemi jordkoka; ~ złota stor guldklimp 2 geom. solid figur; fiz. fast kropp

bryłowat|y a postać massiv; zwarty kompakt, fast; -a postać massiv gestalt

bryndza f 1 ser fårost 2 pot.: bieda penningbrist; u niego ~ han är pank

brystol m [kvalitets]papp, [kvalitets]kartong för teckning

bryt m kraw.: tkaniny [kjol-, rock]våd, kil

brytan m 1 zool.: pies rasowy mastiff 2 pies podwórzowy stor gårdvar, stor kedjehund

Brytani|a f geogr. Britannien n; Wielka ~ Storbritannien; mieszkać w Wielkiej -i bo i Storbritannien

brytfanna f långpanna, bakplåt

Brytyjczyk m britt; jest ~iem han är britt

Brytyjk|a f brittiska; jest -ą hon är brittiska

brytyjski a brittisk; Wyspy B ~e Brittiska öarna

bryza f bris; ~ morska sjöbris

bryzg m stänk n; ~i błota smutsstänk; ~ wody vattenstänk

bryz|gać impf vi – bryzgnąć pf stänka; zwł.: celowo skvätta; bluzgać spruta fram (ut); ~ komuś w twarz wodą skvätta vatten i ansiktet på ngn; z rany -nęła krew blodet sprutade ur såret

brzask m dagbräckning, gryning; o ~u i gryningen, vid dagens inbrott

brząkać impf → brzdąkać

brzdąc m [liten] knatte, parvel

brzdąkać impf vi – brzdąknąć pf 1 na gitarze knäppa på; na pianinie klinka på; kluczami, naczyniami skramla (slamra) med; kieliszkami klirra med 2 o strunie dallra, sjunga

brzdęk m dźwięk duns, brak n, skräll

brzdękn|ąć pf vi pot.: upaść -ął jak długi han ramlade pladask

brzechwa f strzały fjäder, fena; ~ pocisku styrvinge på robot

brzeczka f piwna vört

brzeg m 1 morza, rzeki strand, pl stränder; ~ morski t. havsstrand; ~ rzeki t. flodstrand; dotrzeć do ~u nå land; wystąpić z ~ów svämma över [sina bräddar], stiga över bräddarna; do ~u mot stranden; na ~u rzeki på flodstranden, på stranden av floden; na drugim ~u rzeki på andra sidan floden; od ~u från land; wzdłuż ~u längs stranden 2 krawędź f rand, kant; ~ drogi vägkant; ~ lasu skogsrand; ~ stołu bordskant; ~ sukni rand på klänningen; napełnić kieliszek po ~i fylla glaset till brädden; napełniony po ~i kieliszek bräddfull, fylld till brädden; wypełniony po ~gi lokal sprängfull; pierwszy z ~u [den] första bästa; staliśmy z ~u vi stod längst ut [på kanten]; na ~u stołu på bordskanten, på kanten av bordet

brzemienność f książk. havandeskap n, graviditet

brzemienn|y a 1 kobieta -a havande, gravid 2 przen. full av (med), rik på; ~ w następstwa (skutki) rik på följder, med vittgående konsekvenser; ~ w wydarzenia händelserik

brzemi|ę n börda; ciężar tyngd; dźwigać ciężkie ~ bära en tung börda; dźwigać ~ odpowiedzialności; uginać się pod -eniem czegoś digna under bördan av ngt; przygnieciony -eniem winy tyngd av skuldbördan

brzeszczot m broni siecznej klinga; piły blad n

brzezina f 1 las björkskog 2 drewno björkträ n, björkved; gałęzie björkris n

brzezinowy a björk-

brzęcz|eć impf vi – brzęknąć pf owady, maszyna surra, brumma; klucze, monety, talerze skramla, slamra; monety, szkło klirra, klinga; ~ kluczami skramla med nycklar; kieliszki -ą glasen klirrar; jakaś mucha -ała pod sufitem en fluga surrade under taket; -ąca moneta gotówka kontant; przen. klingande mynt

brzęczyk m sygnalizator summer, t. ringklocka

brzęk m owadów, maszyny surr n; szkła, monet klirr n, klang; kluczy, talerzy skrammel n, slammer n

brzm|ieć impf vi być słyszanym låta, höras; rozbrzmiewać ljuda; to -i całkiem nieźle det låter bra; w jego głosie -iała radość i hans röst hördes glädje 2 wyrażać treść lyda, ha [orda]lydelse; jej mail -i jak następuje hennes mejl lyder som följer

brzmienie n 1 dźwięk ljud n, toner pl 2 treść [orda]lydelse, formulering

brzoskwinia f bot.: owoc persika; drzewo persikoträd n

brzoza f bot. björk; ~ brodawkowa[ta] (zwisła) vårtbjörk (hängbjörk)

brzozowy a björk-; zagajnik ~ björkdunge

brzózka f ung björk

brzuch m mage; zwł. anat. buk; mięśnie ~a magmuskler, bukmuskler; leżeć do góry ~em przen. ligga på latsidan (på sofflocket); myśleć tylko o ~u göra buken till sin gud; wiercić komuś dziurę w ~u plåga livet ur ngn, tjata på ngn för att få ngt; boli mnie ~ jag har ont i magen; urósł mu ~ han har fått mage (kalaskula)

brzuchat|y a osoba storbukig; naczynie bukformig, bukig; -a butla [stor] bukig flaska

brzuchomów|ca m, -czyni f buktalare

brzusiec m palca u ręki fingerdyna, fingertopp

brzusz|ek m pot. dziecko [liten] mage; pan z -kiem en [medelålders]man med kalaskula; -ki ćwiczenia situps

brzuszn|y a med. buk-, mag-; dur ~ tyfus; jama -a bukhåla

brzydactwo n rzecz något anskrämligt (fult); osoba fågelskrämma; kobieta t. skräcködla

brzydal m ful man; zwł. żart. fuling

brzydk|i a ful, oskön; -a pogoda fult väder; -e słowo fult ord; -a sprawa en otrevlig historia; -a twarz fult ansikte; płeć -a det starka könet; ~ jak noc (nieszczęście) ful som stryk (synden)

brzydko adv fult; ~ pachnieć lukta illa; ~ postąpić handla gement (simpelt, tarvligt)

brzydnąć impf vi bli ful

brzydota f 1 cecha fulhet, anskrämlighet 2 → brzydactwo

brzydula f pieszcz. fuling om flicka

brzydz|ić się impf vr känna äckel (avsmak) (czymś för ngt), vämjas (czymś vid ngt); -ę się tym det äcklar mig, jag äcklas av det; -iła się go t. hon tyckte han har var äcklig

brzytw|a f rakkniv; ostry jak ~ knivskarp; tonący -y się chwyta przysł. den drunknande griper efter ett halmstrå; ~ Ockhama filoz. Ockhams rakkniv

bubek m zarozumialec viktigpetter, sprätt; pyszałek högfärdsblåsa

buble pl sekunda (osäljbara) varor pl, [gammalt] skräp

buc m pyszałek pösmunk, högfärdsblåsa; cham [arrogant] bondtölp, [arrogant] drummel

buch itj. duns!, bom!; do wody plums!, plask!

buch|ać impf vi – buchnąć pf 1 płomień slå (flamma) upp; ciecz välla fram, forsa ut; ~ kłębami dymu stöta (slunga) ut rökmoln; od pieca -a żar zw. ugnen är glödhet 2 pf pot.: zwędzić knycka, sno 3 pf pot.: pocałować ~ kogoś w mankiet kyssa ngn på handen

buchalter m przest. bokhållare

buchalteria f przest. bokhållning

buchnąć pf → buchać

bucik m dem liten sko; ~ dziecięcy barnsko

buczeć impf vi 1 sygnał, trzmiel brumma, surra; syrena tjuta 2 płakać böla, tjuta

buczyna f las bokskog

bu|da f 1 psia [hund]koja; do -dy! i kojan!; to zda się psu na -dę det duger inte till någonting 2 stoisko salustånd n, marknadsstånd n 3 szopa skjul n; chałupa kåk 4 nakrycie pojazdu skyddstak n; brezent presenning 5 pot.: szkoła plugget; w -dzie i plugget

Budapesz|t m geogr. Budapest n; w -cie i Budapest; do (z) ~u till (från) Budapest; pracować w -cie arbeta i Budapest

buddyst|a m, -ka f buddhist

buddyzm m buddyzm m buddism

budka f 1 pomieszczenie ~ dróżnika banvakt[s]stuga; ~ z gazetami tidningskiosk; ~ suflera sufflörlucka; ~ telefoniczna telefonkiosk, telefonhytt; ~ strażnika (wartownika) vaktkur 2 dla ptaków fågelholk

budow|a f 1 budowanie byggande n; wznoszenie uppförande n; budownictwo byggnadsverksamhet; ~ dróg vägbygge n; ~ mieszkań bostadsbyggande n; ~ statków skeppsbyggnad; być w -ie vara under byggnad 2 miejsce budowy byggplats, bygge n; pracować na -ie arbeta på ett bygge 3 struktura uppbyggnad, struktur; ~ atomu (oka) atomens (ögats) uppbyggnad; ~ ciała kroppsbyggnad; mieć silną -ę vara kraftigt byggd

budować impf I vt 1 konstruować bygga; wznosić uppföra, resa; ~ dom (most) bygga ett hus (en bro); ~ gniazdo bygga bo; ~ przyszłość w jakimś kraju bygga en framtid i ett land; ~ trójkąt geom. konstruera en triangel; ~ zdanie bilda en mening; ~ zamki na lodzie przen. bygga luftslott; ~ na piasku przen. bygga på lösan sand 2 opierać na czymś bygga (grunda) (na czymś på ngt); budować swoją teorię na czymś bygga sin teori på ngt II vr ~ się dom byggas, uppföras, vara under byggnad 2 stawiać sobie dom, willę [låta] bygga ngt åt sig

budowla f bygge n, byggnad

budowlaniec m pot. byggarbetare, byggnadsarbetare

budowlan|y a byggnads-; inżynier ~ byggnads[civil]ingenjör; materiały -e bygg[nads]material n; roboty -e byggnadsarbeten; sezon ~ byggsäsong

budownictwo n byggande n, bygg[nads]verksamhet; ~ lądowe kierunek studiów väg- och vatten; ~ mieszkaniowe bostadsbyggande n; nowe ~ nyproduktion

budowniczy m byggmästare; robotnik bygg[nads]arbetare; przen. uppbyggare, skapare

budrysówka f kurtka duffel

buduar m budoar

budując|y a przen. uppbygglig; -a opowieść en uppbygglig berättelse; mało ~ widok en föga uppbygglig syn

budulec m byggnadsmaterial n; drewno byggnadsvirke n; nieobrobiony timmer n

budyn|ek m byggnad; -ki gospodarskie ekonomibyggnader

budyń m kulin. pudding

budzący a ~ podziw beundransvärd; ~ postrach skrämmande, fruktad → budzić

budzenie n väckning; ~ telefoniczne telefonväckning; zamówić ~ beställa telefonväckning

budz|ić impf I vt t. przen. väcka; ~ ciekawość (zaufanie) väcka nyfikenhet (förtroende); coś -i refleksje t. ngt manar till eftertanke II vr ~ się 1 przestawać spać vakna; ~ się ze snu vakna ur sömnen 2 powstawać uppstå, uppkomma; -ą się wątpliwości det uppstår tvivel, man börjar tvivla; -iło się w nim pragnienie, żeby coś zrobić han fick lust att göra ngt

budzik m väckarklocka; nastawić ~ na piątą ställa väckarklockan på fem

budżet m budget; zasada zrównoważonego ~u budgetbalansregel; ~ państwowy statsbudget; ~ rodzinny familjebudget, t. familjens ekonomi; przekroczyć ~ spräcka (spränga) budgeten; przekroczyć swój ~ överskrida sina tillgångar; sporządzać ~ göra upp en budget

budżetow|y a budget-; preliminarz ~ budgetproposition; rok ~ budgetår; zatkać dziurę -ą täppa till ett budgethål

budżetówka f pot. den offentliga sektorn

bufa f u rękawów puff

bufe|t m 1 miejsce sprzedaży servering, bar; ~ na dworcu cafeteria, [själv]servering på järnvägsstation; ~ szwedzki smörgåsbord n; zimny ~ gående bord 2 lada bardisk, serveringsdisk; wypić piwo przy -cie ta en öl vid bardisken 3 kredens skänk, byffé

bufetowa f kallskänka

bufetowy m bartender, barbiträde n

bufiasty a puff-, pösande; ~ rękaw puffärm

bufon m zarozumialec pösmunk; blagier skrytmåns

bufonada f przechwałki skrävleri n, skryt n; efekciarstwo effektsökeri n

bufor m kolej., komput. buffert

buforow|y a buffert-; państwo -e polit. buffertstat

buhaj m avelstjur

buja|ć impf I vi 1 w powietrzu sväva i luften; ~ w obłokach przen. vara [helt] i det blå; ~ z kwiatka na kwiatek fladdra omkring, byta partner 2 wałęsać się driva (ströva) omkring; ~ po świecie flacka omkring i världen 3 pot.: kłamać hitta på, [små]ljuga II vt 1 pot.: okłamywać ljuga (kogoś för ngn) 2 kołysać gunga, vagga; ~ dziecko vagga ett barn; ~ nogą dingla (svänga) med benet; fale -ły łodzią vågorna gungade båten III vr ~ się 1 kołysać się gunga; ~ się na huśtawce gunga i gunga; ~ się na krześle gunga (vicka) på stolen; drzewa -ły się na wietrze träden gungade (svajade) i vinden 2 podkochiwać się vara [små]kär (w kimś i ngn), svärma (w kimś för ngn)

bujak m fotel gungstol

bujanie n ~ gości pot. lögn och förbannad dikt

bujda f pot. båg n, bluff; ~ na resorach! det är ren och skär lögn!, det är lögn och förbannad dikt!

bujn|y a zieleń frodig; piersi yppig; włosy yvig; -a wyobraźnia livlig (flödande) fantasi; o ~ch kształtach kobieta med yppiga (svällande) former

buk m bot.: drzewo bok; czerwony ~ blodbok

Bukaresz|t m geogr. Bukarest n; w -cie i Bukarest; do (z) ~u till (från) Bukarest; pracować w -cie arbeta i Bukarest

bukiecik m dem liten bukett; ~ fiołków liten bukett violer

bukiet m 1 pęk bukett; ~ kwiatów blombukett 2 aromat arom, doft; wina t. bouquet 3 kulin. ~ z jarznyn grönsakstallrik, blandade grönsaker

bukiew f bot.: nasienie buka bokollon n

bukinist|a m, -ka f antikvarisk [gatu]bokhandlare

bukłak m vinsäck av läder

bukmacher m bookmaker, vadförmedlare

bukować impf vt rezerwować boka; ~ bilet boka [en] biljett

bukowy a bot. bok-; las ~ bokskog

buksować impf vi koła snurra runt [på stället], slira

bukszpan m bot. buxbom

bukszpryt m żegl.: dziobak bogspröt n

bulaj m żegl.: okienko [hytt]ventil, [hytt]fönster n

buldeneż m bot.: kalina koralowa olvon n

buldog zool. bulldogg

buldożer m bulldozer

bulgot m kluckande n, klunkande n

bulgotać impf vi 1 ciecz klucka, klunka; pokrywać się pęcherzykami bubbla 2 indyk klucka

bulić impf vt pot. pröjsa, punga ut [med]

bulimi|a f med. bulimi, hetsätning; cierpieć na -ę lida av bulimi

bulimi|czka f, -k m med. bulimiker, hetsätare

bulion m kulin. buljong; kostka ~u buljongtärning

bulla f kat. bulla; ~ papieska påvebulla

bulwa f 1 łodyga podziemna [rot]knöl; ~ ziemniaka potatisknöl 2 bot.: topinambur jordärtskocka

bulwar m boulevard, esplanad, strög n; nabrzeżny strandväg

bulwarow|y a prasa -a sensationspress[en]

bulwersować impf vt [starkt] uppröra, [djupt] beröra; wstrząsać skaka

bulwersujący a [starkt] upprörande, [djupt] berörande; wstrząsający skakande

bulwiasty a knölig, med knölar

bułanek m zool.: koń black häst

buław|a f 1 hist. hetmanstav; ~ marszałkowska marskalkstav; każdy nosi -ę w plecaku var och en har marskalkstaven i sin ränsel 2 broń obuchowa stridsklubba

bułeczk|a f dem liten (litet) småfranska; do obiadu t. kuvertbröd n; lukrowana wienerbröd; sprzedawać się jak ciepłe (świeże) -i gå åt som smör [i solsken]

Bułgar m bulgar; jest ~em han är bulgar

Bułgari|a f geogr. Bulgarien n; mieszkać w -i bo i Bulgarien

Bułgark|a f bulgariska; jest -ą hon är bulgariska

bułgarsk|i bulgarisk; [język] ~ bulgariska [språket]; mówić (rozumieć) po -u tala (förstå) bulgariska

bułka f småfranska n; drożdżowa, słodka bulle; ~ barowa (paryska) painriche, baguette; ~ z masłem smörgås (småfranska), przen.: łatwizna enkel match, bagatell; ~ tarta ströbröd n, rivebröd

bumelanctwo n pot. [ogilig] frånvaro från arbetet, skolk n

bumelant m pot. dagdrivare, latmask, skolkare

bumelować impf vi pot. [försöka] dra sig undan från arbete, gå och driva

bumerang m bumerang; wracać ~iem przen. ha en bumerangeffekt

bunkier m 1 woj., żegl. bunker m 2 hist.: i koncentrationsläger isoleringscell där fångar svalt ihjäl

bunt m revolt; zwł. w wojsku, marynarce myteri n (przeciw czemuś mot ngt); powstanie uppror n; podnieść (wzniecić) bunt przeciw komuś göra uppror (myteri) mot ngn; stłumić ~ kväva ett myteri

buntować impf I vt uppvigla till revolt (myteri) II vr ~ się göra uppror (myteri) (przeciw czemuś mot ngt); przen. sätta sig upp, protestera (przeciw czemuś mot ngt)

buntownicz|y a upprorisk, rebellisk; ~ duch upprorsanda

buntownik m rebell, myterisk rebell; powstaniec upprorsman

buńczuczn|y a czupurny stridslysten; zuchwały stöddig, utmanande; przekorny trotsig; -a mina trotsig (utmannande) min

buńczuk m hist. 1 oznaka władzy fana prydd med tagelplym isht hos tatarer, kosacker 2 ozdoba szyszaka tagelplym på hjälm 3 muz. klockspel n

bur|a f pot. utskällning, skäll n, skrapa; dostać -ę få skäll, få sig en skrapa

buraczany a rödbets-; cukier ~ betsocker n

buraczki pl kulin. rödbetor pl; sałatka rödbetssallad; ~ w occie inlagda rödbetor

buraczkowy a kolor rödbetsfärgad

burak m 1 bot. rödbeta; uprawa -ów betodling; ~ cukrowy sockerbeta; ~ czerwony rödbeta; ~ pastewny foderbeta; czerwony jak ~ röd som en [kokt] kräfta 2 pejor.: kmiot bondlurk, tölp

burcz|eć impf vi 1 warkotać brumma; brzuch kurra, knorra; -y mi w brzuchu det kurrar i magen på mig 2 gderać knorra, knota

burczymucha m, f przest.: zrzęda brumbjörn, bitvarg

burd|a f [rått] bråk; kłótnia [rått] gräl; bójka råkurr n, slagsmål n; wywołać -ę ställa till bråk

burdel m pot. bordell, horhus n, przen.: bałagan [jäkla] röra; ale ~! posp. vilken jävla soppa (röra)!

burek m pot. bondhund, byracka

burgund m bourgogne[vin n]

burk|a f islam burka; nakaz noszenia -i burkatvång n; zakaz noszenia -i burkaförbud n

burkliwy a murrig, knarrig; zły vresig

burknąć pf vi grymta, brumma, morra; ~ pod nosem mumla i skägget

burleska f lit. burlesk, t. parodi

burleskowy a burlesk, farsartad, t. parodisk

burmistrz m borgmästare; jest ~m Lublina han är borgmästare i Lublin; wybrać kogoś na ~a välja ngn till borgmästare

burmistrzowski a borgmästar-

bursa f przest. [skol]internat n

bursztyn m bärnsten

bursztynow|y a bärnsten-, av bärnsten; kolor bärnstensfärgad, bärnstensgul; ozdoby -e bärnstenssmycken; autostrada -a motorväg A1 del av Europaväg, från Gdańsk till Tjeckien; szlak ~ antycz. bärnstensvägen handelsväg från Romerska riket till Östersjöländerna

burt|a żegl. bord n; lewa (prawa) ~ babord (styrbord); ~ nawietrzna (zawietrzna) lovart[s]sida (läsida); człowiek za -ą! man över bord!; wyrzucić kogoś za -ę przen. behandla ngn som luft, frysa ut ngn; wyrzucić coś za -ę kasta (lämpa) ngt överbord; statek kładzie się na lewą -ę fartyget har babords slagsida

bur|y a gråbrun; w nocy wszystkie koty -e przysł. i mörkret är alla katter grå

burz|a f oväder n; z wiatrem storm; z piorunami åskväder; wybuchła ~ ett oväder bröt ut, det blev ett oväder; zanosi się na -ę det är åska i luften, det drar ihop sig till oväder; ~ gradowa (z gradem) hagelby, hagelskur; ~ morska (na morzu) storm på havet; ~ śnieżna snöstorm; przen. ~ mózgów brainstorming, idékläckning; ~ oklasków applådåska, bifallsstorm; ~ w szklance wody iron. storm i ett vattenglas; ~ włosów en massa hår, en stor kalufs; zażegnąć -ę zw. förebygga en kris (konflikt); okres -y i naporu lit., niem. Sturm und Drang; rz. storm och längtan

burzliw|y a t. przen. stormig; -e oklaski stormande applåd[er]; -e życie stormigt liv

burzow|y a oväders-; -a chmura ovädersmoln n

burzyciel m förstörare; w polityce samhällsomstörtare, bildstormare; ~ spokoju fridstörare

burzyć impf I vt 1 niszczyć förstöra, rasera; pustoszyć ödelägga; ~ dom riva [ner] ett hus; ~ czyjeś plany omintetgöra ngns planer; ~ stary porządek störta den gamla ordningen 2 bełtać röra om; taflę wody krusa; włosy rufsa till; ~ krew przen. sätta blodet (känslorna) i svallning; ~ spokój störa lugnet II vr ~ się 1 o wodzie svalla, bölja, gå högt 2 denerwować się bli upprörd (uppbragt) 3 buntować się göra uppror (przeciw czemuś mot ngt) 4 fermentować jäsa, fermentera

burzykowate pl zool.: ptaki morskie liror pl

burżuazja f hist., socjol. bourgeoisie, borgarklass; drobna ~ småborgerskap n, wielka ~ storbourgeoisie

burżuazyjny a borgerlig

burżuj m hist., pejor. kapitalist

busola f kompass; przen. t. ledstjärna

busz m bush

buszować impf vi szperać snoka, rota [igenom, omkring]; ~ po szufladach snoka i lådorna; ~ po kubłach na śmieci rumstera i soptunnorna

but m sko; ~ damski damsko; ~ męski herrsko; ~ do jazdy konnej ridstövel; ~ sznurowany snörkänga, snörsko; ~y z cholewami stövlar; ~y gumowe gummistövlar; ~y narciarskie skidpjäxor siedmiomilowe ~y w bajkach sjumilastövlar; ~ chodzić w ~ach po mieszkaniu gå med skorna på inomhus; bez ~ów barfota; takie ~y! jaså!, det må jag [då] säga!, iron. är det på det sättet!; umarł w ~ach pot. nu kan han (du etc.) hälsa hem, nu är det kört för honom

buta f arrogans, högdragenhet; pot. snorkighet

butan m chem. butan n

buteleczka f dem liten flaska; ~ z lekarstwem t. medicinflaska

butelk|a f flaska; zwł. kolorowa butelj; podwójna 1,5 l magnumbutelj; ~ wina en flaska vin, vinflaska; ~ zwrotna (wielokrotnego użytku) returflaska; nabić kogoś w -ę blåsa (lura) ngn, dra ngn vid näsan; pociągać z -i ta sig en klunk ur flaskan [då och då]; wysuszyć -ę pot. knäcka en flaska; zaglądać do -i ta till flaskan, titta för djupt i glaset

butelkować impf vt tappa (tömma) på flaskor, buteljera

butelkowani|e n buteljering; maszyna do -a buteljeringsmaskin

butelkowan|y a buteljerad, tappad på flaska; mleko (piwo) -e mjölk (öl) på flaska

butelkow|y a fläsk-; kolor buteljgrön; poczta -a flaskpost

butik m boutique, modebutik

butla f stor flaska; w plecionce damejeanne, stor korgflaska; ~ gazowa gastub; ~ z tlenem syrgasbehållare

butny a arrogant, högdragen; pot. snorkig

butonier|ka f knapphål n; goździk w -ce nejlika i knapphålet

butwieć impf vi multna; pień murkna; gnić ruttna

BUW = Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego Warszawas universitetsbibliotek

buzdygan m hist.: broń obuchowa morgonstjärna, spikklubba

buz|ia f 1 pieszcz.: usta mun; dać komuś -i pocałować pussa ngn; dać się pocałować låta sig pussas; [że] -i dać helt enkelt underbar (förtjusande); ułożyć -ę w ciup snörpa [tillgjort] på munnen, [försöka] se pryd ut 2 twarz ansikte n; miła ~ näpet ansikte; dostać po -i (w -ię) få en örfil

buziak m 1 pieszcz.: twarz [litet sött] ansikte 2 całus puss

buzować impf vi ogień spraka, brinna med stor låga

buźka f pot. → buziak 2; duża ~! puss och kram!, stor kram!

1 by konj → aby, → żeby

2 by part. byłby szczęśliwy han skulle vara lycklig; chciałbyś mieszkać w Danii? skulle du vilja bo i Danmark?; kto by się tego spodziewał? vem skulle vänta sig det?

byci|e n sposób -a levnadssätt n, livsstil

byczek m tjurkalv, ung oxe; przen. ung [kraftigt byggd] kärnfrisk man

byczy a 1 odnoszący się do byka tjur-; ~ kark t. przen. tjurnacke 2 przest.: wspaniały toppen-, fantastisk

byczyć impf vr ~ się pot. próżnować lata sig; wylegiwać się ligga och dra sig

być impf I vi 1 istnieć vara; znajdować się finnas, befinna sig; egzystować existera; stawać się bli; jest Polką hon är polska; jestem! obecny ja!; ~ w domu vara hemma; ~ w pracy vara på jobbet; są zadowoleni de är nöjda; jest samochodem han har kommit med bil; była w nowej sukience hon var klädd i [en] ny klänning; w lesie było dużo grzybów det var mycket svamp i skogen; był sobie raz dobry król… w bajkach det var en gång en god kung…; co ci jest? vad är det med dig?, hur mår du?; kto to jest? vem är det?; ~ może kanhända, måhända; zw. kanske; kiedy będziesz (będąc) w Słupsku, nie zapomnij do mnie wstąpić! när du kommer till Słupsk, glöm inte att titta in till (hos) mig! 2 mieć miejsce äga rum; zdarzać się hända; był wypadek det har hänt en olycka; zebranie będzie jutro sammanträdet blir i morgon II czasownik posiłkowy czasu przyszłego będę czytać jag ska (zapowiedź kommer att) läsa; będzie deszcz det blir regn; zapowiedź det kommer att regna; co będzie, to będzie det som ska ske, det sker, t. det får bära eller brista

bydlak m pejor. kräk n, svin n; posp. skitstövel; ty ~u! din fähund!

bydlę n 1 zwierzę rogate nöt n, fä n 2 pejor. kräk n, svin n; skończone ~! ett riktigt svin!; spić (urżnąć) się jak ~ posp. supa sig full som ett svin

bydlęc|y a boskaps-, kreaturs-; przen. fäaktig, gemen; -a skóra kohud, koläder n; ~ wagon boskapsvagn

bydł|o n zwierzęta boskap, [nöt]kreatur; hodowla ~ boskapsskötsel, boskapsuppfödning; ~ rogate hornboskap; ~ zarodowe avelsboskap

byk m 1 zool. tjur; ~ rozpłodowy avelstjur; walka -ów tjurfäktning; zdrowy jak ~ frisk som en nötkärna; chwycić (złapać) ~a za rogi ta tjuren vid hornen; z ~a spadłeś? posp. är du inte klok? 2 B~ astron. Oxen; jest spod znaku B~a hon är oxen 3 błąd tabbe, fel n; palnąć (strzelić) ~a göra en tabbe, dabba sig 4 uderzenie głową dansk skalle i magen

bykowiec m tjurpiska

byle I konj bara, endast, blott; ~by nie dzisiaj bara inte i dag; ~by przyszedł na czas om han bara kom i tid; była gotowa na wszystko, ~ dopiąć swego hon var beredd på allt, blott för att få sin vilja fram; ~ do wiosny! bara det [snart] blir vår II part. ~ co (kto) vad (vem) som helst; ~ gdzie (jak, kiedy) var (hur, när) som helst; płakać (śmiać się) z ~ powodu (czego) gråta (skratta) för ingenting

byleby konj → byle

bylica f bot.: pospolita gråbo

bylina f bot. perenn växt, perenn

były I a förra, före detta, ex-; ~ minister före detta (f.d.) minister II chłopak, mąż; dziewczyna, żona mitt ex, min före detta; spotkałam jego byłą jag träffade hans ex (före detta)

bynajmniej adv 1 wcale nie ~ nie ingalunda, inte på långa vägar, inte alls; ~ nie było ciepło det var inte alls varmt; dom ~ nie jest gotowy huset är långt ifrån färdigt 2 jako odpowiedź visst inte!, ingalunda!

by-pass m med.: pomostowanie bypassoperation

bystrość f 1 żywość umysłu snabbtänkthet, klyftighet; wnikliwość skarpsinne n 2 wartkość snabbhet

bystry a 1 szybko orientujący się snabbtänkt, skärpt, klyftig; wnikliwy skarpsinnig; ~ chłopak klipsk (klyftig) pojke; ~ obserwator god iakttagare; ~ wzrok skarp syn 2 wartki snabb

byt m 1 istnienie tillvaro; filoz. vara n; znośny ~ dräglig tillvaro; walka o ~ kampen för tillvaron; mieć prawo ~u ha existensberättigande; ~ określa świadomość tillvaron bestämmer medvetandet 2 utrzymanie försörjning, [livs]uppehälle n; zapewnić komuś ~ trygga ngns uppehälle, dra försorg om ngn

bytnoś|ć f książk.: pobyt vistelse; obecność närvaro; podczas (za) jej -ci we Lwowie under hennes vistelse i Lviv

bytować impf vi książk.: żyć leva, existera; przebywać vistas

bytowanie n życie liv n; egzystencja tillvaro

bytow|y a levnads-, existentiell; warunki -e levnadsförhållanden, levnadsvillkor

byw|ać impf vi 1 być często bruka vara, vara ofta; odwiedzać besöka flitigt, frekventera; rzadko -a w domu han är sällan hemma; w weekendy -a zajęta hon är ofta upptagen på helgerna; czasami -a nieznośny emellanåt kan han vara odräglig; ~ między ludźmi (w świecie) komma ut bland folk; -aj [zdrów]! må så gott!; żegnaj adjö med dig! 2 zdarzać się bruka hända, ske ofta; -a, że… det händer ofta att…; -ają noce, kiedy… det finns nätter då…; różnie -a man vet aldrig, allt är möjligt

bywal|ec m 1 stały gość flitig besökare, stamgäst; pot. stammis; -cy kin biobesökare 2 osoba bywała berest man; światowiec världsman

bywały a w świecie berest, vittberest; w towarzystwie belevad, världsvan

bzdet m pot. strunt n, skräp n, smörja

bzdur|a f pot. strunt[prat] n, trams n, larv n; ~! struntprat!, nonsens!; pleść -y prata strunt (dumheter)

bzdurny a 1 bezsensowny fånig, orimlig 2 błahy futtig, fjuttig

bzik m pot. fnatt, dårpippi; mieć ~a ha fnatt; mieć ~a na punkcie czegoś ha dille (pippi) på ngt

bzyczeć impf → bzykać

bzykać impf I vi – bzyknąć pf owad surra; pocisk vissla, vina II vr ~ się pot.: odbywać stosunek göka, pippa (z kimś med ngn)

bździć impf vi posp. fisa, fjärta

bździna f posp. fis, fjärt

C

c n C-dur c-dur

cacanka f → obiecanka

cacany a żart.: miły gullig; ładny söt; grzeczny rar, mysig

cackać się impf vr pot. 1 ceregielić się dalta (z kimś med ngn), behandla med silkesvantar (z kimś ngn); rozpieszczać klema (pjoska) (z kimś med ngn) 2 grzebać się söla (z czymś med ngt); ~ z robotą söla med arbetet

cacko n 1 klejnocik litet konstverk, liten prydnadssak; bibelot [billigt] smycke; elektroniczne ~ [sinnrik] elektronisk pryl; fajne ~ t. häftig leksak; ten pokój to prawdziwe ~ t. rummet ser ut som ett dockskåp 2 przest.: ozdoba choinkowa grannlåt, [julgrans]glitter n

cacy a pot., żart. finfin, toppen, prima; na ~ zupełnie helt och hållet, alldeles

cadyk m żyd. tzadik, rebbe chassidisk församlingsledare

cal m tum; dżentelmen w każdym ~u en gentleman i varje tum, en gentleman ut i fingerspetsarna; nie ustąpić ani na ~ inte vika en tum; przypominać kogoś w każdym ~ påminna om (likna) ngn i varje detalj

Calineczka f postać z bajki Tummelisa

calówka f 1 linijka tumstock 2 gwóźdź entumsspik; deska entumsbräda

cała f żegl. ~ naprzód! full fart (maskin) framåt!

całk|a f mat. integral; -i elementarne elementära integraler

całkiem adv alldeles, helt och hållet; ~ na dole (z tyłu) längst ner (bak); ~ nieźle rätt [så] bra, inte så dåligt; nie ~ się z tobą zgadzam jag är inte helt överens med dig

całkować impf vt mat. integrera

całkowicie adv fullständigt, fullkomligt, helt och hållet; ~ jasny solklar; ~ zniszczony totalförstörd; ~ pod kontrolą fullständigt under kontroll; sprawa jest ~ jasna saken är solklar

całkowit|y a fullständig, fullkomlig, hel, total; -e poparcie oförbehållsamt stöd; ~ zakaz totalförbud n; liczba -a mat. helt tal, heltal

całkowy a mat. integral-

cało adv bez szwanku oskatt, i gott skick; wyjść ~ z czegoś komma oskadd undan ngt, klara sig helskinnad ur ngt

całodobow|y a dygnetrunt-; dyżur ~ dygnetruntjour; usługi -e dygnetruntservice

całodzienn|y a heldags-; -e wyżywienie helpension på pensionat o.d.; ~ zarobek dag[s]lön

całokształt m książk. helhetsbild (czegoś av ngt), det hela (czegoś i ngt); ~ szwedzkiej gospodarki den svenska ekonomin i sin (dess) helhet; otrzymać Oskara za ~ twórczości få en Oscar för sitt livsverk

całomiesięczny a helmånads-, som varar hela månaden

całonocny a helnatts-, som varar hela natten

całopalenie n rel. brännoffer n

całoroczny a helårs, som varar hela året; roczny årlig

całostka f pocz. helsak

całościowy a helhets-, heltäckande; kompleksowy komplex; interdyscyplinarny tvärvetenskaplig; ~ obraz czegoś helhetsbild av ngt

całoś|ć f helhet; pójść na ~ przen. gå in för ngt med hull och hår, löpa linan ut, ta steget fullt ut; połknąć tabletkę w -ci svälja hela tabletten; przyjąć propozycję w -ci anta förslaget i sin helhet; tworzyć ~ bilda (utgöra) en helhet; w -ci i sin helhet; w -ci lub w części helt eller delvis

całotygodniowy a vecko-, som varar en hel vecka; ~ zarobek veckolön

cał|ować impf I vt kyssa; pot. pussa; ~ kogoś w usta (policzek, rękę) kyssa ngn på munnen (kind[en], hand[en]); całuję w liście kram, kära hälsningar; w telefonie puss; -uj psa w nos! posp.: daj mi spokój lägg av!, låt mig vara! II vr ~ się kyssas, kyssa varandra; pot. pussas, pussa varandra

całowieczorn|y, całowieczorowy a -e przedstawienie helaftonsföreställning

całun m liksvepning; przen. täcke n; ~ śniegu książk. ett täcke av snö, snötäcke

całus m kyss; pot. puss; moc -ów dla kogoś massor av kramar till ngn; przesłać komuś ~a ręką kasta en slängkyss åt ngn; ukraść komuś ~a stjäla en kyss från ngn

cał|y a 1 wszystek hel; ~ dzień hela dagen, en hel dag; ~mi dniami hela dagarna; -e jabłko ett helt äpple; -e Oslo hela Oslo; -a Polska hela Polen; to -a nauka det är en hel vetenskap; przez -ą noc [under] hela natten, hela natten lång; przez -e życie hela livet, livet ut; to ~ ojciec han är sin far upp i dagen; to -a ona det är typiskt för henne, sån är hon; to dyplomata -ą gębą przen. han är en diplomat för hela slanten; dziękuję z -ego serca przen. jag tackar av hela mitt hjärta 2 nienaruszony hel; nieuszkodzony oskadd, välbehållen; wszystko było -e t. allt var i behåll; filiżanka -a? är koppen hel?; dojechaliśmy cali i zdrowi vi kom fram välbehållna 3 jedyny ~ swój dobytek alla hans tillhörigheter (ägodelar); -a nasza nadzieja vårt enda hopp, hela vårt hopp; na -e swoje usprawiedliwienie… till sin ursäkt… 4 wielki na -e szczęście som tur är (var), till all lycka; przy ~m szacunku dla kogoś med all respekt för ngn 5 pejor. ~ ten Kubitsky den där Kubitsky

camping m → kemping

campingowy a → kempingowy

Canoss|a f pójść do -y przen. gå till Canossa, krypa till korset

cap m 1 zool.: kozioł [gammal, kastrerad] getabock 2 pot.: brodacz man med [bock]skägg 3 głupiec fårskalle, dumhuvud n

capnąć pf vt 1 pot.: chwycić snappa (nafsa) åt sig, hugga tag i 2 pot.: ukraść knycka, snatta, sno

capstrzyk m 1 sygnał tapto n; grać ~ blåsa tapto 2 pochód festtåg n med musik

car m tsar

carat m tsardöme n; rządy tsarvälde n

carewicz m tsarson

carowa f tsarinna

carsk|i a tsar[rysk]; -a Rosja Tsarryssland n

caryca f → carowa

casus m książk. fall n

cążki pl 1 do paznokci nageltång 2 narzędzie liten tång

CBA = Centralne Biuro Antykorupcyjne Centrala antikorruptionsbyrån

CBOS = Centrum Badań Opinii Społecznej Centrum för opinionsundersökningar

CBŚ = Centralne Biuro Śledcze Centrala undersökningsbyrån för bekämpning av organiserad brottslighet

cdn. = ciąg dalszy nastąpi fortsättning följer

ceb|er m [trä]kagge, laggkärl n med handtag; leje jak z -ra regnet står som spön i backen, regnet öser ner, det störtregnar

cebrzyk m dem litet laggkärl; na mleko stäva; wiaderko liten hink

cebula f 1 bot. lök 2 kopuła lökkupol 3 pot.: staroświecki zegarek kieszonkowy rova

cebulka f dem 1 bot. [blom]lök; ~ do sadzenia sättlök; ~ tulipana tulpanlök 2 włosowa hårsäck, hårrot

cech m zrzeszenie rzemieślników skrå n; gildia gille n; należeć do ~u tillhöra ett skrå

cech|a f 1 właściwość drag n; znamię kännetecken n; oznaka märke n; ~ bezokolicznika jęz. infinitivmärke; ~ charakteru [karaktärs]drag, karaktärsegenskap; ~ dziedziczna arvsanlag n; -y szczególne speciella (särskilda) kännetecken; podstawowa ~ huvuddrag, grunddrag; znamienna ~ ett utmärkande drag; to ~ rodzinna t. det ligger (går) i släkten 2 znak fabryczny fabriksmärke n, varumärke 3 leśn.: cechówka stämpelhammare, märkhammare 4 mat.: logarytmu karakteristika

cechować impf vt 1 znamionować känneteckna 2 znakować märka; leśn. stämpla; nacinać bläcka

cechowy a odnoszący się do cechu skrå-

cechówka f leśn. stämpelhammare, märkhammare

cedować impf vt książk. överlåta, överföra (coś na kogoś ngt på (till) ngn), avträda (coś na kogoś ngt till ngn)

cedr m bot. ceder

ceduła f 1 giełdowa börslista, börsindex n 2 transp.: wykaz przesyłek fraktsedel; żegl. konossement n 3 raport dzienny [tågförares, spårvagnsförares] dagsrapport

cedylla f jęz.: znak diakrytyczny cedilj

cedzak m durkslag n; grövre sil; wlać kluski na ~ (do ~a) hälla av vattnet från nudlarna genom ett durkslag

cedzić impf vt 1 filtrować sila, filtrera, passera; ~ coś przez cedzak hälla ngt i ett durkslag; ~ mleko sila mjölk 2 pić powoli läppja, smutta (coś på ngt) 3 wymawiać muttra, mumla; przez zęby mumla genom tänderna; ~ słowa dra (släpa) på orden

cedzidło n sil, filter n; ~ do mleka mjölkfilter

cegielnia f tegelbruk n

cegielnik m tegelslagare, tegelbrännare

cegieł|ka f 1 dem: cegła litet tegel, liten tegelsten 2 datek [litet] bidrag (do czegoś); dołożyć -ę do czegoś dra sitt strå till stacken, göra det man kan; ~ po -ce bit för bit

ceglan|y a tegel-, av tegel; ~ mur tegelmur, tegelvägg; mączka -a bud. tegelmjöl n

ceglasty a kolor tegelfärgad, tegelröd; pomarańczowoczerwony orangeröd

cegł|a f 1 bud. tegel n, tegelsten; ~ ogniotrwała eldfast tegel; ~ palona bränt tegel; wyłożony ~mi tegelbelagd; zbudowany z -y byggd av (i) tegel 2 książka, pejor.: gruba lunta, digert verk; niemająca popytu svårsåld bok

Cejlon m geogr., hist. Ceylon n; mieszkać na ~ie bo i (på) Ceylon

cejlońsk|i a ceylonesisk; herbata -a ceylonte n

cekaem m woj.: ciężki karabin maszynowy tung kulspruta; strzelać z ~u skjuta med tung kulspruta

cekin m paljett

cel m 1 do czego się dąży mål n, ändamål n; zamiar, sens syfte n; ~ podróży miejsce målet för resan; zamiar syftet med resan; najwyższy ~ w życiu det allra högsta livsmålet; być u -u podróży vara framme; chybić ~u przen. förfela sin verkan, misslyckas; mieć ~ ha ett mål (en målsättning); zamiar ha för avsikt, ha som mål; osiągnąć ~ (dopiąć ~u) [upp]nå sitt mål, vinna sitt syfte; postawić (wytknąć) jakiś ~ sätta upp ett mål; ma na ~u napisanie książki hon har för avsikt att skriva en bok; w ~u zrobienia czegoś i (med) syfte (avsikt) att göra ngt, t. för att göra ngt; w ~ach handlowych i kommersiella syften; w ~ach pokojowych med fredliga avsikter; w jakim ~u? i vilket syfte?; w tym ~u i detta syfte, t. därför; ~ uświęca środki przysł. ändamålet helgar medlen 2 woj. mål n; tarcza måltavla; ~e naziemne (powietrzne) markmål (luftmål); ~ ruchomy rörligt mål; chybić ~u missa målet, bomma; przen. misslyckas; strzelać do ~u skjuta till måls, skjuta på (mot) ett mål; trafić w ~ (do ~u) träffa målet (rätt) 3 przest.: muszka [sikt]korn n; wziąć kogoś na ~ sikta på (mot) ngn, lägga sig an på ngn

cela f cell; ~ klasztorna klostercell; ~ śmierci dödscell; ~ więzienna fängelsecell

celebrować impf vt 1 rel.: odprawiać [högtidligt] förrätta, officiera 2 wykonywać uroczyście högtidlighålla, fira, t. officiera

celebryt|a m, -ka f pot. kändis

celiba|t m 1 bezżeństwo celibat n, ogift stånd n 2 abstynencja płciowa [sexuell] avhållsamhet; żyć w -cie leva i celibat (avhållsamhet)

celizna f gleba nyodling

celnie adv strzelać ~ skjuta pricksäkert

celnik m 1 urzędnik tulltjänsteman 2 hist., bibl. publikan

celność f 1 strzału, broni träffsäkerhet, skjutprecision 2 wypowiedzi träffsäkerhet

1 celn|y a 1 cios, strzał träffsäker, välriktad; ~ strzał t. fullträff 2 uwaga, przykład träffande, träffsäker; -e uwagi träffande kommentarer

2 celn|y a dotyczący cła tull-; deklaracja -a tulldeklaration; odprawa -a tullkontroll; opłata -a tull[avgift]; urząd ~ tullverk n

celofan m plastfolie, cellofan n; owinięty ~em inslagen i plastfolie

1 celować impf vi mierzyć sikta; ~ do kogoś z pistoletu sikta på ngn med pistol

2 celować impf vi przodować utmärka sig (w czymś genom ngt), excellera (w czymś i ngt)

celowani|e n linia -a siktlinje

celownicz|y a I a sikt-; przyrządy -e siktanordningar II woj.: obsługujący działo riktare

celownik m 1 jęz. dativ; być w ~u stå i dativ; rządzić ~iem styra dativ 2 broni sikte n; ~ optyczny kikarsikte 3 fot. sökare 4 sport.: słupek mety målstolpe; linia mållinje

celowo adv avsiktligt, med flit; praw. med berått mod

celowość f 1 zmierzanie do celu målmedvetenhet 2 zgodność z celem ändamålsenlighet;

celow|y a 1 zamierzony avsiktlig; z premedytacją överlagd, uppsåtlig 2 zmierzający do celu målmedveten 3 zgodny z celem ändamålsenlig; zdanie -e jęz. finalsats

Celsjusz m Celsius; pięć stopni ~a fem grader Celsius

celta f tkanina tältduk

Celtowie pl kelter pl

celtycki a keltisk

celująco adv zdać egzamin ~ klara ett prov med toppbetyg

celując|y a utmärkt, förträfflig; pot. jättebra; ocena -a (6) högsta betyg n

celuloid m celluloid

celuloza f cellulosa, t. pappersmassa, trämassa

cembrować impf vt studnię mura runt, belägga med murbruk; deskami förtimra

cement m cement; ~ szybkowiążący snabbhärdande cement

cementować impf vt cementera; przen. t. svetsa samman; umacniać befästa, förstärka

cementownia f cementfabrik

cementow|y a cement-; podłoga -a cementgolv n; zaprawa -a cementbruk n

cen|a f 1 ekon. pris n; obniżka - prisnedsättning; podwyżka - prishöjning; wzrost - prisökning; ~ benzyny bensinpriset, priset på bensin; ~ detaliczna detaljpris; ~ hurtowa grossistpris, partipris; ~ okazyjna extrapris; ~ promocyjna introduktionspris, specialerbjudande n; ~ rekomendowana szw. cirkapris, rekommenderat pris; -y rynkowe marknadspriser; ~ stała fast pris; ~ wygórowana överpris; pot. rövarpris; ~ zaporowa slusspris; podnosić (obniżać) -y höja (sänka) priser; w jakiej -ie jest (są)…? vad kostar…? 2 w wyrażeniach z przyimkami po niskiej cenie till [ett] lågt pris; po zniżonej -ie till nedsatt pris; za -ę pięciu złotych till ett pris av fem zloty; za -ę zdrowia på bekostnad av sin hälsa; za wszelką -ę przen. till varje pris; za żadną -ę przen. inte för allt i världen 3 wartość värde n; być w -ie stå i hög kurs, värderas högt

cenić impf I vt 1 poważać uppskatta, sätta värde på, värdesätta 2 szacować värdera, taxera II vr ~ się veta sitt värde, sätta värde på sig själv; umieć się ~ t. vara väl medveten om sitt värde

ceniony a uppskattad, [högt] värderad; ~ tłumacz en uppskattad översättare

cennik m prislista, prisförteckning; opłata avgift; ~ usług dentystycznych tandvårdstaxa

cenn|y a värdefull, dyrbar, av värde; -e informacje värdefulla upplysningar; -e przedmioty värdesaker

cenow|y a pris-; polityka -a prispolitik

cent m cent; pięć ~ów fem cent; nie mieć ani ~a vara utan ett öre, vara pank

centaur m mitol. kentaur, centaur

centnar m → cetnar

centra f sport. centrering

central|a f główny urząd central, huvudkontor n; kierownictwo högsta ledning[en]; kwatera główna högkvarter n; ~ telefoniczna daw. [telefon]växel; wytyczne -i direktiv från högsta ledningen

centralizacja f centralisering

centralizować impf I vt centralisera; skupiać koncentrera II vr ~ się koncentreras, bli koncentrerad

centralka f daw., tel. [mindre] telefonväxel

centraln|y a central, central-; -a baza danych central databas; -e ogrzewanie centralvärme; ~ zamek aut. centrallås n

centrować impf vt 1 sport. spela (lägga in) mot mitten 2 tech. centrera

centrum n 1 środek centrum n, medelpunkt; ośrodek center n; tarczy mittpunkt; ~ handlowe affärscentrum; sklepy shoppingcenter n; ~ przemysłowe industricentrum; miasto industriellt centrum; C~ Zdrowia Dziecka Allmänna barnsjukhuset; być w ~ uwagi vara i centrum för uppmärksamhet; mieszkać w ~ bo i centrum; w ~ wydarzeń [mitt] i händelsernas centrum; w ~ miasta i [stadens] centrum; pot. mitt i stan 2 polit. center, centerparti n

centryfuga f → wirówka

centuria f bot. arun

centuś m pot., pejor. snåljåp, snålmåns

centymetr m 1 miara centimeter 2 krawiecki måttband n

cenzor m censor

cenzu|ra f 1 kontrola censur; ~ listów brevcensur; ~ prewencyjna förhandscensur; ~ myśli przen. tankecensur; podlegać -rze censureras; przejść przez -rę gå igenom censuren; wprowadzić -rę införa censur 2 szk., przest.: świadectwo terminsbetyg n

cenzuralny a 1 związany z cenzurą censur- 2 przyzwoity salongsfähig, passande, anständig

cenzurk|a f dem 1 szk., przest. → cenzura 2 opinia bedömning, wystawiać komuś -ę betygsätta (t. betygssätta) ngn, bedöma ngn ofta godtyckligt

cenzurować impf vt 1 kontrolować censurera; ~ politycznie niepoprawne wiadomości censurera politiskt inkorrekta nyheter 2 krytykować häckla, kritisera

cenzurowan|e n siedzieć (czuć się) jak na ~ym książk. być przedmiotem zainteresowania stå i rampljuset; krytyki hamna i skottgluggen

cenzus m census; ~ majątkowy książk. ekonomisk status, förmögenhetsförhållanden; ~ naukowy utbildningsnivå, t. vetenskapliga meriter; ~ wieku åldersgräns; ~ wyborczy rösträtt; mieć ~ wyborczy vara röstberättigad

ceownik m tech.: kształtownik U-stång, U-balk

cep m 1 pot., pejor. fårskalle, pappskalle 2 roln., daw. slaga

Cepelia = Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego daw. Centralen för folk- och konstindustri kooperativ, [detaljhandels]butiker

ceper m pejor. slättbo, lågländare; mieszkaniec miasta stadsbo beteckning som används av Podhale-borna

1 cera f skóra hy, ansiktshud; barwa skóry hudfärg; świeża skóra frisk hy

2 cera f zacerowane miejsce stopp, stoppat ställe

ceramiczn|y a keramisk; wyroby -e keramiska varor, keramik

ceramika f keramik

cerata f vaxduk, oljeduk

Cerber m mitol. Cerberus, Kerberos

ceregiel|e pl pot. ceremonier pl; robić (stroić) ~ krusa; krygować się göra sig till; bez -i utan krus (krumbukter, åthävor)

ceremoni|a f 1 obrzęd ceremoni; ~ pogrzebowa begravningsakt; ~ ślubna vigselakt 2 certowanie się krusiduller pl; grzeczności formaliteter pl; bez -i utan krusiduller (formaliteter)

ceremonialny a 1 obrzędowy ceremoniell; uroczysty högtidlig, högtids- 2 oficjalny ceremoniös, formell; zgodny z etykietą etikettsbunden

ceremoniał m ceremoniel n, t. föreskriven ordning

ceremoniować się impf vr przestrzegać etykiety hålla på etiketten (formerna); certować się krusa

cerkiew f [rysk]ortodox kyrka

cerkiewnosłowiański a język ~ kyrkslaviska skapad av Kyrillos o. Methodios

cerkiewn|y a kyrk-, kyrko-, kyrklig; muzyka -a kyrkomusik, kyrklig musik; nabożeństwo -e gudstjänst; obraz ~ ikon

cerować impf vt stoppa; ~ artystycznie konststoppa; ~ skarpetki stoppa strumpor

cerowanie n stoppning; ~ artystyczne konststoppning

certolić się impf → certować się

certować się impf vr krumbukta sig, kråma sig, krusa; udawać göra sig till

certyfikat m certifikat n, intyg n; ~ bezpieczeństwa säkerhetsintyg; ~ gwarancji pochodzenia towaru certifikat om ursprungsgaranti; ~ podpisu komput. signaturcertifikat; ~ psychoterapeuty szw. legitimation som psykoterapeut

certyfikowany a legitimerad

cesarski a kejserlig, kejsar-; ~e cięcie med kejsarsnitt n

cesarstwo n 1 państwo kejsardöme n, kejsarrike n; C~ Niemieckie Kejsardömet Tyskland; C~ Rzymskie Romerska kejsardömet 2 para cesarska kejsarparet

cesarz m kejsare; ~ Japonii kejsaren av Japan; → król

cesarzowa f kejsarinna

cesja f praw. överlåtelse, avträdande n; fach. cession

cetnar 1 sto kilogramów hundra kilo, t. deciton n 2 pięćdziesiąt kilogramów femtio kilo

cewka f 1 zwój spole; ~ zapłonowa tändspole 2 anat. rör n; ~ moczowa urinrör; ~ nerwowa neuralrör

cewnik m med. kateter

cewnikować impf vt med. kateterisera; ~ pęcherz moczowy kateterisera urinblåsan

cewnikowanie n med. kateterisering; ~ serca kateterisering av hjärtat

cezar m antycz. kejsare

cezura f lit. cesur, taktvila; przen. vattendelare

cęgi plt 1 tech. tång, pl tänger; do gwoździ hovtång; do obcinania drutu itp. kniptång, avbitare; do rur rörnyckel 2 zool.: zęby sieczne framtänder, skärtänder pl

cętk|a f prick, liten fläck; w -i prickig; w czarne -i med svarta prickar

cętkowany a spräcklig, prickig, fläckig

chabanina f pejor., pot.: mięso gorszego gatunku kött n av sämre kvalitet

chaber m bot.: bławatek blåklint Centaurea cyanus

chabeta f pot.: szkapa hästkrake, kamp

chabrowy a 1 z chabrów blåklint-; bukiet ~ blåklintbukett 2 niebieski blåklintsblå

chachmęcić impf vt pot., pejor.: gmatwać trassla (strula) till

chadzać impf vi bruka gå; ~ na boki pot. vänsterprassla, vänstra; ~ w sukience bruka ha (gå i) klänning; ~ do teatru (na dyskotekę) gå ofta på teater (diskotek)

chała f 1 pot.: szmira skräp n, smörja 2 duża bułka [sött] flätat vetebröd

chałat m 1 płaszcz [judisk] vid kaftan, lös långrock 2 kitel arbetsrock, skyddsrock

chałka f bułka litet [sött] flätat vetebröd

chałowaty a pot., pejor. urusel, urdålig, botten

chałtura f pot., pejor. 1 fuszerka hafs[verk] n, fusk[verk] n, slarv[jobb] n, dåligt jobb 2 praca dodatkowa extraknäck n

chałturnik m → chałturzysta

chałturzyć impf vi pot., pejor. 1 dorabiać extraknäcka, jobba extra 2 partaczyć fuska, göra fuskverk (slarv[jobb] slarvigt jobb)

chałturzyst|a m, -ka f pot. extraknäckare, slarvare som endast arbetar för pengarnas skull, om konstnär, skribent

chałup|a f 1 wiejska chata bondstuga 2 rudera ruckel n, kåk 3 żart.: dom hus n; mieszkanie lägenhet; posprzątać -ę städa [i] lägenheten; siedzieć w -ie sitta i stugan

chałupnictwo n hemslöjd; na większą skalę hemindustri

chałupnicz|y a wyroby -e hemslöjdsalster pl

chałupnik m hemslöjdsidkare, hemarbetande hantverkare

chałwa f wyrób cukierniczy halva massa bestående av sesamfrön, nötter o. honung

cham m 1 pejor.: prostak [fräck och] ohyfsad typ, knöl, grobian; ~ za kierownicą bildrulle; skończony ~ en riktig knöl; wypierać się czegoś na ~a blåneka [till] ngt 2 daw.: pejor. bonde

chamidło n → cham

chamieć impf vi förråas, bli fräck och ohyfsad

chamsk|i a fräck och ohyfsad; bezczelny oförskämd; po -u fräckt, oförskämt

chamstwo n fräckhet, grovhet, råhet; bezczelność oförskämdhet

chamuś m → cham

chan hist. khan

chandra f pot. svårmod n, missmod n, livsleda, t. lappsjuka

chandryczyć się impf → handryczyć się

Chanuka f żyd.: święto poświęcenia chanukka

chaos m kaos; bałagan virrvarr n; pogrążyć coś w ~ie störta ngt i kaos; w mieście panuje ~ i staden (pot. stan) råder kaos

chaotyczny a kaotisk, förvirrad; pot. t. virrig

chapn|ąć pf vt pot. porwać nafsa (snappa) åt (till) sig; pies -ął kawałek mięsa i wybiegł hunden nafsade åt sig ett stycke kött och sprang ut

charakte|r m 1 zespół cech karaktär; uosobienie läggning, sinnelag n; czarny ~ lit., teatr. bov; drań skurk; cecha ~u karaktärsdrag n; człowiek z ~em karaktärsfast person; ~ narodowy nationalkaraktär; mieć silny ~ ha en fast karaktär; mieć trudny ~ vara svår att ha att göra med; nie mieć ~u sakna karaktär, vara karaktärslös; wykazać się ~em visa karaktärsstyrka; to nie leży w jego -rze det ligger inte i hans natur 2 wygląd, właściwość karaktär, prägel; ~ miasta stadens karaktär; ~ okolicy terrängbeskaffenhet; pokojowy ~ życia t. en fredlig livsstil; nadawać czemuś ~ czegoś ge ngt karaktär (prägel) av ngt; przybrać ~ czegoś få karaktären av ngt 3 funkcja pracować w ~rze kogoś arbeta i egenskap av ngn, arbeta (fungera) som ngn; zatrudnić kogoś w ~rze tłumacza anställa ngn som tolk; w jakim ~rze? i vilken egenskap (funktion)? 4 pisma handstil; wyrobiony (nierówny) ~ pisma driven (spretig) handstil

charakterny a pot. karaktärsfast, med råg i ryggen

charakterystyczn|y a karakteristisk; znamienny kännetecknande; typowy typisk, utmärkande; aktor ~ karaktärsskådespelare; cecha ~ utmärkande drag n; rzecz -a (jest rzeczą -ą), że… det är betecknande (karakteristiskt) att…; z swoim ~m uśmiechem t. med sitt vanliga leende

charakterystyka f karakteristik f; trafna ~ czegoś en träffande karakteristik av ngt; ~ szwedzkiego społeczeństwa karakteristik av det svenska samhället 2 mat., tech. karakteristika; krzywa kurva

charakteryzacja f teatr.: zabiegi sminkning; wygląd maskering, mask

charakteryzator m sminkör

charakteryzatorka f sminkös

charakteryzować impf I vt 1 opisywać karakterisera, beskriva 2 cechować känneteckna, vara utmärkande (karakteristisk) för 3 aktora sminka, maskera II vr ~ się 1 posiadać cechy kännetecknas, utmärka sig (czymś av ngt) 2 aktor sminka sig, maskera sig; przebierać się klä ut sig (za kogoś till ngn)

charczeć impf vi rossla

charczenie n rosslande n, rossling, rossel n

charkać impf vi – charknąć pf harkla, hosta upp; ~ krwią hosta upp blod

charkot m rosslande n

charłak m cherlak utsvulten (utmärglad) man

Charon m mitol. Charon, Karon

chart m zool.: pies vinthund

Chartum m geogr.: stolica Sudanu Khartoum n; pracować w ~ie arbeta i Khartoum

charytatywn|y a välgörande, välgörenhets-; na cele -e för välgörande ändamål

charyzmat m karisma, t. utstrålning

charyzmatyczn|y a karismatisk; -a postać en karismatisk gestalt

chasyd m żyd. chassid

chasydyzm m żyd. chassidism

chaszcze pl tätt snår, tätt buskage

ChAT = Chrześcijańska Akademia Teologiczna Kristna teologiska akademin ekumenisk högskola

chat|a f 1 chłopski dom bondstuga; daw.: słomiana halmhydda; lepianka lerhydda; szałas koja → bogaty 2 pot.: mieszkanie lägenhet; szukać -y leta efter lägenhet; mam dziś wolną -ę nie ma rodziców det är föräldrafritt i kväll

chcąc|y a dla -ego nie ma nic trudnego przysł. vill man, så kan man, t. att vilja är att kunna

chcica f posp.: silna chęć stor [sexuell] lust (na kogoś till ngn)

chc|ieć impf I vt vilja; życzyć önska (czegoś ngt); -ę pracować jag vill arbeta (jobba); -e jeść (pić, spać) hon är hungrig (törstig, sömnig); -esz herbaty? vill du ha te?; -iałbym zadzwonić jag skulle vilja ringa; -iano man ville; co -esz przez to powiedzieć? vad menar du med det?; ile -esz za psa? hur mycket vill du ha för hunden?; jak -esz som du vill; nie -iałem! to było niechcący det var inte meningen!; -cąc nie -cąc antingen man vill [det] eller inte; ~ to móc przysł. att vilja är att kunna II vr -e mi się… jag har lust att…, jag skulle vilja…; -e mi się siusiu (kupkę) dziec. jag är kissnödig (bajsnödig); nie -ce mi się jag har ingen lust; że też ci się -e! att du bara orkar (ids)!

chciejstwo n pot. önsketänkande n

chciwiec m pejor. girigbuk, snåljåp, snålvarg

chciwość f girighet; zachłanność glupskhet; książk.: pożądliwość lystenhet

chciw|y a girig; pejor.: zachłanny glupsk; pożądliwy lysten, begärlig; -e spojrzenie książk. lysten blick; ~ na pieniądze sniken efter pengar; patrzeć na coś ~m okiem książk. se på ngt med giriga (begärliga) ögon

chełpić się impf vr książk. przechwalać się skryta; moc. skrävla (czymś med ngt); pysznić się stoltsera, brösta sig (czymś med ngt)

chełpliwość f książk., pejor. skrytsamhet

chełpliwy a książk., pejor. skrytsam; moc. skrävlande; ~ uśmiech ett skrytsamt leende

chemia f kemi; ~ [nie]ograniczna [o]organisk kemi; ~ spożywcza livsmedelskemi; ~ środowiska miljökemi

chemiczn|y a kemisk; broń -a woj. kemiskt vapen, kemiskt stridsmedel; pralnia -a kemtvätt; skażenie -e kemisk förorening; związek ~ kemisk förening

chemi|k m, -czka f kemist

chemikalia pl kemikalier pl; woda skażona ~mi vatten som förorenats av kemikalier

chemioterapia f med. kemoterapi, cellgiftsbehandling

cherlak m pot. utsvulten (utmärglad) man

cherubin m rel. kerub

chę|ć f ochota lust; pragnienie önskan (na coś på ngt); ~ do życia livslust; dobre -ci goda avsikter; mieć ~ na coś ha lust till ngt, vara sugen på ngt; mieć ~ do nauki gärna studera (lära, pot. plugga); odebrać komuś ~ få ngn att tappa lusten för ngt; stracić ~ do czegoś mista lusten för ngt; mam ~ na lody jag är sugen på glass; nie mam -ci jag har ingen lust; mimo najlepszych -ci med bästa vilja [i världen]; z [miłą] -cią [hemskt] gärna; dobrymi -ciami piekło [jest] wybrukowane przysł. vägen till helvetet är stenlagd med goda föresatser

chędogi a przest., książk.: schludny proper, renlig

chędożyć impf vt przest., posp.: rżnąć pippa, dra över

chętk|a f pot. lust (na coś till ngt); mam -ę na coś jag är sugen på ngt

chętnie adv gärna; z przyjemnością med nöje; bardzo ~! mycket gärna!; pot. jättegärna!

chętniej adv hellre, snarare; ~ zostanę w domu jag stannar hellre hemma

chętny I a 1 ochoczy villig, beredvillig; ~ do pomocy hjälpsam; ~ do roboty arbetsvillig; ~ do usług tjänstvillig 2 przychylny välvillig II m kandydat, reflektant intresserad, sökande; nie brak ~ch det fattas inte frivilliga, det finns många som vill [vara med]

chichot m fnitter n, fniss n

chichotać impf vi fnittra, fnissa; ~ bez powodu fnittra utan anledning

chichrać się impf vr pot.: nerwowo fnittra nervöst; kpiąco flina (z czegoś åt ngt)

Chile n geogr. Chile n; mieszkać w ~ bo i Chile

Chilijczyk m chilenare, chilen; jest ~iem han är chilenare

Chilijk|a f chilenska; jest -ą hon är chilenska

chilijski a chilensk

chimera f 1 książk.: urojenie hjärnspöke n, fantasifoster n, chimär 2 kaprys nyck[fullhet] 3 biol.: organizm chimär 4 mitol. Chimaira

chimeryczny a 1 nierealny illusorisk, inbillad, fantastisk 2 kapryśny nyckfull, lynnig

chimery|k m, -czka f nyckfull (lynnig) person

chinina f chem., farm. kinin n

Chink|a f kinesiska; jest -ą hon är kinesiska

Chin|y pl geogr. Kina n; w -ach i Kina; do (z) - till (från) Kina; mieszkać w -ach bo i Kina

Chińczyk m kines; jest ~iem han är kines

chińczyk m gra fia[spel n]; grać w ~a spela fia

chińsk|i a kinesisk; [język] ~ kinesiska [språket]; mur ~ kinesiska muren; mówić (rozumieć) po -u tala (förstå) kinesiska; za ~ego boga inte för allt smör i Småland; Ch-a Republika Ludowa Kinesiska folkrepubliken

chińszczyzna f 1 język kinesiska[n], kinesiska språket; to dla mnie ~ det är rena grekiskan (hebreiskan) för mig 2 sztuka kinesisk konst 3 pot.: potrawa kuchni chińskiej kinesisk maträtt, kinamat

chip m → czip

chiromancja f kiromanti, konsten att spå i händerna

chiropraktyk m kiropraktiker, kiropraktor

chirurg m kirurg

chirurgi|a f 1 med. kirurgi; ~ endoskopowa titthålskirurgi; ~ laserowa laserkirurgi; ~ plastyczna plastkirurgi 2 oddział kirurgisk avdelning; leżeć na -i pot. ligga på kirurgen

chirurgiczn|y a kirurgisk; pielęgniarka -a kirurgisk sjuksköterska; zabieg ~ kirurgiskt ingrepp, operation

chityna f biochem. kitin [n]

chlać impf vi posp. bälga [i sig]; łag. pimpla

chlamydia f med. klamydia, clamydia

chlapa f pot.: szaruga, plucha slask[väder] n

chlap|ać impf – chlapnąć pf I vt 1 bryzgać stänka; zwł. celowo skvätta; ~ farbą kladda ner med färg; ~ kogoś wodą stänka ner ngn med vatten; nie chlap! skvätt inte! 2 pot.: mówić ~ językiem (ozorem) låta tungan löpa, pladdra [på] II vr ~ się w błocie klafsa omkring i gyttjan; ~ sig w wodzie plaska i vattnet; dzieci -ały się [nawzajem] wodą barnen skvätte vatten (på varandra)

chlapanina f plucha slask[väder] n

chlas|nąć pf – chlastać impf pot. I vi uderzać z pluskiem plaska, skvalpa; deszcz -ta w szyby regnet piskar mot fönsterrutorna II bić z rozmachem piska, slå hårt; -nąć kogoś batem smälla (klatscha) till ngn med piska

chlast itj. pot. klatsch!, pladask!

chleb m 1 pieczywo bröd n; bochenek ~a [bröd]limpa; kawałek ~a en bit bröd; biały (ciemny) ~ ljust (mörkt) bröd; ~ powszedni przen. det dagliga brödet; ~ pszenny vetebröd; ~ razowy fullkornsbröd; ~ szwedzki knäckebröd, hårt bröd; ~ żytni rågbröd; ~ z masłem smörgås utan pålägg; żyć o ~ie i wodzie leva på vatten och bröd; ~a i igrzysk! antycz. bröd och skådespel! 2 utrzymanie levebröd n, brödföda; kawałek ~a przen. levebröd; lekki kawałek ~ przen. lättförtjänta pengar, enkelt jobb; odbierać komuś ~ przen. ta brödet ur munnen på ngn, ta ifrån ngn hans levebröd; pracować dla ~a arbeta för levebrödets skull; zarabiać na ~ tjäna sitt uppehälle (levebröd); to jest jego ~ det är hans levebröd; za ~em i sökandet efter levebröd (arbete); nie samym ~em człowiek żyje människan lever inte bara av bröd 3 bot. ~ świętojański owoc johannesbröd n; drzewo johannesbrödträd n

chlebak m matsäck

chlebodaw|ca m, -czyni f przest., żart.: pracodawca arbetsgivare

chlebowy a bröd-

chlew m dla świń svinstia; dla bydła ladugård; pot. lagård; pokój wygląda jak ~ rummet ser ut som en svinstia

chlewnia f svinhus n, svinstia

chlewn|y a trzoda -a svinbesättning, grisar

chlipać impf – chlipnąć pf pot. I vt 1 chłeptać sörpla i sig; 2 kot, pies lapa II vi łkać hulka; pot. lipa, grina; ~ nosem snörvla

chlor m chem. klor n

chlorek m chem. klorid

chlorofil m bot. klorofyll n

chloroform m farm. kloroform

chlorowa|ć impf vt chem. klorera; wapno -ne klorkalk; woda -na klorerat vatten

chlorowanie n chem. klorering

chlorowodór m chem. klorväte n

chlorow|y a klor-; woda -a klorvatten n

chlub|a f 1 przedmiot dumy stolthet; być czegoś -ą vara en prydnad för ngt, vara ngts stolthet 2 chwała ära; przynosić komuś -ę lända ngn till heder (beröm)

chlubić się impf vr książk. vara stolt, känna stolthet (czymś över ngt); szczycić się berömma sig (czymś av ngt); ~ swoją gościnnością berömma sig av sin gästfrihet; ~ swoim zawodem vara stolt över sitt yrke

chlubn|y a książk. ärorik, ärofull; -e tradycje stolta traditioner; ~ wyjątek lovvärt undantag

chlup|ać impf vi – chlupnąć pf 1 ciecz skvalpa, klunka, klucka; fale -ały o brzeg vågorna skvalpade mot stranden; woda -ała w butelkach vattnet kluckade i flaskorna 2 ruszać się w wodzie plaska; w błocie klafsa; -ać po kałużach klafsa omkring i pölar; -nąć do wody plumsa i vattnet 3 bryzgać skvätta ut (na podłogę på golvet)

chlupot m kluckande n, plaskande n; ~ fal vågskvalp n

chlus|nąć pf vi – chlustać impf 1 wylać [häftigt] hålla [ut], ösa [över] 2 lać się forsa [ut], välla [fram]; krew -ęła z rany blodet sprutade ut ur såret 3 deszcz smattra (o szyby mot fönsterrutorna) 4 pot.: uderzyć smälla till, rappa till

chłam m pot., pejor. skräp n, smörja

chłeptać impf vt kot, pies lapa, slicka i sig

chłodnaw|y a kylig, sval; -e powitanie ett svalt välkomnande; ~ wieczór en kylig kväll

chłodnąć impf vi t. przen. kallna

chłodnia f pomieszczenie frysrum n; dom fryshus n, kylhus n; samochód ~ kylbil; wagon ~ kylvagn

chłodnic|a f aut. kylare; wymienić wodę w -y byta vatten i kylaren

chłodnictwo n kylteknik

chłodnicz|y a kyl-, frys-; lada -a w sklepie kyldisk

chłodnik m barszcz kall rödbetssoppa; owocowy kall fruktsoppa

chłodno adv kyligt, svalt; zimno kallt; jest dzisiaj ~ det är kyligt i dag; zrobiło mi się ~ t. jag småfrös, jag frös lite

chłodn|y a kylig, sval; zimny kall; -e przyjęcie kyligt mottagande; przechowywać w ~m miejscu förvaras kallt (svalt)

chłodzący a kylande; napój ~ läsk[edryck]

chłodziarka f szafa kylskåp n; skrzynia frysbox

chłodz|ić impf I vt studzić kyla av (ner), svalka; -ony lodem iskyld; -ony powietrzem luftkyld II vr ~ się 1 człowiek svalka sig, läska sig (czymś med ngt) 2 potrawa svalna, kylas av (ner)

chłonąć impf vt insupa, suga in (i sig); ~ zapach czegoś insupa doften av ngt; ~ piękno krajobrazu insupa landskapets skönhet

chłonka f biol. lymfa

chłonność f absorptionsförmåga; przen. mottaglighet; ~ umysłu zw. receptivitet

chłonn|y a absorberande; przen. mottaglig; umysł receptiv; gruczoły -e med. lymfkörtlar

chłop m 1 rolnik bonde, pl bönder; ~ indywidualny självägande bonde 2 pot.: mężczyzna karl; ~ jak dąb (świeca) kraftigt byggd man, karl stark som en fura; to równy (swój) ~ han är en bra kille, han är schysst; chce się jej ~a posp. hon vill ha en karl

chłopak m 1 chłopiec grabb, pojke, kille 2 sympatia pojkvän; ma nowego ~a hon har en ny pojkvän (kille)

chłopczyca f pojkflicka

chłopczyk m dem liten pojke; przest. gosse

chłopek m ~-roztropek iron.: mądrala besserwisser, viktigpetter

chłopiec m 1 dziecko pojke 2 młodzieniec grabb; sympatia pojkvän, kille; ~ do bicia strykpojke; ~ do butów przyrząd do zdejmowania butów stövelknekt; ~ na posyłki springpojke; ~ okrętowy daw. skeppsgosse

chłopięc|y a pojkaktig, pojk-; chór ~ gosskör; ubierać się po -emu klä sig som en pojke

chłopisko n aug, pot. dobre ~ bra kille (grabb); wysokie ~ t. drasut

chłopka f bondkvinna

chłoporobotnik m bonde som även arbetar på fabrik (företag)

chłopsk|i a bond-, bonde-; właściwy chłopu bondsk; ~ rozum bondförnuft n; gospodarstwo ~e bondgård; powstanie ~e hist. bondeuppror n; po -u på bönders vis, som bönder [brukar göra]

chłopskość f bondskhet

chłopstwo n bönder pl; stan chłopski bondestånd n

chłost|a f prygel; kara prygelstraff n, hist.: nieletnich aga; kara -y jest stosowana w wielu krajach muzułmańskich prygelstraff tillämpas i flera muslimska länder

chłostać impf vt 1 bić prygla; smagać piska, gissla 2 przen.: deszcz, wiatr piska (coś på (mot) ngt) 3 krytykować gissla

chłód m svalka; ziąb przen. kyla; ~ wieczorny aftonsvalka; cierpieć głód i ~ svälta och frysa; miała w sobie ~ hon utstrålade kyla; od rzeki ciągnie chłodem det kommer en fläkt av svalka (det drar kallt) från ån; poczuł ~ na plecach det gick kalla kårar efter ryggen på honom

chłystek m pejor. [pojk]spoling, gröngöling, snorvalp

chmar|a f stor hop (mängd); ~ dzieciaków en skara (ett myller) av barn; ~ komarów en myggsvärm, ett moln av myggor; ~y ptactwa fågelflockar, flockar av fåglar

chmiel m bot. humle; uprawiać ~ odla humle

chmielarstwo n humleodling

chmielarz m humleodlare

chmielow|y a humle-; tyczka -a humlestör

chmur|a f t. przen. moln n; obłok sky, molntapp; oberwanie [się] -y skyfall n; ~ burzowa åskmoln; ~ deszczowa regnmoln; ~ dymu rökmoln; ~ kurzu dammoln; wyjść zza - słońce, księżyc lysa fram, bryta fram ur molnen; słońce zaszło za -y solen gick i moln; -y gromadzą (zbierają) się molnen tätnar; przen. molnen hopas; wyglądał jak ~ gradowa han såg ut som ett åskmoln; z dużej -y mały deszcz przysł. mycket väsen för ingenting, berget födde en råtta

chmurka f dem litet moln, molntapp

chmurn|y a 1 pokryty chmurami molntäckt, molnig; ~ dzień en molnig dag; -e niebo en mulen himmel 2 przen. mulen, dyster, nedstämd

chmurz|yć impf I vt zasępiać förmörka, fördystra, grumla; ~ czoło rynka pannan, bli dyster II vr ~ się 1 niebo mulna, förmörkas; niebo się -y himlen mörknar; zanosi się na deszcz det drar ihop sig till regn 2 człowiek mulna [till], bli dyster

chochla f [sopp]slev

chochlik m [elak] tomte; ~ drukarski tryckfelsnisse; z ~iem w oczach med glimten i ögat

chochoł m 1 okrycie roślin halmskydd n mot frost 2 snop halmkärve 3 lit. halmmannen i Stanisław Wyspiańskis Wesele (Bröllopet)

chociaż I konj fast, fastän; choćby nawet även om; mimo że trots att; przyszła, ~ była chora hon kom fast hon var sjuk II part. przynajmniej åtminstone; ~ po to, żeby… om inte för annat så för att…, om så bara för att…; próbowałeś ~ zadzwonić? har du ens försökt ringa?; zostańcie ~ do jutra! stanna åtminstone till i morgon!

chociażby konj, part. → choćby

choć konj, part. → chociaż

choćby I konj även om; ~ dlatego, że… om så bara av den anledningen att…; ~ mnie błagał även om han bönföll mig; ~ tak było om det så var (vore), även om det var så; II part. przynajmniej åtminstone; możemy pojechać ~ [i] dzisiaj vi kan väl åka redan i dag, t. för min del kan vi åka redan i dag; powiedz ~ słowo! säg åtminstone något!; ~ dla świętego spokoju för husfridens skull om inte annat; ~ nie wiem co (kto) vad (vem) det än är, oavsett vad (vem) det är

chodak m träsko

chodliw|y a towar lättsåld, gångbar; poszukiwany efterfrågad; -e towary t. lättsålda produkter

chodnik m 1 część ulicy trottoar, gångbana; iść ~iem (po ~u) gå på trottoaren 2 dywanik gångmatta 3 w kopalni [gruv]ort; ~ wybierkowy fältort

chodu itj. pot.: w nogi nu sticker vi!, spring!; → chód

chodząc|y a -a cnota iron. dygdemönster n; -a encyklopedia przen. levande uppslagsbok; jest -ą dobrocią przen. hon är godheten själv (personifierad)

chodzenie n gående n, gång; ~ po mieście vandring genom staden (pot. stan); zmęczył się ~m han har blivit trött av att ha gått [så mycket]

chodziarz m sport. gångare

chodz|ić impf vi 1 stawiać kroki gå; spacerować promenera; ~ po chodniku (ulicy) gå på trottoaren (gatan); ~ na grzyby gå och plocka svamp; ~ po mieście gå omkring i (på) stan; ~ po pokoju gå fram och tillbaka i rummet; ~ po sklepach gå [runt] i affärer[na]; ~ za kimś följa efter ngn; ~ z kimś być czyjąś sympatią ha sällskap (sällskapa) med ngn; ~ głodnym gå [omkring] hungrig 2 ubierać się, nosić ~ z brodą ha skägg; ~ w dżinsach gå klädd i jeans; ~ o lasce gå med käpp; ~ w okularach ha (bära) glasögon; ~ w płaszczu (sukience) gå klädd i rock (klänning); 3 uczęszczać gå; ~ do kościoła gå i kyrkan; ~ do szkoły (na wykłady) gå i skola[n] (på föreläsningar); ~ do pierwszej klasy gå i första klass; ~ do opery (teatru) gå på opera[n] (teater); ~ na uniwersytet gå på universitet 4 pot.: kursować, funkcjonować gå; o środkach komunikacji t. gå i trafik; zegar -i dobrze (źle) klockan går rätt (fel); metro -i do północy tunnelbanan går fram till midnatt; winda -i? går hissen?; -ą słuchy, że… det går rykten att… 5 w wyrażeniach -i o to, że… saken är den att…; o co -i? vad är det fråga om?; nie o to mi -i t. det är inte det jag är ute efter; tu -i o coś frågan gäller ngt, det rör sig om ngt; tu -i o twoją przyszłość det gäller din framtid; ~ koło kogoś sköta [om] ngn; ~ koło swoich spraw pot. bevaka sina intressen, t. vara om sig och kring sig; → iść

chodzik m dla niemowląt, dorosłych gåstol; dla dorosłych rullator, t. rollator

chodzony m polsk folkdans långsam, i 3/4 takt, besläktad med; → polonez

choin|ka f 1 bot.: świerk gran; sosna tall, fura 2 świąteczna julgran; prezent (upominek) pod -kę julklapp; dostać coś pod -kę få ngt i julklapp; powiesić bombki na -ce hänga kulor i julgranen; ubierać -kę klä julgranen 3 zabawa dla dzieci julfest för barn med julklappsutdelning

chojrak m pot.: śmiałek våghals, friskus

choler|a f 1 med. kolera 2 wyzwisko fanskap n; moc. [d]jävel, skitstövel 3 posp. ~ [jasna]!, do [jasnej] -y! [d]jävlar!; łag. jäklar!, tusan också!; ty -o! wulg. din jävel!; ~ go wie! det vete fan!; dlaczego do -y…? varför i helvete…?; idź do -y (w -ę)! dra åt helsike (moc. helvete)!; jak [jasna] ~ som fan, in i helvete; ni -y! i helvete heller; od -y mnóstwo en jäkla (wulg. jävla) massa; po (na) -ę varför i helvete… 4 pot.: złość ~ mnie bierze, kiedy… jag blir fly förbannad när…

cholern|y a posp. [d]jävla, satans, förbannad; łag. jäkla; ~ mróz t. kallt som fan; -e szczęście jäkla tur; -e życie t. hundliv n

cholerować impf vi pot., żart.: przeklinać svära (na kogoś åt ngn); piorunować domdera

cholerstwo n pot. jäkla grej, satans mojäng

choleryczny a kolerisk

choleryk m raptus brushuvud n, hetsporre, t. koleriker

cholew|a f stövelskaft n; buty z ~mi stövlar; robić z gęby -ę posp. lova runt och hålla tunt

cholewk|a f [sko]skaft n; smalić -i do kogoś przest., żart. kurtisera ngn

chomąto n część uprzęży bogträ n; ~ krakowskie bogträ med blanka järnbeslag

chomik m zool. hamster; przen. hamstrare, samlare; ~ syryjski guldhamster

chomikować impf vt pot. hamstra; ~ benzynę (jedzenie) hamstra bensin (mat)

chomikowanie n hamstring

Chopin m Fryderyk ~ Frédéric Chopin polsk kompositör och pianist; posąg ~a Chopinstatyn; grać ~a spela Chopin

chopinowski a Chopin-, Chopins; festiwal ~ Chopinfestival

chorał m muz. koral; ~ gregoriański kat. gregoriansk sång (koral)

chorąg|iew f 1 sztandar fana, baner; biała ~ vit flagg; ~ kościelna kyrkofana, processionsfana; ~ pułkowa regementsfana; dekorować -wiami flaggpryda 2 harcerska scouttrupp, scoutkår 3 hist., woj. kompaniförband n

chorągiewk|a f 1 dem: chorągiew liten flagga; proporczyk vimpel; zwinąć -ę wycofać się slå till reträtt, vända om; poddać się ge upp 2 na dachu vindflöjel 3 zool.: część pióra fan på fjäder

chorąży m 1 stopień wojskowy förvaltare 2 hist. fänrik 3 w procesji fanbärare, banerbärare

choreograf m koreograf

choreografia f koreografi

choreograficzny a koreografisk

chorob|a f sjukdom; objaw -y sjukdomssymtom n; oznaka -y tecken på sjukdom; przebieg -y sjukdomsförlopp n; ~ Alzheimera Alzheimers sjukdom; ~ dziecięca barnsjukdom; ~ morska sjösjuka; ~ nieuleczalna obotlig sjukdom; ~ umysłowa psykisk sjukdom, t. mental ohälsa; ~ zawodowa yrkessjukdom; cierpieć na jakąś -ę lida av (ha) en sjukdom; nabawić się -y ådra sig en sjukdom; przejść -ę gå igenom en sjukdom; po długiej -ie w nekrologach efter en längre-(lång)tidssjukdom II itj. pot. jäklar!, tusan också!, satan!

chorobliw|y a sjuklig; ~ wygląd sjukligt utseende; -a zazdrość sjuklig svartsjuka

chorobotwórczy a sjukdomsalstrande

chorobow|e n zasiłek sjukpenning; być na -ym vara sjukskriven

chorobowość f med. prevalens; zachorowalność incidens

chorobow|y a sjukdoms-; karta -a [sjuk]journal, patientjournal; ubezpieczenie -e sjukförsäkring; zasiłek ~ sjukpenning; zwolnienie -e sjukledighet

chor|ować impf vi 1 być chorym vara sjuk (na coś i ngt); obłożnie ligga sjuk; ~ na grypę (ligga i) influensa; ~ na serce ha dåligt hjärta, vara hjärtsjuk; dużo (często) -uje han är ofta sjuk 2 pot.: bardzo czegoś chcieć hemskt gärna vilja ha; marzyć drömma (o czymś om ngt); -uje na wyjazd do Danii hon längtar efter att få åka till Danmark

chorowit|y a sjuklig; wątły skral, klen; -e dziecko sjukligt barn

Chorwacj|a f geogr. Kroatien n; mieszkać w -i bo i Kroatien

chorwack|i a kroatisk; [język] ~ kroatiska [språket]; mówić (rozumieć) po -u tala (förstå) kroatiska

Chorwat m kroat; jest ~em han är kroat

Chorwatk|a f kroatiska; jest -ą hon är kroatiska

chor|y I a sjuk (na coś i ngt); obłożnie sängliggande; obolały, o narządzie öm; ~ ząb sjuk tand; ~ na AIDS aidssjuk; ~ na cukrzycę sockersjuk; ~ na raka cancersjuk; ~ psychicznie psykiskt sjuk; ~ z urojenia inbillningssjuk; nieuleczalnie ~ obotligt sjuk; śmiertelnie ~ dödssjuk II -y m, -a f sjuk [person], sjukling; pacjent patient

chować impf I vt 1 ukrywać gömma, dölja (coś przed kimś ngt för ngn); ~ chusteczkę do kieszeni stoppa näsduken i fickan; ~ głowę w piasek sticka huvudet i busken 2 wychowywać uppfostra; ~ gromadę dzieci uppfostra en barnskara 3 hodować föda upp; ~ konie wyścigowe föda upp kapplöpningshästar 4 zmarłych begrava, jordfästa II vr ~ się 1 kryć się gömma sig, dölja sig; ~ się za krzakiem gömma sig bakom en buske 2 wychowywać się bli uppfostrad, uppfostras 3 rozwijać się växa [upp], utvecklas; dobrze się ~ dziecko bli frisk och stark, arta sig väl; zwierzę, roślina frodas, trivas

chowan|y m zabawa bawić się w -ego leka kurragömma

chód m 1 sposób chodzenia gång, gångsätt n, sätt att gå; sport. gångsport; poznać kogoś po chodzie känna igen ngn på gångsättet; ma lekki ~ hon har en lätt gång; mieć chody w ministerstwie pot. ha kontakter (försänkningar) i ett departement 2 tech.: maszyny gång; ruch rörelse; być na chodzie pot. vara i gott (körbart) skick; funkcjonować fungera, vara i bruk; pot. funka; samochód nie jest na chodzie bilen är inte i körbart skick; dziadek jest jeszcze na chodzie pot. morfar är ännu i sin fulla kraft, det är fortfarande full fart på morfar

chó|r m 1 zespół kör; ~ chłopięcy gosskör; ~ dziecięcy barnkör; ~ kościelny kyrkokör; ~ męski manskör; ~ żeński damkör; śpiewać w -rze sjunga i kör; odpowiedzieć ~em svara i kör (korus) 2 galeria w kościele [orgel]läktare 3 prezbiterium altarrum n, [hög]kor n 4 antycz. kör

chóralny a kör-; śpiew ~ körsång

chórzyst|a m, -ka f körsångare; körsångerska

chów m uppfödning, avel; ~ bydła boskapsskötsel; ~ wsobny inavel; domowego chowu przen. provinsiell; prymitywny primitiv, oslipad

chrabąszcz m zool. ollonborre

chrap|a f konia -y pl näsborrar pl på häst

chrapa|ć impf vi – chrapnąć pf 1 podczas snu snarka; pot.: spać sova, sussa; leżał na plecach i -ł han låg på ryggen och snarkade 2 charczeć rossla 3 koń frusta 4 słonka knorra, knarra 5 łosza bräka, böla

chrapanie n 1 podczas snu snarkning 2 charczenie rossling 3 konia frustande n 4 słonki knorrande (knarrande) läte n 5 łoszy bräkande n, bölande n

chrapk|a f 1 -i pl [små] näsborrar pl 2 przest.: ochota lust; mieć -ę na coś vara sugen på ngt, ha lust till ngt

chrapliwy a głos skrovlig, hes; oddech rosslande

chrapy pl → chrapa

ChRL = Chińska Republika Ludowa Folkrepubliken Kina

chrobot m drzwi knarr n; gałęzi prassel n; kół skrammel n; łańcucha, czołgu rassel n; myszy knaprande n

chrobotek m bot. ~ reniferowy grå renlav Cladonia rangiferina

chrobot|nąć pf vi – chrobotać impf drzwi knarra; gałęzie prassla n; koła skramla; łańcuch, czołg rassel n; myszy knaprande n; lód -ał w kubełku zw. isbitarna klirrade i ishinken

chrobry a tapper → Bolesław

chrom m 1 chem. krom n 2 skóra kromläder n

chromać impf vi książk. linka; kuleć halta

chromatyczny a fiz., muz. kromatisk; znak ~ förtecken n

chromatyka f 1 fiz. färglära 2 muz. kromatik

chromolić impf vt pot. strunta; posp. skita (coś i ngt)

chromosom m biol. kromosom; liczba -ów antalet kromosomer; uszkodzony ~ defekt kromosom

chromowany a zderzak förkromad

chromowy a chem.: kwas krom-; zawierający chrom kromhaltig

chromy a książk. linkande; kulawy haltande

chroniczn|y a kronisk; ~ katar kronisk snuva; -ie chory t. långtidssjuk

chroni|ć impf I vt 1 ochraniać skydda (kogoś przed czymś ngn för, mot ngt); ~ przed wilgocią! aktas för väta!; ~ dziecko przed niebezpieczeństwem skydda ett barn för fara; ~ oczy skona sina ögon; ~ tajemnicy bevara en hemlighet 2 mieć pod ochroną fridlysa; obszar -ony fridlyst område; zakład pracy -onej skyddad verkstad II vr ~ się skydda sig (przed czymś för, mot ngt); ~ się przed burzą szukać schronienia söka skydd mot oväder; ~ się przed zimnem skydda sig mot (för) köld

chronologia f kronologi

chronologiczny a kronologisk; ~ opis wypadków kronologisk berättelse (redogörelse); w porządku ~m i kronologisk ordning

chronometr m kronometer, precisionsur n; ~ morski marin kronometer

chronometraż m tidmätning, tidtagning; ogólnie tidsstudier pl

chronometrażyst|a m, -ka f przemysłowy tidsstudieman

chropaw|y a ręka, głos skrovlig; skóra, policzek, powierzchnia sträv; moc. knottrig; nierówny ojämn; przen.: język, wiersz klumpig; ~ głos t. knagglig röst; -e ręce skrovliga händer; -ą angielszczyzną på knagglig engelska

chropowatość f ręki, głosu skrovlighet; skóry, powierzchni strävhet; moc. knottrighet; nierówność ojämnhet; przen.: języka, stylu klumpighet, knagglighet

chropowaty a → chropawy

chrupać impf vt, vi – chrupnąć pf 1 trzeszczeć: lód knastra, krasa; śnieg knarra; stawy, kości knaka 2 impf gryźć knapra, tugga (coś på ngt)

chrupiąc|y a frasig, knaprig; -a bułka zw. en frasig småfranska

chrupki I a knaprig, frasig; ~ chleb knäckebröd n II pl herbatniki kex pl

chrust m 1 suche gałęzie [torrt] ris; wiązka ~u risknippe n 2 kulin.: faworki -y pl klenäter pl, t. pösmunkar pl

chruśniak m bot. busksnår n; malinowy ~ hallonsnår

chryja f pot. burda bråk n, krakel n; kłótnia storgräl n; łag. gruff n

chrypieć impf vi tala hest

chrypk|a f heshet; dostać -i bli hes; mieć -ę vara hes

chrypliwy a hes

chrystianizacja f kristnande n, omvändelse till kristendom[en]

chrystianizować impf vt omvända till den kristna tron, kristna

chrystianofobia f rel. kristofobi

Chryst|us m Kristus; -e! herregud!; ~e Panie! herre Jesus!, Jösses!; po ~ie efter Kristus; skr. e. Kr.; przed ~em före Kristus; skr. f. Kr.

Chrystusowy a Kristus-, Kristi; wiek c~ Kristi ålder 33 år

chryzantema f bot. krysantemum

chrzan m bot. pepparrot; być do ~u pot. vara kass (hopplös), inte duga till någonting

chrzanić impf posp. I vt 1 pleść bzdury prata skit 2 partaczyć klåpa, hafsa [ifrån sig] II vr ~ się psuć się bli skitdålig (kass)

chrząkać impf vi – chrząknąć pf 1 charkać harkla [sig]; wyrażać niezdecydowanie humma 2 świnia grymta

chrząstk|a f anat. brosk n; wypadnięcie -i międzykręgowej diskbråck n

chrząstkowaty a broskartad

chrząszcz m zool. skalbagge; [w Szczebrzeszynie] ~ brzmi w trzcinie łamaniec językowy, odp. sex laxar i en laxask

chrzciciel m książk. döpare, dopförrättare; Jan Ch~ rel. Johannes döparen

chrzcić impf vt 1 rel. i przen. döpa; ~ dziecko döpa ett barn 2 rozwadniać spä[da] ut med vatten

chrzcielnica f rel. dopfunt

chrzciny plt dopfest; urządzić ~ hålla en dopfest

chrz|est m rel. przen. dop n; świadectwo -tu dopbevis n; ~ bojowy elddop; Ch~ Polski Polens kristnande 966; ~ statku fartygsdop; trzymać dziecko do -tu bära ett barn till dopet, stå fadder (gudmor) till ett barn

chrzestn|y a dop-; matka -a gudmor; ojciec ~ gudfar, fadder; rodzice -i gudföräldrar

chrześcijan|in m, -ka f kristen; jest ~em han är kristen

chrześcijańsk|i a kristen; wychowanie kristlig

chrześcijańsko-demokratyczny a polit. kristdemokratisk

chrześcijaństwo n 1 wyznanie kristendom[en], den kristna läran; oficjalna Szwecja zwalcza ~ det officiella Sverige bekämpar kristendom 2 wyznawcy kristenhet[en]

chrześniaczka f guddotter

chrześniak m gudson

chrzęst m czołgu, łańcucha, piły gnissel n, rassel n; kluczy, żaluzji skrammel n, rassel n; żwiru, piasku, knaster n; słomy, igliwia, liści prassel n; ~ oręża woj. vapenskrammel

chrzę|stnąć, chrzęsnąć pf vi – chrzęścić impf czołg, łańcuch, piła gnissla, rassla; klucze, żaluzja skramla, rassla; żwir, piasek knastra; słoma, igliwie, liście prassla; żwir -ścił pod nogami gruset knastrade under fötterna

chuch|ać impf vi – chuchnąć pf 1 wydychać andas (na coś på ngt); ~ na okulary (szybę) andas på glasögonen (fönsterrutan); ~ w dłonie blåsa i händerna; piłeś? -nij! har du druckit? andas på mig! 2 impf pielęgnować vårda ömt, pyssla om; rozpieszczać klema (na kogoś med ngn); -a na niego jak na dziecko hon pysslar om honom som ett barn

chuchro n pot. vekling, klen (vek) person, stackare

chuć f przest. lusta, kättja; pot. kåthet

chuderlak m pot. ynklig varelse, vekling

chuderlawy a pot. magerlagd, klen, tanig

chudnąć impf vi bli mager, magra

chudo adv u nas ~ z pieniędzmi vi har ont om pengar

chudoba f przest.: dobytek [blygsamma] tillhörigheter; gospodarstwo bondgård

chudopachołek m 1 pot., żart. fattiglapp, t. fattig lantis 2 hist.: ubogi szlachcic fattig adelsman

chudość f magerhet

chud|y a mager; -e mięso magert kött; -e ręce magra händer; -e lata przen. magra år; ~ literat żart. utfattig litteratör (författare); ~ jak szczapa pot. mager (smal) som en sticka

chudzielec m pot. skranglig (spinkig) person

chuj m bardzo wulg. kuk; ~ złamany jävla idiot, skitstövel; zrobić kogoś w ~a oszukać lura; nie kapuje ni ~a han fattar inte ett jävla skit (piss); ~ ci w dupę! a. idź do ~a! dra åt helvete!; ~ go wie! det vete fan; po ~a (na ~) ci to? vad fan ska du med det till?; ~ z nim! han kan dra åt helvete!; ni ~a! i helvete heller!; ty ~u! din jävel!

chujek m posp.: siusiak pitt

chujowy a bardzo wulg.: do niczego skit-, skitdålig, helkass, helrisig; moc. [fullständigt] åt helvete

chuligan m huligan, ligist; ~ drogowy fartdåre; banda ~ów ett gäng ligister

chuliganić impf vi uppföra sig som ligist, ägna sig åt ligistfasoner; łobuzować busa, leva bus, göra busstreck

chuligański a huligan-, ligist-; łobuzerski busig, bus-; wybryki ~e ligiststreck

chuligaństwo n ligistfasoner pl, t. huliganism

chusta f [stor] sjalett, sjal; ~ harcerska scouthalsduk; ~ Weroniki kat. Veronikas svetteduk; blady jak ~ kritvit, blek som ett lakan

chusteczk|a f do nosa näsduk; ~ papierowa pappersnäsduk; machać (powiewać) -ą vifta med näsduken

chustka f 1 na głowę sjalett, huvudduk; na szyję halsduk; apaszka scarf, fischy; wiejska huckle n 2 do nosa näsduk; duża, barwna snusnäsduk

chutliwy a przest. kättjefull; lubieżny liderlig; pot. kåt

chwacki a przest. käck, kavat, klämmig

chwalca m książk.: wielbiciel beundrare; pochlebca smickrare

chwalebny a książk. 1 godny pochwały berömvärd, lovvärd, berömlig 2 chlubny ärofull, ärorik

chwalenie się n skryt n

chwa|lić impf I vt oceniać dodatnio berömma; wychwalać lovorda, prisa (kogoś za coś ngn för ngt); ~ sobie coś vara mycket nöjd (tillfreds) med ngt; to się -li! bravo!, det är just som det ska vara!; nie -l dnia przed wieczorem przysł. man skall ej prisa dag förrän sol har gått ned II vr ~ się berömma sig (czymś av ngt); przechwalać się skryta (czymś med ngt); nie -l się tak! skryt lagom!; nie ma się czym ~ det är ingenting att skryta med (att vara stolt över, att hurra för); kto się -li, ten się gani przysł. eget beröm luktar illa

chwalipięta m, f pot. skrytmåns, skrytpelle, t. mallgroda

chwał|a f 1 sława ära; okryć się -ą hölja sig med ära, vinna ära och berömmelse; polec na polu -y stupa på ärans fält, dö som hjälte; ~ Bogu! gudskelov!, tack och lov!; ~ bohaterom! ära åt hjältarna!; ku chwale ojczyzny till fosterlandets ära 2 chluba stolthet; to mu nie przynosi -y det länder honom inte till beröm

chwast m 1 bot.: zielsko ogräs n 2 pot.: frędzla tofs

chwastobójczy a środek ~ ogräsbekämpningsmedel n; fach. herbicid

chwat m przest.: zuch käck (kavat) pojke (kille), pojke (kille) med ruter i

chwi|ać impf I vt poruszać skaka; kołysać få att gunga, komma att vaja; wiatr -ał koronami drzew vinden vaggade trädkronorna II vr ~ się 1 człowiek, krzesło vingla; krzesło t. vicka; pijak, dziecko t. lulla; ~ się na nogach ze zmęczenia, upicia ragla; ~ na wietrze vaja för vinden; ~ w posadach przen. skaka i sina grundvalar; trzeszczeć w szwach knaka i fogarna; ząb -eje się tanden sitter löst 2 być niezdecydowanym vackla, vara vankelmodig; wahać się tveka (w czymś i ngt); ~ się w swoim postanowieniu (swojej wierze) vackla i sitt beslut (sin tro)

chwiejność f 1 ruchów ostadighet; mebli vinglighet 2 niezdecydowanie vacklan, vankelmod n; ~ uczuć känslornas obeständighet; ~ wiary trons vankelmod

chwiejn|y a 1 chybotliwy ostadig; mebel, drabina vinglig, rankig; łódź rank; schody, pulpit do nut ranglig, sport.: bokser groggy; ~ charakter ostadig karaktär; -a równowaga labil jämvikt; na ~ch nogach på stapplande ben 2 niezdecydowany vacklande, vankelmodig; niestały t. labil

chwil|a f stund; krótsza ögonblick n; odpowiednia ~ det rätta ögonblicket, den rätta tidpunkten, t. tajm[n]ing; ~ historyczna ett historiskt ögonblick; ~mi stundom, stundtals; poczekać -ę vänta en stund; robić coś w ostatniej -i göra ngt i sista minuten; żyć -ą leva i nuet; co ~ ideligen, om och om igen; pot. stup i ett (kvarten); lada ~ när som helst, vilket ögonblick som helst; od pierwszej -i från första stund; od tej -i från denna stund, från och med nu; przed -ą för en stund sedan (pot. sen), nyss; w -i przyjazdu do Danii vid ankomsten till Danmark; w ostatniej -i i sista ögonblicket (stund); w tej -i obecnie just nu, för närvarande; natychmiast nu med detsamma, genast; w wolnych ~ch på lediga stunder

chwileczk|a f dem liten stund, ögonblick n; -ę! ett ögonblick!, vänta ett tag!; ostro, zaczepnie stopp där!

chwilk|a f dem liten stund, ögonblick n; wrócę za -ę jag är strax tillbaka; → chwileczka

chwilowo adv för tillfället (ögonblicket), just nu; ~ nieczynny för tillfället stängd (stängt)

chwilowy a krótkotrwały kortvarig, temporär; okazjonalny tillfällig; przejściowy övergående

chwilówka f pot.: pożyczka ~ SMS sms-lån n

chwy|cić pf – chwytać impf I vt 1 łapać gripa, fatta tag i; energicznie hugga tag i; capnąć nafsa, nappa; ~ coś ręką fatta ngt med handen; ~ kogoś za rękę ta ngn i handen; ~ kogoś za kołnierz ta ngn i kragen (pot. hampan); ~ piłkę sport. fånga bollen; -tałam każde jego słowo t. jag hängde vid hans läppar 2 przen. ~ za broń ta (gripa) till vapen; ~ za pióro fatta pennan; -tać sens förstå meningen; ~ kogoś za serce gripa ngn djupt (ända in i själen); -ać kogoś za słowa (słówka) märka ord; -cił ją strach hon greps av rädsla; pomysł nie -cił idén slog inte igenom; to -ciło poskutkowało det tog skruven II vi 1 mróz -ta det börjar bli kallt, det fryser på 2 farba ta, fastna; farba nie -ta färgen fastnar inte; koła nie -tają hjulen får inget fäste III vr ~ się 1 łapać się ta sig (za głowę, serce för huvudet, för hjärtat); ~ się gałęzi (poręczy) fatta tag i en gren (ett räcke) 2 przen. ~ się wszystkich sposobów ta till alla medel, tillgripa alla tricks (konster och knep); ~ się każdej roboty ta vilket jobb som helst

chwyt m 1 sport.: chwycenie grepp n, handgrepp, fattning; ~ niedozwolony otillåtet grepp; wszystkie ~y dozwolone alla grepp är tillåtna 2 fortel, sposób knep n, trick n; ~ reklamowy reklamtrick, PR-trick, gimmick; tani ~ billigt (fult) trick; wypróbowany ~ välbeprövat knep 3 uchwyt handtag n, skaft n

chwytać [się] impf → chwycić [się]

chwytak m ~ do zbierania śmieci papierków na ulicy griptång

chwytliwy a umysł mottaglig, receptiv; hasło, slogan klatschig, anslående, som fastnar

chwytny a grip-, med gripförmåga; ~ umysł snabb fattningsförmåga, skarpsinne n

chyba I part. nog, väl; może kanhända, kanske; ~ nie zw. knappast; ~ jest zajęta hon är nog upptagen; ~ już za późno det är nog (kanske) för sent; ~ spróbuję jag tror jag gör ett försök; no ~! självklart!, [det] fattas bara annat!; ~ żartujesz? skojar du?; to ~ ona? det måste väl vara hon? II konj ~ że, ~ żeby såvida inte, med mindre än att, om inte; nie jeżdżę metrem, ~ że muszę jag brukar inte åka tunnelbana såvida jag inte behöver; ~ że się rozwiedziesz med mindre att du skiljer dig

chybcik m na ~a t. chybcikiem pot. i all häst, som hastigast; zrobić coś na ~a niedbale göra ngt hafsigt (på en höft), hafsa ifrån sig

chybi|ać impf vi – chybić pf 1 missa, bomma; ~ celu przen. förfela sin verkan 2 zawodzić misslyckas; ani chybi książk. säkerligen, tvivelsutan; na -ł trafił przen. på måfå, på vinst och förlust

chybiony a nieudany misslyckad; działanie, efekt förfelad; plan, zamiar dödfödd; komentarz, uwaga poänglös

chybki a przest.: prędki rask, kvick, flink

chybotać się impf vr żyrandol svänga; łódź gunga; płomień, cień fladdra

chybotliwy a drabina, mostek skranglig, ranglig; płomień, cień fladdrande, flackande

chylić impf I vt böja, luta; pochylać sänka; ~ czoło przed kimś przen. buga sig i vördnad för, betyga ngn sin vördnad; ~ głowę böja huvudet II vr ~ się böja sig [ner]; ~ się na bok statek kränga; ~ się ku końcowi książk. luta mot sitt slut; ~ sig ku upadkowi książk. luta mot sitt fall, [börja] förfalla, råka i förfall

chyłkiem adv książk. ukradkiem förstulet, i smyg; wymknąć się ~ smyga [sig] undan, smyga [sig] i väg

chytrość f 1 przebiegłość listighet, slughet 2 pot.: chciwość snålhet, snikenhet; moc. girighet

chytrus m pot. snåljåp, snålvarg

chytr|y a 1 przebiegły listig, slug; szczwany förslagen; to -a sztuka han är slug, han är en listig räv 2 chciwy snål, sniken; moc. girig; ~ na pieniądze girig på pengar, lysten efter pengar

chyży a książk. rask, flink, snabb

ciałk|o n biol. blodkropp; białe (czerwone) -a krwi vita (röda) blodkroppar; ~ szkliste oka glaskropp

ciał|o n organizm kropp; rel., żart. lekamen; budowa -a kroppsbyggnad; części -a kroppsdelar; potrzeby -a fysiska behov; temperatura -a kroppstemperatur; jędrne ~ fast kropp; obce ~ främmande kropp; drżeć na całym ciele darra i hela kroppen; nabrać -a przen. lägga på hullet, gå upp i vikt; poświęcić się czemuś duszą i -em przen. helhjärtat ägna sig åt ngt, med liv och lust kasta sig in i ngt; Boże C~ kat.: święto Kristi lekamens dag 2 grono personal; ~ pedagogiczne lärarkår, lärarkollegium n i en skola; ~ ustawodawcze lagstiftande organ n 3 zwłoki lik n, den döde; złożyć ~ do grobu lägga den döde i graven, begrava kroppen 4 fiz. kropp; ~ stałe (płynne) fast (flytande) kropp; ~ niebieskie astron. himlakropp

ciałopalenie n książk.: spalenie zwłok likbränning, eldbegängelse

ciamajda f, m pot., pejor. klumpeduns

ciamajdowaty a pot., pejor. klumpedunsig, drullig

ciamkać impf vi mlaskać slafsa med maten, smacka

ciapa f → ciamajda

ciarki pl kalla kårar pl; ~ mi chodzą (przechodzą) po plecach (skórze) det går kalla kårar efter (längs) ryggen på mig, jag får kalla kårar; ~ mi chodzą na myśl o tym t. det kryper (ryser) i mig vid tanken på det

ciasno adv trångt; zwarcie tätt; ~ siedzieć sitta trångt; ~ przytulić się do kogoś trycka sig tätt intill ngn; w autobusie (wagonie) było ~ det var trångt på (i) bussen (i vagnen)

ciasno|ta f 1 brak przestrzeni trångboddhet; mieszkać w -cie vara trångbodd; cisnąć się, tłoczyć się kyffa ihop sig 2 przen.: umysłowa trångsynthet, inskränkthet; uprzedzenia fördomsfullhet

ciasn|y a 1 za mały trång; o ubraniu, definicji t. snäv; obcisły åtsittande; zwarty tät, kompakt; -e mieszkanie trång lägenhet; -e spodnie trånga byxor; w ~m kręgu przyjaciół i en liten (trängre) vänkrets 2 przen.: ograniczony trångsynt, inskränkt; -e poglądy inskränkta åsikter

ciasteczko n småkaka; tortowe småbakelse

ciastkarn|ia f konditori n; pójść do -i gå till ett konditori

ciastk|o n kaka; tortowe bakelse; kremowe gräddbakelse; drożdżowe bulle; -a pl zb. bakverk n

ciasto n 1 masa deg; rozrzedzone smet; ~ francuskie [bladig] smördeg; ~ kruche smördeg; miesić (wyrabiać) ~ knåda [ihop] en deg 2 wyroby bakverk n

ciastowaty a degig

ciąć impf I vt 1 krajać skära (na kawałki i bitar); narzędziem, bronią hugga; ~ coś na plastry skära upp ngt i skivor, skiva; ~ coś nożyczkami klippa ngt med sax; ~ coś piłą såga ngt 2 kąsać, kłuć sticka; komary tną myggen sticks 3 szablą hugga med kraft; batem piska hårt 4 przen. ~ komuś prawdę w oczy säga ngn ett sanningens ord II vi 1 deszcz piska, vräka ner; deszcz ciął w szyby regnet piskade mot rutorna 2 pot.: robić z werwą ~ w karty spela kort; skrzypek tnie od ucha fiolspelaren spelar med schvung III vr ~ się pot.: kłócić się gräla häftigt med varandra, fara ut mot varandra

ciąg m 1 trwanie, bieg gång; przebieg förlopp n; ~ wydarzeń händelseförlopp n; ~ dalszy fortsättning; ~ dalszy nastąpi fortsättning följer; w ~u dnia under dagen[s lopp]; w ~u miesiąca under loppet av en månad; za miesiąc inom en månad; w ~u tygodnia under veckan; za tydzień inom en vecka; w ~u rozmowy under samtalet[s gång]; w ~u czegoś under loppet av ngt, under ngt; robić coś w dalszym ~u fortsätta att göra ngt 2 szlak ~ komunikacyjny trafikled; ~ handlowy shoppingcenter n, galleria; ~ pieszy gångstråk n; ~ wodno-kanalizacyjny vatten- och avloppsnät n 3 prąd powietrza [luft]drag n; w kominie jest dobry ~ det är bra drag i skorstenen 4 ptaków fågelsträck n 5 zamachnięcie ~ wiosła (wioseł) årtag n 6 mat. [tal]följd; ~ malejący (rosnący) avtagande (växande) följd

ciągacz m tech. ~ drutu tråddragare

ciągać impf vt pociągać dra; wlec släpa; ~ kogoś za włosy dra ngn i håret; ~ kogoś po sądach dra (släpa) ngn inför domstol upprepade gånger

ciągle adv ständigt, jämt; pot. jämt och ständigt, för jämnan

ciągliwość f fiz.: metali sträckbarhet, tänjbarhet; cieczy seghet; fach. viskositet

ciągliwy a metal sträckbar, tänjbar; ciecz seg; fach. viskös

ciągłoś|ć f kontinuitet; poczucie -i känsla av kontinuitet; zachować ~ czegoś behålla kontinuitet i ngt

ciągł|y a ständig; nieprzerwany oavbruten, kontinuerlig; nieustanny oupphörlig; ~ hałas ständigt buller; linia -a heldragen linje; to -e ględzenie o tzw. uchodźcach detta evinnerliga tjat om s.k. flyktingar

ciągn|ąć impf I vt 1 przesuwać dra; wlec släpa; ~ kota za ogon dra katten i svansen; ~ linę dra i ett rep; ~ kogoś za rękaw rycka ngn i ärmen; ~ wóz dra en vagn; ~ kogoś za rękę dra ngn i handen; ~ kogoś do kina dra (tvinga) med ngn på bio; ~ kogoś po sklepach tvinga ngn att gå runt i affärer[na]; ~ coś po ziemi släpa ngt på marken 2 przen. dra; ~ kogoś za język [försöka] fråga ut ngn, pumpa ngn på upplysningar; ~ losy dra lott; ~ korzyści z czegoś dra nytta av ngt; -ie ją do Polski Polen lockar henne, hon dras till Polen; nikt cię siłą nie -ie nie zmusza det är ingen som tvingar dig 3 wchłaniać suga i sig, insupa; pić smutta, läppja (coś på ngt); ~ lemoniadę przez słomkę dricka läsk med sugrör; ~ piwo z butelki halsa en öl 4 mówić dalej fortsätta [att tala]; ~ opowieść fortsätta en berättelse, berätta vidare II vi 1 posuwać się dra (na południe söderut); woj.: kolumna tåga; -ie swój do swego przysł. lika barn leker bäst; [natura] -ie wilka do lasu przysł. ränderna går aldrig ur 2 wiać dra; -ie od okna (morza) det drar [kallt] från fönstret (havet) III vr ~ się 1 rozciągać się sträcka sig; roztaczać się breda ut sig; ~ się wzdłuż brzegu löpa längs [ut]efter stranden; kolejka -ęła się do skrzyżowania kön sträckte sig till korsningen 2 trwać długo dra ut på tiden, pågå länge; spektakl, seans släpa sig fram; konflikt -ął się wiele lat konflikten varade i många år

ciągnienie n ~ losów lottdragning

ciągnik m traktor; ~ gąsienicowy bandtraktor

ciągnikowy a traktor-

ciągotki pl → ciągoty

ciągoty pl pot.: skłonność böjelse (do czegoś för ngt), dragning (do czegoś till ngt); ~ teatralne intresse för (dragning till) teater; czuć ~ do kogoś känna sig [sexuellt] dragen till ngn, vara [sexuellt] attraherad av ngn

ciągutka f cukierek przybl. gräddkola

ciąż|a f graviditet, havandeskap n; zool. dräktighet; być w -y vara gravid, vara med barn; usunąć (przerwać) -ę göra abort; zajść w -ę bli med barn; jest w piątym miesiącu -y hon är [gravid] i femte månaden

ciążeni|e n fiz. tyngdkraft, gravitation; prawo [powszechnego] -a gravitationslagen

ciążow|y a med. test ~ graviditetstest n

ciąż|yć impf vi 1 być ciężkim tynga, vara tung; plecak mu -y hans ryggsäck känns tung för honom; powieki mi -yły mina ögonlock blev tyngre 2 dawać się we znaki vara en börda (komuś för ngn), trycka, besvära; -yły mu dojazdy autobusem do pracy han tyckte det var jobbigt att åka buss till jobbet; -y na nim odpowiedzialność za coś han bär (har) ansvaret för ngt; to jej -y na sumieniu przen. det tynger hennes samvete 3 skłaniać się (ku czemuś mot (till) ngt), luta (ku czemuś åt ngt), orientera sig (ku czemuś mot ngt); ~ ku radykalnemu islamowi orientera sig mot radikal islam

cichaczem adv pot. i [all] tystnad; w tajemnicy i hemlighet; ukradkiem i smyg; wymknąć się ~ t. smyga [sig] ut

cichnąć impf vi 1 milknąć tystna; uspokajać się lugna [ner] sig 2 słabnąć: ból lägga sig, gå över; burza, wiatr bedarra, mojna, t. avta

cicho adv bez hałasu tyst; spokojnie stilla, lugnt; było ~ jak makiem zasiał przen. det var [helt] dödstyst, t. man kunde höra en knappnål falla; siedzieć ~ sitta stilla; bądź ~! var tyst!; moc. tyst med dig!

cichobieżny a tech. tystgående

cichociemni pl hist. ”De osynliga och tysta” polska fallskärmsjägare som utbildats i England o. som stred i det tyskockuperade Polen, efter kriget likviderades de av den kommunistiska regimen

cichodajka f pot., pejor. kvinna som då och då fnaskar

cich|y a 1 niegłośny tyst; spokojny stilla, lugn; ~ głos låg röst; -a noc en lugn natt; ~ wiatr svag (lätt) vind; ~m głosem med låg (lågmäld) röst; w domu było ~ det var tyst i huset; rozległo się -e pukanie det hördes en tyst knackning; C~a noc, święta noc kolęda Stilla natt, heliga natt; -a woda brzegi rwie przysł. i de lugnaste vatten går de största fiskarna 2 ukrywany ~ wspólnik passiv delägare; -a zgoda tyst medgivande (samtycke) n; po -u tyst; w tajemnicy i hemlighet; z -a pęk nagle helt oväntat, hastigt och lustigt; to prawdziwy z -a pęk o osobie en riktig filur, t. han har många dolda sidor

ciec, cieknąć impf vi 1 spływać rinna, flyta; sączyć się drypa; ciurkiem strila; cieknie mu z nosa det rinner ur näsan på honom 2 przeciekać läcka; dach cieknie taket läcker; cieknący kran droppande [vatten]kran

ciecierzyca f bot. kikärt

cieciorka f zool.: samica cietrzewia orrhöna

ciecz f vätska; ~ chłodząca kylvätska; ~ krystaliczna chem. flytande kristall

cieczk|a f zool.: ruja löptid, brunsttid; mieć -ę löpa

cieć m pot., pejor. portvakt, portis

ciekać się impf vr zool.: parzyć się löpa

ciekaw a → ciekawy

ciekaw|ić impf vt intressera, väcka intresse; -i mnie, gdzie mieszka jag är nyfiken på var hon bor; wszystkich -i, ile zarabia t. alla undrar, hur mycket han tjänar

ciekawostk|a f [liten] kuriositet; szczegół intressant detalj; -i ze świata zwierząt intressanta fakta från djurens värld

ciekawoś|ć f nyfikenhet; poznawcza vetgirighet; palić się (umierać) z -ci brinna (dö) av nyfikenhet; zaspokoić czyjąś ~ stilla ngns nyfikenhet; z[e zwykłej] -ci a. przez [zwykłą] ~ av [ren, skär] nyfikenhet; z -ci zadzwoniłem do niej jag ringde [till, upp] henne av nyfikenhet; ~ [to] pierwszy stopień do piekła przysł. nyfikenhet driver fågel i snaran; jako komentarz t. öppnar man struten så tittar (flyger) han ut!

ciekawsk|i pot. I a nyfiken [och närgången]; ~! nyfiken i en strut! II -i m, -a f pot. nyfiken [person]; tłum ~ch en hop [av] nyfikna

ciekaw|y a 1 zaciekawiony nyfiken (czegoś på ngt); jestem -a, czy są Estonkami t. jag undrar om de är estniskor 2 interesujący intressant; moc. spännande; -e, że nikt tego nie zauważył underligt att ingen lade märke till det; i rzecz -a… märkligt (konstigt) nog…

ciekły a flytande; w stanie ~m i flytande tillstånd, i vätskeform

cieknąć impf vi → ciec

cielak m kalv

cielątko n dem spädkalv

ciel|ec m złoty ~ bibl. guldkalven; taniec wokół złotego -ca przen. dansen kring guldkalven

cielesność f książk. kroppslighet, köttslighet

cielesn|y a 1 fizyczny kroppslig; kara -a kroppsstraff n 2 zmysłowy köttslig; stosunek ~ samlag n

cielę n kalv; tuczone påläggskalv; przen. fårskalle, åsna; pot.: dziewczyna våp n; gapić się jak ~ na malowane wrota pot. glo som en ko på nymålad grindstople; pokorne ~ dwie matki ssie przysł. ett bugat huvud blir sällan avhugget

cielęcina f kulin. kalvkött n

cielęc|y a 1 z cielaka kalv-; nóżki -e w galarecie kalvfötter i gelé 2 naiwny troskyldig; niezbyt mądry enfaldig; ~ wiek a. -e lata slyngelåren

cieliczka f zool. ung kviga till 3 månader

cielić się impf vr zool. kalva, föda ungar

cielisty a kolor köttfärgad, hudfärgad

cielna a krowa, łania dräktig

cielsko n aug, pot. stor (tung) kropp, fläskberg n, t. hulk, bjässe; jego olbrzymie ~ hans enorma kroppshydda

ciemiączko n anat. fontanell

ciemiernik m bot. julros

ciemię n anat. hjässa; nie jest bity w ~ przen. han är inte korkad, han är inte född i går

ciemięga m, f, pot., pejor. niezdara klumpeduns, klantskalle; niedojda mähä n

ciemiężca, ciemiężyciel m książk. förtryckare

ciemiężyć impf vt książk. förtrycka; ~ naród förtrycka en nation

ciemnia f fot. mörkrum n

ciemniak m pot., obraźl. rudis, obildad (insnöad) person, ignorant

ciemnica f 1 loch mörkercell, fängelsehåla 2 pot.: ciemność mörker n

ciemnie|ć impf vi bli mörk, mörkna; na dworze -je det blir mörkt ute, det mörknar ute; -je mi w oczach det svartnar för ögonen på mig

ciemno adv mörkt; randka w ~ przen. blindträff; zrobiło się ~ det blev mörkt; była zawsze ~ ubrana hon var alltid mörkklädd; ~ choć oko wykol pow. det är kolsvart (becksvart), det är så mörkt att man inte ser handen framför sig

ciemnoniebieski a mörkblå, kungsblå

ciemnooki a mörkögd

ciemnoskóry a mörkhyad; czarny svart

ciemnoś|ć f mörker n; mrok dunkel n; -ci egipskie książk. egyptiskt mörker, kolmörker, beckmörker; bać się -ci vara mörkrädd; kiedy zapada ~ när mörkret faller på; uciec pod osłoną -ci fly i skydd av mörkret

ciemnota f pejor. 1 brak oświaty okunnighet 2 środowisko okunniga (obildade) människor pl

ciemnowłosy a mörkhårig

ciemn|y a 1 nieoświetlony mörk; mroczny dunkel; ~ chleb mörkt bröd; ~ głos mörk röst; -a liczba stat. mörkertal n; -e okulary mörka glasögon, solglasögon 2 podejrzany skum, ljusskygg; typ spod -ej gwiazdy pot. en skum figur, en ljusskygg individ 3 niewykształcony okunnig, obildad; pot. insnöad, korkad

cieniolubny a bot. skuggälskande

cieniować impf vt szt. skugga, schattera, skraffera; głos modulera

cienisty a 1 zacieniony skuggig 2 dający cień skuggande, som ger skugga

cieniujący a środek ~ med. kontrastmedel n

cieniuteńki a florstunn

cienk|i a 1 niegruby tunn, fin; ~ lód tunn is; -a nitka tunn tråd; -a w pasie med smal midja, smal om livet; mieć -ą skórę przen. vara [över]känslig, vara ömtålig 2 mało pożywny, rzadki tunn[flytande]; rozwodniony vattnig 3 głos: piskliwy gäll, skrikig

cienko adv ~ krajać skära fint (i tunna skivor); ~ pokrajany tunt (fint) skivad; ~ prząść biedować leva i små omständigheter; dogorywać ligga på det yttersta

cienkusz m przest. svagdricka, t. utspätt öl (vin)

cie|ń m 1 odbicie skugga; blaski i -nie przen. skuggor och dagrar; -nie pod oczami svarta ringar under ögonen; bać się własnego -nia przen. vara rädd för sin egen skugga; chodzić za kimś jak uparty ~ przen. följa ngn som en skugga, följa ngn häck i häl; trzymać się (pozostawać) w -niu przen. hålla sig i skymundan (bakgrunden); rzucać ~ o drzewie kasta [en] skugga; rzucać ~ (kłaść się -niem) na coś przen. kasta sin skugga på (över) ngt; usiąść w -niu sätta sig i skuggan; usunąć kogoś w ~ przen. ställa ngn i skuggan, överträffa ngn; pozostał z niego zaledwie ~ przen. han är [bara] en skugga av sitt forna jag; zmizerniał han är avmagrad; w cieniu drzewa i skuggan av ett träd 2 odrobina anstrykning; ~ nadziei en skymt av hopp; bez -nia wątpliwości utan en skugga av tvivel, utan minsta spår av tvivel 3 kosmet.: do powiek ögonskugga

ciepełko n dem, pot. mysig värme (od pieca från spisen)