Redakcja

Anna Seweryn-Sakiewicz

Opracowanie graficzne

Marek J. Piwko {mjp}

Fotografia na okładce

© Jakrin Chaisuriyawat/DragonPhotos/mjp

Redakcja techniczna, skład i łamanie

Damian Walasek

Opracowanie wersji elektronicznej

Grzegorz Bociek

Korekta

Urszula Bańcerek

Wydanie I, Chorzów 2015

Wydawca: Wydawnictwa Videograf SA

41-500 Chorzów, Aleja Harcerska 3c

tel. 32-348-31-33, 32-348-31-35

fax 32-348-31-25

office@videograf.pl

www.videograf.pl

Dystrybucja wersji drukowanej: DICTUM Sp. z o.o.

01-942 Warszawa, ul. Kabaretowa 21

tel. 22-663-98-13, fax 22-663-98-12

dystrybucja@dictum.pl

www.dictum.pl

© Wydawnictwa Videograf SA, Chorzów 2015

ISBN 978-83-7835-417-8 

Rozdział pierwszy, w którym nie jedziemy do Chorwacji

Senny spokój, zakłócany jedynie delikatnym mruczeniem silników odrzutowych boeinga 737, przerwał nagły huk. Niemal w tym samym czasie w moje uszy wdarł się wyjący alarm i przerażone krzyki pasażerów. Krew przestała mi płynąć w żyłach. Wpatrywałem się w złowieszczą rysę dzielącą kadłub na dwie części, oczy wychodziły mi z orbit, a włosy stawały dęba. Później wszystko rozegrało się w ułamku sekundy. Usłyszałem potężny trzask i fotel, do którego byłem przypięty mocnym parcianym pasem, pofrunął razem ze mną w mroźną czarną czeluść.

Ilekroć wchodziłem na pokład samolotu taki właśnie obraz prześladował mnie niczym uparcie powracająca melodia.

Siedziałem na pokładzie tanich linii lotniczych. Lecieliśmy z Warszawy do Lizbony i modliłem się, aby cały ten zafajdany lot dobiegł wreszcie końca, tym bardziej że w pamięci miałem statystyki katastrof lotniczych z udziałem maszyn typu Boeing. Od początku, kiedy te stalowe potwory wzbiły się pierwszy raz w powietrze, w sumie zginęły ponad cztery tysiące pasażerów.

Wziąłem głęboki oddech i odegnałem złe myśli. Spojrzałem na siedzenie obok, gdzie z małymi słuchawkami wciśniętymi w uszy drzemała tymczasem moja żona, Joanna. Zazdrościłem jej spokoju. Malował się na jej twarzy niczym zaspany jeszcze poranek. Lubiłem patrzeć na nią, gdy tego nie widziała. I w samolocie też to robiłem. Gapiłem się na jej kasztanowe włosy, zazwyczaj porządnie ułożone, ale wtedy w nieładzie, że aż zachęcały, aby je wziąć w dłonie i utulić. Przyszło mi wtedy na myśl, że nareszcie ta fryzura pasuje do jej charakteru. Wrednego, co tu dużo mówić.

Joanna należała do ludzi, którzy mówiąc coś, myślą o zupełnie czymś innym, a kiedy zwracałem jej na to uwagę, ona robiła wielkie oczy i powtarzała, że gdybym słuchał uważniej, nie opowiadałbym takich głupstw. Było to frustrujące, ale jakoś nauczyłem się z tym żyć. Za nic nie mogłem jednak pogodzić się z myślą o tym, że lecę do Lizbony, zamiast jechać do Chorwacji, gdzie już dużo wcześniej wspólnie zaplanowaliśmy wakacje. Niestety Joanna, maniaczka wszelkich gier, zdrapek, quizów i innych łatwych zdobyczy, wygrała w konkursie promującym znaną markę piwa pobyt w Portugalii dla dwóch osób — mieliśmy dołączyć do grupy zwykłych turystów. W ten sposób Chorwacja, ponieważ zaplanowana była w tym samym terminie, przepadła (Joanna i tak cały czas twierdzi, że to ja zdecydowałem o zmianie kierunku podróży). Jedynym plusem wyjazdu, przynajmniej według mnie, był fakt, że mogliśmy w ten sposób podszkolić znajomość języka portugalskiego, którego oboje zaczęliśmy się uczyć już wiele lat wcześniej, kiedy niedługo po ślubie postanowiliśmy, że większość zarobionych pieniędzy przeznaczać będziemy na podróże po świecie. Od tamtej pory byliśmy maniakami nauki obcych języków — Joannie jednak wkuwanie słówek szło o niebo lepiej. Powtarzała wtedy z satysfakcją, że ma chłonniejszy od mojego umysł. Ja zaś twierdziłem, że dlatego tak dobrze jej to idzie, bo ma wysoki poziom inteligencji odtwórczej. Złościła się wtedy i przekonywała, że tworzyć przecież też potrafi, i to nie tylko dobre wrażenie. Patrzyłem więc na moją żonę, dziesięć tysięcy metrów nad ziemią, i zastanawiałem się, co mnie podkusiło, żeby zgodzić się na ten przeklęty lot. Odpowiedzi na to proste pytanie nie znalazłem. Otworzyłem więc laptop i wróciłem do poprawiania tekstu artykułu, który miałem tuż po przylocie na miejsce wysłać do redakcji kolorowego tygodnika, z którym od czasu do czasu współpracowałem. Za każdym razem, kiedy przyjmowałem stamtąd zlecenie, obiecywałem sobie, że będzie to ostatni raz — tygodnik był specyficzny, przeznaczony dla gospodyń domowych, i trzeba było w nim pisać tak, jakby odbiorcami byli wtórni analfabeci. Trudno było temu sprostać, ale cóż — wydawca przynajmniej płacił w terminie. Przeczytałem więc tekst raz jeszcze, nic z niego nie zrozumiałem i spojrzałem na podpis: Michał Zawadzki. Zacząłem się zastanawiać, czy zostawić swoje prawdziwe imię i nazwisko, czy zrobić cwanym redaktorom z Warszawy kawał i podpisać się inaczej. Po chwili zmieniłem podpis na „Kołek Rozporowy”. Roześmiałem się sam do siebie. „I tak pewnie nie zauważą” — pomyślałem.

Spojrzałem na zegarek. Lecieliśmy już ponad cztery godziny, co oznaczało, że moje męki powinny się niebawem zakończyć. Pilot jakby czytał w moich myślach, bo informował właśnie, że w Lizbonie panuje przyjemna temperatura i na miejscu będziemy za jakieś dwadzieścia pięć minut.

* * *

Rozpoczęło się podchodzenie do lądowania. Należało zapiąć pasy, ale ja i tak zawsze miałem je zapięte przez cały czas trwania lotu. Wychyliłem się w kierunku małego okienka, aby coś zobaczyć, ale za szybą było czarno, jakby jakiś dzieciak zamalował ją flamastrem. Przy okazji obudziłem Joannę.

— Zobacz, to Lizbona! — westchnęła wzruszona, zerkając w okno.

Joanna często się wzruszała i wtedy łapała mnie za rękę, najczęściej zimną dłonią.

Lizbona, jeśli to faktycznie była ona, bo przecież mogliśmy zostać porwani przez jakiegoś szaleńca, przybliżała się tymczasem z każdą sekundą. Rosła wręcz w oczach. Po chwili wypełniała już sobą cały horyzont. Gorzej, że kołysała się na boki, w miarę jak nasz samolot dokonywał powietrznych manewrów — tego właśnie nie lubię podczas lądowań. W dole oświetlone rzeki ulic to przybliżały się, to znów oddalały w zależności od tego, jak samolot przechylał się z boku na bok. Marzyłem już tylko o tym, aby znaleźć się w hotelowym łóżku. Ale droga do tego była jeszcze daleka.

— Odezwałbyś się w końcu! — burknęła moja żona. — Całą drogę milczysz! Michał! Myślałam właśnie o tym, że po powrocie z Lizbony moglibyśmy jeszcze skoczyć na tydzień do Chorwacji. Co o tym sądzisz?

— Nic nie sądzę. Chciałbym wreszcie stanąć na ziemi. Poza tym właśnie lądujemy, a to jest moment, w którym często dochodzi… no wiesz… trach i po nas.

Nie odpowiedziała, i dobrze, bo byłem skupiony na czymś innym.

Wreszcie wylądowaliśmy! Gdyby Pan Bóg chciał, aby ludzie latali, dałby im skrzydła albo chociaż red bulla na zachętę. Zdecydowanie wolałem twardy grunt pod stopami. Nareszcie więc odetchnąłem i całe napięcie spowodowane lotem gdzieś prysło. „Jeszcze parę minut — pomyślałem — i będziemy w hotelu”.

Po odprawie celnej i przejściu przez punkt paszportowy mieliśmy się zebrać — ci, którzy tak jak Joanna wygrali w konkursie — w holu i poczekać na naszą opiekunkę — przewodniczkę grupy. Spóźniała się jednak, a mnie skręcało na wszystkie strony, bo tytoniowy nałóg przypominał, że od kilku godzin nie wdychałem dymu papierosowego. O niczym innym nie potrafiłem już wtedy myśleć, ruszyłem więc w kierunku wyjścia.

Poczekalnia roiła się od ludzi, jakby już nikt nie podróżował inaczej niż latając. „Swoją drogą — pomyślałem — szkoda że świat się tak skurczył jak zeschła śliwka. Kiedyś samo dotarcie do Lizbony byłoby prawdziwą wyprawą. Świat z perspektywy dziesięciu kilometrów jest na wyciągnięcie dłoni. Ale to szczegóły stanowią o jego pięknie”.

Na zewnątrz tymczasem grupka takich jak ja ofiar nałogu wciągała w płuca truciznę, robiąc przy tym błogie miny i przewracając oczyma. Stanąłem z boku, przypaliłem marlboro i głęboko wciągnąłem dym w płuca. Lekko zakręciło mi się w głowie, ale było to przyjemne uczucie. Tak kiedyś smakował mi każdy papieros, gdy wypalałem ich najwyżej kilka dziennie. Teraz każdego dnia wieczorem powtarzam sobie, że od następnego dnia rzucam to w diabły, po czym wstaję rano z łóżka i zapominam o postanowieniu.

Zaciągałem się z lubością i obserwowałem ludzi. Obok mnie stało dwóch facetów i zastanawiało się, którą knajpę na początek wybrać. Obaj elegancko ubrani, przylecieli chyba na delegację. Kombinowali, jak by się zabawić. Kilka metrów od nich gość w koszuli i sandałach usiłował wykrzesać ogień z zapalniczki. W kącie, ukryta w cieniu, stała tymczasem nasza zguba — przewodniczka, zdaje się, Alicja. Chyba tak się przedstawiła jeszcze przed wylotem do Lizbony. Pomyślałem, że znalazła sobie dobrą kryjówkę, zanim sfora turystów oblepi ją i zacznie zadawać setki pytań. Była ładną blondynką z włosami upiętymi w fikuśny kucyk, okrytą lekką kurtką podkreślającą wklęsłą talię, delikatnie umalowaną i rzucającą się w tym miejscu w oczy na tle paru innych kobiet. Biło od niej jakieś dostojeństwo, klasa. Czy ja wiem zresztą? Może było to tylko złudzenie…

Alicja mnie nie zauważyła, więc bez obaw przyglądałem się jej od dłuższego czasu. Rozejrzałem się jednak, czy aby Joanna nie czai się gdzieś w pobliżu. Trudno jej było zrozumieć, że każdy zdrowy na umyśle facet gapi się na ładne kobiety. Według niej tylko napalone samce tak się zachowują. Nie byłem napalony, chyba że papierosem, a i tak się gapiłem.

Nie było zimno, a Alicja drżała na całym ciele. Ręce tak jej się trzęsły, że nie potrafiła trafić papierosem do ust. Przyszło mi na myśl, że coś jest nie tak z naszą wycieczką, i być może to ją tak wyprowadziło z równowagi. Może nie ma miejsc w hotelu? To byłaby dopiero heca! Nagle w jej torebce zadźwięczał telefon i kobieta panicznym ruchem sięgnęła do jej wnętrza, po czym wygrzebała ze środka komórkę.

— Tak, już jesteśmy… — Słyszałem, co mówi. — On też jest. — Cisza. — A jak sądziłeś? Ale gdy popatrzył na mnie, aż ciarki mnie przeszły… Mówię ci, ten wzrok…! Nie wiem, czy powinniśmy… Co? Jesteś tam? Co mam teraz robić? Halo! Jesteś tam? — Ton głosu Alicji był równie nerwowy, jak jej ruchy. Dziewczyna rzuciła tlącego się papierosa na chodnik i z pasją deptała po nim. — A jeśli się…?

W tym momencie czyjaś zimna jak lód dłoń zasłoniła mi oczy, coś twardego wyrżnęło w moją nerkę i nic więcej nie zdołałem usłyszeć. Myślałem, że szlag mnie trafi na miejscu! Mało brakowało, a połknąłbym papierosa! Do ucha miałem przytknięte usta mojej żony, paradującej zawsze i wszędzie z aparatem fotograficznym zawieszonym na szyi, szepczącej mi czułe słówka o miłości. Mówiłem już, że ona ma tę cechę, że zawsze jakoś zdoła wejść w sam środek akcji?

— Michał, co tutaj robisz? Tylko ciebie nie ma. Miałeś zaraz wrócić. — Niby takim słodkim głosikiem do mnie mówiła, ale wiedziałem, że wścieka się o tę blondynkę.

W ten sposób nie dowiedziałem się, kogo i po czym poznała nasza opiekunka wycieczki. A szkoda, bo gdyby wtedy Joannie nie zebrało się na nieoczekiwane amory, być może ta roztrzęsiona kobieta wróciłaby razem z całą grupą z Lizbony.

* * *

Następnego dnia cała grupa, zgodnie z programem pobytu, który wręczono nam jeszcze na lotnisku, miała czas wolny. Mogliśmy podobno robić, co się nam żywnie podoba. Na śniadaniu jednak, a właściwie tuż po nim, nasza przewodniczka Alicja, już spokojna i bez śladu wcześniejszych nerwów, zorganizowała małe spotkanie, abyśmy się wzajemnie poznali i dowiedzieli, co nas czeka w Portugalii. Byłem więc ja, Joanna i reszta grupy. Młoda, najwyżej trzydziestoletnia kobieta o rudych błyszczących włosach ułożonych w burzę loków, z miną jakby czekała na ogłoszenie wyników wyborów miss hotelu, wierciła się obok faceta w średnim wieku, który na pierwszy rzut oka kojarzył się ze spinaczem biurowym — był powyginany we wszystkie strony. Bez przerwy się rozglądał, śmigał wokoło oczami, jakby mu jakiejś śrubki brakowało. Ruda i podejrzliwy rozmawiali ze sobą jak para dobrych znajomych. A może zakochanych?

Przy następnym stoliku siedział Aleksander i bawił się telefonem komórkowym. Tego poznałem już na lotnisku. Nie przypadł mi do gustu, bo wyglądał jak manekin sklepowy — sztywny i oficjalny. Poza tym nie lubię gości w garniturach i krawatach, zwłaszcza w miejscach i sytuacjach, które wymagają bardziej adidasów niż skórzanych półbutów. Ten dodatkowo nosił sygnet na palcu i wielki złoty zegarek. Miał gładko zaczesane do tyłu czarne włosy. I śmieszny wąsik, jak u Chaplina. Wyglądał na jakieś trzydzieści lat. Śmiało mógłby grać amanta w brazylijskim serialu.

Aleksander siedział obok dostojnie wyglądającej starszej damy, owiniętej szerokim purpurowym szalem, chociaż było bardzo ciepło. Jak się później dowiedziałem, była to Dorota Tucholska, której leciał już siódmy krzyżyk, ale mimo to widać było wyraźnie, że kiedyś musiała być piękną kobietą. Uroda jednak minęła, ale bogactwo zapewne pozostało. O majętności „Złotej Doroty”, jak ją zacząłem nazywać w myślach, świadczyła ilość biżuterii, którą taszczyła wszędzie ze sobą. Trudno było zresztą tego nie zauważyć, bo przy każdym jej najlżejszym nawet ruchu wszystko na niej dzwoniło niczym małe dzwoneczki na wietrze.

„Złota Dorota” siedziała z zaciętym wyrazem twarzy, wpatrując się w Alicję jak sroka w kość. Jeszcze jeden obecny na spotkaniu człowiek wlepiał wzrok w naszą przewodniczkę. Był to niejaki Bogdan — facet kojarzył mi się z filmowym gliniarzem. W moim chyba wieku, czyli zaledwie czterdziestu lat. Ubrany na sportowo sprawiał wrażenie luzaka. Opięta koszulka podkreślała jego z pewnością dobrą kondycję fizyczną, a lekko szpakowate, sterczące na wszystkie strony włosy, kazały sądzić, że nie jest to typ pedanta. Boguś był przystojnym typem. Nie przyleciał jednak razem z nami. Musiał chyba być już w hotelu, bo nie było go z nami ani na lotnisku, ani w drodze do hotelu. Listę naszej grupy wycieczkowej zamykało starsze małżeństwo, podobno pracowników jakiegoś ministerstwa, jak zdążyła mi już donieść wówczas Joanna. Skąd ona to wiedziała? W każdym razie on wyglądał na dyplomatę z zasadami, ona — przeciwnie, na roztrzepaną i wesołą osóbkę.

Alicja wystąpiła w dżinsach i białej podkoszulce. Dokonała oficjalnej prezentacji i nakreśliła nam plan pobytu. W sumie przynudzała, ale wypadało nam siedzieć i słuchać jej wynurzeń, skoro mieliśmy wspólnie spędzić najbliższe kilkanaście dni.

— Przekonacie się państwo, że Portugalia to piękny kraj, pełen przyjaznych ludzi i słońca. Przy okazji mała uwaga — chociaż wydaje się, że słońce już tak mocno nie grzeje, to, proszę mi uwierzyć, może jeszcze porządnie przypiec. Lepiej więc uważać. — Alicja zrobiła małą przerwę, rozejrzała się po naszej grupie i dodała: — Portugalia to wreszcie rejon niezwykle uroczych zakątków, pełno w nich pomników przypominających, że to stąd właśnie ruszali na podbój świata jedni z pierwszych kolonistów. Mam nadzieję, że wszyscy będą zadowoleni. Ten tydzień, jak już każdemu wiadomo, siedzimy w Lizbonie. Naprawdę jest tu co zwiedzać. Stare miasto ma niepowtarzalny urok, zachęcam do spacerów i obowiązkowo do przejażdżki starymi tramwajami. To niezapomniane wrażenie. Zresztą zaraz rozdam państwu nasz przewodnik, każdy sam będzie więc mógł zasmakować tych wszystkich pyszności. Dzisiaj… — Nasza przewodniczka zawahała się. — Ale o tym za chwilę. W każdym razie jutro ruszamy w miasto.

Alicja wciąż przynudzała, gdy nagle Bogdan, uśmiechając się złośliwie, powiedział:

— Rozumiem, że dzisiaj mamy coś jakby dzień wolny. Czy tak? Bo jakoś nie czytałem o tym w prospekcie… Wolałbym już dzisiaj wziąć udział w jakiejś zorganizowanej wycieczce. Chociażby po okolicy. Da się coś wykombinować?

Alicja odsłoniła w uśmiechu białe zęby — pewnie miała to już przećwiczone, bo zawsze znajdzie się jakaś maruda — i wytłumaczyła równie złośliwie przystojniakowi, że istotnie, nie mógł o tym przeczytać, bo nic takiego nie było w prospekcie napisane.

— Zatem, proszę pana, jak już powiedziałam, nic tam nie napisano, ponieważ na dzisiaj nasze biuro zaplanowało dla państwa… niespodziankę! — kontynuowała Alicja, tym razem ze zjadliwym uśmiechem skierowanym bezpośrednio do Bogdana, który nic na to nie odpowiedział, za to wciąż taksował przewodniczkę wzrokiem.

— Niespodziankę? — wyrwało mi się.

Miałem nadzieję, że będę mógł pójść do pokoju i spokojnie pomyśleć. Szlag by to! Nie cierpiałem niespodzianek, tak samo jak głupich zabaw na weselach, w stylu: „Zróbmy kółeczko, proszę państwa…”.

Do tej pory reszta towarzystwa chyba jeszcze spała na jawie, bo nikt nie miał, na szczęście, ochoty na większe dyskusje i wszyscy, łącznie z nami, siedzieli jak na tureckim kazaniu. Jednak na słowo „niespodzianka” większość uniosła uszy w górę i wyraźnie się ożywiła. Już wtedy czułem przez skórę, że nasz urlop będzie ciekawy, sądząc chociażby po składzie ekipy. „Spinacz”, jak go wciąż nazywałem w myślach, typowy chyba reprezentant tak zwanej klasy średniej, mógł być równie dobrze właścicielem sklepu z obręczami, jak i urzędnikiem w ratuszu, pochrapywał ukradkiem! Jego partnerka szturchała go co jakiś czas w bok i wtedy „Spinacz” śmiesznie mrugał. Zabawna para.

Zaczynało mi się to podobać.

Patrzyłem na tych ludzi i zastanawiałem się, jak oni by mnie opisali. Gdyby mieli z tym problem, mógłbym im podpowiedzieć — żul na wakacjach… Nie lubiłem etykiety, porządnych ubranek i maszynek do golenia. Kochałem za to mój stary plecak, z którym nigdy się nie rozstawałem. Uważałem, że jest praktyczny, wygodny i dobrze mu ze mną, czym irytowałem od czasu do czasu Joannę, najczęściej gdy wybieraliśmy się do teatru albo do restauracji. Teraz jednak mój plecak najwidoczniej nikogo nie raził, a ja, ze swoją rozczochraną głową, trzydniowym zarostem, w spodniach z dziurami na kolanach, najwidoczniej pasowałem do klimatu, bo nikomu mój wygląd nie przeszkadzał.

W chwilę po tym, jak Alicja ogłosiła, że czeka nas niespodzianka, okazało się, że będzie nią wyjazd za miasto, wcale znowu nie tak bliski, bo na przylądek Roca.

— To najdalej wysunięty na zachód skrawek Europy — objaśniała nam. — Naprawdę zachęcam, abyście państwo wszyscy skorzystali z tej okazji. To nie był zaplanowany punkt podróży, jednak celowo biuro postanowiło zrobić państwu niespodziankę. Kto jest chętny?

Rozejrzałem się. Uznałem, że jeśli chociaż jeden człowiek oprócz mnie nie podniesie ręki, też zrezygnuję. Niestety, cholera! Wszyscy mieli ochotę jechać na skraj Europy! Chyba po to, żeby z niego spaść! Żeby to! I co ja miałem tam robić? „Matko święta, że też mam pecha już od początku” — pomyślałem rozdrażniony. Wyraźnie przecież było napisane w programie, że zwiedzanie zaczyna się od następnego dnia po przyjeździe. Zaplanowałem więc sobie chwilę na rozmyślania, a tu, masz! „Akurat! Chcesz po prostu pospać!” — byłem święcie przekonany, że tak właśnie Joanna wówczas pomyślała, krótko po tym, jak jej szepnąłem do ucha, że nie mam ochoty nigdzie się wybierać. Może miała rację.

Tak czy inaczej, sprawa była przesądzona. Jechaliśmy wszyscy.

— Bardzo się cieszę — oznajmiła Alicja, widząc, że nikt się nie wyłamuje. — Zbiórka w holu za kwadrans. Proszę wziąć ze sobą coś cieplejszego, bo na przylądku dosyć mocno wieje.

Jeszcze do tego było tam zimno. Trudno. Trzeba będzie to przeżyć. Mój Boże, dlaczego mam się na to godzić?

— Idziesz po kurtkę? — zapytałem Joannę.

— No tak… słyszałeś przecież. Przyda się. Tobie też wezmę.

Joanna podniosła się z krzesła i razem z innymi zniknęła w korytarzu. Ja przeniosłem się w okolice recepcji, do wydzielonego specjalnie dla palaczy pomieszczenia, znalazłem wolny fotel, tuż obok wielkiej popielniczki na długiej połyskującej nodze, i chcąc pomyśleć w spokoju, rozsiadłem się wygodnie. Minutę później obok usiadł pan upierdliwy przystojniak, czyli Bogdan. Chwila w samotności przepadła więc.

— A już się bałem, że przyjdzie nam nudzić się cały dzień — napomknął, wyciągając z kieszeni paczkę papierosów. — Zapalisz?

— Dzięki, dopiero skończyłem.

Byłem poirytowany. Jeszcze jego mi tu brakowało do szczęścia! Najwidoczniej przyciągałem ludzi jak lep muchy. W domu nauczyli mnie jednak, że należy być wobec innych uprzejmym, gdy i oni są tacy. Chcąc nie chcąc, musiałem podjąć rozmowę.

— Wołałbym, prawdę mówiąc, jeden dzień odpoczynku. Mało spałem w nocy — oświadczyłem nieco zbyt oficjalnym tonem.

— Jak każdy, kolego, jak każdy. Przynajmniej ci, którzy lecieli tu samolotem. Ja przyjechałem pociągiem, z Paryża. Tak się to ułożyło. I spałem całą drogę jak suseł.

— To ci zazdroszczę.

Po skończonej ceremonii palenia (skusiłem się jednak na drugiego peta) wróciliśmy do holu dla porządnych ludzi, czyli niepalących i zwalczających nałóg. Ledwo utonęliśmy w głębokich fotelach, usłyszeliśmy:

— O! Tu się usadowiliście! Witam, witam państwa! Jestem Daniela. — Przed nami stała wysoka kobieta, ta z kasztanowymi kręconymi włosami. Z uśmiechem niemal dookoła głowy wcisnęła się w moje rozpoczynające się zdanie i nawet tego nie zauważyła… A obok niej „Spinacz”… — A to jest Krystian — dodała.

„Spinacz” w milczeniu skinął głową.

— Pozwolicie, że się przysiądziemy — stwierdziła partnerka Krystiana vel „Spinacza”. — Pora na małą integrację, nieprawdaż?

Najwidoczniej była rozmowna i pozytywnie, jak to się zwykło dzisiaj określać, nakręcona. Razem z Bogdanem również się przedstawiliśmy i czekaliśmy na ciąg dalszy.

— Zobaczymy koniec starego kontynentu… Fajna niespodzianka. Nie macie pojęcia, jak się cieszę — nasza nowa znajoma piszczała z radości.

Miała zgrabne długie nogi, zakryte dżinsami z seksownymi dziurami na udach. Łowiła na nie nasze spojrzenia. Moje jednak, co rusz, wędrowało w stronę drzwi, w których spodziewałem się lada moment Joanny.

Siedzieliśmy więc w holu już w czwórkę i czekaliśmy na resztę towarzystwa. Po kilkunastu minutach pojawiła się Alicja. Przystanęła i przyglądała się ukradkiem Bogdanowi, flirtującemu niewinnie z Danielą. Po chwili przewodniczka ruszyła w naszym kierunku.

— Widzę, że zdążyliście się państwo już zapoznać. — Uśmiechnęła się, patrząc na Bogdana, po czym skierowała wzrok na nogi, a właściwie na stopy Danieli, i od niechcenia rzuciła: — W tych szpilkach… no nie wiem, czy to dobry pomysł. Na przylądku jest cokolwiek surowo…

Daniela uniosła nogę niemal na wysokość moich oczu. Przyjrzała się ze zdziwieniem swoim butom i świadoma, jakie robi tym wrażenie, odparła równie lekko jak Alicja, że to są szpilki spacerowe… Hmmm… Czekaliśmy, co na to odpowie przewodniczka, oglądając przy okazji zgrabne stopy Danieli z ładnie pomalowanymi paznokciami. Alicja przygryzła lekko dolną wargę, wykonała tajemniczy ruch ustami i już miała coś powiedzieć, gdy wtem jak duch pojawił się przy nas Aleksander, a za nim „Złota Dorota”. W jednej chwili z twarzy Alicji zniknął, jak mi się wydawało, dobry humor.

— Tak… Kto chce, może już przejść do naszego busa — powiedziała. — Stoi zaraz obok hotelu. Zapraszam.

Odwróciła się na pięcie i wyszła z hotelu. Dziwna była. Brakowało więc do kompletu Joanny i starszego małżeństwa. Postanowiłem ruszyć tyłek z fotela i, ociągając się, wstałem.

— Idę zająć miejsce sypialne — mruknąłem do Bogdana.

* * *

Czekaliśmy już dobre dziesięć minut za długo. Oczywiście na Joannę, bo na kogóż by innego? Ci z ministerstwa dawno już wgramolili się do autobusu i teraz wszyscy niby ukradkiem spoglądali na mnie, jakbym to ja się spóźniał. Rozkładałem ręce i robiłem dziwne miny, ale w końcu sam się zacząłem denerwować. Ileż można czekać? Miał być kwadrans, a minęły już dwa, u licha!

W końcu wstałem i oświadczyłem, że idę po żonę i przepraszam za tę obsuwę. W duchu kląłem, na czym świat stoi. Do pokoju dotarłem w minutę. Drzwi były otwarte, ale Joanny w środku nie było. Za to z łazienki doszedł do mnie jej wrzask.

— Michał? Michał! To ty?! Nareszcie!

— Nie, twój poborca podatkowy, cholera! Co ty, u licha, tam robisz? Mało mnie nie ukamienowali za ciebie. Po jakie licho w ogóle przekręcałaś ten cholerny zamek?

— Zamknij się! — wrzasnęła. — Zatrzasnęłam się w tej cholernej klitce i myślałam, że już dawno zaczniesz mnie szukać, a ty sobie pewnie tam widoczki podziwiałeś, co? Pięknie się o mnie martwisz, nie ma co!

— No nie… chyba śnię! Zatrzasnęłaś się… to może cię tu zostawię i przynajmniej w spokoju obejrzę cały ten diabelski koniec Europy, co?

— Wypuść mnie stąd, do cholery!

Pomajstrowałem przy zamku i po chwili Joanna wyfrunęła z łazienki niczym wkurzony kanarek z klatki. Rzecz jasna, całą złość wyładowała na mnie, obrzucając mnie w przelocie jadowitym wzrokiem, a następnie wybiegła z pokoju. Mojej kurtki nie zabrała.

W autobusie powitały nas nieprzyjazne pomruki i spojrzenia spode łba. Byłem wściekły. Już na samym początku stałem się pośmiewiskiem i wrogiem numer jeden. Usadowiłem się pod oknem, w drugim rzędzie, bo tam, gdzie pierwotnie siedziałem, miejsce pod oknem zajęła moja żona i za nic nie chciała mi ustąpić. Zamierzała zza szyby autobusu robić zdjęcia. Jędza.

W końcu ruszyliśmy spod hotelu.

* * *

Otworzyłem oczy w momencie, gdy kierowca wyłączył silnik autobusu. Przez chwilę nie mogłem się połapać, gdzie jestem. Przeszył mnie lodowaty strach, że to silnik samolotu przestał działać.

— No i co tak wytrzeszczasz oczy? Michał! Obudź się. Mamy przerwę na papierosa.

Zobaczyłem tylko tyłek mojej żony, gdy przeciskała się pomiędzy siedzeniami. No tak, jechaliśmy przecież na przylądek, programowo zadowoleni z niespodzianki. W głowie mi szumiało jak w butelce dopiero co otwartego szampana. Sen, który mnie nawiedził, należał do tych z najgorszej kategorii — w środku dnia i po nieprzespanej nocy. Przynosił więcej szkód niż pożytku, przynajmniej tak było w moim przypadku. Jakoś jednak pozbierałem się do kupy i wypełzłem na zewnątrz. Z miejsca poraziło mnie światło słoneczne. Dopiero po chwili dotarło do mnie, że zatrzymaliśmy się na parkingu obok stacji benzynowej.

— Daleko jeszcze? — zapytałem naszego kierowcę, ze strachem, czy mnie zrozumiał.

— Połowa już za nami. — Uśmiechnął się. Z moim portugalskim nie było więc tak źle.

Miał około pięćdziesiątki. Dosyć niski, szczupły i śniady na twarzy. No i przystojny, jak większość Portugalczyków. Pił coś z termosu. Ten widok sprawił, że i mnie zachciało się kawy. Podszedłem do automatu i wystukałem na klawiaturze dużą caffè latte, po czym przysiadłem na krawężniku i rozejrzałem się w poszukiwaniu Joanny. Nigdzie jednak jej nie dostrzegłem. Miałem wielką nadzieję, że nie zatrzasnęła się w kiblu, na przykład.

— Co tak samotnie, panie podróżniku? — Znienacka pojawił się przy mnie Krystian vel „Spinacz”. — Też nie przepadasz za tłumami?

— No… raczej nie. W każdym razie nie dzisiaj.

— Mamy już pierwszy konflikt w grupie. — „Spinacz” przykucnął obok mnie.

— Tak? — Udałem zdziwienie, bo nic mnie to nie obchodziło. — Czyżby moja żona skoczyła na kogoś?

— Nieee… rozmawia z Danielą. Mam na myśli tego Bogdana i zdaje się Aleksandra.

Co mnie to, cholera, obchodziło? Moja sztywna mina i brak reakcji nie zniechęciły jednak Krystiana — gadał w najlepsze. Może to jakiś cholerny klon mojej żony? Musiałem więc słuchać, co mówi.

— …i na to on, że nie po to tu przyjechał, żeby wysłuchiwać jakichś głupich uwag. Dla niego cała ta Alicja i tak jest mało kompetentna, bo powinna już wcześniej uprzedzić wszystkich o wyjeździe na przylądek…

— Czekaj, kto tak mówił? — Sam nie wiem dlaczego, ale nagle temat mnie zainteresował.

— Co? No… mówiłem, że Aleksander tak odpowiedział Bogdanowi, kiedy ten podszedł do niego i rzucił luźną uwagę o tym, że fajne są takie niespodzianki i ma nadzieję, że będzie ich więcej.

— Aha! Czyli pan Aleksander złościł się po prostu na biuro podróży. Narzekał. Wcale mu się nie dziwię. Też nie lubię, jak się mnie zaskakuje.

— No coś ty? Sądziłem, że na urlopie ludzie są mniej nerwowi, że tylko ja mam… Urwał w pół zdania. Wstał i rozejrzał się dookoła. Chyba nic specjalnego nie wypatrzył, bo znowu kucnął, jeszcze bliżej mnie.

— Coś ci powiem, Michał… Dobrze pamiętam twoje imię?

Przytaknąłem.

— No więc na mój gust, to ci dwaj będą się jeszcze bić o naszą przewodniczkę. To widać gołym okiem.

— A gdzie twoja towarzyszka, Krystianie? Nie lepiej jej pilnować, zamiast snuć takie teorie? Nie gniewaj się, ale mało mnie obchodzi, kto się będzie o kogo bił. Niech się i pozabijają. Ja przyjechałem tu odpocząć, a nie rozmyślać, kto komu w zęby da. Wybacz, stary.

„Spinacz” podniósł się i, patrząc na mnie z góry, oświadczył, że bardzo mnie przeprasza, jeśli mnie uraził. Zrobiło mi się go żal. Najwidoczniej już taki był, nieco plotkarskiej natury. Wstałem z krawężnika, wyciągnąłem do niego dłoń i przekonałem, że wcale nie mam mu niczego za złe.

— Po prostu mam zły dzień. Bardzo zły — dodałem, usprawiedliwiając się.

Wykonał gest głową, mający oznaczać, że rozumie i powoli się oddalił. „No to jednego malutkiego wroga zdążyłeś już sobie, drogi Michale, wyhodować” — pomyślałem, zły sam na siebie.

— Koniec przerwy! — Usłyszałem naraz głos Alicji. — Jedziemy.

Wróciłem do autobusu. O dziwo, moja żona już w nim była.

— Obudziłeś się w końcu? — zapytała, przyglądając mi się z drugiego rzędu siedzeń. Dalej tkwiła na swoim miejscu.

— Może tak, może nie — odparłem i poszukałem wzrokiem Alicji.

Siedziała z przodu, w miejscu zwyczajowo zarezerwowanym dla przewodników wycieczek. Tuż za nią mościła się na siedzeniu starsza dama, „Złota Dorota”, a obok niej sztywno jak kij tkwił Aleksander. W drugim rzędzie tymczasem rozparty siedział Bogdan. „To się strategicznie poukładali” — przyszło mi do głowy. Kolejne miejsca były puste, a następne zajęte przez starsze małżeństwo z ministerstwa jakiegoś tam, i wreszcie tuż przed moim nosem wyzierała zza oparcia łysiejąca czaszka „Spinacza”, a obok kasztanowa burza włosów Danieli. I właśnie ona odwróciła się w moją stronę.

— Może siądziesz bliżej? — zaproponowała. — Pogadamy w trójkę, bo smutno się robi.

— No właściwie to ciągle jeszcze śpię, a tylko śni mi się jakiś koszmar, że gdzieś jadę i ciągle ktoś do mnie gada. — Zaśmiałem się histerycznie.

Joanna spojrzała na mnie i wyraźnie widziałem, jak z jej oczu wylatuje w moim kierunku zygzakowaty piorun. Trafia mnie i padam martwy.

— Tylko żartowałem — dodałem, przywołując na twarz wymuszony uśmiech.

Daniela jednak wróciła do normalnej pozycji, to znaczy przestała wykręcać szyję, jakby była z gumy. „Czyli drugi mały wróg. I to z tej samej pary. Ależ masz, chłopie, zdolności!”.

* * *

Bóg się nade mną zlitował i do chwili, gdy autobus wreszcie się zatrzymał na końcu Europy, nikt już się do mnie nie odważył odezwać. I bardzo dobrze. W ten sposób udało mi się przynajmniej przez te kilkadziesiąt minut zagłębić we własnych myślach. Nie będę wam mówił, jakie one były, bo i tak guzik was to obchodzi. W każdym razie było to ostatnie kilkadziesiąt minut, kiedy miałem ten komfort. To, co nastąpiło później, wykluczyło już normalne kontemplowanie i rozmyślania o filozofii naszego bytu.

Cabo da Roca okazał się cudem natury. Jak chwilę później usłyszałem z ust Alicji, wznosił się dokładnie sto czterdzieści cztery metry nad poziom Oceanu Atlantyckiego i był najdalej na zachód wysuniętą stałą częścią Starego Kontynentu. Niech mnie szlag jasny trafi, jeśli nie zachwyciłem się jego widokiem, i to pomimo że wcześniej nie miałem ochoty go oglądać. Tak to już jest, czasem jesteśmy po prostu zdeklarowanymi niewiernymi Tomaszami. Ale wtedy, tam, na przylądku, dech po prostu zapierało!

— Po drugiej stronie wielkiej wody… — usłyszałem nagle tuż obok siebie — stoi Statua Wolności. — Tą wiedzą popisał się starszy pan, dyplomata. Ten z ministerstwa jakiegoś tam.

— Ma pan absolutną rację — przytaknęła Alicja. — Trudno się dziwić, stojąc tu, że wieki temu lokalni mieszkańcy chcieli zobaczyć, co jest po drugiej stronie.

— No, ale statuy to chyba jeszcze nie było, szanowna pani — zauważyła „Złota Dorota”. — Co najwyżej rosły tam palmy…

Po tej uwadze Alicja odeszła nieco w bok od całej grupy, jakby ją słowa starszej kobiety odepchnęły jakąś niewidzialną siłą. W ogóle zauważyłem, że „Złota Dorota” bez przerwy wpatrywała się w Alicję. I nie były to spojrzenia przyjazne. Człowiek ma taki wzrok, kiedy zobaczy wroga. Coś o tym wiedziałem, w końcu pisząc od lat, paru ludziom nadepnąłem na odcisk.

Staliśmy zatem całą grupą kilkanaście metrów od skalistego brzegu, a właściwie urwiska. Na moim ramieniu wisiała Joanna ze swoją torbą ważącą więcej od niej i swoim nieodłącznym aparatem fotograficznym. Na szczęście po paru minutach oderwała się ode mnie i zajęła się fotografowaniem. Mogłem odsapnąć.

— Możemy tu zostać około czterdziestu minut, niemal do zachodu słońca — poinformowała nas przewodniczka. — Uprzedzam przy tym, że brzeg jest bardzo stromy… to… Właściwie jest to urwisko. W dodatku na jego krawędzi stale wieje silny wiatr. Radzę więc być bardzo ostrożnymi. Najlepiej, abyście państwo po prostu nie zbliżali się na sam skraj. — Następnie Alicja odwróciła się i, wskazując ręką, dodała: — Kilkanaście metrów dalej, w lewo, jest coś na kształt półki skalnej, bezpiecznej i cichej, skąd roztacza się efektowny widok. Może więc przejdźcie państwo właśnie tam? Ja schodzę tu niedaleko w moje ulubione miejsce. Ale jest ono, niestety, jednoosobowe.

To powiedziawszy, Alicja zgrabnie zeskoczyła po kilku skalnych stopniach i zniknęła nam z oczu, jakby lecąc wprost w przepaść.

— No i przepadła — zażartował Bogdan. — Ma kobieta odwagę!

Podszedłem na skraj przepaści. Gdy tylko zbliżyłem się na metr do krawędzi, rzeczywiście odczułem huraganowy podmuch. Nie, nie był to podmuch, a raczej silny wiatr, o jakim uprzedzała nas Alicja. Miało się wrażenie, jakby ktoś z boku ustawił olbrzymi wentylator i włączył go na maksymalną moc. Wiało jak cholera! O mały włos zdmuchnęłoby mnie prosto do oceanu. Cofnąłem się wystraszony, jednak wcześniej zdołałem zauważyć plecy naszej uroczej przewodniczki. Siedziała samotnie jakieś trzy metry niżej, pod wielkim głazem. Zastanawiałem się, jak ona tam może wytrzymać przy tym cholernym wietrze. Już później dowiedziałem się, że wiatr był niebezpieczny tylko przy krawędzi urwiska. Niżej wentylator nie działał…

— To co? Poszukamy może jakiejś kafejki? Czy macie tu zamiar tkwić przez następne pół godziny? Jak dla mnie, zobaczyłem już koniec starego świata i chętnie pociągnąłbym jakieś piwko. No? Zapraszam! — Bogdan niczym cyrkowiec skłonił się wpół i machnął ręką.

Nie wiedziałem, czy mówi do wszystkich, czy tylko do mnie i „Spinacza”. W każdym razie na nas dwóch patrzył. Nieoczekiwanie pomysł spodobał się Aleksandrowi.

— To idziemy! — krzyknął i nie oglądając się, ruszył w kierunku pobliskich zabudowań.

Poszliśmy za nim: ja, „Złota Dorota”, za nią Boguś. Starsze małżeństwo podziękowało za zaproszenie, twierdząc, że dobrze im zrobi mały spacer, Joanna z kolei, rzecz jasna, swoim zwyczajem gdzieś zniknęła.

Kompleks kilku małych budynków mieścił się jakieś dwieście metrów od skraju urwiska. Były tam kramy z pamiątkami i mały bar. Wchodząc do środka, zauważyłem naszego kierowcę. Szedł z parkingu w kierunku urwiska. Musiał tu być stałym gościem, jednak wciąż najwidoczniej nie mógł się napatrzeć na urzekające widoki.

— No to jak? Piwo? Dla wszystkich? — Bogdan pełnił z zadowoleniem rolę gospodarza, w którą wcielił się momentalnie po przekroczeniu progu gospody. Odwrócił się w kierunku wyjścia i zrobił wielkie oczy. — A gdzie reszta, u licha?

Hm… faktycznie. Do baru weszli oprócz mnie tylko on i „Złota Dorota”. „Spinacz”, jego luba i Aleksander gdzieś się zawieruszyli.

— Trudno. Nie wiedzą, co tracą — westchnął Bogdan i skierował się prosto do baru po zamówienie.

Sącząc zimne piwo, rozmawialiśmy o duchowych zaletach portugalskich widoków. „Złota Dorota” wciąż narzekała. Nie podobało się jej, że za dużo zapłaciła, że przewodniczka jest zbyt młoda i źle jej z oczu patrzy… W końcu wydusiła z siebie, że Alicja ubiera się zbyt ekstrawagancko.

— Ma pani jakiś uraz do naszej blondynki? — zdziwił się Bogdan.

— Skądże — żachnęła się kobieta. — Tak tylko mówię, młody człowieku. Widzę, że ci ta panna wpadła w oko. Radziłabym na takie uważać.

Zrobiło się nieprzyjemnie, więc wstałem od stolika i powiedziałem, że idę poszukać mojej żony, bo gotowa spaść do wielkiej wody.

— Słyszałam, że takie wypadki już tutaj bywały. Na pana miejscu już dawno bym to zrobiła. — „Złota Dorota” rzuciła mi jadowite spojrzenie, czym mnie kolejny raz zaskoczyła, bo przecież jej akurat nic złego nie zdążyłem jeszcze powiedzieć.

Tego mi było, cholera, potrzeba. Dobrego słowa. Spojrzałem krytycznie na starszą panią i nic nie mówiąc, wyszedłem. W kilka chwil po mnie to samo zrobił Bogdan. Stojąc już na dworze, zawołał za mną, abym na niego zaczekał. „Co ja takiego w życiu zrobiłem grzesznego? Jezu!”. Zaczekałem jednak.

— Co za upierdliwe babsko! Matko święta! Prawdziwa jędza…

Uśmiechnąłem się, bo pomyślałem o Joannie.

— Uwierz mi, człowieku, że nie wiesz, co mówisz.

— Nie rozumiem… Przecież sam słyszałeś…

— No tak… — Kiwnąłem głową. — Właściwie to masz rację.

Szliśmy w kierunku urwiska. Niebo nad oceanem przybrało barwę miedzi, po to, by na horyzoncie przejść w grubą kreskę czarnych chmur, jakby namalowaną wielkim pędzlem, prosto od linijki. W chmurach powoli zanurzało się wielkie pomarańczowe słońce. Nie wiem, jak mój towarzysz, ale mnie ogarnął nostalgiczny nastrój. Usiłowałem wyobrazić sobie, że po drugiej stronie ktoś teraz, mocno jeszcze zaspany, wstał i patrzy, jak lada moment zza wielkiej wody wyłoni się olbrzymia jasna kula słońca.

Rozejrzałem się. Miałem nadzieję, że złowię wzrokiem Joannę. Niestety, gdy byłem w nastroju do prawienia komplementów, jej nie było. Mógłbym przysiąc, że leży gdzieś nad brzegiem urwiska i kombinuje z obiektywami, aby uchwycić pogrążające się we śnie piękno.

Przysiadłem na piasku. I właśnie wtedy rozległ się przeraźliwy krzyk. To była Joanna. Pierwsza myśl była oczywiście taka, że moja żona leci właśnie niczym kamień prosto w objęcia lodowatej śmierci. Skoczyłem na równe nogi, jakby mnie ktoś mokrym batem smagnął. To samo zrobił Bogdan, chociaż on akurat pomyślał o kimś innym.

— Alicja! Matko… ona… ta pieprzona półka skalna… Alicja!

Darł się głośniej niż Joanna i zanim zdążyłem mu powiedzieć, że to moja żona tak wrzasnęła, już go nie było. Pognał na skraj urwiska i klęcząc nad nim, pochylił się. Ruszyłem w ślad za nim, pełen złych przeczuć. Dobiegając, zobaczyłem kątem oka, że z prawej strony wybiega Joanna. Ulżyło mi. Krzyczała coś i pokazywała ręką na urwisko, ale w szumie wiatru nie mogłem zrozumieć, co mówi. Gdy stanąłem obok Bogdana, ten wciąż klęczał i gapił się w dół.

— Co się stało?! — krzyknąłem.

— Wygląda na to, że twojej żonie spadł aparat. O, tam! — Wskazał ręką w dół, na wściekle spienione fale.

Nie interesował mnie widok roztrzaskanego zapewne w drobny mak aparatu fotograficznego. Zamiast na niego spojrzałem na Joannę. Była tak przerażona, że nie była w stanie wydobyć z siebie jednego słowa.

— Ocknij się, bo ci tak zostanie — poradziłem jej. — To tylko głupi aparat. Masz drugi.

Powoli skierowała wzrok na mnie.

— Urwał się pasek — powiedziała nienaturalnie spokojnie. — Miałeś go naprawić.

— A czy ja złota rączka jestem?! — wkurzyłem się. — Myślałem, cholera, że to ty tam lecisz, a ty mi tu o pasku. Nie gniewaj się, ale przesadzasz.

Odwróciła się bez słowa i poszła w stronę busa. Machnąłem ręką. Nieraz nie potrafiłem zrozumieć własnej żony. Po kilku minutach nadeszli Krystian z Danielą. Zaraz po nich starsze małżeństwo i „Złota Dorota”, a na końcu Aleksander. Znowu byłem w centrum uwagi. Brakowało tylko naszej przewodniczki.

— Co tu się stało? — pierwsza odezwała się „Złota Dorota”. — Słyszałam jakieś wrzaski. Chyba nikt…

Kobieta urwała i spojrzała niepewnie za krawędź urwiska, pobrzękując przy tym złowieszczo złotą bransoletą zatkniętą na pomarszczony przegub ręki.

— Jezu słodki… — westchnęła. — Ale przepaść! Powie ktoś coś wreszcie? — Obrzuciła nas spojrzeniem.

— Nic takiego się nie stało — odparłem. — Moja żona ćwiczyła rzut aparatem fotograficznym i przywoływanie męża krzykiem.

„Złota Dorota” popatrzyła na mnie jak na wariata, zacisnęła usta i odeszła, mamrocząc coś pod nosem. Bogdan się roześmiał.

— Starsza pani nie ma poczucia humoru — szepnął.

— Powinna się napić wódki z moją żoną — mruknąłem i wolnym krokiem ruszyłem w stronę parkingu. Wyglądało na to, że było już po wycieczce.

W autobusie usiadłem obok Joanny. Ciągle była nadąsana jak mała dziewczynka. Gapiła się w okno i uparcie milczała.

— Powinnaś to przemyśleć — zagaiłem, kiedy autobus ruszył.

— Co niby? — burknęła.

— Swoje zachowanie.

Spojrzała na mnie, oburzona.

— A ty co? Mój ojciec?

— No wiesz… — Uśmiechnąłem się tajemniczo. — …wyliczyłem, że nie odzywałaś się niemal pół godziny. To absolutny rekord twojego milczenia. Mam więc sposób na ciebie. — Uniosła lekko brwi, a ja się roześmiałem. — Jak się za bardzo rozgadasz, wezmę twój sprzęt fotograficzny, wejdę na dach i zrzucę go. Wtedy Joanna umilknie.

Uśmiechnęła się w końcu.

— Ale tam były zdjęcia! Nie rozumiesz tego, to tak, jakbym ci teraz skasowała jakiś ważny tekst w laptopie.

— Napisałbym raz jeszcze, poza tym nie piszę żadnych ważnych tekstów — odparłem, po czym objąłem ją ramieniem.

Nie odsunęła się.

Chwilę później, zadowolony, że wracamy wreszcie do hotelu, przymknąłem oczy w oczekiwaniu na przyjemną drzemkę.

Do hotelu jednak nie wróciliśmy. Przynajmniej nie od razu. Parę minut później autobus nagle zahamował. Okazało się, że na drodze przed nami doszło do wypadku — zderzyły się dwie osobówki i droga została zablokowana. Staliśmy na poboczu przez następne trzy godziny, aż policja wykonała swoje czynności. W wypadku zginął człowiek. Leżał obok swego auta i wyglądał, jakby tylko na chwilę położył się odpocząć. Do hotelu dojechaliśmy więc późnym wieczorem w nie najlepszych nastrojach. Resztę czasu spędziłem z Joanną w pokoju, a później na kolacji i na koniec na krótkim spacerze w okolicach naszego hotelu. Obyło się bez kolejnych incydentów.

* * *

W nocy mimo piekielnego zmęczenia nie mogłem zasnąć. Joanna — przeciwnie. Jeszcze dobrze się nie położyła, już miała zamknięte oczy. Po godzinie wiercenia się i bezskutecznych prób zaśnięcia wygramoliłem się wściekły z łóżka, ubrałem i poszedłem do baru. Było kilka minut przed godziną drugą w nocy. Bar czynny był do czwartej, więc mogłem liczyć chociażby na porządnego drinka. Miałem nadzieję, że gdy się upiję, sen przyjdzie sam.

Na miejscu zastałem Danielę w towarzystwie „Spinacza”. Siedzieli ze skwaszonymi minami i popijali porto. Zamówiłem to samo i nawet nie pytając o zgodę, przysiadłem się do nich.

— Też nie możesz zasnąć? — Krystian spojrzał na mnie spod swoich krzaczastych brwi. Twarz miał taką, jakby ją przed momentem wyciągnął z pralki.

— No…

— Ale historia! Pierwszy raz widziałem trupa na żywo… Cały czas go widzę, cholera!

— Krystian, wiesz, co właśnie powiedziałeś, durna pało?! — Daniela zmierzyła wzrokiem swojego partnera. — Pomyślałbyś trochę!

— Hm… Rzeczywiście… — odparł skruszony „Spinacz”, zaraz jednak zaatakował: — To niby jak miałem powiedzieć, co?

— Dajcie spokój z kłótniami, już i tak mieliśmy ciężki dzień. — Postanowiłem ich uspokoić. — Szkoda człowieka, ale dziennie setki ludzi giną na drogach. No dobra… Już go nie ma, a my jesteśmy tu na urlopie i chyba się z tego wszystkiego zaraz upiję.

— Nareszcie dobrze mówisz — ucieszył się Krystian.

— Można?

Obejrzeliśmy się jednocześnie za siebie. To była Alicja. Blada, z workami pod oczami i z przyklejonym na siłę uśmiechem. Nie wyglądała jak miss przewodniczek.

— Jasne! — ochoczo rzuciła Daniela. — Siadaj z nami. Mamy zamiar się upić, wiesz… trudno po tym wszystkim zasnąć… Przylądek, nieboszczyk…

Alicja usiadła obok Danieli, podparła się łokciami i westchnęła.

— Taaak… Taki początek wyjazdu zdarzył mi się pierwszy raz… To miała być przyjemna niespodzianka. Sama ten wyjazd zaplanowałam.

— Winisz się? — zapytałem zdumiony. — Nie powinnaś. Ktoś inny rozdaje karty, tam, w niebie.

Spojrzała na mnie i uśmiechnęła się z wdzięcznością.

— O czym wy mówicie? — zapytał Krystian. — Nikt tego faceta nie znał, miał pecha i tyle, a wy zamiast się cieszyć, że to nie kogoś z was spotkało, jęczycie jak płaczki żałobne.

— Krystian! — Daniela niemal krzyknęła. — Mógłbyś być bardziej delikatny. Zginął człowiek, widzieliśmy to, a ty chcesz się cieszyć? To co, że go nie znaliśmy?

Byliśmy rozdrażnieni, a Krystian z Danielą najwyraźniej mieli ochotę na większą kłótnię. Może faktycznie trzeba było przyśpieszyć kolejki? Zamówiłem każdemu po następnej porcji porto. Wino było mocne i słodkie. Przyjemnie szczypało w gardle.

— Alicjo, nie gniewaj się, że to powiem, ale tak mi się wydaje, że od początku jesteś jakaś mocno spięta. I teraz ten wypadek…

Trochę zdziwiła mnie ta bezpośredniość Danieli, ale być może miała już trochę w czubie albo po prostu między kobietami było to normalne. Alicja odgarnęła włosy z czoła i po chwili milczenia zapytała:

— Spięta, mówisz? Może trochę… Nie zawsze może być idealnie. Czasami trafiają się ludzie, których w głębi serca nie chciałabyś spotkać. A tu niespodzianka! Ale… pogadajmy lepiej o czymś milszym. W każdym razie jutro, a właściwie to już dzisiaj… — Spojrzała na zegarek. — …czeka was kolejna niespodzianka. Dzień wolny, cholera…

— Przez to…? — mruknął Krystian.

— Tak, przez to — potwierdziła Alicja. — Musimy z kierowcą pójść na policję i złożyć oficjalne zeznania. Widzieliśmy cały przebieg zdarzenia.

— Co byś nam w takim razie radziła? — Daniela sięgnęła do torebki i wyciągnęła z niej podręczny notes. Należała chyba do osób bardzo zapobiegliwych. Komu mogłoby przyjść do głowy, żeby idąc się napić, zabierać ze sobą notes?

— Możecie pojechać do nowej części Lizbony. Jest nieco futurystyczna. Jest co pooglądać, a i delfinarium jest w pobliżu. Starczy atrakcji na cały dzień.

Nasza przewodniczka dopiła wino i podniosła się z krzesła. Obciągnęła spódniczkę i obdarzając nas uśmiechem, pożegnała się.

— Dzięki za dobre słowa — powiedziała. — Wybaczcie, ale muszę jeszcze napisać ogłoszenie dla reszty towarzystwa. Dobrej zabawy, do śniadania!

Patrzyliśmy, jak odchodzi, kołysząc lekko biodrami. Naprawdę mogła się podobać.

— Mówię wam, że coś z nią jest nie tak — szepnęła Daniela, jakby się bała, że Alicja może ją usłyszeć, chociaż nie było jej już w barze.

Pochyliła się w naszym kierunku i chciała coś jeszcze dodać, ale „Spinacz” okazał się szybszy.

— Oczywiście. Ma pewnie trzy piersi… Danielo! Myślałem, że to ja mam manię spiskowania.

— Pewnie, że masz — prychnęła. — Wszyscy się jeszcze o tym przekonają!

Dochodziła czwarta w nocy. Zaczynało mi szumieć w głowie i pierwszy raz od kilkunastu godzin poczułem, że oczy zaczynają mi się kleić, ogłosiłem więc koniec imprezy. Nie protestowali, więc razem wyszliśmy z baru.

W pokoju zrzuciłem z siebie ubranie i tak jak stałem, wślizgnąłem się pod kołdrę. Przykleiłem się do rozgrzanej Joanny i zanim zdążyłem pomyśleć, że na szczęście ona ma na pewno tylko dwie piersi, zasnąłem.

* * *

Ranek nie należał do najprzyjemniejszych wydarzeń w moim życiu. Głowa mi pękała, oczy piekły, w gardle mi zaschło. Spojrzałem na zegarek — dochodziła dziewiąta. „Trochę mało spania” — pomyślałem.

— Michał, czyżbyś coś pił wczoraj? Capi od ciebie winem. — Joanna stała w drzwiach łazienki i lustrowała mnie wzrokiem.

— Byłem w barze, nie mogłem zasnąć.

— Sam? — Jędza wciąż gapiła się na mnie tym swoim świdrującym wzrokiem.

— Był „Spinacz”, Daniela i Alicja.

— Hm… To ci się pewnie podobało, co?

— Przestań! Musisz być taka zazdrosna?

— A muszę?

— Nie! Nie powinnaś. Ale że jesteś nienormalna pod tym względem, to pewnie będziesz nadal.

Joanna zrobiła obrażoną minę i na powrót zniknęła w łazience. Na szczęście, bo kłótnia wisiała w powietrzu, a kolejny dzień spędzony w napiętej atmosferze nie był tym, czego pragnąłem najbardziej.

Pół godziny później siedzieliśmy w restauracji przy śniadaniu. Zanim zdołałem coś przełknąć, wypiłem chyba z litr kawy z mlekiem. Suszyło mnie jak wszyscy diabli. I to po dwóch kieliszkach porto! Ciekawe. Może był to efekt wdychania powietrza na przylądku, cholera wie. Piłem, piłem i dalej mi się chciało.

W czasie śniadania do sali weszła Alicja. Przeszła jakieś nadzwyczajne przeobrażenie, bo po jej wyglądzie sprzed kilku godzin nie było śladu. Albo naprawdę szybko się zregenerowała, albo potrafiła tak umiejętnie nałożyć sobie makijaż, że wszelkie troski zniknęły pod nim jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. W każdym razie wyglądała na wypoczętą i wyspaną. Nie usiadła przy żadnym stoliku, tylko stanęła pośrodku małej salki i po chwili rozglądania się ogłosiła to, co już zdążyła nam, czyli mnie, „Spinaczowi” i Danieli, powiedzieć wcześniej w barze. Reszta towarzystwa przyjęła jej słowa w milczeniu. Najpewniej nikt nie miał ochoty na zorganizowane bieganie po mieście.

— Chyba nie zamierzasz spędzić całego dnia w hotelu? — szepnęła Joanna. Jadła serek topiony i kawałek spadł jej na bluzkę. — Cholera!

— Masz za karę — też szeptałem. — Nie zamierzam. Wyjdę przed. Zadowolona?

— Głupek.

Alicja opuściła restaurację, żegnana cichymi pomrukami. Gdy tylko zamknęły się za nią drzwi, dystyngowana jak zwykle Dorota Tucholska w miarę donośnie wyraziła swoje niezadowolenie:

— To nam się trafił przewodnik! Mam sobie teraz sama wymyślać program pobytu? Też coś!

— Mogłaby pani zachować te uwagi dla siebie. — Starszy pan z jakiegoś tam ministerstwa skrzywił się. Siedział dwa stoliki od „Złotej Doroty”. — Co pani od niej chce? Przecież to nie jej wina, że zginął człowiek. Wciąż tylko pani dogaduje. Proszę mówić za siebie, bo nie mam ochoty wciąż słuchać tego samego.

Ofuknięta w ten sposób kobieta niewiele się tym przejęła, bo z miejsca odparowała:

— Pewnie, że nie jej wina. To taki słodki okaz… — Jej zjadliwy ton głosu pozbawił chyba wszystkich chęci do dyskusji.

W chwilę po tym incydencie sala opustoszała. Na końcu wyszliśmy my, bo Joanna wciąż nie mogła się najeść.

— Gdzie ty to, u licha, mieścisz? — zapytałem złośliwie.

— Jak ktoś pracuje dużo mózgiem, to musi się właściwie odżywiać — odcięła się.

Ten dzień okazał się nudny jak flaki z olejem. Przynajmniej jego większa część. Później wyszło na to, że był też jedynym normalnym dniem w ciągu całego naszego pobytu w Portugalii. Był takim, jak powinien wyglądać dzień na wycieczce, ale wtedy tak tego nie odbierałem i nie mogłem należycie docenić. Byłem jakiś poirytowany i rozdrażniony. Przypomniała mi się uwaga Danieli o tym, że Alicja ma jakieś kłopoty, i skojarzyłem to ze złośliwymi uwagami „Złotej Doroty”. Tym bardziej że sama Alicja wspomniała coś o ludziach, których nie chciałoby się spotkać. Ale co ta stara wiedźma mogła mieć wspólnego z młodą i piękną kobietą? Wreszcie dlaczego, u licha, zamiast myśleć o własnych sprawach, wciąż miałem przed oczami tę cholerną Alicję? Czyżby Joanna rzeczywiście miała jakiś powód do złości na mnie?

Dzień był więc nieco nudny, chociaż większość jego godzin spędziliśmy miło w zachwalanej przez Alicję nowej części miasta. Może i taka nowoczesna architektura jest godna oglądania i podziwiania, jednak brak jej atmosfery, jakiegoś ciepła i przytulności. Mogliśmy się więc tylko włóczyć noga za nogą pomiędzy dziwnymi bryłami budynków, w których nie wiadomo, gdzie było wejście, gdzie był koniec, a gdzie początek. Z minuty na minutę czułem, jak małą jestem istotą, jak mnie cały ten ogrom zaczyna przytłaczać. Gdzieś w zakamarki umysłu zaczęła wdzierać się frustracja.

— Chodźmy już stąd, bo za chwilę zacznę się kręcić w kółko — poprosiłem Joannę.

Przymierzała się właśnie do sfotografowania wielkiego błyszczącego ostrosłupa, stojącego w towarzystwie podobnych rozmiarem sześcianu i kuli. Przez chwilę, gapiąc się na te bryły, miałem wrażenie, że wypadły jakiemuś wielkoludowi z tornistra. Joanna nie odpowiadała, więc ją szturchnąłem. Skoczyła jak oparzona.

— Co robisz? Zepsułeś mi ujęcie!

Prychnęła jeszcze ze dwa razy i ponownie zaczęła się przymierzać do zrobienia zdjęcia.

— Po cholerę to fotografujesz? — zaczepiłem ją. — Podoba ci się?

Odstawiła aparat od oka i spojrzała na mnie.

— Nie. I właśnie dlatego. Odczep się.

Skoro tak, to pomaszerowałem na drugi koniec placu. Joanna w trakcie fotografowania była gorsza od wściekłej osy. Usiadłem na czymś, co przypominało mi ławkę, chociaż bardziej nadawało się do leżenia niż siedzenia, i gapiłem się bezmyślnie przed siebie. Nieoczekiwanie mój wzrok natrafił na Aleksandra. Stał w towarzystwie nieznanych mi mężczyzn, podobnie jak on ubranych w granatowe garnitury i białe koszule. Wyglądali z daleka jak grupka biznesmenów w przerwie między jedną sesją giełdy a drugą. Nasz znajomy coś tłumaczył, mocno przy tym gestykulując. W końcu sięgnął do marynarki i wyciągnął z niej portfel. Nie widziałem go dokładnie, ale domyślając się po tym, jak wyciągnął z niego plik banknotów, musiał być to portfel. Szybko przeliczył i wcisnął całość swojemu rozmówcy. Trzeci z mężczyzn poklepał Aleksandra po plecach, następnie wszyscy podali sobie ręce i się rozeszli. W chwilę później mój kompan z grupy zniknął mi z oczu. „Ciekawe… — pomyślałem. — Co on tu robił? Interesy? Podczas turystycznego wyjazdu? Cóż… w końcu to jego sprawa, co mnie to mogło obchodzić”.

Przestałem myśleć o Aleksandrze i poszukałem wzrokiem Joanny, trafiłem jednak na pustą przestrzeń. Zdążyła gdzieś zniknąć. Zawsze, cholera, to samo! W końcu się pogubimy. Już miałem wstać z niby-ławki, gdy za plecami usłyszałem jej głos:

— A kuku! — krzyknęła. — Zaskoczyłam cię, co? Przyznaj się!

— Przyznaję — bąknąłem. — Wiesz, jak lubię… Możemy w końcu wracać? Mam już dosyć tej futurystyki, wolę obdrapane kamienice.

Joanna obdarzyła mnie czułym spojrzeniem i oparła głowę o moje ramię.

— Kocham cię, wiesz? — szepnęła.

— Dobra, ale teraz chodźmy, zanim znowu stwierdzisz, że koniecznie musisz uwiecznić jakiś kawał żelastwa albo kamienia.

* * *

Do hotelu dotarliśmy tuż przed wyznaczoną porą kolacji. Po drodze zdążyliśmy oczywiście skoczyć sobie do gardeł — poszło o wybór drogi powrotnej. Gdy ja twierdziłem, że należy skręcić w prawo, Joanna przekonywała, że w lewo. I tak przez cały czas. Toteż cudem było, że w ogóle trafiliśmy na miejsce wieczorem, a nie nad ranem…

— O! Zguby przyszły! — powitano nas w salce restauracyjnej. — Pani Alicja zaczynała się już niepokoić.

Żona starszego mężczyzny z ministerstwa odezwała się chyba pierwszy raz. Przynajmniej ja wcześniej jej nie słyszałem. Miała łagodny, przyjemny głos. Dałbym jej na oko z pięćdziesiąt lat. Wydawała się cicha i uległa.

— No tak, droga pani, tak to jest, gdy droga jest jedna, a zdań co do jej wyboru kilka — odparłem. — W każdym razie udało nam się nie zgubić.

Usiedliśmy przy wolnym stoliku. Joanna z czułością ułożyła aparat na środku blatu, przez co na talerze i sztućce pozostał skrawek wolnego stołu.

— Bardzo śmieszne — jęknąłem. — Czy uważasz, że powinienem może jeść na podłodze?

— Maruda z ciebie — odparła, niezrażona moimi uwagami.

Wzięła jednak to cholerstwo ze stołu i nareszcie mogłem nałożyć sobie solidną porcję jedzenia. Byliśmy w trakcie pożerania egzotycznie wyglądającej wąsatej ryby, kiedy Alicja poprosiła o uwagę i ogłosiła, abyśmy wszyscy byli ostrożni i zamykali przy wyjściu z hotelu pokoje, bo w Lizbonie grasuje szajka hotelowych włamywaczy. Nie powinniśmy też zapominać o zamknięciu pokojów w nocy. Nie zabrzmiało to ciekawie, prawdę powiedziawszy.

— Taką informację przekazał mi kierownik hotelu, proszę więc o tym pamiętać — poprosiła.

— A jeśli mimo to okradną mnie? — „Złota Dorota” rzeczywiście miała powód, aby zadać to pytanie, pod warunkiem że to, co nosiła na sobie, nie było całym złotem, jakie przytaszczyła ze sobą do Lizbony.

Korciło mnie, aby zaproponować jej zaopatrzenie się w okutą żelazem szkatułę…

— Jeśli klucz będzie w recepcji, za wszelkie szkody odpowiada oczywiście hotel — uspokoiła ją Alicja. Mówiąc to, starała się nie patrzeć na obwieszoną biżuterią Dorotę.

— I tak mnie pani nie uspokoiła. Niczego takiego zresztą się nie spodziewałam — prychnęła starsza pani i wymaszerowała z restauracji.

W chwilę później w jej ślady poszedł Aleksander i powoli reszta naszej grupy.