Cormac McCarthy

Strażnik sadu

Tytuł oryginału

The Orchard Keeper

Copyright © Cormac McCarthy 1965

© Copyright for the Polish translation by Michał Kłobukowski

Wydanie pierwsze

Przełożył

Michał Kłobukowski

Opieka redakcyjna

Paweł Ciemniewski

Redakcja

Aleksandra Szczepan

Korekta

Weronika Kosińska, Małgorzata Wójcik, Krzysztof Lisowski

Opracowanie typograficzne

Marek Pawłowski

Ilustracja na okładce

Michał Karcz

Redakcja techniczna

Bożena Korbut

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o., 2010

ul. Długa 1, 31-147 Kraków

bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40

księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl

e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl

fax: (+48-12) 430 00 96

tel.: (+48-12) 619 27 70

ISBN 978-83-08-04689-0

Konwersja do formatu MOBI:

Virtualo

Drzewo powalono i pocięto na części, które rozsypały się po trawie, gdzieniegdzie tworząc stosy. Krępy mężczyzna miał trzy palce owinięte brudnym bandażem i wzięte w łupki. Był z nim jakiś Murzyn i młody chłopak. Stali we trzech wokół odziomka. Ten krępy odłożył piłę, po czym we dwóch z Murzynem złapali fragment parkanu; wytężali się i stękali, aż udało im się obrócić pień. Krępy przyklęknął na jedno kolano i zajrzał w szczelinę po pile. Najlepiej wpasujmy się tędy, rzekł. Murzyn wziął poprzecznicę i razem z krępym znów zaczęli piłować. Piłowali jakiś czas, aż krępy powiedział: Dobra, czekaj. Jasny gwint, znowuż to samo. Przestali piłować, wyjęli piłę z nacięcia i zajrzeli w głąb pnia. Ano tak, potwierdził Murzyn. Znowuż to samo, no nie?

Młody podszedł, żeby też zobaczyć. O, powiedział krępy. Popatrz tu z boku. Widzisz? Młody spojrzał. Aż potąd?, spytał. Aha, przytaknął krępy. Chwycił skręcony kawał kutego żelaza – zmaltretowany fragment parkanu – i szarpnął. Żelazo ani drgnęło. Wrosło na skroś w pień, rzekł krępy. Nie damy rady dalej ciąć. Piła i tak dosyć się wyszczerbi na tym starym wiązie.

Murzyn kiwał głową. Taa, powiedział. Wrosło jak nic. Na skroś w pień.

I

Od pewnego czasu było pusto na drodze, wciąż jeszcze białej i rozprażonej, chociaż niebo na zachodzie już poczerwieniało od słońca. Szedł w pyle wolnym krokiem, a niekiedy przystawał i oglądał wyłażący przez dziurę w podeszwie zwitek plastra, chwiejąc się na jednej nodze jak przysadzisty, niezgrabny ptak. Znów obejrzał się za siebie. W oddali na rozżarzonym pasie betonu pojawiła się nieforemna masa, która mozolnie brnęła ku niemu. Pomału rosła, zygzakowata i pokraczna jak za krzywą szybą, na moment zyskała formę i konsystencję furgonetki, a potem przemknęła i zaraz przetopiła się w ten płynny kształt, w którym najpierw się ukazała.

Niezbyt zdecydowanie machnął za nią ręką z podniesionym kciukiem. Wachlarzyki kurzu spiesznie wspięły się na pobocze i osiadły w mankietach spodni.

A jedź se w cholerę, krzyknął do przelotnego mirażu. Wyjął papierosy, przeliczył je i schował. Zwrócił głowę ku słońcu. Po zmroku nie będzie szans, powiedział. Bezwietrzna cisza, ani szelestu zakurzonych gazet i papierków od słodyczy, które ukradkiem przytulały się do zrudziałej ściany zielska na skraju drogi.

Przed sobą widział światła stacji benzynowej i jakieś budynki. Może rozstaje, tam gdzie auta zwalniały. Wystawił kciuk w stronę ciężarówki z przyczepą, która minęła go z przeciągłym jękiem, porywając za sobą pył i papiery, a potem patrzył, jak nieco dalej jej pęd zgina drzewa przy drodze.

Chrystusa byś nie podwiózł, co?, zapytał, przeczesując palcami włosy.

Kiedy doszedł do stacji benzynowej, napił się wody i wypalił papierosa. Przy stacji był sklep spożywczy, więc wszedł i zaczął krążyć ze śliskim szelestem wśród półek z pudełkami i puszkami, chowając do kieszeni różne drobiazgi: słodkie batony, ołówek, szpulkę przylepca... Wychodząc zza piramidy pudeł papieru toaletowego, zauważył, że sklepikarz mu się przygląda.

Ni masz pan aby, zaczął, ni masz pan... Jeszcze raz omiótł wzrokiem wnętrze sklepu, jakby robił pospieszną inwentaryzację ...jakich pompek do kół?

W każdym razie nie na półkach z ciastem, odparł sklepikarz.

Przybysz spojrzał na bezładną stertę chleba i ciast, które leżały w upstrzonym przez muchy celofanie, skrycie zabójcze.

Tam, wskazał palcem sklepikarz.

W skrzyni przy dalszym końcu lady leżały podnośniki, pompki, łyżki do opon, a gdzieniegdzie świder do wiercenia dołów pod słupy telegraficzne.

A, racja, rzekł przybysz. Tera widzę.

Podszedł do skrzyni, powłócząc nogami, i przez kilka minut w niej grzebał.

Nie takich żem szukał, powiedział sklepikarzowi, ruszając do drzwi.

A jakich?, zdziwił się sklepikarz. Nie wiedziałem, że są różne.

Nie, nie, to nie tak, z namysłem powiedział przybysz, stojąc zaledwie o krok od drzwi i pocierając palcem dolną wargę. Wynajdywał na poczekaniu nowy rodzaj pompki do kół. No, rzekł w końcu, tera jest nowy typ, co to nie trza nim dymać w górę i w dół (tu pokazał, jak to się robiło dawniej), bo ma dźwignię, którą się naciska, o, tak (tu zademonstrował pompowanie jedną ręką).

Powiadasz pan, rzekł sklepikarz.

No, przytaknął tamten. Dużo mniej się człek narobi.

Jakim wozem pan jeździsz?, zaciekawił się sklepikarz.

Ja? Fordem, nówką z trzydziestego czwartego. Osiem cylindrów. Aż strach wsiąść, a co dopiero jechać...

Tylko że co chwila łapie gumę, tak?

No... nie, pierwszy raz żem złapał flaka. Ha, na mnie już... powiedz pan, daleko stąd do Atlandy?

Więcej jak trzydzieści kilometrów.

No, to będę się zbierał. Do zobaczyska.

Do miłego. Mam nadzieję, że uda się to koło napompować. Pompką byłoby dużo lżej.

Ale drzwi z siatki już trzasnęły i wędrowiec wyszedł. Stojąc na ganku przed sklepem, zastanawiał się, która godzina. Tymczasem słońce mocno się zniżyło. Zagrały cykady, a od płonącego zachodu nadleciała eskadra lelczyków; frunęły wysoko, orząc zmierzch spiczastymi skrzydełkami.

Przy stacji stał jakiś samochód. Wędrowiec przeklął sklepikarza w duchu, a potem zawrócił, przeszedł kilka kroków i napił się wody. Wyjął z kieszeni baton i nadgryzł.

Po kilku minutach jakiś człowiek wyszedł z toalety i minął go, zmierzając do samochodu.

Halo, powiedział wędrowiec. Jedziesz pan do miasta?

Tamten przystanął, obejrzał się za siebie i zobaczył mężczyznę, opartego o beczkę z benzyną.

Aha, przytaknął. Chcesz się pan ze mną zabrać?

No, byłoby dobrze, odparł wędrowiec i podszedł do niego. Córka leży we szpitalu, a ja muszę ją dziś wieczór odwiedzić...

W szpitalu? A w którym?, spytał właściciel samochodu.

Jak to w którym? W tym wielkim w Atlandzie...

Aaa... Ale ja jadę tylko do Austell.

Daleko to?

Z piętnaście kilometrów.

Nie podrzuciłbyś mnie pan taki kawałek, co?

Nie ma sprawy.

Przy wjeździe do Atlanty zobaczył na szczycie piramidy drogowskazów tablicę z napisem KNOXVILLE 197. Tam właśnie zmierzał. Gdyby go spytano o nazwisko, mógłby się przedstawić jakkolwiek, tylko nie jako Kenneth Rattner, chociaż tak właśnie się nazywał.

W Tennessee na wschód od Knoxville zaczynają się góry, niskie granie i grzbiety pofałdowanych Appalachów, które wedle swego widzimisię gną i skręcają wybiegające z nich drogi. Na skraju wznosi się Czerwona Góra; z jej szczytu w pogodny dzień widać chłodną niebieską kreskę rozlewiska, która ginie w oddali niczym obietnica.

Późnym latem góra praży się pod niebem z bezlitosnego błękitu. Czerwony kurz drogi biegnącej obok sadu jest jak pył z ceglarskiego pieca. Nie da się go utrzymać w garści. Gorące wiatry pną się po zboczu, nadciągają z doliny, cuchnąc jak nieświeży oddech trojeścią, chlewem, gnijącą roślinnością. Wysokie pobocza z czerwonej gliny wieńczy zwiędły wiciokrzew i uschnięty, zakurzony groszek. Pod koniec lipca chylą się tu łany kukurydzy, spieczone, zeschłe, jakby pokonane. Cała zieleń jest wyblakła i sucha. Glina pęka i rozłupuje się w bezliku mikrokataklizmów, a tu i ówdzie na zniszczałej ziemi wapienne głazy leżą jak szkółki grzejących się w słońcu delfinów, garbiąc szare żłobkowane grzbiety pod piekielnym niebem.

We względnym chłodzie lasów pleni się z nieubłaganą płodnością dzika winorośl, a dno lasu – zawalone starymi omszałymi pniami, zaludnione dziwnymi, uroczystymi muchomorami, pochylającymi się wśród paproci i kłączy, żeby odsłonić delikatne wątrobarwne blaszki – ma w sobie coś pierwotnego, niby parujące karbońskie mokradło, w którym czyhają pradawne jaszczury, udając, że śpią.

Na górze wapień tworzy półki i wspina się poszarpanymi skarpami wśród wrytych w ziemię orzeszników, dębów i tulipanowców, które nawet tam, skazane przypadkowym upadkiem nasienia, zapierają się w ryzykownym przechyle.

Pod zachodnią ścianą leży wioska Czerwona Gałąź. Była to zupełnie inna miejscowość w dziewięćset trzynastym, kiedy urodził się w niej Marion Sylder, a także w dwudziestym dziewiątym, gdy rzucił szkołę i na krótko najął się do pracy jako czeladnik stolarski u Zyska Tiptona – klanowego patriarchy, którego majątek składał się z tuzina skleconych naprędce chat, rozrzuconych po najbardziej nieprawdopodobnych zakątkach doliny; chaty te przycupnęły nad uliczkami parowów niczym wielkie zasępione zwierzęta, unieruchomione przez zatwardzenie, a zarazem tchnęły taką nietrwałością i przypadkowością, jakby osadziła je tam cofająca się powódź. Budowano je błyskawicznie, lecz jeszcze przed ukończeniem robót wdawała się zgnilizna, której jakże łatwo ulegały. Gangrenowate pleśnie wżerały się w fundamenty, zanim porządnie przybito dachy. Błoto wpełzało na ściany, a farba odpadała długimi białymi płatami, jakby po kolei zżerała te rudery straszliwa zaraza.

Wynajmowano je smagłym ludziom o zapadniętych oczach; nie należeli oni do kasty metysów ani, ściśle rzecz biorąc, do żadnej innej, odznaczali się zaś tak zatrważającą rozrodczością, jakby poświęcali życie wyłącznie płodzeniu całych pokoleń obdartych potomków, którzy godzinami przesiadywali na brzegach werand, bosi i obszarpani, podobni do ofiar jakiejś okropnej katastrofy, i gapili się na nieszczęsną krainę, a w ich twarzach nie było nadziei, zdumienia ani rozpaczy. Przychodzili i odchodzili bez bagażu, jak wędrowne ptaki, a każda następna rodzina niczym nie różniła się od poprzedniej. Zmieniały się tylko nazwiska na skrzynkach pocztowych: nowe gryzmolono nad paroma smugami farby, która unicestwiała wszelki ślad po wcześniejszych mieszkańcach, strącając ich z powrotem w anonimowość, z jakiej na chwilę się wyrwali.

Marion Sylder prawie do końca września owego roku pracował młotkiem i piłą, potem rzucił jednak tę robotę, obeznawszy się z płatwiami i ściągami, a za uskładane pieniądze kupił trochę ciuchów i sprowadził sobie pocztą z Minnesoty wysokie buty za trzydzieści dolarów, po czym znikł na pięć lat. Nie wiadomo, czym się trudnił na wygnaniu, ale z pewnością nie chodził w roboczych łachach i nie machał młotem.

Na przełęczy Czerwonej Góry stała podówczas karczma Pod Zieloną Muchą – pudełkowata, od frontu wysoka, z opadającym ku tyłowi blaszanym dachem. Zbudowana na rusztowaniu z drewnianych pali, wisiała nad przepaścią, a główne drzwi wychodziły wprost na drogę. Jeden narożnik karczmy przybito gwoździami do sosny, wystrzelającej z dna przepaści, którą w wietrzne noce niczym kominem ciągnęły ku przełęczy powiewy z całej doliny. Podłoga pod stopami bywalców karczmy tańczyła wtedy pijanego walca, falując i prężąc się z donośnym stękaniem. Nieraz cały budynek obłędnie szarpał się w bok, jakby miał zaraz runąć w dół. Bibosze nieruchomieli z przechylonymi w szklankach napojami, karczmą wstrząsało gwałtowne drgnienie, przewracała się jakaś miotła, jakaś butelka, po czym knajpa z wolna wracała do chwiejnej równowagi. Bibosze wznosili szklanki i podejmowali przerwane rozmowy. Póki siedzieli w karczmie, wystrzegali się jakiejkolwiek wzmianki o jej dziwactwach. Była dla nich tak żywa, jak stary okręt dla swojej załogi, i panowała w niej atmosfera właściwa tylko nielicznym lokalom: klimat solidarności, w znacznej mierze wywołany samą ryzykownością położenia. Kołysanie i nieustanne ciche jęki udręczonego drewna stwarzały iście żeglarską iluzję, toteż po każdym gwałtownym szarpnięciu prawie można było się spodziewać, że przez luk w suficie wskoczy brodaty mat i zamelduje o dobrym stanie takielunku.

W środku stał autentyczny, ponoć mahoniowy bar wyratowany w tysiąc dziewięćset dziewiętnastym z pewnego saloonu w Knoxville. Odsłużył potem swoje w pralni, w lodziarni i przez krótki czas w jakimś katakumbowym zakładzie przy drodze do Knoxville, kilka kilometrów od Czerwonej Gałęzi; zakład ten upadł tuż po otwarciu, ponieważ właściciel usiłował znaleźć złoty środek między szwindlem a przebiegłością. Cały bar oprócz dwóch doryckich kolumn z białego marmuru, wstawionych na obu końcach, miał całkiem zwyczajną konstrukcję. Nie było przy nim stołków, a dołem wzdłuż przedniej krawędzi biegł dość wysoko umieszczony drewniany drążek do opierania stóp, wprawiony w piasty od kół wozów. Na sali rozstawiono cztery czy pięć stolików, a wokół nich zbieraninę zniszczonych krzeseł, skrzynek po mleku i jeden podstępny składany stołek turystyczny. Nocą po zamknięciu karczmy właściciel otwierał tylne drzwi i wymiatał śmieci prosto w zionącą czeluść, słuchając, jak hen w dole szkło roztrzaskuje się o warstwę szkła. Nagromadzone tam odpadki spływały po zboczu kaskadą sięgającą w przepaść nie wiedzieć jak głęboko, pełznącą, rosnącą, nieopisanie różnorodną i bogatą.

Pewnego wieczoru pod koniec marca bibosze zamrugali oczami, oślepieni blaskiem reflektorów, które zatoczyły łuk na zakręcie, a potem patrzyli, jak po drugiej stronie szosy staje nowiuteńki dwudrzwiowy ford, lśniąc czarnym lakierem. Po kilku minutach do karczmy wszedł Marion Sylder, odziany w przepyszną szarą gabardynę, w spodniach z ostrymi jak noże kantami i skórzanym paskiem, wąskim niczym koniec bicza, w koszuli wojskowego kroju, z trzema zakładkami na plecach. W zębach trzymał smukłą cygaretkę. Ruszył w stronę baru, a na jego karku widać było jasny jak blizna odstęp między opalenizną a włosami.

Jeden but z granulowanej koziej skóry oparł na drążku, wyjął z kieszeni garść srebrnych dolarów i ułożył je przed sobą w równiutki stosik. Na wysokim stołku przy kasie siedział Cabe. Sylder przelotnie spojrzał na monety, po czym podniósł wzrok.

No co jest, Cabe?, spytał. Pijemy czy nie pijemy?

A i owszem, odparł Cabe, gramoląc się ze stołka. Dało mu do myślenia, że przybysz zna jego imię. Jeszcze raz mu się przyjrzał. W rysach mężczyzny stojącego przy barze ukazała się jak widmo twarz zaginionego chłopca.

Czy aby nie Sylder?, spytał. Jesteś Sylder... Marion Sylder, tak?

A myślałeś, że kto?, odrzekł przybysz.

A niech to, powiedział Cabe. To ci dopiero... Gdzieżeś się podziewał? Hej, Bud! Popatrz no. Pamiętasz tego młodziaka? No coś takiego. Kto by pomyślał.

Bud przywlókł się do baru i spojrzał na Syldera, a potem uśmiechnął się i kiwnął głową.

No, to daj tym obwiesiom coś do picia, zarządził Sylder.

Ma się rozumieć, zgodził się Cabe. Znaczy się komu?

Sylder zatoczył ręką łuk, ogarniając tym gestem całą mroczną, zadymioną izbę.

Wszyscy tu piją, no nie?

Ha. Pewnie, że tak. Cabe rozejrzał się, nie bardzo wiedząc, jak zabrać się do rzeczy, i nagle w ciasnym pomieszczeniu zabrzmiał jego okrzyk:

Dobra jest, obwiesie! Marion Sylder stawia wszystkim kolejkę. Ruszcie się i bierzcie, co wasze.

Kiedy Rattner doszedł do drogi, przystanął i potarł zapałkę, żeby obejrzeć sobie goleń. W rozkwitłym nagle krążku światła cięcie na nodze wyglądało, jakby wzbierała w nim smoła. Trzy czerwone strużki tworzyły del tę, omijając czarną plamę w miejscu, gdzie nogawka rozmazała krew, a potem znów się łączyły w cienki strumyczek, który stromo spływał w skarpetkę. Rattner upuścił zapałkę i włożył do ust oparzony kciuk.

Nie dość, że rozciął sobie nogę, to jeszcze piekł go obdarty ze skóry łokieć. Po południu zawadził o nisko zawieszony drut kolczasty. Wyrwał z ziemi garść zeschłego zielska, zgniótł je w palcach i przytknął do niego płonącą zapałkę. Zatrzeszczało, szybko zająwszy się ogniem, a on znów podciągnął nogawkę. Starł krew dłonią i patrzył, czy prędko płynie. Zaspokoiwszy ciekawość, przyklepał lepki drelich do rany i z górnej kieszeni wyciągnął portfel. Przysunął go do światła, wyjął zwitek banknotów i przeliczył. Potem rozdarł portfel, rozsypując wizytówki i zdjęcia. Uważnie je obejrzał, podobnie jak wnętrze zniszczonego pugilaresu, po czym kopnął go precz, a pieniądze schował do kieszeni. Ze spalonego zielska została kula spopielonych włókienek, świecących jak rozżarzone druciki. Rozrzucił je kopniakiem, aż buchnęły zamierające iskry. Daleko przed nim blada zorza świeciła pośród nocy jak pierwszy poranny brzask. Wyruszył z Atlanty o dziesiątej... czyli nie mogła jeszcze minąć północ. Znów poklepał się po nodze, possał kciuk i ruszył w stronę dalekich świateł.

Gorący Kąt u Jima – oznajmiał neon w kolorze limonki. Rattner przeszedł kocim zygzakiem między nielicznymi samochodami, zaglądając do ich czarnych wnętrz i jednym okiem czujnie zerkając ku wejściu, przy którym pod kopułą żółtego światła trwał w nieustannym wzlocie wir owadów. Minął ostatni pusty samochód, zbliżył się do drzwi i przy świetle jeszcze raz obejrzał bruzdę na nodze, a potem wszedł do środka.

Widywano, jak dwudrzwiowy fordzik o różnych dziwnych porach rusza spod domu Syldera lub tam wraca, bądź też za dnia stoi w upale przed drzwiami, lśniący i nie na miejscu, harmonijnie umięśniony i jakby zniecierpliwiony niczym spętany rumak. W sobotnie wieczory Sylder zgarniał z pobocza grupki idących do miasta chłopców, ubranych w nowiutkie ogrodniczki, tak jak zbiera się psy gończe rankiem nazajutrz po polowaniu; niezgrabnie wskakiwali do samochodu i odtąd już milczeli, albo co najwyżej ochryple szeptali między sobą, póki ford nie nabrał szybkości. Sylder czuł na karku ich oddechy, gdy z tylnego siedzenia zaglądali mu przez ramię, stłoczeni jak kurczęta w kojcu. Na dłuższą chwilę zapadała cisza, kiedy patrzyli, jak wskazówka pokonuje kolejne cyfry na szybkościomierzu, kreśląc powolny łuk, póki na ostatniej długiej prostej przed miastem nie zawiśnie na moment przy stu trzydziestu. Czasem któryś ośmielał się zapytać. Sylder zawsze ich okłamywał.

Nawet w fabryce nie wiedzą, ile taki wózek wyciągnie, twierdził. Chcą na próbę wywieźć jeden na Saharę.

Przy Gay albo Market Street podjeżdżał do krawężnika i wrzeszczał: Wysiadka! A potem patrzył, jak wyskakują z samochodu niczym cyrkowi klauni – pięciu, sześciu, nieraz aż ośmiu, wszyscy w drodze na widowisko, gospodarscy synowie, którzy za cały dobytek mieli grządkę zwiędłych pomidorów i dwa żarłoczne wieprzki. Odjeżdżał pędem, widząc w tylnym lusterku, jak odprowadzają wzrokiem jego samochód, stercząc na chodniku i kiwając się niby stadko ciekawskich ptaków.

W niedzielę piwiarnie w Knoxville były zamknięte, a ich przeszklone fasady przygaszał i matowił odświętny spokój, więc Sylder jeździł w góry, żeby zmieszać się z tłumem poza zasięgiem cywilnego i duchowego prawa.

Jack Kurier usta miał niebieskie, a język sinoczarny jak u psa czau-czau. Siedział przy stoliku tuż obok drzwi do Zielonej Muchy i popijał wino jeżynowe z butelki po jakiejś miksturze do nacierania.

Gdzieżeś je zostawił?, spytał go Sylder.

Aaaa... zagulgotał Jack. Tam na górze.

Sam żeś jest tera na górze, powiedział Sylder.

No tam, z naciskiem powtórzył Jack. Przy drodze przez Dolinę Hensona.

Hendersona chyba? Gdzie mniej więcej?

Na czubku góry, jużem ci mówił...

Myślisz, że prawdę gada?, spytał June.

Sylder przeniósł wzrok z powrotem na Kuriera. Jack wpatrywał się w ogromne, złowrogie cygaro, które znalazł w kieszeni koszuli i teraz z pijackim skupieniem turlał po języku.

Taa, odparł Sylder. Chyba że tak.

Mocne, powiedział Jack, odsuwając na odległość wyciągniętej ręki cygaro z dyndającą u spodu pętlą flegmistej śliny. Mocne.

Zaskoczeni żółtym blaskiem reflektorów, zastygli w zdumieniu jak dzikie zwierzęta, może jelenie, w pozach zwiastujących rychłą ucieczkę. Sylder minął ich, jadąc pod górę.

Nie przystaniesz?, zdziwił się June.

Jak będę wracał, odparł Sylder. Zajadę od tyłu, jakby mi było z nimi po drodze. Ani żem pomyślał, że pójdą złą drogą. Tak jak idą, znaczy się przez Sevierville, to im zostało ze czterdzieści pięć kilometrów.

W szparze między siedzeniami tkwił zakręcany słój whisky. Sylder usłyszał przenikliwy blaszany zgrzyt nakrętki, więc wyciągnął rękę po naczynie. Za przednią szybą ćmy majaczyły bielą, błyszczały i prószyły miką na szkło. W smugach przednich świateł szalał balet drobnych muszek. Sylder napił się i oddał słój. Pod czarną maską silnik nucił gardłową pieśń spalin.

Sylderowi przypomniały się słowa starego Tiptona: każdy głupi widzi, jaki to idiotyzm, kiedy w samochodzie tłoki pracują w ten sposób (na ukos, powiedział), bo prędzej czy później muszą z jednej strony przebić blachę na wylot. Powinny chodzić z góry na dół. Pełno takich na ulicach, dodał, jeżeli to dla ciebie jakaś pociecha, żeś nie ty jeden dał się nabrać.

Przy kamieniołomie zawrócili i z wyłączonym silnikiem bezszelestnie zjechali po stoku. Tylko opony ci cho stukały na pęknięciach asfaltu. Kiedy tamci dostali się w zasięg reflektorów, zbili się w gromadkę i zeszli do rowu, całkiem jak krowy. Sylder wolno wyhamował tuż przy nich.

Halo, powiedział June prosto w ucho pierwszej z brzegu dziewczynie. Chcecie się zabrać? Druga stała obok pierwszej. Spojrzały po sobie i pierwsza odparła:

Dziękujemy, chyba damy radę na piechotę.

Chłopiec trzymał się trochę z tyłu. Sylder widział ponad ramieniem June’a, że nie patrzy na nich ani na kobiety, tylko na samochód.

Daleko idziecie?, dopytywał June.

Znowu spojrzały po sobie. Tym razem odezwała się wyższa.

Jeszcze tylko kawałek drogą, wyjaśniła.

Powiedz jej, że możemy wszyscy razem kawałek się przejechać, podsunął Sylder.

Że co?, spytała ta niska.

A potem odezwał się chłopak i obie zgromiły go wzrokiem:

Jak daleko stąd do Knoxville?

Do Knoxville? June uszom nie wierzył. Knoxville, powiadasz? Nie dacie rady dojść tam na piechotę. To więcej jak trzydzieści kilometrów. Co nie, Marion?

Tamci jęknęli zgodnym chórem. A tymczasem Sylder pokazywał na migi, że June ma wysiąść.

No, dalej, powiedział Tipton. Wsiadajcie. Też tam jedziemy, zabierzemy was.

Po kolei wgramolili się do środka, wpatrzeni w widoczną w świetle lampki sufitowej twarz Syldera, a on witał każde po kolei uśmiechem.

Na rozstajach, nie zwalniając, skręcił w Skoczkę – bardziej stromą z dwóch odnóg. Ta mała między nim a Tiptonem tylko raz pisnęła, a potem już milczała, zasłaniając dłonią usta, gdy po ostrym wirażu mknęli prosto w czerń, a blask reflektorów odbijał się od koron drzew, sterczących pod ostrym kątem ze stromizny. Samochód runął w dół, przystanął na żwirze dolnej drogi i z lekkim poślizgiem skoczył naprzód. Z rury wydechowej ryczały spaliny, a żwir strzelał spod kół i grzechotał w lesie jak kartacze.

Dziewczynka z tyłu jakby cichutko szlochała.

Przez kilka minut nikt nic nie mówił, a potem ta mała

spytała:

Dokąd ta droga?

W piz...

Do miasta, wtrącił June. To droga do miasta. Jedziemy na skróty.

Miał wrażenie, że przysunęła się troszkę bliżej do Syldera, chociaż mówiła właśnie do niego, Tiptona, obrócona w prawo. Zobaczył, jak Marion dłonią pozieleniałą od fosforycznego blasku tablicy rozdzielczej zaciąga ssanie.

Dojechali do pierwszego mostu, zanim silnik zaczął prychać na tyle wyraźnie, że ta mała zauważyła. Za mostem droga znów pięła się w górę, ale Sylder pozwolił autu parę razy szarpnąć, zanim wrzucił dwójkę. Dziewczyna nie odsunęła nogi. Widział kątem oka, jak pochyla się do przodu, wpatrzona w nieznajomą noc. Ćma przemknęła pod przednią szybą i musnęła jej policzek. Jednym obrotem korbki zamknął okno. Kiedy samochód znowu szarpnął, dziewczyna wzdrygnęła się i spytała, co się dzieje.