Redakcja:

Jacek Kopciński

redaktor naczelny

Katarzyna Flader-Rzeszowska

zastępca red. naczelnego

Katarzyna Tokarska-Stangret

sekretarz redakcji

Jacek Cieślak, Szymon Kazimierczak,

Anna Szymonik, Agata Tomasiewicz, Grzegorz Wroniewicz Kinga Czaplarska

sekretariat

Stale współpracują:

Jarosław Cymerman, Artur Duda, Artur Grabowski, Mirosław Kocur, Jolanta Kowalska,

Dorota Kozińska, Edyta Kubikowska,

Wojciech Majcherek, Jadwiga Majewska, Małgorzata Piekut, Paweł Płoski,

Paweł Schreiber, Iwona Uberman,

Halina Waszkiel, Jarosław Zalesiński

Rada redakcyjna:

Janusz Degler, Małgorzata Dziewulska, Piotr Kłoczowski, Antoni Libera, Jerzy Limon, Zbigniew Majchrowski, Tadeusz Nyczek, Barbara Osterloff, Marta Piwińska,

Dobrochna Ratajczakowa, Lech Sokół, Lech Śliwonik

projekt Layoutu:

Kamila Schinwelska/dizajnia

Opracowanie graficzne, okładka i redakcja techniczna:

Elżbieta Krassowska Modlinger

Rysunki:

Bogna Podbielska

Adres redakcji:

ul. Kozia 3/5 m. 6, 00-070 Warszawa
tel.: +48 22 692 88 18,

+48 22 692 88 19

e-mail: teatr@teatr-pismo.pl

Wydawca:

Instytut Książki

ul. Zygmunta Wróblewskiego 6

31-148 Kraków
Dział Wydawnictw

ul. Parandowskiego 19, 01-699 Warszawa
tel.: +22 697 05 32, +22 697 05 34

e-mail: czaspatron@instytutksiazki.pl

Czasopismo patronackie Instytutu Książki wydawane na zlecenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Istnieje od 1946 roku.

TEKSTÓW NIEZAMÓWIONYCH REDAKCJA NIE ZWRACA. REDAKCJA ZASTRZEGA SOBIE PRAWO DOKONYWANIA SKRÓTÓW I ZMIAN W PUBLIKOWANYCH TEKSTACH.

Na pierwszej stronie okładki zdjęcie ze spektaklu Gorbaczow w reżyserii Alvisa Hermanisa, Teatr Narodów w Moskwie; fot. Ira Polyarnaya / Teatr Narodów w Moskwie.

Bezpłatny fragment

Wyjść z twarzą

AUTORZY

FORUM

WYDARZENIE

Siedemnaście mgnień Hermanisa

Te dwa tomiki

TEMAT Z OKŁADKI

Życie i śmierć fuksówki

Ten tak powszechny i rozległy teatr

Kauczukowy sen

LUDZIE

Egzorcysta na próbie

Zawieszona jestem w międzyczasie

Jak być człowiekiem wśród ludzi

W paszczy wieloryba

Sobór Teatralny II

PRZESTRZENIE TEATRU

Raport zamknięcia

Via Dolorosa

„Kto nie słucha coacha, bmw nie jeździ”

Róża Kapitalistka i jej Pracodawca

Szaro

PO PREMIERZE

Jechać! Byle nie do Moskwy!

Oriana – Oniria

Dom z przyległościami

Matki Polki na wygnaniu

Młody gniew

Szczęśliwy dzień

PRZEGLĄD

Kochać, jak to łatwo powiedzieć

Sztuka nieulepszania

Placobraterstwo

Uroczystość

CZYTELNIA

Poszerzenie pola postpamięci

Hussakowski przypomniany

Fokus na...

ROZMAITOŚCI

Wyjść z twarzą

AUTOR: JACEK KOPCIŃSKI

fot. Kinga Karpati

„Tak jak nadszedł kres wychowawczego bicia dzieci linijką po dłoni przez nauczycieli, tak, mam nadzieję, przyjdzie czas na znalezienie rozwiązań wykluczających okrutne praktyki nauczania oraz niedopuszczalne metody pracy” – mówi na naszych łamach Antonina Choroszy, wybitna aktorka Teatru Nowego w Poznaniu, w rozmowie z Joanną Ostrowską. Też mam taką nadzieję, ale pamiętam, że nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie została w Polsce podpisana dopiero w 2001 roku. To na jej mocy kary cielesne w szkołach stały się przestępstwem. Chodziło rzecz jasna o ukrócenie nauczycielskiej samowoli (linijka, a wcześniej rózga czy rzemień w polskich szkołach zniknęły w XIX wieku). Pamiętam mojego kolegę, który po uderzeniu przez pana od WF-u piłką koszykarską przez pięć minut skręcał się na parkiecie w sali gimnastycznej. Wierzę, że dzisiaj żaden nauczyciel nie pozwala sobie na takie „wybuchy niekontrolowanej agresji”, a jeśli nawet, to ustawa zmusza jego przełożonych do szybkiej reakcji.

Studentów w szkołach wyższych chroni prawo cywilne (Karta praw studenta), ale nie prawo pracy, które od niedawna także jest nowelizowane z uwagi na wcześniej niezdefiniowane formy przemocy. Tyranizowanie pracowników czy ich napastowanie pojawia się także na uczelniach wyższych, a ofiarami takich praktyk padają nie tylko członkowie kadry nauczycielskiej, ale i studenci. Na uczelniach artystycznych jest ich znacznie więcej niż w innych szkołach wyższych, a decyduje o tym specyfika kształcenia młodych aktorów czy muzyków. Rozwijanie umiejętności artystycznych, a nie chłodne przekazywanie wiedzy, sprzyja różnym przekroczeniom. W szkołach teatralnych nauczaniem zajmują się zawodowi aktorzy i reżyserzy, wśród których tylko niektórzy mają pedagogiczne predyspozycje, nie mówiąc już o przygotowaniu. „Nie każdy, znakomity nawet, aktor, nie każda aktorka ma dar bycia pedagogiem. Nie każdy wybitny reżyser, reżyserka, teoretyk ma zdolność nauczania innych sztuki reżyserii” – ocenia trzeźwo Antonina Choroszy. Nie każdy, zatrudniając więc artystów w szkołach, należy sprawdzać, czy się do tego nadają, a potem poddawać ich pracę stosownej ewaluacji.

Nie jest to żadna filozofia i kasandryczne przepowiednie o końcu szkolnictwa artystycznego (i w ogóle teatru) w Polsce są niepoważne. Po pierwsze dlatego, że większość kadry pedagogicznej spełnia swoje zadania właściwie. Po drugie zaś – ponieważ nauczanie aktorstwa czy reżyserii wcale nie musi polegać na okrutnym hartowaniu studentów, dekomponowaniu ich osobowości i zmuszaniu do jakiejś duchowej transgresji. Chyba że właśnie tak rozumiemy teatr. „Stawką w tej grze może być też poznanie takiej prawdy o sobie i życiu, jakiej nie da się uzyskać przy zachowaniu zwykłej twarzy” – pisze Dariusz Kosiński w artykule Rozbite twarze („Tygodnik Powszechny” nr 15/2021). „Mityczne »przekroczenie siebie«, do którego jesteśmy wciąż zachęcani i którego, zmęczeni »sobą«, tak często sami pragniemy, wymaga często oddania się w ręce innego, podporządkowania władzy kogoś, kto wydaje się mieć wiedzę dla nas (jeszcze?) niedostępną. To też mechanizm podstawowy – działający nie tylko w ezoterycznych laboratoriach, ale również w zwykłych szkołach i na warsztatach teatralnych”. Kosiński przepowiada zmierzch tak opisywanego systemu teatralnego, uważa bowiem, że „proces ujawniania i oczyszczania teatru z mechanizmów przemocowych nie jest tylko reformą stosunków pracy w zespołach i instytucjach teatralnych, ale całościową rewolucją”.

Otóż tak może pomyśleć tylko ten, kto teatralną „całość” definiuje jako niezwykle wymagającą grę o „prawdę o sobie i życiu”, polegającą na „rozbijaniu” twarzy aktora (czytaj: jego osobowości, tożsamości). Taka gra nie jest już aktem artystycznym, ale duchowym, nie polega na wyrafinowanej sztuce transformacji w postać, której zdolni studenci z powodzeniem uczą się w szkole, ale na głębokiej inicjacji w jakąś wyższą formę istnienia. W Polsce formy takiej poszukiwał Jerzy Grotowski, którego Kosiński uczynił miarą wszelkiego teatru, zarówno w teraźniejszości, jak i przeszłości. Nie jest w tym zresztą zbyt konsekwentny, bo kiedy trzeba, chwali teatr krytyczny, w którym „przekroczenie siebie” wcale nie należy do podstawowych zadań aktorskich (o ile za takie nie uznamy prywatnych wynurzeń na tzw. aktualne tematy). Innym razem natomiast upomina się o umiejętność wystawiania komedii Fredry zgodnie z tradycyjnym kanonem gry.

Mniejsza jednak o niekonsekwencje krakowskiego profesora. Groźniejsze wydaje mi się utrwalanie przez niego na łamach poczytnego tygodnika mitu o teatrze jako miejscu „przemiany” i „wtajemniczenia”, które z artystów czyni iluminatów obdarzonych jakąś nadzwyczajną „wiedzą” i „władzą” (Antonina Grzegorzewska wzywa na naszych łamach do ich egzorcyzmowania!). Wiem, że niektórzy młodzi zapaleńcy przy okazji debaty nad przemocą w teatrze chcieliby w ogóle pozbyć się z niego reżyserów i tworzyć spektakle kolektywnie na wzór świetlicowej zabawy (czemu zresztą Kosiński przygląda się z sympatią, bo teatr taki tworzą głównie młode kobiety, które dzisiaj wypada popierać). Czy jednak nowolewicowe utopie artystyczne sprzęgnięte z takimi ideologiami mają nas zniechęcić do ochrony studentów przed przemocą? Jak długo mit kapłański będzie pokutował w polskim teatrze, tak długo pedagodzy, którzy nie panują nad własnym ego (ich płeć nie ma tu żadnego znaczenia), będą mieli dobre alibi, by gnębić słabszych.

Instytut Książki z siedzibą w Krakowie, przy ul. Z. Wróblewskiego 6, jako Administrator danych informuje, że Państwa dane osobowe będą przetwarzane wyłączenie w celu realizacji prenumeraty Czasopism Patronackich. W związku z przetwarzaniem, Administrator może podpowierzyć dane osobowe podmiotom zewnętrznym. Przysługuje Państwu prawo dostępu do treści swoich danych, ich poprawiania, cofnięcia zgody na dalsze przetwarzanie, prawo do bycia zapomnianym oraz wniesienia skargi na zasady przetwarzania danych do organu nadzorczego tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych

Osobowych. Podanie danych jest dobrowolne, lecz niezbędne w celu złożenia zamówienia na prenumeratę. W sprawach związanych z danymi osobowymi można kontaktować się z inspektorem ochrony danych – iod@instytutksiazki.pl.

PRENUMERATA 2021

„TEATR” MOŻNA ZAPRENUMEROWAĆ ONLINE:

ZA POŚREDNICTWEM INSTYTUTU KSIĄŻKI

www.instytutksiazki.pl (e-sklep) lub przez Dział Wydawnictw IK: + 48 22 697 05 34

ZA POŚREDNICTWEM FIRMY RUCH SA

Prenumerata krajowa:

Zamówienia na prenumeratę przyjmują zespoły prenumeraty właściwe dla miejsca zamieszkania klienta, www.prenumerata.ruch.com.pl, e-mail: prenumerata@ruch.com.pl

Prenumerata ze zleceniem wysyłki za granicę:

Informację o warunkach prenumeraty i sposobie zamawiania można uzyskać pod nr tel. +48 22 693 67 75, www.ruch.pol.pl, e-mail: prenumerataz@ruch.com.pl

W 2021 roku cena „Teatru” nie ulega zmianie. Cena numeru w prenumeracie – 10 zł, prenumerata kwartalna – 30 zł, półroczna – 60 zł, roczna – 120 zł.

Na pierwszej stronie okładki zdjęcie z próby do spektaklu Kamienne sny w reżyserii Wojciecha Wińskiego, Teatr Usta Usta Republika; fot. Laura Leish.

Instytut Książki również w 2021 roku realizuje specjalną ofertę dla Czytelników. Prenumerując jedno z czasopism IK, drugi, tańszy tytuł otrzymają Państwo z 50-procentowym rabatem. Prenumeratę można zamówić na dowolnie wybrany okres. Zamawiający nie ponosi żadnych opłat związanych z wysyłką. Promocja dotyczy tylko prenumeraty realizowanej przez Instytut Książki. Szczegółowe informacje pod numerem telefonu: +48 22 697 05 34.

W 2021 roku cena „Teatru” nie ulega zmianie. Cena numeru w prenumeracie – 10 zł, prenumerata kwartalna – 30 zł, półroczna – 60 zł, roczna – 120 zł.

Instytut Książki również w 2021 roku realizuje specjalną ofertę dla Czytelników. Prenumerując jedno z czasopism IK, drugi, tańszy tytuł otrzymają Państwo z 50-procentowym rabatem. Prenumeratę można zamówić na dowolnie wybrany okres. Zamawiający nie ponosi żadnych opłat związanych z wysyłką. Promocja dotyczy tylko prenumeraty realizowanej przez Instytut Książki. Szczegółowe informacje pod numerem telefonu: +48 22 697 05 34.

AUTORZY

TOMASZ BĄK – poeta, laureat wielu nagród, m.in. Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” 2012 za debiut roku (tom Kanada), Poznańskiej Nagrody Literackiej – Stypendium im. Stanisława Barańczaka za tom Utylizacja. Pęta miast (2019) oraz Nagrody Literackiej Gdynia 2020 w kategorii „poezja” za tom Bailout.

JACEK CIEŚLAK – krytyk teatralny i dziennikarz „Rzeczpospolitej”, redaktor „Teatru”.

MAGDALENA DRAB – aktorka, autorka i reżyserka, obecnie w zespole Teatru Modrzejewskiej w Legnicy. Współzałożycielka Teatru Zamiast w Łodzi. Laureatka GND za dramat Słabi. Ilustrowany banał teatralny (2017).

KAROLINA FELBERG – badaczka literatury późnej nowoczesności i publicystka kulturalna, autorka m.in. książki Melancholia i ekstaza. Projekt totalny w twórczości Andrzeja Sosnowskiego (2009), edytorka wielotomowego wydania Dzienników i zapisków Agnieszki Osieckiej. Pracuje w IAM, prowadzi audycje o literaturze i teatrze w Radiu Kapitał, współtworzy „Nowy Tygodnik Kulturalny”.

EWA DANUTA GODZISZEWSKA – absolwentka Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej w Warszawie, doktorantka Uniwersytetu SWPS. Współpracuje z portalem teatralny.pl oraz kwartalnikami „nietak!t”, „Scena” i „Aspiracje”.

ANTONINA GRZEGORZEWSKA – plastyczka, dramatopisarka, autorka m.in. dramatów On, Ifigenia, Migrena, laureatka konkursu „Dramatopisanie”, w ramach którego napisała dramat La Pasionaria.

GRZEGORZ KONDRASIUK – teatrolog, dramaturg, krytyk teatralny. Redaktor i współautor książek Scena Lublin (2017) i Cyrk w świecie widowisk (2017). Pracuje na UMCS, współpracuje z Instytutem Teatralnym.

JACEK KOPCIŃSKI – redaktor naczelny miesięcznika „Teatr”. Profesor w IBL PAN, wykładowca UKSW i UW. Ostatnio opublikował tom Wybudzanie. Dramat polski / Interpretacje (2018).

JOLANTA KOWALSKA – krytyk teatralna, stała współpracowniczka „Teatru”. Autorka monografii Kazimierz Junosza-Stępowski (2000) i zbioru recenzji Spacer po barykadach (2015).

DOROTA KOZIŃSKA – latynistka, krytyk muzyczna i teatralna, tłumaczka, wykładowczyni, wieloletnia redaktorka „Ruchu Muzycznego”. Autorka Dobrej pustyni (2012).

ŁUKASZ MACIEJEWSKI – filmoznawca, historyk kina, krytyk, wykładowca w Szkole Filmowej w Łodzi. Autor lub współautor kilkudziesięciu książek z zakresu filmu i teatru. W 2020 roku opublikował Wpadnij, to pogadamy... – rozmowy o teatrze z Krzysztofem Orzechowskim.

HELENA MARCZEWSKA – aktorka, instruktorka teatralna, teatrolożka, absolwentka Akademii Teatralnej w Warszawie – Wydziału Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku na kierunku aktorskim oraz Wiedzy o Teatrze.

HENRYK MAZURKIEWICZ – absolwent Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej UWr, doktorant Wydziału Nauk Społecznych. Specjalizuje się w antropologii filozoficznej i kulturowej. Krytyk teatralny, członek redakcji portalu teatralny.pl.

BARBARA OSTERLOFF – historyk teatru, wykładowczyni w warszawskich AT i ASP, wieloletnia redaktorka „Teatru”. Autorka m.in. monografii Aleksander Zelwerowicz (2011). W 2018 roku pod jej redakcją naukową ukazała się dwujęzyczna książka Ryszard Bolesławski. Jego twórczość i jego czasy.

JOANNA OSTROWSKA – doktor habilitowana kulturoznawstwa, profesor w Zakładzie Performatyki Instytutu Kulturoznawstwa UAM. Autorka artykułów naukowych i książek, m.in. „Teatr może być w byle kącie”. Wokół zagadnień miejsca i przestrzeni w teatrze (2014).

ARTUR PAŁYGA – dramatopisarz, dziennikarz, dramaturg w Teatrze Śląskim w Katowicach. Autor m.in. Żyda i Nieskończonej historii; uhonorowany GND za tekst W środku słońca gromadzi się popiół (2013).

PAWEŁ PŁOSKI – dziekan Wiedzy o Teatrze warszawskiej Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza. Redaktor „Teatru” w latach 2007–2016.

ŁUKASZ RUDZIŃSKI – recenzent i krytyk życia teatralnego i kulturalnego w Trójmieście, w Polsce i za granicą. Współpracuje m.in. z „Teatrem”, „Dialogiem”, „Ritą Baum”, „Sceną”, „Teatrem Lalek” i „Mademoiselle”.

PAWEŁ SCHREIBER – doktor, adiunkt w Katedrze Filologii Angielskiej UKW, specjalista w zakresie współczesnego dramatu brytyjskiego, krytyk teatralny; publikował w „Teatrze”, „Didaskaliach” i „Chimerze”.

PIOTR SOBIERSKI – dziennikarz, publikował w „Gazecie Wyborczej”. Współprowadzi audycję Ten cały musical w Programie 2 PR. Autor książki Więcej niż musical. Teatr Wojciecha Kościelniaka (2018).

KATARZYNA TOKARSKA-STANGRET – redaktorka „Teatru”, autorka słownika Kantorowskiego Pokój Wyobraźni (2015).

AGATA TOMASIEWICZ – krytyk teatralna, redaktorka „Teatru”.

MARYLA ZIELIŃSKA – absolwentka teatrologii UJ, pracowała m.in. w teatrach Starym, Narodowym, Współczesnym we Wrocławiu, publikowała w „Didaskaliach”, „Gazecie Wyborczej” i „Teatrze”.

KONRAD ZIELIŃSKI – absolwent teatrologii UŁ, współpracuje z „Teatrem”, mieszka w Londynie.

fot. JWaldemar Łomża / Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu

fot. Jarek Kuśmierski / Teatr Polski we Wrocławiu

fot. Bartek Barczyk / Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie

fot. Bartosz Bańka / Teatr Wybrzeże

fot. Natalia Kabanow / Wrocławski Teatr Lalek

fot. Krzysztof Bieliński / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

FORUM

WYDARZYŁO SIĘ

Teatry na końcu

„Żądamy pilnych konsultacji ze środowiskiem artystycznym! Apelujemy o przyspieszenie terminu otwarcia teatrów od 15 maja, w tym samym momencie, w którym zostaną otwarte m.in. stadiony i niemal dwa tygodnie po otwarciu galerii handlowych” – napisała Gildia Polskich Reżyserów i Reżyserek w reakcji na podaną podczas konferencji 28 kwietnia wiadomość, że teatry i kina w pięćdziesięcioprocentowym reżimie sanitarnym będą dostępne dla publiczności dopiero od 29 maja. Od 15 maja można organizować pokazy plenerowe, co Jan Englert, dyrektor Teatru Narodowego w Warszawie, skomentował jako być może furtkę przygotowaną dla kabaretonów oraz disco polo. Decyzja, w której trudno uznać względy epidemiologiczne, wywołuje poczucie lekceważenia instytucji kultury przez rząd. Nie tylko ściśle przestrzegały one dotychczasowych zaleceń sanitarnych, ale też – mimo trudnej sytuacji finansowej – walczyły o widza i przygotowanie premier. Zobaczymy je w czerwcu, być może również w wakacje. Teatry bowiem powoli ogłaszają repertuar na letnie miesiące, kiedy tradycyjnie sceny nie grały ze względu na niską frekwencję.

KADRY

Nowy dyrektor Teatru Rampa

Michał Walczak; fot. Jan Bielecki / East News

Usytuowanym w parku Wiecha na Targówku Teatrem Rampa od 1 września pokieruje Michał Walczak. Nowy dyrektor jest znanym dramatopisarzem i reżyserem, autorem m.in. sztuk Piaskownica i Podróż do wnętrza pokoju, współtwórcą kabaretu Pożar w Burdelu, pomysłodawcą Laboratorium Musicalu, stawiającego sobie za cel stworzenie nowoczesnego repertuaru dla teatrów muzycznych, oraz prezesem fundacji „Zakochana Warszawa”, której inicjatywą była słynna klubokawiarnia Dzika Strona Wisły na warszawskiej Pradze. Komisja konkursowa, powołana przez organizatora – m.st. Warszawa, rekomendowała Walczaka bezwzględną większością głosów, uznając, że „w najwyższym stopniu spełnia przyjęte kryteria oceny kandydata dotyczące wartości przedstawionej koncepcji programowej oraz koncepcji organizacyjnej Teatru Rampa na Targówku”.

Powołanie w Narodowym Starym Teatrze

Zastępcą Dyrektora ds. Artystycznych Starego Teatru w Krakowie, którym od października ubiegłego roku kieruje Waldemar Raźniak, został Benjamin M. Bukowski – dramatopisarz, dramaturg i reżyser, autor nagradzanych sztuk, takich jak Niesamowici bracia Limbourg, Mazagan. Miasto, Jonasz. Bukowski jest absolwentem MISH UJ (studiował filozofię i historię sztuki) oraz reżyserii na krakowskiej AST, a obecnie doktorantem Instytutu Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W czerwcu zadebiutuje w Starym Teatrze także jako reżyser spektaklem Arianie.

Wykładowcy i wydział przed rzecznikiem dyscyplinarnym

Na stronie internetowej Szkoły Filmowej w Łodzi opublikowano wnioski Komisji Antymobbingowej i Antydyskryminacyjnej badającej zarzuty postawione wykładowcom Wydziału Aktorskiego przez jego absolwentkę Annę Paligę. Na podstawie jej wypowiedzi oraz świadectw innych studentów, którzy zdecydowali się powiadomić władze uczelni o przypadkach mobbingu i przemocy, komisja sformułowała postanowienia wobec oskarżanych pedagogów. Do rzecznika dyscyplinarnego skierowana została sprawa byłego rektora filmówki Mariusza Grzegorzka (wobec rozbieżność ocen jego postepowania przez studentów) i Mariusza Jakusa, zaś Grzegorz Wiśniewski, z którym w ocenie komisji powinna zostać rozwiązana umowa, sam zwrócił się o weryfikację stawianych mu zarzutów. Rzecznik dyscyplinarny ma zbadać ponadto, czy na Wydziale Aktorskim miało miejsce systemowe ukrywanie nadużyć.

Zmiany w Teatrze Telewizji

Pod koniec marca br., zaledwie po dziesięciu miesiącach pracy, zwolniono szefową Teatru Telewizji Kalinę Zalewską, likwidując także Agencję Kreacji Teatru Telewizji. Tym samym za stronę produkcyjną spektakli jest obecnie odpowiedzialna Agencja Kreacji Filmu i Serialu, pieczę merytoryczną nad Teatrem Telewizji przejęła zaś dyrektorka TVP Kultura Kalina Cyz. Jakie będą skutki tych zmian, dopiero się przekonamy.

ODESZLI

Zygmunt Malanowicz; fot. Dawid Żuchowicz / Agencja Gazeta

Zygmunt Malanowicz (1938–2021) – urodzony na Wileńszczyźnie polski aktor teatralny i filmowy. Ukończył Wydział Aktorski PWSFTviT w Łodzi. Zasłynął rolą w filmie Nóż w wodzie w reż. Romana Polańskiego, w którym zagrał, będąc jeszcze studentem (mija właśnie sześćdziesiąt lat od premiery). W 1962 roku związał się z Teatrem Ziemi Lubuskiej, następnie grał w teatrach w Poznaniu, Krakowie, Łodzi, Kielcach i Warszawie. Po prawie dziesięcioletniej przerwie wrócił na scenę w 2000 roku – najpierw występował w warszawskim Teatrze Dramatycznym, następnie w Rozmaitościach, a w 2008 dołączył na stałe do zespołu Nowego Teatru. W 2018 roku redakcja „Teatru” wyróżniła Malanowicza Nagrodą Specjalną „w uznaniu całej drogi twórczej ze szczególnym uwzględnieniem ról w spektaklach Krzysztofa Warlikowskiego oraz dwóch ostatnich ról w spektaklach telewizyjnych: Romana w Cichej nocy Amanity Muskarii w reżyserii Pawła Paszty w cyklu „Teatroteka” i generała Henryka Minkiewicza w Inspekcji Grzegorza Królikiewicza i Jacka Raginisa-Królikiewicza w reżyserii Jacka Raginisa-Królikiewicza w Teatrze Telewizji”. Aktor zmarł w trakcie prób do przygotowywanej przez Krzysztofa Warlikowskiego premiery Odyseja. Historia dla Hollywoodu, gdzie miał zagrać Odysa.

Wiesława Mazurkiewicz-Lutkiewicz (1926–2021) – polska aktorka teatralna i filmowa. Po ukończeniu PWSFTviT, debiutowała w łódzkim Teatrze Nowym. Później związana była z warszawskimi scenami, w tym przez lata z Teatrem Powszechnym w Warszawie (1963–1969, 1977–1991), gdzie grała do 2007 roku. Ostatnie jej role można było oglądać w spektaklach Krystyny Jandy w Teatrze Polonia i Och-Teatrze.

Kazimierz Kord (1930–2021) – wybitny dyrygent, dyrektor naczelny i artystyczny Filharmonii Narodowej w latach 1977–2001, w latach 2005–2006 dyrektor muzyczny Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, współpracował z wieloma orkiestrami i teatrami operowymi na całym świecie, w tym z Metropolitan Opera w Nowym Jorku, Covent Garden w Londynie czy Królewską Operą w Kopenhadze.

W TOKU

International Opera Awards: pięć nominacji, trzy nagrody

Paria; fot. Bartek Barczyk / Teatr Wielki w Poznaniu

Kilka dni po 202 rocznicy urodzin Stanisława Moniuszki (5 maja 1819), ogłoszone zostały z rocznym opóźnieniem spowodowanym pandemią międzynarodowe nagrody muzyczne International Opera Awards za 2020 rok. Inscenizacja Parii, jedno z największych wydarzeń obchodzonego dwa lata temu Roku Moniuszki, zdobyła aż dwie nominacje – w kategorii „dzieło odkryte na nowo” oraz „najlepszy reżyser” (Graham Vick), a ostatecznie statuetkę dla instytucji, gdzie powstała – Teatru Wielkiego w Poznaniu. Nagrodą dla „osobowości scenograficznej” uhonorowano Małgorzatę Szcześniak, zaś Jakub Józef Orliński otrzymał Opera Awards za solowy album Facce d’amore. Nominację zdobył ponadto Dariusz Przybylski jako kompozytor opery Anhelli, a wśród najlepszych nagrań płytowych znalazła się wykonana po włosku Halka, wydana przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.

Nagroda PTBT

Trzytomowe wydawnictwo Instytutu Teatralnego Zmiana ustawienia. Polska scenografia teatralna i społeczna XX i XXI wieku (tom 1: Od dekoracji do konstrukcji; tom 2: W labiryncie przestrzeni i obrazów; tom 3: Wystawianie), pod redakcją Doroty Buchwald i Dariusza Kosińskiego, uznane zostało przez członków Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych za najlepszą publikację książkową z zakresu wiedzy o dramacie, teatrze i widowiskach wydaną w 2020 roku.

Stypendystki programu „Dramatopisanie”

Rozstrzygnięto drugą edycję realizowanego przez Instytut Teatralny programu stypendialnego „Dramatopisanie”, którego celem jest wspieranie najzdolniejszych polskich autorów sztuk współczesnych. Półroczne stypendia w wysokości 30 tys. zł otrzymają Ishbel Szatrawska i Anna Wakulik. Dramaty (na ich napisanie dramatopisarki mają czas do 30 września) zostaną wydane w serii i rekomendowane teatrom. W drugim etapie jury będzie oceniać pomysły reżyserów na ich inscenizacje.

Polski Teatr Tańca z własną siedzibą

Polski Teatr Tańca, założony w 1973 roku przez Conrada Drzewieckiego (prowadzony następnie przez Ewę Wycichowską, a obecnie przez Iwonę Pasińską), po czterdziestu ośmiu latach otrzymał własną siedzibę. Rewitalizacja secesyjnej kamienicy z 1880 roku przy ul. Taczaka 8 w Poznaniu i przystosowanie jej do potrzeb PTT oraz dobudowanie sali studyjnej w podwórzu kosztowały 21 mln zł (13 mln pochodziło od samorządu województwa wielkopolskiego, będącego także właścicielem budynku, a 8 mln to dotacja unijna). Studio mieści 130–160 osób w zależności od układu widowni, Małe Studio na parterze wraz z foyer przeznaczono na warsztaty, projekty filmowe, edukacyjne i wystawiennicze. Latem na dziedzińcu będą się odbywać pokazy działań performatywnych. – To jest obiekt publiczny, to jest obiekt, który chce zapraszać do siebie, i który chce za każdym razem zaskakiwać w przyszłości widza – powiedziała Iwona Pasińska podczas uroczystej inauguracji, która odbyła się 29 kwietnia, w Międzynarodowy Dzień Tańca.

Polski Teatr Tańca; fot. Piotr Skórnicki / Agencja Gazeta

Muzeum Wyspiańskiego

Jeden z oddziałów Muzeum Narodowego w Krakowie, niedawno zmodernizowane Europeum, od jesieni stanie się Muzeum Stanisława Wyspiańskiego. Prezentowane będą w nim jednocześnie liczne prace, głównie plastyczne (około dwustu), a także eksponaty ze zgromadzonej w MNK kolekcji artysty, przy czym ekspozycja przynajmniej raz w roku będzie zmieniana. Dla tych, którym nie uda się dotrzeć do Krakowa, pozostanie dostęp do katalogu online.

WYDARZENIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Siedemnaście mgnień Hermanisa

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Te dwa tomiki

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

TEMAT Z OKŁADKI

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Życie i śmierć fuksówki

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Ten tak powszechny i rozległy teatr

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Kauczukowy sen

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

LUDZIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Egzorcysta na próbie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Zawieszona jestem w międzyczasie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Jak być człowiekiem wśród ludzi

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

W paszczy wieloryba

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Sobór Teatralny II

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

PRZESTRZENIE TEATRU

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Raport zamknięcia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Via Dolorosa

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

„Kto nie słucha coacha, bmw nie jeździ”

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Róża Kapitalistka i jej Pracodawca

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Szaro

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

PO PREMIERZE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Jechać! Byle nie do Moskwy!

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Oriana – Oniria

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dom z przyległościami

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Matki Polki na wygnaniu

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Młody gniew

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Szczęśliwy dzień

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

PRZEGLĄD

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Kochać, jak to łatwo powiedzieć

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Sztuka nieulepszania

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Placobraterstwo

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Uroczystość

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

CZYTELNIA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Poszerzenie pola postpamięci

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Hussakowski przypomniany

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

FOKUS NA... …ZOFIĘ GUSTOWSK

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZMAITOŚCI

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.