Marta Kielczyk

# WPADKI

@ grzechy językowe w mediach

© Marta Kielczyk, 2017

Dlaczego nie mamy problemu z odmianą nazwiska Tadeusza Kościuszki, a z nazwiskami: Ziobro lub Poroszenko już tak? Dlaczego niektórzy uparcie wysyłają „maila” i „SMS-a”? Kiedy mundial to mundial? Jak wymawiamy „boeing”, jak akcentujemy „muzeum”? I dlaczego lepiej, żeby wiatr był tylko jeden. To także cała prawda o słynnym już „wziąć” i osławionym „wziąść”. Anegdoty redakcyjne, wpadki polityków i biznesmenów, także zasady językowe, żeby nie powiedzieć „mapa drogowa”. Inaczej mówiąc: „must have”!

ISBN 978-83-8104-544-5

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

# WPADKI

# NA POCZĄTEK

# DAWNIEJ: WSTĘP

MOWA — PRZECENA

# LEPSZY JEDEN WIATR

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

NOTKA

# PAŃSTWO ROBIĄ

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# UBRAĆ SIĘ

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

NOTKA

# PIESZO

@ poprawne — zawsze się obroni

# PROCENTU

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# PROCENTY

@ poprawne — zawsze się obroni

# PUNKT PROCENTOWY

@ poprawne — zawsze się obroni

# PÓŁ PUNKTU

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# PÓŁTORA ROKU

@ poprawne — zawsze się obroni

NOTKA

TAK PRZY OKAZJI

# W BYDGOSZCZY

@ poprawne — zawsze się obroni

# W STUDIU I W RADIU

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# SMS

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

NOTKA

# EDYCJA

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

NOTKA

# WZIĄĆ

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# LOGO

NOTKA

# IN VITRO i podobne…

@ poprawne — zawsze się obroni

TAK PRZY OKAZJI

# OKOŁO

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

NOTKA

# Z RZĘDU

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

NOTKA

# DLATEGO bez „bo”

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# PIERWSZY bez „jako”

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

NOTKA

# SPADAĆ bez „w dół”

@ poprawne — zawsze się obroni

# COFAĆ SIĘ bez „do tyłu”

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# KARTKA bez „papieru”

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# TRWAĆ bez „nadal”

@ poprawne — zawsze się obroni

NOTKA

# CZAS bez „chwili”

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# TRANSMISJA bez „na żywo”

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

NOTKA

# MUNDIAL

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

NOTKA

# IGRZYSKA OLIMPIJSKIE

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# LETNIE GRAND PRIX

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

NOTKA

# FIFA UEFA

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

NOTKA

# MECZE

@ poprawne — zawsze się obroni

# MARSZE

@ poprawne — zawsze się obroni

# CUKIER WANILINOWY

@ poprawne — zawsze się obroni

# USA

# NIK SKONTROLOWAŁA?

@ poprawne — zawsze się obroni

NOTKA

# KOŚCIUSZKO

@ poprawne — zawsze się obroni

# NAZWISKA

@ poprawne — zawsze się obroni

NOTKA

# HERB W NAZWISKU

@ poprawne — zawsze się obroni

NOTKA

# PAN ZĄB

@ poprawne — zawsze się obroni

# GRZEGORZU

@ poprawne — zawsze się obroni

# TĄ, TĘ

@ poprawne — zawsze się obroni

# JE A ICH

@ poprawne — zawsze się obroni

# MNIE A MI

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

TAK PRZY OKAZJI

# MAYDAY A SOS

NOTKA

# PLAZMA

@ poprawne — zawsze się obroni

# BARDZO BARDZIEJ NAJBARDZIEJ

@ poprawne — zawsze się obroni

NOTKA

TAK PRZY OKAZJI

# W KONSTANCINIE-JEZIORNIE

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

TAK PRZY OKAZJI

# POLITYCZKA

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

NOTKA

# TAK

@ poprawne — zawsze się obroni

# PROTESTUJĄCY PROTESTANCI

TAK PRZY OKAZJI

# W CUDZYSŁOWIE

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# DANE

@ poprawne — zawsze się obroni

# ROK 2016

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# TRZYNASTEGO WSZYSTKO ZDARZYĆ SIĘ MOŻE

NOTKA

# PEWIEN DZIEŃ LUTEGO

@ poprawne — zawsze się obroni

# ILOŚĆ A LICZBA

@ poprawne — zawsze się obroni

NOTKA

#20 GRAMÓW nie gram

@ poprawne — zawsze się obroni

NOTKA

# POMARAŃCZA

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# DESTYNACJA

TAK PRZY OKAZJI

# STANDARDY

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# LODY

@ poprawne — zawsze się obroni

NOTKA

# NA RAZIE LEPSZE NIŻ „póki co”

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# DEDYKOWANY

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# WINNY

NOTKA

# 50 ZŁOTYCH

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# PIENIĄDZE, nie pieniążki

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

NOTKA

# IMIENIA, A NIE IMIENIEM

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# BUDAPESZTEŃSKI

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# W WOJEWÓDZTWIE…

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# TEMPERATURA 0

NOTKA

# PRZECZENIE, A CO PO NIM?

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

NOTKA

# WŁĄCZAĆ

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# BOHATEROWIE

@ poprawne — zawsze się obroni

# KILKAKROTNIE

@ poprawne — zawsze się obroni

NOTKA

# SĘDZIA

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# SHOW

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# KASZA MANNA

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

NOTKA

# RYZYKOWAĆ ŻYCIE

NOTKA

# TRAFIENIE

NOTKA

# POSTACIE

NOTKA

TAK PRZY OKAZJI

# GENERALNIE

NOTKA

# OSŁAWIONY

@ poprawne — zawsze się obroni

# BYNAJMNIEJ

NOTKA

# IM…, TYM…

# PRZEBYWAĆ, POSIADAĆ

NOTKA

# NA POSIEDZENIU

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# KOŁO NOWEGO SĄCZA

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# HINDUSKI ORMIAŃSKI

NOTKA

# FRANKOWICZE

NOTKA

# ZAPRZYSIĄC

@ poprawne — zawsze się obroni

# OPCJA

NOTKA

# PLAC MARSZAŁKA

# TWARZ KAMPANII

NOTKA

# RÓWNIE PROSTY

NOTKA

# ANTENA

NOTKA

# JAKBY

NOTKA

# LINIA NAJMNIEJSZEGO OPORU

NOTKA

# POLONIA

NOTKA

# AMERYKANIE, HISZPANIE

NOTKA

# POD WEZWANIEM

TAK PRZY OKAZJI

NOTKA

# PROSZĘ PANI

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

@ niech już będzie

# RYZYKO

NOTKA

SPRINT

# WSZYSTKIE CHWYTY DOZWOLONE?

WYMOWA

# BOEING

TAK PRZY OKAZJI

# WIEM, JEM, UMIEM, ROZUMIEM, JESTEM

NOTKA

TAK PRZY OKAZJI

# PO PROSTU BETLEJEM I WATYKAN

NOTKA

# BIBLIOTEKA

NOTKA

# MIG 29

@ poprawne — zawsze się obroni

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

# F-16

NOTKA

# GASHERBRUM 2

NOTKA

# LICZEBNIKOWE WYMOWY

NOTKA

# PSL

NOTKA

# Z DNIA NA DZIEŃ

NOTKA

# À PROPOS

NOTKA

# DUBLIN

NOTKA

# STRASBURG

# LA BAULE

# BREEDLOVE

NOTKA

# JEAN-CLAUDE JUNCKER

NOTKA

# SUPERMEN i BATMAN

NOTKA

# POŁYKANIE GŁOSEK

# FITNES APARATU MOWY

NAJWIĘKSZE SZALEŃSTWA AKCENTOWE

# NIECHLUBNE HITY WYMOWY

# UROCZE NEO

PODZIĘKOWANIA

POSOŁWIE

SPIS PRZYTACZANYCH SŁOWNIKÓW i nie tylko

NA SKRÓTY

„Najtrudniejsze są te wasze rodzaje — powiedział

kiedyś pewien Węgier — męski, żeński i niczegowaty.”…

Trudności to my mamy więcej. Normy poprawnościowe

przyprawiają i nas o ból głowy. Jeśli ich nie

akceptujesz, nie martw się. Przeczekasz, one dostosują się do Ciebie.

Ale… na razie są!

Dla Ciebie.

# NA POCZĄTEK

@ wersja light

Ta książka może się przyda nie tylko dziennikarzom, politykom, ale i przyszłym dziennikarzom czy politykom — jeśli język do tej przyszłości w obecnej formie przetrwa. Może przyda się paru prezesom, biznesmenom, duchownym? Tym, którym koledzy przestali zwracać uwagę na to, jak się mówi, odkąd stali się ich podwładnymi. Ci, którzy muszą występować publicznie, powinni zobaczyć czy przypadkiem nie narażają się na niezrozumiałe pomruki publiczności. Jednym słowem to nie tylko zapis anegdot redakcyjnych, wpadek medialnych, ale i baza znaków drogowych na krętej i wyboistej ścieżce języka polskiego.

Francuzi wiedzą, że „z niewłaściwymi perfumami nie ma się przyszłości”. Polacy nie gęsi, niech swój język mają. I znają.

# DAWNIEJ: WSTĘP

@ wersja dla wytrwałych

„Zaprzysiąść”. Chyba po tej wersji określenia złożenia przysięgi przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie wytrzymałam. Pojawiła się zaraz po — cytuję — „zaprzysiądz” (napisanym właśnie tak) i „zaprzysiężyć”.

To wtedy pomyślałam, że pora przestać się wahać. Najwyższy czas uchwycić, ocalić to, co cenne w naszej mowie i zatrzymać, utrwalić, zachować niczym owady w bursztynie. Przecież prywatnie zawsze się tym pasjonowałam.

Przez lata obserwuję, jak zmienia się — teraz to nawet galopuje — mowa. W końcu to moje narzędzie pracy radiowo-telewizyjnej. Sama czasem pewnym trendom świadomie ulegam — nie można stać w miejscu, część rzeczy chętnie podchwycę. Ale co innego trendy, które decydujemy się przejąć, a co innego kompletny brak wiedzy o poprawności językowej. Media elektroniczne w zastraszającym tempie upowszechniają błędy, a wpadki „robią karierę”, ku rozpaczy autorów. Co tam programy typu „doku” — tam dopiero są kwiatki. Niemal nie ma programu informacyjnego czy publicystycznego, w którym polityk albo ekspert nie popełniłby błędu. Uszy bolą, a autorytety nikną w oczach…

To zaczęło się chyba od SMS-ów, e-maili i anonimowych — co w tym przypadku istotne — komentarzy na forach internetowych. Zwłaszcza w sieci mamy zalew jakże wymyślnych form pisowni, choćby: „kradziesz”, „potop szwecki” czy „napewno”. I „hit” — pięć błędów na pięć możliwych w wyrazie „fzhut”. A już jak widzę „półtorej litra”, nie jestem w stanie dalej czytać… Brak słów, gdy wypowiada to osoba w drogim garniturze…

Może więc to nazbyt śmiała próba — mówić, to znaczy pisać o języku, w czasach deficytu poprawności jakiejkolwiek, nie tylko językowej. Języka nie da się zatrzymać, ale wypadałoby, żeby media pozostały wzorcem metra. Zwłaszcza że jest znakomite grono ludzi, którzy zauważają wpadki językowe. Jak mawiali „Sygnałowcy” z mojej rodzimej redakcji: „Ludzie głupie nie są”. Czemu więc nie zwrócić uwagi na kilka drobiazgów, min językowych, raf na które trafia niejeden polityk, a nawet dziennikarz i z których nie każdy wychodzi zwycięsko (a może jednak — jak piszą niektórzy internauci — zwycięzko…? Czasem już się przez to człowiekowi myli. Żartowałam).

A przecież wystarczy sprawdzić. Pamiętam, w czasach szkolnych nie chciało mi się wstawać do szafki z książkami, żeby sięgnąć po słownik w sytuacjach wymagających rozwiania wątpliwości, więc… trzymałam słowniki stale na swoim biurku. Teraz — wprawdzie obowiązujące normy nadal są w drukowanych słownikach, ale czasem — wystarczyłoby „wygooglować”, to znaczy chciałam dostojniej powiedzieć „wyszukać w internetowym słowniku” to, co nas gnębi i sprawa — wydawałoby się — załatwiona… Tyle że w życiu prywatnym tak niewiele osób gnębi poprawność językowa… A i wiarygodność słowników internetowych budzi wątpliwości...

Nie uważam się za osobę wszechwiedzącą i nieomylną, sprawdzam więc do dziś. Zwłaszcza że na antenie telewizyjnej „świecimy twarzą”… Zresztą nie twierdzę ortodoksyjnie, że nie można pozwalać sobie na pewne — nawet publiczne — wybryki językowe. W programach lekkich i przyjemnych bawi mnie nawet przekomarzanie słynącego z poczucia humoru prowadzącego: „To teraz zabrawszy zabawki, poszedłszy do studia i zaśmiawszy.” — czy jakoś tak.

Ale już programy informacyjne i publicystyczne to zupełnie inna bajka… Tu jednak w cenie jest sprawne posługiwanie się całkiem skomplikowanymi — przyznaję — formami odmiany w języku polskim. A jeden błąd może sporo kosztować — od szyderstw począwszy, na nieprzespanych nocach skończywszy. Bądźmy szczerzy — wiem, o czym mówię. Koszmarem prowadzącego jest czytanie informacji z ostatniej chwili, nie do końca dobrze napisanej z kompromitującym błędem w efekcie. Do dziś nie rozumiem, jak ktoś mógł wymyślić „w Bytomie”…?

Mam nieodparte wrażenie, że sporo jest polityków, ekspertów, duchownych, żołnierzy, dziennikarzy czy przyszłych polityków, ekspertów i dziennikarzy, kto wie może nawet blogerów czy po prostu użytkowników mediów społecznościowych (dla nich ten ukłon w tytule: „#” — z konsekwencjami w sieci), którym zależy na budowaniu wizerunku, autorytetu, wiarygodności, również poprzez polszczyznę na poziomie. Kto by chciał zaliczać wpadki?

MOWA — PRZECENA

# LEPSZY JEDEN WIATR

@ nie bójmy się „Pomyślnego wiatru!”

„Jutro będą silne wiatry…” — powiedziała kiedyś pogodynka, a ja myślałam, że zaraz po niej na antenie nie dam rady powiedzieć już nic. Ze śmiechu. Podobnie jak realizator dźwięku. Wyobraźnia bywa silniejsza od etykiety. Naprawdę ktoś mógłby marzyć o sprzyjających bąkach? No, skoro tak mówi, to zanosi się na niezłe wianie. Lepiej wtedy wiedzieć, skąd wieje wiatr…

I tylko przyjęte w kręgach marynistycznych „Pomyślnych wiatrów” daje tu do myślenia, na co zwrócił uwagę podczas mojego wykładu o polszczyźnie dla żołnierzy — pewien wojskowy (chwali się, że armia stawia na poprawność językową!). Ale kto powiedział, że marynarze, którzy dawno temu ukuli to powiedzenie, to znawcy podwójnych znaczeń językowych.

@ poprawne — zawsze się obroni

# w mediach dobrze widziane:

— wiatr wieje — np. wiatr historii,

— czuć skąd wieje wiatr,

— iść pod wiatr,

— nie rzucać słów na wiatr,

— szukać wiatru w polu,

— wystawić kogoś do wiatru.

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

# poprawne — wypierane przez:

— wiatry,

Słownik języka polskiego PWN:

— wiatry — gazy wytwarzane w jelitach na skutek

złego trawienia i wypuszczane na zewnątrz.

@ niech już będzie

# czyli językoznawcy się łamią:

W redakcjach „wiatry” są tępione, a dziennikarze tak

mówiący muszą liczyć się z drwiną. Choć słowo istnieje.

NOTKA

NSPP:

Wiatry w kierunkach zmiennych.

SPP:

Wiatry o kierunkach zmiennych

(NIE: z kierunków zmiennych).

# PAŃSTWO ROBIĄ

@ Państwo, to nie Wy

Tweet dziennikarki: „Nikt w Sejmie nie potrafi odmieniać czasownika używając zwrotu «Państwo». PAŃSTWO COŚ ROBIĄ, NIE ROBICIE”. Prawda. To nagminne.

„Zapiszcie Państwo” — powtarzają wykładowcy na uczelni — bo studenci to już dorośli, ale jednak bez przesady — familiarnie więc profesor ustawia ich tam, gdzie ich miejsce owym „zapiszcie”. Wy. Młodziaki. Taki student potem tylko utrwala sobie ten zwrot i jak już jest np. politykiem — powiela. Choćby z trybuny sejmowej. A może pokazuje, co i jak myśli o swoich konkurentach…

@ poprawne — zawsze się obroni

# w mediach dobrze widziane:

— Państwo robią.

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

# poprawne — wypierane przez:

— Państwo robicie (forma mniej grzeczna).

Skojarzenie z „wicie, rozumicie” może jej oduczyć?

@ niech już będzie

# czyli językoznawcy się łamią:

Językoznawcy odsyłają do zagadnień etykiety językowej.

# UBRAĆ SIĘ

@ lub założyć

Była taka stylistka w naszym programie, która ciągle mówiła do mnie: „ubierz to, a teraz to…” Najpierw zagryzałam zęby, nie poprawiałam jej, bo bez przesady — czasem po prostu obserwuję, co ludzie robią z językiem i przecież nie zatrzymam zmian. Zmian, które wynikają albo z niedouczenia, albo ze złych nawyków regionalnych, albo z lenistwa. Na koniec tak się osłuchałam z tym zwrotem, bo jednak ta stylistka ubierała nas przez całkiem długi czas, że w pewnym momencie musiałam zacząć się kontrolować, żeby nie mówić tak jak ona, zamiast „załóż to” lub „ubierz się w tamto”… Zwłaszcza po tym, jak kiedyś nieoczekiwanie powiedziałam wreszcie: „Może ubiorę to” i usłyszałam we własnej głowie samą siebie: „Mówi się: ubiorę się w to”! (BRAWO JA!!!)

@ poprawne — zawsze się obroni

# w mediach dobrze widziane:

— „ubrać się w coś”.

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

# poprawne — wypierane przez:

— „ubrać coś” (regionalizm i błąd),

WSPP PWN:

— ubrać — błędne w znaczeniu „włożyć coś”.

„Ubrała…” — poprawnie: „Włożyła sukienkę”.

NOTKA

— „ubrać coś” — to rozpowszechniony regionalizm

południowo- i zachodniopolski, uznawany

za błąd (podobnie jak: „rozebrać coś”, np. sukienkę,

marynarkę).

# PIESZO

@ pierwsza wpadka radiowa?

„Mówi się pieszo, a nie na piechotę” — zwrócił mi uwagę redaktor radiowy, gdy byłam jeszcze zawodowo nieopierzona. Radiowcy zawsze brylowali w wiedzy tajemnej języka elitarnego, a nawet zawsze byli bardziej wymagający niż sami językoznawcy. Ci dopuszczają formę „na piechotę” (NSPP). Zwłaszcza gdy mówimy na przykład o skomplikowanych operacjach obliczeniowych bez kalkulatora albo specjalnego programu kalkulacyjnego.

Nie zmienia to faktu, że od radiowców zawsze można było ciekawych rzeczy się dowiedzieć, a ja, kiedy do nich dołączyłam, niby tyle już wiedziałam o poprawnej polszczyźnie, tyle już wygrałam potyczek językowych — i na studiach i na szkolnych olimpiadach, na konkursach krasomówczych i recytatorskich, a zawsze jeszcze znalazło się coś, co otwierało mi oczy. I choć „na piechotę” jest dopuszczone, od tamtej pory wydaje mi się mniej eleganckie i wybieram „pieszo”. Co niestety faktycznego dystansu do pokonania nie skraca…

Jeszcze inną formę wypromowała piosenka. Ile straciłaby z poezji, klasy i rytmu gdyby w niej było: „pieszo” zamiast „Piechotą do lata będę szła”?

@ poprawne — zawsze się obroni

# w mediach dobrze widziane:

— pieszo,

— piechotą,

— na piechotę — ten zwrot też jest w słownikach.

# PROCENTU

@ pierwsza NIEwpadka telewizyjna

Jak już byłam taka mądra, zjadłam wszystkie rozumy, zdobyłam wszelkie możliwe karty mikrofonowe, tytuł Mistrza Mowy Polskiej i wszystkie miny czyhające w polszczyźnie miałam dzięki radiowcom opanowane, bo codziennie głośno w redakcji były omawiane (zwłaszcza umiejętności językowe polityków) popisałam się tą wiedzą w telewizji. I w czasie jednego z moich pierwszych wydań Panoramy poprawnie odmieniłam słowo „procent” — mówiąc: „procentu”. Po wyjściu ze studia w reżyserce usłyszałam: „Ale mówi się «procenta»”. Na co wytłumaczyłam dzielnie, że to powszechny błąd. Wprawdzie powielany i przez polityków i przez komentatorów, czasem nawet przez dziennikarzy, ale jednak błąd.

Tyle że Widzowie mogli przecież pomyśleć tak samo i zamiast słuchać informacji, zajęli się być może analizowaniem poprawności tej formy. I skapitulowałam. Potem tak budowałam zdania, żeby wymusić poprawnie niebudzący wątpliwości mianownik, tym samym nie używać dopełniacza.

Po latach niektórzy językoznawcy zaczęli w prasie przymykać oko na formę „procenta”. Ale podczas konsultacji tej książki profesor Andrzej Markowski napisał w uwagach: „Nie znam takich.”

@ poprawne — zawsze się obroni

# w mediach dobrze widziane:

— procent — D. procentu (SPP W. Doroszewskiego),

— NIE: procenta (WSPP A. Markowskiego),

WSPP PWN:

Wyjątkowo z liczebnikiem „jeden” używa się w D. formy:

„procentu” albo „procenta”, np.:

Nie było zaledwie jednego procenta a. procentu uczniów.

WSPP A. Markowskiego:

— procent od dochodów,

— procent od zarobku.

„Ludność napływowa stanowiła znaczny procent

mieszkańców miasta.”

@ pan, pani wie swoje, czyli społeczeństwo rządzi

# poprawne — wypierane przez:

— procenta — w mediach i tak króluje ta forma.

@ niech już będzie

# czyli językoznawcy się łamią:

Prasa i internet to nie jest norma językowa. Niektórzy

językoznawcy godzą się w sieci na uzus. Ale skoro

przewodniczący Rady Języka Polskiego mówi, że

o tym nie słyszał, widocznie mianują się językoznawcami

na wyrost.

# PROCENTY

@ PKW i koszmarne liczebniki

Sędziowie z Państwowej Komisji Wyborczej, ci to muszą się mierzyć z liczebnikami! I to całą armią liczebników! Jak tu nie polec od czasu do czasu. No nie da się. Zwłaszcza gdy po liczebniku jest magiczne słowo „procent” — w końcu jak inaczej podać wyniki wyborów.

Darmowy fragment

# PUNKT PROCENTOWY

Darmowy fragment

# PÓŁ PUNKTU

Darmowy fragment

# PÓŁTORA ROKU

Darmowy fragment

# W BYDGOSZCZY

Darmowy fragment

# W STUDIU I W RADIU

Darmowy fragment

# SMS

Darmowy fragment

# EDYCJA

Darmowy fragment

# WZIĄĆ

Darmowy fragment

# LOGO

Darmowy fragment

# IN VITRO i podobne…

Darmowy fragment

# OKOŁO

Darmowy fragment

# Z RZĘDU

Darmowy fragment

# DLATEGO bez „bo”

Darmowy fragment

# PIERWSZY bez „jako”

Darmowy fragment

# SPADAĆ bez „w dół”

Darmowy fragment

# COFAĆ SIĘ bez „do tyłu”

Darmowy fragment

# KARTKA bez „papieru”

Darmowy fragment

# TRWAĆ bez „nadal”

Darmowy fragment

# CZAS bez „chwili”

Darmowy fragment

# TRANSMISJA bez „na żywo”

Darmowy fragment

# MUNDIAL

Darmowy fragment

# IGRZYSKA OLIMPIJSKIE

Darmowy fragment

# LETNIE GRAND PRIX

Darmowy fragment

# FIFA UEFA

Darmowy fragment

# MECZE

Darmowy fragment

# MARSZE

Darmowy fragment

# CUKIER WANILINOWY

Darmowy fragment

# USA

Darmowy fragment

# NIK SKONTROLOWAŁA?

Darmowy fragment

# KOŚCIUSZKO

Darmowy fragment

# NAZWISKA

Darmowy fragment

# HERB W NAZWISKU

Darmowy fragment

# PAN ZĄB

Darmowy fragment

# GRZEGORZU

Darmowy fragment

# TĄ, TĘ

Darmowy fragment

# JE A ICH

Darmowy fragment

# MNIE A MI

Darmowy fragment

# MAYDAY A SOS

Darmowy fragment

# PLAZMA

Darmowy fragment

# BARDZO BARDZIEJ NAJBARDZIEJ

Darmowy fragment

# W KONSTANCINIE-JEZIORNIE

Darmowy fragment

# POLITYCZKA

Darmowy fragment

# TAK

Darmowy fragment

# PROTESTUJĄCY PROTESTANCI

Darmowy fragment

# W CUDZYSŁOWIE

Darmowy fragment

# DANE

Darmowy fragment

# ROK 2016

Darmowy fragment

# TRZYNASTEGO WSZYSTKO ZDARZYĆ SIĘ MOŻE

Darmowy fragment

# PEWIEN DZIEŃ LUTEGO

Darmowy fragment

# ILOŚĆ A LICZBA

Darmowy fragment

#20 GRAMÓW nie gram

Darmowy fragment

# POMARAŃCZA

Darmowy fragment

# DESTYNACJA

Darmowy fragment

# STANDARDY

Darmowy fragment

# LODY

Darmowy fragment

# NA RAZIE LEPSZE NIŻ „póki co”

Darmowy fragment

# DEDYKOWANY

Darmowy fragment

# WINNY

Darmowy fragment

# 50 ZŁOTYCH

Darmowy fragment

# PIENIĄDZE, nie pieniążki

Darmowy fragment

# IMIENIA, A NIE IMIENIEM

Darmowy fragment

# BUDAPESZTEŃSKI

Darmowy fragment

# W WOJEWÓDZTWIE…

Darmowy fragment

# TEMPERATURA 0

Darmowy fragment

# PRZECZENIE, A CO PO NIM?

Darmowy fragment

# WŁĄCZAĆ

Darmowy fragment

# BOHATEROWIE

Darmowy fragment

# KILKAKROTNIE

Darmowy fragment

# SĘDZIA

Darmowy fragment

# SHOW

Darmowy fragment

# KASZA MANNA

Darmowy fragment

# RYZYKOWAĆ ŻYCIE

Darmowy fragment

# TRAFIENIE

Darmowy fragment

# POSTACIE

Darmowy fragment

# GENERALNIE

Darmowy fragment

# OSŁAWIONY

Darmowy fragment

# BYNAJMNIEJ

Darmowy fragment

# IM…, TYM…

Darmowy fragment

# PRZEBYWAĆ, POSIADAĆ

Darmowy fragment

# NA POSIEDZENIU

Darmowy fragment

# KOŁO NOWEGO SĄCZA

Darmowy fragment

# HINDUSKI ORMIAŃSKI

Darmowy fragment

# FRANKOWICZE

Darmowy fragment

# ZAPRZYSIĄC

Darmowy fragment

# OPCJA

Darmowy fragment

# PLAC MARSZAŁKA

Darmowy fragment

# TWARZ KAMPANII

Darmowy fragment

# RÓWNIE PROSTY

Darmowy fragment

# ANTENA

Darmowy fragment

# JAKBY

Darmowy fragment

# LINIA NAJMNIEJSZEGO OPORU

Darmowy fragment

# POLONIA

Darmowy fragment

# AMERYKANIE, HISZPANIE

Darmowy fragment

# POD WEZWANIEM

Darmowy fragment

# PROSZĘ PANI

Darmowy fragment

# RYZYKO

Darmowy fragment

SPRINT

Darmowy fragment

# WSZYSTKIE CHWYTY DOZWOLONE?

Darmowy fragment

WYMOWA

Darmowy fragment

# BOEING

Darmowy fragment

# WIEM, JEM, UMIEM, ROZUMIEM, JESTEM

Darmowy fragment

# PO PROSTU BETLEJEM I WATYKAN

Darmowy fragment

# BIBLIOTEKA

Darmowy fragment

# MIG 29

Darmowy fragment

# F-16

Darmowy fragment

# GASHERBRUM 2

Darmowy fragment

# LICZEBNIKOWE WYMOWY

Darmowy fragment

# PSL

Darmowy fragment

# Z DNIA NA DZIEŃ

Darmowy fragment

# À PROPOS

Darmowy fragment

# DUBLIN

Darmowy fragment

# STRASBURG

Darmowy fragment

# LA BAULE

Darmowy fragment

# BREEDLOVE

Darmowy fragment

# JEAN-CLAUDE JUNCKER

Darmowy fragment

# SUPERMEN i BATMAN

Darmowy fragment

# POŁYKANIE GŁOSEK

Darmowy fragment

# FITNES APARATU MOWY

Darmowy fragment

NAJWIĘKSZE SZALEŃSTWA AKCENTOWE

Darmowy fragment

# NIECHLUBNE HITY WYMOWY

Darmowy fragment

# UROCZE NEO

Darmowy fragment

PODZIĘKOWANIA

Darmowy fragment

POSOŁWIE

Darmowy fragment

SPIS PRZYTACZANYCH SŁOWNIKÓW i nie tylko

Darmowy fragment

NA SKRÓTY

Darmowy fragment