Bezpłatny fragment

Katot

Muzeum rzeczy zagubionych

Mówią rzeczy

Szymanowski. Trudna biografia

Felieton Sztuczki

...

Nieopowiedziane

Historia ludzi

Losy wydobyte z ciszy

Bielizna osobista

Emma

Rozszerzyć pole widzenia

Niedosyt

„Chłopi”, czyli historie ludowe

Znajdź sobie przodka

Historia relacyjna

Ludowa historia Polski

Felieton Po bandzie

Nowe szczęście, nowy spokój

Pod ścianą

Łatwopalna. Dwie sztuki i ledwie kilka kwestii o Jolancie Brzeskiej i reprywatyzacji

Romantyzując biedę

Felieton Wynurzenia

Ośmiornica zwana kalmarem

Sceniczne przyjemności

Teatralia

Varia

• Nowe sztuki •

• Z biblioteki •

• Z afisza •

Contents

Katot

• MARCIN MIĘTUS •

• MARCIN BOGUCKI •

Muzeum rzeczy zagubionych

MARCIN MIĘTUS

SPIS RZECZY:

• SREBRNA SZKATUŁKA

• KONCERTOWY SMOKING

• RÓŻOWA WSTĄŻKA

• NEGATYW

• PIÓRO

• PIERŚCIEŃ

• FLAKON PERFUM

• NOTES

OSOBY:

• KAROL, Karol Szymanowski. Dla przyjaciół i rodziny – Katot

• JAROSŁAW, Jarosław Iwaszkiewicz, pisarz, daleki kuzyn Szymanowskiego. Autor libretta do opery Król Roger. Do rąk Iwaszkiewicza trafił manuskrypt dwutomowej powieści Szymanowskiego Efebos, który spłonął w mieszkaniu literata w 1939 roku. Zachowały się tylko fragmenty

• ZIOKA, Zofia Szymanowska, poetka i pisarka, najmłodsza siostra Karola. Najmocniej sprzeciwiająca się wydaniu Efebosa. Skutecznie powstrzymała jego publikację po śmierci brata, usiłując odebrać manuskrypt Iwaszkiewiczowi

• NULA, Anna Szymanowska, malarka, starsza siostra Karola. Dopuszczała możliwość publikacji Efebosa, jednak po lekturze Spotkań z Szymanowskim Iwaszkiewicza, gdzie autor zdradza intymne szczegóły z życia kompozytora, była „śmiertelnie obrażona”

• BORYS, Borys Kochno, rosyjski poeta, tancerz, wielka miłość Szymanowskiego. Późniejszy współpracownik Siergieja Diagilewa, autor kilkunastu librett baletowych. Szymanowski, zachwycony urodą Kochno, podarował mu rosyjski przekład jednego z rozdziałów Efebosa

• STEFAN, Stefan Spiess, przyjaciel i mecenas Szymanowskiego. Odbyli razem wiele podróży, w tym po Sycylii i Północnej Afryce. Ich romans nie został potwierdzony, choć korespondencja wskazuje, że ich relacja nie była wyłącznie platoniczna

• ALEKSANDER, Aleksander Szymielewicz, lekarz, kochanek Szymanowskiego, potem przyjaciel. Poznali się, gdy Szymielewicz był jeszcze studentem medycyny. Model do pierwszego znanego aktu męskiego wykonanego w Polsce przez fotografa Benedykta Borysa

• ZOFIA, Zofia Nałkowska, pisarka, przyjaciółka Szymanowskiego. Środowisko artystyczne od początku plotkowało o ich romansie. Był to jednak związek platoniczny, choć Nałkowska mogła być zakochana w kompozytorze, mimo że najprawdopodobniej od początku wiedziała o jego orientacji

• HRABIA, Baron Wilhelm von Gloeden. Ekscentryk, fotograf, właściciel atelier w Taorminie, do którego pielgrzymowali homoseksualiści z całego kontynentu. Pierwowzór von Rellova z Efebosa. Znany na Sycylii jako baron lub hrabia, choć prawa do tego tytułu miał raczej wątpliwe

srebrna szkatułka

1925, przywieziona z Paryża szkatułka o wymiarach 19x15x5 centymetrów, wykonana z nieszlachetnego metalu, posrebrzana.

[najpierw wyjmij ze mnie to

co mam w środku]

KAROL

    zakładka do książki

    szklana lufka

    kamień z sycylijskiej plaży

    srebrny medalik

ZIOKA

    od matki

KAROL

    bilet do opery

    na któryś z baletów Diagilewa

ZIOKA

    opowiadałeś nam o nim

    zrobił na tobie duże wrażenie

    bardzo chciałeś go poznać

NULA

    mogę to wziąć?

KAROL

    amulet możesz, medalik i lufkę też

    ale szkatułkę zostaw

NULA

    a to od kogo dostałeś?

KAROL

    kupiłem

[nieprawda]

ZIOKA

    nie wyjmuj więcej

    starczy tych wspomnień

KAROL

    tyle pamiątek, że nie wiem, do których wspomnień

    je przyporządkować

    przeciekają przez palce

    czy wspomnienia mogą przeciekać przez palce?

[jeśli są wykorzystywane w niewłaściwy sposób

lub marnotrawione]

KAROL

    jak nie marnotrawić wspomnień?

[o wspomnienia trzeba dbać

układać je w porządku alfabetycznym

albo kolorami

porządkować

patrzeć na nie od czasu do czasu

głaskać

jeśli lubią]

NULA

    jednak tego nie chcę

    a szkatułka?

KAROL

    co z nią?

NULA

    jest taka śliczna

ZIOKA

    szkatułka jak szkatułka

    nie jest wcale taka wyjątkowa

NULA

    bardzo elegancka

    pasuje do ciebie

KAROL

    ona jest szczególnie dla mnie cenna

    nie oddałbym jej

    nie pozwalam do niej zaglądać byle komu

[zwłaszcza komuś kto ma takie brudne palce

całe w lukrze

a sio!]

KAROL

    niektórych wspomnień chyba czas się pozbyć

NULA

    co to?

KAROL

    afrykański amulet

NULA

    to wspomnienie wygląda jak mały robak

    tylko bez nóżek

    to jego chcesz się pozbyć?

ZIOKA

    wspomnień nie da się tak po prostu wyrzucić

[tylko mnie nie zostaw przez pomyłkę

na pastwę własnego losu

będziesz mnie jeszcze potrzebował]

ZIOKA

    pewnych rzeczy

    nie można wymazać z pamięci

    choćbyś nie wiem, jak się starał

NULA

    wiem coś o tym

    wspomnienia zalewają mnie przez cały czas

    zwłaszcza te z czasów dzieciństwa

    to na szczęście dobre wspomnienia

    o tych złych wolę nie myśleć

KAROL

    niemiłe wspomnienia

    przychodzą niespodziewanie

    i często nie chcą sobie pójść

    zobaczysz, jak będziesz starsza

NULA

    starszy brat będzie teraz prawił kazanie

    zaproszony na ambonę wiedzy i doświadczeń

    przez samego siebie

KAROL

    musisz mieć własną szkatułkę

    a najlepiej kilka

    tylko wtedy łatwiej się pogubić

NULA

    gdy nie wiem co z nimi zrobić

    staram się je zapisywać

ZIOKA

    słusznie

    to lepsze niż zanudzanie wszystkich osobistymi historyjkami

NULA

    pamiętasz jak z Felem

    znaleźliście w biblioteczce

    tom czarodziejskich figlów sztukmistrza Pinettiego?

    Felo postanowił zostać magikiem

    i próbował przemienić pięćdziesiąt dwa kurze jaja w jedno strusie

ZIOKA

    pamiętacie minę ojca?

NULA

    ileż to kabaretów żeśmy wystawili

    i grali w nich prawie wszyscy

    oprócz mamy i ciotek

    Felo w rudej peruce wyśpiewywał swym barytonem pieśni cygańskie

    akompaniował mu Jaroś Iwaszkiewicz przebrany za kobietę

ZIOKA

    Nula zawsze nam doradzała, gdy chodziło o kostiumy

NULA

    a ty pewnie męczyłeś się tymi wygłupami?

KAROL

    ani trochę, bardzo to lubiłem

    siedziałem przecież przy fortepianie

NULA

    kiedyś zaprosiliśmy do Tymoszówki jakieś pięćdziesiąt osób

    na te nasze pokazy, pamiętasz?

    ile było przygotowań

    a jaką frajdę nam to wszystkim sprawiało!

ZIOKA

    co to były za czasy

    tęsknię za nimi

NULA

    beztroskie

    i takie radosne

ZIOKA

    te kabarety były szczególnie zabawne

[zwłaszcza dla aktorów]

KAROL

    odgrywanie komedii

    mój chleb powszedni

ZIOKA

    sława naszych występów rozeszła się po okolicy

    wszyscy sąsiedzi wiedzieli

    i zawsze gości u nas było dużo

NULA

    kiedyś wyciągnęliśmy z widowni dwoje dzieci

    pomalowaliśmy im sadzą twarze

    i usadziliśmy na osiołkach

    dwa Murzynki w czerwonych frakach

    a jakie dumne ze swej niemej roli!

    ubaw był po pachy

ZIOKA

    nawet zwierzęta brały udział w naszych przebierankach

NULA

    widownia ryczała ze śmiechu na naszej parodii „Fausta”

[panoptika

kostiumowe szarady

konkursy tenisowe

wyścigi

wszystko prawda]

KAROL

    rola błazna i odmieńca

    przypadła mi już w dzieciństwie

ZIOKA

    jak byłeś młody

    miałeś w sobie tyle radości

KAROL

    później też ją miałem

    tylko jej nie widziałaś

[chował ją do mnie]

NULA

    nasz Katot nigdy nie był zbyt wylewny

ZIOKA

    podobnie jak Felo

NULA

    wdaliście się w ojca

ZIOKA

    co jeszcze chowasz w tej szkatułce?

KAROL

    już nic

    wszystko przecież o mnie wiecie

koncertowy smoking

1919, uszyty w Petersburgu dwurzędowy, czarny smoking – marynarka, spodnie, kamizelka.

[załóż mnie

opowiem ci historię

po której będzie ci niezręcznie]

STEFAN

    bardzo elegancko

[szast prast

połyskujące, jedwabne klapy marynarki

czarne, świecące guziki

spodnie z lampasem

kamizelka]

STEFAN

    każdy detal

    zawsze był dla ciebie ważny

[gazety pisały

jeden z najlepiej ubranych mężczyzn w Polsce]

KAROL

    ten smoking wiele razy przyniósł mi szczęście

[nie tylko na koncertach]

KAROL

    to mój amulet

STEFAN

    ubranie może przynieść szczęście?

KAROL

    czuję się w nim bardziej pewny siebie

    jak wielki kompozytor

STEFAN

    którym przecież jesteś

[słabość do krawatów

ogromna kolekcja

w paski, gładkie i w pepitkę

szast prast]

KAROL

    lubię dobrze wyglądać

    lubię być podziwiany

    komplementy mnie uspokajają

[leżę na tobie idealnie]

KAROL

    podobnie jak ordery, tytuły i wyróżnienia

STEFAN

    i splendor, który za nimi idzie

BORYS

    poznaję ten smoking

STEFAN

    i ludzie, których on przyciąga

BORYS

    miałeś go na sobie, kiedy się poznaliśmy

[nikt nie był przy tobie

tak jak ja]

BORYS

    schudłeś

KAROL

    dawno się nie widzieliśmy

BORYS

    nawet nie pamiętam kiedy

KAROL

    miałeś piętnaście lat

    byłeś wymarzonym efebem

BORYS

    teraz jestem dorosły

KAROL

    na tyle, by udawać, że się nie znamy

[służyłem elegancją

na koncertach

na wyjazdach

na wernisażach

na kolacjach

szast prast]

KAROL

    jestem umówiony

STEFAN

    co?

    z kim?

KAROL

    dobry wieczór

    jesteśmy umówieni

BORYS

voulez vous voir monsieur Diagilew?

STEFAN

    tak, jesteśmy umówieni

Karol chrząka.

STEFAN

    co?

KAROL

    nic

    jesteśmy umówieni

BORYS

    jestem jego sekretarzem

    proszę za mną, zaprowadzę panów do stolika

STEFAN

    zostanie pan z nami?

BORYS

    chciałbym, ale obowiązki wzywają

KAROL

    bardzo dobrze

STEFAN

    to chyba niełatwa praca

    być asystentem wielkiego Diagilewa?

BORYS

    sekretarzem

    praca zwyczajna

    tak jak bycie mecenasem wielkiego kompozytora

KAROL

    wystarczy tych umizgów

STEFAN

    dziwna rozmowa

    nie pamiętam jej

[zmarnotrawione wspomnienie

źle opowiedziana historia

byłeś wtedy z Arturem Rubinsteinem]

KAROL

    to nieważne

    ważne jak bardzo niezręczne

    było dla mnie to spotkanie

BORYS

    powiedz

    jak miałbym wytłumaczyć Diagilewowi naszą znajomość?

KAROL

    powiedziałbyś, że poznaliśmy się po moim koncercie

[co jest prawdą]

BORYS

    musiałbym mu później odpowiedzieć na wiele krępujących pytań

KAROL

    zamiast tego wolałeś upokorzyć mnie

    udając przed wszystkimi

[tak dobrze wyglądaliśmy razem]

KAROL

    podarowałem ci jeden z rozdziałów „Efebosa”

    tobie

    nikomu innemu

BORYS

    był dla mnie równie cenny

    niczym rysunek od Picassa

    i pierścień od Strawińskiego

KAROL

    zawsze otaczałeś się wianuszkiem mężczyzn

    artystów

    byłeś taki piękny

BORYS

    ten krawat masz ode mnie, prawda?

[czas się przebrać]

KAROL

    pójdę w nim nawet do trumny

STEFAN

    dopilnuję tego

[nagłówek

elegancki nawet po śmierci

szast prast]

KAROL

    lubiłem ten smoking

STEFAN

    ja ci go kupiłem

    pamiętasz?

[zostanę z tobą do końca]

STEFAN

    czas na mnie

KAROL

    poczekaj

STEFAN

    czekam

KAROL

    ta mała mieścina

    ta, w której było nam tak wspaniale

    jak się nazywała?

STEFAN

    zwiedziliśmy wspólnie dużo małych miast

KAROL

    ta, gdzie kąpałeś się nago w fontannie

STEFAN

    w tej fontannie, do której potem pijany wymiotowałeś?

KAROL

    tej samej

STEFAN

    Taormina

KAROL

    Taormina

    chciałbym ponownie przeżyć to wszystko

    z nikim innym

    właśnie tam

różowa wstążka

1918, znaleziona w Tymoszówce różowa, gładka wstążka o długości czterdzieści osiem centymetrów.

[układam się w różne kształty

koła kwadraty trójkąty

jestem elastyczna

lekka

wiązana

lub rozwiązywana]

KAROL

    piszę w listach

    że już nie mam siły

JAROSŁAW

    twoje listy były dla mnie czymś więcej

    niż zwykłą informacją

    tyle w nich było wrażliwości

KAROL

    listy przeznaczone do czytania

    i listy przeznaczone do spalenia

[mogę wziąć cię za rękę?]

KAROL

    muszę pisać, bo chcę powiedzieć coś sobie

    nie im

JAROSŁAW

    nikt nie jest w stanie przeniknąć drugiej osoby

    zwłaszcza tak skomplikowanej jak ty

    jesteś pełen sprzeczności

KAROL

    nie rozumiesz mnie

JAROSŁAW

    a ty mnie

KAROL

    tylko że ta opowieść jest o mnie

    nie o tobie

    o wielkim Jarosławie

    pierwszym homoseksualiście peerelu

    powstało wiele innych książek

JAROSŁAW

    o tobie też

    sam jedną napisałem

KAROL

    lubię jej tytuł

JAROSŁAW

    twoje siostry strasznie się na mnie pogniewały

    zwłaszcza Nula

    Zioka już była obrażona

[potrzebuję więcej ciepła

boję się, że stracę kolor]

KAROL

    szkoda, że lepiej nie pilnowałeś mojej powieści

    choć może dobrze

    nie wiem

JAROSŁAW

    zmyślna, świetnie rozegrana

    pornograficzna zabawa

KAROL

    tylko tyle w niej widzisz?

JAROSŁAW

    egzemplifikacja pogańskiej religijności

    twojej religijności

KAROL

    w miłości nie ma nic obscenicznego

JAROSŁAW

    ekstrawagancka błyskotka

    choć literacko niczego sobie

KAROL

    pisanie „Efebosa”

    uratowało mnie przed popadnięciem w zupełne zniechęcenie

    bez tego nie wytrzymałbym dwóch potwornych lat życia

JAROSŁAW

    dużo tam piszesz o miłości

    naprawdę uważasz

    że najcenniejsze uczucie jest niezwiązane z płodzeniem?

KAROL

    miłość powinna rodzić przede wszystkim idee

    być czysta i piękna

JAROSŁAW

    immoralna

    chciałeś powiedzieć

KAROL

    męczyły mnie już

    te przemilczenia i zaprzeczenia

JAROSŁAW

    zadziwiające

    w tym samym czasie po przeciwnej stronie Europy

    dwaj wielcy pisarze Marcel Proust i André Gide

    podejmowali bardzo podobne zagadnienia

KAROL

    nieodrodny ze mnie syn Europy

JAROSŁAW

    jednak żałuję

    że nikt oprócz mnie jej nie przeczyta w całości

KAROL

    to jakiś boczny strumień

    konkretnych emocji zapisanych w moim ciele

    których przez długi czas nie rozumiałem

    albo bałem się zrozumieć

JAROSŁAW

    prawdziwa symfonia na cześć twórczości artystycznej

[możesz mnie komuś podarować

możesz zrobić ze mnie prezent]

KAROL

    zdaję sobie sprawę, że obiektywnie jest tam wiele dobrego

    ale traktowałem to raczej jako zapowiedź napisania czegoś istotnie cennego

JAROSŁAW

    cecha każdego dobrego literata

KAROL

    w poezji zatracam się bardziej niż w muzyce

JAROSŁAW

    zawsze powtarzałem

    że powinieneś być uważany za pisarza

    w równym stopniu jak za kompozytora

KAROL

    to pisarstwo, które się odkrywa

    odnajduję samo w sobie

    w niewypowiedzianym

JAROSŁAW

    od zawsze taki byłeś

KAROL

    jaki?

JAROSŁAW

    pamiętam, jak pierwszy raz cię zobaczyłem

    to wspomnienie wryło mi się w pamięć

    prawie tak samo jak różowa wstążka Nuli

    przekazywana z rąk do rąk

    biorąca udział w tylu naszych scenkach

[przyglądam się z ciekawością

chcę być blisko]

JAROSŁAW

    byłem małym chłopcem

    stałem w bramie naszego podwórza

    w fartuszku

    opierając się prawą ręką o słup furtki

    ale był wysoki

    ty też mi się wydawałeś wysoki

    choć utykałeś na jedną nogę

KAROL

    dziecięca wyobraźnia

    nazbyt szczegółowa

JAROSŁAW

    od małego wiedziałem, że wiele się od ciebie nauczę

    że wiele twoich słów

    wiele twoich gestów

    zostanie ze mną

KAROL

    byłeś bystrym dzieciakiem

JAROSŁAW

    nie podobały ci się moje pierwsze kompozycje

KAROL

    droczyłem się z tobą

JAROSŁAW

    te, z których byłem zadowolony

    krytykowałeś najbardziej

KAROL

    akord tonalny w siódmym i ósmym takcie

    modulacja w minorze do małej tercji

    b-moll – des-dur

    w majorze do dominanty

    takty dziewiąty-dziesiąty i jedenasty-dwunasty – sekwencja

    trzynasty-czternasty – powrót tematu

    szesnasty – koda

    najlepiej subdominanta, dominanta i tonika

    kadencja doskonała

JAROSŁAW

    gdyby nie ty

    pewnie byłbym kompozytorem

KAROL

    podrzędnym

JAROSŁAW

    a tak jestem tylko podrzędnym pisarzem

KAROL

    jesteś wybitnym pisarzem

[zrób ze mną co zechcesz

ułóż dowolny kształt

nie przejmuj się tym, że źle mnie zinterpretujesz]

KAROL

    mój Boże

    ktoś po przeczytaniu „Efebosa”

    mógłby mnie posądzić o znalezienie klucza do bram niewątpliwego szczęścia

    a to tylko wznoszenie stęsknionych ramion

    ku nieosiągalnej miłości

JAROSŁAW

    piękny młodzieniec w szaroniebieskim ubraniu

    odpalający papierosa od papierosa

    takiego cię będę pamiętał

    połączenie nonszalancji z elegancją

    pozostań taki

[tylko nie zmieniaj mi koloru

i obiecaj, że będziesz blisko]

KAROL

    obiecuję

negatyw

1932, willa Atma w Zakopanem, zarysowany negatyw czarno-biały, już nie do wywołania.

[wywołaj mnie]

ALEKSANDER

    maestro moje kochane

[pokazać się światu]

ALEKSANDER

    co on tu robi?

    dałem ci go na pamiątkę

    ale tylko tobie

KAROL

    widok twojego pięknego ciała

    nie może się zmarnować

ALEKSANDER

    miałem być tylko twój

KAROL

    byłeś mój, ale przez chwilę

[zaistnieć w cudzej świadomości]

KAROL

    co za niezwykły dar

    mieć go tu przy sobie

JAROSŁAW

    ładny ale głupi

    nie wiem po co go tu trzymasz

KAROL

    pomaga mi tak bardzo

    że nawet nie masz pojęcia

[być obok drugiej osoby]

JAROSŁAW

    brak mu obycia

    nie widzisz?

[ciało przy ciele]

ALEKSANDER

    jesteś zazdrosny

JAROSŁAW

    może i jestem

    kocham Karola jak brata

    za trzy miesiące już nie będzie o tobie pamiętał

KAROL

    nie słuchaj go kotku

    ty jesteś wyjątkowy

[dotrzeć do kogoś

przez skórę

mięśnie

aż do kości]

KAROL

    wtedy był moim jedynym powiernikiem

    w trudnej kwestii mojego zdrowia

JAROSŁAW

    żałuję, że nam powiedziałeś o tym tak późno

    myślałeś, że student medycyny cię wyleczy?

KAROL

    wiedział, jak się obchodzić z moim ciałem

[kompozytor i jego ciało]

ALEKSANDER

    gładki tors

    miękkie łydki

    delikatne długie palce

KAROL

    jesteś zazdrosny o Olesia?

JAROSŁAW

    przecież on nie wie kim ty jesteś

    z jak ważnym człowiekiem dla kultury polskiej ma do czynienia

KAROL

    to właśnie w nim lubię

JAROSŁAW

    zupełnie nie ta wrażliwość

    jakiej ci trzeba

    a co z potrzebami duchowymi?

ALEKSANDER

    kochany maestro

    potrzebuję stu złotych

KAROL

    mógłbyś wstąpić do Akademii Muzycznej po jeden świstek?

ALEKSANDER

    kochany maestro

    pilny dług – dwieście złotych

KAROL

    odbierz proszę jedną rzecz z Astorii

    zostawił mi tam moją ukochaną zapalniczkę

ALEKSANDER

    kochany maestro

    mama potrzebuje lekarstw

    brakuje pięćdziesięciu złotych

KAROL

    trzeba zanieść kwiaty Zośce

    byłbyś tak miły

ALEKSANDER

    kochany maestro

    przegrałem wszystko w karty

KAROL

    leć kochany do sklepu

    i przynieś mi trochę tytoniu

    jestem w takim stanie

    że ledwo się ruszam

ALEKSANDER

    kochany maestro

    kryzys

    mogę przyjechać do Zakopanego?

KAROL

    napiszę do Stefana o naszych nagłych potrzebach

    powiadomię Jarosława o twoim przyjeździe

[fotografia za blada albo za ciemno odbita

postaciom brakowało stóp, rąk, a nawet głowy]

KAROL

    mam tu takie małe robocze atelier

    tiule, tuniki, sandały, a nawet wieńce laurowe

    wszystkie potrzebne kostiumy i rekwizyty znajdziecie w szafie

ALEKSANDER

    będą potrzebne białe prześcieradła

JAROSŁAW

    i zapewne ściereczka do obmycia grzechu śmiertelnego

KAROL

    który kostium?

ALEKSANDER

    żadnego

    będę pozował tak, jak mnie pan Bóg stworzył

KAROL

    to mi się podoba

    Jarosławie, twoja kolej

JAROSŁAW

    za stary jestem na takie wygłupy

KAROL

    przypomnij sobie czasy Tymoszówki

    i co tam wyprawiałeś

JAROSŁAW

    ciało już nie to

KAROL

    ułożę z was najbardziej wytworny obraz

    ty Jarosławie będziesz Dionizosem

    ty młodym pasterzem

ALEKSANDER

    a ty?

KAROL

    ja będę patrzył

ALEKSANDER

    lepiej by było, jakbyś się rozebrał

KAROL

    nie widzę przeszkód

    jestem dziś w doskonałym humorze

ALEKSANDER

    i podaj mi ten tyrs

    a ty Jarosławie weź w dłoń kieliszek z winem

JAROSŁAW

    Dionizos w naszym ujęciu

    był młodym chłopcem

    a nie starzejącym się

    przybierającym na wadze

    mężczyzną

KAROL

    kto tu jest reżyserem tej sytuacji

    ja czy wy?

ALEKSANDER

    sprawisz nam przyjemność

    gdy dołączysz do nas

JAROSŁAW

    ogromną

KAROL

    jak tak na was patrzę

    to żałuję

    że ta sytuacja nigdy nie miała miejsca

[klisza urywa się]

JAROSŁAW

    muszę wracać

    domowe obowiązki

KAROL

    przyjedź kiedy chcesz

ALEKSANDER

    dobrze

KAROL

    nie przejmuj się pieniędzmi

    i przyjeżdżaj kotku

    o każdej porze

pióro

1930, zakupione w Warszawie atramentowe, czarne grawerowane pióro, z lekko wygiętą stalówką.

[długopis rodzaj męski

ołówek rodzaj męski

mazak rodzaj męski

pisak rodzaj męski]

KAROL

    pisak?

    dziwne słowo

[pióro rodzaj nijaki]

ZOFIA

    to chyba pana?

KAROL

    przepraszam?

ZOFIA

    upuścił pan

KAROL

    a tak moje

ZOFIA

    zabawne

    kompozytor gubi pióro

    które znajduje pisarka

KAROL

    ja też piszę

    wie pani

ZOFIA

    wiem

Karol chrząka.

ZOFIA

    a woli pan pisać

    czy komponować?

KAROL

    w tym momencie komponować

ZOFIA

    a woli pan kochać mężczyzn czy kobiety?

KAROL

    w tym momencie mężczyzn

ZOFIA

    możemy być przyjaciółmi

KAROL

    nie widzę przeszkód

ZOFIA

    będą plotkowali o naszym romansie

KAROL

    dla mnie to nic nowego

ZOFIA

    a jak się pan do tego odnosi?

KAROL

    zwyczajnie

    ludzie potrzebują

    widocznie

    takich rewelacji

ZOFIA

    no tak

    nie jest pan nowicjuszem w tej dziedzinie

KAROL

    pani też nie

    o ile mi wiadomo

ZOFIA

    pan i Natalia Dawydowa

KAROL

    moja najlepsza, najwierniejsza przyjaciółka

ZOFIA

    a ta okropna historia z Jadwigą Janczewską

KAROL

    z tym nie mam nic wspólnego

    Witkacy doprowadził do jej samobójstwa

    moim kosztem

ZOFIA

    tłumaczy się pan?

KAROL

    nic z tych rzeczy

    przedstawiam swoje stanowisko

    kiedy mam okazję

    kiedy ktoś naprawdę pyta

ZOFIA

    ja pytam

KAROL

    bardzo to doceniam

ZOFIA

    a ta młodziutka dziewczyna

    jak jej było?

KAROL

    przypominająca postacie z obrazów da Vinci

    Dagmar Godowski

ZOFIA

    tak, ona

KAROL

    nie wiem właściwie dlaczego

    akurat ona

    stała się obiektem moich uczuć

[on

lekko przyciszony głos

subtelny uśmiech misternie zarysowanych ust]

KAROL

    oscylacje moich erotycznych zawirowań bywają

    nadzwyczajne

    i zaskakują mnie samego

ZOFIA

    Wanda Siemaszkowa zdradziła mi zaraz po pana śmierci

    że w się w panu kochała

    a pan w niej

KAROL

    w młodości niezupełnie i bez pocałunków

ZOFIA

    no cóż

    jak się zachować wobec tego wytwornego pana

    który jest niezwykle uprzejmy

    który przytłumionym głosem mówi różne nieważne grzeczności

[intensywne spojrzenie wąskich, bardzo długich, szafirowych oczu

patrzących spod trochę zbyt ciężkich brwi]

KAROL

    piszesz powieści na maszynie

    czy piórem?

ZOFIA

    na maszynie

[maszyna do pisania rodzaj żeński]

ZOFIA

    czyli więcej

    było w twoim życiu kobiet

    niż mężczyzn

KAROL

    o kobietach więcej wiadomo

    i chętnie mówiono, pisano, plotkowano

    o mężczyznach spalone listy

    wyrzucone wspomnienia

    zakopane głęboko w ziemi pamiątki

[oczy, które miały skłonność do zapatrzenia się w przestrzeń

oczy genialnego artysty]

ZOFIA

    twój chłód był bardzo pociągający

    podobałeś mi się bez zastrzeżeń

KAROL

    wszyscy myśleli, że dla ciebie zrobię wyjątek

ZOFIA

    nasza przyjaźń uratowała mnie od wchodzenia w relacje z mężczyznami, których tak

naprawdę nie chciałam

    niestety w moim typie są skrajni despoci

    ty byłeś inny

KAROL

    zupełnie

ZOFIA

    przy tobie mogę być na swoim najlepszym poziomie

    zupełnie szczera i prawdziwa

KAROL

    czułem podobnie

ZOFIA

    lubiłam spędzać z tobą czas

    twoi chłopcy mi nie przeszkadzali

KAROL

    pamiętam jak przedstawiłem ci mojego sekretarza

    od razu widziałem, że ci nie przypadł do gustu

ZOFIA

    wcale nie byłam zazdrosna

[może trochę]

KAROL

    nawet jak powiedziałem ci, że się w tobie chyba zakochuję?

    to nie mogło być łatwe

ZOFIA

    nawet

    to było wyznanie samotności

    i ja też byłam wtedy samotna

    więc znaleźliśmy się na chwilę

KAROL

    jeśli kiedykolwiek dałem ci nadzieję

    której nie mogłem potem spełnić

    przepraszam

pierścień

1911, prawdopodobnie przywieziony z Sycylii pierścień wykonany z żółtego złota, z turkusowym kamieniem i gładkimi, ukośnymi krawędziami.

[zabierz mnie

od Messyny przez Palermo

Segestę, Syrakuzy

do legendarnej Taorminy]

KAROL

    gdzie mityczne przenika się z realnym

[płaskorzeźby, amfiteatry, ruiny]

KAROL

    tu jest cudownie

    nie masz pojęcia

[skały nad morzem

hellenistyczne rzeźby

zapach drzewa oliwnego]

KAROL

    zmartwychwstały Eros o ciele efeba

    dzieło sztuki

HRABIA

    witajcie w moich progach

KAROL

    widziałem go we śnie

    obezwładniająco piękny

    płonący nadludzką miłością

    nagi

HRABIA

    słodko gorzki

    mówiła o Erosie Safona

[efeb z Agrygentu

efeb Onesimos]

HRABIA

    miłość mężczyzny do mężczyzny to oznaka duchowej wyższości

    prawda tej miłości nie równa się z niczym innym

    jest piękna i czysta

    jest dzieckiem wiary i filozofii

[ale czy to normalne]

KAROL

    jeżeli normalność określa się jedynie możliwościami rozmnażania

    to gdzie cały psychiczny bagaż miłości?

    gdzie estetyzm?

    gdzie duchowe wartości?

HRABIA

    człowiek normalny jest jakimś fantomem

    ideą platońską człowieka

    płodem subiektywnej fantazji autora

    nie istniejąc w naturze

    nie może być miarą normalności człowieka istniejącego

KAROL

    wyznaję jedną religię

    religię miłości

HRABIA

    matematycznie można by i wykroić normalnego człowieka jako jakąś średnią

    arytmetyczną ludzkości

    uznać jego ogólny wyraz

    ale nie miałoby to żadnego sensu w przełożeniu na rzeczywistość

KAROL

    to nie jest potrzebne

    kto ma czelność o tym decydować?

HRABIA

    niezmordowana opinia publiczna

    ferująca wyroki

    kto jest normalny, a kto nienormalny

KAROL

    kto dał jej do tego prawo?

    istota miłości człowieka

    to absolutna swoboda

    bezgraniczna wolność wyboru

    oparta na subiektywnych, indywidualnych, psychicznych i fizycznych cechach jednostki

    której nawet opinia publiczna nie ma prawa stawiać granic

[spróbuj wyzwolić się z biernego oporu

przeciąć węzeł gordyjski

który dusi cię od lat]

KAROL

    ten wewnętrzny obszar wolności osiąga się przez zaakceptowanie

    swojego pochodzenia

[oraz orientacji?]

KAROL

    poczucie łączności z macierzystą glebą

[oraz własną seksualnością

uczenie się jej

mówienie o niej]

KAROL

    w nadmiarze wzruszenia nie zauważyłem co mówię

HRABIA

    ależ tutaj nie musisz za nic przepraszać

    możesz popełniać błędy i nie wiedzieć

    daj sobie czas na odpowiedzi

[księżyc

samotny blady wędrowiec]

HRABIA

    załóż ten pierścień

KAROL

    o nocy

    najmilsza przyjaciółko

    słodka towarzyszko wesołych figli zakochanych

    na twój rozkaz kwitnące jaśminy rozsiewają swój słodki aromat

    czekajmy na wspaniałe przygody, jakie nam dziś ofiarujesz

HRABIA

    jeśli nie masz jeszcze doświadczeń w byciu z innym mężczyzną

    to nic

[w słodkim aromacie kwitnących jaśminów, bzów i narcyzów

niech zatraci się upojny zapach wina]

KAROL

    noc w noc śni mi się posąg z brązu

    który widziałem w Neapolu

    nagi pasterz z nonszalancko narzuconą na ramiona koźlęcą skórą

    nazwany Narcyzem

[Praksytelesowski Hermes,

Dionizos-Narcyz z Palermo]

KAROL

    moje wybory, upodobania i fascynacje

    są rezultatem wyłącznie wyboru tego, co naturalne

    a więc piękne i obdarzające intensywnością doznań

    bogactwa przysłonione przez obyczajowość i zasady moralne

HRABIA

    kto by się nimi przejmował

KAROL

    nieraz myślałem

    że w miłości najważniejszą rzeczą jest to

    co człowiek potrafi z własnej duszy wykrzesać

    reszta to już zazwyczaj mniej lub więcej przyjemna fizjologia

    oczywiście takie typy nie są materiałem na mężów i ojców

    w najlepszym razie na kochanków

    i to co ja nazywam les vagabonds d’amour

HRABIA

    ach

    włóczędzy miłości

    doskonałe

    wypijmy za to

[toast!]

HRABIA

    za cudowną architekturę Włoch i pyszne jedzenie

KAROL

    za młodych chłopców Taorminy, kąpiących się w morzu nago

HRABIA

    za rzeźby

    i malarstwo da Vinci

KAROL

za balet rosyjski, który wprowadził na scenę pięknych młodzieńców

HRABIA

    za piękne dni

    a raczej bezsenne noce

KAROL

    za trzy lata czeka mnie izolacja

    odcięcie

    sześć lat bez Europy

    którą kocham

    po stokroć wolałbym spędzić ten czas tutaj

[nie obawiaj się

jeszcze tu wrócisz]

KAROL

    pytanie

    czy za życia czy po śmierci?

Mówią rzeczy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Szymanowski. Trudna biografia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

...
• Barbara Klicka •

Nieopowiedziane

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Historia ludzi

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Losy wydobyte z ciszy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Bielizna osobista

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Emma

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozszerzyć pole widzenia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Niedosyt

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

„Chłopi”, czyli historie ludowe

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Znajdź sobie przodka

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Historia relacyjna

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Ludowa historia Polski

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Nowe szczęście, nowy spokój
• Marek Beylin •

Pod ścianą

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Łatwopalna

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Romantyzując biedę

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Ośmiornica zwana kalmarem
• Pedro Pereira •

Sceniczne przyjemności

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Teatralia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Varia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

• Nowe sztuki •

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

• Z biblioteki •

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

• Z afisza •

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Contents

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.