Harriet Beecher Stowe

Chata wuja Toma

w opracowaniu Elwiry Korotyńskiej

Armoryka

Sandomierz

Projekt okładki: Juliusz Susak

Tekst wg edycji:

Harriet Beecher Stowe,

opr. Elwira Korotyńska

Chata wuja Toma

Wydawnictwo Księgarni Popularnej

Warszawa 1933

Zachowano oryginalną pisownię.

© Wydawnictwo Armoryka

Wydawnictwo Armoryka

ul. Krucza 16

27-600 Sandomierz

http://www.armoryka.pl/

ISBN 978-83-7950-917-1

ROZDZIAŁ I

 Pewnego wieczora w domu państwa Szelby, posiadających wielu niewolników, smutek zapanował i troska.

 Zacni ci ludzie, obchodzący się ze swą służbą, jak z własną rodziną, znaleźli się w położeniu tak rozpaczliwem, iż zmuszeni byli sprzedać jednego z niewolników, aby dług zaspokoić.

 Właśnie handlarz tymi nieszczęśliwymi, Halcy, przybył dobić targu i trudno mu było zgodzić się na podawane przez pana domu warunki.

 Handlarz ów na wszelkie wywody pana Szelby, odpowiadał wytrwale:

 — To niemożliwe! Nie mogę zgodzić się na podobne warunki...

 — Halcy, — rzekł wreszcie pan domu, — Tom, którego chcę sprzedać, jest niezwykłym sługą: silny, zdrowy, szlachetny i nad wyraz uczciwy. Zawierzyć mu można duże sumy pieniędzy, a nigdy nie złapałem go na oszustwie.

 Zadumał się Halcy, wreszcie zaproponował, aby mu dano na dokładkę dziewczynkę lub chłopca, a zgodzi się na żądaną cenę.

 Gdy to mówił, drzwi się otworzyły i na środek pokoju wbiegł pięcioletni, niepospolitej piękności chłopczyk.

 Pan Szelby rzucił grono winne do góry a ten złapał w powietrzu i podszedł do swego pana, który go pogłaskał po główce i kazał tańczyć.

 Dziecko tańczyło i śpiewało naprzemian.

 — Brawo! — zawołał handlarz — daj mi pan w dodatku do Toma tego chłopca, a zapłacę ile chciałeś.

 Tejże chwili weszła do pokoju młoda i piękna niewolnica, matka dziecka.

 Postać jej była bardzo wdzięczna, ręce małe i delikatne, z trwogą zbliżała się do chłopca.

 — Przepraszam pana, że weszłam, — rzekła zaniepokojona, ale szukam Henrysia.

 — Zabierz go, moje dziecko, — odrzekł pan Szelby — podczas, gdy Eliza porwała syna w objęcia i czemprędzej odeszła.

 — Oddaj mi pan chłopca, a umieszczę go u bogaczów, będzie mu dobrze.

 Pan Szelby zadumał się, poczem obiecał mu dać odpowiedź wieczorem.

 Wyszedł handlarz, a Eliza miotana straszliwem przeczuciem, poszła do pani Szelby, ale usłużyć jej dziś nie potrafiła.

 — Co ci się stało? co ci jest, droga Elizo, — odezwała się wkońcu pani domu — powiedz mi, jako swej opiekunce.

 — Ach! pani! — jęczała biedna kobieta, — był Halcy i pewnie sprzeda mu pan mego Henrysia.

 — Ależ nie bój się Elizo, — uspokajała łkającą pani Szelby, — wiesz, jak kochamy naszą służbę i nie lubimy się z nikim rozstawać...

 Wieczorem jednak podsłuchała Eliza rozmowę swych państwa, którzy, płacząc boleśnie musieli się zgodzić na tę ostateczność i sprzedać Toma i chłopca, obiecując sobie za rok, gdy interesa się poprawią wykupić obu dla siebie.

 Eliza, nieszczęsna matka, wbiegłszy do swego pokoju, ubrała dziecko i porwawszy je w objęcia, uciekła.

 Przeszedłszy z wiorstę drogi zapukała do drzwi chaty Toma, która otoczona była ślicznym kwiatowym i warzywnym ogródkiem, gdzie również rosły i osypane kwieciem drzewa owocowe i maliny.

 Chata Toma znana była z czystości, ładnego urządzenia i wielkiej gościnności gospodarzy.

 Gdy weszła Eliza, Kloc, żona Toma, przywitała ją serdecznie, ale i ze zdziwieniem, iż przychodzi tak późno.

 — Co się stało? — spytał Tom, bladej jak papier, Elizy.

 — Chcą mi zabrać mego Henryczka, już go sprzedali, — wyjęczała kobieta. — I Tom już sprzedany! — dorzuciła z boleścią.

 Po słowach tych zapanowała taka cisza złowroga, jakby gdzieś w kącie izdebki czaiła się śmierć. Słychać było tylko ciężki oddech trzech zrozpaczonych serc.

 Tom usiadł z głową ujętą w obie dłonie i szlochał.

 Kloc zrozpaczona zaczęła go namawiać, aby uciekał z Elizą i dzieckiem, ale odmówił.

 Nie chce, aby pan był zrujnowany, poświęci się więc dla niego, a gdy go wykupią wróci do domu.

 Wskazano Elizie drogę ku rzece Ohio, która była trudna do przejścia z powodu kry płynącej, ale stanowiła jedyną ucieczkę.

 Dobiegłszy do przewoźnika, nie zastała go, a tymczasem chwila każda zbliżała do wroga. Co pocznie biedna matka?

 Dziecko zawisło na ramieniu Elizy i bezsilne, prawie omdlałe ze strachu tuliło swą rozpaloną twarzyczkę do matki.

 Siadła ze swym skarbem przy oknie w izbie przewoźnika, gdy naraz gwizd straszliwy rozdarł powietrze, a to, co ujrzała było tak okropne i niespodziane, że z jękiem złapała się za serce.

ROZDZIAŁ II

 Gdy zjawił się Halcy — był tylko Tom do wzięcia, dziecka nigdzie nie było.

 Oburzony handlarz, posądzając państwa Szelby o pomoc w ucieczce, awanturował się i przeszukiwał dom cały, ale, jak wiadomo, napróżno.

 Zaproszony na śniadanie przez panią domu, aby odwlec poszukiwanie Henryczka, siedział zły, wołając o pomoc w ściganiu zbiegłej matki. Pani Szelby zaś wydała rozkaz służbie, aby zwlekała z gotowaniem i podawaniem, dając w ten sposób Elizie, możność oddalenia się od domu.

 Po śniadaniu nadeszła straszna chwila rozstania................

ROZDZIAŁ III

 Śmierć Ewuni złamała życie ojcu, chodził zrozpaczony i bezsilny — Tom tylko jeden pocieszał go i ubóstwiał.

 Tego także miał stracić, obiecał bowiem Ewuni, że go zwolni i wyśle do domu z powrotem.

 Zawołał go do siebie i powiedział, iż otrzyma wkrótce papiery zwalniające go zupełnie.

 Ucieszył się....................

ROZDZIAŁ IV

 W kilka dni potem, Tom, pomimo ciężkich ran zmuszony był iść do roboty i znosić przeróżne katusze. Cichy, pokorny, zdawał się być nie z tego świata.

 Zdarzyło się, iż uciekła jedna z zarządzających gospodarstwem..........................