Kaja Mikoszewska

Mobilny świat dla Pań

Krótki kurs informatyki dla każdej z nas

„Mobilny świat dla Pań” napisały, opracowały, zredagowały, zilustrowały dziewczyny:

Teresa Chylińska-Kur, KurkaStudio (projekt okładki i rysunki),

Anna Laskowska (koordynacja i adiustacja),

Kaja Mikoszewska (autorka, projekt makiety i opracowanie graficzne, skład i łamanie),

Bianka Piwowarczyk-Kowalewska (redakcja).

Pomagali FACECI:

Marek Jannasz (redaktor serii),

Marek Kowalik (korekta).

Zdjęcie na okładce: © stocksy.com / Simone Becchetti

ISBN: 978-83-7892-259-9

© Copyright by Wydawnictwo Lingo sp.j., Warszawa 2014

www.poradnikinaobcasach.pl

Opracowanie wersji elektronicznej:

Wstęp

Historię technologii tworzyły kobiety. Pierwsze programy komputerowe pisała Ada Lovelace, Hedy Lamarr opracowała system, dzięki któremu działają współczesne sieci komórkowe. Grace Hopper stworzyła podstawy dla dzisiejszych języków programowania, a pierwszy komputer domowy zbudowała Mary Allen Wilkes.

Dziś wszyscy korzystamy z tych technologii i Ty, dzięki lekturze książki „Mobilny świat dla Pań. Krótki kurs informatyki dla każdej z nas”, także poczujesz się panią swojego komputera, smartfona, tabletu…

Książka jest podzielona na dwie części. W pierwszej poznasz lepiej sprzęt. W Twojej torebce jest smartfon, tablet lub laptop – opowiem, z czego się składa, i podpowiem, jak może Ci jeszcze lepiej służyć. Znajdziesz mnóstwo ciekawostek, którymi będziesz mogła błysnąć w rozmowie, oraz porady, jak dbać o komputer i skąd brać przydatne programy. Dowiesz się, jak wycisnąć więcej funkcji z przeglądarki oraz na ile sposobów możesz korzystać z internetu w smartfonie. Nauczysz się sama diagnozować problemy i radzić sobie z nimi.

W drugiej części pospacerujemy po internecie. Znajdziesz tu podpowiedzi, jak dbać o swój wizerunek w sieci, gdzie przechowywać swoje pliki, żeby zawsze mieć do nich dostęp. Przedstawię serwisy internetowe, z których warto korzystać. Porozmawiamy też o tym, gdzie wypada wyjąć telefon, a gdzie możesz spokojnie go wyłączyć.

Informatyka i wszechobecna sieć mogą być przyjazne. Zapraszam do wspólnego zwiedzania.

Kaja Mikoszewska

Dziękuję mojej redaktorce i wszystkim przyjaciołom, dzięki którym życie w świecie pełnym technologii jest pełne wspaniałych przygód

W książce znajdują się kody QR (ang. Quick Response Code), nazywane też „kurkodami”. Są w nich zakodowane adresy stron internetowych. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, abyś przepisała podany adres do przeglądarki, ale możesz też skorzystać z ułatwienia. Weź swój podłączony do internetu smartfon, uruchom na nim appkę do skanowania, na przykład:

Android: Barcode Scanner

iPhone/iPad: QR Code Reader and Scanner

Windows Phone: Microsoft Tag App

Zeskanowanie poniższego kodu spowoduje wyświetlenie na ekranie Twojego telefonu adresu strony serii „Poradniki na obcasach”. Będziesz miała możliwość otwarcia jej w przeglądarce.

Uwaga! Nie skanuj wszystkich kurkodów, które wpadną Ci w oko w mieście. Mogą być w nich zakodowane także adresy niebezpiecznych stron zawierających szkodliwe oprogramowanie. Oficjalne plakaty znanych firm są zwykle niegroźne, ale jeśli kurkod wygląda na naklejony dodatkowo albo adres strony wzbudza Twoje podejrzenia, nie otwieraj jej w przeglądarce.

Zapewniamy, że wszystkie kurkody w tej książce są bezpieczne :-)

Ale tak palcem?

Smartfony
ROZDZIAŁ 1.

Smartfony są wszędzie. Wygodne telefony z mnóstwem funkcji, dzięki którym nie musimy nosić przy sobie notatników, odtwarzaczy muzyki, aparatów fotograficznych, dyktafonów, a czasem nawet komputerów. Pozwalają nam uzyskać dostęp do internetu prawie w każdym miejscu na świecie. Nasze życie może być dzięki nim znacznie wygodniejsze.

Dlaczego smartfon jest sprytny?

Smartfony zostały tak nazwane, ponieważ oferują dużo więcej niż tradycyjne telefony (ang. smart – mądry, bystry, szykowny). Oprócz wykonywania połączeń telefonicznych i wysyłania SMS-ów mogą przechowywać Twoje notatki i przypominać o zbliżających się wydarzeniach z Twoich kalendarzy. Na smartfonie możesz przejrzeć pocztę, przeczytać książkę i obejrzeć film, a także zagrać w grę. Sprawdzisz na nim, jak dojechać komunikacją miejską w nieznane miejsce. Tak naprawdę masz przy sobie malutki, lekki, przenośny komputer.

Pierwszy smartfon nazywał się Simon, powstał w 1992 r. w firmie IBM. Można było z niego dzwonić, miał też kalendarz, notatnik, książkę adresową, kalkulator, obsługę e-maili i kilka gier. Jeszcze nie miał dotykowego ekranu – trzeba było używać specjalnego pióra świetlnego.

Smartfony składają się z urządzenia właściwego, pełnego elektroniki, oraz zainstalowanego na nim systemu operacyjnego i oprogramowania. Obsługuje się je, dotykając ekranu. W ten sposób można wpisywać tekst na wirtualnej klawiaturze i przeglądać zdjęcia. Programy prezentują się na ekranie smartfonów jako ikonki, które uruchamiają się po dotknięciu.

Ekran jest interfejsem, czyli częścią urządzenia odpowiedzialną za interakcję między użytkownikiem a sprzętem. Interfejs działa w obie strony – Ty go dotykasz, on Tobie wyświetla.

Posiadacze zwykłych telefonów często nie zmieniają ich na smartfony z obawy przed wirtualną klawiaturą. W ten sposób domyślnie wprowadza się tekst na ekranach dotykowych – litery i znaki dotykasz po kolei palcem na wyświetlonej klawiaturze. Możesz także wprowadzać tekst, po prostu go dyktując – to jedna z wbudowanych w smartfon opcji. System uczy się coraz lepiej rozpoznawać Twój głos i poznaje nowe słowa, a jeśli wpisze coś źle, zawsze możesz to poprawić ręcznie przed wysłaniem SMS-a czy zatwierdzeniem notatki.

Wirtualna klawiatura

www.swype.com

www.swiftkey.net

Niektórzy wolą pisać, przesuwając opuszkiem po kolejnych literach, odrywając palec od ekranu tylko pomiędzy słowami (tzw. pisanie gestami). Żeby korzystać z takiego sposobu, trzeba zainstalować alternatywną klawiaturę, na przykład Swype lub SwiftKey. Każda z nich po zainstalowaniu przeprowadzi Cię przez proces uczenia się nowych opcji.

Co jeszcze ciekawego można znaleźć w sklepikach z aplikacjami na smartfony, przeczytasz w rozdziale 4.

Wygodniejszy interfejs

Na ekranie smartfona widzisz ikonki programów, które uruchamiasz dotknięciem. Jeśli dłużej przytrzymasz palec na ikonce, możesz ją usunąć z ekranu lub przesunąć w inne miejsce. Usunięcie z ekranu nie powoduje odinstalowania programu – w każdej chwili możesz przywrócić ikonkę. Wystarczy wejść w listę aplikacji i przytrzymać palec na ikonce programu, który chcesz mieć zawsze pod ręką. Na Windows Phonie możesz także w ten sposób zmieniać wielkość ikonki.

Masz więcej niż jeden ekran – przemieszczasz się między nimi, przesuwając palec wzdłuż lub w poprzek wyświetlacza. Na każdym możesz ustawić dowolny zestaw ikonek (mogą nawet się powtarzać). W ten sam sposób łatwo poukładasz na ekranach widżety.

Przeciągając palcem z samej góry ekranu w dół (lub odwrotnie, zależnie od modelu telefonu), wyświetlasz listę przydatnych ustawień systemowych i powiadomień. Czasami inny zestaw wyświetla się, kiedy przesuniesz w ten sposób jednym palcem, a inny, kiedy użyjesz dwóch. Zachęcam do eksperymentowania, a jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, mnóstwo filmów z instrukcjami znajdziesz na youtube.com lub na stronie producenta Twojego telefonu.

Gesty

Na niektórych modelach telefonów możesz podejrzeć wszystkie ekrany naraz za pomocą gestu pinch in – dotykasz wyświetlacza jednocześnie dwoma palcami w różnych miejscach, a potem zbliżasz je do siebie. Dotknięcie wybranego ekranu spowoduje wyświetlenie go w całości.

Gest pinch out służy do przybliżania widoku. Wykonuje się go odwrotnie niż pinch in – ustawiasz w jednym miejscu dwa palce, które potem rozsuwasz. Przydaje się do powiększania np. fragmentu oglądanego zdjęcia lub strony w przeglądarce.

Parę słów o sprzęcie

Smartfon jako urządzenie ma znacznie bardziej skomplikowaną konstrukcję niż zwykły telefon. Oprócz ekranu dotykowego, baterii, głośnika i mikrofonu najczęściej ma także wbudowane dodatkowe układy elektroniczne, między innymi:

akcelerometr pozwalający telefonowi na ustalenie prędkości, z jaką się przemieszczasz;

GPS – system nawigacji satelitarnej, dzięki któremu telefon zna Twoje położenie geograficzne i np. może Cię poprowadzić do celu;

aparat fotograficzny (lub dwa, po jednym z każdej strony telefonu);

układy umożliwiające łączność z internetem;

Bluetooth – układ odpowiadający za łączność z innymi urządzeniami, np. słuchawkami bezprzewodowymi, drugim telefonem itp.;

żyroskop, dzięki czemu aparat może służyć jako poziomica;

kompas! (czyli zwykły czujnik magnetyczny);

czujnik odległości (ang. proximity sensor), który m.in. rozpoznaje, czy przyłożyłaś telefon do policzka i wygasza ekran w czasie rozmowy;

radio.

Teraz dokładniej omówimy najważniejsze dla nas dwa elementy konstrukcji smartfona.

Ekran

Ekran smartfona wygląda jak zwykła szybka, ale jest w nią wbudowana niewidoczna siatka rozpoznająca, gdzie dokładnie przyłożyłyśmy palec. Korzysta z tego, że nasze ciało przewodzi prąd elektryczny, i wyczuwa zaburzenia pola elektrostatycznego. Dlatego nie zareaguje na dotknięcie ostrym rysikiem – tego nie róbmy, by nie zniszczyć wyświetlacza – ale za to pozwala na wykonywanie operacji więcej niż jednym palcem naraz (np. przybliżanie fragmentu zdjęcia za pomocą rozsunięcia palców).

Wielkość ekranu podaje się jako przekątną w calach (zwykle jest to od 3 do 6 cali). Producenci smartfonów ścigają się pod względem rozdzielczości – im większa, tym lepiej wszystko wygląda, litery i grafika są wyraźniejsze oraz więcej mieści się na ekranie.

Rozdzielczość ekranu to liczba punktów, z których składa się wyświetlany obraz. Najczęściej podaje się dwie liczby, pierwsza to liczba punktów w poziomie, druga – w pionie. Punkty te nazywane są pikselami (px).

Możesz spotkać się też ze skrótem „ppi” (ang. pixels per inch) oznaczającym gęstość – liczbę pikseli na cal długości[1].

Bardzo dobre wyświetlacze mają powyżej 300 ppi – wtedy nie widać już pikseli, a obraz jest bardzo wyraźny.

Przykłady: iPhone 5S ma przekątną długości 4 cali, rozdzielczość 1136 x 640 px i gęstość 326 ppi. Standardowy ekran smartfona ma 4,3 cala przekątnej i rozdzielczość 480 × 800 px, a gęstość 254 ppi.

[1] Oblicza się go wzorem √(a²+b²)/x – gdzie: a to szerokość w pikselach, b – wysokość w pikselach, x – liczba cali dla danego urządzenia.

Bateria

Pojemność baterii podaje się w miliamperogodzinach (mAh). Im większa pojemność, tym rzadziej trzeba podłączać telefon do ładowarki. Zużycie baterii zależy oczywiście od sposobu używania telefonu, więc, niestety, nie podam Ci przelicznika z mAh na roboczogodziny, ale najlepiej, żeby smartfon miał baterię o pojemności wyższej niż 1400 mAh. Warto pamiętać, że im nowszy model telefonu, tym jego konstrukcja jest bardziej oszczędna – wewnętrzne układy zużywają mniej baterii.

Uwaga! Jeśli zostawisz telefon na dłużej w zasięgu ostrego słońca lub w rozgrzanym samochodzie, bateria litowo-jonowa może nawet wybuchnąć.

Nie upuszczaj baterii. Jeśli pęknie jej zewnętrzna powłoka, odnieś ją ostrożnie do punktu zbioru elektrośmieci – lit zapala się od kontaktu z powietrzem.

Nie należy siadać na smartfonie ani w ogóle przyciskać go ciężarami. Aparat potrzebuje trochę wentylacji, a narażanie go na zbyt wysokie ciśnienie może spowodować nawet eksplozję baterii. Po prostu nie zapominajmy, że nasz smartfon to przenośny komputer, który jest wart ponad tysiąc złotych, i traktujmy go z szacunkiem.

Producenci podają czasem, na ile godzin rozmów telefonicznych wystarcza ich bateria – możesz kierować się tym kryterium przy zakupie.

Obecnie w smartfonach instalowane są baterie litowo-jonowe. Jak każda bateria, ta też ma pewne wymagania – nie należy wystawiać jej na wysokie temperatury, mrozić i najlepiej nie dopuszczać do całkowitego rozładowania – od tego się psuje. Zwykle nie przestaje działać w ogóle, ale potem „trzyma” dużo krócej. W rozdziale 7 dowiesz się, jak przedłużyć życie baterii.

W niektórych modelach smartfonów baterię można wymienić na nową, jeśli stara zaczyna się psuć, czyli na przykład za szybko się rozładowuje. Nie musisz wymieniać baterii na taki sam model – nowa może mieć większą pojemność i być większa (wymaga wtedy wymiany tylnej klapki telefonu).

Nie kupuj baterii w nieautoryzowanych sklepach ani na bazarach. Wybieraj oryginalne baterie – podróbki są najczęściej cięższe i słabsze od oryginałów, ale przede wszystkim krócej żyją. Lepiej rzadziej inwestować w porządną baterię.

Pamiętaj, żeby nie wyrzucać starej baterii do śmieci. Trzeba ją oddać do recyklingu.

System operacyjny – inteligencja smartfona

System operacyjny to silnik naszego telefonu. Odpowiada za jego funkcje, obsługuje działanie układów elektronicznych i pozwala na uruchamianie aplikacji. Każdy system operacyjny ma swoją specyfikę.

system

opinie użytkowników

logo

producent systemu

producenci aparatów

iOS

„Dość drogi, elegancki, wygodny”.

„Działa zawsze tak samo, wiadomo, czego się spodziewać, jest w zasadzie bezawaryjny”.

Apple

Apple (iPhone)

Android

„Najpopularniejszy na świecie system na smartfony”.

„Uniwersalny, można go dostosowywać do swoich potrzeb na mnóstwo sposobów”.

Google

Samsung, Sony, HTC, Motorola, LG i inne

Windows Phone

„Sprawia najmniej problemów początkującym, których poprzednim telefonem była stara Nokia”.

Microsoft

Nokia, LG, HTC, Samsung, Acer, Dell, Huawei

Oprócz trzech głównych graczy na rynku systemów smartfonowych istnieje BlackBerry, producent smartfonów biznesowych. Aparaty najczęściej mają wbudowaną fizyczną klawiaturę, popularne są w zasadzie tylko w Kanadzie oraz w środowisku biznesowym. „Jeżynki” używa też prezydent USA Barack Obama.

www.cyanogenmod.org

System Android (w odróżnieniu od dwóch pozostałych) jest otwarty, co oznacza, że można napisać na niego nie tylko dodatkowe oprogramowanie, ale także własną wersję systemu operacyjnego. Najpopularniejszą alternatywną wersją systemu jest CyanogenMod rozwijany przez społeczność entuzjastów, zawierający wiele dodatkowych funkcji.

Który smartfon dla mnie?

Czy w ogóle go chcę?

Jeśli twardo uważasz, że telefon służy wyłącznie do dzwonienia, to zastanów się, czy na pewno nie przyda Ci się urządzenie, które jest jednocześnie notatnikiem, kalendarzem, aparatem fotograficznym i radiem. A także encyklopedią i poręczną mapą!

Jeśli już się wahasz, czy zmienić dotychczasowy telefon na smartfon, nie obawiaj się. Systemy operacyjne zostały zaprojektowane tak, żeby jak najbardziej ułatwić obsługę – intuicyjnie. Ekrany mają wysoką rozdzielczość, dzięki czemu wszystko wyraźnie na nich widać. Możesz ustawić wielkość liter i jasność wyświetlacza zgodnie z upodobaniami.

Jeśli niepokoi Cię wirtualna klawiatura, możesz nauczyć swój telefon rozpoznawania mowy i po prostu dyktować mu tekst. Trzeba tylko włączyć tę opcję w ustawieniach systemowych klawiatury/języka.

Bateria zwykle wystarcza na cały dzień, a ładując telefon w nocy przy łóżku, można słuchać na nim muzyki lub włączyć program badający jakość naszego snu.

Należy pamiętać, że smartfony, tak jak cała współczesna technologia, szybko się starzeją. Zmieniają się (zwykle na lepsze) systemy operacyjne, programy na nie pisane mają większe wymagania. Nie ma przed tym ucieczki – za kilka lat będzie trzeba zmienić smartfon na nowszy model.

Kolejne wersje systemu operacyjnego Android nazywają się smakowicie – Cupcake, Donut, Eclair, Froyo, Gingerbread, Honeycomb, Ice Cream Sandwich, Jelly Bean, KitKat… to nazwy deserów. Polecam wersję co najmniej Ice Cream Sandwich (ICS).

Wersje systemu Windows Phone nazywane są kolejnymi numerami (od 7 wzwyż), niektóre aktualizacje dostały własne nazwy, m.in. Mango i Refresh, a wersja 8. została ochrzczona Apollo – i od tej wzwyż polecam.

Wersje iOS nazywane są wydaniami i mają tylko kolejne numery.

Decyzje, decyzje

System operacyjny możesz wybrać w zależności od tego, jaki masz komputer stacjonarny. Na wszystkie mobilne systemy jest mnóstwo oprogramowania, także specjalistycznego, więc istotną kwestią będzie wygoda przenoszenia danych między urządzeniami (patrz rozdział 12). Jeśli przy biurku najczęściej korzystasz z Maca, najwygodniej będzie Ci z iPhone’em. Jeśli pracujesz na Windowsach, do wyboru masz dowolny telefon z Androidem lub Windows Phone.

Nie od rzeczy jest także podpytać rodzinę i znajomych – jeśli wybierzesz ten sam system, będziecie mogli wymieniać się uwagami i liczyć na wzajemną pomoc w przypadku problemów.

Najlepiej wybrać taki aparat, który wygodnie leży w ręku. W tym celu warto przejść się do większego sklepu i pobawić się eksponatami. Jeśli zamierzasz nosić smartfon w torebce, możesz zdecydować się na cięższy model z większym wyświetlaczem, a jeśli w kieszeni – mniejszy i lżejszy.

Większość modeli smartfonów ma „plecki” wyprofilowane w kształt ułatwiający chwycenie aparatu i ze środkiem ciężkości przesuniętym w dół, co zapobiega wypadaniu z ręki. Obudowy są z plastiku, czasem z gumowymi elementami, żeby zwiększyć przyczepność. Raz na jakiś czas jeden z producentów wypuszcza na rynek superelegancki telefon o równych liniach, cały w szkle i chromie, jednak następnie wycofuje model lub modyfikuje go, ponieważ użytkownicy skarżą się, że telefony zsuwają się z gładkich stołów i nie leżą bezpiecznie w dłoni.

Zastanów się także, do czego jeszcze masz ochotę używać telefonu. Jeśli oprócz rozmawiania i wysyłania SMS-ów planujesz robić zdjęcia, dowiedz się, ile megapikseli (Mpx) ma wbudowany aparat fotograficzny oraz – co ważniejsze – jakie są opinie na temat jego optyki. Można szukać aparatu o rozdzielczości od kilkunastu do kilkudziesięciu megapikseli (jak w niektórych telefonach Nokia Lumia), ale na przykład aparat w iPhonie 5S ma tylko 8 Mpx, a fachowcy chwalą jakość zdjęć wspomaganą wbudowanym oprogramowaniem.

Dla zaawansowanych amatorek fotografowania dostępny jest spory wybór obiektywów do smartfonów. Należy zwrócić uwagę na to, czy obiektyw ma własną kartę pamięci i zasilanie, bo inaczej będzie korzystał z baterii i pamięci smartfona. Ponieważ zdjęcia robione za pomocą obiektywu są lepszej jakości, będą one dużo większymi plikami niż zwykłe fotografie i mogą szybko zająć nam cały dysk, a wysokiej jakości urządzenie elektroniczne może bardzo szybko zużyć baterię.

Wybierając ładowarkę samochodową, warto kupować wyłącznie produkty markowe lub polecane przez producenta telefonu. Tanie podróbki mogą zniszczyć baterię, a nawet uszkodzić telefon!

Niektóre obiektywy montuje się na smartfonie, na przykład za pomocą klipsa lub na magnes. Inne są samodzielnymi urządzeniami zewnętrznymi, tzw. aparatami bezkorpusowymi, których wyświetlaczem staje się ekran smartfonu (łączą się bezprzewodowo). Można też kupić przystawkę umożliwiającą przymocowanie do telefonu zwykłych obiektywów fotograficznych.

Może jesteś w ciągłym biegu, a w każdej wolnej chwili sprawdzasz pocztę i zaglądasz do internetu? Albo zamierzasz na smartfonie czytać książki lub słuchać muzyki? Warto zwrócić uwagę na baterię. Problem jest mniejszy, gdy często jeździsz autem – do gniazda na zapalniczkę możesz podłączyć ładowarkę samochodową. Nie będzie ona ładować telefonu równie skutecznie jak ładowarka umieszczona w zwykłym gniazdku, ale wystarczająco przedłuży jego działanie, zanim poziom baterii spadnie do alarmującego poziomu.

Jeśli masz jeszcze trochę miejsca w torebce, możesz sprawić sobie przenośny akumulator (ang. power bank lub power pack). Są to nieduże pudełka z gniazdami USB, do których przypinasz kablem komórkę lub tablet. Kosztują od kilkudziesięciu do kilkuset złotych. Ładujemy je normalnie z gniazdka, co może trwać kilka godzin (najlepiej zostawić je podłączone na noc). Potem mamy spokój, bo niektóre modele mogą naładować baterię telefonu nawet trzy razy bez potrzeby podłączania do prądu. Im pojemniejszy power bank, tym cięższy. Do smartfona polecam takie o pojemności co najmniej 5000 mAh (miliamperogodzin), do tabletu – ok. 15 000 mAh.

Do tego oczywiście musisz dołożyć kabelek USB. Polecam te z kątową wtyczką, mniej się psują. Dobrze wiedzieć: kable kręcone (jak przy słuchawkach w starych telefonach) nie są bardziej wytrzymałe od prostych, a kable z podświetleniem psują się najszybciej.

Sama zdecyduj, czego Ci trzeba – na pewno jest to do kupienia.

Niektóre telefony są wodoodporne (jak Sony Xperia Z), inne mają fizyczną klawiaturę (kosztem wielkości wyświetlacza, jak BlackBerry Bold Touch 9900). Są modele zaprojektowane specjalnie dla graczy (z dodatkowymi przyciskami, jak Sony Xperia Play), są też smartfony wybitnie odporne na czynniki zewnętrzne (zmiany temperatury i uderzenia, jak Samsung Galaxy Rugby Pro I547). W 2013 r. Nokia Lumia 1020 była bardzo chwalona za aparat fotograficzny, a iPhone 5s był uważany za najbardziej uniwersalny smartfon spośród dostępnych na rynku, choć nie ma on żadnych dodatkowych funkcji (a może właśnie dlatego).

Do mniejszej torebki i na stół

Tablety
ROZDZIAŁ 2.

Tablety są bardzo podobne do smartfonów, mają po prostu większe ekrany. Choć wciąż są mniejsze od laptopa, da się już na nich w miarę wygodnie pracować. W tym rozdziale podpowiem, jak wybrać tablet dla siebie i w jaki sposób podłączyć do niego klawiaturę i głośniki.

Wielkość ma znaczenie

Tablet to także nazwa zupełnie innego urządzenia służącego do precyzyjnego rysowania. Korzystają z niego ilustratorzy, graficy komputerowi i animatorzy. Składa się on ze sztywnej podkładki oraz rysika przypominającego długopis.

Tablety wzięły się z kompromisu między smartfonem a netbookiem (por. rozdział 3). Na smartfonie można zrobić mnóstwo rzeczy, ale wykonywanie niektórych czynności na małym ekranie jest po prostu niewygodne. Netbook (a co dopiero laptop) jest wygodniejszy do pracy, ale czasem zwyczajnie za duży i za ciężki. Kiedy klawiatura nie jest niezbędna, ponieważ chcesz jedynie wygodnie czytać e-booki, przeglądać zdjęcia czy sprawdzać pocztę, tablet będzie lekkim, praktycznym rozwiązaniem. Naładowany tablet zwykle pracuje przez kilka godzin, da się na nim w czasie podróży obejrzeć film, można też w coś zagrać.

Najpopularniejsze rodzaje tabletów:

producent systemów

opinie użytkowników

logo

modele

producenci aparatów

Apple (iOS)

„Wyświetlacz Retina kosi konkurencję”.

iPad

Apple

Google (Android)

„Znakomity do życia w internecie i grania”.

Nexus, Galaxy Tab, Galaxy Note, Transformer

Samsung, Asus, Acer, Sony, Motorola, Hyunday, Toshiba i inne

Microsoft (Windows 8, Windows RT)

„Dobry do prezentacji biznesowych”.

Surface, Aspire, Iconia, Transformer, VivoTab, LifeBook, IdeaPad, Vaio

HP, Lenovo, Samsung, Dell, Fujitsu, Nokia, Sony i inne

Amazon i Google (Fire OS Android)

„Elegancki. Stworzony do kupowania rzeczy na Amazonie :) Ale też dużo na nim gram i czytam”.

Kindle Fire

Quanta Computer

Wewnątrz tabletu znajdują się w większości te same elementy, co w smartfonie, urządzenia te różnią się jednak wielkością ekranu i rodzajem baterii. Mają też więcej pamięci wewnętrznej – na tablecie mieści się więcej programów i danych.

Ekran

Wielkość ekranu podaje się w tych samych jednostkach, w których mierzy się rozdzielczość smartfonów i innych urządzeń z wyświetlaczem – jako przekątną w calach. Przyjęło się uznawać, że tam, gdzie kończy się smartfon, zaczyna się tablet, czyli od ok. 7 cali wzwyż.

W 2013 r. rewolucję na rynku tabletów wywołał nowy rodzaj wyświetlacza – Retina. Dzięki niemu ekran może mieć dużo większą rozdzielczość, a obraz jest ostry jak brzytwa.

Ludzkie oko przestaje widzieć pojedyncze piksele, jeśli patrzy na obraz mający około 300 ppi z odległości ponad 30 cm
(lub 240 ppi z odległości prawie 40 cm).

Retina (po ang. siatkówka oka) to wyświetlacz ciekłokrystaliczny o bardzo dużej gęstości pikseli. W praktyce oznacza to, że z normalnej odległości nie sposób gołym okiem zobaczyć punktów, z których zbudowany jest obraz. Ponadto retinowe wyświetlacze dają bardzo duży kąt widzenia – obraz jest ostry, także gdy patrzy się na niego z boku – oraz znakomity kontrast. Po wejściu tego rozwiązania na rynek producenci sprzętu oszaleli i prześcigają się w produkcji ekranów o wysokiej rozdzielczości – dla tabletów, monitorów i telewizorów.

Bateria

W tabletach najczęściej stosowane są baterie litowo-polimerowe (LiPo lub Li-Poli). Często na opakowaniu tabletu pojemnośc baterii podana jest w miliamperogodzinach z dopiskiem „2 cell”. Oznacza to, że akumulatorek jest dwukrotnie pojemniejszy.

Polimery używane w bateriach sprawiają, że mogą być one dużo cieńsze niż w smartfonach, a nawet elastyczne. Oznacza to także, że są nieco droższe. Mają też jedną nową wadę – są podatne na przeładowanie. Żeby temu zapobiec, montuje się specjalne układy elektroniczne, które uniemożliwiają ładowanie po osiągnięciu pewnego poziomu baterii. Jeśli chcesz jeszcze lepiej zadbać o żywotność baterii, możesz zainstalować specjalną aplikację czuwającą nad jej zdrowiem (patrz rozdział 4).

Niebieski ząb i akcesoria do tabletu

Tablet jest urządzeniem wielofunkcyjnym. Zwykle jest wyposażony w mikrofon i głośnik, da się więc na nim oglądać filmy lub uczestniczyć w wideokonferencji. Jak każdy gadżet elektroniczny, w odpowiedzi na potrzeby użytkowników szybko doczekał się mnóstwa dodatków rozszerzających jego możliwości. Czasem wygodniej pisałoby się na prawdziwej klawiaturze, a dźwięk z głośniczka mógłby być lepszy… Na szczęście niemal każdy tablet ma wbudowany Bluetooth.

Bluetooth

(po ang. niebieski ząb, wym. „blutuf”) to technologia bezprzewodowej komunikacji – zwykłe fale radiowe przesyłane między urządzeniami wyposażonymi w odpowiednie układy. Najczęściej ma zasięg do 10 m.

Logo Bluetooth to wariacja na temat runicznego zapisu inicjałów duńskiego i norweskiego króla Haralda Sinozębego, na którego cześć nazwano tę technologię.

Głośniki bezprzewodowe

Lubisz wylegiwać się w łóżku z tabletem? Może chcesz na nim czasem obejrzeć film albo pograć w kolorową grę? W smartfonie trzymasz dużo muzyki? Kiedy sprawisz sobie głośnik bezprzewodowy, wszystko będzie brzmieć lepiej.

Głośniki bezprzewodowe są często nieduże i mają ciekawe kształty – od kostki, przez tubę, po żółtą kaczuszkę. Możesz wybrać coś, co będzie ładnie wyglądać na półce.

Klawiatury zewnętrzne

Nieoceniona pomoc, jeśli często piszesz, a nie chcesz od razu kupować urządzenia z wbudowaną klawiaturą. Klawiatury Bluetooth są zwykle małe, lekkie, cienkie, z płaskimi klawiszami, niewiele większe od najmniejszego tabletu. Kosztują w granicach kilkudziesięciu złotych (zwykle w nazwie modelu mają człon „mini”; szukając klawiatury, pamiętaj więc, że bezprzewodowe klawiatury są także produkowane do komputerów stacjonarnych).

Jak podłączyć?

Do urządzenia dodatkowego włóż baterię. W obu urządzeniach włącz Bluetooth. W telefonie lub tablecie w menu Ustawienia → Sieci uruchom Bluetooth – powinna zostać wyświetlona lista urządzeń, które są wykrywane w okolicy. Jeśli nie pokażą się od razu, wybierz opcję „szukaj urządzeń”. Wybierasz, z którymi chcesz mieć łączność – zwykle mają nazwy, po których łatwo je zidentyfikować, takie jak marka lub numer modelu. Koniec, działa! To, co zrobiłaś, nazywa się „sparowaniem”.

Instrukcje krok po kroku:

support.google.com

support.apple.com

www.windowsphone.com

Bezprzewodowe klawiatury do iPada są często wbudowane w okładkę na tablet.

Marki, na które warto zwrócić uwagę: Rapoo, Zagg, Apple, HP, Tracer, Genius (i wiele innych).

play.google.com

Niektóre bezprzewodowe klawiatury potrzebują dodatkowego oprogramowania. Na Androida polecam darmową appkę RS – Hardware Keyboard Layouts. W jej ustawieniach wybierz klawiaturę „polską programisty”.

Inne dodatki

Zestaw głośnomówiący do smartfona lub tabletu uwalnia ręce i jest bardzo praktycznym rozwiązaniem, zwłaszcza zimą. Obowiązkowy dla posiadaczek samochodów.

Przenośna ładowarka jest mniejsza od kostki masła. Możesz ją nosić w torebce, a kiedy rozładuje Ci się telefon lub tablet, nie będziesz zmuszona w panice szukać gniazdka, tylko po prostu podłączysz urządzenie do takiej baterii kablem. Oczywiście taką ładowarkę należy także czasami podłączać do prądu – poziom naładowania jest zwykle oznaczany odpowiednią liczbą świecących diodek. (Więcej o power bankach w poprzednim rozdziale).

Który tablet wybrać?

Wybór jest tak łatwy, jak w przypadku każdego innego urządzenia elektronicznego (a czasem nawet sprzętu AGD). Podczas podejmowania decyzji na niektóre pytania musimy odpowiedzieć sobie same, a inne zadać sprzedawcy lub konsultantowi:

Do czego będę go używać? Czy będę częściej grać i oglądać filmy, czy sprawdzać służbową pocztę i korzystać z internetu?

Jaki rozmiar będzie dla mnie wygodny do używania i noszenia? 10 cali czy mniejszy?

Jak długo trzyma bateria? Czy wystarczy na cały dzień?

Czy wyświetlacz umożliwia korzystanie z urządzenia w świetle dziennym, a nie tylko sztucznym?

Czy tablet ma możliwość włożenia karty 3G, dzięki której będzie można łączyć się z internetem przez sieć komórkową, a nie tylko przez Wi-Fi?

Ile ma pamięci wewnętrznej? Czy można włożyć dodatkową kartę pamięci? Im więcej pamięci, tym więcej zmieści się programów i plików.

Rodzaje tabletów

Dobrym przykładem tabletu do zadań specjalnych jest Kindle Fire. Produkowany przez firmę Amazon (ogromny sklep internetowy, słynie z gigantycznego asortymentu książek), został skonstruowany tak, aby ułatwić skorzystanie z jej oferty. Jest wielkości książki (o przekątnej 7 cali), w system ma wbudowane specjalne aplikacje do czytania e-booków, a preinstalowanym sklepem z programami i grami jest Amazon App Store. Jest drugim najlepiej sprzedającym się na świecie rodzajem tabletu, zaraz po iPadzie.

Nie wiesz, którego iPada wybrać? Kup oba! – doradził Tim Cook, jeden z szefów Apple, na konferencji z okazji wprowadzenia na rynek jednocześnie iPada Air i iPada Mini.

iPad jest najpopularniejszym tabletem na rynku. Żadna inna marka nawet nie zbliża się do wyników jego sprzedaży. Na rynku jest kilka modeli, które znacząco różnią się wielkością i ceną (co znakomicie ułatwia wybór).

Bardzo popularne są androidowe tablety z serii Nexus – 7 i 10 (od przekątnych ekranu). Lekkie, wydajne, im nowszy model, tym lepsze.

Najczęściej polecane tablety z systemem Windows mają wbudowaną dodatkową funkcję. Na przykład seria MS Surface jest popularna wśród grafików, ponieważ ma wbudowany… tablet, ten do precyzyjnego rysowania. Linia Asus Transformer to tablety, które mogą być jednocześnie wyświetlaczami dla swojej stacji dokującej wyposażonej m.in. w klawiaturę. Analogicznie skonstruowane są urządzenia z serii Lenovo ThinkPad Yoga – każde z nich jest skrzyżowaniem tabletu z ultrabookiem, w którym ekran można przekręcać o 360 stopni.

Tablety dla dzieci

Rynek tabletów dla maluchów jest zaskakująco duży. Wiadomo, że tablet dla młodszych użytkowników powinien być odporny na upadki i uderzenia, kolorowy i pełen aplikacji do zabawy i nauki. Znane firmy produkują dziecięce odmiany „dorosłych” tabletów (Samsung Galaxy Tab Kids), ale są i takie, które specjalizują się w produktach dla najmłodszych (np. firma LeapFrog). Urządzenia mają zwykle kolorowe, silikonowe zabezpieczenia.

Tablety dla starszych dzieci są zwykle nieco większe, a producenci kładą nacisk na ich walory edukacyjne (głównie dostęp do aplikacji ułatwiających naukę pisania, czytania, rysowania i liczenia). Niektóre modele mają możliwość zakładania blokad na konkretne strony w internecie. Większość ma preinstalowane gry logiczne. Mniej znane marki, na które można zwrócić uwagę, to Fuhu, EduTab, GoClever.

Do większej torebki i na stół

Laptop czy netbook
ROZDZIAŁ 3.

Profesjonalne, mniej lub bardziej przenośne urządzenia do pracy i zabawy. Czy wiesz, co siedzi w środku komputera i jaki masz system operacyjny? Rozszyfrujemy kilka tajemniczych skrótów dotyczących ekranów i rozdzielczości.

Czym się różni notebook od netbooka?

To jedno z najczęstszych pytań, jakie zadają początkujący w świecie przenośnych komputerów. Zwykle reakcją jest śmiech, ale istnieje zupełnie poważna odpowiedź.

Desktop, zwany czasem „dużym” komputerem, to po prostu komputer stacjonarny. Ma osobny monitor, klawiaturę, myszkę i obudowę zawierającą tzw. jednostkę centralną.

Laptop to przenośny komputer (dosł. „na kolana”), składany na pół. Na jednym skrzydle ma ekran, na drugim klawiaturę. Poniżej klawiatury lub obok niej może dodatkowo znajdować się touchpad – obszar wyczuwający ruch palca i przesuwający odpowiednio kursor na ekranie. Niektóre laptopy oprócz lub zamiast touchpada mają trackpoint (zwany także łechtaczką lub dzyndzlem) umieszczony między klawiszami „G”, „H” i „B”.

Możliwości laptopa są najczęściej podobne do komputera stacjonarnego, choć na rynku dostępnych jest coraz więcej modeli dużo wydajniejszych sprzętowo (i dużo droższych) od zwykłego „peceta”.

Laptop i notebook to obecnie synonimy. Kiedyś rozróżniano je po rozmiarach – za laptop uważano urządzenie o przekątnej ekranu ponad 11 cali, a notebook (po ang. notatnik) był wielkości mniej więcej kartki papieru. Dziś ten podział nie ma już znaczenia i obu określeń używa się zamiennie. Podobny problem nazewniczy dotyczy teraz urządzeń o rozmiarach pośrednich między smartfonami a tabletami. Pojawiła się dla nich nazwa phablet (phone + tablet) – ale furory nie robi.

Netbook dla odmiany jest mniejszy, lżejszy i przystosowany do pracy wymagającej łączności z internetem. Zwykle oznacza to, że ma słabszy procesor i mniej pamięci, więc zużywa dużo mniej prądu, dzięki czemu dłużej może działać na baterii. Jeden z producentów sprzętu komputerowego twierdzi, że najdroższy netbook kosztuje mniej niż najtańszy laptop.

Ultrabook wyróżnia się grubością. Jest cieniutki i tak lekki, jak to tylko możliwe. Niektóre ultrabooki składają się – dosłownie – z ekranu dotykowego i klawiatury. Jeśli chcesz, możesz odłączyć ekran, odłożyć klawiaturę na bok, a w ręku zostanie Ci… tablet.

Zobacz, kotku, co mam w środku

Komputer, zarówno stacjonarny, jak i przenośny, zawiera zwykle ten sam zestaw elementów, tylko mniej lub bardziej zminiaturyzowanych i gęściej upakowanych. Podstawowy sprzęt (ang. hardware) to:

Płyta główna (ang. motherboard) jest największą częścią komputera. Odpowiada za komunikację między wszystkimi pozostałymi elementami, a także zapewnia im zasilanie. Do niej podłącza się dyski i dodatkowe karty, na niej montuje procesor.

Zasilacz (w komputerach stacjonarnych) lub bateria z ładowarką (w przenośnych) dostarcza prąd do płyty głównej.

Procesor, czyli mózg komputera, zajmuje się wykonywaniem obliczeń. Nazywa się go także jednostką centralną (CPU, ang. Central Processing Unit) lub przyjaźnie „prockiem”. Szybkość działania procesora jest podawana w GHz, czyli liczbie cykli obliczeniowych wykonywanych w ciągu sekundy. Procesory mogą być jedno- lub, częściej, wielordzeniowe. Im więcej rdzeni, tym wydajniejszy jest procesor.

Pamięć RAM (ang. Random Access Memory), inaczej pamięć operacyjna, jest używana przez procesor do przechowywania danych tymczasowych (znikających po wyłączeniu urządzenia), na przykład fragmentów obliczeń. Fizycznie to nieduża, wąska karta umieszczana w odpowiedniej szczelinie płyty głównej. Ogólna zasada – im więcej RAM-u, tym lepiej, bo komputer szybciej działa.

Karta dźwiękowa jest zwykle „zintegrowana”, czyli na stałe wbudowana w płytę główną, ale w większych komputerach często jest osobną kartą. Obsługuje odtwarzanie muzyki, nagrywanie dźwięków, do niej podłączane są głośniki i mikrofon.

Karta graficzna odpowiada za to, co i jak wyświetla Ci się na monitorze. Ma własny procesor graficzny i pamięć RAM, dzięki czemu w mniejszym stopniu obciąża główny procesor. Przez nią monitor lub wyświetlacz łączy się z komputerem. Karty graficzne w komputerach przenośnych są zintegrowane z płytą główną.

Karta sieciowa służy do przekazywania danych z komputera do internetu i z powrotem. Każda karta sieciowa ma własny, jedyny na świecie adres (MAC) nadawany jej przez producenta. Do niej wpinamy kabel sieciowy, który z drugiej strony wtykamy do routera lub innego urządzenia dostarczającego internet. Karty sieciowe, których używasz, najczęściej pracują w standardzie Ethernet (jeśli ktoś poprosi Cię o „eternet”, to prawdopodobnie chciałby podłączyć się do internetu przez kabel – tak jest szybciej niż bezprzewodowo, choć oczywiście mniej wygodnie). W komputerach przenośnych karta sieciowa jest zintegrowana z płytą główną.

Urządzenia mobilne mają zwykle wbudowany inny rodzaj karty sieciowej – kartę Wi-Fi, która łączy się z internetem bezprzewodowo (o czym przeczytasz w rozdziale 6).

Pierwszy na świecie dysk twardy miał pojemność prawie 5 MB i został skonstruowany w 1956 r. Był dwa razy większy od współczesnej lodówki.

Dysk twardy jest miejscem zapisywania plików i oprogramowania. Na nim instalowany jest także system operacyjny komputera. Fizycznie dysk to szczelnie zamknięty system nośników magnetycznych w kształcie talerzy, głowic odczytu i zapisu, układ elektroniczny regulujący ich działanie oraz silniczek napędzający talerze.

Dyski mają pojemność od 5 MB do 4 TB. W komputerach przenośnych wbudowane są zwykle dyski o rozmiarze od kilku do kilkuset GB. Dla porównania, jedno zdjęcie zrobione komórką zajmuje 1-2 MB.

W systemie Windows partycja systemowa jest oznaczana literką C:, a kolejne – następnymi literami alfabetu. Oznaczenia A: i B: zarezerwowane były dla stacji dyskietek.

Dysk może być podzielony na partycje, czyli dyski logiczne. W komputerze masz zamontowany jeden dysk fizyczny, a na nim na przykład dwa dyski logiczne (tak widzisz je w swoim systemie operacyjnym). Dobrym zwyczajem jest zainstalowanie systemu operacyjnego na jednym dysku i trzymanie danych na drugim (lub na innej partycji). Producentami dysków twardych są trzy firmy: Western Digital, Seagate i Toshiba.

Jeśli usłyszysz określenie macierz dyskowa, wyobraź sobie system wielu dysków twardych, połączonych najczęściej w taki sposób, żeby te same dane były zapisywane jednocześnie np. na dwóch z nich. Taka konkretna macierz nazywana jest mirrorem (z ang. lustro). Dzięki niej dane są bezpieczniejsze – nawet gdy jeden z dysków zostanie uszkodzony, kopię danych będzie można odzyskać z drugiego.

Szybkość dysku twardego jest ograniczona przez prędkość wirowania talerzy i pracę głowic. Najszybsze dyski SSD są skonstruowane inaczej – nie zawierają ruchomych części. Są mniejsze, bardziej odporne na różnice temperatur i uszkodzenia fizyczne, pobierają mniej energii. Mają też jednak mniejszą pojemność i są dość drogie, dlatego wciąż częściej stosowane są w niewielkich urządzeniach mobilnych niż w dużych komputerach.

Porty USB (ang. Universal Serial Bus) służą do podłączania do komputera urządzeń zewnętrznych. Do nich wtykasz pendrive, a także kabel klawiatury, myszki i drukarki. Przez port USB ładuje się też baterie w tabletach, smartfonach i innych niedużych urządzeniach przenośnych – w tym przypadku porty służą wyłącznie do zasilania, nie da się w nich umieścić pendrive’a. Kolejne wersje USB różnią się maksymalną prędkością przesyłania danych.

wersja | maksymalna prędkość przesyłania danych | realna prędkość przesyłania danych | maksymalna długość kabla | maksymalne natężenie prądu
USB 2.0 | 60 MB/s | ok. 40 MB/s | 5 m | 500 mA
USB 3.0 | 625 MB/s | ok. 480 MB/s | 3 m | 900 mA
USB 3.1 | 1,2 GB/s | ok. 0,8 GB/s | 3 m | 5 A

Porty o wyższych wersjach bez problemu działają z urządzeniami posiadającymi starsze wersje wtyczek.

Jeśli kabel będzie dłuższy niż rekomendowany, mogą wystąpić błędy przesyłu danych, czyli na przykład skopiowany plik będzie uszkodzony. Im większe maksymalne natężenie prądu, tym szybciej będą ładować się urządzenia przypięte do takiego portu oraz tym lepiej będą z nimi działać prądożerne peryferia (np. skaner potrzebuje więcej prądu w USB niż kamerka internetowa).

Kable dla USB 3 mają wewnątrz wtyczki ząbek koloru niebieskiego. W poprzednich wersjach jest on biały.

Do portu USB możesz podłączyć (i zasilać) także lampkę, miniwiatraczek lub niewielki ręczny odkurzacz do czyszczenia klawiatury.

Zwróć uwagę na wtyczkę – w standardzie USB może mieć ona jeden z kilku kształtów. Kable najczęściej mają z jednej strony duże, prostokątne wtyczki do standardowego portu USB w komputerze, a z drugiej którąś z małych, wąskich wtyczek odpowiednich dla przyłączanego urządzenia (Mini A/B, Micro A/B) lub większą, kwadratową, dla urządzeń prądożernych (Standard B).

Wejścia i wyjścia to gniazdka, dzięki którym do swojej maszyny możesz podłączyć jeszcze więcej różnych urządzeń. W specyfikacji technicznej laptopa możesz na przykład znaleźć zapis:

1 x USB 3.0, 1 x USB 2.0, Audio Combo Jack (słuchawki i mikrofon), micro HDMI-out, czytnik kart 2-in-1 (SD/MMC)

Oznacza on, że urządzenie ma jeden port USB 3.0, jeden 2.0, ma wejście na słuchawki z mikrofonem, wyjście HDMI (ang. High-Definition Multimedia Interface) umożliwiające przyłączenie zewnętrznego monitora z głośnikami przez odpowiedni kabel oraz wbudowany czytnik kart SD i MMC (często używanych w aparatach cyfrowych).

Chłodzenie to dyżurny problem każdego komputera. Wszystko się grzeje! Do obniżania temperatury urządzeń elektronicznych używa się wiatraczków i radiatorów (z łac. rozpraszacz ciepła).

Jednostki ilości informacji i wielkości pamięci w informatyce

1 bit (b) – jednostka logiczna (może przybierać jeden z dwóch stanów – 1 lub 0);

8 bitów = 1 bajt (B) – najmniejsza jednostka pamięci komputerowej;

1000 B = 1 kilobajt (kB);

1000 kB = 1 megabajt (MB);

1000 MB = 1 gigabajt (GB);

1000 GB = 1 terabajt (TB);

1000 TB = 1 petabajt (PB).

Przedstawione wielkości są uznane w powszechnie stosowanym układzie SI i są kolejnymi potęgami liczby 10.

Radiator to układ metalowych żeberek (najczęściej ze stopu aluminium i miedzi), który pobiera ciepło z układu i przenosi je do powietrza. Wiatraczki wymuszają ruch powietrza oraz, niestety, szumią.

W laptopach i netbookach wlot powietrza chłodzącego podzespoły znajduje się na spodzie urządzenia. Taki komputer pozostawiony np. na kołdrze będzie się bardzo rozgrzewał, co mu nie służy. Do studzenia komputerów czasem używa się systemów chłodzenia wodnego, ale w urządzeniach mobilnych ten sposób nie ma zastosowania.

Uwaga ekologiczno-oszczędnościowa: jeśli bateria w laptopie jest naładowana, wyjmij ładowarkę z kontaktu. Pozornie bezczynna ładowarka podłączona do gniazdka może kosztować Cię rocznie nawet kilkadziesiąt złotych.

Ekrany i matryce

Duże urządzenia przenośne mają dwa rodzaje wyświetlaczy zwanych matrycami. Matryca błyszcząca daje ostrzejszy, jaśniejszy obraz i lepsze nasycenie kolorów, ale w świetle słonecznym niewiele na niej widać.

Matowa jest pokryta powłoką rozpraszającą światło padające na ekran, dzięki czemu można pracować praktycznie w każdym oświetleniu.

Matryce LCD, tzw. ciekłokrystaliczne (ang. Liquid-Crystal Display), mogą mieć proporcje 4:3 lub 16:10 i 16:9 (tzw. panoramiczne, czyli dużo szersze niż wyższe).

Poznasz teraz kilka parametrów, z którymi zetkniesz się, wybierając monitor lub płaski telewizor.

rodzaj matrycy
skrót ten oznacza…
plusy
minusy
rodzaj

TN
Twisted Nematic
krótki czas reakcji, niska cena
słabe odwzorowanie kolorów
ciekłokrystaliczny

MVA/
PVA
(Multi-Domain/Patterned) Vertical Aligment
duży kąt widzenia
długi czas reakcji
ciekłokrystaliczny

IPS/
S-IPS
In-Plane Switching
dobre odwzorowanie barw, duży kąt widzenia
długi czas reakcji, wysoka cena
ciekłokrystaliczny

OLED
Organic Light Emiting Diode
dobry kontrast, energooszczędność
wysoka cena
diodowy

Retina (odmiana IPS)

Retina Display

duża gęstość pikseli, wysoka rozdzielczość

słaba żywotność
ciekłokrystaliczny

EPD
Electronic Paper Display
energooszczędność
długi czas reakcji
e-papier

Czas reakcji matrycy to opóźnienie, z jakim wyświetlacz zmienia obraz na kolejny. Jeśli ten parametr jest wysoki, ekran może nie nadawać się do oglądania filmów akcji.

Kontrast wyświetlacza rzędu 500:1 jest uważany za przyzwoity, ale im większy, tym lepiej.

Jasność matrycy wyrażana jest w kandelach na metr kwadratowy. 250 Cd/m² to dolna granica wygodnej normy.

Kąt widzenia podawany w stopniach oznacza, jak wyraźnie widać obraz, kiedy patrzy się na ekran z boku lub z góry. Nie zawsze duży kąt jest zaletą – możesz nie chcieć, aby sąsiad w pociągu podglądał Twoją pracę na laptopie.

Martwe piksele to zmora wyświetlaczy LCD. Jeśli jeden z punktów na ekranie stał się niezmieniającą barwy kropką, umarł Ci piksel. Niestety pojedynczy martwy piksel zwykle nie jest podstawą do reklamacji – producenci zabezpieczają się, podając minimalną liczbę martwych pikseli potrzebną do uznania swojego produktu za wadliwy.

Matryce wysokiej rozdzielczości (HD, High Definition) są oznaczane na różne sposoby, choć większość oznaczeń to po prostu zabieg marketingowy. Żeby dowiedzieć się czegoś konkretnego, trzeba sprawdzić rozdzielczość podawaną w specyfikacji technicznej modelu. Przykłady:

HD (720p) | 1280 x 720 px lub trochę więcej, 1366 x 768 px
HD+ | 1600 x 900 px
Full HD (1080p | 1920 x 1080 px
QWXGA (2K) | 2048 x 2048 px
WQHD | 2560 x 1440 px
QHD+ | 3200 x 1800 px
Ultra HD (4K) | 3840 x 2160 i więcej

Akronimów jest oczywiście dużo więcej, a ich znaczenie może różnić się między ekranami komputerowymi a telewizorami w zależności od modelu, proporcji ekranu itd.

Jak rozszyfrować zapis „720p” czy „4K”? 720p to uproszczony zapis oznaczający 720 pikseli, z których składa się jedna pionowa linia ekranu. 4K oznacza „cztery tysiące” i odnosi się do (zaokrąglonej) liczby pikseli w jednej poziomej linii na ekranie o proporcjach 16:9. Żeby lepiej to sobie wyobrazić, porównaj, ile pikseli przypada na obraz na wyświetlaczach o różnych rozdzielczościach:

Systemy operacyjne

System operacyjny to zestaw programów obsługujących wszystko, co dzieje się w komputerze. Rozpoznaje urządzenia, zarządza użyciem pamięci, pośredniczy w zapisywaniu danych. Dzięki niemu możesz uruchamiać programy, komputer połączy się z internetem itd. Ważną częścią każdego systemu operacyjnego jest interfejs użytkownika. Najczęściej jest on graficzny– z okienkami i ikonami.

Istnieje ponad 100 rodzajów podstawowych systemów operacyjnych – firmowych i do użytku domowego. Domowy komputer czy laptop ma najprawdopodobniej zainstalowany jeden z czterech systemów:

system operacyjny
producent
logo
na rynku od roku
popularne odmiany

Windows
Microsoft

1985
Windows XP, Windows 7, Windows 8, Windows RT

MacOS, OS X
Apple

1984

Linux
różne zespoły

1991
Red Hat, Debian, Ubuntu, Android

Chromium OS
Google

2010

Windows to najpopularniejszy system dla komputerów stacjonarnych.

OS X (wym. „oesiks”) jest domyślnie zainstalowany na każdym urządzeniu firmy Apple większym od tabletu (na mniejszych system nazywa się iOS).

Linux jest systemem otwartym – ponad 100 jego odmian jest równolegle rozwijanych przez zespoły amatorskie i profesjonalne. Pingwin z tabelki jest stałym znaczkiem linuksowego jądra systemu („kernela”) i ma na imię Tux. Odmiany różnią się niektórymi funkcjami lub specjalizacją oraz, oczywiście, logotypem. Każdy zespół stworzył charakterystyczny dla swojego produktu symbol lub rysunek.

Na systemach linuksowych („linuksach”) jest do wyboru kilka nakładek okienkowych (graficznych interfejsów użytkownika), np. Gnome, KDE, XFCE. Odmiany Linuksa nazywane są dystrybucjami (np. Red Hat, Debian, Ubuntu). W zależności od dystrybucji i środowiska graficznego domyślnie instalowane są różne podstawowe programy użytkowe.

„Zamknięty” system operacyjny jest przygotowywany, utrzymywany i rozwijany przez firmę lub organizację, która nie udostępnia żadnego elementu jego kodu źródłowego. Przykładem takiego systemu jest Windows. Zwykle za korzystanie z takiego systemu wnosi się opłatę licencyjną (często wliczaną w koszt komputera kupowanego z preinstalowanym systemem).

Konstrukcję otwartego systemu operacyjnego może zobaczyć i modyfikować każdy (choć to oczywiście zadanie dla zaawansowanych). System otwarty jest najczęściej darmowy, opłata pobierana jest ewentualnie za wsparcie techniczne. Tak samo jak w systemach zamkniętych, pracują nad nimi profesjonalne zespoły, ale użytkownicy mają większy wpływ na części składowe oraz mogą zgłaszać lub pisać własne poprawki.

Chromium jest szczególnym przykładem systemu operacyjnego, jeszcze niezbyt popularnym, ale na pewno o nim usłyszysz. Jego graficznym interfejsem jest przeglądarka internetowa. System wykorzystuje Linuksa i, tak jak on, jest otwarty. Został napisany z myślą o użytkownikach netbooków spędzających dużo czasu w internecie i pracujących w chmurze (o której przeczytasz w rozdziale 12). Bardziej niż na mocy komputera zależy im na szybkości jego działania, a zwłaszcza uruchamiania.

Który laptop wybrać?

Dla graczek i graczy dostępne są modele przenośnych komputerów z szybszą kartą graficzną. Wersje bardziej mobilne mają matrycę mniejszą niż 15 cali i często są cieniutkie. Komputery biurowe są większe, ale mają np. bardziej ergonomiczne klawiatury, a profesjonalne przenośne stacje robocze są duże, ciężkie i mają bardzo wydajne podzespoły. Laptopy biznesowe często mają wbudowane dodatkowe zabezpieczenia przed niepowołanym dostępem – na przykład czytnik linii papilarnych.

Osobną kategorią są laptopy i ultrabooki hybrydowe. Także składają się one na pół – z klawiatury i ekranu – ekran można jednak odczepić i używać jako tablet. To takie lekkie, nieduże dwa w jednym, najczęściej jeszcze dość drogie.

Przedstawiona tabelka być może ułatwi Ci wybór komputera przenośnego. Pozostaje Ci wybrać rozmiar i rozdzielczość ekranu oraz wielkość twardego dysku, uściślić widełki cenowe, zdecydować się na system operacyjny i sprawdzić, czy wybrany model ma możliwość podłączenia dodatków, które będą Ci potrzebne.

O konkretnych opcjach powinna opowiedzieć Ci obsługa w sklepie, śmiało zadawaj im pytania.

Jak widzisz, jest w czym wybierać. Samych netbooków jest kilkadziesiąt rodzajów i mogą ważyć od poniżej kilograma do ponad półtora. W Polsce zyskały większą popularność, kiedy operatorzy komórkowi zaczęli proponować je w swoich promocjach. Modele te mają wbudowany modem 3G, co umożliwia korzystanie z internetu w zasadzie wszędzie (więcej na ten temat w rozdziale 6).

Jeśli zdecydowałaś się na laptop, ale zamierzasz z niego korzystać przy biurku, warto dokupić stację dokującą. Taka przystawka:

ładuje baterię;

posiada zwykle kilka dodatkowych portów;

obok niej mogą na Ciebie czekać już przyłączone dodatkowe: monitor, myszka, wygodniejsza klawiatura, lepsze głośniki itp.;

może mieć wbudowaną nagrywarkę, dodatkową kartę graficzną i dodatkowe wiatraki chłodzące.

Stacje dokujące są najczęściej skonstruowane tak, że nie musisz podłączać do swojego urządzenia żadnych dodatkowych kabli. Po prostu wsuwasz lub nakładasz laptop na stację i od razu możesz wygodnie pracować. Kiedy skończysz, odłączasz go od stacji, wkładasz do torebki i… w drogę.

Pliki, appki, oprogramowanie
ROZDZIAŁ 4.

Czym różni się program od appki? Co to jest plik? A widget? I skąd to wszystko brać? Z tego rozdziału dowiesz się, jakie są rodzaje plików, jakimi programami je otwierać i jak za to nie płacić.

Czym jest program, a czym plik

Program, soft i aplikacja (w skrócie: ta appka lub ten app, wym. „apka”, „ap”) to synonimy. Przyjęło się, że appkami nazywamy programy używane na smartfonach i tabletach. Soft, od angielskiego software, to ogólne określenie oprogramowania.

Czym się różni appka od widgetu?

Widget (wym. „widżet”) to element, który jest częścią interfejsu użytkownika w urządzeniu mobilnym. Może być ikonką, która po dotknięciu zmienia ustawienia w smartfonie (a jednocześnie swój wygląd), np. widgetem może być przełącznik łączności z Wi-Fi. Widget może coś wyświetlać, np. aktualną pogodę albo czas, a po dotknięciu uruchamiać przypisaną sobie appkę, np. odpowiednio aplikację pogodową lub ustawienia alarmów.

Wszystko, co uruchamiasz na swoim komputerze, jest programem albo wywołuje program. Dwuklik w plik tekstowy uruchamia edytor tekstu lub wyświetlacz pliku tekstowego. Zatem – program od pliku różni się tym, że program można uruchomić, a plik da się obejrzeć, przeczytać, wysłuchać, edytować za pomocą odpowiednich programów. Plikami są teksty z notatkami, zdjęcia, empetrójki czy wideo.

Na wszystkich Twoich komputerach jest mnóstwo programów instalowanych domyślnie. Na pewno na każdym jest m.in. przeglądarka, kalendarz i kalkulator. W każdym smartfonie znajdziesz systemowe aplikacje kalendarza, zegara, aparatu fotograficznego oraz oczywiście appkę sklepiku, w którym możesz kupić lub ściągnąć za darmo kolejne appki.

Program jest szczególnym rodzajem pliku – tzw. plikiem wykonywalnym.

Formaty plików

Format pliku to standard zapisu plików danego typu. Najczęściej ma charakterystyczne dla typu rozszerzenie, czyli trzy-cztery litery występujące po kropce oddzielającej rozszerzenie od nazwy pliku. Na przykład nazwa pliku „foto.jpg” oznacza, że plik nazywa się „foto”, a zapisany jest w formacie „.jpg” (bardzo popularny format zapisu plików graficznych, zwłaszcza zdjęć).

„Formatowanie” to wielofunkcyjne słowo w informatyce. Może oznaczać zarówno przygotowanie dysku do zapisu danych (polegające na wyczyszczeniu z niego wszystkich danych i ustawieniu partycji), jak i opracowanie wyglądu i układu tekstu. „Sformatuj dokument” jest poleceniem niegroźnym, „sformatuj dysk” może zakończyć się utratą wszystkich danych!

Najpopularniejsze formaty plików, które wypada rozpoznawać:

Pliki graficzne

.jpg lub .jpeg (wym. „jotpeg”) – najpopularniejszy format zapisu zdjęć. Ma dwie zalety: jest obsługiwany (czyli wyświetlany) przez wszystkie przeglądarki internetowe, a pliki zapisane w tym formacie są możliwie nieduże (.jpg zapisuje ilustracje z kompresją stratną, czyli np. „zaokrągla sobie” kolory i krawędzie).

Kompresja to zmniejszenie objętości pliku za pomocą specjalnych algorytmów. Plik skompresowany bezstratnie można z powrotem rozkompresować do oryginalnej postaci.

.gif („gif”, niektórzy wymawiają „dżif”) – drugi na liście najpopularniejszych formatów grafiki w internecie, bardzo często zapisywane są w nim proste animacje (na tyle często, że na animowane gify nie mówi się już „animgify”, tylko po prostu „gify”).

.png („peengie” lub „pyng”) – bardzo popularny format plików graficznych oferujący nieco więcej możliwości niż .jpg, m.in. przezroczystość.

.bmp („bitmapa”) – najczęściej zapisuje bez kompresji, pliki są więc duże. Domyślny format zapisu plików używany przez popularny microsoftowy program Paint.

.tif lub .tiff – dają możliwość zapisu z kompresją zarówno stratną, jak i bezstratną, obsługują przezroczystość.

.raw – format, w którym zapisywane są zdjęcia zrobione profesjonalnymi aparatami fotograficznymi.

Kompresja bezstratna vs. kompresja stratna

Rysunek przedstawia widok w dużym przybliżeniu. Zwykle na ekranie nie widać różnicy, za to do druku lub innych zastosowań wymagających bardzo wysokich rozdzielczości lepiej używać formatów zapisujących bezstratnie.

Pliki audio

.mp3 („empetrójka”) – w tym formacie najczęściej zapisywane są utwory muzyczne. Jego popularność wynika z dużej, ale mało stratnej kompresji – dzięki temu pliki są niewielkie, a dla ludzkiego ucha nadal brzmią dobrze.

.ogg – format oferujący lepszy dźwięk niż .mp3 przy podobnym rozmiarze pliku, ale mający wyższe wymagania sprzętowe podczas odtwarzania. Popularniejszy w systemach linuksowych.

.flac – muzyka skompresowana bezstratnie (wysoka jakość, duży plik).

.aac – format podobny do mp3, stosowany na urządzeniach Apple.

.wav („łejw”) – dobrej jakości, duże pliki muzyczne dla Windows.

Pliki wideo

.avi, .mpg lub .mpeg – najpopularniejsze formaty, w których zapisywane są filmy.

.flv – filmy zapisane w technologii „flash”. Format używany na YouTubie, popularny w internecie, ponieważ odtwarzają go prawie wszystkie przeglądarki.

.mov – format wideo rozwijany przez firmę Apple.

.3gp – dość popularny format zapisu filmów na smartfonach.

Pliki tekstowe

.txt – podstawowy sposób zapisywania plików tekstowych.

.rtf – podobny do .txt, dodatkowo może zawierać podstawowe rodzaje formatowania (pogrubienie, kursywa itp.).

.doc lub .docx – w tym formacie zapisywane są dokumenty Microsoft Word.

.odt – a to domyślny format zapisu dokumentów Open Office.

.pages – format macintoshowy.

.htm lub .html – plik w formacie przygotowanym do otwarcia w przeglądarce, czyli po prostu strona WWW.

.pdf – w zasadzie nie jest to plik tekstowy, choć najczęściej służy właśnie do zapisu tekstu. Format niezależny od systemu operacyjnego, pliki wszędzie powinny wyświetlać się tak samo. W dokumentach tego rodzaju można osadzać ilustracje, formularze, a nawet niewielkie aplikacje.

Pliki archiwum

.zip – najpopularniejszy format kompresji plików. Archiwum „spakowane zipem” da się rozpakować na każdym systemie operacyjnym.

.rar – popularny format, zwłaszcza w systemie Windows.

.tar i .tgz – najpopularniejsze rodzaje archiwum w systemach
Linux.

Programy użytkowe

Programy można podzielić na różne kategorie, ale najłatwiej pogrupować je pod względem tego, do czego służą. W tabeli zestawiono najpopularniejsze programy użytkowe.

Windows

OS X

Linux

Zapisywanie prostych plików tekstowych

WordPad, Notatnik

Pages

gedit, gvim, emacs

Pakiety biurowe

Microsoft Office(Word, Excel, Powerpoint), Open Office (Writer, Calc, Impress)

iWork

Open Office

Oglądanie obrazków i zdjęć

Windows Photo Viewer, IrfanView

Preview

różne programy zależnie od dystrybucji i systemu okienkowego

Oglądanie plików PDF

Adobe Acrobat Reader

Preview, Adobe Acrobat Reader

Adobe Acrobat Reader, PDFViewer

Odtwarzanie mp3

Windows Media Center, WinAmp

iTunes

Amarok, Banshee

Odtwarzanie wideo

Windows Media Player, VLC

iTunes, QuickTime Player, VLC

VLC, mplayer

Prosta obróbka grafiki

Paint

Preview

Gimp

Zaawansowana obróbka grafiki

Gimp, Adobe Photoshop

Pixelmator, Sketch

Gimp, Inkscape

Appki na urządzenia mobilne rządzą się nieco innymi prawami i można je podzielić na inne kategorie – listę przydatnych programów na smartfony i tablety znajdziesz na końcu rozdziału.

Skąd brać programy na laptopy

Niektóre programy można kupić w tradycyjnych sklepach, nagrane na płytach zapakowanych w pudełka. Włożenie płyty do napędu uruchamia instalację programu, należy tylko potwierdzać kolejne kroki.

Innym sposobem zdobycia programu jest kupienie go na stronie producenta lub dystrybutora, który przyśle nam płytę pocztą lub poda adres strony, z której same ściągniemy plik instalacyjny (tzw. instalator). Należy go zapisać na lokalnym dysku i uruchomić. Instalator przeprowadzi nas przez cały proces, zada różne pytania (które należy uważnie przeczytać), a na końcu pozwoli nam rozpocząć pracę z nowym programem.

W tym miejscu chcę Cię uczulić na sytuację, która niekiedy przytrafia się podczas instalacji i aktualizacji programów. Oprócz proponowania wyboru miejsca instalacji i utworzenia skrótu na pulpicie instalatory i aktualizatory oferują czasem zainstalowanie w Twojej domyślnej przeglądarce jakiegoś paska narzędzi (ang. toolbar). Sugeruję, żeby nie zgadzać się na to i odznaczać tę opcję. Po pierwsze, żaden toolbar nie ma funkcji, których domyślnie brakowałoby przeglądarce. Po drugie, większość toolbarów rejestruje czynności wykonywane przez swojego użytkownika, wysyła przechwycone informacje do producenta oraz spowalnia pracę przeglądarki.

W sieci można znaleźć mnóstwo darmowego oprogramowania, także wysoce specjalistycznego. Możesz spotkać się z określeniem „otwarte” lub „wolne oprogramowanie” – rządzi się ono prawami podobnymi do opisanych wcześniej otwartych systemów operacyjnych. Przykładem popularnego, dobrego, darmowego i otwartego programu do fachowej obróbki grafiki jest Gimp.

Zanim jednak ściągniesz i zainstalujesz darmowy program, upewnij się, że pochodzi z bezpiecznego źródła – najlepiej ze strony zaufanego producenta. Sprawdź, czy znajduje się w rankingach najlepszych programów, czy są o nim dobre opinie na forach, podpytaj, czy używał go ktoś znajomy.

Od niedawna popularnością cieszy się system abonamentowy dostępu do oprogramowania. Oznacza to, że kupujesz program nie na zawsze, tylko np. na miesiąc. Po przyjęciu zapłaty producent daje Ci pliki instalacyjne dla Twojego komputera, a po zakończeniu instalacji program łączy się przez internet ze stroną producenta i potwierdza opłacenie przez Ciebie licencji. Producenci rozprowadzanego w ten sposób oprogramowania często dołączają do niego trochę przestrzeni w chmurze (patrz rozdział 12).

Rozwiązanie to znakomicie sprawdza się w sytuacji, gdy potrzebujesz skorzystać z drogiego oprogramowania do jednorazowego wykonania konkretnego zadania, a nie na co dzień. W tym systemie rozprowadzają swoje produkty głównie duże firmy z ogromną bazą klientów, także korporacyjnych: Adobe i Microsoft.

Przed zakupem warto sprawdzić, czy potrzebny nam płatny program nie ma wersji próbnej (ang. trial). Niektórzy producenci udostępniają wersje, z których można korzystać za darmo np. przez 30 dni. Inni proponują wydania odrobinę okrojone, np. z możliwością tylko trzykrotnego zapisu – to wystarczy, żeby zdecydować, czy program spełnia Twoje oczekiwania i czy warto go kupić.

Skąd brać programy na urządzenia mobilne

Każdy smartfon i tablet ma domyślnie zainstalowany sklep z appkami. Ich ofertę możesz także przeglądać za pomocą zwykłej przeglądarki na komputerze stacjonarnym lub laptopie:

Archiwum .tar wzięło nazwę od „tape archiver”, ponieważ na początku służyło do archiwizowania danych na taśmach magnetycznych. Skompresowane w ten sposób pliki są przez informatyków czule nazywane „tarballami” (dosł. kulkami smoły).

www.gimp.org

play.google.com

amazon.co.uk

itunes.apple.com

windowsphone.com

nokia.com

Android: Google Play Store play.google.com/store

Kindle Fire: Amazon Appstore
www.amazon.co.uk/gp/mas/get/android

iPhone, iPad: App Store, iTunes
itunes.apple.com/pl/genre/ios/id36

Windows Phone: Sklep Windows Phone
www.windowsphone.com/pl-pl/store

Nokia (dla telefonów z systemem Windows):
www.nokia.com/pl-pl/apps

W smartfonie po prostu łączysz się z internetem i dotykasz ikonki:

Android – Play Store,

iPhone – iTunes,

Windows Phone – Marketplace.

Możesz przeglądać asortyment według kategorii albo popularności programów. Jeśli spodoba Ci się jakiś program, wystarczy dotknąć ikonki „zainstaluj”, „darmowa” lub „free” i za chwilę pojawi się on automatycznie na Twoim urządzeniu.

Przed instalacją appka może poprosić o zaakceptowanie potrzebnych jej uprawnień. Zanim się zgodzisz, przeczytaj, do czego będzie miała dostęp. Przy opisie każdego programu znajdziesz informację, ile osób już go ściągnęło, a także ocenę użytkowników. Jeśli noty są niskie, program nie jest popularny, a uprawnienia wyglądają podejrzanie, lepiej poszukaj innej appki.

Szczególnie zwracaj uwagę na aplikacje, które chcą mieć dostęp do Twoich kontaktów z książki adresowej, możliwość wysyłania SMS-ów i zmiany ustawień systemu. Kalkulator i latarka nie powinny potrzebować dostępu do sieci i Twojej lokalizacji, ale mapa czy rozkład jazdy autobusów – jak najbardziej. Jeśli nie widzisz uzasadnienia dla uprawnień, na które musisz zgodzić się przed instalacją, na wszelki wypadek poszukaj innej appki.

Kupowanie appek

Niektóre aplikacje są płatne. Nie bój się ich kupować – autorzy programów włożyli w nie pracę i warto ich wynagrodzić. Zakupy w oficjalnych sklepikach są bezpieczne. Zwykle płaci się kartą kredytową, ale niektórzy operatorzy komórkowi umożliwiają dopisanie kosztu appki do rachunku telefonicznego (formę płatności możesz wybrać na ekranie potwierdzenia zakupu).

Mobilne programy do pracy biurowej

Google Drive – darmowa appka z zestawem przydatnych programów biurowych. Pliki są zapisywane w chmurze. Do efektów swojej pracy możesz mieć dostęp z każdego urządzenia mobilnego lub stacjonarnego.

Documents To Go – appka płatna, może służyć jako mobilne uzupełnienie MS Office, pracuje na tych samych formatach plików.

Quickoffice – przygotowana przez Google appka na Androida działająca tak samo, jak Documents To Go. W razie potrzeby łączy się z Google Drive, potrafi także otwierać PDF-y.

OfficeSuite Pro – płatna appka na Androida, obsługuje formaty Microsoft Office oraz pliki PDF, łatwo integruje się z popularnymi serwisami w chmurze.

OneDrive – darmowa appka Microsoftu do edycji i udostępniania dokumentów oraz zarządzania nimi.

Musisz być zalogowana – na iPhonie i iPadzie za pomocą Apple ID, w Windows Phonie może być potrzebne Windows Live ID, na Androidzie – konto Google. Przy pierwszym zakupie zostaniesz także poproszona o podanie danych swojej karty kredytowej. Przez smartfon może to być trochę niewygodne, na szczęście możesz to zrobić przy komputerze w przeglądarce lub programie. Żeby skonfigurować sposoby płatności w sklepikach, pamiętaj, żeby podczas zalogowania podać dane konta, którego używasz w telefonie lub w tablecie:

wallet.google.com

support.apple.com

windowsphone.com

Android: wallet.google.com

iPhone: po zalogowaniu do iTunes w przeglądarce lub programie przejdź do Account (Konto), a następnie Account Information (Informacje o koncie) i Edit (Edytuj).
Instrukcja krok po kroku:
support.apple.com/kb/HT1918

Windows Phone: zaloguj się na login.live.com i przejdź do Portfela.
Szczegółowe instrukcje:
www.windowsphone.com/pl-pl/how-to/wp7/apps/find-and-buy-apps-in-marketplace

Jeśli istnieje taka możliwość, ustaw dodatkowe zabezpieczenie zakupów w sklepikach, na przykład hasło albo numer PIN.

Programy spoza sklepików

Na Androidzie instalacja appek spoza oficjalnego sklepu Google Play wymaga włączenia w ustawieniach systemowych opcji Zabezpieczenia → Zezwalaj na instalowanie aplikacji z nieznanych źródeł. Jeśli jesteś pewna, że chcesz to zrobić, dalsza instalacja przebiega następująco:

za pomocą przeglądarki ściągasz pakiet instalacyjny appki (ma on rozszerzenie .apk);

uruchamiasz menedżer plików, znajdujesz pobrany pakiet i dotykasz go palcem;

po instalacji możesz skasować pakiet instalacyjny, żeby nie zajmował niepotrzebnie miejsca.

Appki spoza marketu na Windows Phonie można instalować po zarejestrowaniu się jako deweloper na stronie dev.windowsphone.com i sprawdzeniu takiej appki przez specjalne oprogramowanie znajdujące się w narzędziach dla programistów na ten system.

Instalacja „obcych” appek na iPhonie jest możliwa, choć trudna; wiąże się też ze złamaniem regulaminu iTunes.

Przydatne aplikacje na urządzenia mobilne

W nawiasie obok nazwy programu podany jest autor polecanej appki (wiele appek może mieć tę samą nazwę).

Informacje

Aplikacje z aktualną pogodą:

WeatherPro (MeteoGroup) i AccuWeather (Accuweather.com) – w komplecie z ładnymi widgetami;

Pogodynka (IMGW–PIB); The Weather Channel (Nokia Corporation) i Weather Flow (Gergely Orosz).

Encyklopedie i słowniki:

Wikipedia (Wikimedia Foundation) – największa encyklopedia w sieci;

Wikipanion (Robert Chin) – wygodniejszy interfejs do Wikipedii;

WolframAlpha (Wolfram Group LLC) – encyklopedia wiedzy wraz z niezwykłym narzędziem matematycznym (więcej w rozdziale 5);

Dictionary.com Dictionary & Thesaurus (Dictionary.com LLC) – gigantyczny słownik.

Agregatory wiadomości z różnych źródeł:

Flipboard: Your News Magazine (Flipboard);

Pulse (LinkedIn);

Currents (Google Inc.);

Fuse (Rudy Huyn).

Niebo i Ziemia:

Google Earth (Google Inc.) – podróż dookoła świata na ekranie smartfona;

Sky Map (Mobius Entertainment), SkyMap Free
(Deneb Soft) i Sky Map (Sky Map Devs) – appki do znajdowania gwiazd na niebie w nocy.

Bezpieczeństwo

Appki bezpiecznie pamiętające Twoje hasła:

LastPass Password Mgr Premium* (LastPass);

Enpass Password Manager & Information Keeper
(Sinew Software Systems); 1Password – Password Manager and Secure Wallet (AgileBits Inc.).

Inne:

Where's My Car (Dig1tal One) – pozwala zapisać w telefonie, gdzie zaparkowałaś samochód (pozycja GPS).

Zarządzanie telefonem

AirDroid – Best Device Manager (SAND STUDIO)
– appka do zarządzania telefonem przez przeglądarkę na komputerze stacjonarnym;

Dropbox (Dropbox Inc.) – do kopiowania (także automatycznego) plików z telefonu do chmury;

Total Commander – file manager (C. Ghisler) – klasyczny menedżer plików;

iFiles (Imagam.com) i File Manager (Rhythm Software) – programy umożliwiające zarządzanie plikami.

Wygoda

Quad Drawer, quick app drawer (LevelUp Studio)
– program do wyszukiwania appek po nazwie;

Ceneo (Allegro Group) – appka do porównywania cen produktów w sklepach internetowych;

Group Ringtones (Appventive) – przypisywanie różnych dzwonków do grup w książce adresowej;

Quick Settings (halfbit) – umożliwia tworzenie skrótów na ekranie;

Firewall; Call and SMS filter (velurex) – pozwala blokować przychodzące połączenia i SMS-y od konkretnych osób lub grup;

Llama (KebabApps) – polska appka, pozwala tworzyć strefy nadajników Wi-Fi i ustawiać w zależności od nich różne warunki, np. włącza Wi-Fi, kiedy jesteś w domu, wyłącza dźwięk po wstawieniu telefonu do stacji dokującej;

RealCalc Scientific Calculator (Quartic Software) – bardzo rozbudowany kalkulator;

PCalc Lite – The Best Free Calculator (TLA Systems Ltd.) – kalkulator polecany jako wygodniejszy niż systemowy;

Kalkulator² (Richard Walters) – kalkulator z różnymi opcjami;

Handcent SMS (handcent_market) – zamiennik systemowej appki do smsów;

Smart tools™ (Oasis LLC) – latarka, kompas, linijka itp.;

iHandy Level Free, iHandy Torch Free itp. (iHandy Inc.) – poziomica, latarka i inne narzędzia;

Cloze – Inbox for Twitter, Facebook, LinkedIn, and Email (Cloze) – appka zarządzająca Twoimi kontaktami towarzyskimi na portalach społecznościowych i w poczcie;

Brewster Address Book (Brewster Inc.) i Smartr Contacts for iPhone (Xobni Corp.) – programy pełniące funkcję menedżera kontaktów w smartfonie.

Widgety

Powerful Control (farproc), Power Toggles (Painless apps), AntTek Quick Settings (AntTek) i Elixir 2 Widgets (Tamás Barta) – widgety i appki do szybkiego przełączania najczęściej używanych ustawień w telefonie (obracanie i jasność ekranu, włączanie Wi-Fi, GPS itp.);

12Hours (Tajchert) – ładny widget polskiej produkcji wyświetlający analogowy zegarek z zaznaczonymi godzinami, w których masz zaplanowane zajęcia w kalendarzu.

Pisanie

Swype Keyboard (Nuance Communications Inc.)
i A SwiftKey Keyboard (SwiftKey) – ta druga klawiatura nie obsługuje jeszcze języka polskiego;

Hacker's Keyboard (Klaus Weidner) – inna wirtualna klawiatura, m.in. ze strzałkami, lepiej przystosowana do tabletów niż smarfonów;

Google Keyboard (Google Inc.) – klasyczna klawiatura dla urządzeń Android;

T9-Keyboard (stain-sr) – dla wielbicielek wprowadzania tekstu rodem ze starej Nokii;

Fleksy – Happy Typing (Syntellia) – klawiatura opracowana z myślą o osobach niedowidzących, ale bardzo chwalona przez zwykłych użytkowników. W chwili pisania tej książki nie było jeszcze wersji polskiej.

Udostępnianie

Andmade Share (Andmade Software) – alternatywa dla systemowego interfejsu udostępniania znalezionych w internecie stron;

Pocket (Read It Later), Readability (Readability LLC) i Instapaper (Instapaper Holdings Inc.) – aplikacje zapamiętujące strony do przeczytania później, synchronizują się między urządzeniami.

Poczta

Gmail (Google Inc.) – klasyczna mobilna aplikacja
pocztowa;

K-9 Mail (K-9 Dog Walkers) – popularna alternatywna appka do poczty;

Dispatch: Action-Based Email (Clean Shaven Apps)
i Mailbox (Orchestra Inc.) – kolejne interfejsy do odkładania maili na później.

Notatki i listy zadań

Notepad (BanderLabs) i Sticky – Beautiful Notebooks (tewks) – klasyczne appki notatnikowe;

Keep (Google Inc.) – narzędzie do sporządzania list i notatek, które mogą o sobie przypominać o podanej porze lub gdy znajdziesz się w określonym miejscu (np. w sklepie);

Sticky Notes (DroidVeda) – notatki do wirtualnego przyczepiania na pulpicie;

Evernote (Evernote) – potężna appka do notowania, udostępniania i odkładania lektury na później, synchronizująca się między urządzeniami;

Day One (Journal / Diary) (Bloom Built LLC) – do notatek i wygodnego prowadzenia pamiętnika pełnego zdjęć;

Drafts – Quickly Capture Notes (Agile Tortoise) – notowanie i organizacja notatek;

30/30 (Binary Hammer) – task manager inny niż wszystkie;

Any.DO Task & To-do List (Any.DO) – ładny przypominacz;

EasilyDo Smart Assistant (Easilydo Inc.) i 627.AM (Xin Liu) – appka-sekretarz-organizator;

DGT GTD & Task List [Alpha] (dgtale) – agenda z widgetem pozwalającym także na wyświetlanie wpisów z Google Calendar;

Clear List (Bernardo Zamora) – prościutka appka do list zadań.

W podróży

jakdojade.pl (CITY-NAV sp. z o.o.) i Transportoid (FTL Software) – appki z rozkładem komunikacji w większych miastach;

OsmAnd Maps & Navigation (OsmAnd) – mapy i nawigacja;

mobilet (moBILET Sp. z o.o.) – umożliwia płacenie za bilety i parkowanie w ponad 100 miastach Polski;

Google Maps (Google inc.) – do oglądania map oraz nawigacji pieszej i miejskiej samochodowej;

Speedometer by Sygic (Sygic a.s.) – informuje o ograniczeniach prędkości i fotoradarach;

InfoPasażer OpóźnieniaPociągów (Adrian Lubik)
– informacje o aktualnych opóźnieniach kolejowych;

Bankomaty (ALTCONNECT) – do wyszukiwania bankomatów w okolicy;

Waze Social GPS Maps & Traffic (Waze)
– appka nawigacyjna z informacjami o korkach dostarczanymi przez użytkowników;

Motostat (ADEO) – do kontroli wydatków samochodowych;

Google Translate (Google Inc.) – wygodny interaktywny tłumacz. Nieznane słowa można dyktować, wpisywać na klawiaturze lub napisać je palcem na ekranie.

Zdjęcia

Obróbka zdjęć:

Pixlr Express – photo editing (Autodesk Inc.),
PicSay – Photo Editor (Shinycore), Snapseed (Nik Software Inc.), Adobe Photoshop Express (Adobe), Camera Awesome (SmugMug), PicsArt (Socialin Inc.), Photo Editor by Aviary (Aviary), Instagram (Instagram), VSCOCam (Visual Supply Co).

Inne:

QuickPic (alensw.com) – szybka alternatywna galeria
zdjęć;

Photosynth (Microsoft Corporation) – appka
do fotografowania panoramicznego;

Phototastic (thumbmunkeys) – do robienia kolaży;

deGeo – Geotag Remover (MobileInfocenter) – do usuwania informacji, gdzie zostało zrobione zdjęcie (przydatne, jeśli chcesz wrzucić fotkę np. na Facebooka, ale nie informować wszystkich, gdzie ją wykonano).

Muzyka i obraz

SoundHound (SoundHound Inc.) i Shazam (Shazam Entertainment Ltd.) – do rozpoznawania słuchanych lub nuconych utworów;

Spotify (Spotify Ltd.), Deezer (Deezer Mobile), Grooveshark (Grooveshark) i Google Music (Google Inc.) – ogromne biblioteki muzyki do odtwarzania online i offline,
niektóre płatne w systemie abonamentowym;

TuneIn Radio (TuneIn) – do słuchania radia z całego świata;

Nokia MixRadio (Nokia Corporation) – osobista stacja radiowa dla posiadaczek Nokii;

Rdio (Rdio), Pandora (Pandora Media Inc.) – do słuchania muzyki;

MortPlayer Music (Mirko Schenk) – wygodny odtwarzacz muzyki;

DeaDBeeF Player (Alexey Yakovenko) – uniwersalny odtwarzacz do wszystkich formatów;

Media Player – PlayerXtreme HD (PentaLoop) – elegancki odtwarzacz wideo;

Ipla (Redefine Sp. z o.o.), Player (TVN S.A.),
tvp.pl (TVP S.A.) i Vod.pl (Grupa Onet.pl S.A.) – biblioteki
archiwalnych programów telewizyjnych.

Sieć

WiFi Manager (Kostya Vasilyev) – do wyszukiwania i łączenia się z Wi-Fi;

WiFi Manager & HotSpot Locator (Nutec Apps LLC);

AirPort Utility (Apple) – appka do zarządzania domową
siecią Wi-Fi;

3G Watchdog (Richard Gruet) – monitorowanie wykorzystania pakietów;

ConnectivityShortcuts (App Cave) i Connectivity
(Dachi Gogotchuri) – skróty do zarządzania łącznością z siecią.

Czytanie

FBReader (FBReader.ORG Limited) – do czytania e-booków, różne opcje wyświetlania;

Kindle (AMZN Mobile LLC) – klasyczny, najpopularniejszy czytnik e-booków;

Legimi – ebooki bez limitów (Legimi);

Moon+ Reader Pro (moon+) – kolejny czytnik z mnóstwem
opcji;

EBookDroid – PDF & DJVU Reader (EM Dev) – czytnik
PDF-ów i innych formatów;

iBooks (Apple) – czytnik z możliwością notowania i wydrukowania zapisków do PDF-a lub na papierze.

Osobiste

MediSafe Meds & Pill Reminder (Medisafe Project) – appka dla zapominajacych o wzięciu lekarstw;

Lista Leków Refundowanych (Aeiou) – jak sama nazwa wskazuje;

Wiesz co jesz (ADF Apps) – baza składników żywności, można z nich złożyć własną dietę;

CycleBeads Period & Ovulation (Cycle Technologies, Inc.)
i Period Tracker (GP International LLC) – kalendarze cyklu miesiączkowego;

Budzik Extreme (AVG Labs) – można skonfigurować np. włączenie drzemki przez potrząsanie telefonem, a wyłączenie budzika po rozwiązaniu zadań matematycznych;

Sleep as Android (Urbandroid Team) – budzik i wspomagacz spania, obserwuje cykle REM i np. może brzęczeć, kiedy usłyszy chrapanie;

MyFitnessPal (MyFitnessPal.com) – licznik kalorii, wspomagacz diety i ćwiczeń;

Mint (Intuit Inc.) – do kontroli finansów i wydatków;

Wunderlist (6 Wunderkinder GmbH) – lista zakupów, którą można współdzielić z całą rodziną;

Bodeefit (Think Big Partners) – podpowiadacz ćwiczeń dla zabieganych.

Czas i kalendarz

Timely Alarm Clock (Bitspin) – zegarki i budzik;

Sunrise Calendar (Sunrise Atelier, Inc.) – elegancki zamiennik domyślnego kalendarza, łączy się także z Facebookiem, ma wbudowane powiadamianie o pogodzie;

Fantastical 2 – Calendar and Reminders (Flexibits Inc.) – kalendarz i przypominacz;

Chronos Calendar (Chronosphere) i Super Calendar
(kim.wpdev) – ładne alternatywy kalendarzowe.

Bateria

Battery Widget Reborn (BETA) (Tomas Hubalek) – pokazuje, ile zostało baterii;

JuiceDefender – battery saver (Latedroid) – appka do przedłużania życia baterii i zarządzania jej zużyciem;

Battery Doctor (Beijing Kingsoft Internet Security
Software Co.Ltd.), Battery (Arthur Semenov),
Battery (Enless Soft Ltd.), Battery Performance
(Dev-Software) – statystyki i powiadomienia o stanie baterii.

Ekran i system

CPU-Z (CPUID) – do sprawdzania stanu smartfona i jego podzespołów;

Velis Auto Brightness (Velis Works) – więcej możliwości ustawień jasności i barwy ekranu;

Screen Filter (haxor industry) – do czytania po ciemku;

Dimmer (newforestar co.ltd) – interfejs do regulacji jasności ekranu;

Elixir 2 (Tamás Barta) – potężne narzędzie diagnostyki telefonu oraz dające łatwiejszy dostęp do wszelkich ustawień systemowych.

Przeglądarki i wyszukiwarki
ROZDZIAŁ 5.

Najczęściej uruchamiany program na Twoim komputerze. Jak dobrze znasz swoją przeglądarkę? Czy odróżniasz ją od wyszukiwarki? Korzystasz ze skrótów klawiaturowych? Używasz jej już do czytania poczty? Na końcu rozdziału przeczytasz więcej o wyszukiwaniu przydatnych informacji w internecie.

Przegląd przeglądarek

Przeglądarki możesz używać do wszystkich czynności, jakie wykonujesz na komputerze. Oczywiście, przede wszystkim można dzięki niej korzystać z internetu. Nie mam na myśli jedynie wyszukania i przeczytania czegoś w sieci – możesz także pracować z dokumentami tekstowymi, obrabiać zdjęcia, robić zakupy, oglądać, a nawet edytować filmy, grać i uczestniczyć w wideokonferencjach.

To potężne narzędzie. Istnieją już całe systemy operacyjne, których podstawowym elementem jest przeglądarka – na przykład Chromium, o którym czytałaś wcześniej, albo Firefox OS instalowany w inteligentnych telewizorach.

przeglądarka

producent

system operacyjny

logo

Firefox

Mozilla

Windows, OS X, Linux, Android

Chrome

Google

Windows, OS X, Linux, Android, iOS

Opera

Opera Software

Windows, OS X, Linux, Android, iOS

Safari

Apple

OS X, iOS, Windows

Internet Explorer (IE, MSIE)

Microsoft

Windows

Jeśli masz zainstalowaną przeglądarkę Chrome lub Firefox na wielu komputerach, możesz je zsynchronizować, czyli na kilku komputerach mieć te same ustawienia, te same zakładki itd. (jak to zrobić, przeczytasz w rozdziale 12).

Opera w wersji na komputery stacjonarne wyróżnia się możliwością stosowania tzw. gestów myszy do poruszania się między stronami (np. przytrzymanie prawego przycisku myszy i kliknięcie lewego jest odpowiednikiem przycisku „wstecz”). Niektórzy z użytkowników twierdzą, że to wygodne. W wersjach mobilnych Opera ma też przydatną opcję – Turbo. Włączenie jej powoduje, że nawet przy wolnym połączeniu z internetem strony ładują się nieco szybciej i oszczędniej (dane, które bezpośrednio przeszłyby powoli, są ściągane i kompresowane na serwerach Opery, z których na smartfon przychodzą już szybciej).

Nie wypada mylić przeglądarki z wyszukiwarką. To obciach! Jak sama nazwa wskazuje, przeglądarka służy do przeglądania (stron), a wyszukiwarka do szukania (informacji na stronach). Wyszukiwarki znajdują się na stronach internetowych lub są wbudowane w przeglądarkę.

Najpopularniejszymi wyszukiwarkami w Polsce są www.google.pl
i www.bing.pl.

Korzystamy z przeglądarek tak odruchowo, że czasem nie zdajemy sobie sprawy z tego, jakie są ich rzeczywiste możliwości. Powtórzmy zatem, co zwykle widzimy:

Strzałki w lewo i w prawo do przemieszczania się pomiędzy stronami. Strzałkę w lewo możesz zastąpić, naciskając Backspace na klawiaturze.

Przycisk „odśwież”, zwykle z ikonką zakręconej strzałki, służący do przeładowania strony. Ten sam efekt osiągniesz, naciskając klawisz F5 lub kombinację klawiszy Ctrl+R (od ang. reload), którą wprowadza się, przytrzymując jednym palcem klawisz „Ctrl”, a drugim naciskając literę „R”.

Przycisk „stop” – zatrzymujący ładowanie strony. W niektórych przeglądarkach funkcja ta ukryta jest pod przyciskiem „odśwież” i ujawnia się tylko wtedy, kiedy przeglądarka wykonuje działanie, które może zostać przerwane. Ładowanie strony możesz także zatrzymać, wciskając klawisz Esc na klawiaturze.

Przycisk „home” z ikoną w kształcie domku, którego naciśnięcie skutkuje załadowaniem ustawionej przez użytkownika strony początkowej. Możesz ustawić dowolną stronę jako początkową albo pozostawić pustą.

Pasek adresu – tu widać adres strony, którą właśnie przeglądasz, tu możesz wpisać inny adres. W niektórych przeglądarkach pasek adresu służy także jako pasek domyślnej wyszukiwarki, w innych są one obok siebie. Pasek domyślnej wyszukiwarki zwykle pokazuje, która z wyszukiwarek jest aktywna, możesz ją także przełączyć na inną. Pasek wyszukiwarki jest bardzo praktyczny – np. zamiast wchodzić na stronę google.pl, a na niej wpisywać w okienku szukaną frazę, możesz ją od razu wprowadzić w pasku przeglądarki. Sprawdź!

Pasek zakładek – tutaj możesz gromadzić skróty do stron, które najczęściej odwiedzasz. Do szybkiego dodawania stron do zakładek służy skrót klawiaturowy Ctrl+D. Wciskasz go, kiedy jesteś na stronie, którą chcesz mieć zawsze pod ręką, i wybierasz, gdzie ją zapisać. Gdy ponownie uruchomisz przeglądarkę, nie będziesz musiała wpisywać adresu tej strony – wystarczy kliknąć w ikonę lub nazwę strony na pasku.
Żeby usunąć z paska taką „zabukmarkowaną” stronę (ang. bookmark, zakładka), wystarczy kliknąć na nią prawym przyciskiem myszy i wybrać odpowiednią opcję.

Dobrze wiedzieć

Żeby wchodzić na kolejne strony bez zamykania poprzednich, możesz otwierać nowe okna przeglądarki albo wiele kart (tabów) w obrębie jednego okna. Nowe karty otwierasz za pomocą skrótu klawiaturowego Ctrl+T pod Windows lub +T w macu. Jeśli między przyciskami myszki masz rolkę, która działa jak środkowy przycisk, klikając nią w link, otworzysz go w nowym tabie.

Możesz przełączać się między kartami za pomocą skrótu klawiszowego Ctrl+Tab (od lewej do prawej) lub Ctrl+Shift+Tab (od prawej do lewej).

Jeśli niechcący zamkniesz kartę (za pomocą Ctrl+W lub klikając × w rogu karty), przywrócisz ją za pomocą skrótu Ctrl+Shift+T.

Słowniczek

url – adres strony.

link, hyperlink – to, co odróżnia hipertekst od zwykłego tekstu. Kliknięcie w link przenosi użytkownika na inną stronę lub w inne miejsce na tej samej stronie. Kiedyś była to rewolucyjna koncepcja!

HTTP (ang. Hypertext Transfer Protocol) – protokół (czyli po prostu zasady) przesyłania dokumentów hipertekstowych. Znajdziesz te litery na początku każdego urla – dzięki nim przeglądarka wie,
że ma otworzyć stronę (a nie adres oparty na innym protokole).

HTML (ang. HyperText Markup Language) – język zapisu stron WWW.

Wyszukiwanie na stronie – jeśli Twoja przeglądarka nie pokazuje tej opcji, możesz wywołać wyszukiwanie, naciskając Ctrl+F
(ang. find). Powinno wtedy wyskoczyć okienko, w którym wpisujesz fragment tekstu, jaki chcesz znaleźć na otwartej stronie.

Oprócz pierwszej przeglądarki, która była projektem naukowym, początkowo przeglądarki były płatne – Netscape’a lub Operę można było kupić. Internet Explorer jako pierwszy był dołączany gratis do płatnego systemu operacyjnego. Od tego czasu nikt nie chce płacić za przeglądarki i tradycyjnie są one darmowe (nawet te, które wcześniej były płatne, zmieniły model biznesowy). Jedyne przeglądarki, których pozyskanie wymaga poniesienia kosztu, to niektóre egzotyczne przeglądarki mobilne.

Producenci przeglądarek – które są przecież bardzo skomplikowanymi programami wymagającymi ciągłej pracy wieloosobowych zespołów – utrzymują się m.in. z kontraktów z wyszukiwarkami (np. Google płaci fortunę za bycie domyślną wyszukiwarką w Firefoksie).

Historia przeglądarek

1990 r. – Tim Berners-Lee tworzy pierwszą na świecie przeglądarkę, którą nazywa World Wide Web (nazwa zostaje później zmieniona na Nexus, a World Wide Web (WWW) staje się po prostu określeniem obejmującym cały internet, do którego można się dostać za pomocą dowolnej przeglądarki).

1993 r. – pojawia się Mosaic, pierwsza przeglądarka, która wchodzi do powszechnego użytku (wśród ówczesnych użytkowników internetu, oczywiście). Po pewnym czasie Mosaic zmienia nazwę na Netscape Navigator.

1995 r. – Microsoft produkuje przeglądarkę Internet Explorer, która staje się integralną częścią systemu Windows. Wywołuje to sporą awanturę – producenci innych przeglądarek oskarżają Microsoft o nieuczciwą konkurencję. Coś w tym jest, bo w 2002 r. nagle IE zajmuje 95% rynku.

1996 r. – na rynku pojawia się nowa przeglądarka, Opera, z której do dziś korzysta kilka procent użytkowników internetu.

1998 r. – zmęczone walką z Microsoftem Netscape zakłada organizację mającą pracować nad otwartą, darmową przeglądarką. W 2004 r. wypuszcza pierwszą wersję Firefoksa.

2003 r. – Apple dołącza do konkurencji i razem z systemem operacyjnym instaluje użytkownikom własną przeglądarkę, Safari.

2008 r. – Google tworzy własną darmową przeglądarkę, Chrome. Ma minimalistyczny interfejs, jest mocno zintegrowana z różnymi usługami Google’a. W 2014 r. jej użytkownicy stanowią prawie połowę rynku.

Przeglądarki mobilne to nieco inna bajka. Na Androida powstaje mnóstwo alternatywnych przeglądarek, z których najpopularniejsze to Dolphin i Android Browser. Oprócz nich użytkownicy chwalą Next Browser, UC Browser, Maxthon Fast Web Browser, Super Fast Browser, Ninesky Browser… Wciąż pojawiają się nowe. W porównaniu z uznanymi markami przeglądarek są zwykle pozbawione niektórych funkcji, ale za to na przykład uruchamiają się trochę szybciej.

Śmiało instaluj, testuj i wybierz tę, która najbardziej Ci odpowiada.

Rozszerzenia przeglądarek

Rozszerzenia (ang. extensions) to dodatkowe programy lub nakładki, dzięki którym można urozmaicić przeglądarkę na komputerze stacjonarnym lub przenośnym. Niektóre służą do personalizacji, jak skórki lub zestawy kolorów samego interfejsu – czyli tego, co widzimy po uruchomieniu przeglądarki. Inne są funkcjonalne, np. ogromnie popularne rozszerzenie AdBlock blokujące reklamy wyświetlane na stronach.

Wiele dużych serwisów dostarcza specjalne rozszerzenia, dzięki którym łatwiej możesz udostępniać znaleziska z innych miejsc w internecie (m.in. Facebook, Google Plus, Pinterest, Tumblr). Są też rozszerzenia, które pozwalają Ci zachować strony do przeczytania później, nawet kiedy nie będziesz podłączona do internetu (na przykład Pocket, Instapaper, Readability). Jeśli dodatkowo zainstalujesz ich appki na urządzeniach mobilnych, zachowane teksty pojawią się również tam.

Instalowanie i usuwanie rozszerzeń jest bardzo proste:

Uruchamiasz przeglądarkę i wchodzisz na stronę zawierającą rozszerzenia:

przeglądarka

gdzie szukać rozszerzeń

Firefox

addons.mozilla.org/pl/firefox/extensions

Chrome

chrome.google.com/webstore/category/apps

Opera

addons.opera.com/pl/extensions

Safari

extensions.apple.com

Internet Explorer

www.iegallery.com/Addons

Wybierasz rozszerzenie. Zawsze sprawdź opinie użytkowników! Nie wszystkie rozszerzenia działają dobrze, niektóre przestały być rozwijane. Jeśli program obiecujący fajne funkcje ma małą liczbę pobrań i kiepskie opinie, może okazać się po prostu oszustwem albo ukrytym narzędziem do podglądania działań użytkownika w internecie.

Klikasz „dodaj”, ikonę plusika lub inne oznaczenie umożliwiające zainstalowanie rozszerzenia.

Koniec, nic więcej, rozszerzenie zainstalowane. Czasem zostaniesz jeszcze poproszona o zrestartowanie przeglądarki (wystarczy ją zamknąć i uruchomić ponownie). Niekiedy po instalacji zostaje otwarta strona, na której możesz poczytać o funkcjach danego rozszerzenia lub zmienić jego ustawienia.

Jeśli rozszerzenie nie działa prawidłowo lub po prostu nie jesteś z niego zadowolona, możesz je równie łatwo odinstalować: wchodzisz w ustawienia przeglądarki, znajdujesz zakładkę „Rozszerzenia” lub „Dodatki” (ang. Extensions, Add-ons itp.), tam możesz je wyłączyć, włączyć lub całkiem usunąć.

Większość rozszerzeń jest darmowa. Niektóre z nich to pełnowartościowe programy uruchamiane w przeglądarce. Są na przykład praktyczne edytory zdjęć, mnóstwo programów do projektowania wnętrz, kalendarze (czasem zintegrowane z kalendarzem mobilnym), specjalistyczne kalkulatory, słowniki… Na pewno znajdziesz dla siebie coś, co ułatwi Ci życie lub organizację pracy.

Zachęcam też do zajrzenia w preferencje przeglądarki. Zwykle ustawienia domyślne są w porządku i jesteśmy do nich przyzwyczajone. Być może jednak wygodniej przeglądałoby Ci się strony, gdyby tekst miał większe litery?

Nie bój się zmieniać ustawień – zawsze możesz wrócić do poprzednich, a jeśli zapomnisz, jakie one były, skorzystaj z przycisku „przywróć domyślne ustawienia”.

Tłumaczenia stron

Jednym z najpopularniejszych rozszerzeń jest Tłumacz. W ustawieniach Twojej przeglądarki możesz wybrać, w jakich językach chcesz oglądać strony. Kiedy wejdziesz na stronę w obcym języku, rozszerzenie zaproponuje Ci jej automatyczne tłumaczenie.

Funkcja tłumaczenia jest wbudowana w Chrome, w ustawieniach można włączyć „Proponuj tłumaczenie stron w obcych językach”:

support.google.com/chrome → Ustawienia i wyświetlanie → Języki.

Może wystarczą Ci tylko podpowiedzi? Skorzystaj z paska tłumaczenia. Najedź kursorem na nieznane słowo na stronie, a poznasz jego polski odpowiednik. Za pomocą paska możesz też tłumaczyć całe strony na różne języki.

Chrome:
support.google.com/toolbar → Narzędzia i ustawienia językowe → Tłumacz lub Pasek tłumaczenia

Firefox:
Google Translator for Firefox:
addons.mozilla.org/pl/firefox/addon/google-translator-for-firefox
Flagfox: addons.mozilla.org/pl/firefox/addon/flagfox

Internet Explorer:
Bing Bar: toolbar.discoverbing.com
Google Toolbar: www.google.com/intl/pl/toolbar/ie

Opera:
Translator: addons.opera.com/pl/extensions/details/translator

Safari:
Google Toolbar:
extensions.apple.com/details/?id=com.bbshare.gtoolbar-ML22JEH38W
igTranslator for Google:
extensions.apple.com/details/?id=com.add0n.dictionary-2C3W8RZ8ND
Translate:
extensions.apple.com/details/?id=com.sidetree.Translate-S64NDGV2C5

Poczta w Gmailu

Jeszcze kilka lat temu była wielką rewolucją. E-maile w przeglądarce? Przecież do tego służyły specjalne programy pocztowe. Swoją skrzynkę mogłaś sprawdzić tylko na tym komputerze, gdzie był skonfigurowany program obsługujący Twoje konto. Teraz dostęp do poczty masz z dowolnego komputera, na którym możesz otworzyć przeglądarkę – trzeba tylko zalogować się do swojego konta. Tę samą pocztę możesz naturalnie sprawdzać na smartfonie lub tablecie za pomocą appki.

Oczywiście możesz mieć więcej niż jeden adres mailowy – na przykład różne dla znajomych z różnych kręgów towarzyskich albo osobny do pracy. Jeśli nie masz ochoty i czasu logować się na różne konta i sprawdzać pocztę w różnych miejscach, możesz skorzystać z opcji przekierowywania poczty z różnych kont do jednej skrzynki pocztowej. Opiszę to na przykładzie Gmaila.

Odbieranie poczty z różnych kont

Powiedzmy, że masz dwa konta e-mail. Jedno z nich to poważne imię.nazwisko@gmail.com, a drugie, do mniej oficjalnych zastosowań, pseudonim@gmail.com.

Wybierasz skrzynkę, która będzie pełnić funkcję podstawowej – jedynej, do której od jutra będziesz się logować. Powiedzmy, że będzie to imię.nazwisko@gmail.com.

Teraz logujesz się na konto pseudonim@gmail.com i w ustawieniach znajdujesz zakładkę „Przekazywanie i POP/IMAP”, a w niej opcję „Przekaż dalej kopię przychodzącej poczty do”, gdzie podajesz swój główny adres (imię.nazwisko@gmail.com).

Otrzymasz e-mail z kodami potwierdzającymi i od tej pory cała poczta z konta pseudonim@gmail.com będzie przekazywana do Twojej głównej skrzynki.

Wysyłanie maili z różnych adresów

W takiej sytuacji możesz chcieć nie tylko odbierać, ale także wysyłać maile z drugiego adresu bez potrzeby logowania się na drugie konto.

Kiedy na swoim podstawowym koncie wejdziesz w ustawienia, a potem w zakładkę „Konta”, możesz dodać różne adresy w polu „Wyślij pocztę jako:”. Podajesz swój drugi adres, odznaczasz „Traktuj jak alias”, dostajesz maila z kodem potwierdzającym i już. Od teraz, wysyłając maila, będziesz mogła wybrać, który z Twoich adresów ma się wyświetlić odbiorcy.

Filtrowanie poczty

Jeśli ustawiłaś przekazywanie poczty z innego konta, nie od rzeczy będzie założyć odpowiednią etykietę dla tej korespondencji. W tym celu:

Logujesz się do swojego podstawowego konta (imię.nazwisko@gmail.com).

Wchodzisz w ustawienia do zakładki „Filtry”.

Wybierasz „Utwórz nowy filtr”, w polu „Do” wpisujesz pseudonim@gmail.com, klikasz „Dalej”. Tam zaznaczasz „Zastosuj etykietę”, wybierasz jej nazwę (lub tworzysz nową etykietę) i potwierdzasz.

Koniec!

Etykiet możesz używać także do innych celów. Powiedzmy, że chcesz mieć w jednym miejscu całą korespondencję z wybraną osobą. Tworzysz etykietę z jej imieniem i zakładasz filtr, korzystając z jej adresu e-mail. Odtąd listy od tej osoby będą lądować w Twojej skrzynce odbiorczej oznaczone etykietą. Jeśli będziesz chciała obejrzeć tylko Waszą korespondencję, klikniesz w nazwę etykiety. Aby wrócić do reszty maili – klikniesz w „Skrzynkę odbiorczą”.

Jeszcze o wyszukiwarkach

Wyszukać w internecie można wszystko. Gdy wpiszesz w wyszukiwarkę „jak dojechać z Krakowa do Gdańska”, dostaniesz po kilkanaście odpowiedzi dotyczących każdego z możliwych środków transportu. Wyszukiwarka podpowie też, „co ugotować na romantyczną kolację” oraz „palą mi się włosy, co robić”. Nie ma głupich pytań! Wyszukiwarka znajdzie odpowiedź na każde z nich.

Nie wiesz, kto namalował obraz, którego zdjęcie masz na dysku? Wejdź na stronę images.google.pl i kliknij w ikonę aparatu fotograficznego. Załaduj zdjęcie, a dowiesz się, kto jest autorem, w której galerii wisi oryginał i jaka jest historia dzieła sztuki.

Wiele osób korzysta z YouTube’a jako podstawowej wyszukiwarki instruktażowej.

W internecie możesz szukać najróżniejszych informacji. Wejdź na przykład na stronę google.pl i spytaj o cokolwiek. Teraz pod ramką wyszukiwania możesz wybrać, czy szukasz tego w Internecie (czyli wśród stron tekstowych), w Grafice (wśród obrazków), Filmach (osadzonych na stronach), Wiadomościach (na serwisach informacyjnych), Mapach, Książkach (dostępnych w księgarniach lub w Google Books jako ebooki), Lotach (połączeniach lotniczych) czy wśród Aplikacji (dostępnych w Google Play, czyli dla Androida).

Oczywiście od razu możesz szukać w którejś z tych kategorii – każda ma własną stronę, a na niej wyszukiwarkę.

W każdym przypadku możesz skorzystać też z „Narzędzi wyszukiwania”. W zależności od kategorii, którą przeszukujesz, możesz ograniczyć wyniki pod względem daty publikacji, długości i jakości (filmu), rodzaju pliku (graficznego), języka strony, a nawet pozycji geograficznej.

Wyszukiwarka do zadań specjalnych

WolframAlpha to potężna wyszukiwarka, która oprócz dostarczania Ci informacji może przeprowadzić ich analizę i syntezę. Pytania zadajesz po angielsku w języku naturalnym (czyli po prostu pytasz tak, jak spytałabyś drugiego człowieka). Ile dni zostało do Wigilii? Które miesiące mają 31 dni? Jak wysoko może podskoczyć tygrys?

Możesz także poprosić wyszukiwarkę, żeby opowiedziała Ci dowcip – zwykły lub specjalistyczny, na przykład taki, który rozśmieszy grono chemików.

Oprócz tego WolframAlpha rozwiąże zadania matematyczne, przeliczy rozmiarówki obuwia w różnych krajach i przeanalizuje różnice między Twoimi ulubionymi piosenkarzami.

Wyszukiwanie głosowe

Jeśli na komputerze używasz przeglądarki Chrome, być może zauważyłaś w wyszukiwarce Google ikonę mikrofonu. Kliknij w nią, a zamiast pisać, będziesz mogła spytać, czy jutro będzie zimno w Twoim mieście. Więcej: support.google.com/chrome → Wyszukiwanie w internecie → Wyszukiwanie głosowe i komendy głosowe w Chrome.

Wyszukiwanie głosowe na komputerze stacjonarnym lub przenośnym jest dość wygodne, ale naprawdę można je docenić dopiero w smartfonie. Wyobraźmy sobie codzienną sytuację: w jednej ręce masz zakupy, w drugiej klucze, w trzeciej gazetę, a w czwartej telefon. Natychmiast musisz się dowiedzieć, jak powiedzieć po angielsku, że „wstęp wzbroniony”. Ostatnim wolnym palcem uruchamiasz appkę tłumaczeniową (na przykład Google Translate), naciskasz ikonę mikrofonu i dyktujesz. Telefon za chwilę wyrecytuje damskim głosem: „no trespassing”.

Z Google Translate możesz skorzystać też w przeglądarce na zwykłym komputerze – pod adresem translate.google.pl.

W appce trzeba podać, z których języków na które chcemy dokonać tłumaczenia. W stacjonarnej przeglądarce serwis może sam zgadnąć język, w którym podajemy frazę.

Inna sytuacja: przyczepiła się do Ciebie jakaś melodyjka. Nie znasz tekstu piosenki, ale bardzo chciałabyś się dowiedzieć, jaki ma tytuł i kto ją wykonuje. Uruchom appkę Shazam lub SoundHound i zanuć lub zagwiżdż fragment. Program poda Ci wszystkie dane oraz link do utworu na YouTubie i w sklepie z empetrójkami.

Internet w domu i w drodze
ROZDZIAŁ 6.

Można mieć smartfon i nie korzystać na nim z internetu. Oszczędza się w ten sposób baterię – i to jedyna zaleta. Ale to tak, jakby mieć młotek i nie wbijać nim gwoździ! Z tego rozdziału dowiesz się, jak włączyć internet mobilny i do czego warto go używać.

Czym jest sieć komputerowa

Sieć komputerowa to wiele komputerów połączonych ze sobą w sposób, który umożliwia im wymianę danych (nadawanie i odbieranie informacji). Każde Twoje urządzenie wyposażone w kartę sieciową jest częścią internetu.

W sieci komputerowej niektóre urządzenia są klientami (l.mn. klienty), które zajmują się głównie żądaniem informacji – na przykład Twój smartfon, kiedy szukasz jakiegoś hasła na Wikipedii. Po drugiej stronie są serwery, które podają („serwują”) informacje, w tym przykładzie serwery Wikipedii. Między serwerami a klientami są routery, które przekazują informacje.

To oczywiście uproszczona koncepcja sieci – istnieje więcej rodzajów urządzeń, a przepływ informacji jest dużo bardziej zagmatwany – ale większy poziom szczegółowości jest potrzebny dopiero specjalistom i studentom informatyki. Z nazewnictwa sieciowego powinnaś jeszcze wiedzieć, że połączenia między urządzeniami są regulowane protokołami – zbiorami technicznych reguł i czynności wykonywanych w konkretnych sytuacjach przez urządzenia sieciowe. Z jednego z takich protokołów wynika m.in. to, że każde urządzenie sieciowe (Twój smartfon; router, przez który przechodzi Twoje połączenie z internetem; serwer, do którego się łączysz) ma swój adres IP.

Internet mobilny

To po prostu internet, z którego korzystasz na urządzeniach przenośnych. Możesz się do niego łączyć na dwa sposoby – przez sieć komórkową oraz przez Wi-Fi. Omówimy je po kolei.

Sieć komórkowa

Sieć komórkowa to infrastruktura telekomunikacyjna, która dzieli pokryty przez siebie obszar, na przykład miasto, na „komórki” (stąd wzięła się nazwa sieci, a potem potoczna nazwa telefonów). Każdej takiej komórce geograficznej łączność zapewnia antena stacji bazowej, tak zwanego BTS-a (ang. Base Transceiver Station, „bete-es”). W miastach anteny najczęściej stawiane są na dachach wysokich budynków.

Jeśli jesteś ciekawa, gdzie w Twojej okolicy znajdują się BTS-y, możesz to sprawdzić na stronie beta.btsearch.pl

Postęp technologiczny telefonii komórkowej mierzy się w generacjach. W tej chwili najbardziej rozpowszechnionym standardem jest trzecia generacja, zapisywana w skrócie jako 3G. Powoli rozpowszechnia się następna generacja, potocznie nazywana 4G – oficjalne nazwy rozwijanych technologii to LTE (ang. Long Term Evolution) i WiMAX (ang. Worldwide Interoperability for Microwave Access). LTE jest popularniejsza, działa na razie głównie w dużych miastach i przy większych drogach, ma oferować przepustowość 1Gb/s, co oznacza, że internet będzie w tej technologii działać jeszcze szybciej.

Dobrze wiedzieć

Komórka zgłasza brak zasięgu – nie porozmawiasz. Jednak może uda się wysłać SMS! W sieci telefonii komórkowej działają mechanizmy, które zapewniają jakość połączenia poprzez przypisywanie telefonów komórkowych do tych stacji bazowych, które mają z nimi najlepszą łączność. Aby dowiedzieć się, że nie masz łączności, Twój telefon wymienia informacje ze stacjami bazowymi tym samym kanałem łączności, którym przechodzą SMS-y (a także informacja o położeniu Twojego telefonu – dlatego operator niemal zawsze wie, gdzie się znajdujesz).

Jak widzisz, technologie sieciowe lubią trzy- i czteroliterowe skróty. Jeszcze kilka ważnych, które warto znać:

GSM (ang. Global System for Mobile Communications) – 2G. Przekazywanie głosu i wiadomości. Za transmisję danych odpowiada GPRS (ang. General packet radio service). Maksymalna przepustowość: 114 kb/s (czyli niedużo).

EDGE (ang. Enhanced Data rates for GSM Evolution) – dodatek do GPRS przyspieszający przesyłanie danych. Maksymalna przepustowość: 1,6 Mb/s.

CDMA (ang. Code division multiple access) – standard telefonii komórkowej powszechny w Stanach Zjednoczonych, niekompatybilny z GSM – telefony tam kupione nie będą działać w Europie.

UMTS (ang. Universal Mobile Telecommunications System)
– 3G. Przekazywanie głosu, danych i wiadomości.
Maksymalna przepustowość: 21 Mb/s.

HSPA (ang. High Speed Packet Access) – dodatek do UMTS przyspieszający przesyłanie danych.

HSPA+ (ang. Evolved High Speed Packet Access) – j.w., tylko jeszcze szybciej. Maksymalna przepustowość: 672 Mb/s.

LTE (ang. Long Term Evolution) – 4G. Transmisja danych. Maksymalna przepustowość: 1 Gb/s.

Internet w smartfonie

Na internet w komórce mówi się różnie – pakiety, dane, pakiety danych. Nazwa wzięła się od niewielkich paczek, w których dane przesyłane są w sieci. Płaci się za każdy z takich pakietów, a nie za długość połączenia, jak w przypadku rozmów telefonicznych. Pakiety zwykle dostajesz w abonamencie lub kupujesz z limitem, np. 200 MB do wykorzystania w ciągu miesiąca. Zużycie pakietów liczy się w obie strony – do limitu liczy się zarówno to, co odbierasz, jak i to, co wysyłasz.

Połączenie z internetem uruchamia się w ustawieniach systemowych urządzenia mobilnego:

Android:
support.google.com/nexus/ → Ustawienia → Ustawienia sieci bezprzewodowej i połączeń

iPhone:
support.apple.com/kb/HT4146

Windows Phone:
www.windowsphone.com/pl-PL/how-to/wp7/start/cellular-settings

support.google.com

support.apple.com

www.windowsphone.com

Połączeniem można łatwiej sterować za pomocą widgetów umieszczonych np. na ekranie głównym. Takie widgety to wygodne rozwiązanie – dzięki nim możesz szybko włączać i wyłączać Wi-Fi, GPS, podświetlenie i obracanie ekranu itp. Sprawdzone i polecane widgety zebrano w rozdziale 4.

Po włączeniu transmisji danych w smartfonie na ikonce zasięgu pojawia się literka. Rozszyfrujmy te oznaczenia:

G – GPRS,

E – EDGE,

3G – UMTS,

H – HSPA lub jego odmiana,

4G – LTE.

Dlaczego czasem internet w komórce działa tak wolno?

Być może jesteśmy daleko od BTS-u. Urządzenia w sieci komórkowej automatycznie łączą się do tego punktu, który daje największy zasięg (nawet jeśli jest wolniejszy albo bardziej obciążony).

BTS-y mogą obsłużyć ograniczoną liczbę połączeń. Jeśli w okolicy wiele osób próbuje korzystać z internetu, to łącze jest „wysycone” i prędkość połączenia bardzo spada. To tłumaczy, dlaczego o północy w Sylwestra tak trudno się do kogokolwiek dodzwonić – wszyscy próbują naraz złożyć sobie życzenia albo wysłać SMS i nasze połączenie po prostu stoi w kolejce.

Żeby nie przepłacać, w każdym nowoczesnym smartfonie można ustawić limit transferu danych. Kiedy wykorzystasz większość pakietów z abonamentu, telefon da Ci znać, że zbliżasz się do końca limitu.

W Windows Phonie możesz włączyć „zmniejszenie transmisji danych”, czyli po prostu oszczędniejsze oglądanie stron WWW. Służy do tego usługa Data Sense, którą znajdziesz na liście Aplikacji.

Modem 3G

Czasem chcesz odpocząć z laptopem na działce albo może mieszkasz w starej kamienicy, gdzie operatorzy internetowi nie mogą wiercić w ścianach i założyć infrastruktury kablowej. Jeżeli chcesz korzystać z internetu wygodniej niż w smartfonie czy tablecie, w miejscach, gdzie nie ma Wi-Fi ani innego połączenia z siecią, przyda Ci się tzw. modem 3G („trzy gie”, trzecia generacja). Aby go zdobyć, w salonie operatora komórkowego kupujesz urządzenie, które kształtem przypomina zwykły pendrive.

Uwaga! Modem 3G zaskakująco łatwo psuje się, jeśli nie wyjmiesz go przed wyłączeniem lub uśpieniem komputera. Właściwa kolejność czynności jest taka:

1. Kończysz pracę w internecie.

2. Wyłączasz program łączący z siecią.

3. Wysuwasz modem z portu USB.

4. Wyłączasz lub usypiasz komputer.

Oprócz tego nigdy nie zostawiaj modemu wpiętego w laptop pakowany do torby na czas transportu. Ułamany kawałek modemu bardzo trudno wyjąć z gniazdka USB :).

To po prostu miniaturowa wersja smartfona – ma miejsce, w które wsuwa się kartę SIM, czasem jeszcze niewielki dysk.

Aby laptop zaczął korzystać z połączenia, trzeba zainstalować na nim odpowiednie oprogramowanie. Program instalacyjny znajduje się zwykle na płycie, którą daje nam operator, albo już na dysku w modemie. Wetknięcie modemu do laptopa albo włożenie płytki rozpoczyna automatyczną instalację, podczas której musisz tylko potwierdzać kolejne etapy.

Potem, kiedy chcesz skorzystać z internetu, wtykasz modem-pendrive do portu USB, uruchamiasz program, który nawiązuje połączenie z siecią – i już. Pamiętaj, aby rozłączyć program i wyjąć modem z portu, kiedy skończysz.

Modemy 3G mają czasem możliwość otrzymywania i wysyłania SMS-ów, a nawet wykonywania połączeń telefonicznych, ale ponieważ cenniki tych usług są różne, zazwyczaj bardziej opłacalne jest posiadanie telefonu do dzwonienia i SMS-owania (i trochę pakietów do korzystania z komórki) i wykorzystywanie modemu tylko do połączeń z internetem.

Słowniczek zwrotów przydatnych przy uzyskiwaniu dostępu do zasobów w sieci

Identyfikacja – podanie loginu: nazwy użytkownika, nazwiska, e-maila. Deklaracja Twojej tożsamości.

Uwierzytelnianie (ang. authentication) – podanie hasła: podpisu
cyfrowego, kodu, klucza, odcisku palca. Uwiarygodnienie podanej tożsamości.

Autoryzacja (ang. authorisation) – sprawdzenie, czy użytkownik, który się zidentyfikował i uwierzytelnił, ma prawo dostępu do danych lub miejsc, do których się loguje. W skrócie – kontrola dostępu.

Logowanie – podawanie nazwy użytkownika i hasła w celu dostania się do zabezpieczonego miejsca w sieci.

Internet dostarczany przez modem ma najczęściej nałożone ograniczenia transmisji. To oznacza, że w ciągu miesiąca dostajesz do wykorzystania kilka gigabajtów danych, które możesz wysłać lub pobrać. Po wykorzystaniu takiego pakietu danych połączenie robi się znacznie wolniejsze – możesz wtedy dokupić dodatkowy pakiet u operatora.

Szukając oferty mobilnego internetu, możesz skorzystać z porównywarki na stronie mobilny-internet.eu/ranking.

Wi-Fi

Wi-Fi to sieć radiowa umożliwiająca połączenie bezprzewodowe (ang. Wireless Fidelity). Możesz mieć do niej dostęp w domu i w mieście, najczęściej za darmo.

Domowe Wi-Fi

Jeśli Twój dom ma doprowadzone internetowe łącze kablowe, kupując usługę dostępu do internetu u operatora, dostajesz od niego router – pudełko, do którego trzeba przypiąć kabel z internetem. Do routera możesz następnie przypiąć kablem Ethernet komputer stacjonarny, a jeśli router jest bezprzewodowy – także udostępniać Wi-Fi dla urządzeń mobilnych.

Sieć bezprzewodowa jest bardzo wygodna – dzięki niej możesz korzystać z internetu w cenie abonamentu za internet kablowy. Jak założyć sobie Wi-Fi w mieszkaniu?

Aby skonfigurować router, należy połączyć go z laptopem kablem sieciowym – najczęściej nie musisz robić tego sama, bo zajmie się tym technik operatora podczas instalacji (taka usługa może być dodatkowo płatna). Router nie ma klawiatury ani wyświetlacza – jego ustawieniami zarządza się przez stronę w przeglądarce.

Kiedy tylko technik skończy instalację routera, podepnie wszystkie kabelki i skonfiguruje urządzenie, sfotografuj je. Dzięki temu, jeśli podczas sprzątania jeden z kabli się odłączy, będziesz mogła sprawdzić, gdzie go wetknąć z powrotem.

Sieć radiowa działa na częstotliwościach, na których każdy może słuchać i nadawać. Dlatego Twoje domowe Wi-Fi powinno być zaszyfrowane i zahasłowane. W ustawieniach routera można, a nawet należy:

Kiedy mamy gości, miłym zwyczajem jest podanie im, oprócz herbaty, hasła do domowego Wi-Fi.

wybrać nazwę dla Twojej sieci. Będzie ona widoczna dla każdego, kto będzie sprawdzał dostępne w okolicy sieci bezprzewodowe, więc wybierz ją z wyczuciem. Nie podawaj w nazwie swojego numeru mieszkania, ale wybierz coś sympatycznego i charakterystycznego, żeby Twoja sieć nikomu nie myliła się z siecią sąsiadów;

nadać hasło wymagane, by podłączać się do Twojej sieci. Nie powinno być za łatwe (np. raczej nie imię Twojego zwierzaka domowego – każdy sąsiad zgadnie), ale jeśli często masz gości, powinno być łatwe do wpisania z klawiatury w smartfonie;

ustawić rodzaj szyfrowania połączeń. Nie korzystaj z WEP – to stary, bardzo słaby standard szyfrowania w sieciach bezprzewodowych, banalny do złamania. Najlepiej ustaw szyfrowanie WPA2 z dopiskiem PSK (ang. Pre-Shared Key, „udostępniony klucz”, którym najczęściej jest hasło).

WPA2 (ang. Wi-Fi Protected Access II) to zabezpieczony i szyfrowany dostęp do Wi-Fi.

Zasięg Wi-Fi w otwartej przestrzeni to ok. 100 m, ale w mieście sygnał jest bardzo dobrze tłumiony przez ściany i zagłuszany przez kuchenki mikrofalowe (zatem nie należy stawiać routera w pomieszczeniu z kuchenką). Telefony stacjonarne z przenośną słuchawką pracują na tych samych częstotliwościach, co router Wi-Fi, więc także mogą generować zakłócenia.

Publiczne Wi-Fi

Miejsca publiczne, w których możesz skorzystać z Wi-Fi, nazywa się hotspotami. Hotspot to punkt dostępowy (ang. access point) umożliwiający darmowy dostęp do internetu. Żeby z niego skorzystać, włączasz w swoim urządzeniu łączność Wi-Fi, a potem:

w kawiarni prosisz obsługę o hasło do sieci, która zwykle nazywa się tak, jak knajpka. Wchodzisz w ustawienia Wi-Fi, dotykasz nazwę sieci, wpisujesz podane hasło i korzystasz z internetu, dopóki jesteś w zasięgu;

na lotniskach i w centrach handlowych po automatycznym połączeniu się z siecią, która nie pyta o hasło, otwierasz przeglądarkę i najczęściej zostajesz przekierowana na stronę, na której opisane są zasady dostępu. Niektóre instytucje udostępniające internet bezprzewodowy za darmo chcą, abyś w zamian ściągnęła ich biuletyn w PDF-ie, inne informują, że jednorazowy login i hasło są do pobrania z automatu w lobby itp.

Uwaga! Staraj się nie używać publicznego połączenia do ważnych transakcji czy przesyłania prywatnych danych. W takiej sieci cała komunikacja jest otwarta i możliwa do podsłuchania. Jeśli wchodzisz na stronę, której adres rozpoczyna się od „https”, a nie „http”, możesz być spokojna, ale każde nieszyfrowane połączenie będzie ryzykowne. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w rozdziale 10.

Jak zrobić hotspot w komórce?

Załóżmy, że w okolicy nie ma żadnego Wi-Fi. Masz połączenie z internetem w smartfonie, ale nie masz w tablecie, a to na nim byłoby Ci wygodniej pracować. W takiej sytuacji możesz połączyć telefon z tabletem za pomocą Bluetootha (tak, jak opisano w rozdziale 2) albo udostępnić hotspot z komórki.

Pamiętaj, żeby w każdym przypadku zabezpieczyć dostęp hasłem (innym niż „1234”) i ustawić szyfrowanie (najczęściej jest od razu proponowane WPA2, skorzystaj). Nie chcesz, żeby ktoś obcy narażał Cię na koszty, korzystając z Twoich pakietów. Jeśli będziesz chciała udostępnić internet znajomemu, po prostu podasz mu hasło.

Tworzenie hotspotu

Android

support.google.com

W smartfonie wchodzisz w Ustawienia → Sieci zwykłe i bezprzewodowe, dotykasz Więcej, wchodzisz w Tethering i przenośny punkt dostępu.

W zakładce Skonfiguruj punkt Wi-Fi ustawiasz nazwę i hasło, wracasz poziom wyżej i włączasz Przenośny punkt Wi-Fi.

W tablecie włączasz Wi-Fi i łączysz się do sieci udostępnionej ze smartfona.

Szczegółowa instrukcja dla urządzeń z serii Nexus:
support.google.com/nexus → Ustawienia → Ustawienia sieci bezprzewodowej i połączeń → Udostępnianie komórkowego połączenia transmisji danych.

iPhone

support.apple.com

W smartfonie wchodzisz w Ustawienia → Hotspot osobisty.

Ustawiasz nazwę swojego hotspotu i hasło dostępu.

W tablecie włączasz Wi-Fi i łączysz się do sieci udostępnionej ze smartfona.

Szczegółowa instrukcja dla iPhone’a i iPada:
support.apple.com/kb/HT4517

Windows Phone

www.windowsphone.com

www.windowsphone.com

W smarftonie wchodzisz w listę Aplikacje → Ustawienia → Dostęp do internetu. Włączasz opcję Dostęp, a potem wchodzisz do Konfiguracji.

Ustawiasz nazwę hotspotu („Rozgłaszana nazwa”) i hasło.

W tablecie włączasz Wi-Fi i łączysz się do sieci udostępnionej ze smartfona.

Szczegółowa instrukcja dla Windows Phone 7:
www.windowsphone.com/pl-PL/how-to/wp7/start/share-my-connection

Szczegółowa instrukcja dla Windows Phone 8:
www.windowsphone.com/pl-PL/how-to/wp8/start/share-my-connection

Pakiety za granicą

Pakiety w roamingu, zwłaszcza poza Unią Europejską, są wciąż droższe niż w kraju. Mogą Cię kosztować fortunę – a przecież to właśnie za granicą jest największa korzyść z mapy i tłumacza w komórce.

Jeśli często jeździsz do jednego kraju, kup lokalną kartę prepaidową, po przekroczeniu granicy włóż ją do smartfona i skorzystaj z aktualnej promocji na pakiety (zwykle wymaga to wysłania SMS-a z kodem na numer operatora). Telefon nie może mieć simlocka (blokady zakładanej przez niektórych operatorów na sprzedawane przez nich urządzenia).

Jeżeli nie zamierzasz korzystać z transmisji danych za granicą, wyłącz ją w ustawieniach telefonu. Nadal będziesz mogła za darmo korzystać z Wi-Fi.

Co daje Ci internet w smartfonie?

Po pierwsze, mapy. Jeśli włączysz GPS, smartfon poprowadzi Cię przez obce miasto lub nieznane uliczki. Specjalne appki znajdą najszybsze połączenia autobusowe albo najbliższą wolną taksówkę.

Po drugie, łączność z ludźmi. Każdy serwis społecznościowy ma oficjalną appkę na każdy model smartfona (i kilka nieoficjalnych). Możesz sprawdzić wiadomości, kiedy tylko chcesz. Jeśli masz dobry abonament na internet, taniej będzie czatować ze znajomymi przez komunikatory niż wysyłać SMS-y.

Po trzecie, przedłużenie pamięci. Masz przy sobie encyklopedię wszystkiego, a to, czego nie pamiętasz, możesz „wyguglać” w każdej chwili. Nie pamiętasz tytułu filmu, w którym ostatnio widziałaś Leonardo DiCaprio? Wejdź na stronę imdb.com lub uruchom appkę serwisu.

Wszystko zaczęło się na grupie dyskusyjnej od pomysłu stworzenia bazy aktorek o najpiękniejszych oczach…

IMDb, Internet Movie Database, to anglojęzyczny serwis istniejący od 1990 r., zbierający informacje o filmach, produkcjach telewizyjnych, aktorach itd. Pod koniec lutego 2014 r. można w nim było znaleźć prawie 3 mln tytułów i prawie 6 mln profili ludzi pracujących w branżach filmowej, telewizyjnej i gier na całym świecie.

W 2011 r. serwis wygrał proces z aktorką, która zaskarżyła go za podanie jej prawdziwego roku urodzenia (argumentując, że może ją to pozbawić niektórych zawodowych ofert).

Oprócz oficjalnych informacji można tam znaleźć ciekawostki na temat gwiazd i produkcji filmowych, tłumaczenia tytułów na inne języki, najlepsze cytaty z filmów oraz rankingi najlepszych i najgorszych produkcji wszech czasów. Zarejestrowani użytkownicy mogą komentować każde hasło w bazie na osobnym forum dyskusyjnym i dodawać niektóre rodzaje informacji do haseł.

Jeśli założysz konto i będziesz oceniać obejrzane filmy, serwis całkiem trafnie podpowie inne, które mogą Ci się spodobać.

Po czwarte, smartfon to Twój osobisty sekretarz, który będzie jeszcze skuteczniejszy w warunkach dostępu do internetu. Kalendarz na ekranie przypomina o umówionych spotkaniach, można też dla nich ustawić alarmy, jeśli nie chcesz bez przerwy nerwowo wyciągać komórki i sprawdzać, czy o czymś nie zapomniałaś. Jeśli na portalu społecznościowym ktoś zaprosi Cię do uczestnictwa w jakimś wydarzeniu, automatycznie pojawi się ono w kalendarzu. Siri dla iPhone’a i Google Now na Androida to appki, które możesz wręcz spytać, czy zaplanowałaś coś na sobotę wieczór, a jeśli tak, to jak dojechać na miejsce spotkania.

Po piąte, możesz czytać najświeższe wiadomości albo książki, które nie mieszczą się w torebce – na smartfonie przechowasz ich nawet kilkadziesiąt. Przez internet błyskawicznie otrzymasz informacje zarówno o korkach w Twojej dzielnicy, jak i o zmianach sytuacji politycznej w dalekim kraju.

Po szóste, możesz poświęcić każdą wolną chwilę na edukację. Oprócz stron z tekstami z każdej dziedziny nauki, w sklepikach jest mnóstwo appek do nauki języków, które będą monitorować Twoje postępy. Nawet nasze wydawnictwo przygotowało dla przyszłych maturzystów serię interaktywnych fiszek, za pomocą których mogą sprawdzać i utrwalać swoją wiedzę:

itunes.apple.com/pl/artist/wydawnictwo-lingo/id612987084
www.windowsphone.com/pl-PL/store/publishers?publisherId=KTSystem

itunes.apple.com

www.windowsphone.com

Czy przychodzi Ci do głowy jeszcze jakieś zastosowanie? Na pewno jest już dla niego appka w smartfonowym sklepiku.

Higiena i bezpieczeństwo sprzętu
ROZDZIAŁ 7.

Warto zadbać o sprzęt, żeby jak najdłużej dobrze służył, a potem... dał się sprzedać. Z tego rozdziału dowiesz się, jak pielęgnować swoje urządzenia, przedłużyć życie baterii i co zrobić, kiedy nie możesz znaleźć telefonu.

Jak chronić, jak dbać?

Urządzenia elektroniczne psują się, a zgodnie z prawem Murphy’ego robią to w najmniej odpowiednim momencie. Co możesz zrobić, żeby przedłużyć życie swojego sprzętu?

Z wyjątkiem specjalnie zaprojektowanych urządzeń do zadań specjalnych, elektronika nie lubi wody, słodzonych napojów, zbyt wysokich temperatur oraz, naturalnie, upadków. Pod plastikową obudową smartfona zostały przecież gęsto upakowane skomplikowane układy elektroniczne, a ekrany i wyświetlacze są dość delikatne.

Uszkodzenie lub kradzież smartfona, tabletu czy laptopa ma dwie strony. Z jednej, sam sprzęt jest drogi, a z drugiej, możemy stracić swoje dane, nierzadko dużo cenniejsze.

Edward Murphy był inżynierem testującym odporność ludzi na przeciążenia podczas gwałtownego hamowania pojazdu. Podczas eksperymentów wciąż dawała o sobie znać złośliwość rzeczy martwych – sprzęt się psuł, czujniki okazywały się źle przymocowane… Prawa Murphy’ego głoszą, że jeśli coś ma pójść źle, to na pewno tak będzie. Zapomina się często o dalszym ciągu tego powiedzenia – należy uwzględnić wszystkie czarne scenariusze i się do nich przygotować.

Smartfony są najbardziej narażone na nieszczęścia, bo mamy je zawsze przy sobie, najczęściej nosimy w kieszeni i wyjmujemy z niej kilkadziesiąt do kilkuset razy dziennie (tak, są badania na ten temat[1]). Ekrany się rysują, paćkamy je palcami, a potem dotykamy policzka w czasie rozmowy telefonicznej. Paproszki z kieszeni wciskają się między krawędzie obudowy… Jeśli się nad tym zastanowić, to niezbyt higieniczne.

tech.firstpost.com

www.dailymail.co.uk

Pierwszym krokiem, znanym większości okularników, jest sprawienie sobie specjalnej szmatki do przecierania zatłuszczonego ekranu. Może to być zwykły kawałek zamszu albo specjalny czyścik, który można przykleić z tyłu obudowy i odklejać w celu przetarcia przedniej szybki.

Po drugie, jeśli zdarza Ci się upuszczać telefon, możesz mu sprawić silikonową obudowę lub etui, które zamortyzuje upadek. To żaden wstyd – smartfony są lekkie, cienkie i lubią się wyślizgiwać. Etui mogą być zabawne i kolorowe albo całkiem eleganckie i z okładką zabezpieczającą ekran.

Jeśli na wakacje wybierasz się w kierunku plaży i piasku, warto zabezpieczyć ekran urządzenia mobilnego folią ochronną. Kosztuje ona niedużo, nakleja się łatwo, a po wakacjach możesz ją zdjąć, nie zostawiając śladu.

Tablety, większe i najczęściej noszone w torebkach, mogą się w nich natknąć na mnóstwo przedmiotów, które tylko czekają na okazję porysowania ekranu. Na rynku jest niezliczony wybór etui – miękkich, sztywnych, kolorowych, skórzanych, z okładką, z kieszonką… Prędzej będziesz mieć kłopot ze zdecydowaniem się na zakup tylko jednej sztuki niż ze znalezieniem czegoś, co Ci się spodoba.

To samo, co czyha na tablet, będzie chciało zapaskudzić również laptop, który, choć odporniejszy, też zasługuje na troskę. Jednak dla niego kup raczej specjalną torbę lub plecak z wydzieloną przegródką.

Do czyszczenia monitora lub wyświetlacza LCD używaj specjalnej pianki, która nie zniszczy wierzchniej warstwy i nie pozostawi smug. Przestrzegaj instrukcji – niektórymi preparatami można opryskiwać bezpośrednio wyłączony i nierozgrzany ekran, a inne trzeba najpierw nanieść na ściereczkę lub ręcznik papierowy.

Wszelkie klawiatury wypada raz na jakiś czas odkurzyć (ostrożnie, odkurzaczem) i wytrząsnąć z nich paproszki, obracając do góry nogami i delikatnie postukując w biurko. Niektórzy czyszczą klawiatury wykałaczką albo kartą kredytową (w zależności od odstępów między klawiszami).

Do smartfona można przyczepić ozdobne zawieszki. Wybierz taką, która nie porysuje sprzętu i nie będzie zaczepiać o inne rzeczy w torebce.

Jak przedłużyć życie baterii

Chroń urządzenie przed przegrzaniem. Nie zostawiaj go na słońcu, przy kuchence, na kaloryferze.

Nie dopuszczaj do całkowitego rozładowania baterii.
Zawsze warto mieć przy sobie przenośną ładowarkę lub po prostu kabel, którym można przyłączyć telefon lub tablet do komputera (w ten sposób baterie ładują się trochę wolniej niż z gniazdka). Niezłym rozwiązaniem jest także stacja dokująca w miejscach, gdzie spędzasz dużo czasu w ciągu dnia. Warto wiedzieć, że bateriom litowo-jonowym częste ładowanie nie tylko nie szkodzi, ale wręcz służy.

Najwięcej prądu zużywa podświetlanie ekranu. Ustaw
automatyczne wyłączanie ekranu na najkrótszy wygodny dla Ciebie czas, a samo podświetlanie na najniższy poziom (albo na automatyczne, dostosowujące się do otoczenia. Dzięki temu ekran będzie bardzo jasny tylko w mocno naświetlonych pomieszczeniach i na dworze, a w ciemniejszych miejscach nie będzie oślepiał).
Uwaga – niektóre telefony, gdy mają włączone automatyczne dostosowywanie podświetlania, dużo wolniej ładują baterię nawet przy zgaszonym ekranie.

Smartfon zużywa dużo baterii podczas szukania sygnału sieci komórkowej. Podczas podróży kolejką podziemną warto zatem włączyć tryb samolotowy – telefon nie będzie wtedy próbował łączyć się z operatorem sieci. Należy tylko pamiętać,
żeby powrócić do poprzednich ustawień, kiedy znów będziemy w zasięgu, inaczej nikt się do nas nie dodzwoni.

Jeśli w danej chwili nie korzystasz z połączenia z internetem przez Wi-Fi lub sieć komórkową, nie łączysz się przez Bluetooth, nie potrzebujesz GPS – wyłącz je w urządzeniu. Podtrzymywanie tych połączeń także zużywa energię.

Niektóre smartfony posiadają aplikacje do zarządzania energią (wbudowane w system operacyjny lub preinstalowane przez producenta). Zajrzyj do ich ustawień, śmiało korzystaj i sprawdzaj statystyki. Może się okazać, że trzeba wyłączyć albo odinstalować jakąś appkę, która wyczerpuje baterię, działając w tle. Sprawdź,
czy w ustawieniach telefonu możesz całkiem wyłączyć appki pracujące w tle.

Raz na jakiś czas przejrzyj listę zainstalowanych aplikacji i pozbądź się tych, których nie używasz. Jeśli będziesz chciała do nich wrócić, znajdziesz je w sklepiku na liście swoich appek.

Autorzy programów dopracowują je z biegiem czasu i wypuszczają aktualizacje do pobrania. Niektóre z nich optymalizują zużycie baterii przez aplikację, więc dobrym zwyczajem jest mieć najświeższe wersje całego oprogramowania.

Skoro mowa o aktualizacjach, radziłabym poszukać w ustawieniach urządzenia opcji synchronizacji i zaznaczyć opcję przeprowadzania synchronizacji i ściągania aktualizacji tylko przez Wi-Fi (to dla odmiany zaoszczędzi Ci wydatków na pakiety).

Zainstaluj appkę do zarządzania życiem baterii i raz na jakiś czas sprawdzaj jej raporty. Możesz w niej ustawić, żeby smartfon wyłączał wszystkie połączenia bezprzewodowe, kiedy bateria spadnie do określonego poziomu (dzięki temu może dotrwa do powrotu do domu). Niektóre appki mają opcję automatycznego zarządzania aktualizacjami, o których była mowa powyżej.

Szczegółowe informacje producentów smartfonów na temat oszczędzania baterii:

Android: support.google.com/nexus → Ustawienia → Ustawienia urządzenia → Zarządzanie czasem pracy baterii

support.google.com

iPhone: www.apple.com/pl/batteries/iphone.html

www.apple.com

Windows Phone:

www.windowsphone.com

www.windowsphone.com/pl-PL/how-to/wp8/phones-and-hardware/battery-making-it-last

Zgubiłam telefon… a może ktoś go ukradł?

Bardzo nieprzyjemna chwila. Zawsze był pod ręką, a teraz nie wiadomo, gdzie jest! Trzeba przygotować się na najgorszy scenariusz, zatem już dziś to przećwiczmy.

support.google.com

Uruchom appkę „Ustawienia Google" i wejdź do zakładki Menedżer urządzeń Android. Możesz w niej włączyć opcje lokalizowania telefonu i ustawienia zdalnej blokady. Instrukcja krok po kroku: support.google.com/accounts → Ustawienia konta → Zarządzanie kontem → Menedżer urządzeń Android.

Potem po prostu wchodzisz na stronę www.google.com/android/devicemanager, logujesz się do konta, na które zarejestrowałaś telefon, i wybierasz, co ma zrobić.

play.google.com

Możesz też zainstalować appkę Where’s My Droid (Alienman Technologies LLC). Aplikacja ta prosi o ustalenie kilku rodzajów słów-kluczy, które możesz wysłać SMS-em na swój telefon, a on, w zależności od treści wiadomości, odpowie swoją pozycją geograficzną, zacznie głośno dzwonić, zrobi zdjęcie przednią lub tylną kamerą itd. Jeśli nie chce Ci się pamiętać słów-kluczy, możesz założyć konto w serwisie Commander tej samej firmy i połączyć z appką: wmdcommander.appspot.com. Przez tę stronę (dodaj ją do ulubionych!) możesz szukać zgubionego smartfona.

itunes.apple.com

Kiedy zgubisz iPhone’a, ściągnij appkę Find My iPhone (Apple) na jakiekolwiek inne urządzenie Apple i zaloguj się swoim Apple ID. Teraz możesz znaleźć swój smartfon na mapie i jeśli jest w okolicy, kazać mu dzwonić, aż go znajdziesz. Jeśli jednak jest daleko, możesz go zdalnie zablokować, wyświetlić na nim wiadomość (np. z prośbą o zwrot), a nawet wyczyścić z niego wszystkie dane.

Strona appki: itunes.apple.com/pl/app/find-my-iphone/id376101648

windowsphone.com

Na Windows Phonie trzeba tylko zalogować się do konta Microsoft na stronie windowsphone.com i wybrać opcję Znajdź mój telefon.

Szczegółowa instrukcja: www.windowsphone.com/pl-PL/how-to/wp8/settings-and-personalization/find-a-lost-phone

Pamiętaj, że wymienione sposoby zadziałają tylko wtedy, gdy telefon jest w jakikolwiek sposób podłączony do internetu. Jeśli złodziej włączy tryb samolotowy albo wyłączy urządzenie, nic nie zrobisz – możesz tylko czekać, aż aparat znów nawiąże połączenie z siecią.

Jeśli jesteś pewna, że telefon został skradzony, jak najszybciej poinformuj swojego operatora komórkowego.

Możesz utrudnić złodziejom życie. Zabezpiecz telefon kodem, pinem, hasłem – czymkolwiek, na co pozwala system. Jeśli bandyta spróbuje włamać się do telefonu, będziesz miała czas na zdalną lokalizację lub zdąży to zrobić operator komórkowy.

Nie próbuj samodzielnie odzyskiwać telefonu od złodzieja – z zebranymi informacjami zawsze idź na policję.

Lista Twoich urządzeń

play.google.com/settings

supportprofile.apple.com

devices.live.com

Nie działa?

Popsuło się!
ROZDZIAŁ 8.

Co zrobić, kiedy sprzęt się popsuje? Przede wszystkim – bez paniki. Z wieloma awariami poradzisz sobie samodzielnie. W tym rozdziale przeczytasz, co możesz naprawić sama, a z czym trzeba będzie przejść się do serwisu.

Zanim zaniesiesz do serwisu

Nawet jeśli w tej chwili wszystko działa dobrze, znajdź kartę gwarancyjną urządzenia i sprawdź, do kiedy jest aktualna. Dla porządku przypomnę, żeby zawsze zachowywać gwarancję i dowód zakupu urządzenia. Nie wiadomo, kiedy się przydadzą – oby nigdy.

Popsuło się. Czy już czas kupić nowe, czy jeszcze naprawiać? To pytanie, które należy sobie zadać, zwłaszcza jeśli małe urządzenie mobilne ma ponad rok, a duży sprzęt przenośny – ponad pięć lat.

Współczesna technologia sprzętowa robi szybkie postępy, ścigając się z coraz nowocześniejszymi, wydajniejszymi aplikacjami. Programy mają określone minimalne wymagania sprzętowe – najsłabszy procesor, jaki da radę je obsłużyć, minimalną ilość pamięci i miejsca na dysku. Spełnienie tych wymagań nie musi oznaczać dużego komfortu pracy. Im mocniejszy procesor i im więcej pamięci, tym program będzie działać szybciej i płynniej. Instalując nowe appki i gry, czasem nie zorientujemy się, że skończyło się miejsce na dysku – i nagle wszystko zaczyna działać znacznie wolniej.

Diagnozowanie problemów

Coś nie działa, jak powinno? Po pierwsze, zachowaj trzeźwy umysł. Czy odmawiający posłuszeństwa sprzęt jest na pewno naładowany lub podłączony do prądu? Czy niedzwoniący telefon ma łączność z siecią komórkową? Czy niedziałający monitor jest na pewno włączony? Czy urządzenie nie jest za bardzo rozgrzane? Odłącz zasilanie lub ładowarkę, sprawdź, czy ma dobrą wentylację i poczekaj chwilę, żeby ostygło.

Ważnym elementem diagnozowania problemu jest sprawdzenie, czy prawidłowo działają wszystkie elementy sprzętowe, od najbardziej podstawowych wzwyż. Na przykład komunikat „komputer stacjonarny nie ma połączenia z siecią” może oznaczać, że:

urządzenie sieciowe nie jest włączone;

kabel łączący urządzenie z routerem wypadł z którejś strony;

kabel jest uszkodzony (przegryzł go kot lub został przerwany nóżką krzesła);

jeśli połączenie jest bezprzewodowe, z routera mogła wypaść antenka;

może laptop ma na obudowie przesunięty przycisk, którym włącza się lub wyłącza kartę sieciową (często oznaczony napisem WLAN);

router nie ma połączenia z dostawcą internetu z powodu awarii po jego stronie;

…i dopiero na samym końcu tych rozważań powinnaś wziąć pod uwagę najkosztowniejszą hipotezę – uszkodzenie karty sieciowej w komputerze.

Zatem jeśli laptop rozpaczliwie piszczy, sprawdź, czy jeden z klawiszy nie został wciśnięty na stałe. Dopiero potem warto się zastanawiać, czy padła płyta główna.

Jestem dzielna, samodzielna

Czasem występuje problem nie ze sprzętem, tylko z oprogramowaniem – na przykład nie wiesz, jak przerzucić zdjęcia z telefonu na komputer, albo na ekranie wyskakuje Ci niezrozumiałe, lecz irytujące powiadomienie. Możesz poprosić o pomoc kogoś bardziej doświadczonego, ale równie dobrze poradzisz sobie sama – a przy okazji czegoś się nauczysz i kiedyś sama będziesz mogła komuś pomóc.

Zacznij od próby znalezienia rozwiązania w internecie. Przepisz w wyszukiwarkę komunikat z ekranu albo poszukaj stron ze wsparciem dla użytkowników. Producenci oprogramowania i systemów operacyjnych mają na swoich stronach FAQ, czyli zestawienie często zadawanych pytań (ang. Frequently Asked Questions). Ponadto użytkownicy pomagają sobie wzajemnie na forach, gdzie zamieszczają też poradniki („tutoriale”) i odpowiadają na konkretne pytania.

Największe polskie fora pomocy użytkownikom urządzeń mobilnych

forum.android.com.pl

forum.myiphone.com.pl

forum.windows-phone.pl

Kiedy prosisz znajomego o pomoc, zasugeruj mu, aby wyjaśnił i przeprowadził Cię przez proces naprawy, nie bój się też zadawania pytań. Osoby zaawansowane technologicznie lubią dzielić się wiedzą, chętniej także pomogą komuś, kto sam chce się nauczyć i nie będzie wracał z tym samym kłopotem co tydzień.

Przed zadaniem pytania na forum zawsze sprawdź, czy Twój kłopot nie został rozwiązany wcześniej – skorzystaj z wyszukiwarki i zajrzyj do archiwum. Opisując problem, podaj model swojego urządzenia, zainstalowany na nim system operacyjny i okoliczności, w jakich występuje awaria. Napisz też, gdzie już szukałaś (i nie znalazłaś) rozwiązania – dzięki temu szybciej dostaniesz pomocną odpowiedź, a nie zostaniesz odesłana do strony, którą już czytałaś.

Przyspieszysz nadejście kawalerii, nadając swojemu pytaniu konkretny, zwięzły temat – na przykład „Windows 7 nie widzi mikrofonu USB” jest o niebo skuteczniejszym wezwaniem niż „Pomocy! Nie działa!”.

Odpowiedzi niegrzeczne ignoruj – na każdym forum znajdzie się jakiś bałwan, z którym nie ma sensu dyskutować. Za pomoc podziękuj i napisz krok po kroku, co zrobiłaś, aby problem zniknął. Takie podsumowanie może przydać się następnej osobie, która będzie miała podobny kłopot.

Pomoc techniczna producentów

support.google.com/android

www.apple.com/pl/support/iphone

www.windowsphone.com/pl-pl/how-to/wp-support

Proste diagnozy

Telefon przestał dzwonić. Na ekranie widać, że ktoś dzwoni, ale nie słychać dzwonka.

Sprawdź, czy telefon nie jest ściszony do zera. Większość modeli ma z boku przycisk regulacji głośności, który niechcący można łatwo nacisnąć ręką lub… kieszenią.

To nie to? Wejdź zatem w ustawienia telefonu i sprawdź
poziomy dźwięków. Czasem osobne ustawienia dotyczą odtwarzanej muzyki i filmów, osobne alarmów, a osobne dźwięków telefonu i powiadomień. Może to ostatnie z jakiegoś powodu przesunęło się do zera.

Jeśli w Twoim telefonie można ustawiać profile dźwięków, być może uaktywnił się profil cichy i należy go zmienić.

Urządzenie szybko robi się gorące. Bardzo szybko rozładowuje się bateria.

Wszystkie komputery grzeją się, kiedy ich procesor jest obciążony, czyli jeśli są uruchomione programy o dużych wymaganiach sprzętowych. Czasem wystarczy zamknąć nieużywane programy, być może będzie należało zresetować komputer (wyłączyć, poczekać minutę, włączyć ponownie). Najpierw warto sprawdzić, czy jakiś program nie działa w tle, bo np. zawiesił się podczas zamykania.

W tabletach i smartfonach androidowych listę uruchomionych programów możesz obejrzeć po dotknięciu stałej prostokątnej ikonki na dolnym pasku, a zamykasz je, przeciągając okno appki na bok (wysuwając poza ekran).

Na iPhone’ach i iPadach należy szybko dwukrotnie nacisnąć home button. Kiedy na ekranie pokaże się lista, przesuń nieużywaną appkę do góry, poza ekran. W starszych modelach należy przytrzymać miniaturę appki, a w prawym górnym rogu pojawi się ikona kasowania.

Windows Mobile: przesunięcie palcem od prawej do lewej krawędzi ekranu powinno spowodować wyświetlenie listy ostatnio uruchomionych appek. Przyciśnij appkę, którą chcesz zamknąć, i przesuń w dół poza ekran.

Sprzęt zaczął nagle działać bardzo wolno.

Być może kończy się miejsce na dysku. Można to sprawdzić w ustawieniach, a przy okazji przejrzeć listę appek i odinstalować niepotrzebne. Inną przyczyną może być duża liczba programów działających w tle, co już omówiono.

Jeśli sprzęt ma ponad rok, a niedawno instalowałaś nowe appki, być może to one spowalniają działanie. Często im nowszy program, tym większe wymagania sprzętowe – Twój telefon lub tablet już nie daje rady. Czas zacząć odkładać na urządzenie nowszej generacji.

Telefon mi upadł…

Stłuczony ekran można zwykle wymienić w serwisie. Co ciekawe, telefon z uszkodzoną szybką często nadal działa – można na nim bezpiecznie pracować dotykowo. Wymiana szkiełka czasem wychodzi taniej niż kupno nowego urządzenia. Jeśli jednak sprzęt ma ponad rok, a serwis wyceni wymianę uszkodzonego elementu na ponad połowę ceny nowego, lepiej zainwestować w lepszy model.

Obtłuczona obudowa to nic wielkiego, można ją uszczelnić specjalnymi preparatami. Jednak nie wygląda ona ładnie
i na dłuższą metę nie służy elektronice znajdującej się wewnątrz.

Telefon/tablet wybrzuszył się z tyłu.

Niedobrze! Prawdopodobnie bateria uszkodziła się i spuchła. Niezwykle rzadko zdarza się, żeby z tego powodu wybuchła, więc nie ma powodów do paniki. Zachowaj jednak ostrożność i najlepiej od razu zanieś sprzęt do serwisu.

Laptop uruchamia się, sądząc po dźwiękach, ale nic nie widać (albo widać tylko przez chwilę na początku).

To najczęściej oznacza problem z wyświetlaczem. Być może uszkodzona została matryca, a może wystarczy docisnąć taśmę przenoszącą sygnał między ekranem a płytą główną. Tak czy inaczej, najlepiej, żeby zrobił to serwisant. Możesz też spróbować podłączyć kablem zewnętrzny monitor, a jeśli na nim też nic się nie pokaże, powiedz o tym w serwisie.

Czasem laptop uruchamia się, ale ekran zostaje czarny z napisami i nie ładuje się system operacyjny. Może to oznaczać uszkodzenie twardego dysku – po uruchomieniu komputer próbuje odczytać dane niezbędne do załadowania systemu operacyjnego, ale trafia na błąd. Znów wszystko w rękach serwisu – dysk
należy wymienić na nowy, znów zainstalować na nim system operacyjny i wszystkie programy. Być może uda się także odzyskać dane, ale mam nadzieję, że robiłaś kopie zapasowe najważniejszych z nich (patrz rozdziały 11 i 12).

Podczas rozmowy kiepsko słychać mnie lub rozmówcę.

Jeśli rozmowa się rwie, to problem leży w braku zasięgu sieci komórkowej i łatwo go naprawić, przechodząc w inne miejsce. Jeśli prawie nie słyszysz rozmówcy, pokombinuj z ustawieniami głośności połączenia (przyciski z boku obudowy).

Urządzenie nie chce połączyć się z siecią, nie ma internetu.

Jeśli połączenie na pewno jest aktywne, a mimo to internet nie działa, czasem wystarczy zrestartować urządzenie
(wyłączyć i po chwili włączyć).

W niektórych laptopach na obudowie jest przycisk włączający i wyłączający połączenie Wi-Fi. Sprawdź, w jakiej jest pozycji, bo może przesunął się na „off”.

Jeśli korzystasz z połączenia przewodowego, zobacz, czy przy wejściu kabelka sieciowego świeci się dioda. Może kabel trochę się poluzował? Dobre wpięcie kabla poznajemy po charakterystycznym kliknięciu podczas wsuwania do gniazda.

Sprawdź, czy kabel nie jest uszkodzony – podepnij inny.

Jeśli to nie pomogło, należy udać się do serwisu.

Mimo podłączenia ładowarki bateria nie pokazuje, że jest karmiona.

Jeśli używasz oryginalnego lub markowego kabla, który na pewno jest dobrze włożony i w urządzenie, i do ładowarki, na pewno nie pogryzł go kot ani pies, a w gniazdku na pewno jest prąd, może to oznaczać uszkodzenie portu USB. Niestety, musi go wymienić serwis.

Telefon/tablet sam się restartuje.

To się zdarza, zwłaszcza jeśli urządzenie pracowało przez wiele dni bez wyłączania. Komputery stacjonarne też miewają takie fochy. Jeśli jednak sytuacja powtarza się codziennie i jest uciążliwa, zanim pójdziesz do serwisu z reklamacją, warto zrobić kopię zapasową wszystkich danych i ewentualnie zresetować telefon do ustawień fabrycznych. Kiedy urządzenie do Ciebie wróci, wgrasz na nie kopię (jak to zrobić, przeczytasz w rozdziale 12).

Smartfon wpadł mi do szklanki/wanny/muszli.

Zdarza się! Biegnij do kuchni. Nie żartuję. Jeśli możesz, szybko zdejmij tylną klapkę i wyjmij wszystkie ruchome części (baterię, kartę SIM, kartę pamięci). Przetrzyj je papierowym ręcznikiem i wszystkie włóż na jeden dzień do miski pełnej surowego ryżu. Kiedy ryż wchłonie całą wilgoć, poskładaj elementy w całość i spróbuj uruchomić urządzenie.

Czasem udaje się w ten sposób uratować telefon bez konieczności serwisowania, ale zdarza się, że po takiej przygodzie przestaje działać mikrofon (którego wymiana w serwisie jest dużo tańsza niż kupowanie nowego telefonu). Niestety, zamoczenie telefonu często oznacza utratę gwarancji.

Na klawiaturę komputera stacjonarnego wylał się słodki napój.

Odłącz klawiaturę od komputera i przepłucz dokładnie zimną wodą, można pod prysznicem. Potem bardzo dokładnie wysusz przed ponownym włączeniem. Nie należy kłaść klawiatury na kaloryferze, nie ma też sensu stać nad nią i machać melancholijnie suszarką do włosów i uważać, żeby nie rozpuścić plastikowych elementów. Najlepiej zostawić ją na dzień-dwa w suchym miejscu (ewentualnie w misce z surowym ryżem). Na wszelki wypadek warto mieć drugą klawiaturę.

Na komputerze z Windowsem nagle popsuła się klawiatura. Na ekranie wyświetlają się inne znaki, niż wpisuję.

Systemy operacyjne i programy mają swoje skróty klawiszowe, np. Ctrl+S w większości programów powoduje zapisanie pliku. Niektórych skrótów nawet nie znasz, ale czasem przypadkowo uda Ci się je wcisnąć. Przykładowo w Windows możesz niechcący zmienić ustawienia językowe lub znaki klawiatury, ponieważ domyślnym skrótem przełączającym między nimi jest kombinacja Ctrl+Shift. Możesz to sprawdzić (i wyłączyć, żeby nigdy się nie powtórzyło) w ustawieniach, wchodząc w Panel sterowania → Region i język → zakładka Klawiatury i języki → Ustawienia zaawansowane → Zmień sekwencję klawiszy.

Na ekranie wszystko jest do góry nogami!

Na niektórych laptopach orientację obrazu można zmienić (obrócić go o 180 stopni) skrótem klawiaturowym Ctrl+Alt+↑ lub Ctrl+Alt+↓. Obraz ustawisz z powrotem za pomocą tego samego skrótu, tylko ze strzałką w przeciwną stronę.

Moja twarz w internecie
ROZDZIAŁ 9.

Nie ma wyjścia, wszyscy istniejemy w internecie. Pokaż się w nim od najlepszej strony i wykorzystaj go do cna. W tym rozdziale razem oswoimy serwisy społecznościowe i przedstawię kilka ciekawych miejsc w sieci.

Skoro korzystasz z internetu, warto w nim sensownie funkcjonować. Zacznij od zaprezentowania się w sposób najbardziej dla Ciebie korzystny. Jest wiele serwisów, w których założysz sobie profil lub już go masz. Poznaj ich możliwości i skorzystaj z niezliczonych opcji kontaktowania się z ludźmi w sieci.

Serwisy społecznościowe

Serwisy społecznościowe to internetowe platformy łączności towarzyskiej i wymiany zdań. Korzysta z nich ponad dwa miliardy osób na całym świecie, spędzając na którymś z serwisów jedną z każdych sześciu minut poświęcanych na korzystanie z internetu.

Najwięcej czasu ludzie spędzają na Facebooku. Dla wielu z nich jest to podstawowy sposób komunikacji ze znajomymi, zaraz po rozmowach telefonicznych i SMS-ach. Jeśli masz połączenie z internetem w komórce, możesz korzystać z facebookowego czatu nawet poza domem.

Na początku wszystko jest tu proste. Zakładasz konto na Facebooku („na fejsie”) i dodajesz znajomych do… znajomych. Potem możesz czytać wszystko, co piszą publicznie lub do grupy znajomych, do której Cię dodali.

Jest parę zasad, których warto przestrzegać:

Nie dodawaj nieznajomych do znajomych. To niby oczywiste, a jednak co kilka miesięcy internet obiega afera na temat fałszywego profilu misternie skonstruowanego w celu wyciągnięcia z kogoś na przykład sekretów firmy. Kilka osób odruchowo doda taki profil do znajomych, w ten sposób go uwiarygodniając, i dalej już oszustwo idzie łatwo.

Jeśli załatwiasz na Facebooku zarówno sprawy prywatne, jak i służbowe, jak najszybciej podziel znajomych na odpowiednie grupy (listy) i korzystaj z takiej systematyki.

Przed wysłaniem publicznej wiadomości zastanów się, czy na pewno wszyscy powinni ją przeczytać. Może lepiej wysłać ją do grupy znajomych, ale z pominięciem współpracowników. To samo dotyczy zapraszania wszystkich znajomych do polubienia jakiejś strony lub do grania w facebookową grę.

Zajrzyj do ustawień Facebooka. Zobacz, co możesz tam zmieniać. Śmiało – znajdziesz tam dane, które warto mieć pod kontrolą. Przykładowo:

Czy na pewno jest tam podany Twój adres mailowy?
Kiedyś Facebook zmienił wszystkim użytkownikom adresy na nazwa_użytkownika@facebook.com i mało kto się zorientował.

Czy w ustawieniach osi czasu zezwalasz wszystkim na dodawanie postów, w których Cię oznaczono? Co zrobisz,
jeśli ktoś Cię oznaczy w poście z nieprawdziwymi informacjami albo na kompromitującej fotce z okresu szaleństwa? Możesz pozwolić tylko zaufanej grupie przyjaciół na automatyczne oznaczanie.

Google Plus jest podobnym serwisem, tylko zintegrowanym z pozostałymi usługami Google. Ponieważ jest młodszy niż Facebook, nie został jeszcze zasypany reklamami – przynajmniej w momencie pisania tej książki.

Jeśli masz konto w którymkolwiek serwisie Google, automatycznie masz też profil na Google Plus. Tutaj także warto zajrzeć w ustawienia i np. sprawdzić, kto może wysłać Ci powiadomienia – wszyscy? Tylko osoby, które dodałaś do kręgów? Tylko członkowie niektórych kręgów?

Warto wiedzieć, że dodawanie znajomych w Google Plus działa w pewnym sensie odwrotnie niż na Facebooku.

Różnice między Facebookiem a Google Plus

Facebook: dodajesz znajomych, żeby czytać, co Ci udostępnią. Oni także zobaczą wszystko, co napiszesz. Na stronach, które chcesz obserwować, zaznaczasz „lubię to”. W obu przypadkach możesz zaznaczyć lub odznaczyć „obserwuj”. W Twoim strumieniu pokazują się przede wszystkim najpopularniejsze (lub promowane) wpisy obserwowanych osób.

Swoje statusy możesz wysyłać:

publicznie;

do wszystkich znajomych;

tylko do bliskich znajomych;

do siebie;

do tzw. inteligentnej listy (np. współpracownicy, rodzina – Facebook grupuje znajomych automatycznie, więc lepiej sprawdzać, kto znajduje się na danej liście);

do konkretnych osób z wyłączeniem innych konkretnych osób.

Możesz, ale nie musisz, grupować znajomych w tzw. listy niestandardowe, poczytaj o nich tu: www.facebook.com/help/friends/lists

Google Plus: dodajesz znajomych do swoich kręgów, żeby mogli czytać to, co Ty udostępniasz. Każdą osobę lub stronę musisz przypisać do co najmniej jednego kręgu. Wpisom, które Ci się podobają lub z którymi się zgadzasz, możesz dać „+1” (plusik). Plusować można też strony (i nie oznacza to automatycznie dodania ich do Twoich kręgów).

Swoje statusy możesz wysyłać:

publicznie;

tylko do konkretnych kręgów (jednego lub więcej);

do konkretnej osoby lub osób (i nikt poza Wami nie zobaczy
tego statusu), w tym tylko do siebie;

do kategorii „Twoje kręgi”, której zawartość ustalasz w ustawieniach. Możesz tam umieścić tylko niektóre kręgi, na przykład
nie dodawać kręgu ludzi, którzy Cię nie znają, a Ty ich tylko obserwujesz;

do kategorii „Rozszerzone kręgi” (zawiera osoby z kategorii „Twoje kręgi” oraz wszystkich z ich kręgów).

Jeśli ktoś z Twoich kręgów nie dodał Ciebie do swoich, nie zobaczy Twoich wpisów w swoim strumieniu. Gdy jednak zajrzy na Twój profil, zobaczy wszystko, do czego ma dostęp jako członek Twojego kręgu.

Domyślnie w strumieniu widać wpisy członków wszystkich kręgów. Dla każdego kręgu możesz ustawić, czy w strumieniu chcesz widzieć wszystkie, czy tylko najciekawsze (najczęściej „plusowane” lub komentowane) wpisy jego członków. Możesz też wykluczyć z głównego strumienia wszystkie wpisy z któregoś kręgu – żeby je obejrzeć, klikniesz w jego nazwę. To bardzo przydatna opcja do rozdzielania życia towarzyskiego od spraw służbowych.

Sztuczki G+

Możesz zablokować dalsze udostępnianie swojego wpisu (dzióbek w prawym górnym rogu opublikowanego postu i „Disable reshares”).

Jeśli stworzysz pusty krąg, możesz do niego wysyłać wpisy własne lub udostępniać cudze, wrzucać linki i zdjęcia – jako swoje prywatne notatki. Oglądasz je, klikając w nazwę kręgu. Nikt inny ich nie zobaczy.

Bardzo lubię nieoficjalne określenie „poszerzyć” oznaczające udostępnianie wpisów. Wzięło się ono z angielskiego share, dzielić się (wym. „szer”), i moim zdaniem zgrabnie sugeruje poszerzanie kręgu odbiorców danej informacji.

Możesz udostępniać swoje kręgi. Jeśli uzbierałaś krąg osób, które warto czytać, lub zestaw stron, które proponują coś ciekawego, możesz się nimi podzielić.

Jeśli nie znasz czyjegoś adresu e-mail, ale dodałaś tę osobę do kręgów, możesz wysłać do niej maila. Instrukcja: support.google.com/mail → Wysyłanie wiadomości → Adresowanie wiadomości → Wysyłanie e-maili do kontaktów Google+.

Jeśli masz smartfon z Androidem, zdjęcia, które robisz, mogą być automatycznie archiwizowane na Twoim koncie w Google. Możesz je przeglądać, edytować i ewentualnie udostępniać z zakładki Photos. Żeby włączyć tę opcję, zainstaluj na smartfonie appkę G+ i włącz Instant Upload.

Google dodało kilka ciekawych opcji dotyczących zdjęć. Jedną z nich jest Autokorekta, która poprawi kontrast fotografii i usunie efekt czerwonych oczu. Możesz ją zastosować dla pojedynczych zdjęć i całych albumów.

Albumy zdjęć możesz też poddać Autoefektom. Dzięki nim serię zdjęć łatwo zmienisz w animację (animgif), a do fotografii zimowych dodasz padający śnieg.

Szczegółowe instrukcje: support.google.com/plus → Zdjęcia i Automatyczna kopia zapasowa → Edytowanie i dodawanie efektów.

Możesz wysyłać statusy jednocześnie na G+ i Facebooka. Stwórz krąg zawierający Twój mobilny adres facebookowy i dodaj go do listy odbiorców wpisu.

Sztuczki Facebooka

Możesz sprawić, żeby wpis nie pokazywał się na osi czasu (dzióbek w prawym górnym rogu opublikowanego postu i „Ukryj z osi czasu”).

Zrób osobne listy znajomych z różnych szkół i różnych miejsc pracy. Łatwiej będzie Ci się zorientować, kto jest kim, jeśli zmienią fryzurę i nazwisko.

Możesz ukrywać poszczególne wpisy w strumieniu obserwowanych (jeśli np. zawierają drastyczne zdjęcie lub trwa w nich irytująca dyskusja). Jeśli wyświetli się wtedy opcja „Wypełnij ankietę i pomóż nam ulepszyć Aktualności”, skorzystaj. Na tej podstawie Facebook będzie lepiej wybierał, które z wpisów znajomych Ci wyświetlać.

Możesz mieć kogoś w znajomych, ale nie obserwować jego wpisów – taką opcję znajdziesz na stronie profilu, po najechaniu myszą na awatar lub pod ptaszkiem w prawym górnym rogu dowolnego wpisu tej osoby.

Jak zrobić sobie dobry profil?

Dobry profil w dowolnym serwisie zaczyna się od zdjęcia lub awataru (obrazka, który pojawia się obok/zamiast Twojego nazwiska lub pseudonimu). W niektórych serwisach umieszczenia zdjęcia jest obowiązkowe.

Wybierz coś charakterystycznego i pasującego do siebie. Jeśli decydujesz się na zdjęcie, niech będzie na nim Twoja twarz, żeby znajomi mogli Cię rozpoznać. Napisz, skąd jesteś (ale nie podawaj dokładnego adresu). Śmiało możesz napisać, czym się zajmujesz i gdzie się uczyłaś, to pomoże potencjalnym znajomym odnaleźć Cię. Ogólnie – napisz o sobie tyle, żeby dać się łatwo zidentyfikować znajomym, ale nie powiedzieć zbyt wiele komuś, kto Cię nie zna i może chcieć niecnie wykorzystać te informacje.

Po założeniu profilu w nowym serwisie poświęć pół godziny na zbadanie ustawień. Sprawdź opcje widoczności wpisów, dostępności na czacie, wiadomości, które mają przychodzić na Twój adres mailowy. Dzięki temu unikniesz nieprzyjemnych niespodzianek, a także prawdopodobnie dowiesz się o serwisie czegoś, czego nie wiedzą Twoi znajomi. Uzyskasz też większą kontrolę nad swoim wizerunkiem w internecie.

Nie miej oporów przed usuwaniem ludzi ze znajomych lub z kręgów i nie obawiaj się blokować osób, które zachowują się w sposób dla Ciebie nieakceptowalny. Dla niektórych jest to dramatyczny ruch, ale jednym kliknięciem możesz zapewnić sobie spokój. Serwis społecznościowy ma być dla Ciebie miejscem przyjemnych spotkań, a nie źródłem stresu.

Nie akceptuj zaproszeń od nieznanych osób, nawet jeśli nalegają. Jeśli ulegniesz, ryzykujesz nie tylko bezpieczeństwo swoich informacji, ale też czynisz profil obcej osoby wiarygodnym dla swoich znajomych. Możesz dla pewności grzecznie wymienić korespondencję, ale pamiętaj, że oszuści w internecie potrafią zbudować przekonujący profil i namówić wiele osób do zaznajomienia się, żeby zdobyć czyjeś zaufanie, a potem go nadużyć.

W ustawieniach prywatności zaznacz konieczność uzyskania Twojej akceptacji przed oznaczeniem Cię na zdjęciach i umieszczeniem postów w Twoim strumieniu. Dobrym zwyczajem jest kontrolowanie – w granicach możliwości – informacji na Twój temat, które są widoczne w internecie. Widoczność swojego adresu mailowego ustaw tak, żeby nie dostawać mnóstwa wiadomości od osób, których nie znasz – najlepiej, aby dostępny był on tylko dla zaufanych znajomych. Pozostali znajdą sposób, żeby się z Tobą skontaktować, jeśli naprawdę będą chcieli.

Przed podaniem publicznie swojej lokalizacji dobrze się zastanów – aplikacje, zwłaszcza mobilne, chętnie podsuwają taką opcję, czasem domyślnie. Czy na pewno chcesz, żeby obcy ludzie wiedzieli, że jesteś kilkaset kilometrów od domu, być może pustego?

Kilka lat temu w Stanach grasował gang włamywaczy, który korzystał z informacji podawanych na Twitterze i obrabiał domy, których właściciele wrzucali zdjęcia z wakacji.

Zwracaj uwagę na to, co „lajkujesz na fejsie” lub „plusujesz na gieplusie”. Ma to wpływ na przyszłe sugestie i reklamy.

Instalując nową appkę czy grę na Facebooku, zwracaj uwagę, do jakich informacji na Twój temat chce mieć dostęp. Spytaj kogoś, kto jej używa, czy jest bezpieczna. Nie każda gra potrzebuje Twojej daty urodzenia, żeby działać prawidłowo.

Inne ważne aspekty prywatności w internecie poznasz w następnym rozdziale.

Serwisy mikroblogowe

Najpopularniejszym na świecie serwisem mikroblogowym jest Twitter. Tutaj wystarczy zadbać o charakterystyczny awatar i sympatyczny identyfikator użytkownika. Z Twittera łatwo korzystać w komórce, ale interfejs w przeglądarce jest dość niewygodny. Wiele osób, zamiast wchodzić na stronę Twittera, korzysta z oficjalnej aplikacji przeglądarkowej TweetDeck about.twitter.com/products/tweetdeck, która wygodnie układa strumień, powiadomienia, prywatne wiadomości i aktywność znajomych w osobne kolumny, pozwala także na odfiltrowanie wpisów zawierających słowa kluczowe (bo być może nie chcesz wiedzieć nic na temat Justina Biebera).

Jak korzystać z Twittera?

Jeśli Twój profil nie jest prywatny, Twoje wpisy (czyli twitnięcia) będą widzieć wszyscy, którzy na niego wejdą, nie tylko zarejestrowani użytkownicy Twittera.

Na statusy innych użytkowników odpowiadasz poprzez „Reply”, co wiąże tę wymianę zdań w tzw. konwersację; status skierowany do konkretnego użytkownika zaczyna się od
„@nazwa-innego-użytkownika”.

Aby zacytować (i ewentualnie skomentować) status innego użytkownika, używasz opcji „Retweet”.

Aby wysłać do innego użytkownika wiadomość prywatną, widoczną tylko dla Was, należy ją zacząć od „DM @nazwa-innego-użytkownika”. Nie da się wysłać prywatnej wiadomości do kogoś, kto nie obserwuje Cię w serwisie.

Obserwowane profile możesz dodawać do grup. Grupy publiczne są widoczne dla wszystkich, a osoby dodawane do grupy są o tym powiadamiane. Grupy prywatne (i dodawanie do nich) są widoczne tylko dla Ciebie.

Nie tylko osoby prywatne i publiczne mają swoje profile w serwisach społecznościowych i mikroblogowych – także duże firmy. Profil Facebooka na Twitterze obserwuje kilkanaście milionów osób, mniej więcej tyle samo „lubi” na Facebooku stronę Twittera.

Jeśli będziesz śledzić na Twitterze profil autorów appki lub serwisu, z których lubisz korzystać, szybciej niż inni dowiesz się
o promocjach i… awariach.

W Polsce można mikroblogować np. w serwisach Pinger.pl i Flaker.pl. Niektóre większe serwisy społecznościowe mają funkcję mikroblogowania wbudowaną jako dodatkową (np. Wykop.pl, NK.pl).

Twój profil zawodowy

Najważniejszym na świecie serwisem społecznościowym w kontekście zawodowym jest LinkedIn.com. Warto mieć w nim ładne, aktualne zdjęcie oraz prezentować historię swojej kariery zawodowej. Może niekoniecznie w ten sposób znajdziesz nową, lepszą pracę, ale nie zaszkodzi dać się znaleźć firmom rekruterskim. LinkedIn daje też wygodną opcję wyeksportowania swoich danych do PDF-a – jeden klik myszką i CV jest gotowe do wydrukowania lub wysłania.

Dużą zaletą LinkedIn są grupy tematyczne, gdzie możesz podczytywać wpisy ludzi ze swojej branży lub uprawiających podobne hobby. Zapisując się do odpowiednich grup dyskusyjnych, nie tylko możesz się czegoś dowiedzieć, ale także informujesz oglądających Twój profil, co Cię interesuje.

Duże firmy także mają tu swoje profile, które można obserwować (na przykład pod kątem ogłoszeń o pracę).

Polskim odpowiednikiem LinkedIn jest serwis GoldenLine.pl. Ma podobne funkcje, można tam również poczytać opinie pracowników o konkretnych firmach.

Randkowanie w internecie

Jeszcze kilka lat temu szukanie znajomych lub partnerów przez internet było obciachem. Teraz jest to drugi najczęstszy sposób nawiązywania znajomości (zaraz po poznawaniu się przez wspólnych znajomych).

Posiadanie profilu w serwisie randkowym do niczego Cię nie zobowiązuje. Nie oznacza także zgody na niestosowne zaczepki. Jeśli spotka Cię zachowanie, które Ci nie odpowiada, możesz zablokować nieprzyjemnego użytkownika i masz święte prawo zgłosić go obsłudze serwisu.

Większość serwisów randkowych pozwala oglądać profile tylko zarejestrowanym użytkownikom. Część wymaga także opłacenia (niewysokiego) abonamentu. Płatne serwisy randkowe są przez użytkowników traktowane poważniej, a ich członkowie zachowują się bardziej przyzwoicie.

Dobre zdjęcie to podstawa. Pokaż się uśmiechnięta, ubrana po swojemu, sfotografowana na tle, które nie odwraca uwagi. Pamiętaj, nie musisz się podobać wszystkim – masz się spodobać komuś konkretnemu. Im naturalniej będziesz wyglądać na zdjęciu, tym większa szansa, że osobie, której wpadniesz w oko, będziesz się tak samo podobać na żywo.

Pisząc parę słów o sobie, pomyśl, co chciałabyś przeczytać u kogoś innego i dlaczego właśnie to zainteresowałoby Cię. Powiedz, co Cię cieszy i co chciałabyś robić z drugą osobą. Jeśli od razu napiszesz, że lubisz sport i podróże, łatwiej znajdziesz kogoś, kto nie spędza wolnego czasu na kanapie.

Nie ma sensu udawać kogoś, kim się nie jest. Lepiej przygotować konkretny opis, niż zamieścić enigmatyczny wiersz, który ma dla Ciebie wartość emocjonalną – trzeba Cię już znać, żeby wiedzieć, co dla Ciebie znaczy. Oczywiście absolutnie nie należy pisać o sobie zbyt wiele – Twój profil ma Ci pomóc znaleźć towarzystwo, z którym poznasz się bliżej już w prywatnych rozmowach. Pamiętaj też, że znajomi czy współpracownicy mogą mieć profil w tym samym serwisie.

W Polsce znane serwisy randkowe to Sympatia.pl, MyDwoje.pl oraz Przeznaczeni.pl (dla osób wierzących).

Popularnym także w Polsce serwisem randkowym jest anglojęzyczny OkCupid.com. Używa on oryginalnego algorytmu kojarzenia par – użytkownicy odpowiadają na serię pytań, przy okazji podając, jakie odpowiedzi najchętniej widzieliby u partnera. Przecież nie muszą być takie same! Zaznaczają też, jak ważna byłaby dla nich taka odpowiedź. Pytania i odpowiedzi są często zabawne, oprócz tego w serwisie można robić nie do końca poważne testy osobowości.

Społecznościowe serwisy tematyczne

Sportowe i fitnessowe

Endomondo.com to społeczność kilkudziesięciu milionów użytkowników z całego świata, którzy za pomocą appek w smartfonach rejestrują swoje postępy sportowe. Serwis ma mnóstwo funkcji, od śledzenia przebiegniętych tras GPS-em, przez przeliczniki spalonych kalorii, po pilnowanie, aby użytkownik się nie odwodnił.

Kulinarne

Jest mnóstwo polskich i międzynarodowych serwisów, w których można znaleźć oryginalne przepisy i podyskutować z ich autorami, na przykład cooklet.com/pl.

Wśród stron z przepisami jest też wiele agregatorów treści. Od portali społecznościowych różnią się one tym, że nie zapraszają użytkowników do aktywnego uczestnictwa w serwisie (umieszczania przepisów i zdjęć, komentowania itd.), a jedynie zbierają kulinarne treści z blogów i innych miejsc w internecie.

Zdjęciowe

Instagram.com – najpopularniejszy serwis, w którym użytkownicy prezentują, komentują i „polubiają” charakterystyczne kwadratowe zdjęcia robione smartfonami.

Facebook kupił Instagram za niebagatelną kwotę miliarda dolarów. Była to niezwykła transakcja, ponieważ Instagram nie przynosił żadnych dochodów, zatrudniał 13 pracowników, a rejestracja w serwisie i appka są zupełnie darmowe. Korzysta z niego prawie 100 milionów osób na całym świecie.

Flickr.com („fliker”) to serwis służący do przechowywania zdjęć i filmów. Ponad 80 milionów amatorów i profesjonalistów tworzy społeczność, z której prac i opinii korzystają wydawnictwa i blogerzy. W 2013 r. na Flickrze pojawiało się 3,5 mln nowych zdjęć dziennie. Możesz tam wrzucać swoje dzieła, porządkować je w galerie, a także zamówić wydrukowanie zdjęcia lub całego albumu (za opłatą).

Inspiracje i dyskusje

Pinterest.com to serwis do dzielenia się zdjęciami, filmami, stronami internetowymi i animacjami. Łatwo znaleźć użytkowników o podobnych gustach, obserwować ich i wzajemnie się inspirować.

Duże firmy także mają konta na Pintereście. Okazało się, że klienci wolą czasem oglądać ich asortyment właśnie tam, a nie w internetowych sklepach firmy. Osoby, które przeszły do sklepu przez stronę produktu przypiętą w Pintereście, wydają dwa razy większe kwoty niż użytkownicy, którzy przeszli ze strony facebookowej.

Etsy.com to serwis, w którym można kupować i sprzedawać rzeczy robione własnoręcznie. Znajdziesz tam ponad milion sprzedawców i niezliczone śliczne rękodzieła.

Tumblr.com i Soup.io to miejsca, w których można dzielić się tekstami, muzyką i obrazami znalezionymi w internecie – a także własnymi produkcjami – albo prowadzić proste blogi i organizować wydarzenia. Można obserwować innych użytkowników i „repostować” ich wpisy. Na „tumblerze” istnieje ponad 170 milionów blogów, a z „zupy” korzysta ponad 100 tysięcy użytkowników (dane z 2013 r.).

Serwis Delicious.com pozwala zbierać i porządkować linki do ciekawych stron oraz, oczywiście, dzielić się nimi. Innym popularnym serwisem tego rodzaju jest StumbleUpon.com, gdzie dodatkowo linki są oceniane. Korzystając z wyników ocen, serwis określa upodobania użytkownika, a następnie na ich podstawie proponuje kolejne strony, które mogą go zainteresować.

Na Digg.com użytkownicy proponują i oceniają linki do stron, z których najlepsze pojawiają się na stronie głównej serwisu. Polskim odpowiednikiem jest Wykop.pl, gdzie użytkownicy „wykopują” linki ciekawe lub „zakopują” nudne, a także dzielą je na kategorie (ciekawostki, polityka, sport, technologia itd.), w których można przeglądać ranking stron.

Jedynym w swoim rodzaju serwisem społecznościowym jest Reddit.com,
w którym użytkownicy, nazywający siebie „redditorami”, wklejają linki, teksty i zdjęcia, które podlegają ocenie. Każde znalezisko zostaje umieszczone w jednej z licznych kategorii (zwanych „subredditami”). Można sprawdzić, co było najciekawsze dziś, w tym tygodniu lub w ogóle w historii. Każda z treści może być komentowana, a użytkownicy z dobrym stażem („dobrą karmą”) mogą przyznawać odznaki najlepszym komentarzom. W serwisie rozmawia się głównie po angielsku, niezależnie od narodowości.

Na Reddicie regularnie odbywają się spotkania AMA (ang. Ask Me Anything, „pytaj o wszystko”), podczas których osoby znane lub interesujące odpowiadają na pytania członków serwisu. Gośćmi AMA byli prezydent Barack Obama (w czasie kampanii wyborczej w 2012 r.), członkowie grupy Monty Python, aktorzy i aktorki porno, ludzie ze świata rozrywki. W 2013 r. astronauta Chris Hadfield odpowiadał na pytania, przebywając w Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Reddit ma wiele zakątków, do których nie należy zaglądać w godzinach pracy (oznaczonych „nsfw”, ang. not safe for work), ale słynie także z wielu wydarzeń dobroczynnych organizowanych spontanicznie przez społeczność redditorów. Najpilniej przestrzeganą zasadą na Reddicie jest kultura wolności słowa.

Reddit jest drugim co do wielkości źródłem memów w internecie. Mem to chwytliwy pomysł rozprzestrzeniający się jak wirus w sieciach społecznościowych. Przykładem polskiego memu, który zrobił karierę jeszcze przed rozpowszechnieniem internetu, jest hasło „Ojciec, prać?" w reklamie Polleny. Teraz memem najczęściej jest zdjęcie lub rysunek z zabawnym napisem, ale też na przykład zwierzęce osobowości, jak Zrzędliwy Kot (ang. Grumpy Cat, który karierę rozpoczął właśnie od furory, jaką zrobiło zdjęcie skwaszonego pyszczka na Reddicie).

Dla ciekawskich: pierwszym źródłem memów w sieci jest 4chan. Jest to miejsce anonimowego, chaotycznego postowania, łatwo trafić na rzeczy ohydne.

Kto nas podgląda?
ROZDZIAŁ 10.

W internecie nic nie jest sekretem i nigdy nie jesteś w nim zupełnie sama. Co warto wiedzieć o swoich danych? Jak dbać o swoje bezpieczeństwo? Jak reagować na niewłaściwe zachowania w internecie?

Złośliwe oprogramowanie i inne paskudztwa

W internecie krąży sporo niebezpiecznych programów. Na pewno słyszałaś o wirusach – są to programy zaprojektowane tak, żeby coś zbroić i dalej się rozprzestrzeniać. Kiedy zamieszka u Ciebie wirus, zanim wykorzysta połączenie internetowe, żeby wysłać się do kolejnej ofiary, może zarazić lub uszkodzić Twoje pliki. Spyware, oprogramowanie szpiegujące, jak sama nazwa wskazuje, podgląda, co robimy na swoich komputerach, i wysyła komuś zdobyte informacje.

Tzw. trojany – programy udające, że robią coś innego, łączą cechy wirusów i spyware. Na przykład wyświetlając Ci animację, jednocześnie skasują lub podmienią jakieś pliki i wyślą wszystkie Twoje ciasteczka do swojego autora.

Na szczęście przed takimi programami można się zabezpieczać.

Aktualizuj system operacyjny na swoim komputerze. Autorzy systemów pracują do odwołania, ulepszając je i zabezpieczając przed nowymi niebezpieczeństwami.

Sprawdź, czy w systemie operacyjnym masz włączony firewall. Blokuje on niebezpieczne połączenia z internetu i nie pozwala nieuprawnionym programom dostać się do systemu.

Zainstaluj program antywirusowy. Razem z firewallem będzie odpierać ewentualne ataki z internetu, a także sprawdzać, czy Twoje pliki nie zostały zakażone.

Nie instaluj programów pochodzących z nieznanych źródeł i podejrzanych stron. W razie wątpliwości skorzystaj z wyszukiwarki i sprawdź opinie o programie na forach internetowych.

Przeczytaj licencję instalowanego programu i w razie wątpliwości zrezygnuj z instalacji.

Nie klikaj w okienka wyskakujące w przeglądarce, zwłaszcza w te ostrzegające przed wirusami. Jeśli na stronie internetowej wyświetli Ci się reklama z alarmującym napisem, że Twój komputer jest właśnie atakowany, kliknięcie w nią na 99% przeniesie Cię właśnie na stronę ze złośliwym oprogramowaniem.

Nie otwieraj załączników wiadomości otrzymanych od nieznanych osób lub wyglądających podejrzanie (z dziwną nazwą lub rozszerzeniem). Autorzy złośliwego oprogramowania mogą podszyć się pod znajomy adres.

Większość systemów operacyjnych na „duże” komputery ma wbudowany firewall, ale korzystając z urządzeń mobilnych, należy po prostu uważać na to, co się instaluje. Na szczęście większość appek dostępnych w oficjalnych sklepikach jest sprawdzana i bezpieczna.

Mniej niebezpieczną, ale uciążliwą zmorą internetu są spam i łańcuszki. Spam, czyli niechciana poczta, to wszystkie reklamy środków na potencję, tanich towarów luksusowych i informacje o wygranych w nigeryjskiej loterii, a także niezamówione informacje i oferty handlowe. Niestety, jeśli Twój adres mailowy zostanie odkryty przez spamerów, będziesz już zawsze dostawać takie maile.

Większość programów pocztowych potrafi już samodzielnie odfiltrować „śmieciową pocztę”, ale czasem omyłkowo kwalifikuje jako spam także zwykły list. Dlatego przed opróżnieniem skrzynki ze spamu dobrze jest go przejrzeć. Nie otwieraj jednak spamerskich maili – mogą zawierać wirus.

Zwróć też uwagę na łańcuszki. Jeśli dostaniesz maila z prośbą o rozesłanie do wszystkich znajomych, poczekaj chwilę, nawet w sytuacji, gdy nadawcą była osoba Ci znajoma. Czy w liście znajduje się alarmująca prośba o pomoc lub ostrzeżenie przed nowym wirusem? Niestety, większość łańcuszków jest fałszywa lub od wielu lat nieaktualna i żeruje na szlachetności odbiorców, żeby dalej się rozprzestrzeniać. Sporą kolekcję polskich łańcuszków znajdziesz na stronie atrapa.net/view/mfalse.

Łańcuszki krążą także w portalach społecznościowych. Zastanów się, zanim spełnisz czyjąś prośbę o udostępnienie wpisu, który może być łańcuszkiem. Sprawdź w internecie, czy informacje w nim zawarte są prawdziwe.

Czym są ciasteczka?

Zastanawiałaś się kiedyś, dlaczego reklamy na różnych stronach trafiają w Twoje upodobania?

Strona internetowa oglądana w przeglądarce jest w pewnym sensie bierna. Jej zadaniem jest tylko wyświetlanie informacji. Strony są tylko kawałkami specjalnie ułożonego tekstu. Nie zapisują, kto je odwiedził. Jest to zadaniem ciasteczek (ang. cookies).

Ciasteczka zapamiętują stan naszego koszyka w sklepie internetowym, wybraną przez nas wersję językową itp. Gdy wchodzimy na stronę, wysyła ona naszej przeglądarce ciasteczko – niewielki plik tekstowy z zapisanymi informacjami na temat naszego połączenia ze stroną. Przeglądarka trzyma ciastka w odpowiednim katalogu. Jeśli ponownie odwiedzimy witrynę, przeglądarka udostępni jej otrzymane wcześniej ciasteczko.

Istnieje kilka rodzajów ciasteczek, a jedynym rodzajem, na który powinnyśmy uważać, są podglądające ciasteczka zewnętrzne. Robią to podobno anonimowo, ale powiedzmy sobie szczerze – w internecie podajemy tyle danych na swój temat, że sprytna firma zbierająca informacje może całkiem dokładnie złożyć nasz profil konsumencki. Do tego właśnie służą ciasteczka zewnętrzne. Nie należą one do strony, którą właśnie czytamy, tylko do zewnętrznej firmy, sprzedającej reklamodawcom profile użytkowników. Dzięki nim pokazują się nam reklamy kontekstowe lub linki sponsorowane.

Możesz się przed tym łatwo zabezpieczyć – wystarczy zablokować przyjmowanie ciasteczek zewnętrznych w ustawieniach przeglądarki (menu Opcje → Prywatność).

Niektóre rodzaje ciasteczek

Ciasteczko sesji (ang. session cookie) obserwuje Cię w trakcie wizyty na stronie i zostaje skasowane, kiedy zamkniesz przeglądarkę.

Trwałe ciasteczko (ang. persistent/tracking cookie) – otrzymujesz je jednokrotnie. Pomaga ono stronie, która je wysłała, kiedy odwiedzisz ją po raz kolejny.

Bezpieczne ciasteczko (ang. secure cookie) to zaszyfrowane trwałe ciasteczko (dzięki czemu nasze dane są bezpieczniejsze).

Ciasteczko zewnętrzne (ang. third-party cookie) należy do innej strony niż ta, którą właśnie odwiedzasz, najczęściej do firmy współpracującej z reklamodawcami.

Legalni podglądacze

Opowiem Ci teraz historię szpiegowską z Tobą w roli głównej. Myślisz, że nie robisz nic złego w internecie, więc nie masz powodów do niepokoju ze strony agencji rządowych, które monitorują ruch w sieci? To znaczy, że nie znasz prawa albo znasz je wybitnie dobrze – nie tylko polskie, ale też międzynarodowe.

Po tak groźnym wstępie możesz się oczywiście odprężyć. Dopóki poważnie nie nabroisz, jesteś tak samo bezpieczna jak wszyscy – i tak samo jak wszyscy podsłuchiwana.

Cały ruch w internecie jest gdzieś przez kogoś rejestrowany. Dostawcy internetu i operatorzy komórkowi mają obowiązek przechowywać zapisy zdarzeń (tzw. logi) całego ruchu internetowego, który przechodzi przez ich serwery. Są także zobowiązani okazać je na żądanie agencji rządowej. W logach widać, kto, kiedy i z kim się komunikuje. Każdy operator telefonii komórkowej posiada także informacje na temat lokalizacji geograficznej Twojego aparatu – na podstawie danych z BTS-ów.

Dane skojarzone, czyli „metadane”

Przy okazji dyskusji na temat prywatności w sieci możesz trafić na określenie „metadane”. Są to dane związane z rozmową (na przykład telefoniczną), ale nie z treścią tej rozmowy.

Powiedzmy, że osoba A dzwoni do osoby B, a natychmiast potem do osoby C. Agencja rządowa nie wie, o czym rozmawialiście, ale jeśli osobą A był Twój ginekolog, osobą B – laboratorium medyczne, a osobą C – Twój mąż, to łatwo wyciągnąć wnioski. Jeśli w następnych miesiącach dodatkowo zaczniesz częściej dzwonić do ginekologa, wnioski te mogą być dość trafne – bez wglądu w treść Waszych rozmów, tylko na podstawie samych danych skojarzonych.

Zatem jeśli zostanie Ci zadane pytanie, czy jako obywatelka wyrażasz zgodę na bezterminowe przechowywanie danych skojarzonych przez agencje rządowe, warto rozważyć konsekwencje.

Praca służb wywiadu polega na korelowaniu informacji z różnych miejsc. Gdy zajdzie potrzeba, agencja wywiadowcza z łatwością ustali sieć Twoich kontaktów (znajomych z internetu) i z rozsypanych kawałków ułoży układankę wydarzeń z Twojego życia. Jeśli chcesz zobaczyć, na jakim materiale będzie pracować, zajrzyj do swojego dziennika aktywności na Facebooku.

Nie chodzi tylko o rodzime służby wywiadowcze (które mają raczej co innego do roboty niż oglądanie zawartości Twoich czy moich koszyków w sklepach internetowych). W statucie amerykańskiej Agencji Bezpieczeństwa Narodowego (NSA) jej zadanie zdefiniowano jako zbieranie i analizę informacji przechodzących w łączności telekomunikacyjnej na całym świecie. Wykorzystywana przez NSA globalna sieć wywiadu elektronicznego nazywa się Echelon.

Kto działa w internecie?

Warto wiedzieć, że większość ruchu w internecie jest generowana nie przez ludzi, lecz roboty (tzw. boty). Są to maszyny zaprojektowane po to, aby zbierać dane z sieci. W 2013 r. odpowiadały za ponad 60% ruchu. 30% to automaty wyszukiwarek indeksujące treści, które potem możemy „wyguglać”. Reszta to m.in. spamerzy wysyłający niechciane lub niebezpieczne maile, a wcześniej skanujący sieć w poszukiwaniu dostępnych adresów mailowych, oraz narzędzia hakerskie wyszukujące dziury w bezpieczeństwie stron i serwisów.

Nie trzeba bać się korzystania z internetu i przez cały czas czuć oddech urzędnika na plecach. Po prostu powinnyśmy zdawać sobie sprawę z tego, że niemal nigdy nie jesteśmy w sieci same i całkowicie prywatnie. Dziś nikt nam się nie przygląda, ale jeśli zajdzie potrzeba (np. jeśli złamiemy prawo), historia naszych wędrówek po internecie jest gdzieś zarchiwizowana i osoby uprawnione będą mogły ją przejrzeć.

Podglądają nas również serwisy społecznościowe i wyszukiwarki. Nasza aktywność w sieci jest dla nich cennym towarem – wartość Google czy Facebooka jest oceniana na podstawie liczby użytkowników. Serwis z odpowiednio dużą liczbą założonych kont informuje reklamodawców: mamy określoną liczbę użytkowników o sprecyzowanym profilu, tyle kosztuje wyświetlenie im właśnie waszej reklamy. Stąd biorą się absurdalnie wysokie kwoty, na jakie wyceniane są duże firmy internetowe, z których usług korzystamy przecież „za darmo”.

Sposoby na zachowanie bezpieczeństwa w sieci

Przypomnijmy sobie podstawowe zasady:

Nigdy nie zapisuj haseł do kont bankowych w pamięci przeglądarki.

Nigdy nie podawaj swoich haseł. Nikomu. Ktoś, kto pozna jedno Twoje hasło, łatwo może zgadnąć inne.

Nie loguj się do banków i innych miejsc, w których znajdują się Twoje najwrażliwsze dane, z nieznanych komputerów w miejscach publicznych – mogą mieć one założone tzw. keyloggery (urządzenia lub programy zapisujące, co zostało wpisane na klawiaturze). Kiedy już sobie pójdziesz, sprytny złoczyńca będzie wiedział, co zrobić z Twoimi hasłami. Nie rób też zakupów w internecie z niezaufanego komputera, czyli – nie w kafejce internetowej, nie w bibliotece, uczelni, nie na komputerze współdzielonym w pracy.

Jeśli korzystasz z publicznego komputera, włącz w przeglądarce tryb prywatny/incognito. Po skończonej pracy wyczyść historię przeglądarki (menu główne → ustawienia → wyczyść historię).

Nie wymyślaj łatwych do zgadnięcia haseł i, powtarzam, nie „pożyczaj” ich nikomu. Przy okazji warto wiedzieć, że podanie komukolwiek hasła do służbowej poczty jest grożącym poważnymi konsekwencjami naruszeniem polityki bezpieczeństwa firmy.

Pamiętaj, że wszystko, co robisz na służbowym komputerze lub w służbowej sieci komputerowej, może zostać zgodnie z prawem obejrzane przez Twojego pracodawcę.

Zakładaj różne hasła do różnych serwisów. Żeby się wśród nich nie pogubić, najlepiej używać menedżera haseł. Nie chodzi o zapamiętywanie haseł w przeglądarce, lecz o aplikację, dzięki której musisz zapamiętać tylko jedno hasło. Po jego wpisaniu poda Ci ona wszystkie pozostałe, a także automatycznie umieści je w odpowiednich polach na stronach wymagających logowania. Lepiej, żeby główne hasło było niełatwe do zgadnięcia!

LastPass lastpass.com to jeden z najpopularniejszych menedżerów haseł. Występuje jako (darmowe) rozszerzenie do każdej popularnej przeglądarki działającej pod systemami Windows, Mac i Linux oraz jako (płatna) appka na każdy rodzaj smartfona.

Inne popularne menedżery haseł to 1password agilebits.com/onepassword i Keepass keepass.info.

Nie pisz w sieci rzeczy, które mogą być wykorzystane przeciwko Tobie. Przykładowo nie pisz na fejsie, że wyniosłaś z pracy zszywacz i ryzę papieru – nawet do niewielkiej grupy odbiorców. Ludzie co prawda plotkują osobiście, ale w internecie udostępnienie czegoś kolejnym osobom jest prostsze niż wyjście na kawę w godzinach pracy.

Nie wrzucaj do internetu zdjęć, które są przeznaczone tylko dla jednej, góra dwóch par oczu. Nie umieszczaj ich na żadnym portalu społecznościowym, nie wysyłaj ich mailem.

Jeśli chcesz zabezpieczyć coś przed niepowołanym dostępem, naucz się szyfrowania plików (czytaj niżej).

Nie podawaj swojego numeru telefonu w publicznych miejscach w internecie. Coraz więcej usług i serwisów przeprowadza autoryzację za pomocą jednorazowych SMS-ów, a dla chcącego sklonować kartę SIM to nic trudnego.

Korespondencję prywatną i służbową prowadź z odpowiednich do tego celu adresów mailowych – i nie mieszaj.

Nie wchodź na strony, które Twoja przeglądarka oznaczy jako niebezpieczne.

Jeśli masz okazję wybrać połączenie szyfrowane (np. podczas logowania do serwisu), zawsze z niego korzystaj. Jeśli nie chce Ci się tego pilnować, a używasz Firefoksa, Chrome’a lub Opery, zainstaluj w przeglądarce plugin HTTPS Everywhere www.eff.org/https-everywhere. Nie podawaj tzw. wrażliwych danych (np. numeru karty kredytowej), jeśli adres w pasku przeglądarki rozpoczyna się od „http://”, a nie „https://”.

Niezłym pomysłem jest używanie innego adresu e-mail do rejestrowania się w każdym z serwisów. Niektóre firmy pocztowe pozwalają dodawać sufiks do części adresu przed małpą, np. tak:

oryginalny adres: uzytkownik@domenapocztowa.pl

zmodyfikowany adres: uzytkownik-dowolnysufiks@domenapocztowa.pl
lub uzytkownik+dowolnysufiks@domenapocztowa.pl (poczta wysyłana na taki adres przyjdzie do uzytkownik@domenapocztowa.pl jak zwykle).

Niektórzy jako sufiks dodają etykiety ogólne, np. uzytkownik-promocja@, albo szczegółowe, np. uzytkownik-nazwaserwisu@.

Dzięki temu możesz łatwiej filtrować wiadomości w swoim programie pocztowym, a kiedy zaczniesz dostawać śmieciowe maile, będziesz wiedziała, który adres padł ofiarą spamerów.

Inny sposób polega na założeniu osobnego adresu pocztowego do konkretnych celów, na przykład możesz posiadać jedno konto do korespondencji prywatnej, jedno do zakupów w internecie i jedno do zapisywania się na newslettery (instruktaż ustawienia przekazywania poczty z różnych kont na jedno, opisany na przykładzie Gmaila, znajdziesz w rozdziale 5).

HTTP (ang. Hypertext Transfer Protocol) to protokół przesyłania danych między serwerami (zawierającymi strony WWW) a klientami (czyli np. Twoją przeglądarką).

HTTPS (ang. Hypertext Transfer Protocol Secure) to protokół poszerzony o warstwę SSL (ang. Secure Sockets Layer) odpowiadającą za szyfrowanie danych wędrujących po tym protokole.

Bezpieczeństwo mobilne

Zwykle dbamy o swoje komputery, a zaniedbujemy urządzenia mobilne. W 2013 r. niecałe 30% użytkowników smartfonów w jakikolwiek sposób je zabezpieczało. Do powyższej listy można dodać kilka punktów:

Włączaj GPS w smartfonie tylko, kiedy go używasz. Niektóre appki mają uprawnienia do sprawdzania Twojej lokalizacji. Nie zawsze wiadomo, jak wykorzystają taką informację ani czy jest ona dobrze zabezpieczona.

À propos. Podczas instalacji appki na smartfonie wyświetlana jest lista uprawnień, które im przyznajesz. Czy appka latarki na pewno wymaga możliwości odczytania kontaktów w Twojej książce adresowej? Lepiej zrezygnować z instalacji i poszukać w sklepiku bezpieczniejszej alternatywy.

Poszukaj w internecie aktualnych rankingów appek antywirusowych, porównaj kilka zestawień i wybierz którąś dla siebie.

Smartfon i tablet to przedmioty, które łatwo ukraść (lub zgubić). Na szczęście złodziei częściej interesuje sprzęt niż Twoje dane. Żeby nie kusić złego, warto zabezpieczyć odblokowywanie ekranu smartfona hasłem, odciskiem palca lub chociaż rysowanym wzorem. To utrudni złodziejowi grzebanie w Twoich plikach czy serwisach, do których zaglądasz poprzez appkę, a prawdopodobnie zachęci go do całkowitego zresetowania telefonu i Twoje dane/pliki/hasła nie zostaną wykorzystane.

Szyfrowanie plików

Jeśli zaszyfrujesz pliki, a Twoje urządzenie wpadnie w niepowołane ręce, nikt nie będzie mógł do nich zajrzeć. Każdy ma jakieś pliki, którymi wolałby z nikim się nie dzielić. Są takie zdjęcia i notatki, które są bardziej osobiste niż inne.

BitLocker to narzędzie, za pomocą którego możesz zaszyfrować katalog lub cały dysk na komputerze stacjonarnym lub przenośnym z systemem Windows 7 Ultimate. Jego odpowiednikiem dla Mac OS X jest FileVault. Oba są wbudowane w system operacyjny. Instrukcje krok po kroku:

BitLocker: windows.microsoft.com/pl-PL/windows7/products/features/bitlocker

FileVault: support.apple.com/kb/PH7031

Popularnym programem do szyfrowania dla Windows jest AxCrypt www.axantum.com/axcrypt.

windows.microsoft.com

support.apple.com

www.axantum.com

Korzystanie z programu szyfrującego wygląda tak:

włączasz funkcję szyfrowania w systemie lub instalujesz program;

wskazujesz dysk lub katalog, który chcesz zaszyfrować;

podajesz – kilkukrotnie – hasło, którym zabezpieczasz katalog;

nie zgub hasła! Bez niego sama nie dostaniesz się do swoich plików;

kiedy następnym razem będziesz chciała skorzystać z zaszyfrowanych plików, komputer zapyta Cię o hasło, a po jego wprowadzeniu otworzy katalog.

Jak wymyślić trudne hasło?

Odgadnięcie odpowiednio trudnego hasła powinno być prawie niemożliwe. Przede wszystkim nie może być ono imieniem Twojego dziecka, psa czy kota ani datą urodzenia.

Oczywiście trudność hasła nie polega na tym, abyś sama miała kłopot z jego zapamiętaniem. Są na to dwa sposoby. Pierwszy to wspomniany wcześniej menedżer haseł, drugi – technika wymyślania łatwych do zapamiętania, ale trudnych do zgadnięcia fraz. Przykładowo, przypominasz sobie początek ulubionego wiersza, wystarczy kilka słów. Bierzesz z nich pierwsze litery i przetykasz cyframi z czyjegoś roku urodzenia:

„Litwo, Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie”
1980
→ L1O9m8t0jjz

Innym niezłym pomysłem, odpornym na tzw. ataki słownikowe, jest użycie w haśle słowa z błędami ortograficznymi, np. „jaszczomp1337”.

Atak słownikowy to technika automatycznego odgadywania haseł za pomocą przeszukiwania słów popularnych w danym języku.

Jeśli nie masz głowy do wymyślania skomplikowanych haseł, skorzystaj z automatycznych generatorów wbudowanych w menedżery haseł.

I na koniec – nie złość się na politykę bezpieczeństwa informatycznego w swoim miejscu pracy. Niektóre zarządzenia mogą brzmieć absurdalnie, ale polityka bezpieczeństwa ma chronić różne informacje przed dostępem osób nieuprawnionych i zwykle jest całkiem nieźle przemyślana. Jeśli uważasz, że tak nie jest, spotkaj się z osobą odpowiadającą za bezpieczeństwo informatyczne i podziel się zastrzeżeniami.

Najpopularniejsze hasła

Rok 2013 obfitował we włamania do dużych serwisów, a setki tysięcy haseł użytkowników zostały upublicznione. Na ich podstawie opracowano listę najpopularniejszych haseł – upewnij się, że żadne Twoje hasło ich nie przypomina.

Tradycyjnie od wielu lat popularnymi hasłami są różnej długości ciągi kolejnych cyfr (lub powtórzenia jednej).

W 2013 r. z pierwszego miejsca na drugie spadło hasło „password”.

Bardzo chętnie używanym hasłem jest ciąg znaków z któregoś rzędu na klawiaturze, np. „qwerty”.

Cyberprzemoc

Firmy reklamowe w sieci zbierają z ciasteczek losowe dane o Tobie. Najczęściej robią tylko automatyczne zestawienie stron, na które wchodzisz, tematów, które polubisz w serwisie społecznościowym i czasem słów kluczowych w Twoich mailach. Wyobraź więc sobie, czego jest w stanie dowiedzieć się o Tobie osoba zdeterminowana i pełna złej woli, dysponująca odrobiną wolnego czasu.

Cyberstalking to nękanie z użyciem internetu. Jeśli ktoś gromadzi informacje o Tobie, śledzi Cię (np. przez appkę mającą dostęp do GPS w Twoim smartfonie), zarzuca w sieci nieprzyjemnymi komentarzami lub podszywa się pod Ciebie – popełnia przestępstwo karane pozbawieniem wolności, ścigane na wniosek osoby pokrzywdzonej. Oznacza to, że sama musisz zgłosić problem na policji. Powinnaś powołać się na artykuł 190a Kodeksu karnego.

www.helpline.org.pl

www.dyzurnet.pl

Cyberbullying idzie krok dalej. Do podglądania lub podszywania się dochodzi dręczenie uciążliwymi wiadomościami, komentarzami i SMS-ami, grożenie i narzucanie się, upublicznianie prywatnych informacji i rozpowszechnianie kompromitujących (nierzadko fałszywych) wiadomości na temat ofiary. Po pomoc należy zgłosić się na policję, można jej także szukać na stronie www.helpline.org.pl lub pod bezpłatnym numerem +48 800 100 100.

Jeśli agresor tworzy strony internetowe, na których znieważa Ciebie lub grupę społeczną, do której należysz, możesz znaleźć pomoc na www.dyzurnet.pl.

Gdy widzisz, że ktoś zachowuje się nieodpowiednio lub agresywnie w sieci, reaguj. Zwróć uwagę, zgłoś takiego użytkownika do administratorów serwisu, okaż wsparcie osobie atakowanej.

Ktoś Ci dokucza, atakuje, zalewa Ci skrzynkę mailami lub telefon SMS-ami? Powinnaś przede wszystkim:

zachowywać wszystkie dowody – wiem, że to trudne, bo w pierwszym odruchu masz ochotę pozbyć się niechcianej korespondencji. Pamiętaj jednak, że ponieważ Ty zgłaszasz przestępstwo, to na Tobie spoczywa obowiązek jego
udowodnienia. Wydrukuj lub zachowaj na dysku wszystkie wiadomości. Załóż dziennik, w którym chronologicznie
odnotujesz wszelkie próby kontaktu.

poskromić chęć konwersacji z taką osobą. Możesz grzecznie napisać, że nie życzysz sobie kontaktu, ale to wszystko. Nie proś, nie dopytuj, nie ulegaj szantażowi.

odciąć delikwenta od źródeł informacji. Pozakładaj „kłódeczki” na Twitterze i Instagramie, wzmocnij ustawienia prywatności na Facebooku, przestań korzystać z appek, które raportują, gdzie się znajdujesz. Cyberstalker żywi się informacjami na Twój temat i wyciąga z nich wnioski.

Jeżeli z powodu stalkingu odczuwasz strach, unikasz kontaktów towarzyskich, rezygnujesz z tych elementów życia, które do tej pory były dla Ciebie ważne i sprawiały Ci przyjemność, rozważ wizytę u psychologa lub terapeuty, poradę radcy prawnego lub adwokata oraz złożenie doniesienia na policji.

Słowniczek cyberprzemocy

Flejm (ang. flame, czyli płomień) to określenie ognistej dyskusji w internecie, podczas której uczestnicy po wyczerpaniu argumentów obrzucają się obelgami.

Hejterzenie (ang. hate, czyli nienawiść) to okazywanie niekoniecznie racjonalnej niechęci wobec jakiegoś tematu lub osoby.

Troll – internetowy dyskutant, który próbuje wywołać flejm, pisząc rzeczy kontrowersyjne lub obraźliwe („trollując”). Pojęcie wywodzi się od angielskiego określenia trolling, oznaczającego zarzucanie wędki albo kręcenie się w kółko.

Niestety, stalker bardzo często jest osobą znajomą ofierze – byłym partnerem lub partnerką, kolegą lub koleżanką, a nawet… pacjentem. To utrudnia podjęcie decyzji o zgłoszeniu przestępstwa. Pozbądź się skrupułów – nie chcesz przecież, aby dawne znajomości rujnowały Ci obecne życie.

Jeśli zdecydowałaś się na złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, nie idź na policję sama. Poproś kogoś bliskiego – partnera, przyjaciółkę, kogoś z rodziny – o wsparcie i dotrzymanie towarzystwa. Na złożenie zawiadomienia możesz czekać nawet kilka godzin – nie chcesz się w tym czasie rozmyślić. Stalker, jeśli pozostanie bezkarny, może się ośmielić i skrzywdzić Twoich bliskich lub nękać kolejne osoby.

Jak zniknąć z sieci

Jeśli do tej pory aktywnie korzystałaś z internetu, nie będzie to łatwe. Aby zacząć życie w internecie z czystą kartą, niektórzy próbują przejść przez następujący proces:

Skasuj wszystkie konta na portalach społecznościowych.

Kilka dni później poszukaj się w internecie za pomocą różnych wyszukiwarek (Google, Bing, Yahoo, DuckDuckGo) – być może zapomniałaś o jakimś serwisie.

W serwisach, w których nie da się usunąć konta, zmień swoje dane na fałszywe.

Wypisz się ze wszystkich newsletterów i subskrypcji. To może trwać miesiącami.

Znajdź swoje wpisy na wszystkich forach, na których się wypowiadałaś, i skasuj je lub poproś o to administratorów.

Żeby usunąć swoje dane z baz firm, które zebrały je za pomocą ciasteczek, będziesz prawdopodobnie musiała skorzystać z usług profesjonalnej firmy zagranicznej (np. www.abine.com). Bierze ona na siebie całą papierkologię i dzwonienie – nie da się zniknąć z internetu tylko za jego pomocą. Trzeba wysłać mnóstwo listów i faksów oraz odbyć niezliczone rozmowy telefoniczne.

Po jakimś czasie znów wyszukaj się w internecie, tym razem jakąś anonimową wyszukiwarką.

Jeśli już nie ma po Tobie śladu w wyszukiwarkach, skasuj swoje konta pocztowe.

Usuwanie swoich danych z popularnych serwisów jest trudne, co możesz sprawdzić na stronie justdelete.me.

Nie wiadomo, czy komukolwiek się to kiedyś udało.

Pieniądze
ROZDZIAŁ 11.

W tym rozdziale omówimy bankowość internetową i różne sposoby płacenia za zakupy i usługi w internecie. Dowiesz się też, jak wspierać niezależne projekty, na przykład artystyczne i charytatywne.

Bankowość internetowa

Nikogo, kto miał przyjemność korzystać z bankowości internetowej, nie trzeba do niej przekonywać. Nie musisz stać na poczcie. Możesz zrobić przelew z datą w przyszłości i nie martwić się, że zapomnisz go wykonać. Możesz zlecić przelew cykliczny i czynsz będzie płacił się sam w terminie. Jeśli zapiszesz sobie kogoś na liście stałych odbiorców, zrobisz mu przelew jednym kliknięciem. Wszystkie czynności finansowe wykonujesz na stronie swojego banku w przeglądarce (stacjonarnej lub mobilnej). Wyciągi możesz dostawać e-mailem, a przelewy potwierdzać SMS-em.

Większość banków udostępnia także aplikacje do obsługi konta w smartfonie – w wolnej chwili zainstaluj i wypróbuj appkę swojego banku. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, bez wahania dzwoń na infolinię, a konsultanci wszystko Ci wyjaśnią.

Ponieważ chodzi o pieniądze, a zwłaszcza o Twoje pieniądze, przypomnijmy sobie zasady bezpieczeństwa:

Połączenie ze stroną banku musi być zabezpieczone. Adres strony musi rozpoczynać się od „https” lub w pasku adresu musi pokazać się ikona zamkniętej kłódki.

Instaluj aktualizacje swojego systemu operacyjnego. Często znajdują się w nich poprawki bezpieczeństwa. Aktualizuj też swój program antywirusowy (najlepiej automatycznie).

Niedawno w sieci krążył bardzo groźny wirus. Gdy użytkownik kopiował numer konta, żeby wkleić go na stronie banku lub podać komuś w wiadomości e-mail, wirus przechwytywał ciąg cyfr i podmieniał na inny. Pieniądze, zamiast do zamierzonego odbiorcy, przychodziły na konto złodzieja – i długo nikt się nie zorientował.

Twój bank nigdy nie wyśle wiadomości zawierającej prośbę o Twoje login i hasło. Jeśli otrzymasz e-mail z taką prośbą, choćby wyglądał zupełnie jak prawdziwy – adres nadawcy brzmiał prawdopodobnie, treść była podpisana zupełnie jak zwykłe maile z banku – nie daj się nabrać. To nadużycie nazywa się phishing i ma na celu wydobycie Twoich danych do logowania, z których potem skorzystają złodzieje. Takie maile zawierają czasem link z zachętą do kliknięcia w celu zalogowania się i na przykład zmiany hasła (podania starego, a potem nowego). Jeśli przyjrzysz się uważnie, spostrzeżesz, że link nie prowadzi do strony Twojego banku, próbuje tylko ją naśladować.

Jeśli dostaniesz taki e-mail skierowany właśnie do Ciebie, z Twoim imieniem i nazwiskiem, to znów ktoś próbuje Cię naciągnąć, tym razem za pomocą tzw. spear phishingu. Zgłoś to jak najszybciej swojemu bankowi, gdyż dane najprawdopodobniej wyciekły z bazy jego klientów. Zdarza się to nawet najlepszym firmom, dlatego poinformuj bank od razu, żeby jego informatycy mogli to naprawić.

Oczywiście nie podawaj nigdy nikomu swojego hasła do banku, w całości ani w części. Odganiaj każdego, kto próbuje patrzeć Ci przez ramię, kiedy je wpisujesz.

Jeśli zainstalowałaś appkę banku i ustawiłaś potwierdzanie przelewu SMS-em, strzeż swojego telefonu jak oka w głowie. Choćby było to ogromnie uciążliwe, nigdy nie ustawiaj w appce automatycznego logowania – niech zawsze wymaga wpisania hasła od nowa.

www.zbp.pl

Więcej informacji o bezpieczeństwie bankowości internetowej znajdziesz na stronie Związku Banków Polskich:
zbp.pl/dla-konsumentow/bezpieczny-bank/bankowosc-internetowa.

Płatności w internecie

Kupując cokolwiek w sieci, możesz płacić na kilka sposobów:

Kartą kredytową, debetową lub specjalną kartą do płatności w internecie. Metoda wygodna i stosunkowo bezpieczna. Zwykle pod koniec transakcji trzeba podać imię, nazwisko, numer karty i kod CCV. Wiele banków daje możliwość ustalenia limitu płatności dokonywanych przez internet. Jeśli nie zamierzasz korzystać z karty do transakcji internetowych, możesz ustawić limit na zero. W przeciwnym przypadku ustal kwotę, z którą czujesz się bezpiecznie, albo zmieniaj limit podczas każdych zakupów.

PayPal to bardzo popularna „wirtualna portmonetka”. Działa w 190 krajach (od 2005 r. w Polsce pod adresem paypal.pl), umożliwia płatności w 25 walutach. Po założeniu konta w serwisie przelewasz na nie dowolną kwotę lub podajesz dane swojej karty kredytowej. Jeśli w sklepie internetowym wybierzesz płatność przez PayPal, zostaniesz przekierowana na stronę logowania do serwisu i jednym kliknięciem zlecisz przelanie ustalonej kwoty na konto sklepu. Kwota zostanie ściągnięta z Twojego salda w PayPal lub z połączonej z nim karty kredytowej.

Internetowe pieniądze

Bitcoin (BTC lub XBT) to waluta istniejąca tylko w internecie, która pojawiła się w 2009 r. Nie stoi za nią żadna oficjalna instytucja finansowa, a kurs regulowany jest wyłącznie przez podaż i popyt. Każdy uczestnik systemu ma swój portfel i (co najmniej jedną) parę cyfrowych kluczy – klucz publiczny, będący numerem konta do przelewów, i klucz prywatny, znany tylko właścicielowi portfela (służy do logowania się i autoryzowania płatności). Wszystkie transakcje są jawne, ale właściciele kont mogą z łatwością pozostać anonimowi – do wykonania przelewu potrzebny jest wyłącznie klucz, czyli ciąg cyfr i liter.

Listę miejsc, które przyjmują płatności w bitcoinach, znajdziesz na stronie spendbitcoins.pl/places. Żeby zapłacić bitcoinami na przykład w kawiarni, zazwyczaj trzeba zeskanować kurkod zawierający zakodowany adres odbiorcy.

Anonimowość związana z bitcoinami tak spodobała się internautom, że powstało mnóstwo wzorowanych na nich walut – zwanych ogólnie kryptowalutami. W 2014 roku funkcjonowało ich prawie 300 odmian. Ponieważ kryptowaluty wykorzystują otwarte oprogramowanie, każdy może stworzyć własną. Aktualna lista wraz z kursami znajduje się na stronie kryptokursy.pl.

Popularnymi w Polsce operatorami płatności internetowych są PayU i DotPay. Jeśli sklep internetowy korzysta z obsługi jednego z nich, po złożeniu zamówienia zostaniesz przekierowana na stronę, na której wybierzesz swój bank. W następnym kroku zalogujesz się do banku i jedynie potwierdzisz przelew, który ma już wypełnioną kwotę i tytuł.

Za niektóre usługi w internecie możesz płacić, dopisując ich koszt do swojego rachunku telefonicznego.

Ziarnko do ziarnka, czyli zbiórki publiczne

www.kickstarter.com

Internet jest gigantyczną siecią, w której spotykają się miliardy ludzi. Jeśli każdy z naszych znajomych da złotówkę, zbierzemy fortunę. Proste? Bardzo!

Powstało mnóstwo serwisów, w których można przeprowadzać zbiórki na niemal każdy cel. Najpopularniejszym jest Kickstarter.com, gdzie twórcy i wynalazcy z całego świata zachęcają do złożenia datku na ich projekt. Od 2009 r. zebrano tam ponad miliard dolarów, dzięki czemu powstały setki tysięcy filmów, gier, projektów muzycznych i nowatorskich urządzeń. Z serwisu korzystają też znani artyści, pisarze i aktorzy, którzy wolą zaangażować do współpracy swoich fanów, niż polegać na dużych wytwórniach i wydawnictwach.

Kampania działa następująco: zbierający opisuje swój projekt oraz podaje kwotę, jaką potrzebuje zebrać, żeby go ukończyć. Wspierającym oferuje na przykład prawo pierwokupu kilku egzemplarzy, dodatkowe gadżety, wstęp na wydarzenie, pamiątkową koszulkę itp. – w zależności od kwoty wsparcia.

Producenci Peeble planowali wyprodukować zegarek, który oprócz godziny będzie wyświetlał e-maile. Długo nie mogli znaleźć inwestora, zdecydowali się więc na kampanię na Kickstarterze. Chcieli zebrać 100 tys. USD, co osiągnęli po dwóch dniach. Kampania trwała przez miesiąc – prawie 70 tys. osób wsparło projekt łączną kwotą ponad 10 mln dol.

Istnieją też polskie serwisy finansowania społecznościowego (crowdfundingu) – Wspieram.to i PolakPotrafi.pl. Za ich pomocą zostały sfinansowane festiwale, pokazy mody, wydarzenia sportowe, filmy, albumy muzyczne, niezależne gry, publikacje książek, komiksów, a także schronisko dla osłów i liczne projekty charytatywne.

Dobroczynność

www.kiva.org

Kiva.org to organizacja pozarządowa, która pozwala ludziom na całym świecie udzielać nieoprocentowanych mikrokredytów na rzecz drobnych przedsiębiorców z krajów rozwijających się. Po założeniu konta w serwisie możesz wybrać cel, na jaki przeznaczysz równowartość kilku dolarów – wskazując konkretną osobę z listy. Czasem wystarczy tylko kilkanaście osób takich jak Ty, a ktoś zbuduje studnię z czystą wodą albo przetwórnię patatów, która wyżywi całą wioskę, a potem powoli spłaci wszystkich wspierających. Po zakończeniu transakcji pożyczkodawcy mogą wypłacić swoje pieniądze z powrotem, ale większość przekazuje je kolejnym potrzebującym. Kivę wspiera ponad milion osób na całym świecie, do 2014 r. pomoc otrzymało prawie 700 tys. potrzebujących.

Z głową w chmurze
ROZDZIAŁ 12.

Kiedyś nosiło się przy sobie dyskietki. Potem płyty i przenośne dyski. Teraz pendrive’y. Tak naprawdę nie trzeba już nosić niczego – wszystko możemy trzymać w chmurze.

Z czego składa się chmura

„Chmura” to tylko nowa, lepsza nazwa marketingowa. Jeśli słyszysz, że usługi lub dane „są w chmurze”, oznacza to, że po prostu znajdują się w internecie. Korzystasz z chmury za każdym razem, kiedy zamiast wysłać maila z załącznikiem, podajesz link do pliku, który ma otrzymać odbiorca. Jeśli używasz Gmaila, Twoja poczta zlokalizowana jest w chmurze. Po czym to poznać? Pliki nie zapisują się na Twoim lokalnym dysku twardym, tylko gdzieś na stronie, w jakimś serwisie, do którego logujesz się przez przeglądarkę lub appkę.

Dużym plusem usług chmurowych jest fakt, że masz do nich dostęp w zasadzie z każdego urządzenia, przez przeglądarkę albo dedykowaną appkę. Drugą zaletą – to, że w chmurze najczęściej wciąż dużo jest za darmo. Po trzecie, jesteś bardziej ekologiczna, wysyłając piętnastu osobom link do jednego pliku zamiast piętnastu osobnych wiadomości z tym samym załącznikiem.

Parę słów o strukturze chmury. Z jednej strony jesteś Ty – klient; z drugiej firma oferująca usługę chmury. Część chmury składa się z dużej liczby serwerów, czyli specjalizowanych komputerów. Jedne z nich są pełne dysków twardych, na których przechowywane są pliki wszystkich użytkowników, inne odpowiadają za dostęp właściwych osób do właściwych plików, jeszcze inne obsługują aplikacje do zarządzania. Wszystkie połączenia są szyfrowane, a wszystkie Twoje pliki są zabezpieczone – dopóki nie udostępnisz ich komuś konkretnemu ani nie umieścisz w publicznie dostępnym katalogu, nikt nie może do nich zajrzeć.

Dane w chmurze

Jest wiele serwisów, które oferują tzw. przestrzeń dyskową w chmurze, czyli po prostu miejsce, gdzie możesz trzymać swoje zdjęcia i inne pliki. Najpopularniejsze to:

serwis

maks. wielkość jednego pliku

miejsce za darmo

więcej miejsca
za polecanie

możliwość dokupienia miejsca

systemy operacyjne

Dropbox

b/o

2 GB

500 MB za osobę (aż do 16 GB)

10 USD miesięcznie za dodatkowe 100 GB (aż do 500 GB)

Windows, OS X, Linux, Android, iOS, BlackBerry, Kindle Fire

www.dropbox.com

SugarSync

b/o

5 GB

–

8 USD miesięcznie za dodatkowe 60 GB (aż do 1 TB)

Android, iOS, OS X, Windows

www.sugarsync.com

Copy

b/o

15 GB

5 GB za osobę (dla obu stron)

10 USD miesięcznie za dodatkowe 250 GB (aż do 500 GB)

OS X, iOS, Windows, Android, Linux i inne

www.copy.com

Google Drive

10 GB

15 GB

–

5 USD miesięcznie za dodatkowe 100 GB (aż do 16 TB)

Windows, OS X, Android, iOS

drive.google.com

Microsoft OneDrive

2 GB

7 GB

–

25 USD rocznie za dodatkowe 50 GB (aż do 200 GB)

Windows, OS X, Android, iOS

onedrive.live.com

Apple iCloud

b/o

15 GB

–

1,66 USD miesięcznie za dodatkowe 15 GB

OS X, iOS, Windows

www.icloud.com

Box

250 MB

10 GB

–

10 USD rocznie za dodatkowe 100 GB

Windows, OS X, Android, BlackBerry, iOS

www.box.com

Usługa Microsoft OneDrive jest zintegrowana z systemem operacyjnym Windows 8 i programami z pakietu Microsoft Office (czyli domyślnie oferuje zapis utworzonych dokumentów właśnie w chmurze Microsoft). Porządkuje ona pliki w zależności od ich rodzaju (zdjęcia, teksty itd.), możesz w niej także tworzyć i edytować dokumenty. Uwaga, nie wolno przechowywać zdjęć zawierających nagość.

OneDrive na smartfony:

play.google.com

itunes.apple.com

www.windowsphone.com

Google Drive pozwala przechowywać i katalogować pliki, oglądać je i edytować. Usługa jest dostępna dla każdego, kto posiada konto w jakimkolwiek serwisie należącym do Google. Warto pamiętać, że przestrzeń dyskowa, którą tam otrzymujesz, jest zajmowana nie tylko przez pliki, które stworzysz lub wrzucisz bezpośrednio na Drive, ale także przez zdjęcia na G+ i załączniki w Gmailu.

Google Drive na smartfony:

play.google.com

itunes.apple.com

support.google.com

Apple iCloud jest przeznaczony tylko dla posiadaczy urządzeń firmy Apple – nie skorzystasz, jeśli nie masz odpowiedniego sprzętu.

Istnieje kilka sposobów zdobycia dodatkowego darmowego miejsca na Dropboksie: www.dropbox.com/getspace. Specjaliści oceniają ten serwis bardzo wysoko, jedyne zastrzeżenia mają do… wyglądu strony służącej do zarządzania plikami. Appki na urządzenia mobilne są wygodniejsze. Możesz też zainstalować aplikację Dropboksa na swoim komputerze. Przydzielasz jej lokalny katalog, a kiedy kopiujesz do niego pliki, automatycznie ładują się one do dropboksowej chmury („synchronizują się”). Znikają z niej, jeśli skasujesz plik lokalnie. Jeśli chcesz podać komuś link do pliku w chmurze, klikasz ten plik w swoim lokalnym katalogu i możesz skorzystać z opcji skopiowania linku do schowka.

Dropbox na smartfony:

play.google.com

itunes.apple.com

apps.microsoft.com

Copy na smartfony:

play.google.com

itunes.apple.com

support.google.com

SugarSync reklamuje możliwość oglądania poprzednich wersji tych samych plików oraz przesyłania i synchronizacji plików przez e-mail.

Box położył duży nacisk na możliwość wspólnej pracy wielu osób nad plikami. Udostępnia w tym celu odpowiednie narzędzia i wtyczki do popularnych pakietów biurowych.

Oprócz dostępu przez przeglądarkę niemal wszystkie serwisy oferują appki na urządzenia mobilne oraz aplikacje na większe komputery. Te ostatnie znakomicie nadają się do synchronizacji plików, których na pewno nie chcesz stracić (więcej na ten temat w kolejnym rozdziale).

Usługi chmurowe przypisane do konkretnego systemu operacyjnego na Twoim smartfonie – czyli Microsoft OneDrive dla Windows, Apple iCloud dla iOS i Google Drive dla Androida – przechowują także m.in. dane z Twojego kalendarza i książki adresowej. Dzięki temu, nawet jeśli stracisz telefon, możesz odzyskać sporo swoich prywatnych informacji i przywrócić je na nowym aparacie.

Kopie zapasowe w chmurze

Jest takie stare informatyczne przysłowie: „Tylko twardziele nie robią backupów”. Warto mieć kopie zapasowe najważniejszych plików, najlepiej w kilku miejscach. Dyski twarde czasem się psują, zapomniane w kieszeni pendrive’y źle znoszą pranie w pralce, trwałość płyty CD to tylko kilka lat…

Oczywiście możesz kopiować swoje najważniejsze pliki ręcznie na jeden z wymienionych serwisów do przechowywania i współdzielenia plików. Ale jeśli masz dużą kolekcję zdjęć, którą często uzupełniasz, albo miesiącami pracujesz nad dużym projektem, przydałoby się bardziej zautomatyzowane rozwiązanie.

Na szczęście w chmurze działa mnóstwo serwisów specjalizujących się właśnie w przechowywaniu kopii zapasowych. Większość z nich jest płatna, ale to niewielkie kwoty, biorąc pod uwagę spokój ducha, jaki zyskasz. Niektóre serwisy oferują niewielką przestrzeń dyskową gratis lub darmowy okres próbny. Pierwszym krokiem jest instalacja programu na komputerze lub appki na urządzeniu mobilnym, następnie wskazujesz katalogi, które chcesz w ten sposób zabezpieczać, podajesz częstotliwość, z jaką mają być wykonywane kopie (raz dziennie? co godzinę? raz na tydzień?) i masz spokój. Teraz musisz tylko zadbać, żeby komputer był podłączony do internetu. Jeśli Twój twardy dysk padnie albo system złapie wirusa, będziesz mogła odzyskać kopie swoich plików.

Serwisy polskie:

iBard24: www.ibard24.pl/wsparcie/pierwsze-kroki

BitBank: bitbank.pl/o-programie

Serwisy zagraniczne:

ShareFile: www.sharefile.com

Comodo Backup: backup.comodo.com

ElephantDrive: home.elephantdrive.com

Backblaze: www.backblaze.com

CrashPlan: www.code42.com/crashplan

Carbonite: www.carbonite.com

Mozy: mozy.co.uk/product/mozy/personal

Backupify: www.backupify.com

Chmurka domowa

Jeśli używasz produktów Apple, może masz już stację Time Capsule. Jeśli nie, to rozważ, czy Ci się nie przyda – wraz z programem Time Machine tworzy ona elegancki, bezprzewodowy zestaw do archiwizacji danych i robienia kopii zapasowych. Kiedy zacznie na niej brakować miejsca, możesz podłączać do stacji dodatkowe twarde dyski (przez USB).

Dla komputerów z innymi systemami operacyjnymi istnieją podobnie działające urządzenia zwane NAS-ami (ang. Network Attached Storage). Podobnie jak Time Capsule, są to zwykle pudełka zawierające przede wszystkim dyski twarde i kartę sieciową. Obsługuje się je przez przeglądarkę w komputerze domowym podłączonym do tej samej sieci.

Zachmurzone programy

Praca

Google Drive, oprócz przechowywania na swoich serwerach Twoich plików, umożliwia ich edycję. Możesz stworzyć tam plik tekstowy, multimedialną prezentację, wykres, tabelkę – wszystko, do czego do niedawna potrzebny był zainstalowany na komputerze pakiet aplikacji biurowych. drive.google.com

Podobnie działa Microsoft OneDrive. Jeśli masz tam konto, możesz korzystać z chmurowych odpowiedników Worda, Excela, PowerPointa i OneNote. onedrive.live.com

Także w Apple iCloud dostępny jest pakiet iWork – Pages, Numbers i Keynote. Można w nim otwierać i edytować również pliki stworzone w Microsoft Office.www.apple.com/iwork-for-icloud

Dokumenty utworzone w wymienionych serwisach możesz ściągać na lokalny komputer albo zostawić w chmurze i współdzielić z innymi użytkownikami – pracować nad nimi razem. Każdy siedzi w swoim mieszkaniu, a wspólnie możecie, nawet jednocześnie, pracować nad tekstem w oknach swoich przeglądarek i na bieżąco widzieć wprowadzane przez każdego zmiany. Ta książka została napisana za pomocą Drive’a!

Każdy z tych serwisów jest dostępny przez przeglądarkę, odpowiedni program na komputer stacjonarny i appkę na urządzenia mobilne.

OneDrive i Google Drive udostępniają appki na telefony i tablety Android, iOS i Windows. Usługa iCloud jest dostępna wyłącznie na iOS/OS X. W aplikacjach desktopowych ustalasz lokalny folder dla danej chmury, a pliki synchronizują się już samodzielnie, kiedy komputer jest podłączony do internetu.

Prezi.com to chmurowy serwis do tworzenia bardzo efektownych interaktywnych prezentacji – niektóre wyglądają nawet jak filmy animowane. Ponieważ są przechowywane w chmurze, możesz przygotować prezentację na komputerze stacjonarnym, a pokazywać ją na laptopie, tablecie lub smarfonie – bez potrzeby kopiowania plików między urządzeniami. Trzeba tylko założyć konto i zalogować się do niego w przeglądarce.

Organizacja

play.google.com

itunes.apple.com

Bardzo popularną chmurą do zarządzania wieloosobowymi projektami jest Basecamp.com. Wieloosobowym projektem może być także wybieranie mebla wraz z rodziną bez konieczności wspólnego chodzenia po salonach. Kto znajdzie kilka fajnych foteli, robi im zdjęcia komórką i wrzuca na Basecamp. Reszta rodziny może wziąć udział w głosowaniu na najlepszy mebel.

Osoby zabiegane, ale towarzyskie, korzystają z Doodle.com, by ustalić terminy spotkań. Ogromną zaletą tej chmurki jest możliwość zintegrowania jej z popularnymi kalendarzami, także w urządzeniach mobilnych – Google dla Androidów, iCloud dla iPhone’ów i Outlookiem dla Windows, a także z pakietem Office 365. Wystarczy założyć konto na doodle.com, stworzyć tabelkę osób chętnych na spotkanie oraz proponowanych terminów, a następnie wysłać ją do wszystkich mailem. Każdy zaznacza pasujący termin, chmura zbiera te dane, a na ich podstawie wybierzesz ten, który (prawie) wszystkim odpowiada, i go zatwierdzisz. Uczestnicy „ankiety” zostaną o tym powiadomieni i wreszcie będzie można poplotkować razem przy kawie.

play.google.com

itunes.apple.com

Muzyka i rozrywka

Chmurkami jest bardzo wiele serwisów muzycznych. Znów – tylko zakładasz konto, zaznaczasz ulubionych wykonawców, a potem możesz za darmo słuchać swojej muzyki w przeglądarce lub w appce. Popularne serwisy to: iTunes (głównie dla urządzeń Apple), Grooveshark (darmowy na komputerach stacjonarnych, płatny w appce), Last.fm, Spotify i Rdio (wszystkie także w wersji polskiej).

Graczki i gracze na całym świecie chwalą sobie serwis Steam. Po założeniu na nim konta i zainstalowaniu programu (tzw. platformy) pobranego ze strony store.steampowered.com masz dostęp do mnóstwa gier (darmowych i płatnych), w które możesz grać na różnych komputerach. Twoja lista gier i postęp w nich są zapisywane w chmurze. Za pomocą appki na urządzeniu mobilnym można kupować nowe gry, zarządzać kontem i rozmawiać z innymi użytkownikami.

Stowarzyszenie ESA zajmujące się przemysłem gier komputerowych przeprowadziło badania, z których wynika, że w 2013 r. kobiety stanowiły 45% graczy. Średnia wieku wielbicieli gier komputerowych to 30 lat i grają oni od 17. roku życia. Jedna czwarta gra na smartfonach i tabletach. W Europie graczek powyżej 35. roku życia jest więcej niż graczy.

Prawie 60% rodziców uważa, że granie jest znakomitym sposobem spędzania czasu z dziećmi.

W kilkadziesiąt tysięcy gier możesz też pograć za darmo na stronie Kongregate.com. Wystarczy zalogować się w serwisie – z dowolnego komputera. Nie trzeba niczego instalować, wszystko działa w oknie przeglądarki.

Wszystko wszędzie
ROZDZIAŁ 13.

Z tego rozdziału dowiesz się, jak połączyć ze sobą różne urządzenia i kopiować dane z jednego na drugie, a także jak oszczędzić sobie czas spędzony na ustawianiu tego samego na różnych komputerach.

Synchronizacja

Załóżmy, że posiadasz jednocześnie komputer, laptop, smartfona i tablet. Kiedy wyobrażasz sobie, że na każdym z tych urządzeń wszystko będzie wyglądało inaczej, nagle zaczynasz siwieć. Nie musi tak być! Możesz sprawić, że wszystko wszędzie będzie prawie takie samo.

Synchronizacja polega na zastosowaniu tych samych ustawień programów na różnych urządzeniach. W tym celu najczęściej trzeba mieć konto w jednej z usług chmurowych, która zajmie się propagacją (rozprzestrzenianiem) ustawień programów. Przykładowo, jeśli w przeglądarce na desktopie dodasz jakąś stronę do ulubionych lub zainstalujesz nowe rozszerzenie, a potem przesiądziesz się na laptop, to po uruchomieniu na nim przeglądarki nowe ustawienia pojawią się także w niej. Nie trzeba pamiętać o niczym poza zalogowaniem się do chmurowego konta, co zwykle wystarczy zrobić jednokrotnie na każdym urządzeniu.

Na wszystkich przeglądarkach

Najpierw zajmijmy się przeglądarkami na większych urządzeniach. Jeśli używasz Safari, prawdopodobnie masz już konto w iCloud. Sprawdź w ustawieniach systemu, w panelu „iCloud”, czy zaznaczona jest opcja synchronizacji Safari. W ten sam sposób uruchom synchronizację na iPhonie i iPadzie. Jeśli oprócz tego masz komputer z Windows, możesz na nim zainstalować iCloud Panel, który dodatkowo pomoże zsynchronizować pocztę, kontakty i kalendarze z Outlookiem, a zakładki z przeglądarką Chrome lub Firefox.

Synchronizuj tylko swoje prywatne przeglądarki na własnych komputerach. Służbowy sprzęt i oprogramowanie niech pozostaną… służbowe.

Jeśli na jakichkolwiek urządzeniach używasz Chrome, w ustawieniach samej przeglądarki możesz zalogować się do niego, a w ustawieniach zaawansowanych synchronizacji wybrać, które z dodatków mają być takie same na wszystkich komputerach (hasła, historia, rozszerzenia, a nawet otwarte zakładki).

Desktopowy Firefox ma analogiczną funkcję, dostępną po kliknięciu w ustawienia (zakładka „synchronizacja”) lub bezpośrednio w głównym menu. Połączenie („sparowanie”, od ang. pair) z urządzeniem mobilnym wymaga dodatkowego zabiegu – podczas pierwszego uruchomienia wersji mobilnej w celu synchronizacji należy przepisać wyświetlony kod ze smartfona do przeglądarki desktopowej.

Jak to działa? Konfiguracja każdej przeglądarki jest zapisywana na lokalnym komputerze w pliku, który przeglądarka odczytuje podczas uruchamiania się. Plik ten jest przesyłany (bezpiecznym połączeniem – w końcu mogą tam być m.in. Twoje hasła) na serwer chmury. Przeglądarka, do której jesteś zalogowana, łączy się ze swoją chmurą i pobiera najnowszą wersję konfiguracji. Ściąga ją, także bezpiecznym połączeniem, na lokalny dysk – i już przeglądarka jest tak samo skonfigurowana na obu urządzeniach.

Jeśli korci Cię, żeby pozwalać przeglądarce zapamiętywać hasła, odradzam. Lepiej używać bezpieczniejszego rozwiązania – menedżera haseł (patrz rozdział 10). Niestety, przeglądarki wciąż jeszcze zapisują hasła w sposób bardzo łatwy do odczytania przez niepowołane osoby. Na szczęście menedżer haseł jest najczęściej rozszerzeniem przeglądarki, więc zainstaluje się samodzielnie podczas synchronizacji.

Podobnie działają wszystkie programy, które umożliwiają synchronizację w chmurze. Jeśli przechowujesz swoje hasła np. w LastPassie, po zalogowaniu do niego z różnych komputerów na każdym zobaczysz te same ustawienia i zapamiętane hasła.

W przeglądarce Chrome możesz podejrzeć wszystkie zapisane hasła. Wejdź na stronę ustawień: chrome://settings/passwords, wybierz serwis z podanej listy i kliknij w „pokaż”. Jeśli ktoś znajomy zapisał u Ciebie swoje hasło i chcesz wykazać się dyskrecją, od razu skasuj tę pozycję, klikając w krzyżyk.

Łączenie urządzeń mobilnych ze stacjonarnymi

Po sieci

Kiedy pierwszy raz uruchamiasz smartfon lub tablet, podajesz swój adres e-mail, który staje się jednocześnie Twoim kontem na urządzeniu. W smartfonach i tabletach opcje synchronizacji znajdują się w ustawieniach systemowych, czasem nieco schowane.

W Androidzie możliwości synchronizacji należy poszukać w zakładce Konta – tak naprawdę synchronizujemy przecież ustawienia konta użytkownika, nie urządzenia. W ustawieniach konta można wybrać, które elementy mają zawsze być takie same na wszystkich urządzeniach, na których korzystasz z danego konta. Dzięki temu kopię niektórych z tych danych, np. pocztę i kontakty, będziesz mieć także w swojej chmurze na Google Drive.

play.google.com

AirDroid to appka, na którą warto zwrócić uwagę w Androidzie. Po zainstalowaniu na smartfonie/tablecie i uruchomieniu pokazuje ona adres strony, na którą należy wejść, żeby wymieniać pliki między telefonem a komputerem. Adres jest przedstawiony w postaci lokalnego IP, czyli wygląda np. tak: http://192.168.1.5:8888. Warunek – smartfon i komputer muszą być podłączone do tej samej sieci, czyli na przykład do domowego Wi-Fi.

W chwili wejścia na stronę smartfon prosi o akceptację takiego połączenia. Potem w oknie przeglądarki, która ma bardzo wygodny i przejrzysty interfejs, możesz m.in. kopiować pliki z urządzenia mobilnego na komputer i odwrotnie, przeglądać i modyfikować książkę adresową, a nawet wysyłać SMS-y (kosztują tyle samo, ile wysyłane bezpośrednio z komórki).

Niektórzy mają kilka kont Google, Microsoft lub kilka Apple ID, z których jedno służy tylko do korzystania na urządzeniach mobilnych i np. kupowania z niego appek. Jeśli główny kalendarz albo adres mailowy, który też chcesz sprawdzać na smartfonie, jest związany z innym kontem, to – żeby nie mieć bałaganu – w ustawieniach wybierasz tylko synchronizację kalendarza lub poczty.

Urządzenia z Windows trzeba podłączać do komputera za pomocą kabla tylko w celu synchronizowania muzyki, dzwonków i podkastów (kopiować można także bezprzewodowo, do synchronizacji jest potrzebne połączenie kablem). Wszystko inne można zrobić przez aplikację Windows Phone.

Po kablu

Jeśli nie chcesz przesyłać plików po Wi-Fi, możesz to także zrobić za pomocą kabla USB. W przypadku każdego rodzaju smartfona czy tabletu to jednakowo prosta czynność – po prostu przypinasz kabel z jednej strony do komputera, a z drugiej do urządzenia przenośnego. Komputer powinien od razu wykryć podłączone urządzenie, a wtedy można kopiować pliki w obie strony, wedle uznania. Telefon zachowuje się jak pendrive.

Jeśli smartfon/tablet jest wyposażony w system Windows 8, na windowsowym desktopie warto zainstalować specjalny program Windows Phone, który ułatwia synchronizację i zarządzanie. Istnieje też wersja tej aplikacji na komputery z OS X.

Microsoft opracował dla użytkowników swoich smartfonów dużą bazę wiedzy dostępną na stronie www.windowsphone.com. Można tam znaleźć wiele prostych instrukcji dotyczących różnych sytuacji. Nie wszystkie jednak zostały już przetłumaczone na język polski, m.in. ta dotycząca synchronizacji: www.windowsphone.com/en-US/how-to/wp8/sync-wizard.

Wsparcie techniczne firmy Apple także jest wyczerpujące i można je odnaleźć na stronie www.apple.com/pl/support/iphone.

Centrum pomocy Google znajduje się na stronie support.google.com/googleplay.

Backup smartfona

Raz na jakiś czas warto zrobić kopię zapasową wszystkich ustawień urządzenia mobilnego, czyli tzw. backup (wym. „bakap”). Jeśli przydarzy się jakieś nieszczęście (na przykład wypranie smartfona albo złodziejska ręka w torebce), będziesz mogła odzyskać podstawowe ustawienia z takiej kopii, a resztę – z chmury.

Szczegółowe instrukcje robienia i odzyskiwania kopii zapasowych dla:

urządzeń z serii Nexus: support.google.com/nexus → Ustawienia → Ustawienia konta i lokalizacji → Zmiana opcji tworzenia kopii zapasowych i przywracania danych;

iPhone’a i iPada: support.apple.com/kb/HT1766

Windows Phone 7: www.windowsphone.com/pl-PL/how-to/wp7/basics/restore-a-backup-to-my-phone

Windows Phone 8: www.windowsphone.com/pl-PL/how-to/wp8/settings-and-personalization/back-up-my-stuff
www.windowsphone.com/pl-PL/how-to/wp8/settings-and-personalization/restore-a-backup-to-my-phone

Kopię zapasową iPhone’a możesz wykonać albo w iCloud, albo przez iTunes. W pierwszym przypadku pamiętaj, że miejsce w iCloud jest ograniczone, warto więc wyłączyć z listy appki, których dane są przechowywane w innych chmurach (np. Gmail, który i tak jest trzymany na Google).

iTunes można wykorzystać do zrobienia kopii zapasowej na dysku komputera stacjonarnego. W tym celu trzeba wyłączyć iCloud, włączyć Wi-Fi (w tej samej sieci, w której masz komputer) i w ustawieniach telefonu wybrać synchronizację iTunes.

Na Androida dostępne są też appki robiące częściowe lub całościowe kopie zapasowe:

SMS Backup & Restore (Ritesh Sahu) – do tworzenia kopii zapasowych SMS-ów i listy połączeń;

My Backup Pro (RerWare, LLC) – płatna appka do automatycznego backupowania wszystkich danych.

Jeśli smartfonowa appka zapisuje kopię zapasową do pliku, pamiętaj, aby skopiować go na komputer stacjonarny i nadać mu nazwę zawierającą datę wykonania backupu.

Chcę mieć swoją stronę
ROZDZIAŁ 14.

Jeśli chcesz coś zaprezentować w internecie, nie musisz w tym celu uczyć się programowania. Choć oczywiście możesz! Z tego rozdziału dowiesz się, jak stworzyć stronę internetową i jak zostać programistką.

Własne miejsce w internecie

Jeśli chcesz mieć swoją stronę w sieci, nic prostszego. Bez względu na to, czy chcesz zaprezentować swoje zdjęcia, rysunki, wiersze, prozę czy po prostu obrazki z sieci, które Ci się spodobały – w internecie jest mnóstwo prostych, wygodnych narzędzi do dzielenia się swoimi zbiorami.

Na początku zdecyduj, do czego ma służyć Twoja strona. Czy będzie to portfolio, blog czy mikroblog? Czy to w miarę spójna kolekcja, którą sama będziesz miała ochotę przeglądać? Jeśli żyjesz chwilą, może wystarczy Ci profil na portalu społecznościowym. Możesz tam wrzucać zdjęcia, filmy, linki do stron, które Cię zainteresowały, złote myśli.

W gąszczu wpisów czasem jednak można się zgubić, poza tym profile na takich portalach są z założenia raczej metodą komunikacji ze znajomymi. Jeśli coś tworzysz, oczywiście chwal się tym na profilu, ale pełną prezentację wygodniej mieć na osobnej stronie.

Blogi i mikroblogi

Serwisy mikroblogowe takie jak Tumblr.com czy Soup.io zapewniają darmowe miejsce na wszelką twórczość. Wymagają tylko założenia konta i wybrania nazwy swojej strony w domenie serwisu. Podejmując decyzję o wyglądzie strony, możesz skorzystać z jednego spośród mnóstwa gotowych szablonów. Takie serwisy dobrze nadają się do „krótkiej formy” – pojedynczych obrazków i krótkich tekstów publikowanych co jakiś czas.

„Adres strony w domenie serwisu” oznacza, że na końcu adresu Twojej strony będzie nazwa serwisu, np.
mojastrona.tumblr.com.

Materiały na mikroblogach umieszcza się najczęściej za pomocą przeglądarki na komputerze stacjonarnym, ale popularne serwisy mają także appki na smartfony, za pomocą których można udostępniać treści.

Jeśli robisz zdjęcia smartfonem, najpopularniejszym serwisem do ich prezentacji jest Instagram. Zakładasz konto, robisz zdjęcie, kadrujesz, ewentualnie nakładasz jeden z filtrów z dostępnego zestawu, tagujesz osobę uwiecznioną na fotografii lub dodajesz lokalizację, publikujesz. Możesz dodawać innych użytkowników do obserwowanych i zaznaczać zdjęcia, które wyjątkowo Ci się spodobały. Swoje konto na Instagramie możesz obejrzeć w przeglądarce na każdym komputerze pod adresem instagram.com, ale podstawowym interfejsem serwisu jest smartfon lub tablet.

Interesują Cię statystyki Twojego konta na Instagramie? Skorzystaj z serwisu iconosquare.com.

Flickr.com jest największym na świecie serwisem dla amatorskich i profesjonalnych fotografek i fotografów. Można tam prezentować swoje zdjęcia, grupować je w galeriach, a nawet je sprzedawać. Serwis pozwala na ustawienie różnych poziomów prywatności galerii i zdjęć (np. dla wszystkich, tylko dla zalogowanych użytkowników, tylko dla znajomych itp.). Za darmo dostajesz 1 TB miejsca, co pozwoli Ci na opublikowanie mniej więcej pół miliona fotografii.

Jeśli jesteś jednak mistrzynią dłuższej formy, zamierzasz publikować w miarę regularnie, chcesz nawiązywać kontakt ze swoimi odbiorcami i dać im możliwość wygodnego wyszukiwania wpisów w archiwum, lepiej załóż blog.

W tym celu najwygodniej będzie Ci skorzystać z jednej z platform blogowych, np. wordpress.com, blogger.com, blox.pl. Zakładasz tam konto, wybierasz szablon wyglądu (który przy odrobinie wprawy można modyfikować) i – publikujesz. Swoje wpisy (notki) możesz okraszać ilustracjami i formatować tak samo jak w edytorze tekstu (na przykład pogrubiać fragmenty tekstu). Pod każdym wpisem czytelnicy mogą zostawiać komentarze. Serwisy dają także dostęp do statystyk – możesz sprawdzić, ile osób przeczytało daną notkę albo jakie słowa kluczowe wpisane w wyszukiwarce zaprowadziły ich na Twoją stronę. Bardziej osobiste wpisy możesz zabezpieczyć hasłem, które podasz tylko wybranym.

Podpisuj swoje prace. Jeśli komuś spodoba się Twoje zdjęcie, rysunek, tekst – niech wie, gdzie znajdzie ich więcej. Jeśli masz swoją stronę, podawaj jej adres.

Portfolio

Każda profesjonalistka i artystka sztuk wizualnych powinna mieć eleganckie portfolio. Najpopularniejsze darmowe miejsca to:

Behance.net – nieograniczone miejsce na prezentację prac i mnóstwo inspiracji z całego świata.

Deviantart.com – oprócz miejsca prezentacji i sprzedaży prac jest to bardzo żywa społeczność komentująca prace.

Carbonmade.com – tutaj można za darmo zaprezentować do pięciu projektów zawierających łącznie 35 plików graficznych. Więcej – za opłatą.

Digart.pl – polski serwis z aktywną społecznością.

Popularne płatne serwisy:

www.iportfolio.pl/start

www.squarespace.com/pricing

www.viewbook.com

Własna strona

Założenie własnej strony, która nie będzie blogiem ani portfolio, tylko na przykład wizytówką Twoją lub Twojej firmy, również nie wymaga nauki programowania internetowego. Setki serwisów proponują miejsce na swoich serwerach i gotowe wzory stron do wypełnienia treścią. Czasem nawet bez opłat – wtedy adres strony będzie w domenie serwisu, najczęściej na Twojej stronie będzie się wyświetlać jego reklama, ograniczone jest miejsce na pliki, a czasem także liczba wyświetleń (czyli gości, którzy w ciągu jakiegoś czasu mogą zajrzeć na stronę).

Takie serwisy znajdziesz, wpisując w wyszukiwarkę „darmowa strona internetowa”. Zanim założysz konto, przeczytaj warunki i obejrzyj cennik – może zdecydujesz się na płatną opcję. Niektóre firmy w najtańszym pakiecie mają ciekawe propozycje, na przykład możliwość wykorzystania kilku zdjęć z profesjonalnej bazy fotograficznej. Wybierz taką firmę, która zapewnia kreator (wygodny edytor) i szablony oraz prezentuje przykłady istniejących stron.

Podczas szukania kreatora możesz natrafić na określenie WYSIWYG. To skrót od angielskiego What You See Is What You Get, czyli „dostajesz to, co widzisz”.

Kreator stron internetowych wygląda najczęściej jak skrzyżowanie prostego programu graficznego z edytorem tekstu. Elementy strony przeciągasz myszką w odpowiednie miejsca, wybierasz dla nich kolory, wypełniasz tekstem i zapisujesz, a kreator zajmuje się przetłumaczeniem tego na kod strony i publikacją w internecie.

Jeśli chcesz założyć stronę swojej firmy, a Twoje liczne talenty nie obejmują projektowania graficznego, skorzystaj z usług profesjonalnego webmastera. Chałupniczo zrobiona strona może zniechęcać klientów do skorzystania z usługi. Fachowcom zapłacisz więcej, ale możesz też więcej wymagać. Jeśli kusi Cię, żeby poprosić sąsiadkę lub kuzyna o przysługę stworzenia strony, zastanów się, co zrobisz, jeśli skończy im się czas i entuzjazm.

Programowanie

Nauka programowania jest równie łatwa jak nauka języka obcego – wystarczy znać podstawy, żeby się dogadać. Wbrew zniechęcającym plotkom nie musisz też być świetna z matematyki oraz w odpowiednim wieku. Programowanie („kodowanie”) może być wspaniałą zabawą w każdym momencie życia, a jeśli okaże się, że masz do tego dryg, także bardzo przyzwoitym źródłem utrzymania.

Pisanie programu przypomina wymyślanie przepisu. Załóżmy, że chcesz upiec ciasto o określonym smaku, konsystencji i wyglądzie, więc:

korzystasz z gotowych przepisów na podobne ciasta;

modyfikujesz je metodą prób i błędów;

wykonujesz pewne czynności w określonej kolejności.

Na tym właśnie polega programowanie.

Istnieje wiele języków programowania, oto kilka najpopularniejszych wraz z najczęstszymi zastosowaniami (w kolejności od największego popytu na rynku pracy w 2014 r.):

język

zastosowanie

Java

aplikacje zwykłe, internetowe i mobilne

C

programy, systemy operacyjne, aplikacje mobilne

C++

programy, aplikacje mobilne

Python

aplikacje, obliczenia naukowe, sztuczne inteligencje

JavaScript

skrypty na strony internetowe, aplikacje mobilne

PHP

skrypty webowe i aplikacje internetowe

Ruby

aplikacje i skrypty webowe

Perl

aplikacje, skrypty

Pascal

programy, nauka programowania

W opinii specjalistów Python świetnie nadaje się na pierwszy język do nauki programowania. Polecają go ze względu na prostotę i czytelność kodu oraz wprowadzanie dobrych przyzwyczajeń.

Język programowania to zbiór zasad komunikacji z komputerem.

Strony internetowe są pisane w języku znaczników HTML (ang. HyperText Markup Language). Bardziej niż do kodowania służy on do opisu struktury informacji przedstawianych na stronie. Za wygląd stron odpowiadają kaskadowe arkusze stylów – CSS (ang. Cascading Style Sheets). To proste języki z niewielką liczbą podstawowych zasad, a ich nauka jest bardzo satysfakcjonująca – od razu widać efekty i łatwo czyni się postępy. Darmowe kursy HTML i CSS znajdziesz w sieci.

Babskie kodowanie

W wielu miastach w Polsce Geekgirlscarrots.pl organizują bezpłatne warsztaty programowania dla kobiet oraz spotkania na temat nowych technologii. Sprawdź na ich stronie, czy coś ciekawego dzieje się w Twojej okolicy: geekgirlscarrots.pl

Rails Girls to międzynarodowa organizacja wspierająca kobiety zainteresowane programowaniem w języku Ruby. Jeśli zdecydujesz się na jedno z ich szkoleń, wyjdziesz z niego jako dumna autorka aplikacji.

railsgirls.com

Jeśli znasz angielski, możesz samodzielnie rozpocząć przygodę z programowaniem. Sympatyczne kursy programowania dla początkujących w wielu językach są dostępne na przykład na stronach:

www.codecademy.com

www.checkio.org

Savoir vivre
ROZDZIAŁ 15.

Odkąd technologie mobilne stały się nieodłącznym elementem naszego życia, świat się zmienił. Na szczęście etykieta nadal kieruje się złotą zasadą: kiedy nie wiesz, jak się zachować, po prostu zachowuj się przyzwoicie.

Ze smartfonem

Masz prawo nie odebrać telefonu, jeśli nie masz czasu, ochoty lub warunków, żeby rozmawiać. Nie dajmy się zwariować. Fakt, że telefony mamy zawsze przy sobie, nie oznacza, że musimy być przez cały czas dostępne. Oddzwonisz, kiedy będziesz mogła. Jeśli stanie się coś naprawdę wymagającego Twojej uwagi, osoba bezskutecznie dzwoniąca zrozumie aluzję i wyśle SMS.

I vice versa! Jeśli ktoś nie odbiera, to albo wyjątkowo długo szuka telefonu w przepastnej torebce, albo nie może rozmawiać – i oddzwoni. Nie czekaj dłużej niż cztery-pięć sygnałów i nie dzwoń raz po raz.

Rozmowy telefoniczne i wideokonferencje dzielą się na prywatne i służbowe. Nie zmuszaj przypadkowych słuchaczy do mimowolnego uczestniczenia w Twoich sprawach. Jeśli jesteś w towarzystwie i koniecznie musisz odebrać telefon, przeproś i oddal się na bezpieczną odległość zapewniającą prywatność rozmowy.

Prawdziwa dama nigdy, przenigdy nie kłóci się przez telefon, zwłaszcza w czyjejś obecności.

Jeśli telefon zadzwoni, gdy akurat jedziesz komunikacją miejską, postaraj się przeprowadzić rozmowę cicho i jak najkrócej
– na przykład obiecaj, że oddzwonisz, jak wysiądziesz.

Nie ma potrzeby krzyczeć do słuchawki tak, żeby słyszało nas całe piętro w pracy czy pół osiedla. Poza tym każdy może mieć inaczej ustawioną w telefonie głośność rozmowy. Jeśli połączenie jest słabej jakości, lepiej się rozłączyć i zadzwonić później.

Jeśli połączenie zostanie przerwane z przyczyn technicznych, oddzwania ten, kto pierwszy zadzwonił.

Rozmowy twarzą w twarz mają priorytet nad telefonicznymi
– nie odwrotnie! Jeśli czekasz na ważny telefon, uprzedź o tym swoje towarzystwo, żeby nie czuło się dotknięte, kiedy w pół zdania rzucisz się do słuchawki i uciekniesz w kąt.

Każdemu jest przykro, gdy orientuje się, że w trakcie jego opowieści słuchacz dyskretnie pisze SMS-y.

Na spotkaniu towarzyskim w restauracji lub knajpce możecie umówić się ze znajomymi, że odkładacie telefony, a kto pierwszy sięgnie po swój, płaci cały rachunek. To interesujące wyzwanie, skoro typowy użytkownik smartfona sprawdza go podobno 150 razy dziennie.

Tam, gdzie obsługuje Cię żywy człowiek, czyli przy kasie w sklepie, podczas zamawiania w kafejce itp. – nie rozmawiaj przez telefon.

Wyłącz dzwonek w telefonie, kiedy jesteś w teatrze, na koncercie, w galerii, w bibliotece, w restauracji… Jeśli przy okazji chcesz oszczędzić baterię, przełącz telefon w tryb samolotowy. Dzięki temu każdy, kto do Ciebie w tym czasie zadzwoni, dowie się, że jesteś poza zasięgiem lub masz wyłączoną komórkę, i cierpliwie poczeka. Kiedy absolutna cisza nie jest konieczna, wystarczy przełączyć dźwięki smartfona na wibracje.

Jeśli chcesz przełączyć się w tryb głośnomówiący, koniecznie uprzedź o tym rozmówcę. Nie rób tego w towarzystwie, które
nie jest częścią rozmowy.

Nie odbieraj telefonu w toalecie! A już na pewno nie w toalecie publicznej, w mieście czy w pracy.

75% użytkowników telefonu co najmniej raz korzystało z niego, siedząc w toalecie, a ponad połowa odbiera tam połączenia. Jedna trzecia pokolenia urodzonego po 1982 r. wręcz nie wyobraża sobie pójścia do ubikacji bez smartfona.

92% odpytanych w ankiecie twierdzi, że zawsze myje ręce po skorzystaniu z toalety. Ale tylko 14% czyści telefony (w ogóle, nie tylko po wyjściu z łazienki).

Telefon jest urządzeniem osobistym. Bez pozwolenia nie dotykaj czyjegoś smartfona, nie zaglądaj, co jest w środku, nie czytaj cudzych SMS-ów. Jeśli z jakiegoś ważnego powodu odbierzesz rozmowę na cudzym smartfonie, od razu powiedz o tym dzwoniącemu, żeby nie niepokoił się albo nie powiedział czegoś nieprzeznaczonego dla Twoich uszu.

Jest jeden wyjątek od powyższego. Osoba, która zostawia na stole w pracy głośny i często dzwoniący telefon, po czym znika bez śladu, zasługuje na każdy los, który ją spotka. Uprzejma ofiara czyjegoś zapominalstwa wyłączy dźwięk w porzuconym telefonie i nie zrobi nic więcej. Mniej uprzejma – wyłączy telefon całkowicie lub wyjmie baterię i zostawi rozłożony smarfton na biurku.

Jeśli to Ty porzuciłaś telefon i zakłócał on komuś pracę, przyjmij karę z godnością, przeproś wszystkich i nie rób tego więcej.

W większym towarzystwie można na chwilę wyłączyć się z rozmowy, żeby wysłać SMS czy sprawdzić coś w internecie. Na chwilę
– nie na kwadrans dyskretnego chichotania do otrzymanych wiadomości. W kameralnym gronie to w ogóle nie uchodzi.

W sytuacjach służbowych, na przykład na zebraniach, nie wypada korzystać ze smartfona do celów prywatnych (SMS-y, komunikatory, poczta itd.). Zdradzi Cię wyraz twarzy!

Masz święte prawo wyłączać dźwięk w telefonie na noc. Niektóre appki wspomagające sen mają taką opcję – przełączają smartfon w tryb samolotowy na określoną liczbę godzin, po których włączają dźwięk i łączność z powrotem. Nie ma to wpływu na dzwonek alarmu/budzika. Dużo telefonów ma tryb nocny, w którym można zaprogramować godzinę, o której przełączy się na profil „niedostępny”.

Ludzie zatopieni w rozmowie telefonicznej potrafią błąkać się nieprzytomnie po chodniku – uważaj, żeby na takiego kogoś nie wpaść. Jeśli sama jesteś taką osobą, najlepiej w trakcie rozmowy stań w miejscu, w którym nie będziesz nikomu przeszkadzać i nie wpakujesz się pod samochód.

Jeśli osoba A prosi Cię o numer telefonu osoby B, lepiej zaproponować, że przekażesz numer osoby A osobie B i ta skontaktuje się, jeśli będzie chciała.

Z tabletem i przy laptopie

Nie sięgaj po cudzy sprzęt bez pytania i postaraj się zostawić na nim jak najmniej odcisków palców.

Nie zaglądaj komuś w ekran nieproszona. Masz także prawo krzywo spojrzeć na każdego, kto tak robi.

Oznaką wysokiej kultury jest odwracanie wzroku od klawiatury, kiedy ktoś w naszej obecności wpisuje hasło.

Jeśli obca osoba chce wetknąć swój pendrive do Twojego komputera, masz prawo odmówić. Skąd możesz wiedzieć,
czy nie ma na nim jakichś wirusów?

W internecie

Podczas dyskusji w internecie obowiązują dokładnie takie same zasady, jak podczas każdej innej rozmowy. Wypowiadaj się kulturalnie i pisz poprawnie. W dobie wszechobecnych sprawdzaczy pisowni nie ma usprawiedliwienia dla pisania bez poszanowania ortografii.

Osoby przesadzające z emotikonami są odbierane jako infantylne. Oczywiście obrazkowy uśmiech zawsze przyjemnie zobaczyć, ale jeśli ich nie nadużywamy, mają większą wartość.

Dowiedz się, czy miejsce, w którym zamierzasz dyskutować przez internet, opracowało swoją netykietę, a jeśli tak, to przeczytaj ją, zanim napiszesz pierwszy post. Netykieta zawiera zazwyczaj ogólne porady, jak zachowywać się na danym forum, słowniczek terminów specyficznych dla lokalnego towarzystwa oraz przydatne podpowiedzi organizacyjne i techniczne.

Jeśli ściągnęłaś jakąś appkę na smartfon, bardzo miłym zwyczajem jest pozostawianie opinii na jej stronie. Wystawiając opinię, czy to krytyczną, czy pozytywną, anonimową lub nie, postaraj się, żeby była ona wartościowa dla innych – napisz, co podoba Ci się w aplikacji lub z czego nie jesteś zadowolona, oraz podaj model swojego telefonu (appki mogą różnie działać na różnych modelach).

Jeśli możesz wysłać mailem link do pliku zamiast załączać plik – zrób tak. Miejsce na pocztę nie jest z gumy, każdemu kiedyś zapchała się skrzynka. Lepiej wysłać link do obrazka znalezionego w internecie niż sam obrazek. Jeśli pliku nie ma w internecie, skorzystaj z jednego z serwisów chmurowych. Załóż tam katalog na pliki tymczasowe i poproś odbiorcę, żeby potwierdził odebranie pliku (potem możesz go skasować z chmury i znów mieć w niej dużo wolnego miejsca).

Kiedy wysyłasz maila do wielu odbiorców, ich adresy podaj w polu UDW (ang. Bcc), czyli „Ukryte do wiadomości”, a w polu odbiorcy podaj tylko swój. Wiele osób nie życzy sobie, żeby ich adresy wylądowały w skrzynkach adresowych wszystkich członków korespondencji.

Nie rozsyłaj łańcuszków pocztą ani w serwisach społecznościowych.

Podchodź krytycznie do wszelkich rewelacji przeczytanych w internecie, zanim podzielisz się nimi ze znajomymi w portalu społecznościowym.

Baw się dobrze i bądź życzliwa dla innych użytkowników. Internet jest dla wszystkich, ma służyć do pracy i zabawy. Bądź tą częścią internetu, dzięki której wszyscy korzystamy z niego z przyjemnością.

Przyszłość jest dziś
ROZDZIAŁ 16.

Żyjemy w przyszłości – jeszcze dziesięć lat temu nie śniła się nam połowa wynalazków, z których teraz korzystamy na co dzień. A co będzie za pięć lat? Dobrze, że masz już smartfon – przyda się.

Kilka lat temu mój brat pokazał ojcu pendrive wielkości palca, mówiąc: „Tu wejdą 2 GB danych”. Wyciągnęłam mój, wielkości paznokcia, i pochwaliłam się, że ten pomieści aż 16 GB! Tata pokiwał głową i skomentował: „Za dwa lata pokażecie mi nic i powiecie, że mieści się na tym wszystko”.

Postęp technologiczny pędzi błyskawicznie. Nie ma sensu gonić każdą nowinkę, ale jest kilka trendów, na które warto zwrócić uwagę, bo niebawem mogą dotyczyć nas wszystkich.

Internet rzeczy – Internet of Things

Czy jesteś w stanie wyobrazić sobie, ile czasu zaoszczędzisz, kiedy w końcu lodówka zacznie sama robić zakupy? W końcu kto wie lepiej niż ona, co masz w domu do jedzenia i czy na pewno się nie przeterminowało? A czy byłoby Ci przyjemnie, gdyby Twój ekspres do kawy wiedział, że za 20 minut wyjdziesz z łóżka, i troskliwie przyszykował pachnący napój? Nie „codziennie o siódmej”, tylko z pełną świadomością godziny, na którą właśnie dziś masz ustawiony budzik.

To już nie jest science-fiction. W tej chwili projektowane są prototypy sprzętów jeszcze sprytniejszych, nie tylko AGD. Wykorzystują one proste spostrzeżenie – skoro i tak zawsze masz przy sobie smartfon, to elementy Twojego domu mogą być z nim w łączności. Ty będziesz mogła za jego pomocą zarządzać… wszystkim, co masz.

Korzystałaś (mam nadzieję) w tej książce z kurkodów, które prowadziły Cię na strony internetowe. Ktoś wpadł na podobny pomysł – każda część Twojej garderoby mogłaby mieć wbudowany miniaturowy układ elektroniczny pozwalający m.in. namierzyć jej lokalizację. Koniec układania rzeczy w szafie, wyciągasz smartfon i na planie mieszkania wyświetla Ci się miejsce ukrycia zaginionej apaszki.

„Internet rzeczy” nie jest nową koncepcją – jej podwaliny działają od lat. Sprawdzałaś kiedyś status przesyłki na stronie firmy kurierskiej? Każda przesyłka ma etykietę (najczęściej kod kreskowy), która jest skanowana przez magazyn i kolejne pojazdy dostawcze. Informacji, że przesyłkę wydano z magazynu, nie wpisuje człowiek; jest ona generowana automatycznie w bazie danych. Taka łączność przedmiotów i czujników to właśnie Internet rzeczy.

Sprytne przedmioty mogą szalenie ułatwiać życie, a nawet je ratować. Już w 2014 r. na rynek ma wejść specjalna skarpetka dla niemowląt monitorująca oddech i puls dziecka. Wysyła ona raporty na smartfon, a w przypadku niepokojącej sytuacji wszczyna alarm.

W Ameryce, gdzie połowa populacji bierze co najmniej jedną tabletkę dziennie, trwają prace nad specjalną zakrętką buteleczek z lekarstwami. Ma ona dawać znać, że czas wziąć pigułkę, a jeśli o tym zapomnisz, wysłać wiadomość na podane numery telefonów – czyli na przykład do Ciebie, jeśli Twój starszy rodzic zapomni łyknąć lek na nadciśnienie. Zadzwonisz, przypomnisz, wszyscy będą spokojniejsi.

Dla innych zapominalskich powstają specjalne doniczki, które wystarczy poinformować, jaki kwiatek w nich mieszka, aby same sprawdzały, czy jest odpowiednio podlany i doświetlony. Albo kubki, które mierzą, ile i jakie płyny przyjęłaś w ciągu dnia, i dbają, żebyś się nie odwodniła.

Ze wszystkimi tymi przedmiotami będziesz się kontaktować za pomocą smartfona. Istnieje już prototyp pralki, którą można włączyć, wyłączyć, a nawet wstrzymać wirowanie – dzięki appce w telefonie, nawet jeśli jesteś wiele kilometrów od domu.

Istnieją też ekologiczne wynalazki pozwalające oszczędzić mnóstwo czasu i energii na większą skalę. Na przykład miejskie kosze na śmieci, które raportują do bazy, czy są już pełne – jeśli jeszcze nie, można automatycznie wykreślić optymalną, krótszą trasę śmieciarki. W niektórych europejskich miastach działają sieci czujników montowanych na latarniach, które oceniają warunki pogodowe oraz zagęszczenie ruchu pieszych i pojazdów. Na podstawie uzyskanych wyników wyciągają wnioski i dostosowują oświetlenie ulicy.

Przedmioty, które gromadzą i przetwarzają dane, inteligentne domy, inteligentne miasta… Ciekawe, czym my będziemy się zajmować w tych czasach. Nad problemami związanymi m.in. z bezpieczeństwem danych zbieranych przez sieci czujników czy kwestią prywatności i autonomii człowieka otoczonego automatami obradują wynalazcy, projektanci i filozofowie z całego świata.

O co chodzi z dronami?

Drony to po prostu dowolne pojazdy bezpilotowe (latające często określa się skrótem UAV, unmanned aerial vehicle). Ich historia sięga lat 30. zeszłego wieku, ale ostatnio zaczęły być popularne dzięki połączeniu zminiaturyzowanej elektroniki z systemem precyzyjnej globalnej nawigacji (to samo, z czego korzysta smartfon). Dzięki GPS-owi drony znają swoje położenie, a zaawansowane komputery pozwalają im samodzielnie się prowadzić. Człowiek potrzebny jest tylko do wyznaczenia celu podróży i do konserwacji urządzeń.

Na razie największym użytkownikiem bezpilotowców jest wojsko, ale to się niedługo zmieni. Drony znalazły zastosowanie w wielu specjalistycznych dziedzinach – zwykle tam, gdzie człowiek wolałby nie przebywać. Autonomiczne ciężarówki wożą urobek kopalni odkrywkowych, zdalnie sterowane maszyny górnicze zastępują ludzi pod ziemią. Bezpilotowce jednak wyrywają się z wąskich zastosowań, zmierzając na ulice.

W 2013 r. firma Amazon obwieściła rozpoczęcie prac nad Prime Air, systemem dostarczania przesyłek przy pomocy bezpilotowców. Google tworzy bezpilotowy samochód i chce skomercjalizować tę technologię, zamiast obsługiwać tylko wojskowe kontrakty. Mercedes-Benz spodziewa się, że już za 10 lat ciężarówki firmy będą prowadzić się same (a kierowcy zostaną „managerami transportu”).

Przed dronową rewolucją wciąż stoją przeszkody prawne i praktyczne, ale rozmiar zaangażowanych korporacji, a także potencjalne oszczędności – na paliwie, ubezpieczeniach, kosztach leczenia ofiar wypadków – w zasadzie gwarantują, że przyszłość będzie bezpilotowa.

Wearable

Elektronika, którą można na siebie założyć, to też część internetu rzeczy. Historycznie pierwsze urządzenia obliczeniowe będące częścią garderoby występowały już w XV w. w postaci pierścionków ozdobionych w pełni funkcjonalnym abakusem. Oczywiście nie każdy zegarek czy kalkulator będzie nazywany wearablem (słowo nie doczekało się jeszcze dobrego polskiego odpowiednika). Taka część garderoby musi być małym komputerem i nawiązywać łączność bezprzewodową ze smartfonem.

W tej chwili najbardziej wyczekiwanymi wearablami są:

Google Glass – okulary z małym wyświetlaczem sterowane głosem i dotykiem, za pomocą których można m.in. korzystać z wyszukiwarki i oglądać filmy na YouTubie;

Sony SmartWatch – zegarek, na którym można np. sprawdzać pocztę.

Medycyna pokłada ogromne nadzieje w wearablach, przewidując, że pomogą one w szybszym diagnozowaniu oraz ułatwią zdalną kontrolę stanu pacjentów.

Na wprowadzeniu takich akcesoriów może skorzystać nie tylko zdrowie fizyczne. W 2000 r. laboratorium MIT zaczęło pracę nad urządzeniami rozpoznającymi ludzkie emocje. Pierwotnie miały one służyć skonstruowaniu „czującego” robota, ale okazało się, że opracowane prototypy mogą pomóc rodzicom dzieci autystycznych, które mają problem z okazywaniem uczuć. Ich zachowania są często nieczytelne dla reszty świata, ale reakcje fizjologiczne są takie same. Na ich podstawie czujniki mogą zawiadomić rodziców czy nauczycieli, że leżące w milczeniu na podłodze dziecko jest tak naprawdę bardzo zdenerwowane.

Dalszym krokiem był pomysł, żeby noszony na ramieniu czujnik powiadamiał znajomych, na przykład wysyłając SMS-a: „Twoja przyjaciółka jest teraz wyjątkowo zdenerwowana. Może zadzwoń do niej?”. Na szczęście na razie testy trwają w laboratorium, bo chyba mało kto chciałby odbierać telefon podczas awantury na skrzyżowaniu.

BYOD (Bring your own device)

„Przynieś własny sprzęt” – ten trend rozkwita w świecie korporacyjnym. Coraz częściej w sytuacjach służbowych używamy urządzeń prywatnych. Przynosimy własny laptop, odbieramy służbowe połączenia na prywatnym smartfonie, czytamy firmowe maile na prywatnym tablecie. Firmy chętnie na to pozwalają – nie muszą dzięki temu inwestować w sprzęt dla pracowników. Ci z kolei cieszą się, bo mogą wygodnie korzystać z własnego sprzętu i ulubionego oprogramowania. Jest jednak haczyk. Firmy mogą wprowadzić pewne zasady dyktowane troską o bezpieczeństwo danych, na przykład:

urządzenie musi mieć wbudowane szyfrowanie danych i zainstalowany program antywirusowy;

firma może zastrzec sobie możliwość zdalnego wyczyszczenia urządzenia.

W Europie są już firmy, gdzie odpowiadanie na służbowe wiadomości poza godzinami pracy nie jest mile widziane!
W Niemczech takie oficjalne zarządzenie funkcjonuje m.in. w Ministerstwie Pracy, Volkswagenie, BMW i Pumie.

Inne przewidywania

W 2017 r. 90% całego ruchu w internecie będą stanowić
filmy wideo – jak przewiduje firma Cisco, jeden z największych
na świecie producentów sprzętu sieciowego, w gruntownej
analizie ruchu przeprowadzonej w 2013 r. To oznacza,
że w sieci znajdą się filmy o łącznym czasie trwania
5 milionów lat.

Niezależnie od sprawdzalności tych wyliczeń strony internetowe mają być coraz lepiej przystosowane do oglądania na urządzeniach mobilnych. Lżejsze, szybsze, bardziej przejrzyste, z większą
ilością symbolicznej grafiki, dużymi literami, automatycznym skalowaniem do rozmiaru ekranu (tzw. responsywnością).

Większą popularność mają zdobywać urządzenia mobilne sterowane bezdotykowo, czyli nie za pomocą palca przesuwanego po ekranie, ale reagujące na polecenia głosowe. Podobno niebawem na taki sposób sterowania będą masowo przechodzić istniejące urządzenia. Ciekawe, jak w związku z tym zmieni się nasz sposób mówienia – czy komputery nauczą się naprawdę dobrze rozumieć język naturalny? Może będzie można programować bez potrzeby uczenia się składni języków programowania?

Powstają superkomputery odwzorowujące pracę układu nerwowego żywych stworzeń. Już w 2011 r. firma IBM zbudowała maszynę, która symuluje pracę mózgu kota – użyła do tego prawie 25 tys. procesorów. Do odwzorowania ludzkiego mózgu potrzeba prawie miliona procesorów, a firma sądzi, że odpowiedni komputer uda się stworzyć przed 2020 r.

Jeden z najbardziej znanych futurystów na świecie, Ray Kurzweil, przewiduje, że mniej więcej w tym czasie powstanie komputer, który zda test Turinga – czyli na specjalnie w tym celu skonstruowany zestaw pytań udzieli takich odpowiedzi, po których nie będzie można odróżnić, czy jest człowiekiem, czy maszyną. Co kilka lat media ogłaszają, że jakiś program zdał test, ale fachowcy zawsze zgłaszają jakieś zastrzeżenie.

Coraz więcej firm pracuje nad hełmami i goglami przenoszącymi nas w wirtualną rzeczywistość (VR, ang. Virtual Reality). Rozwój tej gałęzi technologii jest napędzany głównie przez producentów konsol do gier, ale prowadzone są również obiecujące badania nad skutecznością VR w terapii zaburzeń lękowych. Trudno też odmówić wirtualnej rzeczywistości wielu zalet na polu edukacyjnym – dzieciaki będą mogły obejrzeć z bliska dzikie zwierzęta lub przeprowadzać bezpieczne eksperymenty.

Galeria kobiet
TWARZOWY DODATEK

„Kobieta informatyk? To jak świnka morska. Ani świnka, ani morska”. Nie daj się zbić z tropu tym starym żartem. Kobiety odegrały nieocenioną rolę w historii informatyki. Działamy w technologii i nie tracimy przy tym nic ze swojego wdzięku.

Ada Lovelace

Augusta Ada King, hrabina Lovelace (1815–1852) – matematyczka i informatyczka. Pierwsza osoba na świecie, która stworzyła algorytm komputerowy. Na jej cześć został nazwany jeden z języków programowania – Ada. Jej wizerunek jest umieszczony na hologramach autentyczności programów Microsoftu. Jest patronką organizacji Ada Initiative wspierającej kobiety zajmujące się technologią i kulturą.

Grace Murray Hopper (1906–1992) – pionierka informatyki, kontradmirał marynarki Stanów Zjednoczonych. W czasie II wojny światowej opracowywała pierwsze języki programowania, nazywano ją „matką Cobola”. Zasłynęła spopularyzowaniem pojęcia bug (z ang. owad) jako określenia błędu w programie komputerowym.

Podczas prac nad komputerem Harvard Mark II w latach 40. XX w. okazało się, że pracę elektroniki zakłócała zabłąkana ćma. Do dziś o poprawianiu błędów w programie mówi się zatem „debugowanie”.

Austriacka aktorka Hedy Lamarr (1914–2000) we współpracy z awangardowym kompozytorem opracowała system komunikacji radiowej, dzięki któremu działają współczesne sieci komórkowe, Bluetooth i Wi-Fi. Jej wizerunek był przez wiele lat częścią identyfikacji graficznej programu CorelDraw.

Kathleen „Kay” Antonelli (1921–2006) była jedną z sześciu programistek ENIAC-a, pierwszego komputera cyfrowego. Wcześniej, w czasie II wojny światowej, była częścią zespołu obliczającego trajektorie pocisków w amerykańskim laboratorium – jeszcze na papierze i z mechanicznym kalkulatorem. Członków zespołu nazywano „komputerami” i Kay śmiała się, że ENIAC uczynił ich „przestarzałymi”.

Jean E. Sammet (ur. 1928) w latach 90. XX w. pracowała nad językiem FORMAC oraz nad zastosowaniem języka naturalnego w programowaniu. Była pierwszą kobietą-prezesem ACM (Association for Computing Machinery), najbardziej prestiżowego stowarzyszenia ludzi nauki, nauczycieli i innych profesjonalistów związanych z informatyką.

Mary Allen Wilkes (ur. 1937), programistka i inżynier, w 1965 r. zaprojektowała i zbudowała pierwszy „komputer domowy”. Opracowała pierwszy system operacyjny pośredniczący między programami a sprzętem. Dziesięć lat później porzuciła informatykę dla prawa.

Anita Borg (1949–2003) – amerykańska informatyczka i programistka. Doktorat napisała na temat wydajności synchronizacji systemów operacyjnych. Zaskoczona niewielką liczbą kobiet na konferencjach specjalistycznych założyła organizację Institute for Women and Technology mającą na celu zwiększyć liczbę kobiet w świecie technologii.

Projektantka oprogramowania i inżynier sieci komputerowych Radia Joy Perlman (ur. 1951) opracowała protokół STP, w którym pracują urządzenia łączące segmenty sieci. Dzięki jej pracom możliwe jest tworzenie dużych sieci komputerowych. Obecnie pracuje w firmie Intel (znanej z produkcji procesorów) i pisze książki o bezpieczeństwie sieciowym. Jest nazywana „matką internetu”, ale nie przepada za tym określeniem.

Roberta Williams (ur. 1953) stworzyła ogromnie popularny gatunek gier – przygodówki graficzne. Jest współzałożycielką znanej firmy produkującej gry – Sierra Entertainment. Nadal pracuje jako projektantka gier.

Brytyjka Sophie Wilson (ur. 1957) zaprojektowała pierwszy komputer z linii Acorn i napisała język instrukcji dla procesora ARM, niezwykle wszechstronnego i popularnego, używanego m.in. w dyskach twardych, telefonach komórkowych i urządzeniach AGD.

Shafrira Goldwasser (ur. 1958) to osoba, której zawdzięczamy podstawy dla protokołów kryptograficznych (wraz z zespołem opracowała w latach 80. XX w. tzw. dowód z wiedzą zerową, niezbędny w procesie uwierzytelniania).

Susan Kare (ur. 1954) w latach 80. zaprojektowała większość elementów interfejsu graficznego komputerów Apple (w tym uśmiechnięty komputer witający w systemie), a potem Windows (m.in. ikonkę Notatnika i karty do pasjansa).

Joanna Rutkowska (ur. 1981), specjalistka od zabezpieczeń komputerowych, zasłynęła w 2006 r. prezentacją niemal niewykrywalnego wykorzystania dziur w bezpieczeństwie systemu Windows Vista. Potem założyła laboratorium Invisible Things Lab zajmujące się analizą bezpieczeństwa nowych technologii.

Na koniec tej (bardzo okrojonej) listy podziękujmy także rzeszy kobiet, które pracowały przy deszyfrowaniu niemieckiej łączności wojskowej w czasie II wojny światowej (czyli przy „łamaniu Enigmy”).
Powstał o nich miniserial brytyjski „The Bletchley Circle”.

Zdjęcia: commons.wikimedia.org, adventureclassicgaming.com