Tytuł oryginału
WHO MOVED MY CHEESE

All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part in any form.
This edition published by arrangement with G.P. Putnam’s Sons, an imprint of Penguin Publishing Group, a division of Penguin Random House LLC.

Copyright © by Spencer Johnson
Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Studio EMKA
Warszawa 2000, 2022

Przekład
Artur Kurpiewski

Projekt okładki
Marek Zadworny

Redakcja
Ewa Stahnke

Redakcja techniczna
Marzenna Kiedrowska

Wszelkie prawa, włącznie z prawem do reprodukcji tekstów w całości lub w części, w jakiejkolwiek formie – zastrzeżone.

Wydawnictwo Studio EMKA
wydawnictwo@studioemka.com.pl
www.studioemka.com.pl

ISBN 978-83-67107-11-2

Konwersja: eLitera s.c.

Kto zabrał mój Ser?

czytana i stosowana przez pracowników wielu korporacji, organizacji rządowych, firm prywatnych, szpitali, związków wyznaniowych i szkół, między innymi:

AAA • Abbott Labs • Amway • Anheuser Busch • Apple Computers • AT&T • Avis • Bauer • Bausch & Lomb • Bell South • B F Goodrich • Bristol Myers Squibb • Blue Cross • Budget • Cigna • Chase Manhattan • Citibank • 3Com • Compaq • Dell Computers • Exxon • Federal Healt Care Financing Agency • First Union • Franklin Mint • General Motors • Georgia Pacific • Glaxo Welcome • Goodyear • Greyhound • GTE Directories • Hewlett-Packard • Home Savings • Hartford Insurance • Hilton • IBM • International Paper • Kodak • Lockheed Martin • Lucent Technologies • Marriott • MCI • Mead Johnson • Mercedes Benz • Merck • Mobil • Morgan Stanley • Nations Bank • NCAA • Nestle • Nordstrom • NY Stock Exchange • Oceaneering • Ohio State University • Pacific Country Financial • Pepsi • Pitney Bowes • Procter & Gamble • Pep-Boys • Pillsbury • Sara Lee • Sea Land • Shell • Smith Kline Beecham • South West Airlines • Texaco • Textron • Time Warner • UCStanford Health Care • US Army • Navy & Airforce • Whirlpool • Xerox • 911 Operators

.

Kto zabrał mój Ser?

Jest wiele książek, które otwierają drzwi do przyszłości. Ta na mnie podziałała.

– David A. Heenan, członek zarządu

PETER F. DRUCKER MANAGEMENT CENTER

Gdy tylko przeczytałem tę książkę, zamówiłem kilka egzemplarzy dla pracowników, by pomogły nam poradzić sobie z nieustannymi zmianami – od zmian w zespołach po zdobywanie nowych rynków.

– Joan Banks,

specjalista ds. wydajności pracy WHIRLPOOL CORPORATION

Wyobrażam sobie siebie siedzącego w salonie naszego domu przy kominku i czytającego tę opowieść moim dzieciom i wnukom, i ich słuchających i rozumiejących tę naukę.

– porucznik Wayne Washer,

NAUKOWE CENTRUM ASTRONAUTYKI,
BAZA SIŁ POWIETRZNYCH PATTERSON

Przekonujące obrazy i język doktora Johnsona wskazują nam wyraźną i zapadającą w pamięć drogę do zarządzania zmianami.

– Albert J. Simone, prezes ROCHESTER INSTITUTE OF TECHNOLOGY

Swada Spencera Johnsona i jego przenikliwy umysł sprawiają, że może tę książkę przeczytać i zrozumieć każdy, kto pragnie odnieść sukces w naszym szybko zmieniającym się świecie.

– Randy Harris,

były wiceprezes MERRILL LYNCH INTERNATIONAL

Ta książka prosto i wyraźnie wskazuje drogę do rozwiązywania osobistych problemów, których nastręczają wszelkie zmiany w życiu.

– Michael Morley,

wiceprezes EASTMAN KODAK

Tę wspaniałą książkę docenią wszyscy, którzy zastosują zawarte w niej rady.

– John A. Lopiano, wiceprezes

XEROX CORPORATION

Dedykuję doktorowi Kennethowi Blanchardowi,
którego entuzjazm dla tej opowieści zachęcił mnie
do wydania książki i ułatwił mi zapoznanie z nią
tak wielu ludzi.

Spencer Johnson

Nawet najlepsze schematy
wypracowane przez myszy i ludzi
często zawodzą

Robert Burns
1759–1796

Życie nie jest prostym i łatwym do przejścia korytarzem, którym podążamy wolni i nieskrępowani. Jest labiryntem, w którym musimy nieustannie szukać drogi, często czujemy się zagubieni i wystraszeni, ciągle trafiamy w ślepe zaułki.

Jeżeli jednak nie tracimy wiary,
to na pewno otworzą się przed nami drzwi.
Być może nie te, o których myślimy,
ale zawsze będzie za nimi czekało na nas coś dobrego.

A. J. Cronin

CO W NAS DRZEMIE

Proste i skomplikowane

Cztery istoty opisane w tej książce – myszy: Nos i Pędziwiatr, oraz mali ludzie: Zastałek i Bojek – personifikują proste i skomplikowane aspekty naszej osobowości, które drzemią w nas niezależnie od wieku, płci, rasy czy narodowości.

Niekiedy zachowujemy się jak

Nos

który szybko wyczuwa zmiany, albo jak

Pędziwiatr,

który działa bez zastanowienia, albo jak

Zastałek,

który usiłuje ignorować zmiany, bo spodziewa się po nich wszystkiego najgorszego, albo jak

Bojek,

który stara się przystosować do zmian, bo wierzy, że prowadzą ku lepszemu.

Którykolwiek z aspektów naszej osobowości dopuszczamy do głosu, przyświeca nam potrzeba odnalezienia własnej drogi w labiryncie życia i odniesienia sukcesu w czasach przemian.

Historia z podtekstem

Przeszywa mnie dreszcz emocji, gdy przedstawiam wam „historię z podtekstem” o tym, kto zabrał ser, bo wreszcie wyszła na światło dzienne – została wydrukowana i każdy może ją przeczytać, cieszyć się nią i przekazywać innym.

Czekałem na to od czasu, gdy wiele lat temu, zanim jeszcze napisaliśmy Jednominutowego menedżera, usłyszałem po raz pierwszy, jak Spencer Johnson opowiada swoją wspaniałą „serową” historię.

Pamiętam, że myślałem wtedy, jaka to wartościowa opowieść i jak pomoże mi w życiu.

Kto zabrał mój Ser? to historia zmiany, która nastąpiła w Labiryncie zamieszkiwanym przez cztery zabawne istoty poszukujące Sera. Ser to metafora tego, czego pragniemy w życiu – pracy, związków z ludźmi, pieniędzy, dużego domu, wolności, zdrowia, uznania, spokoju ducha czy nawet tak prozaicznych przyjemności, jak gra w golfa czy jogging.

Każdy z nas ma swoje własne wyobrażenie o tym, czym jest Ser, i dąży do jego zdobycia, ponieważ wierzy, że Ser uczyni go szczęśliwym. Gdy już zdobędziemy Ser, łatwo się do niego przyzwyczajamy. A gdy znika lub gdy ktoś go zabiera, przeżywamy wielką tragedię.

Labirynt z opowieści to miejsce, w którym szukasz tego, czego pragniesz. Może jest to twoje miejsce pracy, społeczność lub związek, w którym żyjesz.

Historię, którą za chwilę przeczytasz, opowiadam podczas moich podróży po świecie i często dowiaduję się później, że wniosła w życie tych, którzy ją poznali, wielkie zmiany.

Uwierzcie lub nie, ale ta krótka historia uratowała wiele karier, małżeństw i niejedno życie!

Na przykład Charlie Jones, znany prezenter telewizji NBC, powiedział mi, że opowieść o Serze uratowała jego karierę. Może Charlie jest postacią wyjątkową, ale zasady może zastosować każdy.

Oto co się wydarzyło: Charlie pracował ciężko i powierzono mu rolę sprawozdawcy sportowego podczas Igrzysk Olimpijskich. Wykonał wspaniałą robotę. Jego specjalnością była lekkoatletyka. Jakież było jego rozczarowanie, gdy dowiedział się przed kolejnymi igrzyskami, że nie będzie komentował dyscyplin lekkoatletycznych, tylko zajmie się pływaniem.

Jego przygnębienie pogarszało dodatkowo to, że niewiele wiedział o pływaniu. Czuł się wyrolowany. Był po prostu zły. Uważał, że to było nie fair. Tłumiona złość wpływała na wszystko, co robił.

I wtedy właśnie usłyszał opowieść Kto zabrał mój Ser?

Gdy ją zrozumiał, zaczął śmiać się z siebie i zupełnie zmienił stosunek do całej sprawy. Uświadomił sobie, że to szef właśnie „zabrał jego Ser” i że musi się do tej sytuacji przystosować. Pogłębił swoje wiadomości o dyscyplinach pływackich i zauważył, że ucząc się czegoś nowego, poczuł się młodszy.

Niedługo potem szef dostrzegł jego „nowy” stosunek do życia, energię, z jaką zabierał się do pracy, i powierzył mu nowe zadania. Charlie poczuł, co znaczy sukces, i w końcu spoczął w Alei Zasłużonych dla Futbolu – o czym marzy każdy sprawozdawca sportowy.

To tylko jeden z przykładów, o których słyszałem i które świadczą o wielkim wpływie, jaki wywarła opowieść o Serze na życie ludzi – zawodowe i prywatne.

Tak mocno wierzę w oddziaływanie tej historii, że zanim jeszcze została opublikowana, wręczyłem kopie tekstu wszystkim pracownikom mojej firmy (ponad 200 osobom). Dlaczego?

Ponieważ tak jak każda firma, która nie tylko chce utrzymać się na rynku, ale pragnie być konkurencyjna, Ken Blanchard Companies ciągle się zmienia. Wciąż zabierają nam nasz Ser. W przeszłości potrzebowaliśmy oddanych pracowników. Dziś naszym ideałem są ludzie elastyczni, którzy nie poprzestają na tym, co „było zawsze”.

Życie w ciągle zmieniającym się świecie może być przyczyną stresu, jeśli nie nauczymy się patrzeć na zmiany w sposób, który pozwoli nam je zrozumieć. Poznaj więc historię Sera.

Gdy opowiadałem ją ludziom albo gdy ją czytali, niemal czułem, jak pozbywają się negatywnej energii. Pracownicy różnych działów podchodzili do mnie, aby podziękować mi za książkę i powiedzieć, jak bardzo im pomogła w ujrzeniu zachodzących zmian w nowym świetle. Uwierzcie, że ta przypowieść, choć krótka, oddziałuje bardzo silnie.

Na kolejnych stronach książki znajdziesz trzy rozdziały. W pierwszym, zatytułowanym Spotkanie w Chicago, absolwenci pewnej szkoły podczas dorocznego zjazdu mówią o tym, jak radzą sobie ze zmianami, które następują w ich życiu. Drugi rozdział – opowieść Kto zabrał mój Ser? – to rdzeń książki.

Jak niebawem się dowiesz, myszy działają bardzo skutecznie w obliczu zmian, ponieważ kierują się prostymi zasadami, podczas gdy rozwinięte umysły małych ludzi i ich emocje komplikują wiele rzeczy. Nie oznacza to, że myszy są mądrzejsze od ludzi. Wiemy wszyscy, że ludzie są inteligentniejsi.

Gdy jednak zobaczysz, co robią bohaterowie opowieści, i zrozumiesz, że uosabiają oni różne aspekty naszej osobowości – proste i skomplikowane – zrozumiesz, że wiele możesz zyskać, traktując zmiany jako rzecz naturalną.

Trzeci rozdział – Dyskusja – to rozmowa o tym, jak należy rozumieć opowieść i jak można ją wykorzystać w życiu.

Niektóre z osób, znające pierwotne wersje tej książki, zatrzymywały się na rozdziale drugim i nie zapoznawały się z następującą po nim rozmową, woląc samodzielnie interpretować opowieść o Serze. Inne wykorzystywały Dyskusję jako stymulację i inspirację do własnych rozważań o życiu.

Możesz postąpić, jak uznasz za stosowne. Myślę, że w każdym przypadku ponowne przeczytanie opowieści odkryje przed tobą, tak jak odkrywa przede mną, nowe użyteczne treści, które pomogą ci radzić sobie ze zmianami w życiu i osiągnąć sukces, cokolwiek on oznacza.

Mam nadzieję, że to odkrycie sprawi ci wiele radości. Życzę ci wszystkiego najlepszego. I pamiętaj: podążaj za Serem!

Ken Blanchard

San Diego, Kalifornia

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki