Pochwały dla książki

Jim Kwik wie, jak wykorzystać maksimum mojego potencjału.

WILL SMITH,

aktor, producent filmowy i raper

Choć wielu autorów utrzymuje, że stosowanie się do ich nauk powadzi do rozwoju niezwykłych kompetencji, nie ma nic bardziej przydatnego, niż umiejętność łatwego uczenia się. Na tej zdolności opierają się wszystkie pozostałe… Na własne oczy przekonałem się, do czego prowadzi wykorzystanie triady: motywacji, myśli i metody. Przeczytaj i przekonaj się sam. Możesz się bardzo zdziwić.

ERIC SCHURENBERG,

dyrektor zarządzający Fast Company & Inc.

Moje badania nad chorobą Alzheimera dowodzą, że powinniśmy przywiązywać dużą wagę nie tylko do ochrony mózgu przed urazami, ale również do nieustannej nauki. Jim Kwik prezentował swoje idee przed pracownikami, opiekunami i pacjentami Cleveland Clinic Lou Ruvo Center for Brain Health. Uważam go za eksperta w dziedzinie zwiększania sprawności mózgu i przyspieszania tempa nauki.

JEFFREY L. CUMMINGS,

lekarz medycyny i doktor nauk medycznych, dyrektor Cleveland Clinic Lou Ruvo Center for Brain Health, dyrektor Center for Neurodegeneration and Translational Neuroscience, profesor i wicedyrektor wydziału badań Departamentu Zdrowia Mózgu na Uniwersytecie Nevada – Las Vegas (UNLV)

Podczas, gdy ja uświadamiam kobiety w sprawach finansowych, Jim Kwik pozwala ludziom przejąć kontrolę nad procesem uczenia się. Ludzki umysł jest najważniejszym elementem pozwalającym budować dobrobyt. Po przeczytaniu książki Mózg bez ograniczeń nie tylko staniesz się mądrzejszy, ale również uda ci się osiągnąć cele, o których wcześniej nawet nie śniłeś.

NICOLE LAPIN,

osobowość telewizyjna, ekspertka finansowa, autorka bestsellerowych książek Rich Bitch, Boss Bitch i Becoming Super Woman.

Wojownicy nieustanie się przygotowują i zachowują skupienie. Są nieugięci. Jim Kwik pomoże ci opanować własny mózg oraz obroni cię przed rozproszeniem i negatywnym myśleniem. Jego książka powinna być obowiązkową lekturą dla wszystkich ludzi, pragnących zwiększyć moc własnego umysłu.

GERARD BUTLER,

nagradzany aktor i producent filmowy

Kiedy pracowałam w General Electric, Jim Kwik był trenerem naszego zespołu i przewodniczył wielu spotkaniom firmowym. Jego praca zawsze była wysoko oceniana. Jest on światowej klasy ekspertem szkoleniowym i specjalistą od narzędzi pozwalających rozwinąć pełen potencjał pracowników.

BETH COMSTOCK,

była szefowa działu marketingu i wicedyrektorka General Electric, autorka bestsellerowej książki Imagine It Forward

Stosuję się do każdej rady Jima Kwika… Jego dar odblokowywania zdolności, o których większość ludzi nawet nie marzyła, jest niesamowity.

TOM BILYEU,

dyrektor zarządzający Impact Theory i współzałożyciel Quest Nutrition

Ta książka jest idealnym towarzyszem dla każdego, kto chce wprowadzić znaczące zmiany. Jim pokaże ci, jak uwolnić twój umysł, motywację i życie.

LISA NICHOLS,

mówczyni, dyrektorka zarządzająca i autorka bestsellerowej książki No Matter What!

Kiedy dokonujemy przełomowych odkryć, musimy stawić czoła sceptycyzmowi i głęboko zakorzenionemu konwencjonalnemu myśleniu, które wywiera na nas przemożny wpływ. Dzięki książce Mózg bez ograniczeń odczarujesz siedem kłamstw nauczania, które hamują twój rozwój… Po jej przeczytaniu twój mózg nie będzie już taki sam!

NICK ORTNER,

autor bestsellerowej książki The Tapping Solution i The Tapping Solution for Manifesting Your Greatest Self

W książce Mózg bez ograniczeń Jim Kwik dzieli się z nami metodami pozwalającymi na uwolnienie własnego potencjału. Dzięki jego radom staniesz się osobą, którą chcesz być. Osiągnięcie tego celu umożliwi ci prosty system nawyków nauczania i rozwoju mózgu.

BJ FOGG,

doktor, założyciel Laboratorium Projektowania Behawioralnego podlegającego Uniwersytetowi Stanforda w Nowym Yorku, autor bestsellerowej książki Tiny Habits

Jima Kwika można porównać do osobistego trenera twojego mózgu. Szkolił on mój zespół w zakresie strategii szybkiego uczenia się. Dzięki jego pomocy udało nam się zwiększyć koncentrację, wydajność i sprawność. Zawsze wierzyłem, że zwycięstwo musi mieć swoje źródło w głowie. Dopiero później manifestuje się ono na boisku. Po przeczytaniu tej książki przekonasz się, że nie istnieją żadne granice.

ALEX RODRIGUEZ,

trzykrotny zdobywca nagrody MVP i czternastokrotny zdobywca tytułu All-Star, zwycięzca World Series, dyrektor zarządzający A-Rod Corp

Proces transformacji rozpoczyna się od przygotowania umysłu do zmiany. Pod koniec lektury Mózg bez ograniczeń odkryjesz swój niewykorzystany potencjał. Pod przewodnictwem Jima Kwika wzniesiesz się na wyżyny swoich możliwości.

JACK CANFIELD,

nagradzany mówca, współtwórca Chicken Soup for the Soul i autor bestsellerowej książki The Success Principles

Pamięć to kluczowy element szczęścia – pięknie wyraził to Jim Kwik, goszcząc w jednym z najbardziej popularnych odcinków mojego podcastu. Choć przesłanie książki Mózg bez ograniczeń może wydawać się szaleństwem, to jeśli zapanujesz nad swoim umysłem, jakość twojego życia wyraźnie się poprawi. Najważniejsze jest to, że w końcu odczujesz pełną satysfakcję.

JEANNIE MAI,

zdobywczyni Emmy i nagrody NAACP, osiągająca sukcesy prezenterka i producentka, współprowadząca The Real

Podczas, gdy ja pomagam dzieciom i dorosłym w przezwyciężaniu strachu przed liczbami i arytmetyką, Jim Kwik przekonuje ich do pokonania ograniczeń dotyczących samego procesu nauki. Książka Mózg bez ograniczeń opisuje praktyczne i sprawdzone metody szybkiego czytania i nauki oraz rozwoju pamięci, na które można liczyć!

SCOTT FLANSBURG,

The Human Calculator®, zdobywca rekordu Guinnessa, założyciel organizacji National Counting Bee i autor bestsellerowej książki Math Magic

Jeśli uważasz, że nie możesz czytać szybciej i zapamiętać więcej lub nie potrafisz przezwyciężyć własnych blokad, ta książka jest właśnie dla ciebie. Zmieni ona twój sposób myślenia i zmotywuje do osiągnięcia tego, co wcześniej wydawało ci się niemożliwe.

DAVE ASPREY,

CEO, założyciel Bulletproof 360, Inc., autor bestsellerowej książki Super Human

Podobnie jak trening pamięci, ciągłe uczenie się i pokonywanie negatywnych emocji, zdrowy sen ma przemożny wpływ na kondycję mózgu. Dzięki książce Mózg bez ograniczeń zaopatrzysz się w zestaw narzędzi poprawiających sprawność zdolności poznawczych. Dziesięć rad Jima, dotyczących generowania energii, jest wystarczającym powodem do kupna tej wartościowej pozycji wydawniczej.

MICHAEL J. BREUS,

doktor, psycholog kliniczny, członek American Board of Sleep Medicine oraz The American Academy of Sleep Medicine, autor bestsellerowej książki The Power of When

USC Performance Science Institute świadczy pomoc studentom, przedsiębiorcom i organizacjom pragnącym osiągnąć doskonałość poprzez naukę i praktykę. Zorganizowane przez nas warsztaty Jima Kwika były jednymi z najlepiej ocenianych zajęć. Jego sprawdzone strategie przyspieszonego uczenia się są niezwykle przydatne. Mózg bez ograniczeń to lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce pokonać ograniczenia własnego umysłu.

DAVID BELASCO,

założyciel USC Performance Science Institute, dyrektor zarządzający i adiunkt Lloyd Greif Center for Entrepreneurial Studies

W domenie przyspieszonego tempa nauki i utrzymania sprawności umysłowej Jim Kwik jest numerem 1. Twój mózg może pokonać wszelkie granice. Pomóż swojemu umysłowi!

STEVE AOKI,

dwukrotnie nominowany do nagrody Grammy muzyk, DJ, producent, przedsiębiorca, założyciel Aoki Foundation, autor książki Blue

Nasza organizacja daje ludziom siłę, która pozwala zmieniać świat na lepsze. Angażowanie 4,5 miliona osób wymaga koncentracji, dyscypliny i szybkiego myślenia. Potrójny model Jima Kwika przedstawiony w książce Mózg bez ograniczeń pomógł mojemu zespołowi zmodernizować pracę naszych umysłów. Dzięki jego pomocy udaje nam się rozwiązywać trudne problemy i wywierać większy wpływ na społeczeństwo.

MARC KIELBURGER,

współzałożyciel organizacji We Movement, aktywista zajmujący się prawami dzieci, dziennikarz, autor bestsellerowej książki Me to We

Ciągłe wprowadzanie zmian wymaga posiadania zestawu narzędzi pracy z umysłem, które wzmacniają kreatywność, przyspieszają tempo nauki, poprawiają sprawność myślenia i promują optymizm. Książka Mózg bez ograniczeń powinna być obowiązkową lekturą dla każdego, kto chce zwiększyć możliwości własnego umysłu i osiągnąć wymarzone cele.

PETER H. DIAMANDIS,

dyrektor i fundator XPRIZE Foundation, współzałożyciel i dyrektor Singularity University, autor bestsellerowej książki Abundance

Bez dbałości o kondycję mózgu nie sposób wyobrazić sobie pełni zdrowia i dobrego samopoczucia. Dzięki książce Mózg bez ograniczeń poznasz metody treningu i optymalizacji pracy z umysłem, które pozwolą ci w pełni wykorzystać własny potencjał.

MAIA I ALEX SHIBUTANI,

dwukrotni medaliści olimpijscy w łyżwiarstwie figurowym, trzykrotni medaliści mistrzostw świata, dwukrotni mistrzowie USA, twórcy Kudo Kids

Metody Jima Kwika dotyczące technik uczenia się, rozwoju pamięci i umiejętności myślenia, są naprawdę niesamowite… Tworzenie takiej ilości informacji, które docierają do ludzi na całym świecie, musi wymagać niesamowitej dbałości o szczegóły. Dzięki naukom Jima nasi gospodarze poprawili pamięć i sprawność umysłową. Teraz wiemy, że zdrowie mózgu należy stawiać na pierwszym miejscu. To ono jest kluczem do osiągnięcia sukcesu. Ta książka powinna być lekturą obowiązkową!

MARIA MENOUNOS,

gospodarz podcastu Better Together with Maria, dyrektorka zarządzająca @afterbuzztv, dziennikarka i zdobywczyni nagrody Emmy, autorka bestsellerowej książki The EveryGirl’s Guide to Diet and Fitness

Jako osoba, która kładzie szczególny nacisk na ćwiczenia nie tylko ciała, ale także mózgu, uważam książkę Jima Kwika za bardzo zachęcającą. Dzięki lekturze Mózgu bez ograniczeń odwiedzisz niesamowite miejsca, o których istnieniu mogłeś tylko pomarzyć.

NOVAK DJOKOVIC,

profesjonalny tenisista, zwycięzca 17 turniejów wielkoszlemowych

Moje badania nad chorobą Alzheimera dowiodły, że powinniśmy nieustannie wynajdywać nowe sposoby wykorzystania naszych mózgów… Książka Jima Kwika Mózg bez ograniczeń stanowi prawdziwy przełom w dziedzinie nauki o procesie uczenia. Dzięki niej odkryjesz nowe horyzonty myślenia oraz rzucisz wyzwanie własnemu umysłowi, co pozwoli ci żyć w sposób najlepszy z możliwych.

RUDOLPH E. TANZI,

doktor, profesor neurologii pracujący na Uniwersytecie Harvarda, dyrektor Genetics and Aging Research Unit podlegający Massachusetts General Hospital, autor bestsellerowej książki Super Brain

Realizacja własnych życiowych celów angażuje zarówno ciało jak i umysł. Jeśli chcesz rozwijać własne umiejętności i poprawić koncentrację, jest to książka dla ciebie. Jim Kwik będzie twoim idealnym trenerem.

APOLO ANTON OHNO,

ośmiokrotny medalista olimpijski, mówca, autor bestsellerowej książki Zero Regrets

Jako mała dziewczynka marzyłam o podróżach w kosmos. Od zawsze chciałam uczyć innych, zwłaszcza młodzież. Jim podziela mój pogląd mówiący, że, gdy tylko uświadomisz sobie swój nieograniczony potencjał, nic nie może cię powstrzymać. Po przeczytaniu książki Mózg bez ograniczeń nie tylko staniesz się mądrzejszy, ale również zwiększysz siłę własnych marzeń.

ANOUSHEH ANSARI,

dyrektorka zarządzająca XPRIZE Foundation, pierwsza kosmiczna turystka i ambasadorka przestrzeni kosmicznej

Jim Kwik jest światowym ekspertem od treningu mózgu. Jego książka Mózg bez ograniczeń pokaże ci transformatywną ścieżkę prowadzącą do zwiększenia sprawności umysłowej. Dzięki niej zaczniesz myśleć szybciej. Po jej przeczytaniu staniesz się wyraźnie mądrzejszy.

TRACY ANDERSON,

dyrektorka zarządzająca, pionierka fitnessu, autorka Tracy Anderson’s 30-Day Method

Kiedy mój syn doznał zagrażającego życiu urazu mózgu, odkryłam prawdziwą wartość pozytywnego myślenia. W książce Mózg bez ograniczeń Jim Kwik opisuje metody, które pozwalają na odniesienie sukcesu w ciągle zmieniającym się świecie. Jeśli martwią cię przeciwności losu, ta książka pokaże ci drogę prowadzącą do prawdziwego spełnienia.

JJ VIRGIN,

znana dietetyczka, specjalistka od fitnessu i autorka bestsellerowej książki The Virgin Diet

Kiedy odkryjesz swoje prawdziwe ja, doświadczysz magii. Pomagam ludziom wyrażać siebie poprzez ruch i taniec. Podobnie jak ja, Jim Kwik wierzy, że wszystko jest możliwe.

JULIANNE HOUGH,

tancerka i zdobywczyni nagrody Emmy, aktorka, piosenkarka i twórczyni KINRGY

W życiu zawodowym i prywatnym najlepsi wykazują się cierpliwością, konsekwencją i nieustępliwością. Dzięki książce Jima Kwika odkryjesz zupełnie nowy sposób myślenia – taki, który pomoże ci zrealizować marzenia.

DEREK HOUGH

dwukrotny zdobywca nagrody Emmy, sześciokrotny uczestnik Tańca z Gwiazdami i autor bestsellerowej książki Taking the Lead

Jim Kwik jest specjalistą od zwiększania sprawności umysłowej i siły koncentracji. Niezależnie od tego, czym się zajmujesz, po przeczytaniu książki Mózg bez ograniczeń osiągniesz trwałe rezultaty.

MIKE BRYAN,

profesjonalny tenisista, rekordzista w deblu

Zdajemy sobie sprawę z tego, jak ważnym elementem, wpływającym na kondycję mózgu, jest odpowiednia dieta. Nie należy jednak zapominać o praktykach wyostrzających nasze zdolności poznawcze. W książce Mózg bez ograniczeń Jim Kwik opisuje sposoby myślenia i strategie uczenia, które pozwolą ci zbliżyć się do geniuszu.

MAX LUGAVERE,

gospodarz podcastu Genius Life i autor bestsellerowej książki Genius Foods

Przez wiele lat pracowałem z superbohaterami oglądanymi później na ekranie. Zdolność Jima do zwiększania wydajności nauki i poprawy jakości życia czyni go jednym z nich… Książka Mózg bez ograniczeń powinna być lekturą obowiązkową dla wszystkich osób i organizacji, które chcą czerpać korzyści z wyjątkowej produktywności i wydajności umysłowej.

JIM GIANOPULOS,

członek zarządu i dyrektor generalny Paramount Pictures

Za technikami pozwalającymi poprawić sprawność mózgu i pamięci oraz zwiększyć siłę koncentracji stoją zdobycze nauki. Jim Kwik potrafi je wyjaśnić. Ta książka powinna być lekturą obowiązkową dla każdego, kto chce zmaksymalizować swój potencjał poznawczy i osiągnąć sukcesy w nauce.

LISA MOSCONI,

doktor, dyrektor Women’s Brain Initiative i jedna z zarządzających Alzheimer’s Prevention Clinic podlegającej Weill Cornell Medical College, profesor neurologii i radiologii, autorka książki The XX Brain

Nie istnieje żadna tabletka zmieniająca zwykłych ludzi w geniuszy. Niemniej rady Jima pozwalają na zwiększenie sprawności mózgu i zapewnienie świetlanej przyszłości.

z przedmowy autorstwa MARKA HYMANA,

lekarza medycyny, zarządzającego wydziałem Strategii i Innowacji Cleveland Clinic Center for Functional Medicine, autora dwunastu bestsellerowych książek

Jim Kwik jest po prostu niesamowity. Cały rozdział książki Use Your Brain to Change Your Age poświęciłem jednej z jego strategii odwracania procesu starzenia się mózgu, która zapobiega rozwojowi choroby Alzheimera. Darzę Jima Kwika bezgranicznym zaufaniem i wierzę w jego program optymalizujący pracę mózgu.

dr DANIEL AMEN,

lekarz, certyfikowany psychiatra, autor bestsellerowych książek

Zachowanie sprawności umysłowej i ostrości pamięci są niezwykle ważne. Narzędzia i techniki opisane przez Jima Kwika w książce Mózg bez ograniczeń są najlepszymi przyjaciółmi twojego mózgu.

MARIA SHRIVER,

dziennikarka i zdobywczyni nagrody Emmy, założycielka organizacji Women’s Alzheimer’s Movement i autorka bestsellerowej książki I’ve Been Thinking

Przez całe życie dążyłem do zdobywania wiedzy. W pełni popieram przesłanie Jima Kwika wyrażone w książce Mózg bez ograniczeń. Kiedy poznasz tajniki sprawnego uczenia się, wszystko stanie się możliwe. Jim pokaże ci, jak tego dokonać.

QUINCY JONES,

producent muzyczny, zdobywca nagrody Grammy Living Legend, autor bestsellerowej książki Q

Chcę podziękować mojemu przyjacielowi, Jimowi Kwikowi, za jego zaangażowanie w edukacyjne dzieło Stan Lee Foundation, poświęcone nauce czytania i pisania. Wierzę, że w każdym z nas drzemie superbohater. Dzięki programowi Jima dowiesz się, jak obudzić swoje ukryte supermoce.

STAN LEE,

emerytowany członek zarządu wydawnictwa Marvel

Jim Kwik jest najlepszym trenerem pamięci na świecie. Program Mindvalley z udziałem Jima okazał się prawdziwym numerem jeden. Po przebadaniu niemal 1000 uczniów okazało się, że średnia prędkość czytania wzrosła o zdumiewające 170 procent po tygodniu od rozpoczęcia 10-minutowych lekcji.

VISHEN LAKHIANI,

założyciel i dyrektor generalny Mindvalley, autor bestsellerowej książki The Code of the Extraordinary Mind

Jim Kwik potrafi poszerzać perspektywy umysłowe i wydobywać na świat geniusz człowieka. O tym mówi moja piosenka Unwritten – twoje życie to twoja własna opowieść. Książka Mózg bez ograniczeń pomoże ci odkryć nowe możliwości działania.

NATASHA BEDINGFIELD,

nominowana do nagrody Grammy piosenkarka i songwriterka

REDAKCJA: Magdalena Kuźmiuk

SKŁAD: Krzysztof Remiszewski

PROJEKT OKŁADKI: Krzysztof Remiszewski

TŁUMACZENIE: Krzysztof Sołowiej

Wydanie I

Białystok 2021

ISBN 978-83-8168-807-9

Tytuł oryginału: Limitless: Upgrade Your Brain, Learn Anything Faster, and Unlock Your Exceptional Life

LIMITLESS

Copyright © 2020 by Jim Kwik

First published in 2020 by Hay House Inc.

© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2020

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego – w inny sposób niż „dozwolony użytek” obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach.

Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 – redakcja

85 654 78 06 – sekretariat

85 653 13 03 – dział handlowy – hurt

85 654 78 35 – www.vitalni24.pl – detal

strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalu www.odzywianie24.pl

Bezpłatny fragment

PRZEDMOWA

WSTĘP

CZĘŚĆ I. UWOLNIJ UMYSŁ

1. Pozbądź się ograniczeń

2. Dlaczego jest to takie ważne

3. Twój MÓZG bez ograniczeń

4. Jak czytać i zapamiętać tę (i jakąkolwiek inną) książkę

CZĘŚĆ II. MYŚLI BEZ OGRANICZEŃ

5. Magia systemu wierzeń

6. 7 kłamstw nauczania

CZĘŚĆ III. MOTYWACJA BEZ OGRANICZEŃ

7. Twój cel

8. Energia

9. Metoda drobnych kroków

10. Przepływ

CZĘŚĆ IV. METODY BEZ OGRANICZEŃ

11. Koncentracja

12. Nauka

13. Pamięć

14. Szybkie czytanie

15. Myślenie

POSŁOWIE

10-DNIOWY PLAN KWIKA NA DOBRY POCZĄTEK

SUGEROWANE LEKTURY

PODZIĘKOWANIA

O AUTORZE

PRZYPISY

Moim czytelnikom, studentom

i niezliczonym wewnętrznym bohaterom.

Dziękuję za wasze zaufanie i poświęcony czas.

Ta książka jest dla was.

PRZEDMOWA

Mózg jest naszym najcenniejszym darem.

Ten ważny organ pozwala nam przyswajać wiedzę, kochać, myśleć, tworzyć i doświadczać radości. Mózg to brama prowadząca do naszych emocji i zdolności pozwalających na głębokie przeżywanie trwałej intymności. Bez niego nie mielibyśmy szans na rozwój, tworzenie innowacji i osiągnięcie sukcesu.

Co ciekawe, bardzo niewielu ludzi zauważa, że stosowanie kilku praktycznych metod może poprawić funkcjonowanie mózgu i uaktywnić wrodzoną zdolność do nauki. Choć większość z nas wie, że poprzez ćwiczenia i stosowanie diety możemy zwiększyć wydolność układu sercowo-naczyniowego, nie zdajemy sobie sprawy, że w podobny sposób potrafimy również wpływać na pracę mózgu.

Niestety, nasz świat nie stanowi zdrowego otoczenia dla mózgu. Przed przedstawieniem metod pozwalających na przekroczenie wszelkich granic, Jim Kwik wskazuje na cztery negatywne zjawiska, które przeszkadzają w rozwoju umiejętności nauki i myślenia, zaburzają koncentrację oraz hamują proces osiągania pełni własnego potencjału.

Pierwszym z nich jest zalew informacji związany z rozwojem technologii cyfrowej – niekończąca się powódź danych i nierealnych oczekiwań, atakująca ludzi, którzy dysponują ograniczoną ilością czasu. To negatywne zjawisko prowadzi do niepokoju i poczucia przytłoczenia oraz pogorszenia jakości snu. Osoby, które dosłownie toną w zalewie informacji, potrzebują strategii i narzędzi pozwalających na odzyskanie produktywności, wydajności i spokoju ducha.

Drugim zjawiskiem jest rozproszenie uwagi związane z rozwojem technologii cyfrowej. Krótkotrwały wzrost stężenia dopaminy jest wrogiem zdolności do podtrzymywania uwagi, która stanowi niezbędny element budowania trwałych więzi oraz procesu intensywnej nauki i pracy. Kiedy jakiś czas temu usiadłem obok koleżanki na wykładzie, zauważyłem, że w ciągu kilku minut zdarzyło jej się wielokrotnie sięgnąć po telefon. Poprosiłem ją o udostępnienie mi urządzenia. Okazało się, że w ciągu jednego dnia jej telefon był aktywowany ponad tysiąc razy i odebrał aż tysiąc powiadomień. SMS-y, powiadomienia w mediach społecznościowych, e-maile i inne komunikaty potrafią zmniejszyć naszą koncentrację i odwracać uwagę od tego, co w danej chwili najważniejsze.

Kolejnym zjawiskiem jest cyfrowa demencja. Pamięć można porównać do mięśnia, któremu pozwalamy zanikać. Choć posiadanie superkomputera w kieszeni przynosi wymierne korzyści, powinniśmy myśleć o nim jak o elektrycznym rowerze – to przydatne i łatwe w obsłudze urządzenie nie poprawia twojej kondycji fizycznej. Badania nad demencją dowodzą, że większa łatwość w przyswajaniu wiedzy – częste wykonywanie wysiłku umysłowego – zmniejsza ryzyko rozwoju demencji. Niestety, wielu z nas korzysta wyłącznie z pamięci znajdującej się poza ciałem, co nie wpływa korzystnie na funkcjonowania naszego umysłu.

Ostatnim zjawiskiem uszkadzającym mózg jest cyfrowa dedukcja. W świecie łatwego dostępu do informacji być może posunęliśmy się za daleko. Doszło nawet do tego, że technologia zwalnia nas z obowiązku krytycznego myślenia. W zasobach internetowych znajdujemy tak wiele wniosków wyciąganych przez inne osoby, że zaczynamy zaniedbywać własną zdolność osądu i trzeźwego rozumowania. Choć nigdy nie pozwolilibyśmy na to, by inni zaczęli za nas myśleć, zbyt szybko przyzwyczailiśmy się do oddawania tej władzy urządzeniom elektronicznym. Skumulowane efekty działania wymienionych zjawisk osłabiają naszą koncentrację i zdolność do skupiania uwagi, hamują proces nauki oraz, co najważniejsze, nie pozwalają nam angażować się w czynność prawdziwego myślenia. Niszczy to klarowność umysłu i prowadzi do zmęczenia mózgu. Co więcej, konsekwencją takiego stanu jest rozproszenie uwagi, niezdolność do nauki i niemożność doświadczenia prawdziwego szczęścia. Chociaż zdobycze postępu technologicznego potrafią zarówno pomagać jak i szkodzić, obserwowany sposób ich wykorzystania wiąże się ze wzrostem poziomu stresu, zaburzeniami pamięci, rozproszeniem uwagi i postępującą zależnością od urządzeń elektronicznych. Ten stan będzie się jedynie pogarszał.

Przesłanie niniejszej książki nie może być bardziej aktualne. Od urodzenia dysponujesz najbardziej złożoną maszynerią świata. Nie ma nic ważniejszego niż zdrowie i sprawność naszego mózgu – właśnie ten narząd kontroluje wszystkie aspekty naszego życiu. Przyswajanie i analizowanie danych oraz rozwój nowych metod i umiejętności, które pozwalają funkcjonować w naszym rozpraszającym uwagę, pełnym informacji świecie, są kluczem do osiągnięcia sukcesu w XXI wieku. Zdolność do szybkiego uczenia się sprawia, że wszystko staje się możliwe. Oznacza to, że powinniśmy trenować nasze umysły na podobieństwo naszych ciał. Jeśli chcesz mieć elastyczny, silny, pełen energii i sprawny mózg, musisz dbać o niego w ten sam sposób, w jaki pielęgnujesz pozostałe elementy organizmu. Właśnie tym zajmuje się Jim – jest on osobistym trenerem umysłu.

Wymienione zjawiska należą do grupy ograniczeń, które zostaną omówione w niniejszej książce. Według Jima, warunkiem umożliwiającym prowadzenie wyjątkowego życia, jest przeprowadzenie procesu pokonywania granic. Opracowane przez niego techniki stanowią klucz do osobistej transformacji. Jeśli pragniesz osiągnąć sukces w jakiejkolwiek dziedzinie życia, musisz zadać sobie następujące pytanie: gdzie znajduje się ograniczająca cię przeszkoda? Być może od czasu do czasu siła twojej koncentracji pozostawia wiele do życzenia lub twoje metody nie nadają się do podjętego działania – nie oznacza to, że brak ci talentu czy zdolności. W przeciwieństwie do szeroko rozpowszechnionych przekonań, nasze granice nie są wrodzone. Potrafimy wpływać na nasze ograniczenia i w każdej chwili możemy je pokonać.

Jeśli sprawność umysłu nie odpowiada naszym pragnieniom i celom, nigdy nie osiągniemy sukcesu. Aby wpłynąć na tę sytuację, musimy zidentyfikować ograniczające przekonania, cechy, głęboko zakorzenione stereotypy i wyobrażenia. Poznanie, przeanalizowanie i skonfrontowanie się z tymi postawami stanowi pierwszy krok na drodze do wypracowania bezgranicznego stanu umysłu. Moja matka mówiła mi, że mogę osiągnąć wszystko, czego tylko zapragnę. Wielokrotnie powtarzała, że jestem mądry, zdolny i mogę być najlepszy we wszystkim, co robię. Ta głęboko zakorzeniona wiara pozwoliła mi osiągnąć sukces wykraczający ponad moje najśmielsze marzenia. Z drugiej strony, jako, że byłem świadkiem rozwodu i ponownych małżeństw moich rodziców, od dziecka kojarzyłem związki międzyludzkie z bólem i dramatycznymi wydarzeniami. Wymazanie tego przekonania i znalezienie prawdziwego małżeńskiego szczęścia zajęło mi prawie pięćdziesiąt lat.

Drugim warunkiem życia pozbawionego ograniczeń jest twoja motywacja. Jim opisuje trzy kluczowe elementy motywacji. Pierwszym z nich jest cel, czyli prawdziwy powód twojego zaangażowania. Osobiście pragnę zachować dobrą kondycję do późnej starości; właśnie dlatego podnoszę ciężary. Choć nie jest to najprzyjemniejsza czynność na świecie, mój upragniony cel rekompensuje doświadczany dyskomfort.

Kolejnym warunkiem jest możliwość robienia tego, co chcesz. Aby pozwolić sobie na taką wolność, musisz dysponować energią i posiadać umiejętność zarządzania. Praca nad sobą jest niezbędnym elementem dążenia do upragnionego celu – musisz nauczyć się czerpać korzyści z nieprzetworzonej żywności i ćwiczeń fizycznych, zarządzania stresem, technik poprawy jakości snu oraz umiejętności komunikowania się i budowania prawdziwych relacji (a także zrywania toksycznych związków). Poza tym, zadania, które przed sobą stawiasz, nie mogą być zbyt ambitne. Podążaj do celu drobnymi krokami. Dokładnie wyczyść jeden ząb, przeczytaj jedną stronę książki, zrób jedną pompkę lub medytuj przez minutę – to wszystko doprowadzi do rozwoju pewności siebie, bez której nie można wyobrazić sobie osiągnięcia sukcesu.

Ostatnim warunkiem egzystencji pozbawionej ograniczeń jest używanie właściwych metod. Choć żyjemy w XXI wieku, korzystamy z XIX i XX-wiecznych narzędzi radzenia sobie w życiu. Dzięki książce Mózg bez ograniczeń nauczysz się pięciu kluczowych metod – koncentracji, nauki, zapamiętywania, szybkiego czytania i krytycznego myślenia – które pozwolą ci osiągnąć to, co chcesz. Wykorzystanie tych nowoczesnych technik pozwoli ci zwiększyć siłę własnego umysłu i motywacji, co umożliwi ci spełnienie marzeń.

Jim wie, czym są ograniczenia. W dzieciństwie doznał on urazu głowy, który osłabił siłę jego koncentracji i upośledził jego zdolność do nauki. Jeden z nauczycieli powiedział o nim wówczas: „Ten chłopiec ma przetrącony mózg”. Jim spędził pół życia na pokonywaniu konsekwencji tego wypadku, a dzięki swoim wysiłkom osiągnął prawdziwe wyżyny w dziedzinie nauczania. Do pewnego stopnia każdy z nas cierpi na zaburzenia pracy mózgu. Książka Mózg bez ograniczeń zawiera recepty na skuteczną poprawę tej sytuacji, przełamanie ograniczających przekonań i osiągnięcie szczęścia. Zdolność do szybkiego uczenia się jest potężną siłą, która sprawia, że wszystko jest możliwe. Właśnie o tym jest ta książka.

Jim Kwik pokaże ci, jak to zrobić. Większość z nas nie dysponuje narzędziami, których potrzebujemy. Na szczęście autor hojnie dzieli się swoimi odkryciami. Przez trzydzieści lat pracował on z ludźmi pochodzącymi z różnych środowisk: uczniami, nauczycielami, celebrytami, robotnikami, politykami, przedsiębiorcami i naukowcami. Jest on twórcą jednego z najbardziej zaawansowanych systemów edukacyjnych na świecie, z którego korzystają edukatorzy, kuratorzy i studenci. Jego metody naprawdę działają, a ich stosowanie może przynieść wymierne korzyści.

Nie istnieje żadna tabletka zmieniająca zwykłych ludzi w geniuszy. Osiąganie tego poziomu to cały proces, który opisuje niniejsza książka. Mózg bez ograniczeń zapozna cię z niezawodnym planem modernizacji mózgu. Dzięki niemu nie tylko zwiększysz tempo nauki, ale również poprawisz zdolność leczenia mózgu oraz usprawnisz proces tworzenia nowych neuronów i połączeń neuronowych. To wszystko osiągniesz poprzez stosowanie diety, wykonywanie ćwiczeń, praktykowanie medytacji i poprawę jakości snu.

W rzeczywistości Mózg bez ograniczeń to trzy książki w jednej. Jeśli twój obecny stan umysłu, poziom motywacji i rozczarowująca skuteczność metod ograniczają twój rozwój, ta książka zapewni ci świetlaną przyszłość. Twoje życie nigdy nie będzie już takie samo.

– MARK HYMAN, lekarz medycyny

Zarządzający wydziałem Strategii i Innowacji Cleveland Clinic Center for Functional Medicine, autor dwunastu bestsellerowych książek

grudzień 2019

„Czy pamiętasz, gdy jako dziecko miałeś niczym nieskrępowaną wyobraźnię i wierzyłeś, że magia istnieje naprawdę?

Osobiście byłam przekonana,

że posiadam supermoce”.

– MICHELLE PHAN

WSTĘP

Jakie jest twoje najskrytsze marzenie? O co poprosiłbyś dżina, który mógłby spełnić jedno twoje życzenie?

Oczywiście o nieograniczoną liczbę życzeń!

Wyobraź sobie, że jestem dżinem, który potrafi nauczyć cię czegokolwiek. Mogę spełnić jedno życzenie dotyczące dowolnego talentu lub umiejętności. Czego chciałbyś się nauczyć? Zastanów się: co byłoby odpowiednikiem nieskończonej ilości życzeń?

Umiejętność sprawnego uczenia się!

Gdybyś potrafił uczyć się szybciej i lepiej, mógłbyś zastosować tę umiejętność do wszystkich aspektów życia. Mógłbyś wpłynąć na swój sposób myślenia lub motywację albo, przy pomocy właściwych metod, nauczyć się języka mandaryńskiego, tajników marketingu, muzyki, sztuk walki bądź matematyki – nie znałbyś żadnych granic! Stałbyś się prawdziwym superbohaterem! Kiedy nie obowiązują nas żadne ograniczenia, wszystko jest możliwe!

Celem tej książki jest spełnienie tego życzenia. Na początku chcę powiedzieć, jak bardzo cię szanuję i podziwiam. Skoro sięgnąłeś po tę książkę, z pewnością odróżniasz się od ogółu, który zwyczajnie akceptuje własne niedoskonałości i ograniczenia. Stanowisz część grupy, która chce od życia czegoś więcej i jest gotowa aktywnie dążyć do osiągnięcia upragnionych wyników. Innymi słowy, to ty jesteś bohaterem tej historii, gdyż odpowiedziałeś na wezwanie. Wierzę, że wszyscy stoimy przed wyzwaniem polegającym na zidentyfikowaniu i uświadomieniu sobie własnego potencjału. Ponadto, powinniśmy inspirować innych do pójścia w nasze ślady.

Nie potrafię odgadnąć, jakie decyzje zaprowadziły cię do sięgnięcia po tę książkę. Domyślam się, że zdarzało ci się akceptować samoograniczenia lub bariery ustanawiane przez innych – być może słyszałeś, że nie potrafisz czytać wystarczająco szybko, by przyswoić wymagany zasób wiedzy, twój umysł nie jest wystarczająco bystry, by odnieść zawodowy sukces lub nie dysponujesz wystarczająco silną motywacją bądź energią, która pozwoliłaby ci osiągnąć zamierzone cele.

Ta książka pomoże ci przełamać kłamstwa mówiące o naszych ograniczeniach, które wpoili nam nasi rodzice, media oraz specjaliści od marketingu. Od najmłodszych lat każe się nam wierzyć, że jesteśmy bezsilni, nie potrafimy czegoś zrobić lub nie mamy środków do realizacji naszych marzeń.

Przekonanie o istnieniu ograniczeń może powstrzymać cię przed dążeniem do upragnionego celu – a przynajmniej tak było do tej pory. Zapewniam cię, że żaden punkt widzenia nie powinien przeszkadzać w wyrażaniu samego siebie. Każdy z nas charakteryzuje się ogromnym potencjałem, siłą, inteligencją i zdolnością koncentracji. Przekraczanie granic jest sposobem na aktywowanie tych supermocy. Ponad dwadzieścia pięć lat pracowałem wśród ludzi w różnym wieku. Miałem styczność z osobami różnej narodowości, kolorze skóry, statusie społeczno-ekonomicznym i poziomie wykształcenia. Odkryłem, że bez względu na twoje pochodzenie i wyzwania, przed którymi stoisz, twój niesamowity potencjał czeka na swoją szansę. Każdy człowiek – niezależnie od jego wieku, pochodzenia, wykształcenia, płci czy osobistej historii – może wznieść się ponad własne wyobrażenia i aktualne możliwości. Dotyczy to również ciebie. Kiedy zaczniesz pracę nad samym sobą, zauważysz, że sama idea ograniczeń jest jedynie przestarzałą koncepcją.

W niniejszej książce często wspominam o superbohaterach i supermocach. Ktoś mógłby zapytać: dlaczego? Po pierwsze, jestem wielkim fanem tego typu opowieści. Po tym, jak w dzieciństwie doznałem urazu głowy, nauka przychodziła mi z trudem. W tamtym okresie mojego życia znajdywałem ukojenie w czytaniu komiksów i oglądaniu filmów, które inspirowały mnie do podejmowania kolejnych wyzwań. Po pewnym czasie zauważyłem, że wszyscy moi ulubieni bohaterowie ulepieni są z tej samej gliny – odbywają oni podróż bohatera. Opisana przez Josepha Campbella klasyczna struktura fabularna pojawia się w prawie wszystkich znanych opowieściach, takich jak Czarnoksiężnik z Krainy Oz, Gwiezdne wojny, Harry Potter, Jedz, módl się, kochaj, Igrzyska śmierci, Rocky, Władca pierścieni, Alicja w Krainie Czarów czy Matrix.

Pomyśl o swojej ulubionej historii bądź fabule wymienionych filmów lub książek. Czy nie zdradzają one uderzającego podobieństwa? Bohater (przykładowo Harry Potter) początkowo żyje zwyczajnie, lecz pewnego dnia czuje zew przygody. Postać staje przed wyborem – może zignorować nadarzającą się okazję i pozostać w znanym sobie świecie lub odpowiedzieć na wezwanie nieznanego. Jeśli bohater zdecyduje się na drugą opcję (jak Neo z filmu Matrix, który wybrał czerwoną pigułkę), dojdzie do spotkania z przewodnikiem lub mentorem (przykładem takiej postaci jest Pan Miyagi z serii Karate Kid), który przygotuje go do pokonania przeszkód i realizacji upragnionych celów. Protagonista klasycznych historii nabywa nowych mocy i umiejętności, które pozwalają mu na dokonywanie niezwykłych wyczynów. Bohater wznosi się ponad własne ograniczenia. Aby stawić czoła kolejnym próbom, uczy się nowych sposobów rozwiązywania problemów. Po powrocie do starego świata postać (jak Dorotka wracająca do Kansas) może korzystać ze zdobytych skarbów, umiejętności, doświadczenia i mądrości. Na koniec bohater dzieli się z innymi otrzymanymi darami.

Podróż bohatera stanowi idealną strukturę, która nadaje znaczenie twojej osobistej historii. To ty jesteś bohaterem mojej książki.

Głęboko wierzę, że ludzki potencjał jest jedynym nieskończonym zasobem, jakim dysponujemy. Choć większość źródeł ma charakter skończony, nasz umysł jest naszą największą mocą – nasza kreatywność, wyobraźnia, determinacja, zdolność do wyciągania wniosków i umiejętność przyswajania wiedzy nie mają granic. Niestety, zbyt rzadko korzystamy z tego zasobu. Kiedy każdego dnia czerpiemy z bezdennej studni własnego potencjału, jesteśmy bohaterami swojej historii. Tak niewielu ludzi podchodzi do życia w ten sposób. Właśnie dlatego napisałem tę książkę. Jej celem jest pomoc w zrozumieniu tego, że niezależnie od twojej obecnej i przeszłej sytuacji, potrafisz uwolnić się od ograniczających cię warunków i zjawisk. Być może właśnie tego potrzebujesz, by poznać wspaniałości niezwykłego świata.

Dzięki tej książce możesz to osiągnąć. Opisuję w niej narzędzia, które pomogą ci zrzucić jarzmo pozornych ograniczeń. Wkrótce nauczysz się, jak pokonywać bariery krępujące działanie mózgu. Dowiesz się, jak uwolnić swoje pragnienia, pamięć, koncentrację i zachowania. Skoro przypadła mi rola mentora, który instruuje bohatera udającego się w podróż, tę książkę można porównać do mapy, która służy do zapanowania nad własnym umysłem, motywacją i metodami. Kiedy uda ci się to zrobić, nie będziesz znał żadnych ograniczeń.

Oto drzwi. Już wiesz, co czeka po drugiej stronie. Przejdź przez próg.

„Jeśli jajko zostanie rozbite

od zewnątrz, życie się skończy.

Jeśli rozsadzi je siła pochodząca od wewnątrz, rodzi się życie.

Wielkie rzeczy zawsze zaczynają się od wewnątrz”.

– JIM KWIK

CZĘŚĆ I

UWOLNIJ UMYSŁ

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

1

Pozbądź się ograniczeń

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

2

Dlaczego jest to takie ważne

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

3

Twój MÓZG bez ograniczeń

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

4

Jak czytać i zapamiętać tę (i jakąkolwiek inną) książkę

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

CZĘŚĆ II

MYŚLI BEZ OGRANICZEŃ

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

5

Magia systemu wierzeń

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

6

7 kłamstw nauczania

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

CZĘŚĆ III

MOTYWACJA BEZ OGRANICZEŃ

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

7

Twój cel

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

8

Energia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

9

Metoda drobnych kroków

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

10

Przepływ

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

CZĘŚĆ IV

METODY BEZ OGRANICZEŃ

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

11

Koncentracja

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

12

Nauka

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

13

Pamięć

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

14

Szybkie czytanie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

15

Myślenie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Posłowie
POWRÓT MOŻLIWOŚCI

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

10-DNIOWY PLAN KWIKA NA DOBRY POCZĄTEK

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

SUGEROWANE LEKTURY

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

PODZIĘKOWANIA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

O AUTORZE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

PRZYPISY

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.