Fruzia alias Zenonim Ancyporowicz

Przysmaczki polskiej kuchni

Armoryka

Sandomierz

Projekt okładki: Juliusz Susak

Na okładce: Giuseppe Arcimboldo (1527-1593), Jesień,

licencja: public domain,

źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Giuseppe_Arcimboldo_-_Autumn,_1573.jpg

Wydanie według edycji z roku 1850.

Zachowano oryginalną pisownię.

© Wydawnictwo Armoryka

Wydawnictwo Armoryka

ul. Krucza 16

27-600 Sandomierz

http://www.armoryka.pl/

ISBN 978-83-7950-488-6

UWAGA.

Przepisy w tej małej książce zawarte, czerpane są z długo-letniego doświadczenia, co zaś do postrzeżeń nad światem i udzielonych rad kucharkom, te wyjęte z kronik bystrego badacza ludzkich czynów i prawdziwego znawcy tego wszystkiego, co rozum odbiera,

I wpływ najgorszy na niego wywiera.

Czytać więc tę broszurę potrzeba z nadzieją rychłej poprawy ludzi czczych, próżnych i nałogowych — a słuchać ją z wiarą i ufnością, — że wszystko to być musi prawdą,

Kiedy tak napisano,

A później drukowano. —

Wydawca.

PODNIEBIENIU I ŻARŁOCZNOSCI GASTRONOMÓW

poświęcam

najniższa sługa

Autorka.

Człowieku!

Jedz, lecz ostróżnie, bo temu jest biada,

Kto wiele i nad miarę się objada.

Moralista.

PRZEMOWA.

Łaskawi Czytelnicy! — raczcie przebaczyć ubóstwu i nędzy tej książki, pod względem jej układu i stylu, gdyż od dzieciństwa,

Czytać i pisać tylko nauczona,

A zawsze rądlom szczerze poświęcona,

niemiałam nawet czasu, myśleć o Słowackim i jego dziełach, o których dziś jako emerytka, a tem samem swobodniejsza — dowiaduję się. Wrodzony zaś talent do poezyi we mnie, jak raczycie zauważyć w dalszym biegu tego pisma, wykształcił się na pięknych wzorach nieśmiertelnego Baki, którego poważne, a tak śilnie do serca przemawiające dzieła, w chwilach wolnych od pracy i zatrudnień z wiarą i czcią czytałam.

Szczęśliwą więc jestem i powiem że stokroć szczęśliwszą będę — jeżeli po przeczytaniu tej książeczki raczycie wydać o mnie zdanie: żem zawsze była dobrą kucharką i

Że chociaż jestem z rodu kobiety,

A jednakże, z tem wszystkiem niestety!

Nieodrodna i prawa siostra Baki,

Co w Wilnie zażył śmiertelnej tabaki.

Pisałam w Warszawie — pod strychem.

najniższa sługa

Fruzia.

WSTĘP.

Oszczędność i rządność polskich gospodyń, zaprowadziły zwyczaj w swych domach, przyrządzania tyle tylko potraw na obiad lub też wieczerzę, ile konieczna potrzeba liczby biesiadujących wymaga. Jest to bardzo słusznie: albowiem, oszczędność nikogo niegubi, a zbyteczna hojność, zawsze jest marnotrawstwem, pociągającem za sobą, niezliczone przykłady ubóstwa, tak w ubiegłych wiekach, jako i dzisiaj w zbyt jawnych obrazach okazującego się. Lecz...

PRZEPISY KUCHARSKIE.

Ażeby nie znudzić szanownych czytelniczek, prostym opisem przyrządzania niektórych potraw, mogących, jakeśmy rzekli, powiększyć obiad, będziemy go przeplatać, radami urządzania tychże obiadów, jak następuje: —

NIEDZIELA.

Gdy błyśnie dzionek świętej niedzieli,

Staw na stół zupę z kwaśną śmietaną,

I mięso z sosem ciemnym z sardeli,

Do tego pieczeń farszem nadzianą —

A zwykle w Polsce huzarską zwaną,

Gdy zaś sąsiadka twoja zawita,

I na obiadku w domu zostanie,

Daj kwaśne jabłka w słodkiej śmietanie,

Pochwali kuchnię i będzie syta.

I. Jabłka po królewsku.

W miarę przybyłych i już będących osób, potrzeba wziąść zdrowych i niezepsutych jabłek, a otarłszy je z kurzu, upiec z ruzczkami na brytwanie, później ułożyć takowe na półmisku i zalać słodką śmietanką, zagotowaną z cukrem, cynamonem, migdałami i drobnemi rodzenkami.

PONIEDZIAŁEK.

W dzień zaś następny poniedziałkowy,

Niech rosół tęgi będzie perłowy,

Zniego zaś dróbki — sos agrestowy,

Zresztą i pieczeń z tłustej sztufady

W occie maczanej

I szpikowanej

Jaką dziś od nas daleki

Jadł zawsze przed liczne wieki

Stefan Batory z naszemi dziady.

A jeśli grono powiększy niewiasta,

I czuć się daje potrzeba ciasta,

Zrywaj kwiat dyni żółto-zielony,

I dawaj w smalcu gęsim smażony.

II. Kwiat dyni.

Przyrządziwszy ciasto, jakie zwyczajnie zarabia się do smażenia jabłek, należy zerwać pięknie rozkwitłe kwiaty dyni i oczyściwszy je z owadów, zmaczać w rzeczonym wyżej ciaście, a następnie smażyć w szmalcu jak zwykle się smażą pączki i posypawszy cukrem, stawić na stole. Zwraca się tu uwaga, że w cukrze ma być cynamon. —